Skip to main content

Full text of "Sancti Aurelii Augustini Hipponensis episcopi Opera omnia : post Lovaniensium theologorum recensionem castigata denuo ad manuscriptos codices Gallicanos, Vaticanos, Belgicos etc. necnon ad editiones antiquiores et castigatiores"

See other formats 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


at|http  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


1 1  V  #  >  ^     i        ^  ^^  ^    ^^h  U    V  -J         J    «A^V.'V^ 


^IIV#V^     .        Wi^-k.    v.i 


?  ATROLOGItE 


CURSUS  COMPLErUS 


SIVI 

BIVLIOTHBCA  tJNlVBRSALlS,  INTEGRA,  UNIFORMIS,  GOMMODA,  OECONOMIGA, 

INIUM  SS.  PATRUM,  DOGTOBUM  SGRIPTORUMQUE  EGGLESIASTIGORUM 

QUI 

AB  .EVO  APOSTOLICO  AD  INNOCENTIl  III  TEMPORA 

floeubeunt; 

RECDSIO  CIIRONOLOGICA 

omnium  qu^  exstlteae  homumentorum  catuouci£  tbaditjoinis  fbr  duodecim  pricha 

egclesij**:  SjECULa, 

JQXTi  IDlTlOnES    ieaRATISSlMAS,  INTEIL  BE   CCKOt^E   140^NULLIS  CODtCJOOS   UANUSCltlPTIS  COLtATAft; 

FIBQUAII   DlLIC£ttT€n   CASTICAT4; 

brS£CTlT4TIOEIlB[J8,  COHHeilTinilB  LtCTMiPl(B[JSQt.E  TARIAHTIBUS  COPiTiNB?iTEIl  tLLUSTRATA  ; 

OHIflBOft  OFEBlBdS    PObT   AllrLlSSlHAS    CDlTIOnES   UU.€    TnibUS  KOVJSSllllS  S£CULIS    DBBRNtUil  ABSOLVTAt 

PETEtTIS,    ALCTa; 
»DICJatJS   PAnTlCULAninUS   ANALTTICi5,  StHCUtOS   StVI  TO»lOSp   SITE   AUCTOREI   ALICUJUS   HOMENT! 

SUB£EOUeXTlBUS,    UONATA i 

CAPrrULIB  VtilMk  mvm  TEITUM   niTE  DISFOSlTIS^KECNn^  IT  TITULIS  SINGULABUM  PAGlMjmLM  MARGINBM  SUPF.BIor.BM 

DiSTlKGUETiTIDUS  SiSJECTAMQUI   HATEttlAU   S1G?11F1CANT|BUS,    ADORNaTA;       . 

OI'EimV&  flUM  DUbllS  TtSI  APOCniHll&,  ALtQUA  VEEtO  AllCTORITATE  IH  Ol^UINE  Al>  TRAplTIO^BM 

SCCLESIASTlCAlf    POLLKHTIBtlS,    AMrLIFICATA; 

J>C;OfirS   I>t|»JClBUS  C^MEnALlRUS   LOCUri.STATA  :  ALTERO  &CIUCCT    llEBllM,   QUO  C0N6ULT0,  QUII>OUID 

UKLSQUE&QLIE   PATnUU  tft   OUODLIBIT  THIMA  fiCBrPSEniT   [jNO  IHTUITU  CONSriCUTUR  ;  ALTRItO 

SCUIFTUUjf;  SACRiE,  ei  ouo  lectori  conpettmE  siT  obviuh  ouiJiAai  patr^S 

KT  IN  QUmHS  OPEnUM  SUOnUN   LOCIS  SmcULOS  SIHGULOnuM  LieaoiiUM 

fiC[l]l>TCn^  TJIX1  LIS  COMMENTATI   B1MT. 

BDITIO   ACiprRATISSIMA,  C^TEMSQUE   OMNIBUS  rACJLE   ANTEPOPJENI^A,  Sl    PEnPEKPAhTUn  :  CHAl^ACTERU|l  IMtlBITAB, 

COARTiB    QIALITAS,    INTBGRITAS    TEITUS^   rFJlFECTlO    COHnECTJONIS,    OPEril^Vt    ItHCUSHRUM    TUM   YARIETAS 

TUM  NUHEnUS,  FOnMA  TOLUMI!iUM  PEBQIJAM  CO^IMODA  SlBlpUE  IK  TOTO  OPERIS  DMCURSU  C0N8TANTRR 

SlHILlSf  PRISTI!  EIIGUITaS,  PRir^EFlTlUQUE  I5TA  COLLECTlOf  UNA,  MlTltODlCA  FT  CURONOl.OOICA, 

SEICENTORUM     rRAGMENTORUll     OrCSCULOnUUQUE     HACTri^US     MIC     ILLIC    SLARftCmUM  , 

PRIMUH   AUTIH    IN    ^OITRA    BtnLIOTHECA ,    F,I    OPERtOUS    AD    OHNRS    £ TATES , 

LOCOS,    LINGUA^   FORHieQCE   PIRTININTIBUS ,   COADUNATenUH. 

SERIES  SECUNDA, 

IW  giA  rHODEUNT  PATRES»  DOCTOIIKS  SCRtPTDHESUlJli:  ECCLEStJl  LATINiB 
A  GREGOBIO  MAGNO  AD  INNOCKNTIUM  Ul 

ACCDRANTE   J.-P.  MIGNE, 

sivi 
CURSCUM  COIfPLBTOBUIi   Ilf   BINGULOS   8CIERTIA     BCCLBSlASTICfi   RAMOB   BDITORB. 


PATROLOGIA    BINA    EDITIOirB  Xtl^IS   MANDATA   EST,   ALIA    RBMPB   LATINA,    ALIA    GRiBCO-LATINA.  — 

TENEUNT   MILLB   FBANCIS   DUCENTA   YOLUMINA  BDITIONIS   LATIN^  ;    OCTINGENTIS  ET 

MILLE    TRECENTA  GRJICO-LATINiE.  —  MERE  LATINA  UNIVERSOS  AUCTORES  TUM  OCCinKNTALES,  7LM 

ORIENTALES  EQUIDBM  AMPLECTITUR  ;    Hl    AUTBM,  IN  BA,    SOLA  VERSIONB  LATINA   DONANTUR. 


PATROLOGIiE  TOM US  (^XX! V. 

VEiN.   GODEFRIDUS  ABBAS  AMlbffrENsr^;  HARfULFTJS  ABBAS  ALDENBtJRGENSIS. 
LISiARDV3  TURONENSIS  CLERICiJrv 


KXCDDKBAXnR  KT  VKNIT  APUD  J.-P.  Mlf.NK  KDITORKM, 
IN  m  DICTA  D^AMBOISE,  PROPE  PORTAM  LUTETIiE  PARISIORUM  VULGO  DENFEH  NOMINATAM» 

SEU    PBTIT-MONTROUGB. 
185% 


REVEBENDISSIUO,  ILLVSTRISSIMO  AC  EXCKLLKNTISSIMO 

DOMIMIGO  PASSIONEO 

iRCHIBPISCOPO  EPHBSIlvb » 

SS.  DD.  NN. 

INNOCENTII  XIII  ET  BENEDICTI  XIII. 

PP.  MU 

AP  AMPLlMliAH  GRAVlSftIHAi||IJB  HELVBTlORrM  REMPUBLICAM 

LEGATO  APOSTOLICO, 

Fide  in  A]N>stollcjiin  Sedcm,  mortadi  sstnctitaie;  iniml  robore;  maximarum  rerum  usu,  doctrina, 
eniditione  ac  elo^ientiji  incomparabili» 

VEPiERABILIS  GODEFRIDI, 

Weingarttensis  primUm ,  dein  Admanien$is  Archimandritde^  Magni  quondam 

Uermaniee  Mdgietri  i 

HOMILIAS, 

Ob  collata  dudum  amplissima  iii  boc  sacratius  studioram  genus  beneflcia  et  auxilia,  graii  animi  causa 

D.  D. 

P.  B.  P 


DISSERTATIO 

DE  VITA  ET  SCRIPTIS  VEN.  GODEFKIDI. 


I.  Celeberrimuin  Benedictinum  Styrix  monaslcrium  Admontense  jam  inde  a  ScTcuIo  Christi  undecmio» 
cujus  aniio  scptuagesimo  quarto  a  sanctissimo  Salzburgensi  archiepiscopo  Gebehardo,  teste  chronographo 
TCteri  Admontensi  (1)  constitutum  et  dedicatum  est,  usque  ad  hscc  ipsa  tempora  magnorum  religione  at- 
que  doctrina  virorum  seminarium  fuit.  Id  quod,  si  loci  hujus  ac  instituti  ralio  |peleretur,  liquido  demon^ 
straiu  facillimum  ac  pronissimum  foret.  Verum  de  uno  nobis  hic  Godefrido,  ejus  nommis  primo  abbate, 
qui  si  reliquos  omnes  non  docirina,  cerCe  rerum  gloriose  sanctissimeque  gestarum  amplitudine  supera« 
Tit,  et  cujus  pnestantissimas  homilias  post  sexcentos  denium  annos  nunc  primum  publici  juris  facimus» 
disserendiim  est. 

il.  Originem  magni  hujus  viri  reticent  quidem  veieres  et  coacvi  scriptorcs,  quod  equidem  ego  sciam. 
Vcniiii  Gabriel  Rucelinus,  eniditus  coRnobita  ii:clyti  moiiasterii  Weingartteiisis  (2)  cuni  dynastam  dt 
W',m\iiqen  facit.  Quocirca  tanto  majorem  fidem  comnieretur,  quanlo  perspccliorcs  ei  fuerunt  veteres 
charue  ac  labuio:  monasterii  sui,  cui,  ut  moi  Tidebimus,  Godefridus  abbatis  nomine  aliquot  annis  prseluit. 
Fratrem  habuit  Irimbertum,  celebrem  illum  divinarum  Scripturaruni  explanatorem,  suunique  post  Liu 
tholdura  et  Rudolfum  in  abbatia  Admontensi  successorem,  de  cujus  vita  et  scriptis  vide  qu%  alibi  (5)  late 
prollxeque  disputavimus.  Monasticen,  secundum  Regulam  B.  Benedicli  el  consuetudines  llirsaugienses, 
properaiite  ad  fuiem  sxculo  Christi  iindcciuio,  professus  est  in  faniigeraiissimo  quondam  monasterio  S. 
Gcor^il  in  Silva  Hercynia,  ex  quo  iisdein  ferc  temporibus  vitae  sanctimonia  et  doctrinije  laude  longe  cla* 
rissiiui  p\ures  viri  prodieriint.  Porro  quantos  Godefridus  sub  eoruni  oculos,  tum  in  virtutis,  tum  in  di- 
Vinanim  cdgiiitjonum  studio  progressiis  feceril,  egregia  ejus  acta,  quorum  fama  omnem  Gennuniam  iin* 
plf  vit,  posi  pauiodeclararunt. 

Ifl.  tjus  rcligione,  prudentia  et  eruditione  capti  c€Bnobitae  Weingarltcnses,  cum  post  abbatcm  (4)  Chu^ 
nonem,  dapiferum  de  Waldpurgj  comitem  a  r/ionii,  9ub  quo  magnus  principumt  comitum  et  baronum  nu» 
nxeruiy  et  ocio  minimum  ex  sola  comitum  de  Thaun  familia  in  Vineis  fioruere^  de  deligendo  successore 
cogiLarent,  neminem,  cui  loci  sui  regimen  crcdcrent,  Godefrido  digniorem  repererunt.  Annuni,  in  quen 
ea  Godefridi  in  abbalem  Weingarttensem  designatio  et  creatio  praecise  inciderit,  non  nt>tat  Bucelinus,  salia 
habens  observasse  eum  claruisse  anno  Christi  1150.  Necex  eo  certius  ampliusve  quid  habcmus  quot  an* 
i!OS  WVmgartiense  coenobium  sua  pietate  et  doctrina  illustraverit.  Sed  quidqiiid  dc  hoc  sit,  Godefridi 
pnefectttraon  W^ingarttensem  uUra  annum  1138non  processisse,  cx  eo  constat  quod  ad  liunc  eumdera 
:itinum  jam  Prior  Monastcrii  S.  Ceorgii,  quo  ex  monasterio  Weingartlensi  recesserat,  a  chronograpbo 
Adinoiriensi  appelletur.  Agens  enim  de  ejus  in  abbatem  Admontensem  electione,  citato  ioco  ita  disertQ 
srrihit :  I>oiiiims  GotfriduSt  priorS,  Georgii^  in  abbaiem  Admuntensem  electus^  Chunradi  archiepiscopi  nuntiis 
ct  iiiteris  expetitus.et  ad  nos  deduclus  est.  Ghronographo  Admontensi  consonat  biographus  S.  Gebehardi 
archiep.  Salzburg,  coenobita  itidem  Adraontensis  apud  Henricum  Canisium  (5).  Igitur,  inquit,  prcefato 
Patre  nostro  Wolholdo,  post  muUos  tandem  monasticcs  religionis  fructus,  feliciter  ex  hac  luce  Kalcndis  No" 
rembris  subtracto  anno  Incarnalionis  Domini  1157,  regiminis  vero  sui  anng  xxiii,  communi  fratres  electione 
dominum  Golfridum^  priorem  monasterii  ante  S.  Georgiiy  sibi  in  abbatem  elegeruntj  et  per  monachos  nostros 
Odalrkum  prwfatum  et  Witilonem  pro  ipso  a  congregatione  directos^  per  dominum  Theodwinum^  SancloB  Ru- 
fina  cardinalem,  episcopum  iilum  impetrarunt. 

IV.  Porro  mox  ut  Godefrlduft  Admontensis  monasterii  regimen  capessivit,  incredibile  est  quantum 
commodi,  lucis  ct  gloriae  iHicD  ei  Elcclesise  accesserit.  Rem  omnem  exsequitur  biograpbus  S.  Gebehardi» 
cujus  verba,  ut  iit  longiuscula,  tanto  libentius  referimus,  quanto  illius  temporibus  vicinior  atque  adeo 
fide  dignior  est.  Sic  autem  narrat :  Uic  ergo  pastoris  nomen  faciU  iolerter  adimpiens^  gregi  sibi  commisso 
dHigenter  invigiiavit  intantumf  ut  divino  munere  illiusque  providentia^  nec  non  et  sa'pe  dicti^  pia  memorim 
dominiy  Chunradi  archiepiscopi  opera  et  iaboribus,  quasi  novum  demio  tfitftum  accipiens  iocus,  tum  varils 
modisy  tum  principaliter  famos  giorioy  observantiarum  rigore^  oblationibus  seu  donationibus  fidelium^  nobi* 
iissima  monachorum  atque  sororum  muititudine^  neseio  an  super  omnia  Germaniarum  monasteria  non  i n- 
vaiuerit.  Denique  inter  cmtera  ipsius  Patris  Gotfridi  egregie  gestorum  monimentay  et  magnorum  monasterii 


(1)  Tom.  II  Script.  Rer.  Austr.,  col.  180  etseq.  (4)  Germ.  Sac.  P.  i,  p.  95. 

(t)  Part.  I  Germ.  Sac,  p.  93. 

(3)  T.  11  The».  Anecd.  Novis.  Praef.  in  p 


Part.  I  Germ.  Sac,  p.  93.  (5)  Tom.  VI  Antiq.  Lect.  p.  \UZ. 

"*  "■  ""  e».  Anecd.  Novis.  Praef 

Pathol.  CLXXIV. 


Kf) 


t> 


11  VEN.  GODEFRIDUS  ABBASJUi^aONTENSIS.  il 

proficuorum  suo  Umpore  enulumentay  privUegia  Romanas  $edi$  a  duobus  apostoUcitj  Innocenlio  et  LuciOt 
cbtinuit,  apostolicoi  vidcHcet  tuitior.tBj  sed  et  beatorutfi  pontificnm  Gebehardi  et  Tfnjemcnis,  et  ipsius  do- 
tnini  Chunradi  traditionum  perpeiuw  cofififmationi».  Subdk  dciude  vcUis  hic  nuctor  quoruin  precipue  opera, 
sludio  et  pietale  in  efliciendo  perficiendoque  lani  egregio  ac  arduo  facinore  usus  fuerit  Godcfridus.  Inei^ 
tahanty  inquil,  et  cooperabantur  iunctemporis  ad  studium  religionis  qiiidam  spiritualis  vilwtoni  a^mulatO' 
res,  qui  fama  sua  et  eremplo  plures  alios  attrahebant,  Rabanus  prior  supradictusj  et  quntuor  illi,  quorum 
supra  mentionem  [ecimuSy  illiterati  (conversi  seu  iaici),  sciiicct  Odalricus  de  Elsendorf,  Odatricus  Longvs, 
Maganus  et  Witilo  quidam  religiosus,  sed  et  Wernherus  secundi  prioris  et  armarii  functus  o/pcio^  quipostea 
Brulense  ccenobium  strenue  rexit ^  PerchtolduSj  ccenobii  Sancti  Emmerammi  postmodum  abbas.  Sed  et  aHi 
pluresj  qui  ob  meritormn  insignia  diversis  sunt  postea  pra'lati  ca^nobiis.  Tredecim  namque  abbates  ilio  in 
tcmpore  de  nostro  sunt  monasterio  ad  alia  ca-nobia  assumpti,  Prceter  hos  et  alias  apud  nos  religiosos  personce 
tunc  enituerunt :  Odalricus  sacerdos  et  sacrisla^  Ferchtoidus  scriba  egregins^  qui  iibrorum  multitudinem 
non  parvam  monasterio  nostro  propria  manu  descripsit,  Lampertus  quoque  scriptor  solertissimusj  sed  ei 
CotschaicuSf  tam  sub  Gotfrido  Patre  quam  sub  tr^um  subsequentium  abbatum  magisterio  prcrcentor,  idem- 
gue  scriptor  egregius ;  Salmannus  eliam  plcbani  curam  administrans.  Item  tres  illiterati^  nwcuio  qnotidam 
nobiles  :  Beginherus  videlicet^  qui  cnm  conjuge  sua  a'que  nobiii,  et  fitio  Leutoido^  bonw  indolis  puero,  postea 
monasterii  nostri  abbate,  ad  conversionem  venienSj  pradia  nen  niinima  r.obis  contutit.  Arbo  de  Byberch^ 
Wernliardus  de  Vrle,  Isinricus  quoque^  qui  celiarii  functus  officio^  providentia  tam  sui  quam  aiiorum  reii- 
giosorum  fratrum  cooperantiuniy  res  monasterii  plurimum  melioravit,  Tuuc  etiam  Ileinricus  de  Nazau^e,  mi» 
nisterialis  S.  Rudberti^  cum  uxore  et  quatuor  fiiiis  ad  conversionem  venlensy  prcedia  et  beneficia^  qufe  piurima 
passederat,  monasterio  cum  manudomini  archiepiscopi  Chunradi  obtulit.  Ilactenus  Vita;  scriptor  S.  Gebe* 
bardi  de  scbola  veluti  et  gymuasio  quodam  sauctitatis  et  doctrinac,  quod  prxsidente  Godefrido  Admontii 
florebat. 

V.  CaBtentm  ad  tredecim  illos  abbatcs,  quos  ad  aliorum  monastcriorum  adniinistrationem  ex  Admontio 
Godefrido  abbate  assumptos  fuisse  mox  allattis  anonymus  tradit,  quod  attinct,  prcCler  jam  nominatos, 
etiam  sequentes  ex  \<*teribus  Admontensibus  monumentis  nobis  innotcscunt.  Reinbcrtus,  Rcginbertus, 
seu  Reimbertus,  Admontii  primum  (6)  prior,  postea  monasterii  S.  Petri  Salzbiirgensis  abbas,  indeque  m 
rpiscopum  Brixiriensem  provectus,  Otto,  itidem  ex  Admontensi  priore  abbas  Mulstadicnsis,  Dietinarus, 
patruus  Ekberti  senioris  comitis  de  Putene  abbas  apud  Oziiach,  seu  Ossiacb,  claruit.  Engilscbalcus  abbas 
Bcnedicto-Buranus  in  Bavaria.  Sunt  qui  pulent  hunc  Engiischalcum  unum  eumdemque  esse  atque  En- 
gilschalcum,  qui  Sigiboldo  primo  MelUcensi  abbati  in  regimine  succcssit.  VcruFu  hos  vehementer  falll 
ipsa  tempoTum  ratio  demonstrat.  Equidem  Engilschalcum  Mellicensis,  suum  monaslerium  ab  anno  1116 
tisque  ad  1121  rexit,  quo  Godefridus,  cujus  tamen  beneficio  Engilschalcum  ncccperit  Melliciumf  Admon- 
lcnsis  abbaUae  rcgimcn  nondum  adire  potuit.  Irimbertus,  frater  Godefridi,  ad  abbatiam  S.  MieliaelU 
Bambergtmiis  evocatus,  de  quo  plures  et  utrique  perhonorificas  Eberhardi  Bambergensis  ci  Cmiradi 
Pataviensis  cpiscoporum  cpistolas  Jac.  Gretsenis,  eruditus  soc.  Jesu  tlieologus,  in  Appendice  (7)  ad 
divos  Bambergcnscs  publicavit.  Joaones  monaslerio  Gottwic«nsi  praefectus,  de  quo  ita  Chronicon  vetiis 
Admonlense  ad  anniim  1157  :  Domnus  Joannes  ex  Admuntensi  monaclio  fit  abbas  Chotwicensis.  Isinricus 
abbas  Biburgensis,  cujiis  in  eodem  Chronico  his  verbis  fit  menlio  :  Anno  11 09,  Domnus  Isinricus  abbas 
Bibureh  eiigilur.  Non  cvat  quidem  amplius  in  vivis  eo  anno  Godefridiis,  merito  tamen  ac  jure  Isinriciis 
iis  aceenselur,  qui  a  Godefrido  ad  aliorum  monasteriorum  prccfectnras  dimissi  sunt,  ut  qui  ab  ipso 
diuturna  institutione  ae  ductu  ita  fonuatus  fuerit,  ut  eo  tandem  muiicre  ac  loco  dignus  judicaretur. 
Addit  his  noimemo  Ilartmannum  et  Ambrosium,  htinc  Fuldensem  Hlum  Campidonensem  abbates.  Veriim 
de  his  Admontio  delectis,  altum  apud  veteres  juxta  ac  recentiores  seriptores  silentium. 

VI.  Neque  vero  ea  Godefridi  merita  de  solis  vrrorum  coenobiis  enmt.  Sacros  ctiam  parthenones,  si 

quos  a  veteri  s^nctiori  disciplina  descivisse  comperiret,  emissis  ex  Admontensi  suo  Parthenone  virginibus 

et  magislris  in  viam  reducere  aliaborabat.  Quo  in  genere  eximia  fuit  doclissima  illa  RegilendiSy  seu  Rcgil' 

ia^  de  qiia  h?x  Admontense  Chronicon  ad  annum  1156  commemorat  (8).  Bargense,  id  estBergense,  prope 

Neoburgum  ad  Danubium,  monaslerium  per  Admuntenscs  instituitur  sub  domna  Regilia  abbatissa.  Fuit  liaec 

ijpsa  RegiHndis,  qua;  ex  orc  Irimbcrti,  divinas  Scripturas  explanautis,  tota  pendcre  ejiisque  dicta  in  lit- 

teras  Latine  referre  consueverat.  Cujus  rci  pcrenne  monumentum  exstat  in  Commentario  Irimbeni  in  lib. 

Jiidic,  cap.  XIX.  Nec  pnetermittcndus  hic  insigiiii^  locus  ejusdem  Irimberti  est,  ul;i  (9)  de  sacris  virginum 

Admontensium  sludiis  ila  loquitur  :  Ante  annos  autem  aliquoty  quia  iiistoriam  De  concubina,  quo'  in 

duodecim  partes  est  secta^  nec  non  historiam  Ruth  sororibus  Admuntensibus  disserueramt  duce  ei  ipJs 

tiudii  m  impenderunt  diligentiam  ad  conservandam  inlcrpretationis  mecc  memoriam.  Ideoque  huic  opn- 

(C)  Tom.  IV  Anliq.  Lect.,  p.  1243.  (9)  Piolog.  Comment.   in   lib.   Jiid.,  tom.  IV, 

(7)  Pag.  486.  Thes.  Anecd.  Novii 

^8}  T^m.  n  Scripl.  Rer.  Austr.,  col.  188. 


«  MSSERTATIO  PR^VIA.  14 

tcnl9  mnectere  ^uxi  earumdem  histeriarum^  sicut  ab  ipsis  iororibus  digesta  est,  explanatiunculam . 
Alibi  de  Tita  el  moribus  'sanclimonialium  Admonleusium,  quae  Godefrido  abbate  florebant,  bsc  idcin 
Jrimbertus  ad  posteros  transmisit :  Toto  anni  tempore,  cestate  vel  hieme^  ad  sonum  canvpanos^  ad  vt- 
^ias  matutinas  cum  fralribus  surgunt^  ordinemque  vigiliarum  toto  tempore  hiemaii  usque  in  diem  exten^ 
dmnt.  Idem  jejunium ,  idem  siientium  cum  fratribus  per  anni  circulum  agunl.  NuUa  earum  Hneis 
v€$tibus  utUur^  nisi  solie  infantid(By  si  qua:  inter  eas  nutriunlur.  Capitulum  suum  inter  se  quoiidie  habent^ 
magistra  vel  ejus  mcaria  pra^sidente.  Et  in  festis  diebus  ,  cum  abbas  ad  eas  non  poterit  venire ,  snm 
ittier  eas  personof  ad  verbum  exlicrtaiionisJfaciendum  disposita:.  Valde  quippe  sunt  Utteratigy  et  in  icientia 
sacrce  Scriplura:  mirabiliter  exercitatce.  Cum  emm  post  primum  introitum  nunquam  de  monasierio  egre^ 
diaMtuTj  nisi  vei  mortuw  efferantur,  vel  vivie  forsitan  in  aliud  monasterium  transponantur,  ubi  simili 
eustodia  muniuntur ;  cumque  niltil  unquam  de  mundi  ranitatibus  videant ,  raro  aliquid  de  scecularibus 
audiant,  cur  non  scientiam  coelestium  mysteriorum  habeanty  quce  ab  omni  communione  mundanorum  gau- 
diorum  jejunant  ?  Cutnque  nobilissimorum  priucipum  fiHa*,  et  aliw  pr(eclaris  ortce  natalibus  inter  eas  consi- 
stant ,  magna  inter  se  humilitatis  conflictu  ad  invicem  dimicant,  quia  valde  detestabilis  haberetur^ 
si  qua  inter  eas  alicujus  ^lationis  vet  jactantice  nota  respergeretur.  Uaec  Irimbertus,  cujus  opusculuai 
iiite^nim  De  Y4ta  virgimim  Admoniensium  in  Bibliotheca  Ascetica  (40)  edidimus. 

\11.  Atque  ba:c  facies  parthenonis  Admoniensis  Godefrido  abbale  fuit,  cum  iu  illum  Sophia,  Bel» 
llungarorum  regis  fllia,  deserlo  regio  sponso  secessii.  Id  his  verbis  a  biographo  S.  Gebehardi  (11)  nar- 
ratur  :  Peridem  tempus,  anno  mdelicei  1200,  Sopina,  Hungarcrum  regis  Belce  filia,  a  filio  Chunradi  regis 
Rumanorum  desponsata,  et  regatiter  ipsi  cum  intestimabili  pccunia  iransmissa,  mundo  quod  suum  est  dt.t- 
gentey  scHicet  bana  temporaliay  et  fidem  et  veritatem  negligente,  pra'dicta  regina  sccus  quam  regiam  digni" 
tatem  decuit  habita^  regnum  ceeleste  pro  terrestri  commutavit.  Consilio  namque  ct  auxilio  comitissce  Ratis- 
ponensis  Liukardis,  Admuntense  monasterium  e.Tpetiit,  et  cum  sacris  Dei  virginibus  humillima  conversione 
et  conversatione  calibem  vitam  deincepsduxit.  NomiuUi  etiam  princi})um  seu  comiiumy  sed  et  ptures  nobi'- 
tium^  fiiias  suas  Deo  ibidem  snb  regutari  servituras  inslitutione  offerentes,  coenobium  ipsum  cunctis  pene^ 
Mt  superius  diximus,  in  Germania  sanclimoniaUum  monasteriis  celebrius  reddiderunt. 

Vlil.  ka  secundis  rebus  dum  uteretur  Godefridus,  vehemens  derepente  se  Admonlio  tempestas  infudit». 
qux  omne  monasterium,  tanta  hactenus  industria  servatum  et  auctum,  una  nocte  funditus  evertit.  Anuus 
Tohebatur  il52,  cum  v  Idus  Martii,  omnes  monacliorum  anies,  antequam  luceret,  lugubre  ac  atrox 
incendium  absumpsit.  Ejus  stragis  historiam  Irimbertus  in  supra  laudato  opusculo  in  hunc  modum 
d^ribit  :  Cum  matutinorum  solemnitas  pervigili  intentione  et  distincta  psalmodia:  compositione  in  choro 
cMiebraretur,  ego,  et  frater  qni  mihi  ad  scribendum  adjulor  fuerat  deputatus ,  in  capelia  S.  Marim  ma 
tfUimal&kus  expletis  taudibus  cnrsum  ejusdem  Domina:  nostrm  usque  ad  leclionem  decantaveramus^  cum 
eeca  damorem  servi  cujusdam  audientes  ohstupescimuSj  quia  in  Admontensi  toco  noctumo  tempore  ati" 
quem  perturbationis  strepitum  audire  nonlconsuevimus.  llte  secundo  cxclamavit,  iteratoque  ctamoremali 
aiicujms  suspectos  nos  esse  fecit.  De  capelta  coneite  eximus ,  et  nihit  quidem  videntes,  strepitum  tnag' 
nnm  circa  domum  infirmorum  audivimus.  Servus  entm,  qui  exctamaverat ,  domum  infirmorum  ealefa' 
ricbat.  Sed  eo  negtigentins  agente  ventus  vehemens,  utique'a'regione  deserti  irruens,  eamdem  domuv 
exterius  invaserat^  et  ftamma  jam  insuperabiliter  mira  celeritate  vento  impettente  excreverat.  Currc  in 
tnonasierium.  Psaimum :  i  Quid  gtoriaris  in  matitia,  %  jam  in  choro  psattebant  distincta  vatde  metcdia, 
Fero  invisa  sfgna,  foris  jam  conftagrare  incendia.  Excurrunt  primi  fratres  exteriores,  quos  omnes  fera 
inveni  soUicite  in  orationibus  ttantes.  Sic  enim  moris  eis  est  psatmodias  nocturnas  invigitare^  ne  con'* 
tingat  eos,  continue  sedantes^  somni  tepore  marcescere.  Ftamma  supra  modum  excrescens  a  domo  in-^ 
firmorum  capeiiam  Sanetae  Mmm  ccepit  acriter  taniare,  quia  pro  incendii  magnitudine  et  venti  ntmte« 
tate  nuiiui  poterat  in  perieuio  subvenire.  Luctus  omnium  ortmr,  et  Matutini  fratrum  interrumpuntur.] 
Sorores  accepto  a  me  signo  in  secundi  Nocturni  initio  deponunt  MatutinoSy  et  in  suppticationem  tita-* 
iiiee  cum  incomparabiti  tacrymarum  effusione  se  prosternunt,  Ftamma  ex  una  parte  monasterium  occU" 
pcl,  ex  aiia  in  ctaustrum  se  ditatal ,  cui  vix  simile  in  eis  montanis  partibus  inveniri  poterat ,  quia 
sumptibus  beatce  memorice  domini  Chuonradi  archiepiscopi  ex  pretiosissimo  marmore  constructum  fuerat, 
eisdemque  sumptibus  pretiosas  cotumnas  monasterii  eminebant,  Dbminus  abbas  videns  incendium  excresure^ 
omnesque  monasterii  oficinas  irrevocabititer  occupare,  ad  monasterium  sororum  transit,  quia  nec  ittu4 
jam  posu  evadere  pertimescit.  Atiquandiu  ergo  pro  foribus  Ecclesice  residens^  et  fiammas  vento  impei^, 
lenie  uttra  modum  excrescere  conspiciens,  sororesque  in  monasterio  posse  (esse)  difftdens^  priorem  soiii^ 
citius  inquiri  rogat,  cui  ejusdem  monasterii  ctaves  commiserat.  Sed  cum  inveniri  non  posset  (quippe  cum 
omnibus  de  monasterio  egressis,  et  in  tenebris  noctiSf  ubi  iste  esut^  itte  nesciret ),  strepitu  flammarum' 

(10)  Tom.  VIII.  (il)  Tom.  VI  Antiq.  Uct.  H.  Canis.,  p.  1145, 


45  YEN.  GODEFUIDUS  ABIUS  ADMONTENSIS.  l^ 

et  terrore  volantium  $eintiUarum  abbas  permotut,  $era»  monatterii  iororum  effringi  fecit,  ci^ique  exiuudi 
Hcentiam  dedit,  «i  periculum  incendii  declinari  nou  possit.  Quem  cum  domna  Agnes^  pHa  comilis  Ottonis, 
fratris  episcopi  RatisponensiSt  iacrymabililer  inquireret  quorsum  ire  deberent,  lacrymabiliter  et  ipse  respon- 
dit :  Quocunque  vos  miseratio  summi  Patris  dnxerit,  elc. 

IX.  Qiun  tragoediah«c  pcclus  Godcfridi  discideril ,  ncmo  faoile  diibilavcril.  Asl  longcacrius  diversi 
hoininum  sensus,  ul  assolel,  ct  judicia  virum  sanctum  excruciarunl.  Nec  id  omnino  dissimulat  Irimber- 
tas,  qui  tragicam  suam  narralionem  bac  dcmum  apologia  concludit  :  Diversi  forsitan  diversa  loquun  iir, 
et  cum  inscrutabilia  esse  Dei  judicia  Apostolus  protestciurj  ipsi  diviuorum  judiciorum  scrutatores  esse  mo^ 
Unniur.  Proinde  negligentiam  vel  svperbiam  tanttv  desolattGuis  forsitan  non  verentur  asserere  causam^  et  «u- 
per  divinoe  castigationis  pltgam  suarum  linguaru.n  aadunt  perciusuram,  Cwterum  siquis  spirituaiis  propo- 
siti  conscius  el  ainator,  ante  incendii  excidium  j  HHhs  monasterii  slalum  vidisset^  quantus  in  divino  scrvitio 
fervor  diu  noctuque  flagraret,  quanta  inter  se  invicem  conlitientia  et  iiumilitate  decertarent,  iioc  profecto  ie 
ds  judicium  dare  non  dubitaret^  quod  adversum  se  Leviathan  suscitassenty  et  instar  beati  Job  tentatoris  ma- 
nibus  non  ad  condemnationem^  sed  ad  probationem  traditi  fuissent.  Quid  alii  sentiant,  nescio.  Ego  unum 
9ciOy  quia  qui  prius  continentiai  operam  dabant  et  liumilitati^  cincti  flagello  Dei  magis  magisque  in  continentias 
et  humilitatis  decore  sunt  compositi^  quoniam^  juxta  Apostoii  testimonium,  <  diiigentibus  Deum  omnia  coope^ 
rantur  in bonum  (Rom.  viii). >  Ilsec  Irimberlus,  teslis  oculatus  ct  auctor  gravis.  Quantae  vero  cunque  acerbi- 
tatis  hsec  afllictio  fuerit,  tam  eCTusa  in  Goderridiim  exstitit  fautorum  muAificentia,  ut  iiitra  unius  ferc  anni 
ipatium  universa  propemodum  res  Admontensis  re«;tituta  fuerit. 

X.  Ilisprimo  jure  ioco  acccnseas  S.  Eberhardiim,  qui  cum  Godcfridi  potissimum  opera  Conrado  I,  in 
irchiepiscopatu  Salzburgcnsi  sulTeclus  fuissct,  niinqiiam  dcinceps  dcstitit  gratiim  suum  erga  monasterium 
Aduiontense  animum  d^inonstrare.  Locuples  omniiim  testis  est  scviptor  Vit%  S.  Gebehardi,  qui  postquam 
obitum  Conradi  ejusque  de  Admontensi  monasterio  mcrita,  sane  amplissima,  retulisset,  haec  de  Eberhardo 
subjungit  (12).  Defuncto  beatm  recordationis  domino  Clmnrado  arcliiepiscopo,  clerus  ct  popuius  Saizburgensis 
Ecciesio!^  divinOfUt  non  amblgmim  esty  inspiralioney  et  prwcipue  interventu  domini  Gotfridi  abbatis  Admun" 
tensis,  unanimi  eiectione  et  voto,  dominum  Eberhardum  Biburgensem  abbatem  in  archiepiscopum  elegerunl, 
anno  Incarnationis  Domiiii  ii-iS  sub  Chunrado  rege^  anno  regni  ejus  decimo.  Hic  crgo  EberharduSt  diieclus 
Deo  €t  hominibus^ex  nobilitus  etreiigiosis  parentibus  oriundusj  prius  Canonicus  BabinbergensiSf  postmo- 
dum  monachus  Prtivingensis^  indeque  in  abbatem  Biburgensem  fuerat  assumptus.  Quod  etiam  coenobium 
ipse  et  sui  germani,  auxilio  ei  cooperatione  feiicis  memorio!  Otlonis  Babinbergensis  episcopi  fundaverant, 
Divina  itaque  gratia  et  virlutum  suffragantibus  meritis  ,  archiepiscopus  ordinatus  gregi  sibi  commisso,  non 
ioium  verbo  eruditionis^  sedet  exempio  sanctissimo!  conversationis  studuit  prccesse...  Hic  prce  ca^teris  tpi' 
jscopii  sui  iocis  et  ecciesiis  Admuntense  coenobium^  pra^decessomm  suorum  more^  famiiiarius  diiigebat^  /bvf- 
bat  et  ampii/icabat.  Cui  etiam  incendio  miserabiiiter  coliapso  annttatimy  quonsque  repararetur^  tripnta  li- 
bras  argenti  impendebat,  et  de  redditibus  suis  plttsquam  sedecim  marcarum  cestimatione,  paterne  subvenie^ 
bat.  Possessiones  quoque  ejusdem  monastcrii  suis  donationibus^  et  prcecipue  decimarum  coiiationibus^  large 
adauxit^  et  priviiegiis  communivit. 

XI.  Ebcrhardo  non  minus  in  Admonlense  nionasterium  munificentia  quam  archiepiscopali  dignitate 
anno  1164,  successit  Conradus  11  S.  Leopoldi  Austria^marchionis  fdius,  virsane  regio  genere,  scientiaquo* 
que  et  morum  probitate  nobilissimus,  iit  auctor  cst  biographus  S.  Gebehardi,  qui  etiam  tradit  Conradum 
tribuiationum  pressuris  iilum  circumqtiaque  quatientibus^  in  Admuntense  monasterium  sese  conlinue,  priva^ 
fim  et  famiiiariter  recepisse^  ibique  a  tumuitibus  swcuiaribus  quantumcunque  respirasse.  Cui  etiani  ioco^  inqiiit, 
lom consilio  quam  omnimodo  auxiiio  in  dies  succtirrere^acpromotioni  eju$  inienderenon desistebat.  Ad  sustenta^ 
tMnem  quoqtie  pauperum^  quotidie  supervenientiumf  decimas  nonnuiias  Uospitaii  est  largitus.  Siicntio  pra»- 
lereo  minoris  nominis  benefac»ores  Godefridum  de  'Wietiing,  et  ejus  conjugem  Adelam,  Fridericum  co- 
mitem,  advocatum  Ratisponensem,  Bcrtholdum  Comilem  de  Andechs,  Wichardum  nobilem  de  Truna, 

^'  Guntherum  de  Ilochenwart,  aliosque  plurimos,  quorum  traditiones,  donationes  et  beneficia,  monasterio 
Admontcnsi  sub  Godefrido  abbate  facta,  videre  licet  in  codicc  diplomatico  Admontensi  (15). 

XU.  Erat  prjetcrea  Godefridus  apiid  plerosque  sui  sseculi  viros  doctos  in  manima  doctriuas  ac  eruditio- 
nis  opioioiie,  incredibileque  est  quantum  ponderis  ei  parti  accederet,  in  quam  sc  ille  dedisset.  Eum  maxi- 
rai  semper  ^il  erudilissimus  ille  Babenbergensis  episcopus  Eberhardus,  cujus  dogmaticas  De  Gioria 
«I  honore  Filiihomimi  epistolas  adversus  Gerbohum  ei  codice  Admontensi  proxime  evulgabimiis.  Eice- 
leberrlmvB  hic  ipse  Gerhohus,  praeposilus  Reicberspergensis  Prologum  suiim  Gaieatum  ul  vocat,  in  psa'- 
mcirum  eipbiuilionem,  seu  libeUum  adversus  duas  sui  temporis  haereses  inscripsit,  c  ubi  ptacet,  appro- 
bandnm.  >  in4|uit    ipse  GerhobuSi  atque    ubi  raiiGnabiliter  dispiicet,   emenaanaum.  >  Eum  denique   S. 

(12)  Ant.  Leci..  pag.  1:245.  (15)  Tom.  UI  Thes.  Anecd.  No^ia 


n  DISSEllTATIO  PR.EYIA  18 

Eberhaitius  archiepLscopus  Salzburgeiisis  dignissiiunni  censuit,  cuju&  cousilio,  sequitale  ac  pruJenlia 
pnccipuein  gravi  illa  controversia  dirimenda,  qiue  inter  Othonem  I,  episcopum  Frisingenscm,  et  Ilartwi- 
cum  episcopura  Ratisbonensem  de  utriusque  episcopatus  fniibus  cxorta  erat,  anno  1157  uleretur.  Exslat 
ejus  rei  loculentiim  lestimonium  in  llisloria  Frisingensi,  nupcr  n  clarissimo  cruditisstino  V.  Carolo 
lieichelbeckio,  Benedictino  Benedicto-Burano  solidissinie  script:i  ct  puLIic  ala,  pnj;.  551,  uLi  taincn 
^atuiD  typographicum  irrepslt,  dum  in  transaclionis  labula  pro  Godefrido,  seu  GotfrUio^  Gutehardus  re- 
ferilur. 

XIII.  Obitum  magni  hujus  abbatis  monumenta  Admontcnsia  consignant  anno  Dominica'  liicarnalittnis 
1165  VII  Kal.  Julii.  Chronicon  vctits  Adiiionlensc,  tonio  il  Scriptormn  Rernin  Aiislr.  a  R.  fraire  i>o« 
vissime  vulgatum :  Anno  1165,  felich  memoriiv  Coifridus  abbas  obiil  :  pro  quo  domnas  Liuiotdus  viui 
nutritus  et  profenus  eligitur,  Excerpta  c.\  duobus  Necrologiis  .\dnioiil.  (14)  ad  vii  Kal.  Julii :  Golcfridus 
abbas  nostras  congregationist  fundator  islius  cceuobij.  Scd  omniiiiii  oplime  Scriptor  Viia^  S.  GcLchardi  apud 
H.  Canisittm  toro.  VI  Antiq,  Lect.  Ilujns  (Conradi  II  archicpiscopi  Salzburgens.)  ponlilicatus  anno  secundo^ 
ifui  ab  Incarnatione  Domini  1165.  rererendus  abbas  Admuntcnsis  Goijridus^  nr  ma(jua'  in  Ecclesia  Chrisli 
gtorice  et  auctoritatis,  acmullorum  Paler  monasteriorum,  post  muitiplices  fructus^  ifiios  Domino,et  in  vr<H 
ffia  eonversatione,  et  in  aiiorum  copiosa  wdificatione  fructificareiat^  anno  rcgiminis  sui  .\.\vt]i,  in  bona 
teneetute  vii  KaL  JHiii  diem  clausit  exiremum^  et  iacnjmosa  filiorum  el  liliarum  suarum  querimonia^  in 
festo  Sanctorum  apostolorum  Petriel  Pauliy  dcbiia  vcneratioue  corpus  ejus  lerroi  est  ccmmendatum, 

XIV.  Reliqiiil  Godefridus  snis  postcris  illiislria,  non  solnm  iiiduslria!  ac  saiiciinionias  sod  eliaiii  iugenii 
6ui  monumenta,  hos  ipsos,  videliccl  qiios  pr;e  inaDibus  ct  ociilis  LaLos,  liuiios  diios  llomiliarum  in  dies 
Dominicos  et  solemnitates  sanctorum,  ordine  (|iio  in  Catliolica  F^cclosia  ejus  a^vo  rclcbrabantur.  £:c  qiia- 
fuor  membraneis  majoris  forina;  voluminibus,  coivva  nc  clo^antissiina  nianu  cxaralis  ,  Coniprelionssc, 
cum  non  nisi  doctis  qiiibnsdam  ac  piis  viris  iiilrn  piivaios  pariirtcs  hactoniis  proritisscnt,  ad  iiic  laiulein 
benignissifno  niftu  revercndissiini,  pcrilliistns  nc  ainpiissiini  D.  doinini  Anlonii,  gcmiini  dignitale  ac. 
i^pcre  Godefridi  successoris,  ac  omniuin  soridornm  stii<!ioi-iini  prolixis>inn  fanloris,  ciiraquc  cl  opeia 
ddmodum  reverendi,  clari  cl  eriidilissinii  I>.  t*alris  Si<^iMntindi  Municli,  ejiisdcni  ccleberriini  asccierii 
^ubprioris  ct  bibliothecarii  perlat:u  3nnt.  Quasinox  ut  delibavi,  collaiidanliLus  niea  ronsilia  ciiatn  aliis 
doctis  viris,  illico  typis  comincndaredecrevi.  Institutum  mciiin  insigniter  pronioveruiii  plurcs  e  sodalibni 
meis,  laboruro  scilicel  palientes  et  coinmunis  commoili  stiidiosi,  qtii  se  ad  cxscribcntla  illa  volumina  sta- 
Clm  accinxernnt.  Nec  singulari  laude  fraiidandiis  hic  est  ndnioduni  K.  P.  Bcncilictus  Waincr,  ccenobiiaet 
senior  monasterii  Seisensteinensis  ord.  Cist.,  civis  meiis,  qui  (lodefridiaiix*  doclriiuc  dulccdinc  ita  captus 
fult,  ut  bomo  sexaginla  tres  circiter  annos  jain  nalus,  tieinente  ac  pnlpilnnic  licct  inanu,  niajorem  prioris 
tpmipartem  praelo  aptaverit.  Verum  non  V4dit  boiius  illc  sciicx  laboris  sui,  sane  rcligiosi,  fructum,  bien. 
nio  fere  adhinc  adsuperos,  ut  equidem  amanter  spero,  prorijrlns. 

XV.  In  codicibusu  Adniontensibus  homilia!  niagnani  paiiciii  siiic  ullo  ordiuc  pci^scripta^  siint,  quas  nos 
lectoris  commodo  ita  ordinavimus,  iit  ox,  qiiasccrtis  Ecclcsiaslici  aiiiiiiliubusdictas  fuisse  ipsa  rcs  loque- 
retujr,  iisdein  cxhibcrentur,  reliqiiis  omnibus  in  Appi^ndiccm  rcjectis.  bicbus  Dominicis  pliircs  pcrsa^pe 
dantur  homili»,  non  in  idem  semper  Evangcliuni,  sed  vcl  in  Epistolas,  in  Missa  lcgi  solitas,  vcl  in  leclio- 
net^quxprimo  loco  innocturnooOicio  rccitari  consueverunt.  In  oninibiis  vcro  iis  sibi  omiiino  similis 
Godefridu&est.  Allegoriam  videliccl  vcl  Tcopologiom  aut  Anagogcn  nullibi  non  scclatur,  in  cani  partcm 
se  maximeverlens,  quainad  eiocndandos  porHcicndosque  cienobilanim  niorcs  accouiniodatissimaiii  cxisli- 
mat.  Hinc  ad  obtinendos  el  cxcitandos  tciieriores  animi  motiis,  quos  compunctionan  et  introversionem^ 
apiritusque  unctionem  reccntiores  appcllanl,  oinncs  fere  divinariini  Scriplnrariim  tlg^iras  ct  scntcntins  in- 
flectit,  forte  nonnunquam  violeiiliusquam  locus  fcrat.  In  inculcanda  criminuni  cxpintiouc  et  conrcssion:j 
perpetuus  est,  satisque  apparet  virumsanctum  fiiissc  penitus  pcvsuasum,  sine  liinpida  ac  inlcgra  |\ccca- 
torum  confessione  nihil  sancti,  nihil  solidi,  uihilvc  consummati  a  religiosis  exspectanduin  cssc.  In  moriim 
tradenda  doctrina  eam  sibi  legem  statuit,  ul  nec  nimium  rigidus  ac  severus,  nec  nimiuin  rendssus  el;Con- 
niyens  esset.  Vbicunque  verba  Domini^  inquil  (15),  in  tanta  districtione  et  severitate  resonnut,  ut  vix  ant 
nuliatenus  impleri  valeant^ibipondusverborumejusjuatarationetemperandumest.  IJbi  vero  tanta  mansue^ 
tudine  et  dulcedine  redundant^  ut  quique  infirmi  et  desides  ex  mansuetudine  verborum  ejus^  levitate  uiorMm 
jnvni  fiant  ad  malum^  ibi  necesse  cst^  ut  aliquo  districtionis  tem^mamento  condiantttr,  Dc  Gratia  ac  de  gia- 
tuita  pRedestinatione  ad  gloriam  passim  apud  Godcfriduni  iciMrias  scntentias,  quas,  poslea  laudabUi- 
ter  docnit^  et  quas  ab  ipsis  SS,  doctoribus  Augustino  ct  Thoma  se  hausisic,  el  verbo  Dei  summorumiine  pon- 
Hficum  et  conciliorum  decretis ,  et  Patrum  diclis  consonas  esse  sclwla  Thomistica  commenditbili  studio 
§toriaturj  ut  re  ac  nomine  sanctissimus  sapientissimusquepontifcx  Dencdictus  XIII  in  litteris  ad  univfriH. 

(U)  Tora.  III  Tl»es.  Anecd.  Novis.,  col.  204.  (15)  llom.  in  Doin.  vi.  Pent. 


10  VEN.  GODEFRIDI ABBATIS  ADMONTENSIS  .  JO 

fratfii  ordinU  Priitdicntomm  profeaores  adterius  calumniat  doclrinee  SS.  Augustini  ei  ThomtB  intentatai^ 
anno  4724.  ti  Novemb.  grairissime  scripsit. 

XVI.  Unum  tantum  Tellem  ab  homiliis  GodelVidi  abesse,  'affirmalionem  scilicet  peccati  orlginalis,  a 
quo  exempta  non  fueril  sanctissima  Dei  Genitrix  semperque  Virgo  Maria.  Id  quodtamoniajusnnrum  uuHi 
uon  Tideri  possit,  quanto  ferventius  matemi  acj^irginei  honoris  studium  in  omnibus  de  Maria  homiiiis 
Godefridi  elucet.  Verum  qui  meminerit  piam  de  immaculata  conceptione  sanctx  Dci  Gcnitricis  scntentiam 
longe  post  Godefridi  aeirum  ad  illud  robur  invaluisse,  ut  salvis  Romanonim  poutificum  decrelis  eam 
nemini  liceat  impugnare,  simulquc  cogitaverit  quid  D.  Bemardo  Clar»-Vailensi  in  epistola  ad  Lugdu- 
nenses  in  hoc  ipso  argumento  licuerit,  ad  opinionem  Godefridi  non  admodum  haercbit.  Quod  si  vir,  Dei- 
parae  tantopere  dcTOtus,  tot  doctissimorum  hominum,  qui  nunc  piamde  immaculata  Dei  Genitricisconce- 
ptione  sententiam  egregie  tuentur,  cohortes  videre  potuisset,  sinedubio  in  alia  omnia,quamquaescripsit, 
manibus,  ut  aiunt,  pedibusque  abiisset!  Atque  hoc  ipsum  in  causa  fuit,  cur  ad  oninia  loca,  in  quibus  a 
pia^sententia  recessit,  notulas  in  margine  adjecerim,  lectorcsque  ad  praesentem  disserlationem  remise- 
rim.  Nimimm  cupiebam  hac  ratione  omnem  offendiculi  occasionem  praecidere  iis  pnesertim,  qui  singulas 
prope  syllabas  et  apices  editorum  a  me  opusculoram  aucupantur,  ut  ex  iis  ecclesiasticis  scriptoribus 
odium,  mihique  invidiam  et  calumnianH^oncilient  ae  struant.  Sed  quam  belle  ejusmodi  homines  de  Calho- 
lica  Ecclcsia  mereantur,  aliis  dijudicandum  relinquo.  Certe  si  soli  nobis  in  lucem  cffercndi  sint  vctcres 
ecclesiastici  scriptores,  in  quibus  nullus  naevus  insit,  de  universis  prope  a  secundo  jam  saeculo  Patribus 
ictum  et  conclamatum  erit.  Ecquisenim  ex  iis  omnibus  est,  qui  rebus  adliuc  obscuris,  ct  nec  Ecclcsise 
Judicio  nec  doctorum  consensu  definitis,  non  in  aliqua  subtiliori  quxstione  humanum  quid  passus  fuerit ? 
inepti  igitur  et  barbari  sunt,  quotquot  oculos  in  unum  duntaxal  vel  allerum  veteris  cujuspiam  scriptoris 
naevum  defigunt,  neglectisque  reliquis  omnibus,  quae  una  affert,  egregiis  dictis,  universim  non  nisi  car- 
ceres  sempiternos  vel  rogum  inclamant.  Cxterum  iniquns  in  me  omnino  fuerit  quisquis  crediderit  oronia 
a  me  pro  certis  ac  sanis  haberi  apud  veteres  quos  edo  scriptores  ad  quae  nulla  ad  oram  observatio  e  ve- 
stigio  ascripta  est.  Relinquenda  in  iis  muUa  sunt  judicio  lectorum ,  quxdam  autem  vel  ad  prinium  con- 
ftpeclumy  cujusmodi  aut  quo  loco  habenda  sint,  nulli  nonnisi  vebementer  rudl  ac  indocto  patent.  Alque 
ad  hsec  lectoris  animum  advertere  quid  aliud  foret  quam  otio  et  bonis  chartis  abuti,  insuperquc  erudita 
nostro  saeculo  igporantiam  exprobrare  ?  Ad  meam  porro  fidem  quod  attinet,  ea  cum  bono  Dco  nulla  alia 
hucusque  fuit  nec  erit,  quam  ea  ipsa,  quam  adolcscenlulus  adhuc  me  semper  retcnturum  juratus  pro- 
roisi,  scilicet  quam  sancta  Romana  et  apostolica  Ecclesia  tenct,  quamque  sancU  Tridentina  syno(I«s 
Christi  fidelibus  exposuit.  Ab  hac  fide  quidquid  discrcpat,  seu  id  apud  veteres  seu  apud  recentiores  exstel^ 
ex  animo  detestor ;  quidquid  vero  cum  illa  congruit,  sive  ab  antiquis  sive  a  novis  scriptoribus  traditum 
Sit,  4ota  mente  complector.  Sed  de  his  satis.  Ad  alia  nunc  enarranda  Godefridi  noslri  opuscula  accedo 

XVII.  Praeter  puWicatas  hic  homilias  edidit  Godefridus  etiam  opuscutum  De  benedictionibus  Jacob  P«- 
tjmrcha;,  quibus  in  extremis  constitutus  futuram  filiorum  sortem  descripsit.  Exstat  iliud  in  Appendice, 
•«t  iisdem  codicibus  depromptum,  ex  quibus  homillae  exscriptae  sunt,  videturque  auclor  id  pro  concione 
ad  discipulos  suos  dixissc.  Ejusdem  certissime  Godefridi  est  tiber  De  x  oneribus  in  quadam  capita  Isf.ice^ 
«n  meris  homiliis  conflatus,  queni  in  Thesauro  Anecdolorum  (16)  sub  nomine  klwbcrti  exhibui.Errandi 
occasionem  ibidem  in  Dissert.  Isagogica,  pag.  xvi,  videre  potes.  Sed  quia  nunc  mihi  cxploratissimum 
cst,  etiam  omnes  illas  homilias,  quibus  hic  liber  in  codice  Admonlensi  pennisius  est,  non  ad  Irimbertum, 
fted  ad  Godefridum  pertinere,  opusculumhoc  genuino  suo  auclori,  licet  ejus  nomen  haud  praeferat,  resti- 
tuendum  est.  In  quodam  codice  Tegernseensi  reperimus  etiam  epistolam  Godefridi  ad  0.  quondam  mona- 
chum  suum,  quem  rogat,  ut  sibi  Josephi  opus,  excidium  Jerosolymorum,  et  ceiebratum  Romw  Vespasiani 
et  Titi  triumphum  aliosque  melioris  notae  libros  exscribendcs  mittat.  Hanc  iu  tomo  V,  vel  VI,  Thesauri 
evulgabimus.  Elsi  enim  non  desint,  qui  vetft^e.i  hujusmodi  lacinias,  slylo  prsesertim  duriori  pertextas, 
luce  indignas  existiment,  nobis  tamen  pro  amplificaiida  magnorum  in  Ecclesia  Calholica  virorum  gloria 
ct  memoria  laborantibus  longe  aliud  videlur.  Finio  dissertaliunculam,  eamque  verbis  erudili  ct  in  hoc 
studiorum  genere  versatissimi  Jacobi  Gretseri  concludo  (17).  Tii,  mi[lector,  non  ad  verba^  sed  ad  rem 
attende.  Verbavitia  sunt,  sed  quw  sub  verbis  tatent,  grandia,  Putamen  esui  non  est,  sed  dulcis  nucleus.  Ha- 
retici,  nominatim  lllyricus  in  Catalogj,  etqui  posteris  annis  cataiogum  lllyrici  dupto,  si  non  triplo  aut 
quadrupto  duxerunt,  quidquid  rhythmorum  et  versiculorum  in  quibuscunque  angxUis  contra  Catholicos  et 
papam  reperiunt.id  studiosissime  in  pubticum  extundunt,  eoque  ipso  iuntsalis  elegantes  et  concinni  rhythmu 
quod  papam,  clericoi,  monachoi,  monialei  rituique  Eccleiim  perstringunt,  velHcant  et  lacerant:  Curnos 
$fimti  diligentia  non  promeremus  in  lucemy  quce  olim  pro  gloria  sanctorum  a  melioribui  quam  eioquentioribui 
kamhtibui  esarata  iunt  7 

(16)  ToB».  H^  p.  I.  (17)  Observ.  in  Div.  Eystet,  lib.  ii,  p.  516. 


♦1 


HOMILIif:  DOMINICALES. 


22 


YEN.    GODEFRIDI 

ABBATIS  ADMONTENSIS 

HOMILIiE  DOMINICALES. 


1  HOMILIA  I.  A 

Ilf  DOMnflCAM   I   ADVENTUS  PRIMA. 

Cum  ttppropinquaret  Dominu$  /erosotijmis,  et  ve- 
fiisMt  Bethphage  ,ad  montem  Oliveti   {Matth.  xxi). 

De  leclione  evangelica,  quae  in  prima  Doniiuica 
AdTenius  Doinini  legitur,  in  qua  Dominns  in  aslna 
ierosolymam  venisse,  et  a  turbis  populorum  cum 
ramis  palmarum  susceplus  fuisse  pcriiiiietur,  plu- 
rimi  mifantur,  et  mirari  possunt,  cur  modo  lega- 
^ir,  cum  secuudum  litleram  prscser.ti  tompori  lucc 
lecllo  nuUal^nus  convenire  vidcatur.  Verum  quia 
irorba  Domini,  quod  sunt  vcrba  Evangelii,  sicut 
ipse  ait,  spirituset  vita  iunt  {Joan.  vi,  63),  secun- 
du:u  lcgis  praecepilum,  subtracta  peile  hostia*  artus 
in  frustra  concidamus  (Lev.  i,  7),  id  esl  seposita  lii- 
ti^ra  sensum  spiritaleni  in  verbis  sacris  requiramus,  ^ 
61  Torte  inveniemus,  quod  quotidiano  ad  fideles 
&>  ^s  adventui  Domini  non  incongrue  aptare  valoa- 
uuis.  Ut  enim  breviter  lectionis  evangelicse  summam 
tajigamus,  in  asina  fidelis  cujusque  anima  designa- 
tyr,  qux  in  morte  cujusque  Domiiio  adducitur,  et 
al>  ipso,  in  ea  sedente,  in  ccelestem  Jerusalem,  id 
est  in  xternam  requiem  introducitur,  ubi  a  sancto- 
nim  angelorum  multitudine  obviam  veniente,  cum 
gaudiis  et  canticis  quasi  cuni  palmis  solemniler  ei- 
cipitur.  Quod  ut  manifestius  in  lectione  evangelica 
cognoscere  valeamus,  tcxtum  ejusdem  atteniius  re- 
lcgamus,  et  pro  posse  nostro,  adjuvante  gratia  Dei» 
4iVigentiu8  dlscutiamus. 

2  Cum  appropinquaret  Dominus  Jerosolymis,  et  ve-  ^ 
nisset  Bethphage  ad  montem  Oliveti.  Desiderantissi- 
num  hoc  tempus  Dominici  Advenlus,  ad  quod  om- 
ces  saiicti  ab  iniiio  susp;rabani,  ea  de  causa  annue 
celebratur,  tum  ut  memoriae  Doroinicae  Nativitatis 
de  cordibus  bominum  non  deleatur,  tum  ut  ad  me- 
roociam  terribilis  ejus  adventus,  qui  quotidie  nobis 
appropiiiquat,  revocetur,  quando,  jubente  Domino, 
bcati  quilibet  de  hac  convalle  lacrymarum  perdu- 
cuiitur  ad  patriam,  et  in  regionem  claritatis  sempi- 
temx.  Quanto  enim  soHicitius  iste  ejus  adventus, 
qui  factus  est  ad  homines,  honoratur  et  observatur, 
tanto  iste  adyentus  tolerabilior  erit,  quia  quanto 
beatior  in  extremis  suis  beata  quaelibet  inventa  fue- 
rit  anima,  taiito  majoris  glori»  percipiet  cumulum, 
sicuti,  quantum  mihi  videtur,  tota  praesentis  hujus 
Evangclii  lc<lio  pros<*quilur.  qii?e  idcirco  in  isto Do- 


inmi  adventu  legitur ,  quia  quotidianum  mortis  ad- 
ventnm,  qui  omnibus  nobis  imminet,  euuntiare  vi- 
dctur. 

Per  Jernsalem,  qujc  interpretatur  visto  pacis,  bca- 
ta  quaHibet  congregalio  juslorum  accipitur :  qu« 
ideo  Jerusalem  noinine  censotur,  quia,  licet  pere- 
grinetur  iii  terris,  habet  Uimcn  iu  se  visionem  pacis^ 
dum  illuc  suspcndiiur  desideiiis,  ubi  est  visio  scm« 
plternx  pacis,  Iluic  Jerusalem  Dominus  appropi^" 
quat,  cuin  pcr  a^gritudinis  inolcstiara  alicui  in  ea 
niortemesse  vicinam  denuiiliat.  Venit  Bethphage,(\UQt\ 
dicilur  domus  maxilla^,  3  ^^^^  adveniente  moste 
salvandus  quisque  pcccata  sua  aperit  in  confessio- 
iie.  Ad^  montem  Oliveti.  Per  oleum,  quod  cunctis  su- 
pernatat  liquoribus,  misericordia  Dei  designaiiir, 
quae  superexcellit  universa  opera  ejus.  Ad  huHC 
montem  Oliveti,  ad  hunc  montein  misericoixiiai  ia 
hora  moriis  rccurrit  homo  omnis,  utcoelesiis  me- 
dicus  oleum  niisericordiae  suis  infundat  vulneribus, 
misericordiani  superexaltet  judicio,  quia  de  pro- 
prio  merito  paruin  se  aut  niliil  halere  dijiidicat» 
quo  salvari  et  redimi  queat.  Sequitur  : 

Tunc  misit  duos  discipulos  dicens  eis :  Ite  in  eas^ 
tellum  quod  contra  vos  -est.  Duo  disdpuli  sunt,  ut 
9estimo,  inflrmitas  corporis,  et  dolor  mortis.  His 
bene  et  congme  dieiiur  :  Ite  in  castelium  quod  con* 
tra  vos  estf  quia  ex  natura  carnis  contraria  est  ho- 
mini  in&rmitas  corporis,  et  dolor  mortis.  Unde  Do- 
mifius  ad  Petrum  :  Cum  senueris^  extendes  manus 
iMas,  et  alius  te  cinget,  et  ducet  quo  non  vis  (Joan, 
XXI9  i8).  Venientibus  his  discipulis  asina  alligata 
invenitur,  et  pullus  cum  ea.  Asina  aliigata  caro  est, 
ut  sesiimo,  depressa  infrrmitaie,  ;;if//M5  cum  ea  esi 
spirftus  hominis  constiiutus  in  anxietate.  So/dfe, 
inquii  Dominus,  el  adducite  mihi.  Ac  si  dicai :  Sol- 
vaiur  et  separetur  jussu  meoanima  acocpore,et  so- 
luia  corpore  adducatur  mihi ;  aliena  manus  non  con- 
tingateam,  sed  adducatur  mihi  plasmaioH  el  rcmuue- 
ratori  suo. 

Et  si  <7Mi>  aiiquid  dixerit  vobis,  dicite  :  Quia  Do- 
minus  his  opus  habet.  Gontradictores  isti  suni,  ut 
aestimo,  spiritus  maligni,  qui  in  hora  mortis  multis 
ei  diversis  se  ingerunt  coniradictionibus ;  falsis 
quoque  criminationibus  hoc  efficere,  si  possent, 
elaborani,  ne  ad  prsemium  homo  perveniat.  Vu!i 
ex  cwW  per  nuntios  suos,  «anctos  vidclicct  angclos, 


iS 


TEN.  GODEFKIDI  ABBATIS  ADMONTEISSIS 


U 


animam  justi  daei  ad  tc  tanqiiam  ct^uuam,  tan-  ^  cxisiimo  esse  ofticia  et  eemmemorationes,  quae  in 


quam  domeslicam  suam.  Yult  e  divcrsa  diabolus 
cum  8uis  hanc  ad  iulcros  et  niortem  pra^cipitare 
perpetuam  . 

Sed  inter  haec  dum  a  malignis  spiritibus  hxc  ct 
illa  objiciuntur :  Dicitey  inquit,  quia  Dominus  his 
cpus  habet.  Ac  si  dicalur  :  IIlc«  qui  absolulc  est 
Dominus  omiiium,  hujus  animae  ct  corporis  Domi" 
nuB  esse  Toluit,  idco<iue  opus  4  habet,  ut  quibus  Do- 
mtitus  essevoluit  in  laboreet  serYilio  H)rt:n),  sit  Do- 
minus  inqiiicte  et  pra;mio.iLt  coufestim  dimittet  eos. 
Confestim  dimitiitur,  quia  dc  quocunque  isla  \craci- 
ter  dici possunt,antiquo  hosli,  nc  pitcvnleat  ad vcrsus 
euni,  in  hora  mortis  potesias  tolliiur.  Sequitur  : 

Uoc  totum  factum  est^  ut  impleretur  quod  dictum 


«xsequiis  mortuorum  per  eos  aguntur,  scilicet  mis- 
saruin  soleinnia,  oblatio  sancta  ad  altare,  yigilia^» 
eleemosyna;,  psalinoruni  conlinualio,  flagella,  alia- 
que,  qu%  pro  requie  defunili  Deo  Patri  cxbibeiitur 
et  imniolaiitur.  IIa?c  \estinienta  in  via  sternuntur^ 
duin  iii  bora  inoi  tis  ciijuslilet  beatx  aniniae  fraterna 
ei  dilectione  occurritur  precibus,  et  lacrymis  suc- 
curritur.  Viii,  inquam,  illa,  qua  dc  corporc  proflci^ 
citur,  restimenlis  sternitur^  dum  angelorum ,  ar- 
changeloruin  omniumquc  sanctorum  Dei  ad  subve- 
niendum  ei  pietas  imploratur,  ut  exclusis  adversa- 
riis  libera  transeat  in  viam  pacis.  Itaquc  dum  plu- 
rima  lurba,  infirmior  scilicct  pars  corporis  Christj 
qua^  adhuc  in  tcrris  pcregrinatur,  sic  et,  sic  feccrit. 


Ml  per  prophetam  dicentem  :  Dicite  filia:  Sion  :  Ecce  B  id  est,  dum  homo  hominem,  cinis  cinerem  Dominu 


rex  tUHs  veuit  tibi  mansuctns^  sedcns  super  pullum 
MHiar  filium  subjugalis.  Quid  cst  hoc  totum  quod 
factum  est?  Certe  cum  benta  qua:iibet  aniuia  ad 
rcmuneraioris  sui  pcrvenerit  pra^scutiain ,  ibi  /o- 
fNm  factum  est^  qiiia  ibi  totum  impictuin  cst,  quod 
per  ora  prophetarum  ^  id  cst  doctoruni  ct  pra^di- 
catorum ,  de  Clirislo  in  praisciiti  v  la  dictum  est 
Di  aut  promissiiin.  Ibi  fdia:  SioUy  spcculalrici  illi 
animse,  quae  nd  spcculandum  Dcum  anhclabat,  in 
veritat^  dicclur :  Kcce  rex  tuus  venit  tibi  mansuetus. 
Mam  'elsi  nunc  ad  corda  siioriim  mansuetus  veniat, 
quasi  raptim  venil  ci  reccdil.  Cum  vcro  rcsolutio 
cocporis  el  aniina;  facta  fucrit,  tunc  pleniler  cum 
nansuctudine  et  dulccdinc  tolus  veniet ,  vcnicns 
non  rccedct,  sed  sedet  sibi  supcr  nsinain  ct  pul- 
lura,  quia  splritum  in  resoluiionc,  corpus  in  rcsur- 
rectione  possidebit,  cl  adimplcbit. 

Euntes  autem  discipuU  fecerunt,  sicut  prccceperat 
illis  Jcsus.  Eunt  discipuli,  cum  diutina  infirmitas 
corporis  dolorem  adducit  mortis.  Yestimenta  disci- 
ptiloTum  supcrct  asinam.pullum  imponuntur,  cum 
diveisis  passionibus  caro  conteritur  ct  aflligiiur, 
\estimentum  cnim  unius  discipuli  est,  ut  mihi  vi- 
detur,  dolor  corporis;  vestimentum  allcrius  disci- 
puli  esi  ipsa  dissolutio  ct  limor  mortis,  quae  homi- 
nem  ducunt  ad  Jesum.  Super  quse  vestunenta,  di&- 
cipuli  Dominum  faciunt  sedere,  quia  dum  per  labo- 
ves  dolorum  exterius,  pcr  timorem  mortis  interius 


Deo  commendavcrit,  quid  in  supemis  agatur,  innui- 
tur,  ut  arbitror,  in  eo  quod  ait  evangelista  lAlii  oif- 
tem  cadebant  ramos  de  arboribuSj  et  sternebant  in 
via.  Alii  isii  nrmiores  et  fortiorcs  qui  cwdunt  ramo* 
de  arboribuSf  sunt,  ut  puto,  sancti  angeli,  qui  spe- 
ciali  quadam  exsultatione  tripudiant  et  congralulan- 
tur  in  conventibus  suis  de  beatarum  assumptione 
animarum.  In  adventu  enim  sancla',  cujuslibet  ac 
Deo  dilecta;  aniniie  totus  coclestis  militiai  cxercitus 
in  obviam  ruit,  suscipiunl  eam  cum  gaudio,  oninia 
qua;  gloriose  hic  gessit,  gloriose  et  luagnifice  enu- 
nierant  et  ennrrant  Domino.  Ibi  ca^dunt  ramos  de 
arboribus,  et  sternuntin  via. 
,  Libet  intiieri  qui  sunt  arborum  rami,  qwx  via  per 
'  quain  slernuntur.  Quantum  mihi  vidctur,  poacumus 
pcr  ramos,  Dei  ct  hoininis,  Jesu  Chrisli  utrainquc 
naturam,  diviuam  videlicet  ei  humanam  intcUigerc ; 
pcr  arbores  de  quibus  ranii  isli  prodeunt,  Dcura  Pa- 
trem  0  ct  incorruptam  ejusdem  unigeniti  Filii  Dci 
Matrein,  per  viam  illum,  qui  de  se  ipso  dicit :  Ego 
sum  via  (Joan.  xiv,  G).El  non  incongrue  per  ramos 
divina  et  huniana  natura  potest  accipi,  quia  sicut 
ramus  salva  ct  integra  arbore  exit,  sic  Deus  Pater 
ante  omnia  sxcula,  salva  Deitate  ramum,  id  est  co- 
aeternum  et  consubstanlialem  sibi  Filium  genuil,  ct 
quem  sic  a^tcrnaliter  ex  se  edidit,  in  fine  saeculo- 
rum  de  arbore  florida  et  friictifera ,  perpetua  vir- 
gine  Maria,  salvo  pudoris  signaculo,  nasci*  voluit. 


duplicia  pro  omnibus  peccatis  suis  de  manu  Do-  p  Qui  enim  sine  matre  Unigenitus  erat  Dei  Patris  iii 


mini  receperit,  per  hanc  diutinam  purgationem  et 
cmundationem  Dominum  habcre  merelur  sessorem, 
cujus  claritatis  consortium  facie  ad  faciem  posside- 
bit  in  perpetuum.  Sed  in  hora  exitus  beala;  anima^, 
quanto  studio  et  sollicitudine  ftdelium  in  terris  pro- 
curetur,  quali  tripudio  5  ^^  gloria  in  cailcstibiis 
suscipiatur»  quantum  mihi  videtur,  innuitur,  cum 
iubjungilur. 

Plurima  autem  turba  straverunt  veslimenta  sua  in 
via^  alii  casdebant  ramos  de  arboribus^  et  sterne" 
bant  in  via.  Plurima  turba  est,  ut  puto,  conventus 
spiritalium  hommum,  qui  ideo  turba  dicuntur  plu' 
fimfl,  proptcr  diversa  et  plurtr  quae  ihter  eos  sunl 
dJTcrsorum  mcrita.  Hujus  turbaj  vestimcnfa  omsia 


coelis,  sine  patrc  primogenitus  fieri  dignatus  cst 
\irginis  matris  in  terris.  Uancdivinam  et  humanam 
naturam  cadunt^  id  cst  discernunt  sancti  angeli,  de 
arborihus,  quia  laudant  Filium  Dci  pro  siii  confirma 
tione,  laudant  filium  \irginis  pro  animarum  libera* 
tioiic,  eosdemque  ramos  in  via  sternunt,  dum  to- 
tuin  divinai  el  humanae  natiira;  ascribunt.  Scquitur  * 
Turboi  autem^  quce  prwcedebant  et  quce  sequeban- 
ttir,  clamabant  dicentes  :  Benedictus ,  qui  venit  in 
nomine  Domini.  Turba:  quce  prwcedunt,  Icgione? 
sunt,  ut  arbitror  angelorum,  et  sanctorum,  in  exitu 
sancta;  animae  adveixientium,  cum  magno  apparatu 
eam  suscipientium.  Turbce  quce  sequuntur  multitudc 
•st  fidelium  in  t«rrit  concurrentium.  Ha?  omnes  ctor 


ss 

mant  unajiimiter  dicenles 
Igli  deorsum  clamant  Hoianna^  id  est  Snlvinca,  o 
Doffllne,  hane  ammam,tu  qui  proptcr  nimiani  lionii- 
Dum  dilectionem  fHius  David  tieri  dignauis  cs.llli  in 
supemis  advenienti|concinnnt  et  occurrunl  dicciites]: 
Benedictus,  quitfcnitin  nomine  Domini,\\'e\  ideodattt 
laudem  (llio  David»  quia  dulciter  recolunt,  quoinodo 
IwFnitentem  eum  susccperit,  et  siciit  quotidain  Da- 
\iJ,  sic  quoque  beal;ii  illi  anima;  pro  admissis  ve- 
r.iam  dare  non  despcxerit.  Dant  juciindam  beneili- 
ctionis  laudcm  dicenles  :  Denedictus^  qni  venU  in 
nomine  Domini^  id  est  Lenedictus  sit  iile  soliis,  tfui 
tenit  in  nomine  Domini,  quia  ejus  beneiiictioiie  et, 
gratla  fiunt  et  facta  sunt  in  te  ha^c  omnia,  ciijiis  lio- 
nor  et  imperium  manet  per  infiuita  sa^cula  su^culo- 
lorum. 

llxc  est  sacrosancuc  evangclica!  lectionis  seiies, 
qiiam  adjuvante  Spiritus  7  saiirti  gratia,  quantiim 
potuimus,  exponendo  transcurrimus ;  qux  idcirco 
singulis  annis  in  Adveulu  Domini  et  Salvatoris  nostri 
Jesu  Christi  legitur,  ut  per  hoc  admoniti  el  experge- 
facti,  hunc,  de  quo  jam  diximus,  adventuin  Domiiii 
ad  antmam,  in  quo  evocata  e\  hujus  vita;  ergaslulo 
occorrcre  habct  Salvatori  suo ,  sempcr  prie  oculis 
]iabeamu3,  quales  tunc  inveniamiir,  sollicile  nunc 
proTideamus.  Ad  hoc  etenim  admonet  nos  aposto- 
lus  Paolus  in  Lectione  hodiema  qua  dicit  :  Abjicia- 
mui  ergo  opera  tenebrarumf  et  induamur  arma  lucis. 


IIOMILI^  DOMINICALES,  26 

Uosanna  fiiio  David.  A  uunc  sordidisetimmundis,utmuiu)ioreseflicial,ap- 


tiiis  ct  diilcius.  Quidqiiid  eniin  foris  soniierit,  totuni 
propinqiiaredigiiaiur  freqiicniiitranos  acti^ri  senti- 
nius^si  viviliiaiitem  iii  raicraspiritiimseqiii  veliiuiis. 
Cum  appropinquaret  Jesus  Jcrosolymis.  Joriisalemt 
qu:e  visio  pacis  dicitur,  non  illum  teiiiporaleni ,  sed 
qiwsursum  est,  liberam,  nostram  desigiiat  matrcm, 
<|ii:i^  sedes  est  ci  riindamcntiiin  perpeiiiitaiis,  iibi 
i\)ui\qHi  [ccit  utraquc  unum  (Fphcs.  ii,  1i),  iKiTcdi- 
Imis  suis  visionein  inaiisiira^  pra^paravil  pacis.  Ciii 
niiuinini  Jenuatcm,  visioui  sciliocl  pacis,  aiiiina 
1'iH'le  coiiiparalur  inlolieciualis,  qii:p  iii  rogione  dis- 
siiiiilitiuliuis  ;enuilaliir  pro  moilulo  siio  aslaitlos 
viillui  Conditoris,  goineiis  et  suspirans  liis  conlor- 
niari  bcne  vivendo,  qiiibus  adhuc  intercsse  non 
B  valot  Itegem  in  decore  suo  videndo. 

Non  prius  aiitein,  sed  ex  tunc  Jerusalem  dici  ct 
essc  incipiet,  cuiii  Dominus  noster  Jesus  Clirisiiis, 
salutaris,  inquain,  noster,  occulta  iiispiialioiie  Itiiic 
dignatur  appropinquare,  quain  secrolo  siii  consilio 
ad  vitain  coinplacuit  %teriiam  pranlesliiiaro,  iit,  t{iia: 
aliquando  abjeclariim  erat  al»joctissiina ,  fiat  dilo- 
ctaruin  dilectissiina,  qu<e  priiis  aversairix,  sit  nio- 
rum  et  discipriiue  ca^Icslis  laiulalMlis  imiiairix. 
Adunata  quippe  digiie  Deo  i'aiiiiilaiitiuin  co?iveiiliii, 
abnegat  se  ipsain  toUens  criiccui  Clirisli,  convcrsa- 
tionisqiie  ejus  vesligia  scqui  concupiscit,  et  quo 
actionum  ilincre  i^ergoniluin  si*.,  studiosius  aildiscii. 
Ad    quae    dignc    perncienda    loca  hic    noiniiiatim 

conse- 


sicut  in  die  honeste  ambuiemus,  non  in  commessa- 

tionibus  et  ebrietatibuSy'non  in  cubilibus  et  impudi-  ^  expressa  spiritaliter  sunt  expeleiida.  Uiide 

citiis,  non  in  contentione  ei  a^mulatione  (Rom.  xiii,      quenter  Evangclisla  inqiiit : 

42).  Debemns  8  itaque  per abstinentiam  carnem  ma- 

cerare,  debemus  castitate  corporis  ac  mentis  Deo 

appropinquare,  debemus  in  dilectione  Dei  et  proximi 

fervere.  Si  enim  hoc  modo  abjettis  operibus  lene- 

brarom  et  indnti  arma  lucis,  in  hoc,  quem  annuo 

tempore  recolimus,  adventu  Domini  animas  nostras 

castigaverimus ;  in  illo  ultimoejus  adventu,  quando 

c  corporeevocabiniur,  laeti  ei  et  expediti  occurienius, 

atque  in  illa  xtemaebeatiludinis  gloria,  qu;e  est  sine 

defeclu  et  miseria,  recepti,  ajternaliter  cuin  ipso 

regnabimus.  Quod  ipse  prsestare  dignelur,  qui  cuni 

Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  om- 

pia  saecula  saeculorum.  Amen. 


HOMILIA  n. 

in  EAMDEIf  DOMINICAM  SECO^DA. 

Ciim  appropinquaret  Jesus  Jerosolymis,  et  vcnis' 
set  Bethphage  ad  montem  Oiiveti,  tunc  misit  duos 
dUeipuhs,  dicens  eis :  Ite  in  casteUmn  quod  contra 
tos  esty  et  statim  invenietis  asinam  alHgatam^jt 
pullum  cum  ea  (Matth.  xxi). 

Toto  hajus  evangelicae  lectionis  series  plona  duU 
cedinis,  profunda  mysteriis  mirum  in  ntoiluin,  iion 
parva  spiritalis  vita  et  doclrina  exisllt  malerios,  in 
qua  non  solum  pncsentialis  et  visibilis  Doinini  ad- 
ventus  animadvertitur,  quo  semel  tunc  Jerosolymis 
advenisse  legitur,  sed  potius  invisibilis  ille  et  miri- 
ficus,  <(U0  quotidie  nuiic  iniindis  corde  familiarius. 


9  Et  venissel  Bethphage  ad  monteni  Oliveti^ 
Botliphage  domus  ma.vitUv  iiiterpretatur,  qua;  do- 
nius  erat  sacerdoluin,  ubi  coiitinuo  vocom  Doiiii- 
no  persoivcbant  laudis  cl  confossionis.  Boata  cie- 
nim  et  fidelis  anima,  qiia;  relictis  omnibus  illiim, 
cujus  viai  pulcbra;  sunt,  sequi  proposucrit,  priino 
Bethphage  veniat,  domum  maxilla!  adoat ,  et  qiiod 
pio  corde  concepit ,  pio  ore  adaporiat,  inordeit- 
tem  adhuc  conscientiain  ot  pra!terit;e  argiieiw 
tem  vanitalis  cl  praiviiricationis  saliibritor  iti 
vocem  humilis  et  pura^  eiiiiitat  confessionis.  Qtuu 
inox  poenitentia!  lacrymis  rigata  de  spe  indiilgen- 
ti:e,  ct  saliilis  ultra  non  dillidens,  ad  montetn 
J)  OUveti,  ad  inontem  ubereiii  ct  piiiguein,  ad  Filitini 
olei  recurrat ,  ad  largain  benedictioncm  Dei  siisi- 
pensa  ,  de  oleo  niisericordi.ne  et  miserationis 
aliqiiantulum  sibi  dari  flagitare  jani  pr9esum:it. 
Quid  namque  per  oleuin ,  quod  oinnibiis  superna  - 
tat  liquoribus,  nisi  miserationes  Doniiiii  designaii- 
tur,  quas  sunt  super  oninia  opera  ejus  ?  (Psal. 
CXLIV,  9.) 

Sed  notandum  quia  sicut '  est  misericordia  Doi 
niagna,  suavis,  nunqiiam  sufficiciis,  s!c  est  ot 
niisericordia  Dei  modica,  lcinporalis  et  deficieiis. 
Ciiin  enitn  Dominus  tem[H)raIis  vita;  dignamcr 
adtninislrat  subsidia ,  modioa  quidem  lixc  di- 
citur  misoricordia ,  qiiamvis  sit  neccssaria.  De 
qua   misericordia  pcr  prophelam   dicilur  :   JltscJ- 


87 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMC^TENSIS  S3 

rmbes    matutina ,  et    quasi  A  insipientibus^  et  simiHs  faclus  e^t  illis  {Psat   xlvkj^ 


ricorata  vestra  quast 
ros  mane  pertransiens  ( Ose.  vi,  5 ).  Transeunt 
enim  oninia  hacc  quasi  nubes  matutina  ,  transeunt, 
nec  subdstunt ,  et  ideo  minus  fortasse  quas- 
rcnda  sunt.  Magna  autem  Dei  misericordia  est 
mons,  inquam,  magnus  et  excelsus^  cum  indi- 
gnis  et  peccatoribus  misereri  non  obliviscitur  Deus, 
sed  rcficit  oleo  misericordiae,  ungit  unclione  gra- 
i\x,  impiuguat  et  saginat ;  et  quanto  eo  tribuente 
oleum  istnd  plus  esuritur,  tanto  ad  querendum 
roens  amplius  acccnditur.  Cujus  olei  pinguedinem, 
cujus  miscricordiae  magnitudinem  David  sibi  tribui 
ei^orat  dicens  :  Miserere^  inquit,  met,  Dens^  se- 
tundum  magnam  misericordiam  tuam  ( Psal,  l, 
1 )  Quo  vero  ordine  haec  initiari ,  quo  studio 
pcrfici  debeant,  consequentia    mox  insinuant 

Tunc  misit  duos  discipulos,  dicens  eis  :  Ite  in 
castellum  quod  contra  vos  est.  Quinam  sunt  hi 
duo  discipuli,  nisi  fideles  quidam  animae  intcr- 
nur.tii,  timor  \Q  scilicet  et  amor?  Timor,  dum  dolo- 
rc  peccata  judiciique  terrore  salvandus  quisque 
compungitur  ;  amor,  dum  solo  dulci  aflectu  lolus 
ilie  desiderabiiis  aml>itur  et  quaeritur.  Timor  quip- 
pe  initialis  est  adducens  poenitcntiam  :  amor 
\ero  cst,  qui  foras  misso  timore  exquisitas  Dco 
animas  in  virtutum  corroboiat  pcrrectione.  Hinc 
est  quod  in  septem  Spiritus  sancti  donis  pri- 
mus  ponltur  gradus  timoris,  quo  tristis  recordalio 
deliclorum  animum  perturbat  et  excruciat  pccca- 
loris  ;  ultimus  vero  gradus  sapientise,  qui  cst  amo- 


13) 

Sed  e(  notandum  quod  eadom  asina  nostra 
Dcquaquam  libera  est  aut  expedila  ,  sed  dttrls 
vinculorum  nexibus  alligala  et  irretita.  Quibiis, 
rogo,  vinculis,  quibusve  funiculis?  Utiquc  scele- 
rum  et  criminum,  quae  longum  valde  cl  pcrplexiini 
11  faciunt  funiculum.  His  peccalonim  sc  coiis- 
trictum  funibus  David  gemebundis  testatur  vocii:us: 
FuneSy  inquit,  peccatorum  circumplexi  sunt  me  (PsaU 
cxvni,  6i). 

Et  pullum  atm  ea.  Per  pullum  spiritus  intciligi 
valct  rationalis,  qui  dum  terrcna  imagis  quam 
spiritalia  appetere  concupiscit,  inipressam  qno- 
dammodo  similitudinem  imaginis  Dei  amiuit.  Sed 
B  inter  bas  ca^citatis  tenebras,  inter  has  vitie  mi- 
serias  nunquid  in  finem  repcllet  Dorninus?  Sane 
quia  adjutor  est  in  opportunilatibus,  iu  tribula- 
tione,  ncquaquam  dcspicit  quos  condidit,  sed  sol- 
vi  ct  adduci  sibi    ut  pius  et  miscricors  prxcipit. 

Solvilc^  inquit,  et  adducite  mihi.  Ac  si  paten- 
ter  Vcritas  dicat  :  Vos,  qui  aliquando  morle  cap- 
tivi  duris  dclictorum  calcnis  vincli  fuislis,  tiiuob 
ris  luci  couslricli  mcinoria,  ad  percipiendam  speixi 
indul^entia;  coiidigna  vos  solviie  pocnitcntia.  Ad^ 
ducite  vcro  vosiuct  pcr  amoiein,  ut  jam  non  tl- 
midi  silis  pro  cvadendis  gclicnnai  tormenlis,  scd 
inaestimabiii  dulcedinc  mea  saliali  solUcitc  labo,- 
rare  non  pigeat  pro  acc|uireiKlis  a;ternis.  Q:iiji 
est  autcin,  quod  solvt  et  adduci  juhcal  ti  i,  solviie^ 


ris,  qiio  jam  fervidus  amator  per  singulos   virtu-  ^  inqiJtcns,  et  adducite  milii,  nisi   quod  illi  qui  opQ- 

tum  gradus  exercitatus ,  solummodo  vacare  habct 

ad  intuenda  beneficia  Gonditoris.  Hi  vcro  discipuli, 

duo  videlicet   motus    animi  quo    mitti    debeant, 

quidve  utilitatis  missi  conferant,  mittens  ipsc  Do- 

tuinus  innuit  dicens  eis  : 

Itein  castellum  quod  contra  vos  est^  et  statim  inve- 
nietis  asinam  alligatam^  et  pullum  cum  ea.  Dum 
omnipotens  Deus  operc  mirifico  cuncta  crearet  ex 
nihilo,  tandem  ex  terrae  limo  tantae  dignitatis  et 
felicitatis  hominem  creavit  in  paradiso ,  ut ,  si 
magis  beate  vivere  quam  peccare  elcgissct ,  dig- 
num  Conditoris  sui  habitaculum  sine  fine  essede- 
buisset,  quemadmodum  nos  futuros  quandoque  cre- 


ratur  omnia  in  omnibus,  ipsi  qui  solvit  com- 
pcditos  et  erigit  elisos,  gratiarum  aclio  est  im-. 
pcndcnda,  nuilis  noslris  meritis ,  si  qua  fueriiit 
m^rila,  nobis  sunt  a  nobis  imputanda  soli  aucto- 
ri  ct  largitori  dcbita  laus  et  gloria  rcddendaf 
juxta  quod  Psalmista  ail  :  Non  nobisy  Domine^ 
non  nobisj  sed  nomini  tuo  da  gloriam?  Sed  aiite- 
quam  hicc  in  nobis  adimplcantur ,  qiianUc  tenta- 
tiones ,  quanlave  adversitates  oria«tur,  apcrtc  iii. 
consequentibus  declaratur.  Sequitur  : 

Et  si  quis  vobis  aliquid  dixerit ,  dicite :  Quia  D^- 
minus  liis  opus  habet.  Quicunque  saiculo  huic 
aliquando  rcnuntiare  decreveruni,  norunt  melius 


dimus,  ciim  totos  nos    possederit   ille,    qui   erit  ^  quain  sermo  profcrat  iillus ,  quanias  tcnlaliones 


omnia  in  omnibus.  At  nunc  peccatis  obnoxii,  Adae 
vctusti  criminibus  invoiuti,  jam  non  sumus  ad  quod 
feliciter  conditi  fuimus ;  et  dum  ad  nos  intra  nos 
redimus,  multa  nos  contraria,  multa  prorsus  al)- 
jccta  et  indigna  contra  timorcm  ct  amorem  Dei 
egisse  ceminus ,  asinam  ncfstram  alligatam  et  pti /- 
lum  cum  ea  invenimus.  Quid  namque  pcr  asinam^ 
nisi  infatuatam  et  stultam  accipimus  animam  ? 
Qua^  i)ene  asinos  similis  dicitur ,  quia,  dum  solius 
Dei  iiotitiam  habere  contempsit,  animali  vitaein- 
serviens  stulta  manet  et  insensibilis,  Gujus  de- 
Curis  gloriam  commutatam  in  ignominiam  David 
inspiciens,  ita  testatur  dicens  :  Ilomo  cum  in  ho- 
Hcre  essetj  non  intellexit,  comparatus  est  jumentis 


quantasve  conlradictiones  suggcstionc  malignorum 
spirituum,  vcl  pravorum  honiinum  sustinuerini  * 
quotics  bonum  vclie  iinmutaverint,  quotics  bona^ 
actionis  iter  arripere,  quoties  timidi  ct  vccordes 
subtcrfugere  disposuerint.  Hinc  David,  ne  sub.!ola 
sxcularium  lingua  bonsc^voluntatis  ct  actionis  aver- 
satrix  12  fierct  aliquando  maligna,  Doininuni  cxo- 
rat  diccns  :  Domine^  libera  animam  meam  a  IMis 
iniquis  ,  et  a  lingua  dolosa  (Psal.  cxix ,  2).  Sed 
inter  has  duniaxat  contradicliones ,  dum  quisque 
ad  sanctse  conversationis  habitum  pcrvenerit,  nun- 
quid  jam  in  tuto  positus  tentationum  jacula  evadere 
poterit  ?  Minime,  scd  patitur  et  sustinct  innumcra 
tentatoris  prjclia,  audit  inullimoda  contradiclionwu 


» 


nOMILIiE  DOmiCALES. 


50 


Terba,  qux  tuinultiiosa  cogilationum  iiigcrit  tuiba.  A  turque  fidelis   pncdicantium  prophctia  >  qui  fdicB 


Unde  Salomon  cautum  quemlibct  ct  soUicitum  red- 
dere  cupiens  ita  admonet  dicens :  Fili  mi^  acce- 
dens  ad  $ervitutem  Dei,  $ta  in  timore,  et  prwpara 
animam  tuam  ad  tentalionem  ( Eccli,  ii,  1).  Nempe 
si  intente  consideremus,  bifaria  tentationc  impu- 
gnamur,  quae  aut  adversitatis  emei^it  dejectione, 
aut  prosperilatis  otoritur  elutione.  Has  consue- 
tudinarias  tentationuui  species  Salomon  exprimit, 
aim  dicit  :  Aversio  parvulorum  interficiet  eos^  et 
prosperita$  $tultorum  perdet  eos  (Prov.  i,  32 ).  Gum 
enim  niinus  quis  perfectus  in  Domino  tenuissi- 
mis  injurianim  motibus  alTicitur,  ea  parle  ad  dc- 
teriora  labitur;  cura  Tcro  prospera  succedunt  suis 
hsec  tribuens  meritis  supra  cxteros  cxtoliitur. 
Quo  Tero  pacto ,  quibusve  modis  his  tenlatio- 
iium  molesliis  obviare  valeamus,  ipsam  Dei  Pa- 
tris  Snpientiam,  pauca  de  multis  difTercntem,  au- 
diamus.  Dicit  enim  : 

Et  $i  quis  aliquid  vohis  dixerit^  dicite  '  Quia  Do^ 
minu$  liis  opu$  liabet.  Hic  sapiens  noster  Chris* 
tus ,  cujus  sapientiae  non  esl  numerus ,  verbis 
innotuit  paucis.  Cujus  sicut  laus  est  secundum 
nomen  eius,  slc  sermo  et  doclrina  illius  plena 
5unt  veritatis  et  laudis.  Verbum  enim,  ut  Isaius 
ait,  abbreviatum  facit  Dominus  in  \  terra  ( Isa.  x» 
23  ;  Rom.,  ix,  28),  breve  quidem  numero  vcrbcH 
rum,  sed  in  se  continens  pondus  vilse  et  sa!uU&^ 
Quid  est  ergo  dicere  :  Dominus  his  opus  habet  , 
nisi  quod  justi,  quibus  omnia  cooperantur  iu 
bonum,  non  solum  gaudere,  sed  et  gpatjas  a^erc 
inler  adversitatum  persecutiones  consucverunt, 
et  dignos  se  conteri  flagellis  Domini  nssenint  di- 
centes  :  His  Dominus  opus  habct  ?  Dominus,  in- 
qiiiunt,  qui  operatur  salutem  in  medio  terrx,  qui 
novit  omnia,  antequam  fiant,  opus  habet  adversi- 
tatnm  nos  molestiis  conterere ,  quorum  mens  in- 
qnieta  et  actio  incomposita  nil  nisi  opera  carnis 
noverat  agere.  Opus  habet,  ut  in  conspe  ctu  homi- 
num  ad  'nihilum  redigamur,  13  Q^^^^  despecti 
el  conculcaii ,  qui  nos  aliquid  esse,  cum  nibiles- 
semus,  aestimabamus  inflati.  Haec  si  inter  advcrsa, 
quid  putamus  inter  prospera  et  tranquilla  mens 
dicet  hiimilis  et  benigna?  Opus,  inquit,  Domini  est; 


Sion  parati  sunt  anniintiare  dcsuper  venturi  Kegis 
gloriam.  Quid  crgo  prophetant  (ilias  Sion  constitulap 
in  seleruilalis  speculalione?  Ecce,  inquiunt,  Rex  luu$ 
venit  tibi  mansuetus.  Ecce,  sine  inora  Rex  tuus  veniet 
tibi  mansueiusy  veniet  uni  unicus,  Rex  reginx  ^e- 
niel,  inquam,  lanta  mansueludine  et  dulcedine,  ut 
liccat  libi  contcmplando  inlroire  in  gaudium  Domini 
tiii ,  ct  dulcia  secrela  illius  rimari.  Non  veniet  va 
cuiis ,  cujus  plenitudine  te  optas  infundi ,  et  talis 
dabitur  occasio  pncsumeiidi,  ut  etiam,  quantum  fas 
cst,  adbuc  in  carne  posila  mortali,  qua;  sit  nolitia 
vita;  aetcrnde,  possis  perscrulari.  Cujiis  aguitionis  et 
dilcctiouis  bcalitudinem  manifestat  Dominus  ioquens 
ad  Patreni :  Uac  est  autem  vita  ceterna ,  ut  cogno^ 

^  scant  te  solum  verum  Deum,  et  quem  misisti  Jesum 
Christum  (Joan.  xvii,  3).  Quomodocrgo  veniettibi? 
'  Sedens  super  asinam,  et  pullum  fdium  subjugalis.  Li- 
benter  quippe  inhabitat,  si  sedem  et  mansionem  di- 
giiam  prjfscntia;  majestatis  suse  iuveniat :  quain  non 
ad  horam  vel  interdum  visitare  ( non  enim  est ,  (fui 
se  abscondat  a  calore  ejus  [Psal  xviii,  7),  sed  fa- 
miliari  ct  continua  mausionc  dignatur  inhabitare, 
sicul  quodam  loco  ait :  Yeniemus  et  mansionem  apud 
14  ^"''*  faciemus  (Joan.  xiv,  io).  Super  asinam eigo 
et  pullum  Dominus  sedet,  cum  spiritum  et  aniniam 

.  no^tram  iQb9hitiVi(io«[iossidet ,  abolilamque  pridem 
iii/se  ^miiitu,din^m  ki^og^ois  Dei  recipiunt,  et  carne 
mentis  domino  subjugata,  sine  ulla  perturbatione 

^  h^cinYicem.a(Lexei;ceBduivi  honi  operis  robursese 
;  erigu^.  Undc  ben^  ^ubjungiiia* : 

Euntes  autem  discipuli  fccerunt,  sicut  prwceperat 
illis  Jesus,  et  adduxerunt  asinam  et  pullumy  et  im» 
pjsuerunt  vestimenta  sua  super  eos,  et  eum  desuper 
sedere  fecerunt.  Quid  namque  per  discipulos  nisi  ti- 
morem  el  amoreni ,  ut  pra;dixiiuus,  accipere  possu- 
mus?  Electi  etcniin  quilibct  post  agnila  Lonltatis 
Dei  magnalia  nequaquam  toipori  succumbunt,  vel 
negligcntix,  scd  liinoiiS  ct  auioi is  Dei  gratia  adjuti 
indefessis  virlutura  gradibiss  salagiint  proficcre.  Ad- 
ducunt  etiam  asinam  et  puUum,  imponenlcs  nibilc- 
minus  vestimenta  sua,  cuin  opliniis  induti  et  ornati 
moribus  sedem  Cbristo  suis  pra>parant  in  cordibus. 
Anima  etenim  justi,  ut  scriptum  est,  sedes  est  Sa- 


81  quid  bonse   actionis,  si  quid   scienlix  habeo ,  n  picnliic.  Et  ideo  quain  nudum  ct  non  vestitam  vir- 

tutum  procinctu  invcnerit,  ncquaquam  formosus  ct 
dccorus  in  deliciis  insidere  potcrit. 

Plurima  autem  turba  straverunt  vestimenta  sua  in 
via,  alii  autem  cadebant  ramos  de  arboribus,  et  ster- 
ncbant  in  via.  Vidcamus  cur  dicatur  non  lantum  tur^ 
buy  sed  plurima  turba  stravisse  veslimcnta  sua  in 
via.  Videamus,  quae  praicedens  sit,  qiia;  subsequens; 
qui  prior  agat,  quid  siibscquens  clainans  innotescal. 
Plurima  ergo  turba  est,  dum  limore  vchemcnti  iion- 
nunquam  corda  electorum  nimia  pcrturbatione  pi-a^- 
tevitorum  aflliguntur  mcmoria  peccatorum,  et  dum 
ad  se  semper  redeunt ,  pro  levi  etiam  excessu  gra- 
viter  semetipsos  aflligunt,  et  dum  commoti  cl  ptT- 
turbati  menle  didicerint  quoniodo  aliquando  vixissc 


totum  illi  ascribo  ,  totum  illi  debeo  a  quo  totum 
esl  qiiod  habeo.  Cum  ergo  inler  prospera  ct  ad- 
Tersa  inviolabilem  et  inconvulsam  animi  constan- 
tiam  et  aequalitatero,  Deo  propitio ,  tcnere  cccpcri- 
mus,  confestim  dimissi  liberi  ct  soluti  auctorcm 
Tit^  adire  poterimus.l  Et  Qonfestim  dimittet  eos. 
Ccnfesiim  enim  dimittimur,  si  humiliamur  in  pros- 
peris.  Confestim  enim  dimtirtmiir,  si  sic  humili- 
tate  erigamur,  ne  quando  deGciamus  in  advcrsis. 
Sequitur : 

Boc  totum  faetum  e$t,  ut  impleretur  quod  dictum 
Cfl  per  fnophetam  dicentem :  Dicite  fitia;  Sion.  Hoc 
totum  factum  e$t ;  lotum,  inquam,  quod  audivimus, 
ccrta  experientia,  quam  verum  sit  novimus,  imple- 


Sl 


VEN.  GODEFRIDi  ABBATIS  ADMOXTExNSIS 


32 


dcbuerJMl.  dolent  se  vel  ad  momentum  brmi  alicujus  A  liceat  dilectum ,  cui  honor  et  iraperium  iwu*  omnia 
l>n»tcrisse  incremcntum.  Haec  profccto  plurima  co-      sxcula  sacculorum.  Amen. 


titationum  turba  vesiimenta  sua  prosternit  in  tia: 
quia  nimirum  inclinata  et  humiliata  vcstem  sancti- 
ficationis  et  pietatis  accipit,  qua  induta  et  omata 
Tiam  Domino  ad  cor  suum  dirigit.  Sed  quia  plcrum- 
qaeinter  turbidos  cogitationum  15  luotus  prseve- 
niente  amoris  gratia  alii  nonnunquam  succedunt 
cogitatus,  recle  subjungitur: 

Alii  autem  cwdebant  ramos  de  arboribus,  et  ster- 
nebanl  in  via,  Ramos  quippe  de  arboribus  c^eduiil , 
dum  intra  domuni  inentis  colIigunV  quidquid  in 
exemplis  sanctorimi  prjecedeiitium,  quidquid  in  nio- 
ribus  laudabiiiter  adhuc  in  carne  viventium  imita- 
bile  conspiciunt.  Arbores  etenim  qui  sunt,  nisi  quae- 


BOMILIA  111. 

IN  EAVDEM  DOMIMCAH  TERTlA. 

Cum  appropinquaret  Jesus  Jerosolymis,  et  venissH 
Bcthphage  ad  montem  Oliveti,  tunc  misit  duos  disci-* 
pulos^  dicens  eis:  Ile  in  castellum  quod  contra  vos 
est^et  statim  invenie:is  asinam  alliga:ani,  ctpuUum 
cum  cfl,  soivite  et  adducite  mihi  (Matth.  xxi ) 

Lectio  sancti  Evangelii,  qu»  pro  consequentia  lil». 
tei-ie  in  die  Palmarum  convcnienter  recilatur,  pro 
einiiienlia  allegoriae,  in  littera  recondi.ue,  in  prima 
Doininica  Adventus  Domini  non  inconvenienter  rc* 
plicatur.  Dei  eniin  Filius  JerosQlymis  appropinquat^ 


libet  dignae  Deo  animae  eminentes  et  pi^stantcs  in  B  ^"'"  ^uae  redempiionis  mysterium ,  cum  Patre  et 


Tirtutum  culmine?  Nonne  arbor  gemina  ubertate, 
castitatis  et  humilitatis,  florida  et  fructifera  perpe- 
tua  virgo  dignoscitur  Maria  ?  Nonne  arbor  humili- 
tatis  fastigio  praeeminens  Baplisla  Joannes,  cuncti- 
que  fuerunt  beatitudinis  jam  ejus  participes?  De 
quibus  dum  ila  sanctitatis  ramos  excerpere  laborant, 
iit  et  ipsi  per  omnia  humiliari  et  castimoniain,  sine 
qua  Deum  nemo  vidcbit,  obtinerc  studeanl ,  jucun- 
dos  arboruin  fructus  c^dunl ,  quihiis  auctori  vlt;e 
inambulanti  in  illis  et  inbabitaiili  viain  delectabilcm 
faciunt. 

Turboi  autem,  qua^  pr/^^cedfb^iH- et  kjihv  seguqban^- 
tury  clamabant  dicentes^JIo&dkna^^fHw  Bdvi&.^me'l 
dictusy  qui  venit  in  nomine  Domiui,  Tiirba»  quiC  prcE- 


sancto  Spiritu  ante  tempora  dispositum,  in  fine  tem- 
porum  ad  reparationem  supemae  Jerusalem  dispen- 
sat.  Bethphage  ergo  venit,  cum  in  diversis  praefigu- 
rationibus  palriaicharum  et  prophetarum  illud  suae 
redemplionis  inyslcrium  mundo  edicit.  Bethphage 
enim  domus  buccoi  interprelatur,  quo  nomhie  paiiis 
angeloniin  ab  honiine  quandoque  manducandus  esse 
dcsignatiir.  Bethphage  17  ad  montem  Oliveti  esse 
scribitur,  per  quera  eininentia  miserationis  illius 
exprimitur,  qua  ipse  Filius  Dei  de  suinmis  ca^orum 
ad  ima  tcrrarum  deponilur.  Unde  Psalmista  loqui- 
.  lur  i.Miserationes  ejus  super  omnia  opera  ejas  (  Pscl. 
C^CLit;  9).  Cum  ergo  lerosolymis  appropinquasscl, 
cum  Bethphage  ad  montem  Olivcti  veiilsscl,  t.uicw.i- 


cedunt  et  sequuntuy,*iU  «aj^ci^mcr^/irjdictjuijii-fstc^*'^  ^*'*?^*^^^^^  dicens  ets:  IteincasteUum  quod 

cogitationessunt,4oa&ite"<gj^oiQ)4LhU:{us  ctVan«)r3^.*^#cA^^  Quia  discipuli  a  discendo  dicuntur, 

recie  pcr  duos  discipulos  lex  naturalis  et  lex  scripia 
exprimuntur,  qu;e  ambae  per  illuminationem  sanrti 
Spirilus  de  myslerio  futurae  jedemptionis  mirabili- 
ter  instituuntur,  dum  a  montibus  aetemis,  miris  et 
iiinunteris  modis  ipse  pnefiguratur,  qui  in  camg 
veniens  muiidi  lucem  se  esse  protestatur.  Quo&ni-r 
mimm  duos  discipulos  ipse  nitl/tr,  qui  suae  incarna- 
tionis  inysterio  cunctas  patriarcharum  et  propheta- 
miu  pnefigurationes  peragit.  Proinde  eis  dicit^  duni 
per  iRSlituiioneiu  saiicti  Spiritus  et  legem  naturalem  . 
et  legem  scriptam  ad  futuras  suae  rederoptionis  ml*- 
nisterium  imbuit.  Ite,  inquit,  in  diversis  praefigura-a 
tionibus ,  in  casteitum  quod  contra  vos  est^  scilicet 


foniite  nascuntur.  Qiix  sicut  varia  intra  se  distant 
qualitate,  sic  vario  \Q  Regi  Sabaoth  clamore  viden- 
tur  obviare.  Quem  eniin  peccatricis  conscicntiae  me. 
nioria  remordet,  quem  ultricis  flainniac  poena  dcter- 
ret,  voce ,  imo  devolione  magna  filio  David  clamat 
'  Hosanna.  Nam  peccati  vulnere  sauciatus ,  interno 
languore  pressus  et  humiliatus  ,  pro  acquirendo 
munere  veniae  ct  saluiis,  ejus,  cujus  natura  bonitas 
est,  clamore  valido  obnixe  implorat  gratiam  Salva- 
toris,  ut  qui  per  viscera  pietatis  suse  delinquentem, 
imo  pocnitentem  aliquando  David  non  despcxit,  eodem 
pietatis  respectii  veuiam  suis  dare  non  dedignetur 
commissis. 


At  turba  sequentium  cogitationum ,  videlicet  non  ^  quod  vestro  aspectui  est  oppositum  et  expositum, 


accusantium,  sed  dcfendentiuin,  quac  dc  laqueis  ex- 
pedita  vitiorum  tota  intcntione,  qiiae  sursum  sunt , 
pcrscrutari  consuevit  et  invcstlgarc,  non  salvantem 
a  peccatis  requirit,  scd  domiii;uiti  ct  potentissime 
iu  se  regnanti  virtutum  Domino  hoc  exsultationis 
clamore  et  jubilo  occurit,  BenedictuSy  inquicns,  ^tit 
venit  in  nomine  Domini.  Quotics,  inquam ,  felix  ani- 
uia  in  peregrinationis  hujus  exsilio  Deum  suscipit 
pic  ct  niisericorditer  se  visltantem ,  dat  jucundam 
bencdictionis  laudem ,  donec  in  aetemitatis  gaudio, 
Don  utique  lacrymis  tunc  acquisitum,  aut  aliqua 
nicntis  ct  corporis  contritione  ascitum  ,  sed  firma 
porcnnilalif;   sovle  scmpcr  inpraescnfiarum   habere 


in  illud  munitissinium  et  sacratissimum  sancti  spi- 
ritus  templuin ,  in  illum  Virginis  matris  hortum 
conclusum,  fouteni  sigiialum.  Iloc  enim  castellum 
tam  leginaturali  quani  scriptse  legi  fuit  oppositum, 
qui  istud  virginitatis  amygdalum  ab  initio  Sicculi  pa- 
triarcbaruin  ct  prophetaruin  exspeclationi  fuit  cx- 
lK>situm.  Unde  ipse  in  carne  positus  discipuiis  s.iis 
loquitur  Dei  filius:  Multi  rcges  et  propheta»  voluerunl 
videre  quce  videtis^  et  non  viderunt ;  et  audire  qua:  au- 
dilis,  et  tton  audierunt  ( Lnc.  x,  24 ). 

Et  statim,  cum  in  diversis  prafigurationibus  irci 
co^pcritis,  cum  castellum  vobis  oppositum  intrave- 
rilis,  statim  invcnietis  nuindi  i eilcinptionein,  quaia 


35 


HOMILIkE  DOMIMCALES. 


54 


qnxrllis. Qu«  aalem  estredcmplioista?/t<iri(i  alii'  A  lionc.  iiii  patcr  niiam  tiielur.  Diiii  crgo  filia  patri, 

loqiiilur  iiumanilas  Chrisli  Deo  Patri :  lloc  $oium 
mihi  pra^sta  quod  deprecor,  in  quo  et  tuae  diiectionis 
ct  mcse  siilijectionis  rnictum,  hiimanse  redemptionis 
cQectum,  consequor,  dimitte  me,  divinitatem  et  hu« 
manitatem  meam  mundo  fac  iimolcscere.  Utduobui 
men$ibu$  monle$  circumeam,  ut  in  consummatione 
duorum  Testamcntorum,in  salvatione  duorum  popu- 
iorum,  in  salvatione  animaeet  corporis,  indiiectione 
l>ci  ct  proximi,  in  activa  et  contemplativa  viia  (ho- 
ruin  cnim  onmiiim  typus  duobus  includitur  mensi- 
bus)  monte$  circumeam,  ut  Patriarcharum  et  Propho- 
tarum  pnefiguralioncs  redcmptionis  meae  mysterio 
compleam.  Sic  David  in  typo  Christi  Michol  loqui- 
tur,  per  quam  Synagoga  accipitur  :  Dimitte  me,  vc- 


§nta etpulia$ cnn ea,  A$ina ailigata csi  caro  sanitis- 
lim:>,  Verbo  Dei  in  utero  Virginis  incompreheiisibili 
ec  indicibiU  uuionis  vinculo  associata.  Puilu$  cum  ^ 
eaeslratidnalis  anima,  a  Yerbo  Dei  in  carnc  as- 
ianpta,  sicut  in  fide  dicitnr  Catholica  (18) :  Perfe' 
etu$  lfeu$^  perfectu$  Iwmo^  ex  anima  rationaii  et 
Immana  €amt  $ub$i$ten$.  De  hac  a$ina  \^  vel  pulio 
lacob  patriarcba  loquitur,  cuui  Christuni  de  triba 
Jodae  quandoque  nasciturum  in  spiritu  contuetur : 
5on  auferetur  $ceptrum  de  Juda^  et  dux  de  femore 
ejss,  denec  reniut  qui  mittendu'$  e$t,  et  ipse  erit  ex- 
pectatio  gentium  :  ligan$  ad  vineam  asinam  $uam  et 
ad  rifem,  o  fiii  mi^  puiium  $uum  (Gen.  xli\,  10). 
Htnc  ipse,  de  quo  loquimiir,  discipuiis  suis  in  coena 


loquilur  :  Ego  $um  viti$  rera,  et  Patermeu$  agricola  B  riimDeum,vcrumquehominem  mc  conritere,a/t;?^«ifi 


€$t  (ioan.  \v,  1).  Elitem :  Fajo  $nm  viti$j  vo$  paimite$ 
(f6ttf,  5.).  Recte  aiitcm  pcr  a$inam^  quie  oneriferum 
esse  animal  non  ignoratnr,  caro  Chrisli  sanctissima 
i^Mralur,  quae  ad  emiindationcm  nostrorum  peccato* 
nini  muitipiicium  poiiderc  laboriim  voliintarie  one- 
ratur,  sicul  de  eo  Isaias  proplicta  protcslatur :  \ere 
languore$  no$tro$  ip$e  abstulit^  et  iniquitate$  no$tra$ 
ip$eportat\t  (Jsa.  liii,4).  Hiuc  ipse  pcr  Psalmistam 
dicU,  dumsuae  passlonisnimietatcm  describit:  Su" 
per  dorsum  meum  fabriearerunt  peccalore$  {P$ai, 
ciixviii,  5).  Kecte  eiiam  pcr;iii//iim,  in  quo  jiivei- 
tutis  eminent  insignia,  sanctissima  Chrisli  intelligi- 
tta*  aiiima,  qu;e  siiigiilari  sua  innocculia  n  cunctis 
fidrlibus  aiiimabus  tolius  vctnslatis  dclcrgcns  con- 


interficiam  te  (1  Reg,  xi\,  17):  quia  merito  perfidiae, 
aeternx  morti  Iradam  te.  Sic  David  in  typo  Cbristi 
Jonathae  lcqiiitur,  pcr  qiiem  ordo  propheticus  desi- 
gnatur  :  Dimite  me,  sciliccl  divinitalem  roeam  et 
humanitatem  tua  prxdicatione  contestare,  ut  in 
Betlileliem  celeriter  eam  (/  Reg.  xx,  6) ,  ut  in  Ec- 
ciesia  gcntium  locum  ildei  ct  sedem  quietis  babere 
valeam.  Scquitur : 

Uoc  autem  totum  factum  e$t ,  ut  adimpleretur^ 
quod  dictumest  per  proplietam  dicentem :  DicitefiiiiB 
Sion  :  Ecce  Rex  iuu$  venit  tibi  man$uetu$^  et  $eden$ 
$uper  a$inam  et  putinm ,  fiiium  $ubjugaii$,  Factum 
e$t  totum  liocy  quod  mundum  salvavit  totum^  ut  adimf 
pleretur  in  plenitudine  temporum,  quod  in  primor»- 


tagia,  antiquae  libcrlatis  quasi  jiivcntiitis  reddit  cis  C  dio  sa^culi  per  prophetam  fuerat  prabsignatuin.  Quis<- 

insiguia.  Proinde  ipse  Dci  ¥'\\\usdiscipuli$  $ui$  dicit^ 

dum  et  legi  naturali  et  lcgi  scripix  suac  rcdcmplio- 

nis  testimonium  indicit :  Soirite  et  addncite  milii.  Cla- 

Tibus  vestrarnm  pni^Iigiirationum  $otvite  mystcrium 

asasculis  absconditum,  et  adducite  mihi,  ad  gloriam 

nominis  mei  testimonium  perhibcnlcs  futurx  mcae 

ledcmptionis. 

Et  $i  qui$  vobi$  aliquid  dixerit  :  scilicel  si  mun* 
dus,  qui  in  maligno  est  posiliis,  qiiia  inridelitati  cst 
dediius,  Qdci  et  prxdicationis  vestnK  tcstimonio  coii- 
iradixerii,  \os  dicite,  vos,  inquani,  consecretaics 
mei,  signis  et  scriptis  vestris  cdicite  quia  Dominu$ 
his  opus  habety  quia  Fiiius  Dci  Creator  tcmporis  in 
pienitudine  temporis  homo  ficri  ncccsse  habet,  ut 
tua  humanitate  bumanum  gcnus  a  moric  libcret.  Et 
€amfe$tim  eo$  dimittet ,  sciiicct  corde  crcdcns  ad 
justitiam,  ct  ore  confitens  ad  salutem,  diviuitati  et 
llmiianitati  Filii  Dei  dcbita  sc  vencrationc  subjicict 
Tefl»uiB  enim  illud  dimtsstoitts  frequens  est  in  scri- 
pCuni  Testamenti  Novi  ac  Veteris,  habcns  testimo- 
ttiuni  diTinitatis  Christi  et  humanitatis.  Ilinc  19 
iephte  filia  palri  suo  loquitur  :  Dimitte  me^  ut  duo- 
ku$  memibui  mcnte$  cireumeam  (Jud.  xi,  37).  Per 
Jephte  qni  aperieni  dicitur,  Christus  Dominus  ex- 
primilur,  cujus  sanguine  latroni  vel  cunctis  fidelibus 
paradisos  aperitur.  Pcr  fiiiam  Jephte  hiimanitas  Chri- 
sii  dcsignatur,  quam  ille  siiae  divinitatis  procura- 

(18)  Id  esl  Symbolo  AthanasiL 


nam  isle  piop.cla  fuit,  qui  et  iiaturaii  legi ,  et  lcgi 
scriptae  redcniplionis  futurae  mysterium  praecinuit? 
Utiqiie  illc  protoplastus  [protoplastes]  qui  in  paradiso 
positus,  et  a  somno  expergefactus ,  uti  futuronun 
praescius,  fcmineae  creationis  opus  bis  laudibus  esl 
prosccutus  :  Hoc  nunc  o$  ex  o$$ibu$  mei$j  et  earo  d€ 
carne  mea.  Hwc  vocabitur  20  virago^  quia  de  viro 
$umpta  est.  Propter  lioc  relinquet  homo  patrem  $uum 
et  matrem  suam^  et  adhwrebit  uxori  suce,  et  erunt 
duo  in  carne  una  (Gen.  ii,  4,  5),  Dum  enim  bos 
prophetiae  cantus  Adam  in  paradiso  edidit,  quasi 
fidelibus,  de  sua  came  gcnerandis  in  saeculo ,  ista 
intulit :  Vos,  patriarchae,  sub  naturali  lege  positi,  vos, 
prophctae,  lcgi  scriptx  appositi,  dicite  vestris  vatici- 
niis ,  veslris  scriptis  fiUac  ccolcstis  Jerusalem,  quae 
est  matcr  omnium  fidelium,  Ecclesiae  gentium  in 
tcrris  suspiranti  Dci  filium,  qui  erit  cxspcctalio  et 
salvatio  gcntium :  Ecce  Rcx  tnu$  renit  tibi  man^uc'^ 
tu$,  gloriosus  illc  Dei  Filius,  bumilis  bomo  factus, 
et  in  silentio  mundum  ingressus ,  sicut  Gedcon 
ille,  qui  dum  homincs  civitatis  suae  timuit  pro  eo, 
quod  aram  Baal  cx  praccepto  Dei  destruerc  debiiit, 
assumptis  dccem  servis  suis  per  diem  facere  ntthiit, 
sed  omwia  nocte  compievit  (Jud,  vi,  27).  Gedeon  ergo 
circiimiens  in  ti/ero  dicitur,  per  quemChristusDomi- 
niis  exprimitur,  qiii  su»  roajcstatis  arobitu  cuncta 
complertitiir,  sed  ipse  pro  redempttonc  humani  gs- 


n  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  56 

neris    utero    Virginis  Matris  iiicladitur.  Gedeon  A  in  barbam  profluit,  quod  in  oram  vestimenti  deftuit. 


aram  Baal  destruit,  cum  Filius  Dei  factus  hoino  ve- 
lustatem  cseremouiarum  camalium  subruit.  Gedeon 
decem  viros  de  servis  suis  assumii,  cum  fllius  Det 
animamrationalem  et  humanam  camem  suae  divini- 
tati  in  personae  unitate  conjungit.  Ouinqiie  sunt 
enim  sensus  hominis  exterioris ,  quinque  sunt  ni- 
hilominus  sensus  hominis  intcrioris.  Qui  quasi  de" 
cem  viri  pcr  dccem  lineas  ligurantur,  quibus  sol 
horol(^io  Achaz  retrorsum  revertitur.'  llorolo- 
gio  enim  regis  Achaz,  qui  apprehendens  Deum 
dicitiir  {Isa,  xxxviii,  8)^  mysterium  incarnatio- 
nis  Christi  exprimitur,  quo  velut  in  horologio 
lemporum  cursus ,  electorum  et  reproborum  sta- 
tns  distingiiilur,  sicut  Simeon  bealai  Virgini  loqui^ 


Alii  autem  cmdebant  ramos  de  arboritfus^  et  slerfie- 
bant  in  via,  Quinam  sunt  isti  a/tt,  nisi  spirRus  ad- 
ministratorii,  in  ministerium  salutis  ad  nds  de  coelit 
missi  ?  Qui  jure  aiii  vocantur,  quia  a  nobis,  inhiijus 
exsilii  carcere  damnatis,  aeternae  beatitudinis,  im<* 
morlalitatis,  sublimitatis  dissimiiitudine  aiienatuf» 
Qui  raiiios  de  arboribus  ^adunl,  et  in  via  siernunt^ 
^\Mi\Vi&%%e\}i%homv(im,  quem  suutn  Crcatorem 
esse  recognoscunt,  quem  hominis  causa  de  coelis  ad 
terras  descendisse  conspiciunt,  de  illis  aeternarum 
scientiarum  arboribUs,  in  coelesli  regno  florentibus, 
ejus  fldclibus  innumeras  et  odoriferas  divinorum 
sensuuin  jucunditates  suggerunt.  Hinc  Apostolus  in 
ipso  omnes  thesauros  sapientice  et  scientia:  abscondi" 


tur  :  EccCy  positus  est  hic  in  ruinam  et  in  resurre-  D  io$  asserit  (Coloss.  ii,  3),  quos  ipse  suiseleclisusquc 

in  finem  sxculi  misericorditer  distribuit.  Sequitur : 
Turbw  mtemy  quos  pra^cedebant  el  quw  sequebantur^ 
clamabant  dicentes :  Uosanna  filio  David.  Benedictus 
qui  venit  in  nomine  Domini !  Turba^y  qucc  prwcede- 
banty  non  immerito  sancti  aiigeli  dici  pnssuut,  qui  vt 
crcalionis  dignitate,  et  beatitudinis  immutabililnle 
bomines  antecedunU  Turba\  quw  sequuntury  cleclo- 
rum  hominum  rcliquiasintelliguntur,  qui  quasiprao» 
ccdcntium  vestigia  a  longe  subsequuntur,  dum  in- 
numeris  hujus  vitae  laboribus  et  difllculiatibus  in  san. 
ctorum  angclorum  consortiuin  quandoque  traiisfe* 
runlur.  Vel  turba:  prcecedentes  sunl  Veleris  Tesla- 
menliPatresac  fideles';  turba;  autem  sequentes  suni 
Novi  Testamcnli  Palres  ac  fidcIes.Sive  ergo  sancti  An- 
gcli,  sive  homines  electi,  vel  Palres  ac  fidcles  utriiis- 
que  testamenti,  ciamant  gloriam  et  miscricordiam 
venientis  in  carne  Filii  Dei,  clamant  angeli  Christo 
in  Bethlehcm  nato :  Cloria  in  altissimis  Deo  (Luc.  ii, 
14} :  dicunt  hoinincs  electi  ab  initio  usque  in  finem 
saiculi  graliarum  acliones  Chrislo  Redemptori.  Vel 
clamant  in  pracscnti,  dicunt  infuturo  tain  sancti  an- 
geli  quam  homines  clecli :  Uosanna  Filio  David.  he- 
nedictuSy  qui  venit  in  nomine  Domini.  Benedictio  in- 
carnato,  clarilas  nato,  sapientia  baptizato,  gratiarum 
aclio  morienti,  honor  resurgcnti,  virtus  ascendenti, 
fortitudojustccuncta  judicanli,  libi,  Creatori  no- 
stro,  invictissimi  Filio.  Benediclusy  qui  nos  aelerua 
benedi^^tionc  sanctificasli,  dum  malcdiclionem  primi 
parentis  tuo  sanguine  cxpiasli,  qui  in  nomine  Oo- 


ctionem  muttorum  in  Israelyet  in  signuniy  cui  contra- 
dicitur  (Luc.  ii,  54).  Gedeon  timet  domum  patris 
sui,  quia  exhorret  Cbrislus  peifidiam  Judaici  po- 
puli.  Timet  homines  civitatis  ill  tis,  qiiae  tota  dc- 
dita  est  delectationi  mundi  vei  carnis.  Non  vult  fa- 
cere  per  diem,  quia  factus  hoino  non  vult  siiam  iii- 
notescere(19)  majestatem.  Sienimy  inquit  Aposlolus, 
cognovissent,  nunquam  Dominum  glorias  crucifixis- 
sent  (I  Cor.  n,  8).  Gedeon  omnia  nocle  complet, 
21  quia  Filius  Dei  in  assumptac  humanilatis  et  hu- 
luiiitatis  proposito  quasi  sub  noctis  silentio  redeinp- 
tioncin  mundi  explet;  sedens  super  asinam^  divini- 
tale  sua  regens  carnein  assumptam,  et  puUum  filitim 
subjngalis  animam  rationaiem,  qtae  vita  fuit  carnis 
suinplic  pcr  obedientiam  Patris.  Sequitur  :  ^ 

Euntes  autem  discipuli  [ecerunt  sicut  proscepit  il- 
lis  Jesus ,  et  adduxerunt  asinam  et  pullnmy  et  itii- 
posuerunt  super  eos  vestimenta  suOy  et  enm  desuper 
sedere  fecerunt,  Discipuli  eunt;  quia  lex  naturalis  et 
scripta  suis  teinporibus  prodcunt.  Sicut  prwcepit  il- 
iis  Jesus  faciunt ;  quia  dispensationi  Filii  Dei  ad  re- 
demptionem  mundi  siiis  praefigurationibus,  suis  prae- 
dicationibus  dcserviunt.^stttumef  pullum  ndducunty 
cum  verum  Dei  Filium,  verum  quandoqiie  Virginis 
hliiim  futuruin,  et  animatum  corpus  in  utcro  Ma- 
tris  assumpturum  esse,  suis  tcstiinoniis  astriiunt. 
Imponunt  super  eos  vestimenta  sua,  duin  humanitati 
Redemploris  suarum  praefigurationum  vel  praidica- 
tionum  adaptant  ornamenta.  Eum   desuper   sedere 


faciunty  cum  omnes  patriarchae  et  prophctae  vel  om-  I^  „j,,,,.  ^^„,.^^,-^  duin  crcaluram  tuam  ab  bosrtc  maligno 


iU>$  fideles  legis  naturalis  ct  lcgis  scriptae  Dei  Filium 
in  carne  venire  continuis  suspiriis  et  lacrymis  ex- 
poscunt. 

Plurima  autem  turba  straverunt  vestimenta  sua  in 
vioy  alii  autem  caedebant  ramos  de  arboribusy  et  ster- 
nebant  in  via.  Plurima  turba  est  virtutum  et  gratia- 
rtim  muUitOdo  innumera.  Quae  veslimenta  sua  in  via 
s.ernunty  cum  sui  decorls  insignin  ineum,quidixit: 
llgo  sum  via  et  vetitas  et  vita  (/<  iit.  xiv,  6),  conge- 
runt.  Quidquid  enim  virtutum  \  t\  gratiarum  ab  ini- 
tio  usque  in  finem  saecuti  potuit  esse,  vel  potcrit  in 
t.:to  corpore  fidelium,  ab  ipso  u  i  capite  unguentum 

(19)  Id  est  notam  facere. 


liberasti,  et  tibi   vero  Domino  eara  dedicasti,  tibi 
cum  Patre  Deo  et  Spiritu  sancto  laus  et  gloria  pcr 
infinita  sascuiorum  saK^uIa.  Amen. 
23  HOMILIA  IV. 

IN  EAIfDEM  nOMI.MCAM  l   ADVENTUS  QUARTA. 

Vox  dilectimeivulsantis:  Aperi  mihiy  soror  mea^ 
amica  iiiea,  columba  inea,  etc.  (Canl.  v.) 

Adventus  Domini  Salvatoris,  qui  jam  per  orbem 
terrarum  celebri  congratulalione  a  fidelibus  recoli- 
tur,  lempus  est  gratiie  et  salutis,  ad  quod  omnes 
antiqui  Patres  et  prophetae  ardenti  semper  desiderio 


n 


ilOMILIiE  DOMIMCALES. 


58 


«ispirabant,  eC  ad  qiiaiD  percipiendam  graiiam  in  A  iris.  Et  quare  fidem  accommodare  debeat,  apeile 
carnc  perinanere  maguo  dolore,  lacrymis  et  geiniti-      in  conscquenlibus  declarat. 

Soror,  inquit,  mea,  Et  cur  sororem  nominat? 
Duobus  quippe  patribus,  Abrahie  videlicet  etDavid, 
promissus  est  Dei  Filius  ex  semine  eorum  nascitu- 
rus.  Nam  cum  idem  Abrahain,  prxcepto  Doniini 
obediens,  unicum  ei  filiuin  immolare  non  dubitaret, 
haec  obcdientia  in  tantum  Deo  coroplacuit  ut  Unige- 
nituin  suum  iili  darejuramentafirmaret  (Cen.  xxii). 
llinc  ergo  doinina  nostra  Maria  merito  admonetur 
ut  verbis  Domini  indubitanter  credat,  quia  $uror, 
irao  filia  est  Abraha.',  et  veram  de  progenie  ejusori- 
ginem  duxit,  ex  quo  semine  25  >pse  Dominus,  ut 
promiserat,  nasci  debuit.  Adhuc  etiam  aliis  eain  no- 
minibus  appellat,  quae  meritis  ipsius  apte  conve- 
^  niunt, 

Amica ,  inquit,  mea^  coiumba  mea^  immacnlata 
mea.  Amica  Dei  erat  per  fidein,  qtiia  creddidit  an- 
gelo  annuntianti  quod  ad  reJemplionem  humacl 
generis  conceplura  esset  et  parilura  Filium  Dei. 
Fuit  etiam  columba  per  simplicitatem.  Nain  qiiod 
ipsa  ad  hoc  a  Deo  electa  est,  ut  ex  ea  salus  mundi 
adveniret,  cum  hoc  niliil  aliud  quacsivit  nisi  ho- 
norem  Dei  et  salvationem  hominum.  Quod  et  Evan- 
gelium  aperte  indical,  ubidixisse  fertur  ad  Ange- 
lum :  Ecce^  inquit,  ancilla  Domini^  fiat  mitii  secun^ 
dum  verbum  tunm  (Luc,  ii,  58).  Quaedam  enim  du* 
plicitas  fuisset  in  ea,  et  quodammodo  columba  non 
esset  sine  felle,  si  ex  hoc  propriam  laudem  vel  bo- 


biis  optabant.  Qui  profecio,  si  voti  coiiipotes  facti 
fuissent,  non  dubium  quiii  ad  suscipiendum  digno 
adventum  Domini  et  Salvatoris  nostri  summo  se  stu- 
dio  pracparassent :  Quia  pene  nuHi  e:^  his  videre  vd 
audire  eum  in  came  meruerunt,  adventum  ejus  a 
longe  salutabant,  et  quotquot  Spiritu  Dei  illuminati 
futura  praevidere  poterant,  salutis  gratiam,  qnx  per 
ipsum  et  beatam  genitricem  ejus  mundo  eventura 
erat,  ubique  suis  sermonibus  coinmendubant. 

Ex  quibus  unus  sapientissimus  Salomon  ad  lau- 
dem  ei  honorem  cjusdem  Domin^  nostrx  Mariae 
quemdam  librum  edidit,  videlicet  Cantica  cantico- 
rum,  qui  licet  ad  sanctam  Ecclesiam  et  ad  unam- 
quamque  fidelem  animam  referri  valeat,  specialKer 
tamen  ei  con\enit,  per  quani  salus  mundi  credenti- 
bus  apparuit.  Nam  sicut  ista  soleinnilas  specialiler 
est  Domini  nostri  Jesu  Christi,  ita  et  specialiter  est 
ejiisdem  genitricis  suae,  cum  qna  ipse  Dominus  et 
Uedemptor  salutem  huniani  generis  operari  voluit. 
fn  hoc  igitur  libro  bis  scripliun  invenimus :  Vox  di- 
lecti  md,  vox  dilecli  mei.  Priino  quidem  simpliciter 
poniliir:  Vox  dilfcli  mW.  Secundo  autem  subjunctum 
csl :  Vox  ditectr  mei  pulsantis;  quod  a  mysterio  non 
racal,  qoin  per  illiid  primum,  quod  sine  adjectione 
pofi itiim  est  •  Vox  ditecti  mei,  possumus  intelligere 
desideriura  sanctorum  Patrum  et  proplietarum,  qui 


omne,  quod  vatirinando  locuii  siint,   vel  fiffirraliter 

agebant,  vox  qua>dam   desidcrii  eorum  erat,      ^^  ^  «orem  requis.sset.  imm«cu/affl  quoqne  erat  per  vi 

Tentnrum  ad  terras  Dominuin  vocabant  et  pronun- 


tiabant.  Cum  autein  ipse  Dominus  noster  Jesus 
Cbristusdesideriis24i^I<»*uin  salisfacere  disposuit, 
Impletum  est  quod  sequitur  :  Vox  dilecti  meipuUanli$. 
Nam  qui  pulsat,  manu  utique  pulsal,  el  quodammodo 
Doininus  manu  puhavit,  cuin  id  quod  ipsi  longe 
destderaverant,  camem  assumendo  opere  adimple- 
vit. 

Volens  iUque  Deus,  ut  dixiniiis,  perdito  'houiini 
nascendosubvenire  dilectaro  genilricem  suam,  quam 
ad  boc  opus  redemptionis  humanse  explendum  ele- 
gerat  et  assumpserat,  mox  allocutus  est,  ut  sequens 
ilUera  insinuat.  Aperiy  inquit,   mt/ii,  soror  mea,  In 


tae  puritatem.  Et  vere  immaculata  corde  et  corpore, 
per  quam  macula,  qux  omni  humano  generi  ex  vi- 
tio  priroi  parentis  inhaesit,  purgari  et  aboleri  de- 
buit.  Uxc  ergo  nomina,  iino  virtutum  insignia  si 
non  babuissct,  nequaquam  habitaculum  divinitatis 
fieri  potuissct.  Sed  quia  his  perfecte  adornata  fuit, 
digna  habita  est  accipere  plenitudinem  gratiae,  de 
qua  subinfertur  : 

Qnia  caput  meum  plenum  e$t  rore,  Per  caput 
Clirisli  divinitas  ejus  intelligenda  est,  quae  nun- 
quam  major  vel  minor  exisleiis,  in  se  semper  ab 
initio  incommutabili  petate  abundavit,  sed  non  s'c, 
ut  hsec  misericordia  usque  ad  nos  perveniret,  et  ho- 
minem  perditum  de   poenali  ditione  liberaret.  Et 


bis  Terbis  si  diligentius  intueamur,  quaedam   series  ^  quare  dicitur  caput  plenum  ?  Sicut  enim  vas  refer- 


Evangelii  annuntiationis  et  incarnationis  Dominicae 
obscuro  intcxta  est  sermone :  et  licet  dissonantia 
tit  Terbonim,  mystico  tamen  sensu  concordat  ver- 
bis  Evangelista;  dicentis :  Mi$su$  e$t  angetu$  Gabriel 
ad  virginem  'de$pon$atam  viro,  cui  nomen  Jo$eph 
{Luc.  1,  26).  Cui  et  dixit:  Ecce  concipie$  in  utero^ 
el  pttrie$  fitium  (t6td.,  51).  Ad  hanc  ergo  coclestem 
legationero,  ut  aurem  cordis  inclinet,  nec  quasi  in- 
credub  de  oraculo  dubitet,  ipse,  qui  per  angelum 
suum  ei  loquebatur,  his  admonet,  verbis  :  Aperi, 
inquit,  mi/it.  Ac  si  diceret :  Aperi  mihi  pcr  fidem, 
nec  de  verbis  meis  diibites,  quia  bcnc  teciim  fieri 
potest,  ut  concipiendo  et  pariendo  filium  genus  hu- 
salvctur  per  benedictum  fructum   tui  ven- 


tum  aqua  lunc  superabundanter  ptenum  dicimus  , 
cum  infiisa  aqua  foras  cfiluit,  sic  revera,  quando 
venit  tempus,  de  quo  Apostolus  ait :  Ubi  venit  ple- 
nitndo  tempori$,  misit  Deu$  Fitium  $uum  factum  ex 
muliere^  factum  $ub  lege  (Gal.  iv,  4) ;  et  unde  Psal- 
inista:  Jti  ex$urgen$^  iiiquit,  Domine,  mi$ereberis 
iStott,  7iiia  tempu$  mi$erendi  eju$y  quia  venit  tempus 
(Psal.  ci,  44) ;  tunc  setema  illa  divinius  in  tantum 
quodanmiodo  plcna  facta  est  miserationis  et  gratiae, 
ut  ultra  se  intus  cobibere  nollet,  nec  posset,  nisi 
foras  egrediens  super  terram  efllueret,  quae  prirno 
utcro  Virginis  se  infudit,  queroadmodum  ingressus 
angelus  26  ^^  ^^^  ^'^'^  •  ^^*^*  gratia  plcna,  Domi- 
nu$  tecunii  benedicta  tu  in  mutieribu$  (Luc.  ii,  i8). 


59  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEXSIS  40 

Ac  si  ^iccrel :  Dominus,  ooeli  inbabilator  jain  plems  A  Sed  riim  a  diabolo  persuasi  inobedienles  facli  sunt 

mandato   Domini,  mox   ejccti  de  paradiso   induti 


i^st  graiia  ad  salvandos  boniincs,  et  plcniliidinc  bujiis 
grati»  jam  tuus  virginalis  adimptetur  iilcriis,  qiiia 
ipse  ex  tc  nasciturus  est.  Nec  praelereundum  quod 
capui  ptenum  dicitur  rorc ;  nam  ros  de  coelo  siipcr 
tcrram  cadit.  Et  profecto  bxc  incfKtbilis  gratia  non 
ex  bominibii5,  sed  desiipcr  vcnit.  Et  quia  biMia 
Maria  vcruin  Dcum  ct  boiuinem  conccpit  ct  pc|XM*It, 
€ongruc  subinfcrtur : 

Et  clncinnl  mei  guUi$  noctinm.Cincinni  dicunlur 
crincs  complcxi  et  conjuncti.  £t  bciie  per  cincinnos 
possumus  acciperc  conjunctioneni  illnm  divinoR  et 
buman»  naturx,  qu»  facta  csl  iiitra  iiterum  iiitc- 
incratiB  Virginis  Marix.  Qualitcr  aulem  buniana  na- 
tura  unita  sil  divinitali,  niillus  imqtiam  mortalium 


sunt  tunicis  pelliceis,  ut  in  conceptione  procreand» 
sobolis  carnali  foedarcntur  concupiscentia  ,  et  in 
omni  posteritate  eorum  baec  carnalisconcupiscentia 
ila  perdurav  t,  ut  prjeler  solum  Filium  Virginisnon 
sit  bomo  siiper  terram  qui  sinc  concupiscentia  car- 
nis  concipialiir.  Ilac  igitur  lunica,  carnali  vidclicct 
concupi.s€entia  ,  exspoliaierat  $e  perpetua  virgo 
Maria. 

Ei  bene  dicitur,  exspoliavi,  Qui  enim  alium  spo- 
liat ,  aiifort  ci  quod  suum  esse  dobucrat.  Sic  ct 
benia  Maria  sc  ipsam  spoliando,  quamdani,  ut  ita 
dicam,  violentiam  sibiinetipsi  intulil,  et  quodam- 
modo  vim  faciendo  corpori  suo,  proprio   illud  jiire 


scirc  aut  invcsligare  poluil  vel  potcrit,  ncc  niyslc-  ^  privavit.  Suum  utique   Aiit  carnali  concupiscentia 


rium  boc  ipsa  conscientia  Virginis  novit,  sed  et  per 
dncbiics,  qui  ctiam  torti  dicuntiir  crincs,  aliiid  po- 
tcst  iiitclligi,  lorla  vidclicct  et  rotorla  mcmbra  as- 
siimpii  boniiiiis.  Nain  idoni  Domiiius  nosler  Jesus 
Chrislus  in  laboribus  muilis  ct  passionibus  onines 
dies  \iia>su;e  pcregit,  ot  ad  uilimum  cruci  appensus 
clavisquc  condxiis,  mortc  tiirpissima  damnalus  est, 
qualiter  ncc  sceleralissimus  quisqiiam  fur  aut  latro 
morte  mulctari  solct.  Ili  crgo  cincinni,  pcr  quos  in- 
tcllcxinius  buntati<talcm  Cbristi ,  pleni  dicuntur 
gutti$  nocthm,  Et  quitl  per  guui$  noclium,  nisi 
purgalio  expriini  valol  pcccaiorum  ?  Gutta  cnim 
ubi  dislillal,  lociiui  lavat  ct  miindat.  Et  profcclo 
aliquibus  quiiis  purjiari  dcbct  quicunque  ad  ajlcr- 
iiam  saliitoni  pcrvenirc    conlciulit. 

Videaiiios  autcm,quaritcr  priinum  ^Tgutta$  faota 
i&it  purgatio  dilcctonim.  Cutt(c  sangiiiiiis  Cliristi, 
qux  dc  saiictissimo  lalorc  cjus  pondcniis  in  cnice 
profluebiiK .  t(»tii.s  biimani  goiicris  porc:Ua  purga- 
bant  ct  diluobant.  Sunt  ctiam  guttic  bapiismatis, 
quibnsduiM  bomo  abluitur,  ab  omni  originali  sivo 
aciualt  |>cccato  mundus  cflicitiir.  Qui  vero  rursus 
pcccatis  inqiiiiiatus,  innocentiam,  qiiam  in  baplis- 
moacccpcral,  amiscrit,  puf /is  laorymarum,  quas  cx 
poenitenti  cordc  prodiiciint  ociili,  dcnuo  baptizari 
neoesse  battet  el  cnuiudari.  Bcata  ergo  Dei  gcnitrix 
27  ^l^ria  post  gloriosa  inaudita^  saluiationis  alio- 
quia,  post  lanUe  promissionis  mystcria,  quod  ple- 


delcctari,  quia  in  ipsa  etiam  concupiscentia,  ut 
ca^teri  bomincs,  conccpta  erat.  Scd  quod  lege  ori« 
ginalis  criminis(20)  suum  csse  debuit,  mortificando 
nioiubra  sua  cuni  vitiis  ot  conciipisccntiis  omnino  a 
se  alienuin  focil.  Credore  oniin  possumiis,  licet  in 
Evangolio  minime  scriplum  reperiamus,  qiiod  con* 
tinua  abslincnlia  mullisque  iaboribus  virgineum 
corpus  suum  castigarct,  ne  quando  camalis  concii- 
plsoontia;  vitium  sibi  appropiuquaret.  Sicut  auttMn 
a  carne  sua  oinnem  carnalem  etiam  ooncupiscentiain 
ainputavorat,  ita  eamdem  a  corde  peniliis  excluserat, 
quomadniodum  ipsa  scque.utibus  declarat  verbis  : 

Laviy  inquit,  pede$  meos^  quomodo  inquinabo  illo$? 
Per  pede$  interioris  bominis  alTcctus  accipiiniis, 
quosSS^^^^"^  incorrupla  Virgo  ita  ab  omnisordo 
lavit  et  emundavit,  ut  nec  delectatio  quidem  car- 
nalis  concupisccntix  vii  ginenm  cor  illins  aliquando 
tangcrel.  Qiiod  ergo  dicit :  Exspoliavi  me  tunica 
mea^  quomodo  induar  illa?  lavi  pedes  meoSy  quo- 
modo  inquinabo  illo$  ?  quamvis  dissonet  in  littora, 
spiritali  tamen  sensu  concordat  verbis  Evangelii, 
ubi  divinum  ei  partum  annuntianti  angclo  respon- 
disse  fertur :  Quomodo^  inquit,  fiet  i$tudf  quoniam 
virum  non  cogno$co  (Luc,  i,  54).  Quod  idem  cst  ac 
si  dicat :  Ego  quidem  omnia  quae  carnis  sunt,  a 
carne  et  spiritu  meo  abscidi,  et  setemo  incorruptio- 
nis  sponso  immaculatam  me  corde  et  corpore  cu-* 
stodire  delibcravi.  Sed  ut  aroore  generandae  prolis 


iiitiidincm  grati»  percipiendo,  de  qua  pnefali  su-  d  maritaIicopuIsejungar,etperbocpropositummeuin 


sumus,  concipere  deberet  et  parerc  filium,  ipsa  di- 
vinae  dispcnsationis  ignara,  sed  propriae  castilatis 
conscia,  quid  dicat  audiamus : 

Ex^poUavi  me  tunica  mea,  quomodo  induar  iUa  ? 
Per  banc  tunicam  camalem  signiflcari  credimus 
concupiscentiam ,  quae  in  primis  parentibus  prse- 
figurata  est,  quemadmodum  in  Genesi  scriptum  le- 
gimus  :  Feeit  Dominu$  Dcu$  Kdce  et  uxori  eju$  /v- 
mca$  p§llicea$  et  induit  eo$  (Cen.  iii,  21).  Ambo 
quidem  ita  crcatperant,  ut  in  paradiso  voluptatis 
degentes,  et  angeiicam  vitam  pariter  ducentes,  abs- 
que  omni  camali  concupiscentia  filios  procrearcnt. 

(20)  De  bac  Godefridi  opdnionc,  quje  vulgo  apud 
▼eteres  obtinuit,  nunc  autem  fere  autiquata  et  cx- 


violans,  inquinamenta  carnis  ac  spiritus,  quae  ab- 
jeci,  experiar  spontanea  voluntate,  nunquam  con- 
sentiam,  sed  quia  coeleste  adbuc  mysterium  ignoro, 
modiim  conceptionis  a  te  requiro.  Tu  insinua  quo- 
modo,  quo  ordine  debeat  fieri  ut  virgo  contra  natu- 
ram  concipiens  pariam  sine  admistione  virili.  Ei 
re$ponden$  angelu$  dixit  ei :  Spiritu$  $anetu$  $uper- 
veniet  in  <«,  et  virtu$  AUi$$imi  obumbrabii  tibi 
{ibid.y  55).  In  quibus  nimirum  verbis  mox  factum 
est  quod  sbbjiingitur : 

Dilectu$  meu$  mi$it  manum  $uam  per  foramen,  et 
renter  meu$  intremuit  ad  tactum  eJH$.  Hoc  in  loco 

pusnata  est,  vide  dissertationem  noitraro  praevlaia 
in  boc  opus. 


44  nOMlLliC  DOHIMCALES  li 

Uienli  mysterio  prsnotata  est  Trinitas  sancu,  quae  A  riaeoperaejusacciperepossumus;  per  myrrAam  vero 


toU  operata  est  in  una  came  Virginis  ad  concip!e]i- 
dum  et  pariendum  Filium  Dei  pro  redemptione  hu- 
raani  generis.  Per  dilectum  utique  accipere  possu- 
mus  Deum  Patrem,  per  manum  ejus  consubstantia- 
lem  ejus  Filium,  per  foramen  autem  Spiritum  san- 
clum.  DUectui  ergo  isle^  videlicet  Pater  oronipo- 
lens,  mi$it  manum  $uam,  id  est  Unigenitum  suum, 
quando  hunc  pro  salute  nostra  incarnari  constitult. 
Et  quo  misit  manum  suam  Tperforam^.  Hxc  xterni 
incarnatio  Filii  Dei  facta  est  per  foramen,  id  est  per 
Spiritum  sanctum.  Nam  eodem  superveniente  in 
Virginem  et  virtute  sua  eam  obumbrante,  ipsum 
Unigenitum  Patris  concepit  ct  peperil.  Nec  indi- 
gnum  videatur  quod  per  foramen  Spirilum  sanctum 


mortificatio  camis  intelligilur.  Et  revera  manus  eju$ 
distillaverunt  mtjrrham^  quia  et  si  macula  alicujus 
peccati  illi  inhsBsit,  antequaui  Filium  Dei  concepis- 
set,  ita yirtute  Spiritussancti  in  ea  mortificatum  est, 
ut,  postquam  ipsum  Salvatorem  mundi  concepit  et 
peperit,  nulla  deinceps  contagione  peccati  tangi  pos- 
set.  Et  digili  mei  pleni  mtjrrha  probati$$ima.  Per  dt- 
gito$  cjus  virtutem  discretionis  illius  intelligerd 
possumus.  Magna  enimdiscrctione  opera  Dei  ab  opc- 
ribus  suis  distinxit,  ut  videlicet  magniQca  opera, 
quae  Deus  cum  illa  operatus  est,  nuliis  propriis  me- 
rilis,  nec  castilati,  nec  humilitati  suae,  sed  divinas 
solummodo  ascriberet  gratiae.  Sequitur : 
Pe$$ulum  o$tii  mei  aperui  dilecto  meo^  at  ille  de- 


designari  diximus;  nam  quemadmodum  per  mace-  "  clinaverat  atque  transierat,  Per  p€s$ulum  integritas 


riam,  qus  integra  existit,  nullum  29  ^"^^^  P^^^^ 
vestigium,  nisi  perforata  fuerit,  sic  quodammodo 
inter  nos  el  Deum  quidam  paries  obflrmatus  erat, 
nt  nollus  mortalium  Deum,  qui  lucem  habitat  inac- 
cessibilem,  videre  posset.  Solutus  est  autem  isle 
paries  cum,cooperantegratia  Spiritus  sancti,  Filius 
1)ei  carnem  assumens  visibilis  factus  est,  ut  homo 
ci  appTopinquarc,  eumque  videre  possel.  Quem  ve- 
Tura  Deum  et  hominem  beata  roater  illius  conci- 
piens  in  banc  vocem  prompit  dicens  : 

Et  venter  meu$  intremuit  ad  tactum  eju$,  Gum 
Diulier  infantera  concipit,  non  quidem  protinus  sen- 
tit  se  concepisse,  usque  dum  ipse  infans  post  ali 


ejus,  per  o$tium\eTo  fides  illius  intelligi  valet.  Dicit 
ergo  :  Pe$$ulum  o$tii  mei  aperui  dilecto  meot  quod 
idem  est,  ac  si  dicat :  Per  fidem  veram  aperui  dilecto 
meo,  non  diffidens  de  promissionibus  cjus ;  aperui 
utique  illi  soli,  ut  quemadmodum  ipse  voluit,  ex  me 
Rasceretur,  me  inlegra  permanente,  nec  amittente 
sigillum  virginitatis.  At  ille  declinaverat.  Multnm 
profecto  idero  Rederoptor  noster  declinaveraty  roul- 
turo  de  excelsa  et  supereminenti  divinitate  sua  se 
ipsuro  exinanivit,  cum  natus  Virgine  in  angusto 
praesepio  positus  est,  cujus  majestatem  nec  immen- 
sitas  coeli,  nec  latitudo  terrae  capere  potest.  Atque 
tran$ierat.  Gum  hac  nimirum  profundse  humilitatis 


quantulum  lemporis  vivere  incipit,  et  plerumque  ex  q  indinatione  rranirit  mundum,  transiit  universa  pec 


aolu  animati  corporis  uterus  matris  contremiscit. 
Non  sic,  inquam,  Dominum  nostrum  Jesum  Ghri- 
stum  beata  Virgo  Maria  concepit.  Nam  ut  audivit  ab 
aingelo  :  Spiritus  $anetu$  $uperveniet  in  tc^  et  virtu$ 
Attissimi  obumbrabit  tibi^  mox  verum  Deum  et  ho- 
minem  cum  corpore  et  anima  concepit,  ut  statim  in 
ipsa  bort  proclamare  posset :  Ei  venter  meu$  intre- 
mtiil  ad  taetum  eju$.  Merito  utique  eontremuU,  quae 
tantae  majestatis  Dominum  intra  angustum  ventris 
sui  cubile  concluserat,  quemadmodum  et  Ecclesia 
in  laudem  ejus  decantat :  Quia  quem  coeU  capere  non 
poterant,  tuo  gremio  contulisti.  Dc  quo  novo  et  inau- 
dilo  miraculo  Jeremias  propheta  admirans  longe 
aiite  praedixerat :  Ecce  Dominus  novum  faciet  in  terra : 
Femina  circumdahit  virum  {Jer.  31,  21).  Hanc  ergo 
Dei  Genitricem  Spiritus  sanctus  siipcrveniens  ab 
onuii  originali  peccato  (21)  liberam  reddidit,  el  ab 
omni  aauali  peccato,  si  quod  illud  erat,  eroundavit, 
sicnt  ipsa  manifeste  innueiis  ait  * 

Surrexi,  ut  aperirem  dilecto  meo.  Surrexi,  inquam, 
eorpore  et  anima  ab  omni  originali  sive  actuali 
peccato  libera.  Nec  propter  me  hoc  factum  est, 
qoasi  ego  Tirtutum  meritis  alios  praecellens  tali  mu- 
nere  sublimari  digna  siro,  sed  ut  aperirem  dilecto 
meo^  hoc  est,  ut  porta  illi  fierem,  per  quam  curo  car- 
ne  ex  me  suropta  transiret  ad  hominem 

30  ^<utu$  mecB  di$tiUaverunt  myrrham*digiti  mei 
pleni  myrrha  probati$$ima.  Per  manus  beatae  Ma- 

(21)  Vide  quae  in  siroilem  locum  oaulo  ante  no!a 
Patrol.  CLXXIV. 


cata,  transiit  mortem,  transiit  principem  mortis 
diabolum,  Per  hoc  autem,  quod  ipse  sic  transiii 
etiam  nobis,  si  eum  sequi  volnmus,  oronia  peccata 
et  vitia  transire  dedit,  et  ut  per  felicero  hunc  transi- 
tiim  deposito  camis  onere,  beato  fine  quanduque 
pervenire  valearous  ad  eum.  Quod  ipse  pra^stare  di- 
^etur,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  ct  re- 
^at  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen  I 
31  HOMILIA  V. 

IN  EAMDEM   DOHINICAM  QUINTA. 

Eccedies  venient,  dicit  Dominus^  et  s^acitabo  Datfi 
germen  ju$tunu,  et  regnabit  re.r,  et  $apien$  erit,  et  f^*- 
ciet  judicium  etjustitiam  in  terra.  Et  hoc  est  nomen 
quod  vocabunt  eum  :  Dominusju$tu$  noster  (Jer,  xxiii). 
^  Sacrosanctum  tempus  Dominici  Adventus,  quod 
Modo  celebramus,  ideo  annue  Ecclesia  spcciali  re- 
colit  observatione ,  quia  tempus  istud  tempus  est 
gratiae  et  misericordiae,  in  quo  ipse  qui  in  aetemitate 
sua  sine  teropore  fuit,  in  fine  temporis  pro  homini- 
bus  homo  temporalis  fieri  voluit.  Istud  enim  est 
tempus  illud  jucundum  et  desiderabile  quod  omnes 
optabant  et  desiderabant,  qui  Spiritu  Dei  illuminati, 
venturum  ad  terras  Filium  Dei  oculo  praesagi  cordis 
praevidebant. 

Ex  his  electis  Domini  propbetis  unus  erat  Jere* 
mias  propheta,  qui  salutem  et  gratiam,  quae  per  In- 
camationem  Filii  Dei  ventura  erat  temporibus  no« 
vissimis,  obscuris  his  prxnuntiavit  verbis  :  Ecce» 
ad.  nol.  20. 

2 


13 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEirfSIS 


a 


idies  venienty  dlctt  Dominu$J?(AeBl  per  dies  islos  to«  A  in  fernMi  senri  apparens,  quasi  absconditus  fuerit  f 

aspeclus  ejus»  ipse  tamen  speciosus  forma  |M*ae  filiis 
horoinuni,  ipse  Rex  virtutum  et  gloriae,  in  quem 
etiam  angeli  desiderant  prospicere,  Hoc  ergo  ger- 
men  justum,  ita  parvulum  exortum,  hoc  est  ita  hu- 
militer  veniens  in  mundum  qualiter  in  diebus  caruis 
suae  Tixerit,  verbis  sequentibus  intclligi  poterit. 

Et  regnabit  rex  et  sapiens  trit,  Cum  sit  ipse  Rex 
regum,  et  Dominus  dominantiumy  regendo  et  giiber* 
nando  cuncta,  quae  in  coelo  sunt  et  in  terra,  in  liu- 
manitate  tameii,  quam  pro  nobis  assumpsit,  specia- 
liter  sibimet  ipsi  Rex  fuit;  quia  regnum  illud  no* 
bile,  sensus  ejus,  dico,  quos  habere  voluit  in  sua 
humanitate,  tanta  divinitatis  suae  virtule  regebat, 
quod  nec  tenui  quidem  macula  vel  in  cogitatione, 
B  verbo,  aut  opere  taiigi  poterat.  Dc  sapientia  vero  il- 
lius  quid  dicamus,  cujus  sapientiae  non  est  nume- 
rus?  Ipse  quidem  Dei  virtus  est  et  Dci  sapientia, 
cui  verissime  dicitur  :  Omnia  in  sapienlia  fecisti 
(Psal.  ciii,  24) ;  qui  omnia,  quie  sapientiae  su»  ina- 
gnitudine  condidit,  sapienti  dispositione  gubernat 
et  regit.  Hic  etiam  qui  in  primo  adventu  suo,  non 
ut  judicaret,  sed  ul  salvaret  mundum,  humilis  venit 
et  mansuetus,  quam  districtus  judex  in  extreino 
adveniat  examine,  unicuique  secundum  opera  sua 
reddere,  ordo  sequentis  lilterae  videtiir  insinuare : 
Et  faciet  judicium ,  et  ju$tiiiam  in  terra.  Faciet 
enim  judicium  in  reprobis,  asternis  eos  dcputans 
suppliciis;  faciet  justitiam  in  saWandis,  siiblimes 


t4im  illnd  tempus  accipi,  inquo  ipse  aetemiiatis  diVt 
pro  nobis  incamatus  cum  hominibus  voluit  conver- 
sari.  Tempus  enim  illud  quod  ante  adventum  hujns 
dieierat,  non  dies,  sed  nox  vocari  poterat  quia  nul- 
lus  tam  justus  fuit  et  sanctus,  qui  ad  veram  lucem 
patriae  coelestis  pervenire  posset ;  sed  postterminum 
praisentis  vitae,  ut  ita  dicamus,  ad  terram  descende- 
bant  tenebrosam  et  opertam  mortis  caligine. 

Possumus  etiam  per  hos  dies  ipsos  patriarchas  et 
prophetas  accipere,  qui  ante  adventum  Christi  se- 
denlibus  in  regione  umbrae  mortis  lumen  admlni- 
slrabant  suae  prasdicationis,  dum  verbis  et  aenigma- 
tibus  diem  illum  affirmabant  affuturum,  per  quem 
illuminandum  et  sanandum  totum  erat  genus  huma« 
num. 

istis  ergo  diebus  bene  convenit  illud  quod  sequi- 
tar  :  Dicit  Dominus.  Quia  per  illos  vere  locutus  est 
Dominus ;  ct  consilium,  quod  pro  humana  repara- 
tione  Deus  Pater  iniit,  illis  el  per  illos  nobis  mysti- 
cis  verbis  praenuntiavit ;  quemadmodum  in  conse- 
quentibus  dicit : 

38  Et  suscitabo  David  germen  justum,  Germen 
cujusque  fructus,  cum  primum  de  terra  nascitur,  res 
est  et  exigua  et  fragilis,  sed  tamen  initium  et  spes 
inde  exoritur  fructus  sequentis.  Et  quid  rectius  per 
germen  hoc  accipere  possumus,  quam  ipsum  Filium 
Dei,  qui  propter  nos  semetipsum  exinanivit  formam 
accipiens  servi  ?  Quasi  parvulum  germen  fuit  in  con- 


ceplione,  quia,  quem  coelum  et  terra  non  poterant  q  eos  faciendo  gloria  regni  coeleslis.  Et  hoc  in  terra 


comprehendere,  ita  parvum  se  ipsum  fecit,  quod  in 
ulero  tenerae  Virgiiiis  comprehendi  potuit.  Parvu- 
lum  quodammodo  germen  fuit  in  nativitate,  quia, 
qui  coelorum  thronos  continet,  qui  terram  palmo 
concludit,  natus  de  matre  Virgine  in  humili  praese- 
p:o  reclinari  voluit.  Parvulum  etiam  germen  in  tota 
viCa  sua  fuit,  quia  in  diebus  carnis  suae  non  quasi 
Doininus  omnium,  sed  humilis  et  despectus;  et  quasi 
novissimus  virorum  coram  oculis  hominum  appn- 
ruit.  Sed  tamen  in  isto  parvulo  germine,  in  isto  vc- 
ro  Deo  et  homine  initium  et  spes  erat  fructus  se- 
i{ucntis,  quia  ipse  erat  vera  salus  totius  humani  ge- 
aeris. 
£t  notandum  quod  iion  simpliciter  ail  germen^  sed 


in  illa  nimirum  carne  humana,  quam  assumpsit  de 
terreni  corporis  nostri  substanlia.  Nam  licet  in  ma- 
jestaie^sua  vcnturus  sit,  munduui  tamen  in  forma 
servi/  qiiam  assunipsit,  judicabit,  ipso  attestantet 
^ui  ail  t  iPafer  non  judicat  quemquam,  sedjudicium 
smne  dedit  Filio  (Joan.  v,  S12). 

Post  generale  crgo  illud  judicium,  in  qiio  unus- 
qui^qvm^accipiel  secundum  suum  meritum,  videntcs 
electtnSrabilem  justitiam  Domini  sui,  nomen  ejus, 
p^r  quod  salvati  sunt,  sine  fine  collaudabunt  can- 
tantes  voce  iinanimi :  Dominus  justus  noster.  Quan- 
diu  in  hiijus  mortalitatis  34  a^rumna  sumus  abya- 
sum  judiciorura  Dei  cognoscere  et  investigare  ne- 
quaqiiam  possumus.  Ibi  deposito  velamine  mortali- 


cum  additamento  ^ermen  jus/fim.  El  bcne;  nainnon  D  tatis  perfecte  cognoscemus  judicium  et  jusiitiain 


eolum  justus,  sed  etiam  ipsa  justitia  fuit,  omnes 
justificans,  sine  quo  nullus  justusunquam  fuit,  est, 
vel  esse  poterit.  Vel  ideo  germen  justum^  quia  oni- 
iiis  homo  in  peccatis  concipitur  et  nascitur ;  ipse 
vcro  solus  sine  peccato  conceptus  cst  et  iiatus,  ct 
ideo  a  peccatis  liber  erat  solus. 

Et  hoc  germen  justum^  gcrmen  dicitur  David, 
qui,  ut  iiotum  est,  dicitiir  manu  fortis ,  sive  aspe- 
ctudesiderabilis.  Ipse  enim  licet  humilis,  despectus, 
et  iit  homo  fragilis  mundo  apparuerit ;  vere  tamen 
manu  fortis ,  imo  fortissimus  spirituum  fuit ,  qui 
fortem  illum  armatum  ex  ea  parte  qiia  humilis  fuit, 
fortior  33  superveniens  superavit,  regnuniqueillius 
desiruiit.  Est  etiam  aspeiiu  desid^rabitis.  Nam  licet 


nostri  Redemptoris,  quod  justo  valde  judicio  repro- 
bos  damiiaverit,  quodque  secundum  muititudinem 
misericordiae  suae  electos  praemiis  glorificaverit  ro- 
gni  coelestis. 

Haec  vero  omnia,  quae  vel  pati,  vel  operari  in  as- 
sumpta  pro  nobis  voluit  humanitate,  adhuc  operari 
non  dedignatur  cum  unoquolibet  salvando  honiine, 
quem  de  tenebris  ignorantiae  Dei  et  sui  ad  lucem 
venire  facit  perfectae  scienti»  et  verae  fidei.  Ecce 
dies  venient,  dicit  Dominus.  Ut  eniii\  homo  liberari 
possit  de  nocte  sacculi,  opus  habet  ut  ille  splendor 
Patris  acterni  cor  ejus  accendat  gratia  luminis  sui, 
et  ille,  cujus  dicere  ipsius  est  facere,  invisibili  lin- 
gua  loqui  in  corde  ojus  incipint,  ct  quid  vitaiidum 


^ 


teMlL1i£  DOMliNICALKS. 


46 


^id^e  illi  sit  facieiulum,  occuUa  inspiralione  <lo  •  A  mabilis  sit  dignitatis  gloria,  quod  beata  llla  spiri* 


ccat  euffl  et  instruat.    Unde  et  apte  mox  sequi- 
tur  : 

Et  iusdtabo  David  germen  ju$tum.  Per  germen^ 
quod  in  primis  ortu  suo  exiguum  est  et  fragile,  bo- 
nam  bominis  Toluntatem  possumus  accipere,  qua 
tunc  tenera  est  el  fragilis,  cum  adbuc  effeetum  non 
habec  boni  operis.  Sed  sicut  in  germine  iniiium  et 
spes  datur  fnictus  sequenlis,  sic  in  bona  votuntate 
boniiuisinitiom  quoddam  monstratur  perfecloe  quan- 
doque  conversationis.  Ut  autem  ad  fructum  bono- 
rum  openim  penreniat,  necesse  est  ut  verus  ille  Dor- 
rtd,  vere  fmuiii  fortiSf  manu  eum  teneat,  erigat  et 
sustenlet  suae  virtutis,  el  de  l)ona  voluntate  in  bo- 
nam  eum  provehat  operationeni,  quatenus  de  vir- 


tuum  ccelcstium  agmina ,  a  corporex  corruptionis 
labe  proTsus  aliena,  assuroptum  hominem  de  car- 
cere  mortis,  ereptum  de  canialis  vitae  sordibus  38 
innumeris,  non  solum  suae  dignitati  assimilanduui 
judicant,  sed  excellentioris  meriti  dignum,  Domi» 
num  suum  vocant.  Et  quare  hoc?  Nimirum  quia 
humanam  naturam  in  ipso  capite  omnium  electo* 
rum  imraortalem  jam  factam  conspiciuiit,  et  idcirco 
quodlibet  membrum  ipsius  Gapitis  magnificando 
venerantur  et  diligunt.  Mirantur  quoque  et  mirando 
magnificant,  quod  homo  terra  et  cinis ,  hoc  in  fra- 
gili  corpore  suis  obtinuerit  merilis,  quod  ipsi  cor- 
niptionis  et  fragilitatis  inscii  ex  sola  habent  gra* 
tuita  bonitale  Dei.  Ibi  etiam  vere  adimplebitur , 


tute  in  virtutem  proficiens,  illud,  qiiod  sequens  ^  quod  congruenti  hic  ordine  subjungitur. 
ratio  denuntiat,  summopere  implere  valeat. 

Ei  regnabii  rex,  et  sqpiens  erit,  Cum  rex  dicatur  a 
regendo^  ille  non  incongrue  rex  appellari  valet,  qui 
regnum  suum,  corpus  dico  et  animam,  sensus  suos 
interiores  et  exteriores  sub  tali  districtionis  disci- 
pTina  eoercet,  ut  nulla  vitiorum  contagia  iniqua  do- 
minatione  regnare  in  suo  permittat  corpore  et 
anima.  Quicunque  Uli  regimine  regnum  dispouit  et 
ordinat  corporis  et  animae  suae,  hic  nonnunquam 
ad  eminentloris  vitae  snstolletur  gloriam,  ad  illam 
nimirum  quae  desursum  est  veram  sapientiam.  In- 
dpit  35  ^niin  sapere  el  intelligere  quod  dudum 
qnasi  insipidum  respuebat  et  abominabile ;  incipit 


In  diebus  illis  salvabitur  Juda,  et  Israel  habita' 
bit  confidenter,  Per  Judam,  qui  confitens  dicitur, 
homo  ille  non  incongriie  exprimitur,  qui  vias  siias 
Domino  revelat  in  confessione  et  poenitudine  prae- 
cedentium  delictorum,  vel  in  confessione  divini  no- 
minis  laudabilem  se  exhibuerit  magnificis  virtutum 
meritis.  Hic  talis  confessor  divini  nominis  vere  sal» 
vabitur^in  diebus  i7/u,  accipiens  hoc  in  praemiOt 
quod  Israel  sonat  in  vocabulo.  Israel  namqne  rir 
videns  Deum  dicitur.  Et  omnis,  qui  in  praesenti  vita 
Deum  confessus  fuerit  per  laudabilis  vitae  merita» 
cum  ille  dies  aetemitatis  illuxerit,  beata  visioue 
Goiiditoris  sui  sine  fine  gaudebit.  Ibi  etiam  habitabii 


etiam,  in  praesenti  praegustare  vita,  quaiita  sit  illius  ^  con/icfenrer,  Jqui  quandiu  in  hac  multiplici  mortali- 


dulcedinis  abundantia,  quam  post  hoc  exsilium  om- 
nibns  electis  suis  aetema  divini  Patris  praeparavit 
safHentia. 

Hujns  aetemae  beatitndinis  delectatus  gloria,  liujus 
ina^timabilisdulcedinis  animatus  gratia,  jiixta  quod 
hic  sequitur,  faeiet  judicium  ei  justiliam  in  terra^ 
fit  sibimet  jiidex  districtus,  subtilitcr  discutiens 
cogitationes  snas  et  actus,  et  quidqnid  per  illicitas 
cogiiationes,  verba  vcl  opera  denqiiisse  se  meminit, 
digno  poenitentiae  fructu  corrigcre  contendit ,  pu- 
nicns  hoc  in  pnesenti  in  semetipso,  pro  quo  punien- 
dum  se  roetuit  in  futiiro.  Faciet  etiam  justitiam  in 
terra^  in  terreno  corpore  suo.  Naih  ubi  inquinatum 
ten^s  se  actibus  meminerit,  hoc  operibus  justitiae 


tatis  miseria  sumus,  liberi  ac  sine  timore  esse  non 
possumus.  Ibi  perfecta  libertate  donabimur,  ubl 
nullum  ulterius  cum  spiritalibus  nequitiis  bellum 
habebimus,  ubi  nec  carnis  voluptas,  nec  muiidi  ul- 
tra  impetet  adversius,  sed  perennis  in  visione  om- 
nipotentis  Dei  erit  soleronitas.  Ad  quae  gaudia  nos 
perducat  qui  cum  Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  per 
infiiiita  saeculorum  saecula  vivit  et  rcgnat.  Amen* 
37  H0MIL1A  VI 

IN  DOMINICAU  1.   ADVENTUS  SEXTA. 

Erit  in  novissimis  diebus  prneparatus  mons  domu^ 
Domini  in  vertice  montium ,  et  eievabitur  super  eolUi^ 
et  fluent  ad  eum  omnes  gentes  {Isa,  ii). 

Dominus  Deus  noster,  qui  multis  modis  bumanae 


sattsfaciendo  abolere  non  desinit.  Quicunque  tali  D  s^^"*^  providit  [cod.  pracvidit] ,  quaedam  praecipua 


ordiDe,  ot  praediximus,  iii  pracsenti  vita  processerit, 
cum  quandoque  ad  intima  perpetuo  felicitatis  gau- 
£a  transierit,  quanta  gloria  et  honore  suscipia- 
tnr,  patenter  innuitur,  ciim  continuo  subjungi- 
tor: 

£c  koc  esi  nomen  quod  vocabunt  eum  :  Dominus 
jasiu»  nosier,  Qul  sunt  illi  qui  ereptum  de  iroperio 
sortis  booiiDem  tanta  extollentes  laudis  reverentia, 
hajiisiiiodi  nominis  venerantur  glorla?  lili  nimirum 
spiritiis  angdici ,  qui  indesinenter  perfruentes  vi- 
sioiie  omnipotentis  Dei,  commorantem  iu  pulvere 
Bortis  hominem,  tantain  admirantur  proroeruissc 
licatitiidinem.  Dominus,  inquiunt,  justus  noster, 

Pensandiiro  nobis  est,  charissimi,  quam  inxsti- 


in  anno  tempora  constiuiit ,  in  quibus  se  studiosius, 
et  cautius  homo  ab  illicitis  quibusque  custodlat ,  et 
corporis  sui  negligentiam  emendans ,  magis  in  spi- 
ritalis  studii  opere  semetipsum  exerceat.  Ex  quibus 
etiam  est  tempus  hoc  festivum  quod  colimus,  quod 
Domini  nuncupatur  Adventus, 

Nostrum  quidem  esset,  qui  spiritali  censemur 
nomine ,  omni  tempore  ad  adventum  Domini  pen<* 
dula  exspectatione  paratos  esse,  nunquam  visitatio* 
nis  ejus  gratiae  ingratos  existere.  Sed  quia  hoc  non 
est  humanae  p^ssibilitatis,  ut  mens  ita  ad  Deuin  su- 
spensa  permanere  valeatomnibus momentis,  idcircr 
saltem  hoc  tempore ,  quod ,  ui  diximiis,  Adventii? 
Domiui  dicitur,  vigiles  et  soUiciti  circa  opus  saluti» 


47  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  ^S 

nostne  exislamu»,  ut,  cum  veneril,  iinparali  abeo  A  praeccUil  prseter  ipsura  soluin  filium  quetn  genuit. 


non  inveniamur. 

Hoc  tempus  acceptabile  et  omni  plenuro  dulcc- 
dine,  ut  atiquando  adveniret ,  anliqui  Palres  Christi 
iia  came  praesentiam  praestolantes  desiderabant ,  ad 
lioc  diu  noctuqiie  niedullitus  suspirabant.  Tantum 
nainque  eis  desiderium  accenderat  nativitatis  bujus 
promissio,  quod  se  continere  non  possent  quin  in 
desiderio  anima;  de  promissionis  hujus  prophetarent 
gaudio,  cupicntes  tanta;  suavitatis  non  fraudari  par- 
ticipio.  Et  raulli  perfecti ,  qui  tunc  temporis  crant , 
verbis  inde  non  prophetabant ,  sed  tamen  nihiloini- 
nus  suspensos  ad  hanc  proniissionera  vullus  ac  fla- 
grans  dcsiderium  habebant.  Et  licet  spiritu  proplie- 
tiffi  repleli  optinie  scirent  quod  eos  illa  saluberriina 


Pienitudo  namque  multiformis  39  graliae  Dei,  de  qua 
oinnes  accepimus,  tota  in  ea  est  effusa,  quia  Rimirum 
ita  decuit,  ut  speciali  dulcedine  amoris  pretiosa  ple- 
na;  gratiae  charismata ,  quae  ca^teris  dispcrtiuntur 
sanctis  et  electis,  simul  ei  infunderentur,  in  qua  et 
per  quamprx  cunctis  morlalibus,  tanta  ac  talia  ope- 
rari  dignatus  est  Dci  Filius.  1n  hac  crgo ,  quaro 
verticem  montium  diximus,  ille  nobilissiinus  mont 
domus  Domini ,  Dcus  videlicel  ct  homo  «lobis  coih 
stat  pra*paratu8, 

Qualilcr  crgo  nobis  pranparalus  csl?  Tota  riia 
cjns,  tota  ,  iiiquamf-^illius  iii  hoc  iiuiiido  cmiversa- 
tio  humanu!  salutis  cxstilil  prtvparatio.Quandiu  Deiis 
ct  homo  inter  homincs  conversatus  est ,  ad  hoc 


et  dcsiderantissinia  nativitas  hic  non  iiivt;iiirct ,  B  pr9.'paratus  cst ,  ut  nos,  qui  ad  divinitatis  ejus  ceU 


nobis  lamen ,  quibus  reservata  est  gralia  hujus  ox- 
hi^ilio,  unde  prophelabant ,  nobis  utique  scripia 
sua  relinquebant,  ad  nostr»  salutis  usum  verba  sua 
proferebant ,  quemadmodum  Paulus  apostolus  in- 
dicat  :  Quascunque,  38  ^i^  icripta  sunt,  ad  nostram 
doctrinam  scripta  sunt  {Hom,  xv,  4).  Undc  ct  qiii- 
dam  eorum  qui  Christiim  in  carne  venluruin  pnevi- 
debant ,  in  laetitia  cordis  sui  aiebat :  Erit  in  novis- 
iimis  diebus  prasparatus  mons  domns  Domini.  llis 
diebus  novissimis,  de  quibus  dicebat ,  teinpus  in  qtio 
Salvator  incamandus  erat  significabat.  In  his  noiis- 
timis  diebus ,  diebus  utique  salutis  et  gaudii ,  in 
quibus  Deus  homo  voluit  fieri ,  nos  sumus,  nos,  in- 
quam ,  qui  in  fine  temporum  existiinus ,  sicut  prx- 


siludinein  attingcrc  non  poluimiis,  pcr  incarnati'i- 
nis  cjus  humilitatcm  ei  appropinqnarc  posscmus,  ct 
iltius  participatioiic  salvi  csscnius.  Ei  licet  in  cuii- 
ctis  diebus  carnis  sua;  nobis  prn^paralus  sil,  ma- 
xinie  taiiien  tempore  quo  bibcrc  pn>  iiobis  dignatus 
est  caliccm  passionis.  El  lioc  quodaininodo  con* 
suminatio  CNSlitii  pra^parationis,  diini  jiislus  pro 
injustis,  innoccns  pro  itcccaloribus  niortcin  pcilu- 
lit  crucis.  Yere  nobis  pixparabatur.  qiiando  corpus 
ejus  flagcllatuni  alque  laccratura  in  ligno  crucis  cst 
extenluin.  Ibi  nimirum  nobis,  ul  ita  dicam ,  cxco* 
ctus  C£t  et  assalus.  qucinadmcduiii  in  coinmc- 
moratione  passionis  cjus  de  eo  canimus  (2i) :  Cujm 
sacrum   corpuseulum  in  arn  crucis  tcrridum,   Sic 


fatus  Apostolus  ait:  Nossumus,  in  quos  fines  saxu-  C  nobispertormentumpassionis  pra^paratus  Cbt ,  quod 


lorum  devenerunt  (/  Cor,  x ,  11).  Recte  ergo  dicitur. 
diebus,  quia  antiquae  umbra  noctis  in  lucem  transiit 
Teritatis,  ita  videlicet  quod  nunc  oculis  nostris  opus 
redemptionis  nostrse  aspicimus,  quod  lunc  occultis 
et  obscuris  prophetarum  prsedicebatur  Tcrbis,  et 
prsefigurabatur  aenigmatibus. 

Satis  eonvenienter,  sicut  praefati  sumus,  novissi' 
mis  diebus  dicitur,  quia  in  hoc  tempore  pleno  gra- 
tiae,  figora  jaro  praeterita,  res  illuxit,  umbra  repulsa, 
lux  veritatis  ascendit.  Erit,  inquit,  in  novissimis 
diebus  prwparatus  mons  domus  Domini.  Per  montem 
hoc  in  locoexcelsaet  supereminentissima  divinitas; 
per  domum  autem  Domini  Christi  intelligi  valet  hu- 
manitas.  Et  recte,  imo  verissime  humanitas  Christi 


nunc  in  Ecclesia  carne  ejus  pasciinur,  et  sangiiine 
potamus.  Sicut  enim  inter  hoinines,  ubi  divites, 
sive  ctiam  pauperes  sunt  coinesliiri ,  dum  cibiis  ap- 
ponendus  non  est  coclus,  vel  assatus,  solel  dici : 
Non  est  praeparatum ;  vel  eliam  ,  si  ita  est ,  uicitur: 
Omnia  parata  sunt ;  ita  nos  dc  cibo  nostro ,  panti 
scilicet  angcloruin  spiritaliter  loquiniur,  qiiod  ipso 
in  igne  passionis  confrixus  et  assatus,  nobis  pnrpa- 
ratus  sit ,  ut  ipso  in  nostram  utililatem  uli  valea- 
mus ,  came  videlicet  ct  sanguine  ejus  vescamiir. 
Et  hoc  sit  slipendium  militiae  nostrae ,  qiio  susien- 
temur  in  via  hac ,  ne  deficiamus. 
I  Sic  sic  nobis,  qui  in  novissimis  dicbus  sumus,  hic 
mons  domus  Domini  prtsparatus  est,  non  autcm  ita , 


domus  Domini  nuncupatur ;  quia  in  ea ,  juxta  verba      ut  antiquis  Patribus,  licct  et  ipsi  cuiudcm  in  carne 


Apostoli,  inhabitabat  omnis  plenitudo  divinitatis 
corporaliter  (Colos.  ii ,  9).  Nunc  ergo  in  consequen- 
tibus  audiamus  ubi  nobis  hic  mons  Domini  s;t  prae- 
paratus : 

In  vertice ,  inquit ,  montium.  Per  verticem  ,  qui 
ouini  corporis  parti  supereminet ,  domina  nostra , 
perpetua  virgo  Maria  inteUigi  valet.  Vertex  nam- 
que  montium  eadem  beata  Dei  Cenitrix  dicitur, 
quia  ilia  privilegio  bumilitatis  suae  et  munditiae  cun- 
ctos  ab  initio  sanctos,  qui  propter  excellentissima 
virtulura  merita  montiuin  fisurari  oossunt  nomine , 


40  venturum  exspeciarent  *  et  ea ,  quae  nos  illi 
Christo  credunus  facta ,  ilii  adhuc  quandoque  per- 
ficienda ,  digna  llde  sperarent.  Abel  namque,  pro- 
tomartyr  a  fratre,  pro  iiinocentia  occisus  occubuit. 
Noe  justus  in  generatione  sua  Domino  placuit.  Abra- 
ham  et  David  nihilominus  a  Domino  dilecti  pro- 
missionem,  jam  exhibitae  gratiae  promeruerunt ,  et 
multi  alii  illis  temporibus  iu  sanctitatae  ct  ju- 
stitia  Doraino  placuerunt.  Nec  tamen  illis  omni* 
bus  ita ,  sicut  nobis ,  praeparatus  cst  Dei  Filius 
qiiia  ante  corpore  excesscrunt  universi ,  quam  haop 


(S)  Hymnus  Ad  cwnam  agni  candidi,  ad  vesp.  Dom.  prim.  postPascha,  sive  Quasimcdo. 


Id 


IIOMILliE  DOMINICALES. 


50^ 


in  Chrisio  pneparatio  debcret  consummari.  Adhuc  A  P^i"  hos  liic  mons  domus  Domini  per  verticem  pas» 


in  laude  bujus  nobilissimi  montis  domus  Domini , 
apte  subjungitur : 

Et  ekvabUuft  $uper  coUes,  CoUis  namque ,  sic- 
Qt  liquet  Y  planae  terrae  aliquantulum  supereminet. 
Unde  etiam  per  coUes  ii  figurari  posaunt  qui  bona 
conTersalione,  et  spiritalis  vitae  studio  alios  terrena 
iapientes  exceUant.  Ec  quod  hoc ,  sicut  dicimus, 
sano  intellectu  sentiri  possit ,  insinuat  Psalmista , 
ibi  ait :  Sutcipiant  montes  pacem  'populo ,  et  coilet 
puiitiam  {Psal.  Lxxi ,  3).  Quid  convenientius,  mon- 
tinm  nomine,  quam  patriarchas,  prophetas,  apo- 
stolos  possumus  intelligere?  Ipsi  namque  montes 
mnt  eicelsi ,  quia  prae  caeteris  mortaUbus  virtutum 
meritis  poUebant ,  et  coelesli  desiderio  inflammati , 


sionis  sua:  mirabiU  elevatus  est  potentia,  el  ablata* 
eorum  tyrannide  ipse  suse  dominatur  creatura: 

Possumus  etiam  per  saepe  dictam  elevationcm 
resurrectionem  cjus  inleUigere  et  ascensionem. 

Post  lianc  nimiriim  elevationem  consequenter 
subjungitur  :  Et  fluent  ad  eum  omnes  gentes.  Non 
sine  certi  causa  mysterii  propheta  maluit  dicere 
fluent,  quam  venient  ad  eum  omnes  gentes.  Praevide- 
bat  eniin  in  spiritu  (quod  nunc  est  in  sancta  Eccle- 
sia)  sacramentum  baptismatis,  sine  quo  nuUus  ad 
Deum  accessus,  nuUus  regni  coclorum  valet  esse 
introitus.  Omncs  itaque  dum  nascimur ,  Ucet 
Christianis  parentibus  editi  simus,  genles  yocamur 
et  sumus,  antcquam  /luere  hoc  in  nobis  perficiatiir. 


terrena  cuncta  resp&ebant.  lUis  nimirum  monlibus  B  id  est  unusquisque  nostrum  per  aquam  lavacri  re- 


pacan  populo  suscipientibus,  id  est  praeceptum  Do- 
mini  verbo  et  exemplo  praedicantibus ,  tales  etiam 
in  Ecclesia  oriri  coeperunt ,  qui  coUes  existerent , 
qui  videlicet  se  a  terra ,  id  est  de  communi  vita 
bominum  scientia  et  dilectione  Dei  sublcvarent.  Su- 
per  omnes  bos  eletatus  est  hic  mons  domus  Domini^ 
Redemptor  scilicet  hmnani  generis,  quia  nuUus  san- 
ctorum  UU  potuit  unquam  vcl  poterit  adaequari. 

Esi  ei  aliudquid  guod  per  hoc  elevare  inteUigi  potest. 
Proprie  namque  dicitur  Christi  elevatio  ejus  in  cruce 
eialtatio.  Cur  hocelevatio,  cum  magis  dici  valeat  hu- 
miUatio?  Qu-j;  altitudo  in  tanta  humUitate  ?  Quid  ex- 
celsum  in  tanto  contemptu  ?  Nunquam  sic  hominibus 
despettus  apparuit ,  siciit  tunc ,  cum  ignominiam 
cmcis  pertuUt.  Sed  vere,  si  recte  attendamus,  fuit 
elevatio;  quia  tunc  primam  nobilem  ex  hoste  cepit 
tnumphuin.  in  cruce  pendens  suspendit  mortem 
Stemam  41«  Ugno  confixus  defixit  mundum  perpe- 
tuae  morti  affixum ;  homo  in  patibulo  extensus  omnia 
traxit  ad  seipsum.  Quae  elevatio  longe  ante  in  Isaiae 
designaia  est  pnesagio :  Factus  est,  inquit,  principatus 
ivper  humerum  ejus  (Isa.  ix,  46).  Quid  principatum, 
nisi  crucis  nuncupat  Ii;^num  ?  factus  est  principatus 
super  humerum  Domini  Jesu,  quando  super  se 
impostum  sibi  cracem  portavit ,  et  ipse  in  ca  con- 
ftxus  occubnit ,  in  qua  dum  mortem  corporis  susce* 
pit,  omnium  fidelium  animarum  mortein  pereniit. 
Unde  et  ipsa  crux  non  solummodo  tormentum ,  ve- 


nascatur.  In  qua  regciiciatione  pompis  dialioli  re- 
nuntiamus  el  operibus,  42  tit  deinceps  in  novitate 
vita;  ambulcmus.  Sed  dum  pcccando  itcrum  pro- 
lessionis  hujus  exsecutores  recusamus  existcre,  ni* 
hilominus  coram  Dco  gentium  censeniur  nominc. 
Uiide  etiam  et  aUud  fluere  propheta  hic  innuil,  qiio 
post  prioris  baptisnii  ablutionem  ilcrum  gcntili 
crrorc  involutos,  id  est  peccatis  obnoxios,  ad  Chri* 
stum  et  ad  innoccntiam  vitx  tedire  iios  convenit. 
Post  pnrvaricationem  namque  profcssionis  nostias 
In  priori  baptismo,  itcrum  fliiendo  ad  Dcum  rcdimiis^ 
dum  poUutam  pcccatis  conscicntiain  iacrymis  bap» 
tizando  renovare  studemus.  NuUa  procnl  dubio  spes 
ad  montcm  domus  Domini,  id  cst  ad  Clirisluiii,  vc- 
niendi  cuiquam  exstat,  nisi  his  duobus  bnpll/andi 
modis  ad  eum  /tuat. 

Nunc  ca  qux  dicta  sunt  brevilcr  rccapltulciuus  et 
quomodo  hxc  cadem  in  aliis  Scriptunt'  !ucis  prxfi- 
gurata  sint  videamus.  Iste  namquc  proplicla  dicit : 
Erit  in  novissimis  diebus  pra'paraUis  moiis  domus 
Domini.  Canimus  quoque,.  ubi  divina^  iaudis  pncco- 
nium  in  Antiplionario  incipimus,  quod  aUusquidam 
pnevidcns,  Deum  humanani  naturam  assuiiiplurum 
ait  :  Aspiciens  a  longe^  ecce  video  Dei  potentiam  re- 
nientem  et  nebulam  lotam  terram  tcgentcm.  Quod 
cnim  ibi  mons,  hic  manifcstius  potentia  Dci  nuiicu- 
patur.  Quod  iiUc  per  domnm  Dcmini ,  hic  pcr  ne" 
bulam  significatur.    Per  montem  significari  pO£se 


tum  etiam  principatus  ejus  exstitit ,  quia  per  eam  o  diximus  divinitalem  Cliristi ;  per  domum  Domini 


principem  tenebrarum  potenter  debeliavit,  et  se 
fbrtissimi  Dei  fiUum ,  ac  totius  fortitudinis  et  om- 
mam  virtutum  principem  ostendit ,  dum  ei  homi- 
nem,  qaem  captivnim  tenuit ,  mirabili  potestate  abs- 
tulit.  Nato  igitur  Cbristo  in  carne,  ante  crucis 
victoriam  diabolus  nihilominus  potestatem  suanrin 
niBBes  homines  exercuerat ,  sed  postquam  moriens 
iii  crace  Christas  occubuit ,  tyrannidem  sui  in  cuii- 
clis  electis  perdidit. 

Oicatur  ergo  recte :  Et  elevabitur  supereoUes.  Sic- 
nl  iii  secsu  praecedenti,  collium  nomine,  sanctos 
qaotitue  figurari  posse  diximus  propter  virtutum 
cmincBttam,  ita  nunc  quoque  per  coUes  malignos 
fuirilas  accipere  possumus  propter  supcrbiam .  Su- 


humanitatcm  ejusdem  Rcdempturis  nostri.  IIoc  idem 
aliis  verbis  exprimit  iste  qui  ait :  Ecce  video  Dei  po- 
tentiam  venientem  et  nebulam  totam  terram  tegen- 
tem.  Prxvidit  namque  in  spiritu  oinnem  in  eo  di- 
vinitatis  csse  pleniludinem  qui  nostrx  salutis  causa 
assuinpturus  erat  hominem.  Et  nebulam^  inquit,  (o- 
tam  terram  tegentem.  Per  nebulam,  sicut  diximus» 
camem  Christi  intelUgere  possumus.  Haec  nebula, 
humana  scUicet  in  Christo  natura,  talis  ac  tanta  cx- 
stitit,  quod  totam  terram,  id  est  omneni  culpain, 
quam  de  conugione  terrena  homo  contraxerat,  te- 
gere  et  abolere  potuit.  Sic  namque  I  umana  divinitas 
etdlvina  humanitas  homiui  nuncper  compassion^ui 
jungitur,  ut  totam  tcrram  contegat,  id  oit.  uLnui>> 


VEN.  GODEFRIDI  ABBAIIS  ADMONTENSIS.  51 

.«rlloi:  bus  niinis  oppressiim,  a  A  coiigruo  ordine  signam  luna  et  stellis  sunt  contiiiiiu. 


\um,  licet  terreiil . 

gratia  remissionis  excludat,  si  tantum  mores  43 

corrigendo  semetipsum  recognoscat. 

Possumus  vertere  haec  eadem  verba,  ad  verticem 
montium,  perquem  intelligi  posse  diximus  dominam 
nostram,  perpetuam  virginem  Mariam.  Per  nebulam^ 
quae  obumbrat,  Spiritum  sanctura  intelligi  nil  ob- 
htat.  Denique  et  angelus  dixit  ad  Mariam  :  Spiritus 
sanctus  superveniet  in  te^  et  virius  Atlissimi  obum" 
brabit  tibi  (Luc,  i,  35),  Ipsa  namque  nobilis  illa 
terra  erat  quam  totam  nebula  isla  tegebat,  et  cir- 
cumquaque  obumbravit,  ne  eam,  quae  hxreditaria 
peccati  originalis  (^)  Labe  processerat,  actualis 
culpae  macula  cogitatione,  verbo  vel  opere  tangeret, 
sed  totum  sanctum  esset  habitaculum,  in  quo  Deus 


Nam  quil  hoc  in  loco  per  tunam  rectius  quam  spon- 
sain  Agni,  sanctam  videlicet  EccTcsiam,  accipimusT 
Quid  vero  per  stellas  nisi  aposlolici  splendoris  in- 
teiligenda  est  claritas  ?  Luna  etenim  cum  per  semet- 
ipsam  splendorem  non  habcat,  sol  quodammodo 
radio  eam  sua&  claritatis  illustrat.  Sic  nimirum  Sol 
ille,  qui  nescit  occasum,  desiderantissimo  vultus 
sui  lumine  tenebras  totius  illustravit  Ecclesiae.  Sed 
quia  elevandus  erat  Sol  ille,  et  lunam  starc  opor- 
tuit  in  ordine  suo,  talibus  eam  stellis  adomare  vo- 
luit,  qux  in  medio  nationis  pravx  luceiiles  retrabere 
aliquando  splendorem  suum  nescirent,  et  quanim 
illuminalione  ad  lucem  veram,  quae  Christiis  est, 
quamplurimi  pervenirent.  Per  has  eniin  stellas,  i!l 


totis  novem  mensibus  habitaret,  «ut  tota  omnino  B  pnedictum  est,  sancti  inteliigg)di  sunt  npostoli » 


munda  esset  materia  de  qua  Filius  Dei  incorruptibi* 
liter  claritatis  suae  corpus  assumeret. 

Ad  hoc  verum  virginalis  uteri  tabemaculum,  cui 
nullum  peccati  accedere  potuit  flagellum,  nos,  qui 
innumeris  peccatorum  sauciamvr  flagellis,  appro- 
pinquare  studeamus  bonorum  operuni  meritis,  qiia- 
tenus  ipsa  plena  pietate  et  misericordia,  sua  nos 
defensione  muniat  in  hujus  saeculi  tempestateet  mi- 
seria,  et  cihu  ipse,  qulm  propitiationem  pro  peccatis 
nostris  vera  virgo  et  mater  peperit,  in  secundo 
adventu  ad  jndicandum  vivos  et  mortuos  venerit, 
misericordiam  superexaltet  judicio,  ut  ipsius  inter- 
cessione  gloriosa  regni  coelestis  consequamur  gau- 


quos  ipsa  Lux  luccm  appellavit  mundi.  Horum  dum 
in  fines  orbis  ternc  exiit  proHlicatio,  facta  sunt 
sigua  et  prodigia  magna  in  populo. 

45  ^^  in  terris  pressura  gentium  pras  confusione 
sonitus  maris  et  (luctuum.  Postquam  enim  praedi- 
catione  aposiolica  exortuin  est  lumen  in  tenebris» 
cocpit  salubris  fieri  pressura  gcntium  in  terris.  Nam 
hi ,  qui  prius  terrena  tantuni  sapiebant ,  ea ,  quae 
sursum  sunt ,  sapere  cupienles,  exterminare  in  se- 
metipsis  et  coniprimere  iniquas  vitiorum  moliuntur 
gentes.  Unde  et  gravis  mox  tempestatis  inun- 
datio  impellit  aniinuin  prcs  confusione  sonitus  maris 
et  ftuctuum.  Fit  enim  confusus  in  animo  clamoria 


dia.  Quod  ipse  praestare  dignetur  Dominus  noster  p  sonitus  perversis  se  ccgitationibus  hinc  inde  inge* 


Jesus  Christus,  qui  cum  Deo  Palre  et  Spiritu  sancto 
vivit  et  regnat  per  infinita  sseculorum  saecula. 
Amen ! 

44  HOMILIA  \n. 

IN  nOMINICAU   II    iLDVENTUS  PRIIIA. 

Erunt  signa  in  sole^  et  luna  et  stetlis,  et  tn  terris 
pressura  gentium  pras  confusione  sonitus  maris  et 
ftuctuum^  arescentibus  hominibus  prce  timore  etex^ 
spectationCt  quce  supervenietuniversoorbi{Luc,xxi), 

Quia  magnus  valde  et  terribilis  dies  extremi  su- 
perveniet  exaininis,  misericors  ac  miserator  Domi« 
nus  ipsum  nobis  diem  signis  praenuntiavit  evidenti- 
bus  :  Erunt^  inquiens,  s>gna  in  sole,  et  lima  et  stellis, 
Signa,  quae  ventura  nobis  ipsa  praedixit  Veritas, 


rentibus.  Et  quia  humana  ad  lioc  non  suflicit  virtus» 
ut  (hos  marinae  tempestatis  compescere  vaieat  fluc- 
tus,  solus  ille,  cui  similis  in  forlibus  non  csl,  nio- 
tum  fluctuum  ejus  mitigarc  potcrit,  quemadmodum 
ait  :  Tu  dominaris  potestalt  maris,  motum  autem 
ftuctuum  ejus  tu  mitigas  (Psal.  lwxviu,  10).  Sed  quia 
fluctus  hujusmodi  mitigari  ex  parte ,  non  fiinditus 
tolli  dixerat»  audiamus  quid  de  exspeclalione  eorum 
evangelista  subjungat : 

Arescentibus.  hominibusprce  timore  etexspectationet. 
quce  superveniet  universo  orbi,  Dum  enim  fideles 
quique  intumescentes  super  se  fluctus  conspiciunt« 
dum  alios  aliis  vicissim  succedere  sentiunt,  non  im- 
merito  gravi  timoris  exspectalione  trepidant,  timen"* 


magna  ex  parte  contigisse  nostra  jam  meminit  aetas.  j)  tes  ne  quando  descendentes  usque  ad  abyssos  anima 


Sed  alind  quiddam  magnum  valde  et  eminens  pcr 
bt-iic  nobis  signa  innuit  qu»  in  sole,  luna  et  slettis 
ventura  pnedixit.  Nomine  quippe  sotisy  seipsum  sol 
justitice  designat ,  qui  omnem  hominem  in  hunc 
mundum  venientem  illuminat.  In  ipso  etenim  sole, 
humani  sqilicet  generis  Redemptore,  signa  uovae 
facta  sunt  admirationis,  dum  obediens  usque  ad 
mortem  factus  est  pro  nobis.  Signa  haec,  inquam, 
magnae  et  admirandae  salutis  vulnera  crucifixi  et 
lanceati  sunt  Rclemptoris,  quando  appensus  in  pa- 
tibulo  crucis  cornua  clavorum  praetendit  in  mani- 
bus  suis.  His  profecto  signis  quasi  Solis  percussa 
•piculo  mors  absorpta  est  in  victoria.  Unde  ptis 
«3)  Vid.  noi.  20. 


eorum  in  malis  tabescat.  Est  et  aliud,  quod  in  hac 
valeat  exspectatione  intjelligi  qupe  supervenlura  est 
universo  orbi.  Superventura  namque  exspectatio 
ultimae  animadvcrsionis  bonos  et  malos  diversis 
arescere  facit  modis.  Timent  siquidem  perversi,  et 
timendo  arescunt ;  nam  perituros  se  cum  mundo  pe- 
reunte  recognoscunt.  Sed  cum  peccaia  pec<;atisad- 
jiciunt,  illic  timore ,  ubi  non  est  timor ,  trepidant. 
Est  et  in  bonis  alius  quodammodo  timor  ,  melior, 
inquam  ,  et  saluti  vicinior  ;  est ,  inquam  in  ipsis 
timor  sanctus  Domiui,  cujus  laudauo  manet  in  sae- 
culum  saeculi.  Timent  quidem  oflendere  quem  ti- 
mendodiligiint,  etdiligcndosemper  qua^placitasunt» 


S3  nomUM  DOMINIGALES.  Zl 

BUfaciimt.  Sed  quia  neseit  homo,  utrum  atnore  A  cio  condemnantur  eljusliiia.  Qui  autem  mortiflca- 


dignus  sit,  an  odio,  timore  sancto  arescentes  omnia 
ftiia  verentur  opera,  semperque  in  anima  divina  sibi 
proponunt  judlcia.  Hoc  spiritu  timoris  vas  iliud 
Domini  desiderabile  ad  summum  46  usque  repletum 
erat,  Paulus  videlicet  apostolus,  qui  dicebat :  Ca- 
iiigo  corjnu  meumy  et  in  iervitutem  redigo  {I  Cor,  ix, 
27).  Qui  cum  tantus  esset  ac  talis,  ut  licet  adliuc  in 
came  posilus,  secretis  interesse  mereretur  coelesti- 
bos,  maluit  lamen  bumiliter  senliendo  timere,  quam 
altum  quid  praesumendo  de  semetipso  sapere.  Hunc 
Hiam  spiritum  timoris  David  sanctus  humiliter  a 
Domino  eipostulat  dicens :  Confige  timore  tuo  car- 
nes  meas  {PsaL  cxviii ,  420).  ConGgi  ergo  timore 
Domini  omnes  in  se  delectationes  camis  sensusque 
inlenoris  desiderat  hominis,  ut  quasi  clavis  confl- 
xus  contra  omnia  Titiorum  delectamenta  foriis  per- 
severet  et  immobilis.  Nam  et  virtute$  coslorum  mo- 
xtbuntur,  Pervirtutes  namque  coelorum  cbori  intelli- 
gendi  sunt  angelonim,  quos  ita  sibi  incommutabilis 
illa  aetemitalis  coadunavit  charitas,  ut  nulla  unquam 
in  ipsis  peccandi  oriri  possit  voluntas.  Unde  et  altius 
ii.|!ieri  libet  qna  ratione  ipsi  angelorum  ordines  nio- 
Tendi  sint.  Movenlur  quidem  non  pro  se,  sed  prb 
nobis,  affectu  vldelicet  piae  compassionis ,  quibus 
praeter  solam  divinae  coiUemplationis  speciem  nil 
esse  desiderabilius  creditur  quam  ut  de  reparatione 
nostra  numerus  eorum  adimpleatur.  Sunt  et  in  bac 
Tita  nonnuUi  qui  tam  sublimi  virtutum  culmine  aliis 


tionem  Jesu  circumfbrens  in  curpore  suo  Cbristi  se 
passionibus  configuravit,  absque  omnis  timoris  pe- 
riculo  securus  et  gaudens  obviam  cruciftxo  ibit  Do«- 
mino.  Unde  ipso  Filius  hominis  diligentibus  se  coii- 
sequenter  promittit  dicens  : 

llii  fieri  incipientibus  respicile  el  levate  capita  ve^ 
stra^  quouiam  appropinquat  redemptio  vestra,  Quid 
est  ergo,  quod  rcductis  post  tergum  oculis  jubentur 
respicere^  nisi  ut  videntes  opera  sua  certam  acci- 
piant  spem  confldentix?  Quibus  respectis  /et^arectiani 
jubentur  capita,  id  est  cum  spe  et  gaudio  exbilarare 
corda.  Nam  mox  in  gloria  apparente  Doinino  rcpro- 
missa  illis  appropinquabit  rcdemplio. 

Pro  conflrmanda  autem  omnium  quae  praedicta 
^  sunt  certiludine ,  congruam  mox  proponit  similitu- 
dinem  ficulneae.  Videte,  inquit ,  ficulneam  et  omneg 
ar6ore8.  Quidnam  hxcficutnea^  nisidiustcrilis  intel- 
ligenda  est  Synagoga  ?  Hxc  est,  inquaro,  infructuosa 
illa  ficus  cujus  stcrilitati  maledixit  Dominus ,  quia 
nuUura  in  ea  fructum  bonrc  opcrationis  repcrit,  dum 
fame  misericordise  salutem  illius  csuriens  quaesivit. 
Scd  cccc  venicnt  dies,  qtiando  in  finc  mundi  excusso 
frigore  infldelitalis,  quasi  tempore  xstivo  ,  fructum 
afleret  fldei  et  cbaritatis,  juxta  quod  per  Psalmistam 
dicitur  :  Convertentur  ad  vesperam,  et  (amem  patien" 
tur  ut  canes,  et  circuibunt  civitatem  (Psat.  lviii,  7). 
48  ^^  ^"^  quidcm  mundi  quasi  ad  vesperam  Judaei 
convertentiir ,  et  famcm  sitimque  audiendi  verbum 


preesse  videntur ,  ut  aestimatione  multorum  quasi  ^  Dci  ut  cancs  patientur.  Quibus  pane  fldei  solidoque 


ttriiues  cotlorum  babeantur.  Sed  quia  ventosa  adu 
lantium  favore  delectantur,  laboris  sui  mercedem  in 
praesenti  consequuntur.  Hi  nimirum  in  adventu  di- 
stricti  moventur  judicis,  quando  impiuguare  caput 
comm  oleuni  non  poterit  peccatoris. 

Ef  tunc  tidebunt  Fitium  hominis  venientem  in  nube 
emm  ffotestaie  magna  et  majestale.  Venientem  namque 
FiUum  hominisomnis  caro  videbit,  sed  simile  vi- 
dentium  gaudium  non  erit.  Videbunt  igitur  electi,  ut 
sine  iine  gaudeant  ;  videbunt  et  reprobi,  ut  confun- 
dantur  et  pereaiit.  Nam  subiio  toHcntur  impii ,  ne 
f  ideant  gloriam  Dei.  De  hac  manifesta  tremendi  ju- 
dicis  Tlsione  David  sanctus  propbetica  intonat  voce  : 
Deus  manifesU  teniet^  Deus  noster,  et  non  sile^it 


{PsaL  xLix,  %),  Deus^  inquam,  universorum  per  di-  ^  audientium  resideret  duhietas 


Scripturarum  cibo  satiatis,  dum  alios  nondum  cre- 
dcnlcs  incorporare  membris  Ecclesiae  cupiunt ,  ip- 
sam  civitalem  Ecclesiae  praedicando  et  docendo  cir- 
cuibunt,  et  quasi  continuis  lalratibus  vocem  praedi- 
cationis  suae  ubique  terrarum  resonant,  quibus  e 
somno  mortis  dormientcs  in  peccatis  excitant.  Haeo 
omnia,  quam  indubitanter  credi  debeant ,  ipsa  mox 
Yeritas  certa  ratione  conflrmat : 

Amen  dico  vobis\  non  prieteribit  generatio  hme^ 
donec  omnia  fiant,  Quae  generatio  hic  rectius  intelli- 
genda  est,  nisi  generatio  rectorum,  quorum  semen 
dirigetur  in  saecula  sxculorum,  quia  propitiante  Deo 
in  ipso  etiam  termino  mundi  non  deerunt  inquiren- 
tes,  quae  beneplacita  sunt  illi?  Sednealiqua  in  corde 

iterum  afllrmando 


Tinitatis  suae  potentiam ;  Deus  autem  noster  per  su- 
sreptam  fragilitatis  nostrae  substantiam.  Ipse  vero 
Deus  noster,  cui  judicium  omne  Pater  in  47  nianus 
dedit,  m*anifeste  quandoque  adveniens  non  sitebit, 

Sed  sciendum  est  quia  non  sicut  homo  cum  ho- 
luiie  mutuos  nobiscum  sermones  conferet,  sed  alius 
linieadus  valde  interrogandi  et  respondendi  modus 
erit  Sedens  namque  in  sede  majestatis  suae  palam 
Bobis  sua  ostendet  vulnera,  per  quae  omnis  caro  pro- 
pria  judicabitur  conscientia.  Nam  qualitcr  bac  in 
Ttahisvulneribusrecte  vivendo respoiiderit ,  testi- 
moDiiim  sibimetipsi  oinnis  tunc  bomo  perbibet. 
Q.iibus  enlm  in  praesenti  verbum  crucis  scanda- 
luui  est  atque  stultitia,  tunc  %\ne  misericordia  judt- 


ipsa  subintulit  Veritas  :  Coelum  et  terra  transibunt^ 
verba  autem  mea  non  transibunt.  Non  lioc  utique  ita 
intelligendum  est ,  quasi  haec  elenienta  post  flnem 
s%culi  ad  nibilum  rediganlnr,  sed  quia  igne  purifl- 
cantc  in  meliorem  statum  renovantur.  Coelum  enim 
boc  aereum ,  cujus  nunc  splendorem  varius  immu- 
tare  videtur  transcursus  nubium,  quanla  tunc  solis* 
lunae  et  stellarum  claritate  splendescat,  vox  prophe- 
ticamanifestedeclarat:Erfl,  inquiens,  luxlunasic' 
ut  lux  sotis ,  et  lux  solis  sicut  lux  septem  dierum 
(/^at.  XXX,  26).  Et  si  elementis  insensibllibus  tanta 
erit  species  claritatis,  qualis  esse  splendor  poterit  ad 
ddkteram  Dci  collocatis?  Tunc  enim  electi  quique 
conflgurati  corpori  claritatis  Christi  fulgebunt  sicul. 


w 


VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMCKVTENSIS 


59 


tolin  Yirtute  coclesti.  Nosergout  ad  iianc  claritatis  A  ducto  cx  se  germine  iniquitatls  et  nequilix,  quod 


visionem  pervenire  valeamus,  fllii  lucis  et  fiiii  diei 
liac  in  vita  esse  studeamus,  ipso  praestante  et  adju- 
vante  qui  lui  vera  et  beatiiudo  omnium  est  beatorum, 
qui  vivit  et  regnat  in  saecula  sseculorum,  Amen 
49  HOMILIA  VIII. 

IM  EAMDEM  DOMINICAM  ADVENTUS  SECUNDA. 

Erunt  signa  in  sote,  et  luna,  et  sfe//ts,  et  in  terris 
preuura  gentium  prx  confusione  sonitus  maris  et 
fiuctuum,  arescentibus  hominibus  prw  timore  et  ex- 
spectatione,  quce  superveniet  universo  orbi  {Luc.  xxi), 

Requisitus  a  discipulis  Dominus  de  fine  muudi 
bujus,  sicut  praesens  evangelicac  lectionis  ordo  in- 
sinuaty  de  cunciis  ejusdem  mundi  elementis  signa 
quaedam  dedit  futuri  examinis  de  coelo  in  sole,  luua 


est  Anticbristus,  sterilis  nunc  in  fide  Chrisli  Xudaea 
ad  Deum  conversa  fructus  fidei,  fructus  dico  justi- 
tiae  et  veritatis,  producere  credendo  et  eamdem  fi- 
dem  prsedicando  cocperit,  et  multitudo  gentium  in- 
troierit,  cerlum  est  quod  prope  sit  aistas,  quod  iltp 
proximus  sjt  qui  sublatis  impiis,  ne  videanlgib- 
riam  Dei,  suos  coha^redes  introducturus  sit  in  se- 
renissimam  illam  tranquillitatem  coclestis  requiei. 
Ilaec  snnt  verba  unigeniti  Filii  Dei,  quibus  tunc 
ad  praenoscendum  per  praecedentia  mundi  terminum 
signa  districti  judicii  ejus  adventum  praeparabat. 
His  nihilominus  verbis  nos  et  universos  qui  vere 
discipuli  ejus  sunt  et  esse  volunt,  docet  et  iiiformal, 
quomodo  fieri  in  nobis  signa  debeant,  ut  dum  vel 


et  stellis,  dc  terris  pressuram  gentium,  de  mari  B  in  praesenti  vita  ad  visitandum,  vel  post  praesenlem 


confusJonem  sonitus  ejusdem  maris  et  fliictuum,  ul 
dum  fleri  ista  cernerent,  diem  adventus  ejus  non 
longe  abessc  crcderent.  Quod  autcm  adjecit :  Are- 
scentibus  hominibus  prce  timcre  et  exspectatione^  qucB 
tuperveniet  universo  orbi,  ostendit  borrcndum  illud 
et  terribile  ultimi  examinis  periculum,  in  quo  non 
solum  illi  qui  de  terra  sunt,  homincs  videlicet,  qui 
digna  tremore  et  pavore  commiscrunt,  sed  et  ipsi 
sancti  angeli,  qui  nuM|uam  a  Deo  et  acternae  tran- 
quillitatis  requie  separabuntur,  ex  ipsa  huniani  ge- 
neris  miseria,  quam  tunc  videbunt,  movebuntur  et 
pavebunt.  Ait  ergo  Dominus  :  Nam  virtutes  coetorum 
movebuntur.  Sed  quarc  movebuntur?  Non  utique 
pro  se,  sed  pro  nobis  pavebunt,  dum  justissimum 
indeclinabilis  Dei  aequitatis  judicium  tam  districte 
omni  humano  generi  imminere  videbunt,  ubi  cun- 
rtontm  eoiiscientiae  rimantur,  ubi  non  solum  opera, 
scd  et  cogitationes  hoininum  examinantur.  Unde 
2HibinfeFtur  :  Et  tunc  videbunt  Filium  hominis  re- 
nientem  in  nube  cum  potestate  magna  et  majestate. 
Potcstaiis  ac  majcstatis  venientis  in  nube  Filii  Dei 
virtutem  tanto  tunc  districtius  quisquc  super  se 
sentiet,  quanto  nunc  pielati  et  patientiae  ipsius  in- 
gratum  se  exhibet.  Qu^  autem  electos  Dei  spes  inter 
hasc  maneat,  sequentibus  verbis  manifestat : 

His  autem,  inquit,  fieri  incipientibus^  respicite  et 
levate  capita  vestra^  quoniam  appropinquat  redeni" 
ptio  vestra.  Secundum  verba  beati  Grcgorii  (24)  /e- 


vitam  ad  judicandum  nos  advenerit,  sine  timore 
cum  taetitia  et  exsultatione  a  nobis  suscipi  pos- 
sit. 

Erunt.  signa^  inquit,  in  sote,  luna  et  siellis.  Per 
tria  haec  solem,  lunam  et  stellas,  totum  hominem  ac- 
cipere  possumus.  Est  enim  in  nobis  aliqiiid  quod 
ad  solem  referatur,  est  aliquid  quod  lunae  compare- 
tur,  est  quod  stellis  praefignielur.  Hoc  etiam  eviden- 
tius  Apostolus  51  exprimit,  ubi  dicit :  Deus  pacis 
sanctificet  v?s  pcr  omnia,  ut  integer  spiritus  vester^ 
et  anima  et  corpus  in  adventu  Domini  nostri  Jesu 
Christi  servetur  (I  Thess,  v,  23).  Fer  sotem  namque 
non  incongrue  intelligimus  spiritum  hominis,  per 
lunam  animam  sivc  mentem  hominis,  per  stellas 
corpus  sive  corporeos  sensus  hominis.  Signa  autem, 
quae  ad  praevidendum  et  evadendum  districlum  fu- 
turi  cxaminis  judieium  in  hiijusmodi  so/e,  tuna  et 
stettis  fieri  et  esse  debent,  signa  sunt  sacrae  Scri- 
plurse,  quse  signat  nobis  et  exprimit  et  seternsc  sal- 
vationis  interminabilem  gloriam,  et  -eternx  damua* 
tionis  interminabilem  dolorem  et  roiseriam.  Esse 
debcnt  signa  haec  in  sote,  ut  vitalem  spiritus  nostri 
seiisum  assidua  sacrae  Scripturae  vegetemus  medita* 
tione.  Esse  debent  signa  haec  in  tuna  et  stettisy  ut 
anima  nostra,  quae  est  tuna,  sacrae  Scripturae  docu- 
mentis  iiitendamus,  et  corporeos  sensus  nostros« 
qui  stettce  sunt,  in  audiendo,  lcgendo  et  docendo 
sacram  Scripluram  exercere  non  pigeat. 


tfirc  capita,  id  est  exhilararc  corda  jubentur,  quia  ^     Factis  insole,  lunaet  stellis  hujusmodi  signis,  fit 


sicut  iiignientibus  districti  50  judicii  Dei  terrori- 
bus  setema  reproborum  appropinquat  damnatio,  sic 
damnatio  reprobis  appropinquat,  aeterna  electorum 
Dei  salvatio.  Ut  autem  manifestius  ejusdem  diei 
Domini  tempus  scirent,  et  scientes  providerent,  di- 
xli  4Iis  similitudinem :  \idete  ficutneam^  et  omnes 
arbores.  Cum  producunt  jamex  se  fructum,  scitis 
quia  prope  est  a^stas.  Per  ficutneam  Synagogam  ac- 
cipimus,  per  omnes  arbores  multitudinem  gentium 
intelligimus.  Fructus  ficulneae  est  futura  in  fine 
mundi  conversio  Synagogae.  Vel  ficulneae  frucius 
est,  iit  aiunt  quidam,  nasciturus  ex  Judaeis  caput 
omnium  iniqnorum   Anticbristus.  Cum  enim  pro- 


etiam  in  terris  pressura  gentium,  quod  est  pressura 
vitiorum,  quia  ex  lectionis  meditationisque  frc- 
quentia  fit  paulatim  in  terris,  in  terrenis  membris 
hominis,  peccatorum  continentia.  Nam  el^ i  exter- 
minare  ad  liquidum  easdem  gentcs  non  potcrit, 
comprimit  eas  tamen  suaeque  ditioni  ita  subjicit,  ut 
superari  ab  eis  non  possit.  Quod  autem  subjunxit  : 
Prce  confusione  sonilus  maris  et  /7iic<utim,ttranseun- 
ter  non  cst  animadvertendum.  Etenim  per  mara 
mundus  significatur,  fiuctuum  autem  nomine  fliicti- 
vaga  camalium  voluptatum  desideria  possumus  ae- 
cipere.  Quae  duo  mundi  videlicet  memoria  et  car- 
nalis  concupiscentia,  cum  in  cordc  hominis  conye-- 


(24)  S.  Grogor.'  XL,  Hom.  In  Evang.  1. 1,  lioiu.  !,lom.  LXXVI  Patrologije. 


n 


HOMlLIi£  DOMINIGALES. 


ts 


ulunl  et  se  invicem  confundunt,  exitiabilem  ibi  «o-  A  ul  majorem  per  hoc  consolalionem  darcl  de  se  pi-ae^ 


nitum  reddunt.  Necesse  est  itaque  homini  salvando 
inans  et  fluctuum  praemeditatio,  hoc  est,  antequam 
con/usus  et  permistus  in  corde  hominis  amor  sseculi 
carnalibus  desideriis  lethaliter  sonare  incipiat, 
mentemque  hominis  quasi  quibusdam  fluctibus 
abripiat,  per  lectionis  frequentiam,  quod  sunt  signa 
in  $oU,  luna  el  stellii,  per  peccatorum  continentiam, 
qnod  est  prettura  gentium  in  terrisj  semetipsum 
bomo  praemuniat.  Quia  vero  et  lectionis  frequentia, 
et  peccatonim  52  contiuentia  stare  diu  non  poterit, 
nisi  fulciatur  ct  roboretur  camis  abstinentia,  sub- 
junxit  post  haec  aeterna  Sapientia  : 

Arescentibus  hominibus   prm  timore  et  exspecta^ 
tione,  qu(e  superveniet  univerto  orbi.  Duo  sunt,  quae 


sumentibus,  quia  omnia  ista  spiritalium  laborum 
excrcitia  non  solum,  dum  consummantur.  sed  dum 
iiichoantur,  a^lernam  hominis  redemptionem  (vpe* 
rantur.  Nec  pnetereundum  quod  ait :  Respicite.  Est 
enim  quasi  dicat :  Si  difGcile  et  asperum  videtur 
nunc  per  temporalia  laborum  certamina  repromissa 
vobis  redemptionis  quxrcre  gaudia ,  ad  transactae 
viUfi  teinpora  cordis  oculuni  reducite,  consideranles 
quomodo  nihil  sit  quod  vixistis,  quid  vobis  contu- 
lerit  tempus  quod  in  voluptatibus  mollitieque  cor- 
poris  transcgistis.  Ad  hanc  etiam,  quam  desideralis, 
venientis  in  nube  Filii  hominis  insatiabilem  suavi- 
tatem  et  laetitiam,  ad  hanc,  dico,  levate  capita  vestra^ 
ad  hanc  dirigite  mentis  vestrae  intentiones  et  desi- 


supervenient  universo  orbi,   salvatio  justorum  elBderia;    qnoniam    appropiuquat    redemplio    vestra 

damnatio  reproborum.  Arescunt  homines  proi  timore 

ei  exspeetatione^  dum  propter  futura  mala  quorum 

tiniore  terrenlur,  et  futura  bona  quorum''  exspecta- 

tione  consolantur,  cibis,  potibus,  somno,  jocis  cxte- 

risqne  quibus  caro  delectatur,  minus  indulgentes, 

semctipsos  nunc  arefaciunt  ct  extenuant,  quatenus 

postea  iu  aeternae  beatitudinis  amoenitate  per  Chri- 

stum  in  Christo  revirescentes  sine  flne  gaudeant. 

Sed  et  inpraesentis  vitae  hujus  taedio  laboris  sui  non 

fraudantur  praemio,  quemadmodum  mystice  innui- 

tur,  cum  mox  a  Domino  subinfertur  :  Nam  virtutes 

aelorum  movebuntur,  In  virtutibus  coelorura  duas 

prsecipue  virtutes  in  homine,  humilitatein  vidclicct 

et  charitatem,   convenienter  possumus   accipcre, 

Moventur  virtutet  ccelorum,  qiiando  pcr  vcram  hu-  ^ 

militatem  geminamqiie  Dci  ct  proximi   charitatem 

quae  ex  praecedentium  laborum  studiis,  Scriptiira- 

rum  videlicet    frequentio,  peccatorum  conlincntia 

camis  abstinentia   acquiritur,  ad  internam  visita* 

lionis  e(  dulcedinis  divinsc  gratiam  homo  niovetur 

ot  proveliitur.  Motum  hunc  virtutum  Propheta  in  se 

senlicbat,  cum  dicebat  :  Humiliabam  in  jejnnio  ani- 

mam  meam^  et  oratio  mea  in  sinum  meum  convertetur 

{PsaL  XXXIV,  15).  Ilumiliata  per  jejunium  caeteras- 

que  camis  afllictiones  anima,  oratio  hominis  in  si- 

num  suum  convertitur,  quando  sic  orat  extcrius 

quod  fructum  orationis,   gustuin   videlicet   divini 

amoris,  capit  et  sapit  intcrius. 

Molis  hoc  modo  virtutibus  coelorum  aptc  subjun- 
gilur  :  Et  tnnc  videbunt  Filium  hominis  venientem 
in  nube  cum  potestate  magna  et  majestate.  Yenit  in 
nube  Filius  hominis,  homo  factus  pro  homine,  Uni- 
genitus  Patris,  quando  per  graliam  spiriliis  sancti, 
quam  nubes  signiflcat,  cor  hominis  visitat,  ad  amo- 
ris  sui  dulcedinem  compunctionis  lacrymis  irrigat. 
Cum  potettate  magna  venit,  quando  eum  quem  vi- 
silal,  ad  resistendum  vitiis  fortem  ct  potentem  cf- 
ficit;  et  majestate,  quando  post  praedictas  laborum 
53  afflicliones  Spiritus  sui  dulcedine  eum  reflcit. 
Seqaitur  : 

Bis  autem  fieri  incipientibus  respicite  et  levate  ca- 
pita  vestra,  qiifiniam  appropinguat  redemptio  vcstra, 
yon  dixit  :  His  (actis,  scd  :  Uis  fieri  incipientibus , 


Ibi  vere  redimemini  non  solum  a  peccatis  el  vitiis, 
sed  etiam  alleviabimini  a  pnescnti  corruptione 
animae  et  corporis.  Quomodo  autem  salvandusquis- 
quc  observare  dobeat  in  se  tempus  hujus  rcdemptio- 
nis,  hujus  gratiae,  docet  nos  Dominus  sequenti  simi- 
litudine  : 

Videte,  inquit,  ficulneam,  et  omnes  arbores,  Quod 
superius  in  luna,  hoc  hic  in  ficulnea,  animam  vi- 
delicet  hominis;  quod  ibi  in  stellis,  hoc  hic  in 
arboribus ,  sensus  videlicet  hominis  accipere  possu- 
mus.  Nec  injuste  per  ficulneam  anima  signiflcatur ; 
habct  eniin  aliquid  in  se  quod  apte  ad  aniinam  refe- 
ralur,  duplex  videlicel  fructus ,  quem  gignit,  qui  et 
duplicem  aliquem  fructiim  animae  figuralitercxpri- 
niit.  Nec  injusle;  primo  enim  mittit  grossos  suos, 
immaturos  fructus  et  amaros ,  deinde  profert  ficus, 
qux  sunt  fructus  stiavis  et  maturus.  Sic  et  anima. 
Nam  cum  prona  sit  omnis  aetas  in  malum  ab  ado- 
lescentia  sua,  omnis  pene  anima  primo  profert  fru- 
ctum  malum ,  fructum  amarum,  quod  sunt  peccata 
et  V  tia ;  dcinde  ubi  divinse  visitationis  gralia  rigari 
coeperit,  profertfruclum  suavitalis,  fructum  videli- 
cct  justitiae  et  veritatis.  Quid  est  autem  quod  ficul* 
neam  jubemur  viderCy  nisi  quod  54  omnimoda  cir- 
cumspectionis  cuslodia  animaenostnedebemusimmi- 
nerc,  ne  aul  ex  cogitationibus ,  dcsideriis  hujus  sae- 
culi,  aut  voluptatibus  aliquid  ei  insideat,  quod  ab 
inlerna  vcnientis  in  nube  Filii  hominis  visione  ocu- 
lum  mentis  retardare  valeat?  Hinc,  ait  Salomon  : 

Omni  custodia  serva  cor  tuum  (Prov.  iv,  23)  ' 

Sed  et  non  minori  instantia,  non  minori  vigilan- 
tia  exteriores  sensus  noslros ,  quos  pcr  arbores  si- 
gniflcari  diximus,  ad  profcrcndos  Deo  fructus  jusli- 
tiae  observare  debemus.  Aliter  enim  ad  aestivam 
illam  et  juciindam  divini  caloris  ct  amoris  serenita- 
tem  non  perveniemus,  de  qua  dicit  Dominiis  in  con- 
sequentibus  :  Cum  producunt  jam  ex  se  fructum,  sci^ 
tisquoniam  prope  est  astas,  Quis  cst  fruclus  isle? 
Fructus  utique  ille  de  quo  dicit  Apostolus  :  Fructns 

uutem  spiritus  pax ,  gaudium ,  benignitas  ,  cwteraque 
his  similia  (GaL  v ,  22).  Ilujusmodi  fructum  cuni 

producere  per  gratiam  Dei  coeperiinus  ,  certuni  est 

qiiod  prope  sit  a^stas^  fervida  et  scrcna  divinae  visi- 


89 


TEN.  G0D£PR1D1  ABBATfS  ADMONTENSIS 


60 


lationis  claritas.  Subjunxit  ergoDomiiras  etail :  tta  A  placeamus,  ut  venientem  eumin  nube  cum  potestate 


et  vos  cum  viderith  hasc  fieriy  scitote  quoniam  prope 
est  regnum  Dei,  Cum  Oeri  in  nobis  haec  ila  videri- 
mus,  quod  et  anima  nostra  bonis  intenta  est  sensi- 
bus ,  et  corpus  nostrum  bonis  iiistat  actibus,  hsec 
est  certitudo  quaedam  ,  qua  certificamur  regni  Dei, 
quod  hic  per  spiendorem  visitantis  gratiae  ipsius  in 
homine  inchoatur ,  et  in  futura  vita  gloriosius  per- 
llcitur  et  consumniatur.  Sequitur  : 

Amen  dico  vobis,  non  prceteribit  generatio  hasc^  do- 
nec  omnia  fiant,  Generatio  hcec  generatio  est  saur 
ctx  Ecclesiae,  quae  non  prieteribit^  donec  hosc  omnia 
f.ant,  llem  generatio  hwc  quae  non  proeteribit,  gene- 
ratio  bonorum  operuin,  generatiu  sanctarum  virtu- 
tum  inteHigi  poterit.  Sed  quomodo  dicit :  Non  prce- 


magna  et  majestate  non  trepidl,  scd  securi  videnteSf 
cum  impiis  non  damnemur,  sed  cum  sanctis  et 
eiectis  omnibus  in  xterna  beatitudine  xternaliter 
glorificemur.  Quod  ipse  praestare  dignctur  Dominus 
noster  Jesus  Christus,  qui  cum  Patre  et  Spiritu 
sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  ssecula  saeculorum. 
Amen. 

56H0MILIAIX. 

Ilf  EAVDEfl  DOMINICAIf  TERTIA 

In  annOy  quo  ingressus  est  Thartfian  in  Axotum, 
cum  misisset  eum  Sargon,  rex  Asiyriorum ,  et  pu^ 
gnasset  contra  Azotum ,  et  cepisset  eam :  in  tempore 
illo  locutus  est  Dominus  in  manu  Isaim^  filHAmos 
dicens  :  Vade  et  solve  saccum  de  lumbis  tuis,  et  cat-^ 


teribit?  Qjod  pneteritum  est,  jam  non  est,  ct  quod  ^  ceamenta  tua  toUe  de  pedibus  tuis,  Et  fecit  sic,  va« 
jam  nou  esse  videlur ,  quasi  periisse  a^slimatur. 
Consolalur  igitur  Dominiis  vetbis  bis  electos  suos, 
ne  deliciant  in  laboribus ,  quia  quidquid  stu- 
dii  vel  laboris  aut  in  Scripturis  sancta^.que  medita- 
tionis  frequentia ,  aut  in  peccatorum  continentia, 
aut  in  carnis  abstinentia  propter  Deum  impende- 
rent,  etsi  jam  non  est,  si  ab  illorum  oculis  idcirco 
periit,  quia  praeteriit,  nunquam  peribit  a  memoria 
Dei,  nunquam  peribit  »  praesentia  Dei,  donec  omnia 
fiant^hoc  est  55  <ionec  eousquebominem  perducat, 
quod  virtutes  calorum  in  eo  movebunturt  quod  ve- 
nientem  in  nube  Filium  hominis  cum  potestate  ma- 
gna,ut  praedictum  est,et  majestate  videre  merebitur. 
Quia  vero  durum,  ut  cst,  et  difiicile  videtur  conti- 
nuis  laboribus  corpus  attenuare  et  aflligere,  jugi 
custodia  mentem  ad  interiora  stringere,  monet  nos 
Dominus,  ut  quid  simus,  quid  fieri  debeamus,  sem- 
per  prae  oculis  habeamus.  Coelum ,  inquit ,  el 
terra  transibunt ,  verba  autem  mea  non  transibunt. 
Per  ca:ium  et  terram  spiritum  hominis  et  corpus 
convenienler  accipere  possumus.  Coslum  et  terra 
iranseunt ,  quando  resoluto  per  mortem  corpore 
spiritus  hominis  sursum  rapitur,  et  caro  in  pul- 
Terem  terrae  redigitur.  Et  est ,  quasi  dicat  Do- 
minus:  Quia  transituri  estis,  et  in  hujus  mor- 
talitatis  corruptibilitate  stare  et  durare  non  po- 
testis ,  satagite,  quandiu  nunc  statis,  ut  per  trans- 
euntis  vitae  labores  ad  stabiles  et  sine  fine  mansu- 


dens  nudus  et  discalceatus  (Isa.  XX). 

Verba  haec,  si  juxta  litleram  tantummodo  intel- 
lexerimus,  parum,  aut  etiam  nihil  utilitatis  ex  eis 
consequi  poterimus.  Verum  quia  verba  sunt  Spiritus 
sancti,  spiritalem  in  eis  intdlectum  quxrere  studea- 
mus ;  qualiter  sacrosanctum  Dei  et  Salvatoris  no- 
slri  Jesu  Cbristi  adventum  spiritaliter  exprimant, 
ipso  adjuvante  el  donante  videamus.  Ad  hoc  enim 
hortatur  nos  Apostolus  in  Lectione  hodierna  qua 
dicit :  Quctcunque  scripta  sunt,  ad  nostram  doctri" 
nam  scripta  sunt,  ut  per  patientiam,  et  consolatio* 
nem  Scripturarum  spem  habeamus  (Hom.  xv,  4). 
Quid  est :  Per  patientiam  et  consotationem  ScriptU' 
^  rarum  spem  habere  ?  Homo,  qui  cx  anima  et  corpore 
'  constat,  ita  a  Deo  creatus  est,  ut  nunquam  aut  ra- 
ro  esse  valeat  quin  aut  ex  diabolo ,  aut  ex  se  ipso, 
vel  ab  aliis  etiam  hominibus  aliquid  adversitatis 
vel  molestiae,  nunc  in  anima,  nunc  in  corpore  su- 
Ftineat.  Ergo  omnia  quae  scripta  sunt ,  ad  doctrinam 
nobis  scripta  sunt ,  ut  qui  pnesentem  vitam  trana« 
ire  sine  tentationum  adversitatibus  non  possumus, 
ad  sacram  Scripturam  assidue  curramus,  ex  ea  pa- 
tienliam  discamus ,  in  ea  et  ex  ea  ad  relevandum 
mortalitalis  nostrae  taedium  consolationem  quxra- 
mus.  Patientia  enim  et  consolatio  Scripturarum 
animat  nos  ad  spem  et  corroborat ,  ut  de  divinae 
pietatis  misericordia  nunquam  diffidere  valeanms. 
Nunc  igitur ,  quia  docuit  nos  hoc  Apostolus,  se- 


rasregni  mei  pervenire  possitis  promissioues.  Coe-  ^  quamurdoctrinamillius;inpropheticahacquaenob;s 


lum  enim  et  terra^  spiritus  utique  et  corpus  vestrum 
•oluta  per  mortem  transibunt ;  verba  autem  mea  non 
iransibunt.  Implebuntur  vobis  in  praesenti  vita  ad 
consolationem  sive  justificationem,  implebuntur  vo- 
bis  in  futura  vita  ad  corporum  et  animarum  glori- 
ficationem. 

Haec  sunt  sacratissima  evangelicae  lectionis  my- 
steria,  quibus  inslruxit  nos  aetema  Dei  Sapientia, 
quibus  signis,  quibusve  laboribus  et  meritis  praeve- 
nire  debeamus  diem  ultimae  animadversionis.  Scd 
ipse  qui  docuit,  quid  faciamus,  adjuvet,  utper- 
flciamus,  quatenus  signis  sacrae  ipsius  Scripturae 
sic  insigniri  mereamur ,  sic  in  nobis  vitiorum  gen- 
les  comprimamus ,  sic  per  camis  abslincnt-am  Deo 


proposita  est  57  Scriptura,  consolationem  nostram 
quasramus ;  quid  ad  adventum  Domini  noslri  Jesu 
Christi,  per  quem  aeternae  nobis  consolatio  viia;  red- 
dita  est,  pertineat  spiritaliter,  discutiendo  videamus. 
Littera  enim,  ut  idem  ait  Apostolus,  occidit,  spiri^ 
tus  autem  vivificat  (II  Cor.  iii,  6).  Relinqucntes  igi- 
tur  litteram  occidentem,  et  sequentes  spiritum  vivi- 
ficantem,  primum  interpretationes  nominum  distin- 
guamus.  in  his  enim  est  maxima  vi^  spiritalis  ia- 
tellertus. 

In  anno ,  inquit,  quod  ingressus  est  Tharthan  in 
Azotumj  cnm  misisset  eum  Sargon^  rex  Assyriorum. 
Tharthan  inlerprelatur  rttrr^m  dedit,  Azotus  ignis  iii- 
cendiij  S^rgon  princeps  horti.  In  .\aoto  potest  iutel- 


e4 


HOMILIif:  DOMINIGALES. 


Ci 


)l{i  hBnana  natura,  quae  ccepit  inAdam;  quae  satis  A  tentiadivinitalissuaeomnia  sustinet,omnia  complet, 


convenienter  Azotus^  id  est  ignis  incendii  nominnri 
poterat,  quando  roisera  Eva  concupiscentia  vetiti 
pomi,  quasi  valido  quodam  ignc  succensa,  sic  ?estuare 
cceperat ,  quod  cavere  nec  voluit  nec  valuit ,  qiiin 
ad  interdictam  arborem  manum  mitteret,  comedcret 
et  ad  comedendum  animum  viri  incUnaret.  Sed 
quando  boc,  vel  quomodo  factum  est  ?  In  anno  uti- 
qne,  quo  ingreuus  est  Tarthan  in  Azolum.  In  anno 
isto  possumus  accipere  totum  tempus  prsesentis  vi- 
tx,  quod  tunc  incoepit,  quando  primus  homo  creatus 
est.  Ante  creatum  quidem  hominem  nec  tempora , 
nec  anni  fuerunt ;  cum  creato  homine  creata  sunt 
simui  et  tempora  ,  totumque  illud  tempus  a  primo 
bomine  usque  ad  novissimum  est  quasi  unus  annus 


satis  convenienter  intelligi  valet.  In  haia  fiHo  Amos, 
unigenitus  Dei  Filius  non  indigne  est  accipiendus. 
Sermo  ille,  quem  in  manu  ejus  locutusest  Dominus, 
praeceptum  illud  et  obedientia  illa  fuit,  quam  Deu< 
Pater  ei  communicato  cum  eodem  Filio ,  et  Spiritu 
sancto  consilio  dedit,  quando  eum  ad  reparandum 
et  restaurandum  nobile  opus  suum ,  tolum  videlicel 
genus  humanuro,  quod  in  Adam  perierat,  hominem 
fieri  constituit. 

Varfe,  inquit,  et  solve  saccum  de  tumbis  tui$.  Ei 
lumbis  cariialis  proccdil  generatio.  Et  aple  per  lum- 
bos  Isaiae,  59  per  himLos  Domini  nostri  Jesu  Christi, 
patres  ejus,  patriarchas  videlicct  et  prophetas,  d« 
qiiorum  seinine  nasci  secnndum  carnem  vohiit,  pos- 


carrens  paribus  diebiis  ac  mensibus.  Inhoc  denique  ^  suinus  intclligere.  Saccus,  qui  lumbis  illis  imminebat 


ingTessus  est  quodammodo  Tharthan  in  Azotum, 

Nomine  suo  Tharthan  ,  qui  interprelatur ,  sicut 
praemissum  est,  turrem  dedit,  altiludinem  superbise 
et  elationis  apte  exprimit,  pcr  quam  iidem  primi 
parentes  nostri  in  anno,  id  cst  in  tempore,  quo  no- 
biliter  creati,  miserabilitcr  scducti  sunt  atque  pro- 
strati,  cum  misera  mulicr  ad  voccm  serpcntis,  inio 
diaboU  in  serpente  loqucniis,  sed  et  dicentis :  Eriiis 
sicut  dtt,  scientet  bonum  et  malum^  incautc  inlumuit 
bonore  suo  et  dignitate  ad  quam  Dcus  eam  condi- 
dit^  Bon  contenta ,  scire  cupiens  quod  scire  non  li- 
ctiit,  similis  Deo  fieri  voluit.  Ista  sane  caeca  roentis 
elatlo  erat,  sicut  dicturo  est,  Tharthan  ille,  nuntius 
videlicet  diaboli,  58  quem  Azoturo  misit,  per  quero 
primum  mulierem  igne  incendii  sui,  id  est  concu- 
piscentia  vetiti  pomi  inflammavit.  Postea  per  eam 
nobilem  illud  protoplastum  Adam  elisit  et  supplam- 
tavit.  Ipse  enim  auctor  et  incentor  tanti  sceleris  fuit, 
ticut  sequens  mox  littera  de  illo  subjungit. 

Cmm  misisset^  inquit,  eum  Sargon  rex  Assyriorum. 
Ifomine  Sargon,  qui  interpretatur ,  sicut  diximus, 
princeps  korti^  aple  diabolus  valet  intelligi ;  hortus 
Tero,  cujus  fructus  sicut  cito  crescit ,  sic  etiam  ci- 
tius  transit  et  deflcit ,  instabile  hoc  saeculum ,  sive 
instabileset  transitorias  saecuU  voluptates  et  delicias 
non  incongme  exprimit,  quarum  princeps  jure  dia- 
bolns  nominatur.  Per  eas  enim  incautas  bominum 
nicntes  capit  et  decipit.  Ipse  etiam  dicitur  etest 


originaliscul^a  criminis  erat.  Sac(  ura  istum  omnes  ab 
Adam  usque  adChristumniinisIaborioseportabant, 
quia  licet  sancte  et  juste  in  hoc  saeculo  viverent,  om- 
ncs  tamen  post  mortem  infernum  haereditabant.  Tan- 
dem  in  fine  saeculorum  respicicns  Dominus  affticlio- 
ncm  populi  sui,  Unigenitum  suum  misit  in  mundum, 
diccns  quodammodo  ad  eum  :  Vade.  Ac  si  diccrct  : 
Grave  originalis  pcccati  delictum,  quo  totum  genrs 
humanum  consti  icturo  tenelur,  nequaquam  nisi  per 
t3  solvetur.  Tu  illud  porlabis,  lu  eas,  quas  meruit, 
poenas  solves.  Solus  tu  pro  omnibus  mihi  satisfa  • 
cies.  Sed  quia  in  divinitatis  tuae  potcntia,  qua  co- 
aequalis  mihi  es  et  consubstantialis ,  fieri  hoc  non 
valet,  necesse  est  ut  vadas.  Vade  de  aelemitate  di- 
'  vinitatis  ad  temporalitatcm  humanae  mutabilitatis» 
vade  humanai  formam  natiirae  assumendo,  tollesac' 
cum  de  lumbis  tuis,  eos  de  quibus  et  pro  quibus 
nasciturus  es,  nodo  veteris  piacuU  morte  tua  expe  • 
diendo. 

Et  calceamenta  tua  toUe  de  pedibus  tuis.  Si  pet 
lumbos  Christi  patriarchas  et  prophetas  intelligendos 
diximus,  de  quoruro  semine  nasci  voluit ,  per  pedes 
ejus  sanctos  apostolos  non  incongrue  accipimus» 
qui  pro  certo  pedes  ejus  fuerunt ,  quia  pncdicando 
euro  fidemque  ejus  constanter  docendo,  quasi  per 
totum  mundum  portaverunt.  De  istis  pedibus  suit 
tulit  quodammodo  calceamenta ,  quando  aboUto  in 
sanguine  suo  originali  crimine,  quod  per  saccum  in- 


rex  Assyriorum,  Assyrii ,  qui  interpretantur  diri-  ^  tcUexirous,  etiam  post  mortem ,  resurrcctionem  et 


gentes ,  significare  possunt  iiniversos  homines  Deo 
creatori  suo  humiUter  subesse  nolentes ,  qui  juxta 
IPolaptates  et  desideria  carnis  suae  se  ipsos  dirigunt, 
et  ab  aUis  sub  hamiU  propter  Deum  obedientia  di- 
rigi nolunt.  Iste Sargon,rex  Assyriorum,  cum misisset 
Tharthan  in  Azotum^  et  pugnasset  contra  Azotum,  et 
cepisset  eam,  hoc  est  cum  primum  contra  nobilem 
illam  creaturam  per  turrem  elationis  et  superbiae 
pugnasset,  et  cepisset  eam,  igneque,  id  est  concupi- 
scentia  Ugni  vetiti  succensam  prostravisset,  in  tem- 
pore  illo  locutus  estDominus  in  manu  Isaice  filii  Amos 
dtcens:  Vade  et  sotve  saccum  de  Inmbis  iuis,  et  cal- 
ce^menta  de  pedibus  tuis.  In  Amos,  qui  interpretatur 
robustus,  Deus  omnipotcns,  qiii  fortitudine  ct  do- 


asccnsionem  suam  novo  et  inaudito  sancti  Spiritus 
charismate  deUbutos  et  imbutos  ab  actualibus  nihil- 
ominus  peccaUs ,  quae  pcr  calceamcnta ,  quae  ex 
mortuis  fiunt  animalibus,  apte  intelUguntur,  expiavit 
et  emundavit.  Nam  postquam  tamta  gratia  sua  Spi- 
ritiis  sanctus  eos  replevit  et  inebriavit ,  paruin  aut 
nthil,  sicut  credere  possumus  ,  de  actualibus  peo- 
catis  ultra  eis  adhaerere  potuit. 

Hos  Domini  pedes  notat  alibi  sacra  Scriptura 
ubi  dicit  :  Egredietur  diabolus  ante pedes  ejui  (Ha- 
bac.  111,  5)  et  recte  hoc  sanctis  aposlolis  congruit, 
quia  euntibiis  00  iUis  per  universum  inundum  et 
pncdicantibus  subsistere  ante  eos  diabolrs  iion  |hi- 
tuit,  familiaria  infideUum  corda,  ex  pr.Tdic3tione  ?<»- 


C3 


VExN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS. 


64 


rum  calore  (idei  succensa  et  inflammata,  diutius  A  Stc  minabit  rex  A$$yriorum  captivitatem  JEgyptiet 


inhabitare  non  potuit.  Praemisso  etenim  Patris  prae- 
cepto,  quoddcdit  Unigenito  suo  ad  restaurandum  ge- 
nus  humanum,  quid  jam  feceritFilius  propheta  osten- 
dit,  cum  protinus  ex  persona  ejus  subjungit  et  dicit : 

Et  fficit  sic ,  vadens  nudus\  et  discalceatus.  Fe- 
cit  sic,  hoc  cst  obcdivit  Patri  .humanitatis  nostrae 
miserias  in  se  suscipicndo,  quemadmodum  dicit 
Apostolus  :  Exinanivit  seipsum  formam  servi  acci- 
piens  (Philipp,  ii,  7). 

Nec  transeunter  animadvertendum  est  quod  dicit : 
Vadens,  Qui  vadit,  de  loco  ad  locum  transit.  Et 
recte  verbum  hoc,  vadens,  mutabilitatcm  humani- 
Utis  nostrae  quam  suscipere  in  se  Unigenitus  Dei 
vciierat  ostendit.  Ule  enim  qui  secundum  divinitatis 


transmigrationem  jEthiopia,  apte  diabolum,  hostem 
antiquum  possumus  accipere ;  qui  utique  rex  est  et 
Dominus  omnium,  se  non  secundum  Deum,  sed  se-/ 
cundum  voluptates  et  concupiscentias  carnis  diri* 
gentium ;  Assyrii  enim  interpretantur  dirigentes. 
Captivitas  autem  iEgypti  est  multitudo  gentilis  po- 
puli ,  transmigratio  i£thiopiae  multitudo  Judaicae 
plebis.  Nec  incongrue.  Jlgyptus  enim  interpretatur 
angustans  tribulatio^  iBthiopia  tenebrw,  sive  caligi^ 
nes,  £t  bene  quidem  plebs  gentilis  captivilatciEgypti 
notatur ;  plebs  Judaici  popuii  per  transmigrationem 
iEthiopiae  figuratur.  Gentilemenim  populum  quasi 
sub  jogo  et  potestate  sua  diabolus  tribulabat  et  an« 
gustabat,  et  quasi  captivum  tenuit,  quia  ad  quaecun- 


suse  substantiam  lumen  babitans  inaccessibile,  nec  B  que  flagitia  voluit,  eum,  ulpute  Dei  et  Greatoris  sui 


moveri,  nec  mutari,  nec  videri  poterat,  in  assuinpta 
propter  nos  humanitatis  forma  mobilis,  mutalilis 
atque  visibilis  fleri  voluit.  Ille,  de  quo  scriptum  cst : 
Tu  autemidem  ipse  es,  et  anni  tui  non  defifient  (Psal. 
ci,  28),  qui  nullum  accidens  babuit  in  divinitate,  ut- 
pote  nunquam  minor,  nunquam  major,  nunquam  se- 
nior,  nunquam  junior,  hic  propter  nos,  quasi  vadens 
factus  est.  Vadens,  inquam,  de  sinu  Patris  in  uterum 
roatris,  vadens  de  Virgine  nascendo,  vadens  infan- 
tiiis  jura  aetatis  sub  Yirginc  matre  sustincndo.  Sic- 
que  singulos  aetatum  gradus  transiit,  donec  in  robur 
virilis  aetatis  surrexit.  Sic  vadens  crat  propter  ho- 
mines,  vadens  tamcn  non  sicut  caitcri  homines.  Va- 
dens  utique  nudus,  et  discalceatus  :  nudus  a  peccato 
originali,  discalceatus  ab  omiii  peccaio  acliiali.         C 

Et  dixit  Dominus :  Sicut  ambulavit  servus  meus 
Isaias  nudus,  et  discalceatus,  trium  annorum  signum 
ei  portenlum  erit  super  jEgijptum  et  super  jEihiopiamj 
sic  minabit  rex  Assyriorum  captivitatem  jEgypti,  et 
transmigrationem  JEthiopia\  juvenum  et  senum,  nu- 
dam  et  d.scalceatamj  discooperlis  natibus  ignomi- 
niam^gypti.  Trium  annorum  numero,  tria  tempora 
inlelligenda  aestimo.  Tempus  utiquc  anted  legem, 
tempus  sub  lege,  tcinptis  sub  gratia ;  per  i£gyptum 
et  i£thiopiam,  genlilem  plcbem  atque  Judeam.  Venit 
Unigenitus  Dei  adventu  suo  visitarc  ct  consolari, 
non  solum  eos  quos  tempus  gratise  hic  invencrat, 
sed  et  illos  quos  tcinpus  ante  legem  ,  et  sub  lege, 
cum  recta  flde  et  spe  ad  infemum  transmiserat. 

Nec  sinc  causa  quidcm  addidit :  Signum  'et  por- 
tenlum  erit  super  ^gyptum  et  super  jEthiopiam. 
Signuiu  sa!pe  in  sacra  Scriptura  accipitur  in  bono, 
portentuin  in  nialo.  Si^ntimerat  gentibus,  portentum 
crat  Judaeis.  Signum  erat  fidelibus  et  salvandis,  por- 
lentum  erat  infldelibus  et  damnandis.  Quia  quolquot 
ex  gentibus  sive  Judxis  humilcm  ejus  in  carne  ad- 
\eutum  humiliter  crcdeudo  et  recte  vivendo  susce- 
oeruntr  his  signum  erat  xtemae  salvalionis.  Qui  au- 
tem  reprobaverunt  eum  non  credendo,  vei  qui  su- 
sceperunt,  et  non  recte  vivendo  a  vera  fide  errave- 
runt,  et  ita  inventi  sunt,  his  portentum  erat  a:ternae 
damnationis 

Per  regem  autem  Assyrivrum,  de  quo  subjungitur ; 


prorsus  ignarum,  potenter  inclinavit.  Populus  vero 
Judaicus  caligine  superbiae  et  perfldiae  conlenebra- 
tus,  quasi  sponte  a  Deo  transmigravit ;  quia  Unige- 
nitum  Dei,  quem  ex  lege  et  prophetis  venturum  in 
carne  audierat,  bunc  jam  venienlem  et  viam  vitae 
doctrinis  et  excmplrs  ostendentem  rcprobavit,  92 
hunc  Deum  et  Salvatorem  credere  noluit.  Sic  plane 
populo  illi  transmigranti,  et  in  bac  transmigra- 
tione  persistcnli  adventus  Christi,  quasi  porten- 
tum  erat  aeternae  damnationis.  Populo  autem  gcn- 
tili,  qiii  per  fldei  et  baptismatis  sacramentum  cap- 
tivitatem  diaboli  crupit ,  erat  adventus  Christi 
sjgnum  aeterna;  salvationis. 

Qiiod  autem  post  captivitatem  i£gypti  et  transmi- 
grationem  iEthiopix  subjunctum  est,  juvenum  et  se- 
num,  eosdem  duos  populos  aestimo  inlelligendos 
Senior  quodammodo  erat  populus  Judaicus,  quia 
prior  electus ;  popuhis  vero  gentium  erat  quodam- 
modo;iintor,  quia  in  clcctione  posterior.  Hos  etiam 
aliunde  notat  Scriptura ,  quae  dicit :  Major  serviet 
minori  (Gen.  xxv,  25)  Sed  sicut  Judaeos  et  gentes, 
omnes  utique  credentes,  et  rccUe  fidei  recta  opera 
jungentes  Christus  venit  salvare,  sic  hic,  qui  sem- 
per  quietus  erat  in  divinitate,  nudus  ab  originali, 
discalccatus  ab  omni  peccato  actuali,  ambulare, 
hoc  est  laborare,  patiendo ,  moriendo  in  assumpta 
propter  nos  humanitate  dignatus  est.  Sic  diabolus, 
qui  Sicut  fortis  armatus  custodicbat  atrium  suum, 
qui  in  pace  possederat  totum  genus  huinanum,  ma- 
gis  post  adventum ,  quam  ante  adventum  Christi 
furit  et  insanit,  minans  et  impugnans  non  inodo 
cBplivitalcm  ^gypti  cttransmigrationem  iEliiiopia», 
juvenum  et  senum,  hoc  est  non  solum  genles  et  Ju- 
daeos,  sed  et  nudam  et  discalceatam^  id  est  multi- 
tudinem  eorum  qui,  ab  originaVi  el  actuali  peccato 
perbaptismumliberati,  velpost  violatum  baptisma 
per  poenilentiam  et  satisfactionem  puriflcati  sunt  et 
emundati. 

Sed  quomodo  minat  eos  discoorpertis  natibus  ^ 
ignominiam  JSgypti  ?  Hoc  est  impudicitia  et  turpi- 
tudine  carais  carnaliumque  voluptatum,  quod  est 
]gnominia  ^gypti.  Per  hanc  et  ad  hanc  ignominiam 
JEgypti  minaty  et  usque  ad  finem  saicuii  minare  iica 


65 


IIOMILLE  DOMINICALES. 


Cd 


cessatiiODmodogentes,etJud£OsetinalosChristia-  A  coram  principe  suocruciantur.Qui  vero  agiliores  iu 


iios,  qiii  secundum  carnem  carnisque  concupiscen- 
tias  libenter  irivunt,  sed  et  illos  qui  voluptatibus 
sxculi  renuDtiayenint,  qui  vigiliis,  jejuniis  cseteris- 
qne  piis  laboribus  carnem  suam  propter  Deum 
mortificantes  in  puritate  cordis  et  castitale  corpo- 
ris  placere  Deo  satagunt,  dum  eis  aut  ea  quae  ali- 
qoando  egerunt  turpiter  ^3  ingerit,  aut  ea  qiiae 
Dunqiiam  fecenint ,  nec  etiam  cogitavemnt,  nunc 
eogitanda,  nunc  facienda  suggerit.  Sic  minat  modo 
gentes  et  Judaeos ,  malos  et  bonos.  In  fine  tandem 
sseculi,  quando  florere  incipiet  ficulnea  et  omnes 
arbores,  qnando  plenitudo  gentium  introierit,  et 


deceplione  bominum  suiit,  majori  honore  coram 
principe  suomagnificantur 

Sed  quia  adventum  Domini  celebramus,  recte 
secunduin  huiic,  quera  praemisimus,  mysterii  inlel- 
lettum,  vcrba  leclionis  hujns  eidem  Dominico  Ad- 
ventui  congruunt.  Non  ilii  dico  advenlui,  quando 
terribililer  venict  ad  judicandum ,  sed  illi  in  qiio 
misericordiler  venit  ad  salvandum.  Lsi^  ejus  adven- 
tus  suavis,  benignus  erat  et  amabilis,  ille  gravis 
erit,  districtus  erit  et  terribilis,  juxta  prophetiam 
David  dicentis  :  Ignis  in  conspectu  cjus  exardescety 
et  in  circuitu  ejus  tempestas  valida,  Advocabit  ccetum 


omnis  Israel  salvus  erit,  tunc  demum  implebitur.  .  desursum^et  terram  discernere  populum  suum  (Psal, 

Quod  hic  subinfertur.  xlix,  2).  Iste  ejus  adventusfactusest  in  misericor- 

£t  ttm^6iin<  et  confundentur  ab  ^thiopia  spe  sua,  ^  dia,  ille  ejus  adventus  erir  in  sola  justilia.  Hunc 


et  ab  ^sfpto  gloria  sua.  In  fine,  inquam,  saeculi, 
quaudo  Judaea,  qua;  in  tenebris  et  caligine  infide- 
Htatis  suae  nunc  jacct  repudiata  et  repulsa  ,  ad 
Christum  et  fidem  Christi  colligetur,  et  gentilitas, 
qaae  necdum  I>eo  credidit,  plenarie  per  eam  con- 
▼ertetur,  sicut  de  els  dictum  est  per  prophetam  di- 
centem  :  Convertentur  ad  vesperam^  et  famem  patien^ 
tur  «t  canes^  el  eircuibunt  civitatem  (PsaL  Lviii,  7). 
Tunc  princeps  ille  idaemonum,  omnesque  satellites 
ejus,  maligrii  utique  spiritus,  tandem  timebunt ,  et 
confundentnr  ab  jEthiopia  spe  stia,  id  est  a  Syna- 
goga,  quaro  nunquam  se  amitlere  sperabant.  Et  ab 
jEgypto  gloria  sua,  hoc  est  a  Gentilitate,  de  cujus 
perdilione  semper  se  coram  principe  suo  gloriatu- 
ros  et  gavisuros  aestimabant. 

Etdicet  habitator  insulo!  hujus  in  die  illa,  Nomine 
Insulae  canialis  concupiscentia,  sive  ipse  homo  car- 
natiter  vivens,  et  concupiscentias  carnis  diligens, 
convenienter  potest  intelligi.  Habitator  insulce  hu- 
jus^  babitator,  inquam,  cujusque  hominis,  in  con- 
cupiscentia  camis  jacentis,  malignus  spiritus  qui- 
libeC,  qui  ad  flagitia  eum  instigat  et  accendit,  non 
incongrue  est  accipiendus.  /n  die  illa  plenarias  con- 
▼erstoius  Judaeorum  et  gentium,  erit,  iit  credibile 
est,  vox  ista  malignomm  spirituum  desalute  eIecto> 
nim  plangentium  atque  dolentium. ' 

Ec^,  inqujunt,  hax  erat  spes  nostra^  ad  quos  con- 
fugimus  in  auxilium ,  ut  liberaret  nos  a  facie  regis 


primum  ejus  adventum,  in  quo  salvati  et  liberati 
sumus,  singulis  annis  hymnis  et  laudibus  et  obse- 
quiis,  quibuB  possumiis,  veneramur,  et  venerari 
debemus,  iit  [districtionem  et  sevcritatem  secundi 
ejiis  adventus  misericorditer  evadere  mereamur. 
Nunc  enim  extensus  in  ligno  crucis  quasi  apertas 
nobis  ostendit  manus  suas  ad  suscipiendum  poeni- 
tenles,  nunc  dilatata  babet  bracliia,  ut  colligat  et 
astringat  sibi  omnes  ad  misericordiam  suam  con- 
fugientes.  Sub  ha^c  ejus  brachta  confugiamus  et 
ingeramus  nos  sanctissimis  ejus  manibus,  ne  fu- 
tura  illa  districti  judicii  tempestas  nos  cum  im- 
piis  abripiat  etabsorbeat,  sed  cum  justiset  salvan- 
dis  in  sinum  misevicordiae  suae  ipse  nos  colligat 
qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  in 
saecula  saeculorum.  Amen. 

65  HOMILIA  X. 

IN  DOMIMICAM  III  ADVENTUS  PRIMA. 

Cum  audisset  Joannes  in  vtnculis  opera  Christi, 
mitlens  duos  de  discipulis  suis^  ait  illi  :  Tu  es  qui 
venturus  es^  an  alium  exspectamus  ?  (Matth.  xxi.) 

Tertia  ista  Dominica  Advcntus  Dominici,  in  qiia 
beatus  Joannes  Baptista  pro  invicta  assertione  ve- 
ritatis  in  vinculis  fuisse  narratur,  ideoque  fortitudo 
ejus  a  Domino  ad  turbas  ita  commemoratur,  quod 
nec  arundo  vento  agitata,  nec  homo  mollibus  vestu 
tus,  Arundo  vento  agitata,  esse  non  debemus.  No> 
cesse  enim  est  ut  inter  prospera  ct  adversa  sic  sta* 


Auyriorum,  Ecce  isti  de  quorum  fide  et  conversione  q  tum  mentis  nostrae  solidemus,  ne  aut  vento  elationi; 


subito  perterriti  sumus  et  confundimur,  illi  profecto 
sont  quos  auxilio  nobis  et  liberationi  esse  putavi- 
mus  a  facie  regis  Assyriorum,  pro  quibus  honoran- 
dos  nos  coram  principe  nostro  speravimus.  Jam 
plenarie  conversi  sunt,  jam  64  omnes  credidemnt 
Christo,  quos  aetemo  nobiscum  deputandos  aestima- 
irinHis  supplicio. 

Etquomodo  effugere  poterimus  nos  ?  Ad  quos  con- 
lugiemus ,  quia  jam  eos  amisimus,  quos  sub  po- 
testale  nostra  seinper  I^buimus?  Quod  dicuntae 
Quomodo  effugere  poterimus  nos  ?  per  hoc  ostenditur 
nubis  quod  et  alibi  in  Scripturis  sanctis  inveniinus, 
quia  daemonesilii  quiin  decipiendis  hominibus  mi- 
ous  praevalent,  majoribus  opprobriis  et  suppliciis 


extra  nos  rapiamur,  aut  vento  detractionis  pertur- 
bati  infra  nos  dejiciamur,  sed  humiies  in  prosperis, 
patientesin  adversis,  iuvisibilem  Conditoris  adven* 
tum  inconcussa  roeiitis  tranquillitate  praestolemur. 
Admonemur  etiam,  ne  simus  homo  mollibus  vesti- 
tus,  hoc  est  ne  propler  mollitiem  camis  carnalium 
que  desiderioram  voluptatem  nosmetipsos  negliga 
mus,  duris  et  asperis  praesentis  vitae  Ikboribus  li- 
benter  nos  propter  Deuro  subjiciamus.  Unde  etiain 
estimo  jejunium  Quatuor  Temporum  idcirco  in 
hanc  terliam  Adventus  Domini  septimanam  esse 
positum,  ut  qui  aliis  tcmporibus  minus  caute,  ini* 
nus  sollicite  viximus,  nunc  saltein  ad  promerendam 
et  suscipiendam  advenientis  in  carne  Filii  Dei  cla* 


67  TEN.  GODEFRIDl  ABBATlS  ADMOiNTENSIS  68 

rltatem ,  carnis  molliiieai  fugiamus  pcr  abstincn-  A  rium ,  euntes  per  inceptum  bonae  actionis  studium 


iiam  ct  continentiam ,  per  omnimodam  bonorum 
operum  diligentiam  infatigabiliter  nos  exercere  stu- 
deamus. 

Ad  hoc  denique  excitat  nos,  et  instruit  hodierna 
sancti  Evangelii  lectio,  quae  dicit :  Ctcm  ati(itsser 
J-oanne$  in  vinculis  opera  Christif  mittens  duos  de 
discipuUs  suis  ait  illi  :  Tu  es ,  qui  venturus  esy  an 
aiium  exspectamus  ?  Pcr  Joannem,  qui  Dei  gralia, 
vel  in  quo  est  Dei  gratia^  intcrpretatur,  homo  ille 
non  incongrue  accipi  poterit  quem  gratia  Cbristi 
internae  dulcedinis  visitatione  prae.venerit.  Sed  quo- 
niam  mens  humana,  terrena  adbuc  inhabitalione 
aggravata,  in  his  quse  vix  aliquantulum  praelibando 
degustaverit,  permanere  diu  nequaquam  pote- 


renuntiate  Joanni  quce  audistis  per  inteliectum,  et 
vidistis  per  experimentum.  Aenuntiare  siquidero 
Joanni  est  hominem  ad  memoriam  reducere,  quo'  1 
modo  spiritali  aliquando  intelligenlia  cognoverii 
quacque  secreta  Scripturarum  mysteria,  et  quantam 
dulcedinis  abundantiam  expertus  sit  per  internae 
visitationis  gratiam.  Sequitur : 

Cwci  vident,  claudi  ambulant^  leprosi  mHndantur^ 
surdi  audiunt^  mortui  resurguni,  pauperes  evangeli^ 
xanlur.  Et  beatus  qui  non  fuerit  scandalizatus  itl 
fiie.  Coeci  quodammodo ,  sensus  hominis  sunt,  cum 
terrenae  tantummodo  vanitatis  imaginibus  inlenden- 
tes,  ^a  quae  iucis  sunt  videre  nou  possunt.  Vident 
autem,  cum  Deo  praeveniente  et  conversionem  insp 


rit,  recte  Joannes  in  vinculis  esse  describitur,  cum  B  f a,|te  fugata  lerrenae  occupationis  ncbula,  pro  nihiio 


subtracta  solitae  visitationis  gratia  cor  hominis  in- 
duratur.  Sic  plane  quasi  quibusdam  irretitus  nexi- 
bus  audit  tantum,  sive  ab  humana  voce  exterius, 
sive  divina  inspiratione  interius,  opera  Christi^ 
quae  pro  humana  saiute  nascendo,  moriendo,  resur- 
gendo  et  ascendendo  operatus  est  in  medio  terrae. 
Audit  etiam,  id  est  perpendit  intema  cordis  consi- 
deratione  opera  Christi ,  opera  videlicet  miserationis 
el  gratiae  quod  plerosque  in  peccatis  obligatos  gra- 
tuita  pietate  non  dedignatur  salvare. 

Hac  ergo  animatus  spe,  licct  interius  vinculis 
illaqueatus,  ad  internam  contemplationem  pro  voto 
se  non  valeat  erigere,  mittit  tamen  discipulos  quasi 
nuntios  intimi  doloris,  exteriorem  videiicet  exbibi- 
iionem  bonae  operationis,  qucmadmodum  mox  in- 
nuit  ordo  evangelicae  lectionis  :  Mittens  duos  de  di- 
tcipuUs  suis  ait  t//t.  In  eo  namque,  quod  duos  de 
discipulis  misisse  eum  asserit,  patet  profecto  quod 
plures  discipulos  habuerit.  Sed  quid  hoc  loco  duo- 
rum  discipulorum  nomine  nisi  Odem  et  spem  aptis- 
sime  valemus  intelligere?  Quos  nimirum  discipuios 
necesse  habet  ad  Deum  dirigere  homo  quiiibet  dura 
cordis  astrictus  obligatione.  Mittit  procui  dubio 
fiJem ,  cum,  licet  gravi  interius  oppressus  sit  dolo- 
ris  pondere,  exterius  tamen  a  bono  nequaquam  ces- 
sat  opere.  Mittit  etiam  spem,  cum  det  bona  opera, 
quas  aglt ,  solam  solummodo  aeternae  retributionis 
gloriam,  aut  amissam  internae  visitationis  recipere 


ducunt  terrena  omnia.  Claudi  yero  ambulanty  quando 
hi  qui  aliquando  a  semitis  claudicabant  justitiac, 
per  dignam  quandoque  operationem  rectas  inci- 
piunt  semitas  incedere.  Leprosi  mundanturf  cum  hi 
videlicet  qui  ob  vitiorum  contagionem  quasi  Le- 
prosi  in  interiori  homine  erant,  postmodum  per 
puram  confessionem  veram  recipere  merentur 
emundationem.  Surdi  audiuntf  dum  hi  qui  prius  ad 
sanae  praedicationis  doctrinam  aures  audiendi  uon 
habebant,  revelata  postmodum  cordis  aure  salubri- 
ter  his  quae  dicuntur  valent  intendere.  Mortui  resw" 
gunt,  dum  hi  procul  dubio  qui  aliquando  sarcina 
peccatorum  gravati  morte  animae  erant  mortui» 
postmodum  divina  praeventi  miseratione  per  veram 
peccati  cognitionem,  mortificando  in  se  vitia,  justi- 
liae  laudabiliter  incipiunt  vivere.  Pauperes  evangeli' 
zantury  quia  qui  sic  per  peccati  cognitionem  ad  ve-- 
ram  perveniunt  cordis  humiliationem ,  68  recle 
evangelizari  dicuntur.  Nam  pro  certo  totum  ad 
profectum  eis  perveniet  salutis  quidquid  extrinsecus 
ab  ore  perceperint  evangelizantis.  Et  beatus,  qui 
non  fuerit  scandalizatus  in  me.  Scandalizare  est  oc- 
casionem  peccandi  praebere.  Quis  vero  scandalizari 
unquam  in  Domino  potuit  aut  poterit,  qui  sicut  a 
peccatis  liber  est  solus,  ita  etiam  naturaliter  esi 
snmmc  bonus  ?  Sed  si  haec  eadem  ejus  verba  subtili 
fuerint  consideratione  inquisita,  evidenti  patebii 
indicio,  quis  sit  qui  scandalizetur  in  eo.  Quisquis 


quxrit  gratiam.  Tertius  vero  nuntius,  cbaritas  vi-  ^  enim  his  Domini  beneficiis  quae  praediximus,  nullas 


delicet  quae  est  gratia  Dei,  ideo  nequaquam  ab  eo 
poterit  mitti  quia  vinculata  quodammodo  jacet  in 
homine  inleriori,  sed  his  duobus  utens  nuntiis  do- 
lorem  suum  inspectori  cordium  his  intimat  verbis  : 

Tu  es  qui  venturus  es^  an  alium  exspectamus  ?  Tu 
es,  inquit,  ^tir  venturus  67  ^<  ^^  ^^^  mcum,  ea  scilicei 
dulc  dinis  gratiaqua  dudum  visitare  medignata  est 
pietatis  tuae  clcmentia.  Quod  si  dedignaris,  Exspecto 
alium  valde  forsitan  mihi  contrariOm 

Et  respondens  Jesus  dixit  illis.  Respondere  Dei 
est,  dum  occulta  inspirationis  gratia  sensibus  ho- 
niinis  piue  admonitionis  dat  consilia.  Euntes,  in- 
quit,  renuntiate  Joanni  quw  audistis  et  vidislis.  Ac  Si 
apertc  dicat  :  Euntes  per  bonae  devotionis  desidc- 


reddendo  gratiarum  actiones  exstiterit  ingratus,  ei 
propriis  meritis  ascribendo  magis  in  se  gloriari  vo- 
luerit  quam  in  Domino,  hic  revera  scandalizatus 
dicitur  in  eo. 

Hic  ergo  aetema  et  summa  Bonitas  homini  cuili- 
bet  in  tali,  ut  diximus,  cordis  duritia  posito  innuit, 
unde  tam  graviter  vinculatus  sit.  Quod  idem  est  ac 
si  aperte  dicat  :  Quia  subtracta  visitationis  meae 
giatia  dirae  nunc  alllictionis  in  interiori  bomine  te 
coarctant  vincula ,  soIIRiia  intentione  perpende 
unde  districtionem  promerueris  obligationis  tantae. 
Per  illuminantem  siquidem  spiritus  mei  gratiam 
ccecos  aliquando  sensus  tuos  hiccro  cognoscere  feci 
Veram,  claudis  vero  ejusdem  scnsibus  Lona;  opera* 


€9  ,  BOMIUif;  DOMINICALES.  70 

tMMiis  forUtudiiiein»  Uprosis  veram  mundiiiae  inie-  A  ter  cogitando  intus  iu  mcnte  conceperit,  male  suaTi- 


gritatem,  snrdit  auditum  contuli  salubrem,  mortuos 
Tero  m  peccatis  veram  dando  peccati  cognitionem 
resuscitaTi  a  vitiis,  et  sic  demum  pauperesj  id  est 
^ere  feci  humiies.  Sed  quia  haec  omnia>  quae  divini* 
tas  tibi  erant  collata,  extollendo  te  super  te,  vir- 
toti  ascripsisti  propriae,  quodammodo  in  me  scan- 
ializatus,  dura  nunc  mentis  constrictione  es  grava- 
lus.  Cum  vero  Deus  haec  omnia  in  corde  hominis 
occulta  inspirationis  loquitur  gratia ,  ftt  profecto 
quod  hic  sutxiidit  evangeiista  : 

Itlis  autem  abeuntibus  capit  Jesus  dicere  ad  turbas 
4e  Joanne.  ///ts,  inquit,  abeuntibus,  id  est  discipulis 
supra  memoratis,  in  bonae  operationis  exercitio  el  piae 
devotionis  desiderio  perseverantibus,  dtcere  incipit 


ter  delectando  fovere  in  se  ac  nutrire  appetit.  Quale 
vero  animse  pericuium  itaexiens  subeat ,  70  lectio 
evangelica  congruo  mox  ordine  commemorat.  Ecce^ 
inquit,  qui  mollibus  vestiuntur,  in  domibus  regum 
sunt.  Hoc  loco  regum  nomine  male  dominanles  vi- 
tiorum  potestates  debemus  accipere.  Quicunque 
ergo  carnalibus  desideriis  dediti  deiectalionibus 
suis  nequaquam  volunt  reniti ,  hi  nimirum  nou 
unum,  sed  plures  in  se  male  dominantes  habent 
reges,  quia  pro  certo  servi  sunl  tot  dominorum 
quot  iu  se  regnare  permittunt  jura  vitiorum. 

Notandum  vero  quam  convenicnii  ordine  tres 
exilus  exprimuntur  in  hac  evangelica  lectione.  Pri- 
mus  siquidem  exitus  fit  cogitando,  sequens  vero  de- 


Jeius  de  Joannead  turbas^  ad  turbatos  videlicet  ho-  "  lectando,  tertius  autem  operando,  quemadmodum 

sequitur  :  Sed  quid  existis  videre?  prophetam  ?  Etiam 
dico  vobis ,  plusquam  prophetam.  Gum  enim  tali 
modo,  ut  praediximus,  miserabililer  homo  cogita- 
tionibus  exierit,  et  delectationibus ,  fit  pleruraque 
ut  deterius  tertia  vice  rursus  exeat,  id  est  ut  illiciu 
perpetrare  operibus  incipiat,  quae  mala  prius  con- 
suetudine  cogitando  et  delectando,  secreto  cordis 
loco  volvebat.  Sed  salvandus  quisque  dum  in  se 
reversus  semetipsum  attendere  iucipit,  fit  non  so- 
lum  propheta^  sed  etiam  plusquam  propheta.  Pro^ 
pheta  namque  fit,  ciun  mala  futurae  damnationiSt 
quae  pro  perpetratis  pravae  actionis  operibus  sub- 
ire  debeat,  flebili  cordis  oculo  praevidendo  sibimot- 
,  ipsi  prophetat.  Tunc  vero  plusquam  propheta  fit, 
'  dum  judicium  Dei  prseveniendo  per  districtain  satis- 
factionem  ipse  per  se  hoc  in  praesenti  punit,  pro 
quo  in  futuro  examine  puniendum  se  esse  recogno  . 
scit.  Sic,  sic  dum  exitiales  exitus  suos  hoc  modo 
in  se  quisque  recognoscit,  et  crebra  lamentatione 
plangit,  quod  ita  misere  et  miserabiliter  cogilando  , 
delectando  et  operaudo  exierit,  fit  profccto  quod 
evangelisla  subdidit. 

Uic  est  enim  de  quo  scripium  est :  Ecce  mitto  an^ 
gelum  meum  ante  faciem  tuam^  qui  praparcbit  viam 
tuam  ante  te.  Hoc  loco  nomiue  angeli  dulcedo  spiri- 
talis  fraiiae  apte  valet  figurari.  Per  faciem  vero» 
qua  homo  quilibet  agnoscitur,  recte  notitia  Dei  ac- 
cipitur.  Angelus  ergo  ante  faciem  bominis  mittitur^ 


minis  sensus.  Dicere  autem  Dei  est  ipsius  facere, 
cum  per  secretam  visltationem  hominem  cognoscere 
facit,  quantam  09  spiritalium  donorum  gratiam 
amiserit,  et  quaniam  calamitatis  miseriam  invenerit. 
Et  notandum,  quod  non  ait  evangeKsta  dixit ,  sed, 
dicere  cotpit ,  quia  nimirum  postquam  iiiterna  Re- 
demptoris  gratia  ad  cor  praevenerit,  tunc  demum  at- 
tendere  seipsum  homo  poterit,  et  secum  tractat  in 
cordis  amaritttdine,  quod  prius  maie  dulce  erat  et 
delectabile,  juxta  quod  hic  commemorant  verba  lec- 
tioDis  evangelicae : 

Quid  existis  in  desertum  videre  f  Arundinem  vento 
agitatam  ?  Per  desertum  namque  nonnullis  locis 
Scripturarum  praesens  accipitur  saeculum,  eo  vide- 
licet  quia  a  dignae  operationis  fructu  quodammodo 
▼idetur  esse  vacuum.  In  quod  desertum  tunc  homo 
extre  dicitur,  cum  laxata  mentis  custodia  maie  li- 
bere  vagatur  circa  terrena.  Dum  vero  in  se  rever- 
sus  perpendere  incipit,  quale  detrimentum  animae 
suse  ita  exeundo  fecerit,  gemebunda  cordis  voce 
sensus  suos  ila  redarguit  :  Quid  existis,  inquit,  in 
desertum  videre  ?  Ac  si  dicat :  0  miseri  et  misera- 
biies  sensus  mei  interiores,  quid  commodi,  quid 
utilitatis  in  dtserto  hoc  consecuti  estis  in  quod  to- 
ties  circumvagando  existis?  Quem,  inquam,  fru- 
ctum  in  bis  nune  habetis  in  quibus  male  intenta 
cogitatione  nonomiquam  delectati  estis?  NuUum 
enim  profectum,  nullam  omnino  haec  omnia  aliam 


contulcrunt  gratiam  nisi  arundinem ,  animam  vide-  ^  quia  cum  spiritalis  gratia  suaviter  cor  hominis  vl 


licet  ab  omni  spirituali  gratia  aridam.  Arundinem^ 
mquam,  vento  agitatam^  animam  nimirom  ventosa 
ittslabiiitate  inquietam.  Vento  siquidem  agitata  non 
iocQngme  illa  dicitur  anima  quae  in  prosperis  vento 
exloUitur  elationis,  in  adversis  vero  turbine  dejici- 
tor  irae  et  indignationis.  Cum  vero  homo  interior  ila 
drca  terrenas  vanitates  vagando  exit  et  disienditur, 
coDsequens  est  etiam  ut  his  delectatus  miserabiliter 
rersus  exeat,  quemadmodum  sequens  verborum 
srdo  denuntiat : 

Sed  quid  existis  videre  ?  Bominem  moUibus  ve- 
sAtMM?  \estiri  siquidem  mollibus  est  corpus  cor- 
mptibile  desideriis  fovere  caruaiibus.  Mollibusj  m-> 
^oaiD,  «esitrt  tunc  homo  dicitur,  cum  ea  qux  inani- 


sitando  praevenerit,  tunc  veraciter  et  se  et  Deum 
cognoscere  poterit.  71  Prceparat  etiam  viam,  quia 
pleniter  hominem  instruit,  quomodo  iu  via  veritatis 
ambulans  Auctori  suo  viam  ad  cor  parare  possit. 

Sed  notandum  quod  non  ait  :  Hic  est  de  quo  di- 
ctum  est,  sed,  de  quo  scriptum  est.  Omne  enim  quod 
dicitur,  transit;  quod  autem  scribitur  fixum  per- 
roanet.  Si  quis  igitur  tali,  ut  diximus,  ordine  pro- 
fecerit,  et  calamitatis  suae  miseriam  poenilendo  re- 
cognoverit,  de  hoc  nimirum  non  dictum,  sed  «cn- 
ptum  esty  quod  angelus  hic  praeparans  viam  anta 
faciem  ejus  miltatur,  quia  videlicet,  quantum  pos- 
sibile  est  in  hoc  mutabilitatis  tempore,  graliae  spi» 
ritalis  dulcedinem  manentem  habe(  in  se. 


71  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  ^  72 

Haec  de  tecliotte  evangelica,   prout  Domino  do-  A  corpora  nostra,  prae  casleris  diebus,  in  bonis  acli- 
nantc  potuitnus,  disseruimus  ;  nunc  de  lectione  et     bus  soUicitius  exercere  debemus. 
ofiicio  ejusdem  Dominicic  ad  xdincationem  audicn-         Nilnl  soUiciti  sitis.  Sollicitudo  vocatur  qua^que 


tium  pauca  subjungamus.  Prima  Dominica  Adven- 
tus  Domini  populo  gentium  specialiter  assignatur, 
quia  in  boc  adventu  Ecclcsiam  de  Gentibus  specia- 
liler  vocasse  dignoscitur.  Secunda  Dominica,  in 
qua  cantatur  :  Popnlus  Sioriy  populum  specialitor 
notat  Judajorum,  quod  et  ipsi,  licet  loco  secundo, 
post  genles  in  advenlu  Domini  spcm  salutis  halcre 
debeant.  llodierna  autem  Dominica  ad  utrunique 
populum  spcctare  sana  fide  et  intcllectu  credi  po- 
tesl.  Sed  ut  de  gcnlibus  et  Judxis  adhuc  aliquid 
nobis  utilius  audiamus,  Judxos  in'  Ecclesia  inno* 
centes,  gentes  poenitentes  dicamus.  Hic  sane  duobus 


superflua  cura.  llle  soUicitatur  qui  lerrenis  ettrans- 
itoriis  rebus  implicatur.  Ab  bac  superflua  cura 
animum  debemus  revocare,  quia  praesentibus  et  ca* 
ducis  prxtcr  necessaria  non  oportet  inbaerere.  Set 
itt  omni,  inquit,  orationej  obsecratione  et  gratiaruw&c 
actione  petitiones  testrw  innotescant  apud  Deum, 
Dignitas  orationis  tribus  consistit  modis.  Tunc  oro" 
mus,  quando  pro  adipiscenda  peccatorum  nostrorum 
iiidulgentia  Dei  misericordiam  imploramus.  Tunc 
obsecramusy  cum  pro  necessaria  virtutum  acquisi** 
tione  assiduis  precum  singullibus  Deo  supplicamus. 
€ratiarum  vcro  actiones  pcrsolvimus,  cum  concessa 


ordinibus  totum  consislit  Ecclesiae  corpus,  quod  ^  KObis  dona  in  vcra  huinilitate  custodinius.  In  hac 

crationey  obsecratione^  ac  gratiarum  actione  pelitio- 
nes  nostrse  innotescunt  apud  Deum,  quia  si  in  73 
tempore  orationis  cor  per  muita  distentum  noii  re- 
cesserit  a  nobis,  imo  vox  oris  concordet  labiis  cor- 
dis,  tunc  vere  a  Domino  audiri  merebimur,  et  peti- 
tionis  nostrae  effectum  consequemur.  Ad  boc  etiam 
admonet  nos  et  hortatur  in  Lectione  hodierna  bea- 
tus  Apostolus,  cum  dicit  :  Sic  nos  existimet  homo 
ut  ministros  Christi  et  dispensatores  mysteriorum 
Dei  (ICor,  iv).  Oportet  namque  ut  in  omnibus  qu» 
agirous,  tales  nosmetipsos  exhibeamus,  ut  et  intus 
I^eo  piaceamus,  et  foris  proximo  non  displiceamus, 
ut  dum  factis  et  dictis  aut  honori  Dei,  aut  aedifica- 
tioni  proximi  intendimus,  \eros  nos  Ghristi  mini* 


quotidle  proflcit,  et  augmentatur  in  pcenitentibus  per 
poenitenti»  medicamentum,  et  in  innoccntibus  laetatur 
ct  gloriatur  per  quotidianum  virtutum  profcctum. 
Hos  omnes  admonet  Paulus  in  oflicio  hodierno  di- 
cens :  Gaudete  in  Domino  semper^  iterum  dico :  Gau^ 
dete.  Tanquam  si  dicat  ad  eos,  qui  medicamento  pcR- 
nitentiae  sanati  sunt :  0  vos,  quos  Deus  sua  gratia 
per  poenitentiam  a  peccatorum  sordibus  eripuit, 
gaudete  in  Domino^  non  propriis,  quod  estis,  meri- 
tis  ascribendo,  sed  simpliciler  ipsius  dono  attri- 
buendo.  Sed  et  vos  gaudete,  qui  capitalibus  crimi- 
iiibus  non  estis  depravati ,  gaudete  in  Domino,  non 
in  vobis,  bona  veslra  ipsius  clementia  vobis  con- 
cessa  conservate,  et  propter  vestras  virtutes  vobis 


impares  nolite  despicere.  Potens  enim  est  hodie  in  ^  stros  esse  comprobemus.  Si  quis  autem  nobis  con- 


peccatis  jacentes  72  ^no  momento  per  poenitentiae 
satisfactionem  ad  magnam  perducere  bonorum  ope- 
rum  perfectionem.  Sequitur  : 

Modestia  vestra  nota  sit  omnibus  hominibus,  Me- 
destia  dicitur  non  solum  corporis  castitas,  qua 
homo  ab  iilicitis  actibus  scse  abstinet,  sed  et  hoc 
modestia  vocatur,  qua  totam  vitam  suam  tam  in 
prosperis  quam  in  adversis  bona  quadam  mensura 
ita  moderatur,  ut  si  gaudet,  non  superflue  gaudeat; 
aut  si  tristatur,  supra  modum  non  contristetnr, 
sed  in  utroque  congruentem  modum  aut  temperax- 
tiam  Dei  munere  fortiter  teneat.  Quae  modestia  nota 
debet  esse  omnibus  hominibus.  Liquet,  quod  unius 
hominis  bona  actio  omnibus  hominibus  non  possit 
esse  nota,  sed  est  quasi  dicat :  Talis  sit  in  omni- 
bus  vilae  vestrae  modus  et  temperantia,  ut  omnes, 
in  quorum  medio  conversamini,  de  bona  vestra  con- 
versatione  boni  profcctus  percipiant  exempla.  Gur 
aulem  hanc  modestiam  habere  debeamus,  aperte 
deuiintiat,  dum  subjungit : 

Dominus  prope  est.  DominuSf  quem  nibil  latere 
potest,  prope  vos  est,  semper  et  ubique  vobis  prae- 
sens  est,  omnia  opera  vestra  contemplatur,  et  con- 
siderat :  et  ideo  tales  vos  exhibcte,  ut  possitis  ocu- 
lis  majcstatis  ejus  digne  complacere.  Vei  ideo  ait 
Dominum  esse  prope;  quia  sacratissimum  imminet 
teunius  Doiniiiicai  Incarnationis,  in  qiio  corda  et 


Kadixerit,  si  quis  74  blasphemaverit,  si  quis  nos 
praejudicaverit,  parvipendere  et  patienter  sustinere 
debemus  pro  Domino,  dicentes  cum  Paulo  :  Mihi 
autem  pro  minimo  est  ut  a  vobis  judicer,  aut  ab  hu^ 
mano  die^  sed  neque  meipsum  judico  (I  Cor.^  iii). 
Nou  enim  humanis  criminationibus  cedere,  nequ^ 
httmanis  favoribus  nosmetipsos  debemus  credere, 
quatenus  dum  soli  illi  placere  contendimus,  a  quo 
svbsistimus,  ipsum  et  in  praesenti  vita  gubernato- 
rem,  et  in  futura  vita  remuneratorem  habere  nie« 
reamur  Dominum  nostrum  Jesum  Christum,  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per 
omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
^  HOMILIA  XI. 

IN  EAMDEM  DOMINICAM  SECUNDA 

Et  factum  est  in  quarto  decimo  anno  regis  Ezechug 
ascendit  Sennacherib  rex  Assyriorum  super  omnes  d- 
vitatesJuda  munitas,  et  cepit  eas  {Isa,  xxxvi.) 

Quoties  in  prophetis,  sive  ipsis  prophetariim  Do- 
niini  dictis,  verbum  istud,  el  factum  est,  invenimus : 
magnum  aliquid  et  niemorabile  insinuari  non  au)- 
bigimus.  Ergo  factum  hoc  quod  in  principio  pra^- 
sentis  hujus  historiae  magnus  propheta  Domini 
Isaias  posuit,  magnum  divinae  miserationis  opus 
mystice  insinuat,  quod  misericors  Dominus  mise- 
ricorditer  operatur  cum  peccatoribus.  Ezechias  eniui 
fortitudo  Domini  sive  apprehendens  Dominum  ia- 


tt 


HOMlLI/fe  DOMINICALES. 


74 


lert»relaiu'.  El  bene  Ezccbias  appi^lliiri  homo  pec-  A  videlicct  de  Ludiis,  Nuniine  liapiucisy  qui  princeps 


citor  poterit,  quando  sublcvante  cum  Domino  at- 
qite  conforlanle  relinqucre  pcccaia  delibcrat,  qua- 
tenus  euin  quem  fugavit,  queni  peccando  a  se  alie- 
narit,  per  spir.talis  vit;e  mcritum  rcvocare  et  ap- 
prehendere  ntcunqiie  valeat.  Iloc  autem  quando  vel 
^ualiter  fiat,  mysticus  quarti  decimi  numerus  anni 
iljstice  insinuat,  qui  cum  perfectus  sit,  ad  perfe- 
Ctionem  qnatuor  Evangeiiorum,  sive  ad  observan- 
liam  decem  praeceptorum,  slve  ad  exccllentiam  qua- 
toor  cardinalium  virtulum  aptc  nos  traiismitlit.  i?e- 
§nare  enim  quasi  in  quarto  decimo  anno  Ezccbias  di- 
dtur,  quando  secundum  sacram  Evangelii  doctri- 
nam  Yttam  moresque  suos  regere  et  disponcre, 
quando  in  observantia  decem  pn»ceptoruin  se   ip- 


deo$culanSf  sive  muiius  in  osculo  inlcrpreliitir, 
spiritus  carnalis  concupiscentiic  non  incougrue  si- 

.  gnificatur,  qui  recte  nomen  principis  deosculands 
sorlitur,  quia  carnalis  amorem  concup  scenliie,  qui 
per  osculum  inlelligi  poterit,  in  corde  bominis  sus- 

.  cilat  ei  acceudit.  Dicilur  etiam  muUus  in  osculo^ 
quia  multa;  ct  innumerabiies  suggestiones  ejus 
sunl,  quae  miscrum  bominem  ad  carnalium  delec- 
tationcs  voluptatum  instigant  et  illiciunt.  Venit 
auleni  de  Lachis,  quod  iuterprctatur  interest,  vel 
sibimet  vir,  qux  interprclatio  noininis  bene  eidem 
Rapsaci,  maligno  scilicet  spiritui  congruit.  Interest 
eniin  ipse  inler  hoiiiinem  el  Deuni,  bomini  videlicet 
ad  Dcuin  lendenll  suo  quasi  inleresse  viara   inipe- 


sam  excrcere,  quando  in  omni  virtutum  profectu  ^  diens.  Est  etiam  sibimet  vir,  quia  magua  et  quasi 


laadabUiter  procedere  nititur.  Hoc  sane  cum  ma- 
gnum  et  memorabile  divime  pietatis  opus  sit,  rccte 
subsequer.ti  historix  verbum  istud,  et  factum  est, 
prxponi  et  praescribi  debuii.  Sed  videamus  quid  se* 
qoitur. 

Ascendit  Sennacherib  rex  Assyriorum  super  omnet 
dvitates  Juda  munitas^  et  cepit  eas.  Sennacherib,  qui 
interpretatur  toUens  deserta^  diabolum  significat, 
qui  deserta  a  Deo  corda  suae  ditioni  subdit  et  vin- 
dicat.  Qui  ascendit  super  omnes  civitates  Juda  mic- 
mitas,  per  quis  accipere  possumus  universos  ho- 
mines  conressionem  Dei  inse  habentes,  confessio» 
lein,  iuquam,  quam  in  baptismo  susceperunt,  ubi 


virili  quadain  fortltudine  houiinem  impugnat  et 
opprimit,  sicut  sequens  llttera  mauifeste  deciarat, 
cum  dicit  : 

In  manu  gravi.  Gravis  revera  manus  ejus  est; 
quia  nuHus  bominum  sine  praivalido  Dei  adjutorio 
resistere  ei  potest,  quia  quem  vigilantem  flectere 
ad  vitia  non  poterit,  vei  dorinieniem  immundis  im* 
missionibus  suis  inquietare  non  mctuit.  Quid  ta« 
men  sit,  quo  gravis  76  '^^^  manus  cji:s  comprimatnr 
et  superetur,  subjetta  taudem  iiitera  apte  nobisunsi* 
nuare  videlur  : 

Et  stetity  inquit,  in  aquwductu  p'scin<s  superiorii 
in  via  agri  fuUonis.  Per  piscinam  superiorem  cordis 


renuntiantes  diabolo  et  pompis  ^us  soli  Deo  vivere  ^  accipere  possumus  compunctionem,  quoi  bene  pis 


devoverunt.  Qui  bene  civitates  munitas  dicunlur 
qnia  magna  et  summa  est  munitio  data  in  baptis- 
niate  peccatonim  remis&ione  Cbrisli  insigniri  signa- 
culo.  Sed  orones,  qui  hanc  fidei  confessionein,  hu- 
jus  signaeuli  munitionem  bonis  et  perfectis  operibus 
non  condecorant  post  baptisma  neque  conservaiit, 
ascensuffl  Seiinac:  erib  regis  Assyriorum  super  se 
proTOcant,  qui  iUos,  licet  baptismatis  gratia  munitos, 
capit ,  quando  corrupto  per  peccata  fidei  signaculo 
sao  eos  mancipare  incipit  dominio.  75  ^^  ^^^ 
aoper  eos,  qui  in  saeculo  sunt,  et  seculariter  vivunt, 
sscendit  et  re^t.  Nec  tamen  persequi  eos  obiivisci- 
tur,  qui  in  Jenisakm  babitant,  qui  Ezechiam  me- 
rilo  et  oomine  jroitantes,  ad  perpetu»  pacis  visionem 


ciiia  superior  dicitur,  quando  aut  cx  desiderio  coe- 
lestium  bonorum  oritur.  Aquaiductus  autcin  piscinag 
superioris  non  incongrue  significat  assiduitatem 
compunctlonis.  Quae  si  in  via  agri  fuUonis  fuerit,  invi- 
sibilis  Rapsaces  transire  in  Jerusalem,  perficere, 
inquam,  iu  bomine  malignam  voluntatem  suaia 
non  poterit.  Nomiue  fuUonis,  qui  nigra  et  sordida 
vestimcnta  labore  suo  pulchra  et  candida  elficit, 
Deus  omoipotens,  Pater  misericordiarum  jureintel- 
ligitur,  qui  cor  et  corpus  hominis  deforme  et  im* 
mundum  ex  contracta  multiformis  labe  cruninis  per 
supemae  respectum  miserationis,  iu  statum  reformat 
pristinae  pulchritudinis  atque  decoris.  Hujus  ager 
fuUonis  merito  tum  homo  dicitur,  cum  more  sagacia 


corde  et  aniroo  festinant.  Hnde  moi  subjungitur :  D  agricoloe   exteriores  corporis  sensus,  oculos  vide- 


Et  misit  rex  Assyriorum  Rapsacen  de  Lachis  in  Jeru^ 
salem  ad  regem  Eiechiam  in  manu  gravi,  et  stetit  in 
a^ductu  piscinm  superioris  in  via  agri  fuUonis, 
Sennacberib  diabolum,  ut  diximus,  significans,  rex 
est  Assyriorum,  bominum  videlicet  illorum  qui, 
lecundum  propriam  suam  voluntatem  seipsos  diri- 
gentes,  dirigi  ab  aliis  per  obedientiam  aspemantur : 
Assyrii  enim  dirigentes  interpreUntur.  Mittit  ergo 
Semu^herib  legatum  siium  in  Jerusatem,  in  sanctam 
fidelicet  quamlibet  conversationem ,  ubi  bomines 
illi  Googregati  sunt  et  congregantur,  qui  pacem  sibi 
I  peccatU  divina  adjuvante  misericordia  facere  co- 
intur.  Jerusalem  visio  paeis  interpretatur.  Sed 
0s  Istc  Ifgatus,  vel  qualc  noiiicn  ejus?   Ravsaces 

pATBOL.  r.LX\iv. 


licet,  pedes  atque  manus  in  bonis  operibiis  exer* 
cere ,  interiores  vero  sacris  verbi  Dei  meditationi- 
bus  atque  retractationibus  jugiter  excolere  nititur. 
Talibus  profeclo  operibus  banc  apud  Dcum  gratiaiu: 
homo  promcretur,  ut  uqua:ductum  illum  piscina^ 
superioris^  de  quo  paulo  ante  diximus,  in  via,  id  est 
in  promptu  habere  valeat,  qui  pracdictum  Rapsa- 
cen  in  Jerusalem  transire,  hoc  est  qui  eum  aniinae 
ad  xlemai  pacis  visionem  tendenti  nocere  et  praeva- 
valere  prohibeat.  Assiduilatc  enim  compunctionis 
diabolus  devictus  prostcrnitiir,  hoino  contra  ignitaa 
ejus  sagittas  magis  et  magis  convalescit  et  coniorta- 
tur,  quemadmodum  cx  sequentibus  vcrbls  itanifcs* 
tius  signifHT.Itir:  , 

3 


% 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMQN TENSIS 


H 


Et  eQressu$  est,  inqoit  Scripliira,  adeumEliacim  \  habes  pduciam,  quia  reeesmti  a  mef  Bex  magnus. 


plius  llelcio'^ qui  erat  su^er  dimum, et  Sobna scriba^ 
ft  Jve  pliu%  Asaph  a  commentariis.  Tres  viri  isli 
Eliacim ,  S^bna  atqiie  Joe  iinum  hoininem  signiA- 
cani,  t)')minem  videlicet  illum,  qui  per  boni  laboris 
cxcrciUum  sancueque  meJitationis  studium,  nobJis 
fullonis  illius,  deqiiopncmisimus,  ager  efrectiis,  at- 
que  p3r  dulcein  ei  desiderabilem  aquscJuct:iin,  as- 
sidu.r  oCilicet  conip:inclionis  meritum  ,  a  pr.stinae 
eonvcrsatloiiis  77  s:)rd;bus  divinitus  ablutiis  est  ct 
cmundultis.  Kliacim  enim  resurgens  Dominus  inler- 
prctatur,  quod  nonien  apte  illi  congruit,  qui  in  no- 
vitale  vilus  res^irgonsdominari  pcccatisel  vitiispro* 
ineruit.  Sic,  sic  resuigendo  et  doinlnando  plius  Het- 
ciiB,  filius  inquam,  omnipotentis  Dei  At,   quem  no- 


rex  AssjTiorum  diaboliis  est,  sicut  pra^misimus,  ca- 
put  oinnium  iniqnorum,  qui  cum  viJe:  it  liominem 
beatum,  per  Ezecbiam  designatum,  a  sc  rccessisse, 
cum  alitersupplantare  eum  non  potcrlt,  carnalis  ma- 
litiae  et  fragilitatls  miser.am  ei  impropsrat,  ct  dicit : 
Quce  eA  iita  pducia,  qua  conpdis,  aut  quo  comilio  V0l 
foriitudine  rebellare  disponis ,  quia  recessitii  a  mef 
Ac  si  dicat :  Cum  in  coniparatione  mir.c  inese  forti-' 
tudinis  pulvis  cxignus  ct  cinis  csse  probcris,  qua 
pduciavel  cujus  consHio  ame  re.essii^ti^  re/cujus/br- 
titudine  mihi,  queaii  nec  carnis  inflrmitas  deprimit, 
nec  dormiendi ,  edendi  sive  Libendi  neccssitas  ali- 
qnando  retardat  vel  impeJit ,  resisterc  decrev.sti  ? 
Ecce,  conpdis  super  bacuium  arundiueum  confrcctnm 


mine  suo  Uelcias  convenienler  exprimit.    Helcias  ^  istum,  super  JEgyptum.  .^gyptus,  quae  tenebra\  sive 


quideni  Deus  Dominus  interpretaliir.  Fit  ctiam  86^ 
bna  seriba,  quo  I  sedens  vel  revertens  dicitur,  quan- 
do  a  via  iiiiquitalis  aversus  totoque  corde  et  cor- 
pore  ad  Deum  reversus ,  sccundiim  sanam  sacrae 
Scriptnnc  doctrinam  quiete  et  humiliter  graditur  co- 
ram  Deo  et  hominibus.  Fit  niminim  scriba,  qtian- 
do  divina  prascepta  cordi  suo  ditigenter  pnescribit, 
ol  oustodiat ;  lit  sedetis^  quando  in  onmi  proAcit  hu- 
lnil!tate,ut  bumili  Deo  complaceat ;  fit  revertens, 
quando  ab  exterioribus  et  caducis  rebus  se  ipsum 
relrahit  atiiiie  co:istringit ,  ut  toto  cordis  desiderio 
IransTe  in  Deum  valeat.  Sicque  et  Joe,  quod  inter- 
pretatur /'rarfr /jt>,  sive  frater  Domini,  vel  factura 
fratris,  merito  appellari  potest,  quando  Dei  omnipo- 
te^tis,  cujus  servus  est  per  conditionem  ,  frater  fit 
per  I[^onam  tt  laudabilem  conversationem.  Est  nii  i- 
lominus  factura  fratris  die  noctuque  renovando  !n 
anima  sua  formain  divinae  simiiitudlnis  atque  ima- 
ginis.  Talis  autem  ct  tai.ti  gralia,  quod  nonnisi  per 
huroilem  obedientiam  cl  voluntariam  adiplsci  valeat, 
manifeste  ex  eo  coiiigiiur,  quod  jam  dictus  Joe,  ptius 
Asapli  a  cjmmentariis  fuisse  dcscribitur.  Nomine 
eoim  Asap'i ,  qui  congregans  interpretatur,  bonus 
quilibet  ac  timei>s  Deum  docior  ct  magister  non  im- 
merito  figuratur,  qui  a  commentariis,  id  est,  sacre 
Scriptur»  expositionibus  sotlicite  colligit  el  congre- 
gat,  undu  in  se  et  in  filio,  bono  scilicet  subdito,  re« 
novare  imaginem  Dei  valeat.  Omnis  ergo,  qui  Etia- 


eoangustans  tribulatio  interpretata  sonat,  spiritulem 
quamiibet  conversationem  hoc  in  ioco  uon  incon;;rue 
s*.gniflcat,  quae  ocjtis  insipientium  et  sx*culariiim 
hoiuinum  tenebrosa  vaide  videtur^  quia  stultum  Hi« 
mis  ct  absurdum  judicant  mundum  rclinquere,  car* 
nem  carnisque  desideria  spernereet  abjicere.  S.^d  et 
recte  eadem  sancta  conversatio  coangustans  dicitur 
tributatio,  quia  liabitatores  et  dilectores  sucs,  qiios 
per  Teram  hic  pceniteiitiam  tribulat  ei  per  di  na^i 
Deoque  placitam  satlsractionem  coangustat,  posttem- 
poralem  tristitiam  ad  interminabilem  «Tternae  jucun« 
ditatis  gloriam  transmitlit  ct  tartitiam.  Iloc  sane  cum 
hostem  antionum  non  lateat,  circuit  die  noctuque* 
^  et  elaborat,  ut  si  omnino  hominem  a  bono  prcposi^ 
^  to  suo  avertcre  non  vateat,  saltem  taborem,  quem 
facit,  infnictuosum  et  inntilcm  sibi  faci;.t.  Ecce,  ia- 
quit,  conpdis  super  bacutum  arundlfteum  confracium^ 
In  baculo,  quo  hoir.o  cxdilur,  distri(  ta  spiritaiis  vi* 
lae  disciplina  convenienter  79expriinitur,  qu»len« 
bacutus  arundinens  confracius  appeilari  poterit,  quia  a 
ptrccatorum  pinguedine  corpus  homiuis  salubriter 
arefacit  alque  confringit.  De  hac  ariditale  atque  con* 
fractione  dolens  inimicus ,  per  pr.cdictum  legatum 
suum  liomiDi  loquitur  intrinsecus  :  Ecce,  Inquiens, 
conpdis  superbaculum  orundineum  emfractum.  Ac  si 
dicat :  Ecce,  quia  in  tenebris  conyei-sationis  hujusspH 
ritalis  abscondisti  tc,  relicta  temporatis  luce  volup* 
tatis,  eccc  quia  tibimetipsi  non  parcis  per  crelr j  je  - 


cjm  in  novitate  vitse  resurgendo,  qui  Sobna  in  Tera  d  junia  corpus  arefaciendo,  per  dilBcitem  vigiliarum 


bumilitate  prollciendo,  qui  Jce  factJiram  fratris,  id 
est  Imaginem  Dei  pro  viribus  suis  in  se  reformando, 
qui  plius  Asrph  in  humili  subjectione  obediendo  ap- 
pellari  merucrit,  hic  audenter  egredi  et  ptignare  con- 
ira  invisibilem  Rapsacen  poterit,  quia  divino  pnc- 
muiiitus  auxilio  nequaquam  ci  succumLere  habebit. 
Sed  quanto  altius  78  homo  in  spriiali  convcrsa- 
lione,  in  gloriosa  virtutiim  opcratione  ascenderit, 
lanto  durius  tentationum  stimutis  in^piigr.atur  ,  ut 
sequeiitibus  verbis  suis  sxpe  dictus  Rapsaccs  dccla- 
ral,  ci!m  dicit : 

Dicite  Ezechios:  Uwc  dicit  rex  magnus,  rex  Assy- 
riorum:  Quteest  ista  fducia,  qua  ccnfdis,  aut  quo 
ConMovel  ^ortitudine  rebellare  disponls  ?  Superouem 


assiduitatem  confringcndo ,  manum  meam  etTugere 
le  posse  arbitrarisTNequaquamitacrit,  ncquaquam 
▼anus  iste  labor  tibi  in  prosperum  cedet.  Daculoenim 
isti  anindineo  qui  innijius  fuerit,  intrabit  in  manum 
ejus,  et  perforabit  eam,  Ac  si  dtcat :  Jejunia  tua,  vi- 
gilise  et  Ibgella,  quibus  temetipsum  afll:  is,  vana  subl» 
quia  ad  iiihilum  proderur.t,  nisi  quod  vires,  oninem* 
que  corporis  tui  fortitudinem  evacuant  et  auferunt. 
Sic  Pharao  rex  ^gypti  omnibus  qui  ccnpdunt  in 
€0,  Per  Pharaonem  regcm  ^gipii  quilibct  l.omo  in 
spiritali  vita  spiritiiliter  viveiis  conveiiienter  desi- 
gnatur,  qui  dum  perscquendo  peccala  regcrc  ir.oret 
acttisque  suos  sccuiidum  voluntatem  Dei  incipit,  et 
Pharao  et  rex  cangrue  appeilari  potcrlt.  Piiarao  c 


T7  HOMILIi£  DOillMCALES.  76 

pcrzcfinenn,  vel  exterminonsy  sivo  dissipans  interpre-  A  dignsc  salisractionis  oblationeni  pio  cummissis  sui« 


tntnr.  H.^ec  nomina  bene  conveniunt  iiomini  ad  per- 
fecUonem  tendenti,  qui  vitia,  utdbcimiis,  in  scipso 
pcrsef]Mit!ir,  regnumque  dialM)!i  dissiparc  in  aniina 
su.)  et  externiinare  nititiir.  Ut  auteiii  et  Pharao  et 
rez  .-^92fp/i  esse  desinat,  pnedictjs  Rapsaces  in  hunc 
HKNliim  iuT  sibiliter  eum  alloquendo  pravocat  :  Sie 
Pharao  omnibus  qHi  eonfidvnt  in  eo.  Ac  si  dicat :  •}  ui- 
cunque  a:leo  crudeliter  contra  se  ipsuin  insiirreYe- 
rit.  quicunque  absquc  niisericordia  carncm  siiam  tra- 
ctaverit,  sic,  quemamodum  dixi,  conterettir  ctcnn' 
fringf^liir,  ac  sibi  c?clcrisqiic  omnibus  inulil  sciricie- 
Inr.  Talibus  verbis  maledictus  Rnpsnces  in  aiiribus 
hnmani  coi-dis  bquitur,  quando  tcpescer.tc  spirila- 
lisfer\'orisconstanlia  talcm  ho.mini  c;>gitationcm  im- 


mlllil,  ul  iTirbatiis  in  semctipso  tituLnre  inclpiat,  ut  ^  manciparis  dominio. 


oiIert.OjjicitcrgoIioslismalignusQlcon>ersohomi- 
ni,  excelsa,  inquiens,el  ailaria  Domini  abstulistiyi\msk 
cumulala  in  te  divin;c  miseralionis  dona  per  innu-- 
merabiles  luxuriosse  \\Va  illccebras  iu  anima  et  cor- 
pore  tno  depravasti  et  dissipasti,  ct  super  hxc  onw 
nia  nuila,  qu;i;  tanlis  sceleribus  congrueret,  emen* 
dationis  atque  satisfactionis  hostia  Dominum  tibi 
reconciliasti.  i^t  nunc  dicis  Judx  et  Jerusalem^  ani-> 
m»  videruet  et corpori  tuo  :  Si  coram  altari  isto  ad- 
oraveriiis,  si  in  snn<  ta  liac  convcrsatlone  veie  humi- 
liati  fuer.ti  ,  omnes  prislinas  trangressiones  et  ex- 
crsstisdiliiere  coram  Deo  valcbitis.  Sed  tali  hacco* 
gitatione  fallisteipsum  ac  decipis,  qiiia  indignus  Deo 
Creatori  luo,  nostro,  ut  pcccator  desperatus,  juro 


Trade  igitur  te  mnc  domino  meo  regi  AsiyriorunS  f 
et  dabo  tibi  duo  mHliaeqncrumf  nec  poteris  ex  teprce* 
bere  ascensores  ecmm.  Et^ncrum  nomine,  siout  ple» 
rumqiie  in  Scripturis  sanclis  lcgimus,  luxuriani  cai« 
nis  non  incongrue  accipimus,  Propheta  tcstante,  qui 
dicit :  Ncliie  fieri  sicut  equus  et  mulus ,  quibus  non 
estin\eUectus{Psal.  xxxi,  9).  Niimerus  verorfiionenf 
millium  equorum,  qui  ex  perreclo  constnt ,  ct  perfc- 
ctum  significat,  plcnam  et  perredam  mentlsct  corpo- 
rls  voliip  alcm  cxprimit,  qtiam  idem  spiritiis  immun- 
diti;e,  et  totius  incenlor  malitiffl  ct  neqritia*,  siiggc-' 
stionibus  suis  proniitt.t  et  iininitt.t.  Trade^  inquit,  te 
dowino  meo  regi  Assyriorum  ,  criidelcm  corporalft 
.^  rigorem  abstlnentiu:  relaxando ,  exciissoquc  servili 
jugo  oiedieiitix  ,  quo  deprimcris  ,  noli  supcivaciiO 
laborc  consumi,  quia  cum  tencr  ct  mollis  niirium-> 
que  dclicatiis  sis,  pernccre  quod  ca  p'sti  non  potcris. 
I>a6o ergo  tibi  duJ  miilia  equorum,  qiiia  carnales  con-* 
cupisccntias,  quas  nuuc  propler  assiduam  ( oriiiscor* 
porisquo  contrltionem  aLominaris.  dulcestlLi  faciam 
ct  delectabiles.  Cumque  dclectationc  caruin  con- 
sensu  ct  dcsiderio  cxliilaratiis  iiitriiisecus  eris,  ad 
expleuda  etiam  opera  iniquitatis  cxterius  in  carne 
auxilio  meo  non  carcLis.  Estenim  quasi  ununi  mille 
equortun  concepta  in  corde  delectatio  slve  volin.tas 
maleraciendi,  secuudum  autem  Hii7/e  siibministrata  a 
diabolo  facultas  male  cupila  pcrficiendi. 

Q;iod  aulein  subjungitur:  Ncc  poteris  ex  te  pjct:^ 


nisi  spr.talih  propnsiti  rigorrclaxetur,  subsisiere se 
aut  prriiccre  passc,  80  qmc  laudabiliter  co^pcrat , 
p^ruin{|ucd;fl!j;it.  Si  ifuis  vcro  tanta;  probitatis  tnn- 
tL-qiie  virtutis  cst,  ut  spem  sunm  poncns  in  Domino, 
omiics  pncscntis  vita;  laborcs  respectu  coelcstis  pa- 
trio.'  dcspi^iens ,  prima  hac  tcntatione  supcrari  non 
vaicat ,  buia  alio  aJhuc  modo  callidc  sc  ingercndo 
obvint  dicciis : 

Quod  41  responderis:  tn  Domino  Deo  nostro  confi^ 
dimus^  twtmc  ipse  est^  cujus  abstuHt  Eicchias  exccUa 
et  atiaria,  et  dixii  Judie  el  Jerusalem :  Coram  altari 
isto  adurabiiis  f  Sed  qiiid  sunt  istadiaboli  vcrba,  nlsi 
quod  liomo,  qiii  radicatusct  fiindatus  in  Doniino  cst, 
cum  nullo  corporis  laborc  dcvictus  pra!dict.c  tenli* 
tiiMii  cesserit,  sed  viriliter  agens,  omnia  sc  posse  in 
Doiniiio  teutjnti  inimico  rcspondcrit ,  magnitiidi- 
nc.n  peccatorum  suorum  idem  ei  inimicus  objicit, 
si  veldesperjtioncfatgntum  a  statu  rcctitudinis dc- 
jiccrc  eum  possit  ?  Confidis^  inquit,  in  Domiuj  ?  Non- 
Detu,  qui  modo  f;Ktuscs  Ezec/i/as,  alqucapprchen- 
disse  Dominum  ct  in  forlitudine  ejus  Domino  nieo 
resisleie  te  posse  cxistimas,  nonnc  tu ,  inquam,  cs 
qiii  abslulisti  excelsa  ejus  et  attaria  ?  Sed  qu;c,  rogo, 
suni  excelsa  Domini et  aliaria?  Si  subtilitcr  altcndi- 
iDus,  habcl  in  nobis  Dominus  qiucdam  excelsa,  quse- 
daiii,  ut  ila  dicam,  cxcclsiora,  quxdam  e.\celsissi- 
Dia.  M.ig:ium  profccto  excelsum  fuit,  quod  ad  ima- 
giiieni  et  similitudinem  suam  cx  nihilo  nos  creavit ; 
excclsiiis  autem  illud  dicere  possiimiis,  quod  per  rc-  D  ^^^^  aiccnscres  eorum  ,  32  iuiportiiiiitalem  nobii 


gcuemtionis  lavacrum  et  remissionem  peccatorum 
abolitaiu  iu  nobis  imaginem  et  siiniiitudincm  suam 
rerormavll.  Excelsissimum  vero  non  incongriic  illud 
dicimus»  quod  sensumet  inteilectum  disccrncndi  bo- 
Buro  et  malum  ex  dono  gratix  ipsius  accepimus.  Ni- 
hil  eniai  nobiscreari  et  recreari  profuissct,  nisi  pcr 
DMUlis  iutellect:rin  illuuiinatos,  perpeccati  cognitio- 
nem  ct  p.Tniteiitlam,  saltcm  post  lapsum,  reformari 
iicuisset.  lla:c  Domini  excelsa,  cxcclsiora  et  excel- 
Sissima  in  seipso  homo  aufcrt  et  dcstruit ,  quando 
Ueum  Cre2torc:u  s:iuin  ct  Recrealcrciii ,  Do!i*ihum 
suum  al|iic  RedempUTem  obliviscitur,  ct  peccato- 
ruai  Toragini  scienter  acvoluularic  involvitur.  Post 
katc  etiam  attaria  Domini  aufert,  quando  ei  nullam 


dial.olica!  siiggestionis  insinuat,  qiia  priino  hominem 
a  conccpto  divinitus  incntis  fervore  ad  iiiCuriam  et 
teporem ,  a  pio  spiritalis  exercltio  laboris  ad  iicgli- 
gen;iain  ct  transgressionem  pncceptoriim  Dei  revo* 
cat.  Non  poteris  ex  te  prabere  ascensores  corum.  Quasi 
dical :  Patet  profccto  attcstante  proprii  corporis  fra- 
gilitaie,  quia  in  inlolerabilibus  ct  coiitinuis  istis  tri« 
biilationibus  suLsistere  vcl  pcrsistere  non  potcris. 
Oporlet  ergo  ut  corpus  tuuin  mitiiis  Iractarc  slndcas« 
qiiutenus  cum  ad  id  quod  desidc.  o,  tandein  aliquando 
te  perduxcro,  suppedilaiitibus  viribus  corporis,  cum 
aliqiia  dulccdlnc  ct  dclectamenlo  ca  qiix  carnis  suut 
cxplere  t^ossis. 
Et  quomcdo  sustinebis  (aciem  judicis  uuius  toci  $$ 


•Jft  VEN.  GODEFIUDI  ABBAT IS  ADMONTENSlS  80 

$ervi$  Domiui  Diei  minoYibus?  Pcr  factem  judicis  uniui  A  in  saiictitate  el  justitia  Deo  nostro  servire  decreviiDUS, 


€X  $ervi$  diaboli  minoribu$  niinores  uc  leviures  quas- 
que  tentationes  intelligere  possumus.  Dicit  itaque 
nequani  splritus,  dicit,  inquaro,  ejus  inslinctu  honio 
sibimetipsi  inlrinsecus  :  Melius  est  ut  parcendo  mibi 
carni  satisfaciam ,  quam  ut  sic  inaniter  consumptus 
ncc  corpore  nec  spiritu  proficiam.  Nam  cum  toto  cor- 
de  ad  Deum  confugerim,  et  in  sancta  bac  conversa- 
Mone,  et  in  sacrosancta  Dei  doclrina  sanctorumque 
angelorum  pia  custodia  n  aximam  spem  et  fiduciam 
habuerim,  factus  sum  siculin  pnncipio,cumnondo- 
minaretur  mei  Dominiis;  quia  miserationum  ejus  per 
omnia,  ut  vide6r,  indignus,  nec  minimis  diaboli  resi- 
stere  valeo  tenlationibiis.  Hujus  cogitationis  immis- 
sione  duin  profanus  Rapsaces  hominem  intrinsecus 


ipso  nos  protegente  uon  pneTalebis.  lnieUigimu$  enim 
dlvinae  cognitioni^  iuce  colliistrati,  quid  sis  et  quid 
loquaris,  quia  falsus  eset  falsa  loqueris;  imiuundus 
es,  et  nibil  praeter  imrounditias  et  uequitias  audien- 
tibus  te  suggeris.  iV^  loquari$ad  no$  Judaicein  au- 
ribu$  populiy  qui  e$t  $uper  murum.  Ad  no$,  qui  supra 
firinam  altitudinem  sanct»  et  justae  spiritalis  bujiis 
conversatiouis  stamus,  ad  no$f  inquam,  qui  in  si;pe- 
riort  nostro,  quod  cst  spiritus  noster ,  nihil  pra:ter 
Deuro  quserimus  vel  desideramus,  Judaice^  hoc  est 
more  tibi  84  confitentium ,  non  loquari$.  Verba 
enim  tua  non  recipiemus,  sed  soli  illi,  qui  sohis  su- 
per  omnes  est,  qui  te  et  Dominum  tuHin  sub  pedibus 
nostris  conterere  polest,  semper  obediemus.  Tautai 


turbaverit ,  majoribus  contra  eum  tentationum  ja«  ^  animi  virtute  atque  constantia,  diim  a  perfccto  qiio- 


culis  insurgit  diceus : 

Quod  $iconlidi$  in  jEgypto,  in  quadrigi$  et  in  equt* 
tihu$^  et  nunc  nunquid  $ine  Domino  a$cendi  ad  terram 
i$tam ,  ut  di$perderem  eam  ?  In  jEgypto  ,  sicut  prae- 
misimus ,  quxlibet  spiritaiis  vila,  in  quadrigi$  sive 
qiiatuor  cardinales  virtutes  sive  quatuor  Evangelia 
non  incongrue  suiit  accipieuda.  In  equitibu$  vero 
Dobilissimus  sanctorum  cuetus  Angelorum  intelligi 
poterit ,  propheta  testanie,  qui  dicit :  Qui  a$cendc$ 
iuper  equo$  tuo$y  et  quadrigce  tuce  $alvalio  i  Habac. 
III,  8).  Sunt  quidem  sancti  angeli  quasi  fortissimi 
equites ,  quia  misero  et  inermi  hom.ni  die  noctu- 
que  assistunt ,  eumqiie,  ne  ignitis  83  diaboli  sa- 
gittis  succumbens  intereat,  pia  sollicitudine  con- 
servant,  proteguiit  atqiie  muuiunt.  In  ^Egypto, 
in  quadrigis  et  equilibus  bene  homo  contidere  dici- 
tur  ,  quando  evangelicae  fluenta  doctrin»  sitibundo 
pectore  hauriens,  et  dulci  sanctorum  custodiae  ange- 
lorum  omnibus  se  horis  sollicile  committens,  in  spi- 
ritali  vita  justa  praeCxCpta  Domini  virililer  progredi- 
tur.  Ab  hac  spiritalis  fervoris  constautia,  ut  hostis 
antiquus  eum  avertere  valeat,  hujusmodi  verbis  ju- 
giter  eum  intrinsecus  inquietat :  Quod  $i  confidi$  in 
jEgypto,  in  quadrigi$  et  in  eqt{itibu$;  et  nunc  nunquid 
$ine  Domino  a$cendi  ad  terram  i$tam,  ut  disperderem 
eam?  Ac  si  dicat :  Quod  si  tu  in  sancta  hac  conversa- 
tione  indefesse  laborando  in  Dei  fortitudine  sancto- 
rumque  angelonim  ejus  proteclione  et  munimiiie 


libet  hoinine  et  probato ,  per  Eliacim  et  Sobna  et 
Joe,  ut  diximus,  designato  repelli,  se  suasqiie  sugge- 
stiones  hostis  maiignus  intelleierlt,  absentat  se  cal- 
lide  et  subtrahit,  nonuttentare  desinat,  sedutmi- 
nus  providum,  minus  pro  semeptiso  sollicilum  facilius 
eum  siipplantare  valeat.  Unde  sequitur : 

El  dixit  ad  eo$  Rapsace^ :  Nunquid  ad  Dominum 
tuum ,  et  ad  te  mi$it  me  Dominu$  meui,  ut  loquerer 
omnia  verba  ti(a,  et  non  p7tiu$  ad  vtros,  qui  $edent  $u* 
per  murum  ,  ut  comedant  $tercora  $ua ,  et  bibant  fir t« 
nam  pedum  $uorum  vobi$cum?  Ac  si  dicat :  Non  ad 
te  et  Dominum  tuum  missus  sum  ;  scio  enim  quia. 
nec  in  carne,  nec  in  spiritu  pnevalere  tibi  possnm. 
Sed  suiit,  qui  nequaquam  legationi  ine«e  contradi- 
cuiit,  viri  scilicet,  qui  $edent  $uper  murum  ,  qui  vo- 
biscum  ingredientes  et  egredientes  formam  virorum 
exteriori  tantum  babltu  praetendunt ,  intus  aiitem 
efleminati  omnique  virili  coiistantia  privati  $edente$ 
quodammodo  sunt,  quia  nihil  praster  ea«  qiiae  carnis. 
suiit ,  sapiunt,  quaerunt  aut  concupiscunt.  Ad  eos» 
qui  Iiujusmodi  sunt,  missum  nie  fateor,  ut  come* 
dxnt  $tercora  $ua  ,  et  bibant  urinam  pedum  $uorum 
v  bi$cum.  Per  $tercora  sordida  et  immunda  caruis 
peccata  meiito  intelligi  possunt ,  qui  coram  Deo  et 
angelis  ejus ,  sanctisque  omnibus  sordidum  nirais 
fetorem  emittunt ,  qui  aetemae  castitati  et  miinditiae, 
quae  Deus  est,  hominem  abominabilem  eflicit,  si  per 
veram  pGenitentiam  et  dignam  satisfactionem  sor* 


posse  te  mihi  resistere  confidis ,  nunquid  et  me  sine  d  dium  suariim  maculas  abluere  citius  et  diluere 


Domino  ad  seducendum  te ,  et  istam  intentionem 
luam  disperdendam,  et  ad  nibilum  redigendam  ve- 
nisse  credis?  Habeo  et  ego  Dominum,  qui  dixtt  mihi: 
A$cende  $uper  terram  i$tam,  et  di$perde  eam,  Qiii  cum 
fortis  sit,  et  roe  tantae  fortitiidinis  nuntiuro  miserit, 
tu  qui  terra  es  et  cinis,  potestati  meae  resistere  non 
poteris. 

Et  dixit  Eliacim  et  Sobna  et  Joe  ad  Rap$acen : 
Loquere  ad  $ervo$  tuo$  Syra  lingua;  intelligimu$ 
enim.  Quid  estdicere  ad  eos  qui  $ervi  tui  sunt?  Qui 
carni  carnisque  voluptatibus  dediti  tibi  immundo 
apiritui  servire  elegeriint.  Syra,  id  est  $ub{imi ,  /ift- 
gua  loquere.  Nobis  eniin,  qui  servi  sumus  Ailissimi, 
qui  $pe  meiioris  vilac  teniporalia  cuucta  dcspicientes 


ne- 

glexerlt.  In  pedibu$  autem  lubrici  cordis  sensus  eC 
afTectiis,  in  «rfna  pedum  incestas  cogitaiiones  de  in- 
cestis  motibuset  aflectibus  cordis  profluentes  intelll* 
gerc  possumus.  Stercora  sua  miser  homo  comedit^ 
quaiido  felentia  transactae  vitas  scelera  suaviter  ct  de- 
lectabiliter  in  semetipso  recolit ,  non  ut  defleat  vel 
poeniteat,  sed  quia  eadem  repetere,  vel  similia  secun* 
dum  succendentis  se  intrinsecus  maligni  hostis  con- 
silium  valet  admittere,  vel  85  saltem  traiisacta  de- 
lectabiliter  retractando ,  carnis  concupiscentiis  ut- 
cunque  valeat  satisfacere.  Vrinam  vero  pedum  <tfo-. 
rnm  bibit,  quando  immiindiscogitutionibuSyexmalis 
afl>ctibus  vi  desideriis  emanantibus,  sitim  inalae  de* 
1cct;»tionis  ningis  ac  magis  in  semetipso  accendere 


«t  HOMILI^  DOMINICALES.  gi 

83tagit.  rbiconque  liujusmodi  homines  siint,  super  A  appelitu  libiduils  su;o  anlenter  subminislral.  Post 

baec  ferra  frumcnli  ct  vini  terra  panum  et  vinearum 


hos  malignus  ille  hostis  laetabundam  clamoris  sui 
locem  exaluit ,  per  quani  ad  aperta  iniquitatis  ope- 
ra  moi  eos  provocat  el  impellit.  Unde  ex  persona 
illius  moi  subjungitur : 

Et  stetit  RapiaceSj  et  clamavit  Judaice  voce  magna^ 
d  dixk  :  Audite  verba  regis  magni,  regis  Assyriorum. 
Umc  enim  dicit  rex  Assyriorum  :  Facite  mecum  bene- 
dictionem^  et  egredimini  ad  me^  et  comedite  unusquis- 
^  tineam  suam^  et  unusquisque  ficum  snam,  et  bibite 
wmsquisque  aquam  cistemiB  stio?,  donec  veniam,  et 
totlam  tos  ad  terramy  quce  est  ut  terra  nostra,  terram 
frumenti  ei  vini^  terram  panum  et  vinearum.  Potest 
in  Ftii^a  hominis  designari  anima,  in  ficu  corpus,  in 
cistemce  fluxi  cogitationum  malarum  aflectus 


non  immerito  appellalur,  quando  cx  assidua  pecca- 
torum  consuetudine  iilectus  ac  depravatus  magis  ac 
magis  et  corde  et  corpore  iniquitati  condelectatur, 
87  IIOMILIA    XII. 

IN  DOMINICAM   IV  ADVCNTUS   PRIM4. 

Miserunt  Judm  ab  Jerosolymis  sacerdotes  et  /eni* 
tas  ad  Joannem,  ut  interrogarent  enm  :  Tu  auis  esf 
{Joan,  IV.) 

Tres  isUe  Dominicie,  quas  ab  Adventu  Domini 
celebraviinus,  licet  speciali  quadain  mystcriorum 
et  coelcstis  doclrinae  excellcntia  emineant ,  hodierna 
tamen  Dominica  tanto  est  excellentior,  quanto  Na' 
tivitati  Domini  et  Redcmptoris  nostri  Christi  est  pro« 
€l   eflectus.  Quod  ad  egrediendum   faciendumque  li  pior.  Quae  cum  tota  spiritalis  sit,  spiritales  solum- 


tecum  benedictionem  ille,  qui  multus  est  in  osculo, 
^pulum  super  murum  sedentem,  hominem,  inqiiam, 
in  spiritali  vita  negligenter  et  inutiiiter  incedentem, 
lantis  verborum  circumventionibus  provocat,  nihil 
aliud  nobis  insinuat,  nisi  quod  eos,  quos  per  prava; 
ielectationis  assensum  intrinsecus  ceperit,  hosetiara 
ad  aperia  ilagitia  ab  ipso  professionis  suae  statu  ct 
kabitu,  sicut  corde,  ita  et  corpore  ejicere  et  propeU 
lcre  salagit.  Facite^  ait,  mecum  benedictionem,  hoc 
eit  ea  quc  bene  dico,  qu^e  utiliter  vobis  suggero  in- 
trinsecus,  vos  mecum  exterioribus  perflcite  actibus. 
Sed  plerumque  miser  bomo  nuiic  ex  imporluna  ini- 
nici  suggestione,  nunc  ex  maledulci  cainis  superatus 
delectatlone,  egredi  ad  satisfaciendum  desideriis  8Q 
n  s  deiiberal,  et  tamen  autloci,  aut  temporis  difli-  ^ 
esltate  praepeditus  perflcere  non  valet  quae  desiderat. 
^  ted  hostis  malignus  mox  in  hunc  ei  modum  obviat : 
^  Vmuquisqui^  inquil,  vineam  et  fieum  suam  comedat^ 
etaquam  cisternte  sute  bibat.  Quia  per  vineam  ani- 
■am  destgnari  diximus,  per  vinum,  quod  ex  vioea 
■ascilor,  camalem  amorem  non  inconvenienter  ac- 
dpere  possumus;  fructus  vero,  qiii  ex  /irti,  (|uod  est 
eorpasv  nascuntur,  Ifliciti  corporis  actus  iion  incon« 
gme  accipiunlur.  Hortatur  itaque  Rapsaces  quosque 
id  se  per  eonsensim  egre  'ientes,  ut  unusquisqve  vu 
ueam  eificum  suam  comedat^  hoc  est,  ut  unusquisque 
ia  seipso  et  camalis  delectatione  amoris  auimam 
pascat  interim  ac  nutriat,  et  exteriori  corporis 


modo  homines  respicit,  qui  abalienati  huic  saeculo 
ad  hoc  elaborant  ut  Nativilalem  Christi,  quara  foris 
celebrant,  in  semetipsis  lUtus  sentianl.  Unde  necesse 
est  ut  spiritalis  quisque,  qui  spiritaliter  de  cordt 
suo  Christum  parere  desiderat,  quid  nobis  Dominica 
ista  pra^scribat,  quid  nos  doceat,  sollicite  attendere, 
studiose  adiniplere  studeat.  Sed  autequam  ad  expo- 
sitionem  ejus  manuin  niittauuis,  quain  juste,  quam 
convenienter  quatuor  istis  Dominicis  quatuor  car- 
dinales  virlutes  aplari  possint,  videamus. 

Ad  priinaui  nainque  Doininicam,  in  qua  legitur 
asina  adducta  ad  Dominum,  congrue  refertur  pru- 
denlia.  Asina  enim  aninia  est  bestialis,  quae  quidem 
imprudcns  est  per  se,  sed  prudens  quodaminodo 
fit,  dum  Deum  possessorem;  habere  meruerit.  Se" 
cundae  vero  Dominicae,  in  qua  prsemissis  signis  in 
sole,  luna  el  siellis  additur  :  Arescentibus  hominibue 
prcB  timore  et  exspectalione^  quw  superveniet  universo 
orbi^  congruit  teinperantia.  Nam  dum  nomo  ler 
camis  abstinentiam  a  peccatis  et  vitiis  semetipsum 
lemperat,  hoc  esl  arescere  quodammodo  ab  his  in 
quibus  prius  pinguescebat.  Ad  teitiam  veio  Doini- 
nicam,  in  qua  beatus  Joannes  Baptista  laudatur  a 
Domino,  quod  nec  arundo  veiito  agitata,  nec  homo 
mbllibus  vestitus  fuerit,  congrue  tertia  virtus,  quae 
est  fortitudo,  refcrri  poicrii.  Necesse  esl  eniiii  ho« 
mini  illi  qui  prudens,  qui  temperaiis  est,  ut  ctiam 
fortis  sit,  discat  arundo  veuto  gg  agitata  non  esse, 
acta  et  babitu  solus  ipse  in  seipso  desideriis  suis  d  ut  nec  veiito  elationis  extra  se  rapiatur,  nec  vento 

delraclionis  infra  se  dejiciatur.  Post  haec  venit 
quarta  Dominica,  cui  recte  assignatur  qiiarta  virtuSt 
quse  est  justitia.  Justitia  autem  esl  unicuique  tri« 
buere  quod  suum  est.  Duin  enim  homo,  qui  prudens, 
qui  temperans,  qui  fortis  est,  non  sibiipsi,  sed  ei, 
a  quo  accepit ,  oinnipolenti  Deo  et  prudciitiain  et 
temperantiam,  el  fortitudinem  suam  huniiliter  atlri-  ^ 
buit,  ha!c  vera  et  consummata  juslitia  est.  Ha^c 
autem  virtus,  virtus  utiqiie  humililatis,  cuin  proxi* 
ma  sit  Christo,  quartse  huic  Doniinicsc,  quae  proxi- 
ma  est  Nativitati  Christi,  recte  congruit,  quia 
hominem  vere  Chrislo  proximum  facit.  Sit  prudens, 
sit  temperans,  sit  fortis,  bene  facit,  placet  Christo. 
Sed  nisi  his  trihus  qiiarluin  accedat,  iit  et  jnsUia 


vire  studeat,  donee  veniam,  inquit,  et  toltam  vos 
ai  ierram^  qum  est  ut  terra  vestra,  terram  frumenti 
H  fMs,  tarram  panum  et  vinearum,  Yenit  malignus 
ipiritus,  nt  bominem  ad  terram,  quae  est  ut  lerra 
qtSt  tollat,  qiiando  eum  homini  simili  sibi,  ea  quae 
4eieiTa  aunt  et  ad  terram  tendunt  aeque  diligenti 
aQuigit  et  associat.  Qiii  bene  non  simpliciter  t.rra, 
led  terrm  frumenti  nominari  poterit,  quia  ex  mutua 
itta  conraedentione  per  diabolicam  suggestionem 
csnportata,  frnmeii/iim ,  hoc  est  quasi  quemdam 
aeoiis  suae  rniclum  misei  homo  luiserabiliter  reci* 
fit.  Yocatar  nihiloniinus  lerra  tini,  quando  quidquid 
lcrreDi  amoris  et  caraalis  dulcedinis  est,  ei,  qui 
Mlas  anlea  viii«am  et  Meum  suam  comederat,  pro 


K  VEV.  CODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  84 

8il,  lioc  cst  :  ul  humilis  sit,  Chrislo  proximus  non  A  verbum  ilud,  quod  succedil  :  Et  non  nefjdrit,  Quid 


lil.  Quia  igittir  nihil  cst,  quod  in  i  omiue  ila  diligat 
Dc".:s  sicut  bumilitatem ;  nihil  est  quod  h\  bomine 
ita  impugnct  diabolus  sicut  huroiiitalem.  Iloc  et- 
enim  bodierna  saniti  Evangelii  lectio  apte  pronun- 
tiat,  qux  varias  et  multiplices  ilias  tentationum 
vicissiludincs,  quibus  impiiguant  spirilus  immundi 
bominem  ad  veram  justitiam,  qux  vera  e^t  bumili- 
tas,  tendentem  insinuat. 

hi&Jii  cnim  illi  qui  miserunt  ab  Jerosolymis  sa- 
ccrdotes  ct  levitns  ad  Joannem,maUgui  spir.tussunt, 
qiii  ad  decipiendum  bominem  salvari  cupicnlem,  qui 
fig! T.Uur  per  Jcannem,  qui  interpretatur,  in  quoest 
§ra!ia  Dei,  ou)ni  tempore  perlidi»  suaB  Ia(|ucos  len- 
dunt.  Nam  qucm  i:on  possuitt  in  carnalibns  lcntnre 
\itiis,  ab  ipsis,  qiia;  agit,  bouis  matcriam  sumunt  q 
seductionis.  Uoc  notat  nobis  verbum  illtid  :  Mise- 
runt  ab  Jerosolymis.  Jerosolyma  namque  inlerpre- 
tatur  viiio  pacis^  qua  figuratur  hplritalis  vila,  in 
qua  laborat  bomo  ad  pncis  el  89  *i^ternae  visionis 
gaudia.  Sed  quid  miserui.t  ab  Jerosolymis  ?  Sacer- 
4ot$s  it  t$:ita$.  Saeerdotes  exprimunl  piiras  et  assi- 
daas  orationes,  quas  bcalus  homo  die  ac  nocte  ad 
Deum  transnii:t:t.  Levita.*  sanctas  exprimunt  opera* 
tionet,  quibiis  incessanter  pxercet  se,  ut  ouinipo* 
tenti  Deopossit  placere.  Maligiiieteiiimspiritussarer- 
dneset  levitas  mittunt,  qiiando  ex  ipsis  virtiitibiis,  quae 
ftint  in  liomiue,  matcriam  ct  occasioneni  tentaiidi 
•umunt,  ut  illud  cu1p:e  Oat  quod  saluti  esse  debue 
nit,ut  Impgnatores  ct  teiitatores  nostri  esse  inci- 


isla  sit  negalio,  ostendit  nobis  Lcntus  Job  in  Irbro 
suo.  Si  vidi  solem^  inqiiit,  rti.ti  futgeret,  et  lunam 
QQ  incedentem  ciiire,  et  iatalum  est  in  ab$c,tidiio 
cor  menm,  et  obculatus  sum  mar.um  meam  tre  meo^ 
qu<c  est  iniquiias  maxima,  et  negalio  c.ntra  Alt  s^ 
simum  (Jcb,  xxxi,  2G).  Qui  laudat  ct  extollit,  ct 
niagnidcat  se  ipsum  ex  opcribus  suit,  quod  est  o<cti- 
lari  tnanum  suam  cre  suo,  Ivjec  est  iniqnitas  maxima^ 
et  negatio  contra  Altissimum,  Iniqiie  enim  agil,  qui, 
quod  Dei  est,  non  Deo,  sed  tibi  atlribuit,  quia  duiii 
in  eo  quod  acoepit,  sciri  te  et  laiidari  appetit,  ne* 
gat  illum,  a  quo  accepil.  Ille  vero  ncn  negat^  qui 
ex  accepla  donorum  Dei  gratia  nou  te,  sed  Deum 
laudat  el  raagniflcat.  Ait  ergo  evangelista  : 

Et  confessus  est :  Quia  non  sum  ego  Christus,  Et 
interrog&verunt  eum  :  Quid  ergo?  Elias  es  tut  El 
dixit :  Non  sum,  Propheta  es  tut  Et  responiit :  Non. 
De  tribus  Joannes  interrogatur,  qiiia  et  tria  tunt» 
dc  quibut  sp  ritalis  bomo  per  tuperbiam  a  diabolo 
teiitatur.  Tei.tat  eum  per  suos  ministrot,  malignot 
spiritut,  de  unctione  slve  de  iiiterna  dulcedir.e  cor- 
dis,  quod  est  Ckristus,  Chrittus  enim  dicitur  unctus. 
Teiitat  eum  de  corporalis  cxercitationit  fervore, 
qiiod  est  Elias,  Tentat  eum  de  praslatione,  quod  est 
prtpheta.  I)e  unctione  tcntanl  eum  roaligni  tpii  itut« 
qiiando  sugget:ioiiibu8  suit  levaiit  eum  in  se  snpra 
te,  ul  duui  cx  visitatione  AUittimi  intem»  dutce- 
dinis  gratia  tnatiter  intrinteciit  reftcitur,  tnpra 
CSDteros  homines,  qui  quasi  inferioret  sibi  in  hac 


piant,  Qui  protectorcs  nostri  csse  debuerant.  Hoc  ^  gratia  videntur,  iiicipiat  se  erigere.  Huic  teiilationl 

humilitas  debet  oppoui.  lioc  docet  not  humilitas 
Joonnis  dioentis  :  Quia  nen  sum  ego  Christus.  Ac^ 
li  dicat  :  Si  quandl)  IntomaD  unctioiiit  dutcedinai^ 
virtus  Altlssimi  intus  leligit  me,  I  oc  ego  non  sum^ 
quia  ex  ineo  esse  illod  abere  non  possum,  sM 
il  ius  donum  et  gratia  esl  qiii  dare,  eum  voliiciil« 
et  aiiierre  potest.  Slc  respondente,  sic  elationit 
vitio  per  humilitatem  contradicente,  denuo  aggre- 
diiintur,  alio  tentationis  genere  pra:clpitare  rooliun- 
tur.  Sequitur  ergo  r 

Ei  interrogaterunt  eum  :  Quid  ergo  f  Elias  «s  tu  ? 
Ac  si  dicant :  Si  Christum  esse  le  negas,  coiistat 
qiiia  esse  te  Eliam  negare  non  Taleas.  Sicut  enim 
D  ilie  iclo  lelaliis  pfo  Domlr.o  01  qtiadrliigrntot 
viros  verilatis  advcrsarios  orciciit  (///  Pieg.  xvni); 
sic  ejns  tu  exeirp o  laborasti,  quia  bonis  opeiibut 
insislendo,  quidqtiid  displicerc  Dco  ( iTdelas,  boni 
zeli  feivcTre  et  in  te,  ct  in  aliis  cxsccrando  con- 
slanter  rrsecare  studclas.  Sed  cl  hoc  el:  tioiiis  vi- 
tiiim  facile  con-primit^  si  respor.del  :  iV«  u  ivm, 
Non  sum  debct  rcFpjndere  ciedcrs  ei  confiici.s, 
quia  niliil  p^t  se  valet,  nec  in  zclaudo  n:ala  r.cc  !n 
operando  bona. 

D(*vi(ts  dualushis  trnlationihus  tcrtin  tin:!cai 
srcccdlt  direnlium  :  Propheta  a  tu?  Pr.phetam 
eitm  esse  tfnriuant,  dum  praclatioiie  et  niaiiistorio 
intrir.secus  euni  sollicilaiit,  quia  dum  pcr  cerdi» 
ukctionem  tspiut  a  Deo  intut  Tltitatur,  dum  pier 


est  miltere  Judieus  ab  Jerosolymis  sacerdotes  ct  le- 
Titas  ad  Joannem. 

Quarc?  Vt  interrcgarent  eum,  boc  est,  wt  tenta- 
rent  eiim.  Prooedens  de  vlrtiitibus  et  viituosis  acti- 
bus  tentatio  est,  quam  immiitunt  maligni  tpiritiis 
bomini,  mentis  elatio,  iit  sallcm  per  siiperliam 
prostemant,  quem  pcr  vitia  carnis  superare  non 
possunt.  Unde  dicunt :  Tu  quis  es  ?  Ae  si  dicant : 
Qualis  homo!  quanto  abundas  lono!  Subest  tibi 
prudentia,  non  deest  temperantia,  vales  in  fortitu- 
dine,  quia  duras  perseveranter  in  tiia  rectitudine. 
Contra  hanc  malignorum  spirituuiu  legationem 
quid  homo  agere  debeat,  suo  not  e\einplo  beatus 
Joannes  infonnat. 

Et  eon[essus  est,  inquit  evangelista,  et  non  negavit, 
Et  eonfessus  est,  quia  non  sum  egj  Christus.  Bis  po- 
situm  cst :  Et  confessus  est^  et  ccnfessus  est,  quia 
et  gemina  esse  debet  confessio,  per  quain  evacuari 
et  s:ip?rari  debet  ista  iiientis  elatio  Necesse  enim 
est,  ut  si  verbum  istud  :  7«  quis  es  ?  ex  legatione, 
hoc  est  ex  immissione  rt  suggcstior.e  daemonum 
auribut  cordis  illius  Ita  insonuit,  quod  delectatus 
est  !n  illo  et  jucundntMs,  in  humiliinte,  pncniter.tia 
ct  contritione,  Cvn/iteaiur  Dco  in  crjitione,  eonfitea'' 
tur  pmclato  in  confcssione,  ut  ir.terna  illa,  qua 
pecrare  Domino  non  eruluit,  cnlpa  elalionis  per 
Terccundinm  diluatur  ct  conI\isioncm  humilis  con- 
Tesslonis,  Si  boino  boc  humiliter  fcccrit  implevil 


tS  HOMlLIiE  DOMINICALES.  M 

contiiiiiufD  corporalis  exercitatlonis  fervorem  extrin-  A  viii  dicuntiir ,  qtiia  omnis  ennim  labor  ad  hoc 


secus  in  Deo  confortatur,  diflicile  est  ut  non  sirbrc- 
pat  desidcrium  pnelntionis.  Unde  dicunt :  Prcpheia 
es  tu?  Quasi  dicant  :  Experlus  interiora ,  non 
Ignarus  circa  cxteriora,  potestaiem  regiminis  pos- 
tes  habere,  aliorum  utilitati  et  saluti  sniis  utilitcr 
pcsses  proTidere.  Sed  qui  imitator  est  Joannis , 
etiam  ab  hoc  vitio  humiliter  excusat  sc  diccndo : 
Son.  Dicerc  Non,  esl  ad  prx»lalionis  officiuni  in- 
ntilem  «e  prorsus  judicare  et  indignum,  eiigens  ma- 
gis  in  humilitate  propter  Deum  subessc,  quam  su- 
perbe  contra  Deum  desiderare  pr.-eesse.  Sed  quia 
tales  tunt  maligni  spiritus,  quod  victi  non  confnn- 
duntur,  sed  ct  ipsa  sui  repulsione  magis  ad  tcntan- 
dum  hominem  accenduntur,  recte  adhiic  subdltur 


solum  tendil,  r.t  dividant  bo:nlncm  a  Dco,  el  suh» 
danl  diaholo,  dividant  a  vi.tut.b::s,  subigant  vitiit 
et  criminiLus.  S'il>jnngui.t  crgo  cl  dicunt  :  Quid 
etqo  baptizas,  $i  tu  non  es  fJnislus,  neque  tHiat; 
ne.ijue  pnp^icta  ?  H»c  ergo  eorum  ini^^rrogatio  esti 
sicul  prxdixinuis,  indefessa  illoruni  tei.tat.o.  Ten* 
tnnl  adbuc,  si  forte  ex  aliqua  paite  reuui  Doinino 
s:ati!ere  vnleant,  et  quem  elntionis  viiio  non  valent 
supp!nntare,  vel  nb  ipso  93  rigoris  sui  fervore 
quasi  inuliliter  laborantcm  sliidenl  revocare.  Quid 
ergoy  inquiunt,  baptizas  ?  Ac  si  dicant :  Quid  tan* 
tis  lacrymis  et  suspiriis  tomctipsum  affligendo  con« 
teris,  cum  ne^jue  Christusy  riecue  Elias,  neffue  pro^ 
pheta  tu  sis?  Quid  Incrymne  tiix  libi  conferur.tff 


Biitrunt  ergo  ei  :  Quis  cs?  Ut  responsutn  demis  ®  cuin  nec    unctum    Dei  csse  le   pra'sumas,  neqiia 


his  qui  miserunt  nos.  Quid  dicis  de  te  ipco  ?  Per 
tstud  responium  peccatornm  accipcre  possiimus 
conscnsum.  Nam  si  ad  consensum  illum  inclina- 
rent,  Ijetum  utique  nsponsHm  his  qui  miserunt  cos 
darent.  Quandiu  enim  consensus  devitatur,  rcspon^ 
%um  ab  immundis  spiritibus  non  reportalur.  Nani, 
eisi  ad  p\enum  actuin  peccati  honiincni  non  possunt 
flcctere,  sufficeret  eis,  si  vel  pcr  consensum  a  stata 
auac  reclitudrnis  cnm  possent  dejicere.  Sed  tnm  di- 
tersos  illorum  laqueos  humiHtns  soln  irnnslilt , 
sicut  sequens  ordo  verborum  niystice  innuii : 

92  ^^'^  inquit  Joannes,  vox  eiamantis  in  de- 
urto :  Dirigite  viam  Domini,  sicut  dixit  Isaias  pro- 


foi  tem  in  operatione  dicas,  neque  dignum  pr»la« 
tione  credas? 

Reip.ndit  ei$  Joannos  dieens :  Ego  bcptito  in 
aqua;  medius  autem  vestrum  stetit  quem  vos  nesci^ 
tis.  Responsntn  isttid  icsponsuin  est  hominis  poeni« 
lentis,  rcnttts  sui  cirp:im  huuiiliter  agnoscentis.  El 
esl,  qnasi  dicat :  Mcrilo  qtiideni  delicta  mea  lacry- 
niis  lavo;  qnia  mult.pliccs  excesstis  mei  nisi  per 
muUlpliccs  lacrynias  ct  gemilus  non  pnssur.t  alole^ 
ri.  Non  enim,  sicut  vos  inimici  salt:tis  initii  misero 
suggcrilis.  cx  popnilentin  nien  htinianx  laudis  favo- 
rem  vel  alictijus  dignitatis  quxTO,  atit  qua?rerc  de- 
beo  honorem,  scd  ad  lioc  solum  tendo,  si  forte  per 


pheta.  Yox  nihil  efllcit  per  se,  quia  non  cst  a  se,  p  omnipolcnf.s  Dei  clcineiitinm  peccntorum  ineorum 


sed  ab  homine,  et  dum  vult  homo  ut  sonct,  sonat ; 
dvm  vero  Tult ,  continet  eam ,  ne  audiri  valent. 
Qttidqnid  homo  ralet,  quidquid  boni  habet  sive 
tnlus  ex  dulcedine  cordis ,  sive  cxtra  cx  merito 
bonae  actionfs,  quasi  vox  qusedam  est,  vox,  inquam, 
est  iilius,  qui  clamat  in  deserio^  omnipotent.s  Dei 
ftii  sua  pietate  hoc  operatur  in  homine  illo,  ctijtis 
COT  vere  desertum  est  ab  hoc  mundo.  Ct  qtiia  sicut 
kt  potestate  hoininis  est  vocem  emittere  ct  com- 
primere,  s\c  eiiaiu  In  potcRtaie  Dei  cst  piclntls  stiae 
dona  pro  berephiito  suo  conferrc  homini  et  au* 
ferrc,  humfhaltis  in  semrtipso  rerte  dicit  beatus 
homo  :  Ego  rox  clamantis  in  deserto.  Ac  si  rcspon- 
deat   malignls  spiritibus,  ad  elationis  jactnntinm 


cor.scqui  mcrcar  indulgentiani.  Nam  miser  ego 
homo  ille,  quem  vos  inodo  nesci  fs,  queni  quasi  jti- 
stnm  et  innocentem  levare  nitiminl  siipra  se,  mediu$ 
vestrum  steti  pcr  stiperliam  cordis  inei,  dum  con* 
sensi  vobis,  ad  quacunque  inihi  sitggessistis,  nunc 
ad  inanem  prosperitatis  lat.tiam,  nunc  nd  adversi* 
tatis  inipatientiain,  nunc  ad  luxuriam  et  maliliamt 
nunc  universnm  vitioruni  nequitinin.  Ilinc  futiirum 
omnipotentis  Dei  judicium  ct  xlcrna!  damnationis 
perlimesco  suppliciuin.  Qunrc?  Quia  qui  ante  me 
faclus  est,  post  me  venturus  est,  cvjus  non  tum  di» 
gnus,  nt  solvam  corrigiani  ejtis  calcejnenti.  Vereor 
utiquc,  ut  hoTuo  ilte,  qiii  nr.tca  et'a:n,  ciiin  tot  et 
ta  tls  vltiorutn  neq^iitils  s.:l;jncebatn,  ventiirus  sum 


se  instlgantibus  :  Si  quid  bonutn  cst  in  me ,  non  D  ^"^^-  Deum  in  UiC  jtidicii,  acccplurtts  dignam  meri* 


est  cx  me ;  el  ideo  nec  mihi  attribuere  debeo,  scd 
illi,  a  quo  habeo ,  cujtis  v:x  ego  sum ,  sine  qtto 
Bibil  possnm ;  qui  cperntur  miscricordiam  stiam  in 
mr,  cnm  voluerit,  qui  su1.tra!Mt  cam  niihl,  cuni 
omnipotenlia;  ejus  placuerit.  Ipse  est  qtti  in  descrto, 
m  desertis  ab  hoc  inundo  cordibus  clamat :  Dirigie 
rinm  Domini,  sicut  dixit  Jsaias  prupheta.  Isalas 
icterprctntnr  satus,  Salus  inea,  inqttit,  esl  Chri- 
atn»,  cujus  rfawi,  ut  ad  cor  mcum  venire  valcat, 
per  humilitatem  debeo  dirigere,  non  ppr  clntionis 
bstani ,  sicut  vos  spirittis  inaligni  suggeriiis ,  a 
corde  mco  repellere.  Seqtiitur  : 

Bi  q;ui  mi$s\  (uerant,  erant  ex  Pharisms.    Plia- 
fisaei  dicuntur  divisi,  Recte  maligiii  spiritus  di' 


tis  mcis  senlci  liatn  xterni  si^pplicii. 

Sed  undc  tiir.or  isle  niil:i  incun»bil?  Q 'ia  n^n 
snm  diqnui,  ut  solt2:n  cjrriijiam  ejus  catcearenti. 
Tol  eniin  annis,  qtiil  us  in  Imc  vita  spiritali  onini- 
polcnti  Dco  servi^,  nMlIis  labirlljus  nicis  ad  hoc 
pcillngerc  valeo,  i:l  diguus  siin,  94  *n'*  carnalia  ct 
niortnl.a  vilia  cx  honiinc  illo,  qui  p:*ius  erain,  niihl 
colta;rcntia  solvcrc  a  me,  ct  supcrarc  iii  nie  possim. 
Unde  qiiia  tiinor  istc  nngit  n  c,  cporicl  ine  flendo 
nunc  nd  ct  gcincndo  «  istr.clu:noninipr.tei;tis  Dci  jtt- 
ciuin  prawcupare,  si  forle  dignt:s  invcninr,  quein 
sn  teni  in  illn  die  sitn  iniscralionc  Detis  digiictur  sal- 
vare.  IL^ec  sunt  evangelicxe  Icclionis  ('ocumenta» 
quibus  armatur  ct  instruitur  spiritalis  homo  adTer* 


n 


VEN.  GODEFRim  ABBATIS  ADMONTENSIS 


n 


8US  inomcntaiiea  malignoruni  spirituiini  tentaiiicnta,  A  rieri  voluit,  potentior  illo   supcrveniens   regnum 


quia  in  spiritali  vita  pugna  hoK!  non  rara,  scd  quo- 
tidiana  sit,  finis  Evangelii  ostendit : 

Uwc,  inquit  evangelista,  facta  $unt  in  Bethania 
irant  Jordanem,  ubi  erat  Joanne$  baptizan$.  Betha- 
Dia  domus  obedientia  interpretatur,  qua  spiritalis 
Tila  recte  figuratur;  per  Jordanem,  qui  descentm 
dicitur,  humilitas  exprlroitur.  Nec  sinc  causa  posi- 
tum  est :  In  Bethania  tran$  Jordanem,  qui  in  spiri- 
tali  vita  sunt,  etsi  quandoque  per  superbias  tumo- 
?em  humilitatis  virtutem  transeunt,  quod  signiflcat 
Terbum  illud,  tran$  Jordanem^  per  pocnitentide  ta- 
men  satisfactionem  ad  se  intra  se  redeunt  lavantes 
lacrymis  maculas  criminis,  sicut  consequenter  sub- 
infertur  de  ipsis  :  Vbi  erat  Joannes  baptizan$;  quia 
dum  fonte  lacrymarum  quotidie  in  semetipsis  emun- 
dantur,  i^uasf  baptizati  in  Christo  renovantur. 

Igitur  quia  audivimus  quod  ista  omnia  non  in 
«eculo,  sed  m  Bethania,  in  spiritali  vita  facta  esse, 
•t  quotidie  fleri  memorantur,  necesse  est  ut  spiritalis 
quisque  provido  cordis  oculo  vigilauter  atque  solli- 
Cite  circumspiciat ,  quomodo  periculosos  laqucos, 
tnbtilissimas  malignorum  spirituum,  quas  audivi- 
mus,  tentationes  evadere  valeat,  qui  semper  et  ubi- 
que  nobis  insidiautur,  nusquam  nos  deserunt,  de- 
ceptionis  et  pcrditionis  laqueos  inevitabiles  ubique 
Qobis  obtendunt.  Quibus  quia  virtute  nostra  resi- 
stere  non  valemus.  ejus  qui  scit  et  valet,  ei  potesta* 
tem  habet,  omnipotentis  ulique  Dei  auxilium  in 
oratione  hodierna  invocamus  dicentes 


illius  destruxit),  nihil  est  quod  ita  eum  prostemat 
sicut  humilitas ,  nihil  est  quod  tentationibus  itt 
pracvaleat  sicut  humiiitas. 

Hanc  etiam  humilitatis  virtutem  insinuat  nobis 
Introitus  Missae,  quo  dicimus  :  Memento  no$tri^ 
Domine,  in  beneplacito  populi  tui  (P$aL  cv,  A), 
U;£C  est  vox  hominis  spirilalis,  humili  corde  ad 
Deum  clamantis.  £t  est  quasi  dicat  :  Sum,  Do- 
niine,  populus  tuus,  quia  populo  tuo,  populo  t.bi 
servieiiti,  qnantum  ex  tua  gratia  valeo,  habitu  et 
actu  communico.  Sed  quaeso,  memento  mei,  ut 
sim  in  beneplacito  populi  tui;  ut  sim  popuUis  tibi 
beneplacens,  ex  cunctis  opcribus  roeis  nihil  extrt 
te  quserens.  £t  quia  fieri  hoc  non  poterit,  si  tua 
H  nos  miscricordia  non  pnevenerit,  vitiita  no$  in  ta» 
lutari  tuo  (ibid.)^  suavissimam  dulcedinis  tuae  gra* 
tiam  nobis  infundendo,  ad  videndum  in  bottitat^ 
96  ^^^ctorum  tuorum  (ibid.),  ut  splcndore  gratis 
twe  illuminati  ea,  quae  iux  piacent  bonitati,  qu:e 
tuae  dispiicent  scquitati,  ita  videarous  et  cogno- 
scamus,  ut  in  bonitate  ilia,  qua  electi  tui  tibi 
serviunt,  bona  sectanles,  mala  declinautes,  in  l(g^ 
titiagenti$  tuce  (ibid.)  associari  tibi  mereauiur  in 
aeterna:  beati*ddinis  requie,  ut  lauderi$  cum  hcere^ 
ditate  tua  (ibid.),  sanctis  videlicet  angelis  tuis  et 
justis  animabus,  qui  baereditas  tua  sunt,  quia  tu  in 
eis,  et  ipsae  in  te  sine  (ine  roanebunt.  lu  bujus  vit» 
niiseria  non  est  stabilis  et  perfecta  laus  tua,  sed 
cum  in  lastiiia  genti$  tu<e  pervcrueriinus,  cum  haere« 


(25)  Exeita,  Domine,  potentiam  tuam,  et  veni^  et  ^  dilati  tuae  in  numero  sanctorum  angelorum,  om- 

niumque  redemptorum  tuorum  associati  fuerimus,  ibi 
vere  laudaberis,  ibi  sine  fine  aeternaliter  gloriaberis. 
Huic  autem  haereditati  Dei,  quia  admitti  non  po- 
terimus,  nisi  adventus  Dei  visitatione  a  peccatis  el 
vitiis  hic  emundari  meruerimus,  recte  subjungimus 
Alleiuia,  dicentes :  Veni,  Domine,  et  noU  tardan^ 
reiaxa  facinora  plebi$  tuce.  Sed  quia  adventum  Dei 
nulla  alia  promeretur  virtus,  si  desit  huroilitas» 
recte  OITertorium,  quod  sequitur  Evangeliuin,  illi, 
qua;  sola  pro  cunctis  mortahbus  humilitatis  virtute 
fundata  et  repleta  erat,  beatissimae  Dei  genitrici 
Mariae  attribuimus  dicentes  :  Ave,  Maria,  gratia 
plena,  Dominu$  tecum.   Ut  pcr  hoc  adm  neamur. 


magna  nobi$  virtute  $uccurre,  ut  per  auxilium  gror 
Hte  tua,  quod  nottra  peccata  prcepediunt,  induigentia 
05  ^*^  propit  ationi$  acceieret, 

Magna  haec  virtus,  magna  est  humilitas,  qux  et 
^rtus  Cbristi  nomiuatur  attestante  Apostolo,  qiii 
ait :  Libenter  gloriabor  in  infirmitatibu^  mei$,  ut  m- 
kabitet  in  me  virtu$  Chri$ti  (II  Cor.  xii,  9).  Ipsa  est 
tirtus  illa  magna,  quae  Unigenitum  Dei  de  coclis  ad 
terras  traxlt  in  uterum  Virgiuis,  ipsa  attestante  in 
cantico  suo  ac  dicente :  Quia  respexit  humiiitatem 
aneiiite  $ua!  (Luc.  i ,  48).  Ipsa  coclos  solidat,  ipsa 
terras  innovat.  llanc  virtutem  qui  non  habuerunt, 
de  coeio  ceciderunt.  Ipse  eiiim  diabolus  licet  omni 


sapientia  et  scientia  gloriosus  exKtiterit,  tamen  quia  «v  quia  subtilissimas  diabolica;  tentationis  versutias» 


humil.tatem  non  habuit,  stare  in  cccio  non  potuit, 
sed  cum  suis  dejectus  factus  est  bmnium  inflinus. 
Uanc  aulem  virtulem  qui  habuerunt,  in  sua  gloria 
cum  Deo  permanserunt,  sancti  videlicet  angeli,  qui 
ita  solidati  sunt  per  eam  in  ipso,  quod  i.unquam 
separari  possunt  ab  ipso.  Hac  magna  virtute  ut 
coiitra  magnas  et  muliiroodas  spirituiim  maligno- 
rum  fraudcs  dignetiir  siiccurrere  nobis,  necesse 
€St  ut  cordis  et  corporis  voce  ad  Deum  clame- 
mus  diccntes :  Excita,  Domine,  poteniiam  rtiam,  et 
veni,  et  magna  nobis  virtute  succurre.  Nam  cum 
ipsc  uniKcnittis  Dci  sua  humilitatc  supcrbiam  dia- 
Jipli  coiilrivcrit  (ex  ca  namque  parte  qua  hum^lis 
iiS)  Oratio  ad  missam  hujus  Dominicie. 


quas  evangeiica  nobis  prsescribit  auctoritas,  sola 
bumilitate  superare  valearous,  soia  humiiitate  ad 
laudandum  Deum  curo  hxreditate  sua,  ad  commit. 
nicandum  et  participanduin  acternx  beatitudluis  in- 
commutabilitatem  cum  angeiicis  spiritibus  et  eic- 
ctis  oronibus  conscendere  debearous.  Unde,  ut  per 
ejus  interventuro,  quae  propter  incoroparabiie  huroi- 
litatis  meritum  verbum  Dei  de  se  ^cnuit  incarna- 
tum,  ad  veram  justitiam,  ad  verain  huroiiitatem» 
qux  est  vera  et  consummata  justitia,  proOcerc  va- 
leamus,  per  quam  devictis  callidi  tentatoris  insidiis 
in  hxreditaie  Dei  quandoque  ascribi  mercamur, 
prapster  nobis  ipse  aiictor  bumilitalis  Jesus  Ghri^tus 


m  HOMILI^  DOMINIGALES.  90 

Dotnlnus  RAstcr,  qui  ciim  Patre  et  Spiritu  sancto  A  sustentare  ct  reficere.  Cum  ergo  benedicunt ,  quid* 


vivit  et   regnat     per  omnia    saecula    sxcuiorum. 
Amen. 

97  UOMILIA  XIII. 

Va  DOXINICAM  ir«FRA  OCTAVAM   MATIVITATIS  POMINI 
PRIMA. 

'  Erant  Joseph  el  Maria  mater  Jesu  admirantes  su^ 
per  hi$  quce  dicebantur  (Luc.  ii). 

Quoniam  adventus  Salvatoris  salvandis  omnibus 
certissima  exstiiit  causa  salutis ,  curandum  est  om- 
Bibus  ad  xternae  hjerediiatis  sortem  pertingeniibus, 
ne  transeanter  animadvertaut ,  si  quid  de  Redem- 
tore  nostro  vel  parenlibus  ejus  Evaugelii  scripta 
eommemorant.  Ait  crgo  evangelista  :  Erant  pater 
cf  materJesu  admirantes,  Intueri  iibet  quidnamqua- 


nam  dioant  et  cui  dicant  audiamus  Sequitur  . 

Et  dixit  ad  Mariam  matrem  ejus.  Ilic ,  quod  con« 
vei>ienler  per  matrem  Domini  anima  fidelis  aeci- 
pienda  sit,  iunuitnr,  quia  pricdicaiio  doctorum  ad 
fidelis  animx  instructionem  principaliter  dirigitur« 
quateiius  ipsa  el  suo  superiori,  Deo  videlicet,  rect« 
subesse,  et  suo  inferiori,  corpori  scilicet,  recte 
prseesse  doceatur.  Debent  ergo  pra^dicatores  insi" 
nuare .  quod  ad  cognosccndam  veritatem  non  uisi 
humilitatis  gressibus  Deo  valeanl  appropinquare,  di- 
cendo  :  Ecce  hic  positus  est  in  ruinam  et  in  resur^ 
rectionem  multorum  in  Israel,  Slabat  Dominus,  cum 
invisibililer  apud  se  in  requie  secreti  coelestis  abf« 
consus,  corruplionis  nostrae  deformia  nondum  sas» 


tuorhaepersoiuesignificent,  JosephscilicetetMaria,  Bcepit;  sedit  autem,  cum  a  potestatis  sux  celsita- 


Slmeon  et  Anna,  quorum  nomina  in  praeseal'  Lvan 
gelio  sunt  posita. 

Joseph  et  Maria  quemlibet  fidelium  designat ,  Si^ 
meon  ordinein  praBlatorum ,  qui  verho  et  exemplo 
bene  noveriint  praeesse ,  Anna  vero  divinam  sigiiat 
fratiam ,  qua  eiectorum  siiorum  corda  duiciter  Do- 
miDUs  consuevit  inv  sere.  Sed  et  per  Joseph  et  Ma- 
riam  corpus  et  anima  nostra  non  iuconvenienter 
accipit  potest ,  per  Joseph  corpus ,  per  Mariam 
anuua.  Nam  sicut  Joseph  custoset  servus  fuit  perpe- 
luae  Virginis,  dulcibus  eam  frequentando  obsequiis* 
sic  nimimm  corpus  nostrum  operum  bonorum  exer- 
eitatione  opein  conferre  debet  matri  nostrae,  id  est 
animae  •  quatenus  Dei  Filium  in  sui  cordis  thalamo 
eoncipere  queat  et  parere.  Quod  nimirum  corpus 
tanto  et  sollicitius  superiori  suo ,  id  est  animae  de« 
•ervit,  quanto  hoc  subjectum  sibi  aptius  regit. 

Admirantur  ergo  super  his  quoe  dicebantur,  Quid- 

qoid  per  experientiam  scitur,  *non  est  in  admira- 

tione ;  sed  qnod  nescitur,  in  magna  admirantis  est 

inqnisltione.    Sic  nimirum  mens  electorum,  quae 

di|^  ma!er  Christi  nuncupatur,  dum  humanitatis 

ejus  opera  mira  suavitaie  plena  contemplatur,  ad  in- 

quirendam  inexquisitam  divinitalis  ejus  potcntiam 

Talidius  accensa  subtevatur.  Sed  dum  incomprehen- 

sibilem ,  sical  est ,  comprehendere  non  valet ,  sem- 

per  unde  admiretur  habet.  Unde  licet  inquirendo 

non  perveniat,  ipsum,  qfiem  pra;  omnibus  amat,  fa- 

stidire  nescit ,  sed  de  die  in  diem  perscrutando  et  D 

investigando  de  thesauris  scientiae  ejus  et  divin  tatis 

ntciinque  percipere  concupiscit,  quia  vis  amoris 

miiltiplicat  intentionem  inquisiiioiiis.   Pius  autem 

Dominus ,  cujiis  miserationes  super  quserentem  se 

animam  non  deficiunt ,  ad  relevandum  dilecta;  suae 

taedium  cognitionis  et  consolalionis  stae  per  verba 

praedicatorum  subministrare  non  desinit  siibsidium, 

siciit  in  conseqiicntibus  sermo  refert  evangeiicus  : 

9B  Etbenedixit  illis  Simeon.  Quid  per  Simeon^ 

qiM  tristiiiam  audiens  iiilerprelatur,  nisi  doclorum 

ordo  desigiiatur,  qui  verbo  exbortationis  gementium 

tnbditorum  cordibus  graliam  divinj)  infundunt  be- 

BedUalonis.  lliorum  enim  benedicere  cst  desiderantem 

el  Rbtuantcm  aniioam  internai  refcctionis  pabuio 


dine  descendens  ad  innnnitatis  nostrae  onera  susd'- 
pienda  devenit ;  depositus  est  vero  vehementer,  cum 
captus  in  peccatis  nostris  crucis  ignominiam  susti- 
nurt.  Quis  enim  iu  hujus  mundi  exsilio  sic  est  de* 
positus  sicut  amator  hominum  benignissimus  ?  A 
summo  quippe  coclorum  progrediens  ita  se  usque 
ad  terram  humiliavit ,  ut  in  tolo  mundo ,  ejus  sub 
ditioue  posito,  non  haberet  ubi  caput  reclinaret,  et 
qui  sinea'Stimatione  magnus  est  et  immensus,  usque 
ad  passionem  crucis  humilis  factus  est  et  parvus. 
Quae  nimirum  humililatis  vestigia  dum  imitanda 
proponunt  meiitibus  electorum ,  fit  utique  ruina  U 
resurrectio  multorum. 

In  consideratione  namque  tanti  Creatoris  nil  de 
se,  quam  abjecta,  incipiunt  sentire ,  et  per  haec  hu« 
militatis  fundamenta  superLiae  et  elalionis  feliciter 
in  eis  fiunt  detrimenta.  Fit  el  resurreclio  multorum 
in  Israel,  illoriim  qui  ut  veri  Israeiitx  ccelestis  verbi 
toniiruo  resuscitati ,  mente  merentur  erigi  in  subli- 
me.  Et  notandum  quod  non  ait  omnium  ,  sed  tnii/- 
torum  in  Israel,  Non  enim  ,  ut  Apostolus  ait,  omnes^ 
qui  ex  Israel  sunt ,  hi  sunt  Israetitte  (Rom.  ix  ,  6), 
sed  revera  ille  niiminis  impetus  per  ora  praedicaio- 
ruin  emanans ,  cum  voluerit ,  99  civitutem  Dei  lae« 
tificat,  et  interdum  non  oinuium,  sed  quorum  vult, 
corda  visitando  ad  vitam  resuscitat.  Ipsum  igitur 
uiortis  et  vitse  Dominum  in  signuin ,  cui  contradi« 
catur,  insiniiant  positum. 

Ecce,  inquiunt,  hic  positus  est  in  ruinam  et  in  re- 
surrectior.e.n  muttorum  in  Uraei ,  et  in  signum  cui 
contradicatur.  Signum  Ghristi  criix  est  Dominica,  in 
qua  pro  huinano  genere  morti  se  obtulit ,  qua  sci- 
licet  morte  suos  ad  vitam  reformari  voluit.  Uinc  est 
quod  ejusdem  Redemptoris  imago ,  ut  inter  ca^tcras 
agiiosci  valeat,  crt<cf<  pra?notalur  signo.  Quod  pro- 
fecto  signum  familiarius  beaia  quaeque  anima  am- 
plectit!ir,  crebro  ei  in  fletibus  et  lacrymis  blanditur, 
qui  altius  internam  ejus  tangit  memoriam ,  quod 
tantum  pro  sua  redemptione  gustavit  air.aritudinis 
ille,  qui  auctor  est  aeternac  dulcedinis.  Crux  Christi 
signum  est  plcna^  mortificationis,  quam  sancta  meus 
circumferre  et  portare  debct.  Et  sicut  mors  exte- 
riorcs  corporis  sensus  ab  omni  intcrficit  appeiititf 


»!  VEN.  GODEFRim  ABBATrS  ADMONlEiNSIS  92 

^c  necesse  esset,  r.l  commort.ia  Chrlsio  aninia  mor-  \  soleal  g  alia,  evangelisla  subjungit ,  qul  laudabilcm 
tilicare  in  sc  sludeal  oniiieai  peccal;  aultiin  et  coii-      iiujiis  Annye  viiam  describlt. 


4 


sensum.  Crucen  ila(|ue  Clir.sli ,  id  csl  pv.ssionem 
Doininicam  consideians,  in  ipsa  et  per  ipsam  dtscit 
recta  opera  qiiae  faci  t,  sludcns  ut  ilium  iinilelur 
a  quo  est ,  ne  passioncm  Redemptoris  sine  fruclu 
redemptionis  audial,  sed  ad  haec  opera  digna  et  ne- 
cessaria  adjungal.  Sed  revera  tam  assldua; ,  taniqite 
peifcitx  morlificationis  signo  ab  oinni  sexu ,  ab 
omni  aetate  conlradiciiur,  quia ,  quandiu  in  hujus 
▼it£  eisiiio  vivitur,  nullus  tant»  perfectionis  erit, 
qui  inter  ipsa  vota  pia,  et  desideria  quantulacunque 
peccati  non  eflTugiat  contagia.  Attamen  fastidire  non 
debent  praedicatores  assidiiis  hanc  insinuare  exhor« 
tat .onibus ,  quemadmodum  declaratur  in  consequen* 
Ubus  : 

Et  tuam  ip$iu$  animam  pertransibit  giadius,  Per 
gladium  hic  validde  praedicationis  virlus  expriniituri 
quoquisque,  ut  a  culpa  moriatur,  fellciter  occiditur. 
Hic  gladius  quaSiter  animam  dividat«  et  pertranseat, 
Paulus  insinuat :  Vivus  est,  inquit^  sermo  Dei  et  effi'» 
tax  et  penetrabilior  omni  gtadio  ancipiti^  pertingens 
Uiffue  ad  divisionem  animw^  compagum  quotjue  et  me^ 
duUarum ,  el  diseretor  cogitationum  et  intentionum 
{Bebr.  iv,  4t).  Dnm  coslestis  verbi  gladins  omne 
quod  100  >n  "^^'^^  carnaliter  sapit,  interimit,  pro- 
Decto  ex  muUis  cordibus  cogitationes  revelantnr^  quia 
tion  solum  quid  iii  opere  perversum,  vel  in  sermont 
oiiosum ,  sed  (tiam  quid  in  cogitatione  Sordidum 
Uteat,  subtilius  peusatur.  Sequitur  : 

Et  erat  Anna  propheiissa,  filia  Phanuel^de  tribu 
Aser,  Anna ,  quse  gratiam  Dei  resonat ,  internam 
Cordis  dulcedinem  potest  significare ,  quam  suis  mi- 
sericorditer  elecfs  ,  pii  amoris  gladio  vulneraiis , 
Dominus  onmipotens  consuevit  inspirare.  Ilasc  non 
incongrue  dicitnr  esse  prcphetissat  qula  ipsis  Justo* 
mm  cordibos  de  futuri  examinis  siippliciis ,  et  de 
pcrcipiendse  quandoque  beatitudinis  inefTabilibus 
novit  propbetare  deliciis.  Nec  pnctereundum  qiiod 
ct  cadem  Anna  Phanuvlis  describitur  fuisse  filia, 
Phanuel  namqtte  interpretatur  facies  Dei.  Et  quid 
pcr  fuciem  Dei  nisi  Conditoris  nostri  not.tia  valet 
expr^mi?  Quae  profecto  notitia  Dei  duin  logendo, 
orando,  meditando  quxritur,  ex  ipsius  inquisitionis 


//ttc,  inqult,  pr.cejserat  in  d:ebui  mutiis.  Procedit 
enim  l-er.ta  aniina  quasi  in  diebus  muttis ,  dim  elam 
rebi!8  adhuc  deiila  terrenis,  bona;  actionis  traT.item 
arriperc  proprvnlt  et  delilerat,  ct  quod  niiiius  adhiic 
Valet  cx  initio,  tandem  aliquando ,  ut  incip.atur  et 
perficiaiur,  crcbro  coitiis  prjcoptat  desiderio.  Et 
quia  voluntas  est  infecunda ,  si  non  opera  subse- 
quantur  justa  et  munda,  recte  vixisse  cum  viro  lu3 
septem  annis  describitar  a  virginitate  sua,  101  ^'>* 
vit  enim  annis  sep:em ,  omnibus  scilicet  diebus  vitx, 
quae  scptem  dierum  volvitur  circulis ,  (|uasi  infe- 
cunda  et  steriJis  cum  vir^  suo,  id  est  quandiu  actibus 
hujus  sxculi  est  occupata,  spiritalem  soLolem  viriu- 

B  tum  Dco  gignere  non  potest,  dum  per  abrenuntialio- 
hem  mundi  sponso  suo  Jesu  Christo  necdum  est 
copulata.  Sed  dum  per  prxvenientem  Del  gratiam 
terrena  omnia  mente  et  habitu  perfecte  deseruerit^ 
ut  vere  viduata  ct  destituta  omuibus  mundi  illece- 
brls,  solius  sponsi  Jesii  Christi  inciplt  anhelare  desi* 
deriis.  Unde  rccte  subjungitur  : 

Et  hwc  vidua  erat  usque  ad  anno$'loctogkita  qui' 
tuor.  Quod  per  viduam  fidelis  anima  accipiutur, 
Job  veridicus  innuit,  qul  cujuslibet  inlqui  opera  de- 
scribens  dicit  :  Pavit  steritem,  qua  no^  parit,  et  ti- 
duoB  non  benefecit  (Job  xxiv,  21).  Perversorum 
quippc  est  stcrilem  pascere,  id  est,  carnem  a  bonis 
actibus  infecundam  pravis  delectationibus  nutrire. 

^«  Sed  vidiiac  non  benefaciunt,  quia  quid  victurae  in 
a^temum  animae  proficiat,  non  attendunt.Beata  ergo 
et  fidelis  anima,  qu»  ad  solum  cODlestem  sponsum 
tendit,  est  quasi  desolata  in  hoc  niundo  vidua,  el 
duin  Patris  (3nigenitum,  sibi  quoque  in  dilectione 
Unum  per  omnia  et  unicum ,  dilectam  cernit  ani- 
mam  pro  ovibus  suis  posulsse,  nunquam  poterit 
consolationem  admlttere,  donec  mereatur  videre  re- 
gnantis  gloriam  ,  cujus  toties  in  exsilio  crucis  aspi- 
cit  i^niominiam.  Quae  bene  oetoginta  quatuor  anno$ 
vidua  fuisse  perhibetur,  quia  numerus  isie  ncqua- 
quam  a  inysterio  vacare  videlur.  Septies  enim  duo- 
decim  octoginta  quatuor  faciunt,  quo  duodenario  et 
quaiernario  numero  apostolica  et  evargolica  doi  trina 
clarescil,  perquam  nunc  in  prsesenti  fiJcIis  anims 


sedulitate  divini  amorisgratia  nonnnnquam  genera-  D  suspirantis  etgemcntis  in  exsilio  rclevatur  ticdium. 


tur.  Sed  quia  uon  omnibus  generatur,  sed  pei  paucis 
a  Deo  electis  istiusmodi  virtutls  merituin  tribuilur, 
apte  etiam  de  tribu  Aser  descendisse  Anna  refeitur. 
Aser  quippe  interprctatur  beatus.  Talis  ctenim  si- 
gnificatio  nf^minis  nonnisi  elcctis  congruit,  quos 
spccialiter  beatos  coelestis  misericordix  donum  ef- 
ficit.  Beata  denique  et  nimium  beata  tribu  et  sorte , 
generatione  videlicet  coelesti ,  hi  descendunt,  qui  et 
per  Scriplarac  sacrse  studium,  per  orationis  iiistan- 
tiam ,  per  meditat^onis  assiduce  vigilantiam  Df^uin  in 
notitia  hal>ere  didicci  unt ,  el  ob  hoc  dulcem  con- 
teniplation's  grut.ain  guslare  nieruerunt.  Quod  vero 
eadem  donoruiu  Dei  magnalia  paulalim  ei  per  incrc- 
menta  temporum  operari  in  bomine  Spiritus  sancti 


ct,  ne  quando  veritatis  lumen  amittnt,  lucidum  et 
pncclarum,  ccrlissimum  Scripttirnrum  liabebit  du- 
caium.  Sed  dum  ad  annos  xternitatis  pervencrlt, 
oninia  dilcctionis  testimonia,  quae  ex  evangelica  et 
aposlolica  doctrina  percepit,  per  septiformem  gra- 
tiam  Spiritus  sancti  verius  ct  pcrfectius  manifcsla, 
digne  facic  ad  faclem  videbit,  videndo  oltinebit. 

Sed  quse,  rogo,  tam  sancta  et  l)eata  crit  anima, 
quse  agnita  summae  deltatis  visionc,  tnnta  invcnict 
pncmia  reposlta?  Niminim  qn;c  lalis  cst  ul  hx»c  vi- 
dua,  qu;c  non  discedebat  de  tcniplo,  r.crviens  jejnniis 
et  obsccrationibus  Domino  d:e  ac  192  f^ocle.  Q  :alc 
es:  templum  istud  nisi  de  quo  Ap  )Sioliis  :  Templnm 
Dei  sanctum  eat,  auod  atis  vcs?  (/  Cor,  iii,  17.) 


«5 


HOM!Ll.€  DOIMIMCALES. 


91 


TempliHH  Uaque  Dei  meii8  saurla  cst  el  i.nuiacjjlaU  A  olcdis  elciim  eleclis,  qui  tempfum  Dci  sunt,  pjise- 


ubi  Pumifex  S!ninnus  ingrediens  locuin  sanclilica- 
fioflis  qusril,  et  ul  mundis  c::rdc  appureal,  inlcgri* 
tati»  et  wuiiditiae  caml  )rem  cxigil.  L>c  quo  lcinplo 
sparsus  immnudis  cogilaiioniLus  discedit,  virtu- 
tumque  splendcribus  aduiT.attim  uon  reddil,  qui  ve- 
nieiitemcuin  Paire  Filium  ct  mausionom  facere  vo- 
letiiem ,  iuiquis  operibus  lepeilil.  Debel  eniin  im- 
mundiim  nib.l  aUiuitli,  ubi  mira  dignalio  Regis  lo- 
cum  babere  dignatur  gratissimx  sedis.  Servit,  cliam, 
nocU  ac  die^  jejumis  inslaiis  it  Lb^ecraii.nibus,  qui 
non  soium  corporalibus  cibis  alslinet,  sed  (quod  po- 
tiftsimum  et  gratissimum  csl)  Dco  ita  corpcrali  par- 
cimouise  studet,  ut  a  vitils  et  culpa  soliicilius  jeju- 
net.  Orat  autem  ct  olsccrat  sine  intennissione,  qui 


verabit,  qui  die  ac  nocte  ser:iunt  Domiuo  jejinnis  et 
obucratiouiiuu  jejunanlo,  id  esta  malis  al  stinendo, 
olisecrando,  id  est  bonis  operibus  insistcndo.  Sc« 
quitur  : 

Et  hwc  in^a  hora  supervcniens,  confitcbatur  Do- 
iMiiio,  et  loquzbatur  omnibus  qui  exspectabant  re- 
dempiiunem  Jerusalem  [al.  Israel],  Quid  cst  ergo 
quod  hac  hjra,  qua  benedixit  Simeou  Joseph  et  Ma- 
riam,  Anna  superveniens  confitebatur  Domino,  et  lo- 
quebatur  omnibus  qui  exspectabant  redemptionem  Je- 
rusalem,  nisi  quod  electi,  dum  pra;dicationum  sti- 
niulis  ccmpimguntur,  veniunt  in  superius  suum, 
id  est  aniinam  suam ,  et  Unto  reprehensibiles  se 
omnibtis  confitentur,  quanto  majoris  graiiu;  lumen 


opcrasya  itaprovideagllelcircumspecte,  utmeriio  ^^  pcr  praedicatorum    ora  percipere  merentur?  Quo 


quasi  fervens  et  munda  oratio  corain  Deo  dlci  va- 
teat  et  esse.  Quod  autem  non  remissa  ct  instabilis, 
•ed  in  finem  perseverans  scrvitus  nosti-a  dcbcatcsse, 
insinuat,  cum  die  ac  nocte  iu  tcmplo  dicilur  dcser- 
Tisse.  Quid  perfioclem  nisi  adveisitas,  quid  per  diem. 
nisipi-osperitassolct  designari?  Dignum  quippeest, 
ut  dileciain  aiiimam  nec  adversitas  frangai,  uec  pro- 
tpeTiias  altra  inodum  estollat,  sed  iii  adversis  et 
prosptris,  insaiictitateci  juslitia  debitas  vcneratio- 
VA%  non  omittat  obsequia. 

Itein  alio  niodo  ad  Cbristum  possunt  cadem  verba 
rjferri.  Harc  pncesicrat^  inquit,  tit  diebus  mtt//i^,  et 
tixerat  cum  mro  $uo  annii  seplem  a  virginitate  sua. 


enim  ingredicnte  Deo  mens  dulcius  tangitur,  tai.to 
salubriiis  de  prxtcrilis  peccatis  compungitur,  (itqiie 
jpsa  in  sccreto  suavis  compunctio  qusedam  lauda- 
bilis  peccatorum  confessio.  Qtiod  vero  ininime  in- 
fertur  qtiidnam  dixerit,  vcl  confessa  sit,  ideo  utique 
fit,  quia  niinirum  mens  saiicta,  quae  se  lu  spiritali- 
Lus  occuUat,  ct  terrena  nieute  sublimi  conculcat, 
quid  inter  lacrynias  sublevata  nonnunquam  de  Deo 
senserit,  explicare  et  eflari  nequaquam  digne  pote- 
rit. 

Et  ut  perfecerunt  omnia  quw  scripta  sunt  in  lege 
Domini,  rcversi  sunt  in  Calita:am  in  civitatem  suam 
Nazareth.   104  ^"jn  P^r  donuin  sancti  Spiritus 


Per  diu  MuUos  niulti  saucti  valeut  inteliigi ,  .\bei  vi-  ^  inundans   ScnptuRc    scicntia  cujuslibet  capientls 


debcet,  Noe,  Seni,  et  Japbet,  Abrabam,  David»ei 
alii  perpiures,  in  quibus  omnibiis  per  virtutum  me- 
rita  Auna  proces&eratt  id  est  profectum  quemdain 
fecerat  gratia  Dei,  sed  iioii  pro  legilimo  viro  his  ute- 
batur,  quia  iegitimus  et  singuiaris  vir  ejus  Dominus 
noster  Jesus  Chrislus  erai,  cum  quo  quasi  septem 
atmii  titerat^  boc  est  iu  quo  pienitudo  scplilormis 
gratiae  saiicti  Spirilus  requievit.  Scd  boc  totum  fuit 
a  tir^itate  4tta,  id  est  ex  incorriiptioue  sua,  quo- 
niam  aalia  prorsus  corniptio  iieque  iii  eo,  neque  in 
ca  aliquaiido  est  inventa.  Iiicoirupta  quidein  gratia 
iWa  eral,  eo  quod  nullo  tempore  vel  momenlo  miuor 
aul  imperfectior  in  illo  esl  inventa.103  lncorruptus 
etiam  ille,  quia  nulla  peccati  macuia  eamdem  in  se 


menlcm  infusione  sua  exhitaret,  nulius  tameii  cst 
qui  in  hujus  peregrinationis  exsilio  perfecla  vit;e 
obscrvantia  custodiat,  qux  de  Deo  schtit.  Attamen 
cmnia  legib  mandata  dicitur  perlecisse,  qui  bonae 
Yoluntatis  dcsiderium,  etiauisi  opera  desint,  nun- 
quam  convincitur  amisisse.  ILc  procul  diibio  per 
hujus  vit;e  metam  revcrlitur  in  civitatem  suam  Ga- 
lilwam,  ubi  perfecta  transmigratione  facta  sinc  re- 
prehensionis  macuia  asplcit,  cujus  dulcedini  et  di- 
lectioni  uihil  in  hoc  mundo  pncposuit.  Ilabitabit 
quoquc  in  Saxareth^  ubi  singtilaris  ilie  flos  mundili» 
muudis  corde  ct  corpore  in  divinitatis  apparebit 
pulchritudine.  Non  ciiim  introii.it  in  cam  aliquid 
coinquinatum,  sed  mundi  ct  candidi  anle  virgina- 


eorruptt  gratiam.  Et  hafc  vidua  erat  usque  ad  an'  ^  lcin  floris  munditiam   incedunt,  ubi  familiarius  as- 


IMPS  octiqinta  qfuituor^  qutt  non  discedebat  de  templo^ 
jejmniis  €t  tbsecrationibus  serviens  Don.ino  die  ac 
nccte,  Mortuo  deniqiie  Cbristo  iii  cruce  quasi  vidua 
facta  erat  et  est  usque  ad  annos  octoginta  quatUGr,  id 
esl  quandiu  praesens  et  mutabile  hoc  saKruIum  volvi- 
tur,quia  nulluui  in  hacmoitali  vita  talein  el  tantum 
virum  invenire  potuit  vei  poturit,  in  quo  tain  stabilem 
et  firmam  mansionem  babere  possit.Sed  cteadein  gra- 
tia  Doinino  ascendenle  tar.diu  vidua  fuit,  quia  nihil 
in  apostolis  operubaiur,  doncc  inisso  dc  ccitlis  Spl- 
litu  sancto  octo  bcatitiidiiium  et  quutuor  Evungc- 
iiorum  sacramenta  per  iiniveisuin  mundum  per  eos 
praedicari  coeperur.t.  Quse  hunquam  de  templo  re- 
tedit%  qiiia  dooec  pnise^^A  saeculum  consistit,  in 


sistentes,  aspicientem  ixti  videbunt.  Ibi  pcrfecte  ia 
nob«s  adimpiebitur,  quod  mox  suLse(|uitur : 

Ptter  autem  crescebat^  et  confortabatur  plenus  «a- 
pientia,  Crescit  et  confortatur  in  elcctis  ipsa  suminne 
puritatis  purissima  innocentia,  ubi  ipse  Christus 
justitia  nostra  erit  et  sapientia,  qui  muJlanji  multi- 
tudinem  dulccdinis  susr  daLit  in  se  sperantiiius, 
quain  iion  in  mcnsura,  sed  in  plcnitudinc  habel.imus 
Et  gratia  Deicum  /pso.  Dabitquippe  Lsec  omnia  sola 
omiiipolentis  Dci  bonitas  gratuita,ubi  proccrto  uia- 
jus  erit  pramiium,  quam  uUiusexigat  meritum,  ubi 
pr;cmium  noslriim  soiummodo  erit,  cujus  impcriuoi 
siiie  tiiie  permancbit. 

Item  aiio  modo  :  Pu$r  autem  crttcebat^  et  coni^r^ 


M  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 

tabatur  plenus  sapentia,  ct  graiia  Dei  eral  cum  illo.  A 

Quandiu  pnt^cnus  vilas  laborilsus  subsislinius,  cre- 

icit  in  nobi5  qiioaamn. odo  Dcns,  donec  occurramus 

omites  in  virum  peiicitum,in  niensiiram  aLlalis  ple- 

liitudiiiis  Chrisli;  crescitj  inquam,  in  bonis  el  pro- 

speris,  couftrtatur  iii  malis  cl  adversis ;  plenus  sa' 

frieniia,  quia  sapor  divinae  dulcedinis,  facit  hominem 

erescere  in  virtutibus,  et  graiia  Dei,  id  est  humili- 

tas  vera,  [latientiam  necessariam  exhibebit  in  ad- 

Teisis.  Ad  qiiam  bumilitatem  pervenire  mereauiur 

praesiante  Domino  nostro  Jesu  Christo,  qui  cum  Pa- 

Ire  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  om- 

nia  sxcuia  sxculorum.  Ainen. 

105  HOMILIA  XIV. 

IN  DOMINICAM  INFRA  OCTAVAM    EPIPIANIE  PRIMA 


96 

tulum  profecium  spiritaliter  pervenerit  ad  a^tatem 
duodecim  annornm,  Per  iiumerum  bunc  duodeiia« 
riiim  perfeclioncin  \\ix  accipere  possiimus ,  sicut 
eliain  per  numcnim  soptenarium  septiformem  sancti 
Spiritus  gratiam  intelligimus.  Nam  sicut  ex  tribus 
el  quatuor  scptenarii  numeri  summa  consistit,  sic 
niinirum,  si  vel  tria  per  qiiatuor,  seu  quatuor  per 
tria  nuiitiplicamus,  duodenarii  mimeri  perfectionem 
invenimus.  Unde,  sicul  pnefati  sumus,  hoc  duode- 
nario  numero  congrue  satis  donorom  coclestium  ple- 
nitudo  et  spiriiaUs  vitx  accipi  potest  perfectio.  Qui- 
cunqiie  ergo  per  speculativae  mentis  gratiam  ascen« 
dere  desiderant  iii  Jerosolymam ,  sollicite  sibiniet- 
ipsis  provideant ,  ut  numeri  istius  summam  conte* 
qui  valeant,  id  est  ut  virlutum  muneribus  radicaii 


Cum  factus  esset  Jesus  annorum  duodecim,  ascen-  "  et  fundati,  ac  piis  insistentes  operibus  hoc  implere 


dentibus  illis  in  Jerosolymam  secundum  consuetudt- 
nem  diei  festi^  consummatisque  diebus,  cum  redirent^ 
remansit  puer  Jesus  in  Jerusatem,  et  non  cognoverunt 
parentesejus  (Luc.  ii). 

Quia  Dominus  ac  Redemptor  noster,  qui  est  splen- 
dor  et  imago  paternae  gloriae,  propter  hoc  semetipsum 
ezinanivil  formam  servi  accipiens,  ut  multos  regni 
iui  faceret  cohaeredes,  cuncta  etiam  quae  in  as- 
sumpta  humanitate  gesslt ,  eisdem  regni  sui  cobae- 
redilius  sequenda  et  imitanda  proposuit.  Unde  dili- 
genti  iutentione  studio  animadvertere  nos  oportet 
ea,  quGe  pnesens  sancti  Evangelii  lectio  de  eodem 
Filio  Dei  nobis  refert. 


.  studeant,  quod  hic  dicitur  in  consequentibus : 

Secundum  consuetudinem  diei  festi,  Diem  festam 
agere,  est  turbis  inutiliom  cogitationum  semotis  roen* 
tem  informare  ad  requiem  disciplinae  spiritaiis,  va- 
care  ab  operibus  iioxiis,  cobiberi  a  quibusque  super- 
fluis.  Nam  expeditum  valde  et  liberum  decet  essa 
animum,  qui  eum  desiderat  videre,  cojus  munditia 
nec  tenuissima  quidem  tangi  unquam  potuit  macula. 
Felices  admodum  sunt,  qui  oinnem  vitam  suam  se- 
cundum  hanc  consuetudinem  diei  festi  instituunt,  qui 
107  omne,  quod  in  saeculo  quasi  delectabile  et  ju« 
cundum  esse  videtur,  mente  et  corpore  despiciunt» 
et  quandiu  corpus,  quod  aggravat  aniroam,  portant, 


Cum  factus  esset  Jesus  annorum  duodecim,   Do-  ^  ad  laeviganduro  exsilii  sui  taedium  solam  solius  Gon- 


minicus  isie  in  Jerosolymam  ascensus  evidenter  nos 
admoiiet  et  insiruit^  qualiter  ascendere  spiritaliter 
nos  oporteat  virtutum  gradibus .  Jerusalem  enim , 
quae  interpretatur  visio  pacis ,  typum  gerit  illius  Je- 
rusalem  ccelestis,  in  qua  nunc  electorum  animae,  de 
eorpore  mortis  bujus  liberatae,  abundantia  perfruun- 
tur  aetemae  pacirt  et  plenae  securitalis.  Ad  cujiis  ni- 
mirum  aeiernae  civitatis  beatam  visionem  electi  qui« 
libet,  in  corpore  adhuc  peregrinantes,  mcntis  inten- 
tione  crebro  nunc  ascendunt,  quia  dum  se  exsules  in 
hoc  mundo  esse  recognoscunt  ct  ingemiscunt,  per 
assiduse  orationis  stiidium  et  continuae  meditationis 
exercitium,  quantum  in  hoc  mutabilitalis  tempore 
esl  possibile,  praegustare  cootendunt  quae  sint  gau- 
dia  coelestis  patriae. 

Est  etiain  adhiic  alia  Jerosolyma,  civitas  beata,  et 
Deo  diiecta,  sancta  videlicet  et  fidelis  quaelibet  ani- 
ma,  quae  ttinc  vere  tisio  pacis  dici  poterit,  cum  ter- 
renis  omnibus  postposilis ,  sola  quae  sursum  sunt 
tapit,  et  tanto  clarius  Conditoris  sui  speciem  con- 
templatur,  quanto  niinus  a  tumuitu  terrenae  va- 
nitatis  reverberatur.  Ad  hujus  vero  tam  arduas  di- 
^italis  fastigium  non  facili,  sed  gravi  106  admo- 
dum  labore  ascenditur.  Nam  necesse  est  ut  cuncta 
laicularium  rerum  desideria ,  omnes  camales  vilae 
iUecebras  ab  animo  suo  semoveant,  qui  claritati  di- 
Tinae  appropinquare  desiderant.  Sed  quando  homo 
inAnnus  et  fragilis  dignus  a  Domino  judicabitur  mii- 
nere  tantas  suliliniitatis  ?  Tunc  revera.  cum  per  vir* 


diloris  interaam  visitationem  haberedesiderant.  Qui 
enim  peregrinari  se  dolent  a  Domino ,  pro  magno 
consolationis  babent  beneficio ,  si  eum ,  quem  nec- 
dum  oculo  ad  oculum  valent  videre,  salteni  intueri 
liceat  quasi  per  speculum  et  in  aeuigmate. 
E  Sed  sciendum  est  quod  sunt  nonnuUi ,  qui  iicet 
meditantes  in  lege  Domini  ascendere  spiritaliter  vi« 
deantur  in  Jerosolymam,  nequaquam  tamen  gustum 
intimae  suavitatis,  convivium  et  delicias  babere  me- 
renlur  divinae  coutempbitionis.  Et  econtra  sunt  non- 
nulli,  quos  ila  vigor  validi  amoris  uUra  se ,  ut  ita 
dicam,  rs^pit  ad  contemplandam  speciem  aeterni  Con- 
ditoris,  ut  quasi  ad  Deum  praesentes,  corpori  se  quo* 
dammodo  sentiani  absentes.  De  his  profectu  recte 
l^  potest  dici  quod  celebrent  in  Jerosolymis  gaudia  so« 
lemnis  diei,  qiiibus  ita  intema  aperitur  suavitas»  ut 
recte  cum  Propheta  valeant  dicere :  Quam  magna 
muilitudo  dulcedinis  tuce,  Domine!  {PsaL  xxx,  20). 
Sed  quantumvis  homo  quilibet  beatus  in  spiritu 
mentis  sux  semper  tendere  studeat  sursum ,  quan« 
diu  tamen  corpus,  quod  corrumpitur,  portat,  qnan- 
diu,  iiiqiiain,  caro,  quae  de  pulvere  sumpta  est,  men- 
tem  sauciat  et  premit,  incorruptionis  auctori  diu  in- 
bserere  non  polerit.  Unde  recte  dicitur  in  conte- 
quent  bus: 

Consummatisque  diebus,  eum  redirent,  Transactis 
festis  diebus  redire,  est  post  intemae  quietis  gaudli 
ad  exercenda  corporeae  necessitatis  reiabi  negotia, 
FlebiUs  iste  reditus  gravis  valde  esl  in  bac  lacrjrmt- 


n  HomUAL  DOMINICALESr 

VQni  TaHe  Kementibns.  Grave,  inquain,  est,  multuin- 
que  nijserabile  post  gaudia  ad  miserias,  post  lucem 
redire  ad  tenebras,  post  degustatain  patriac  <  oeleslis 
duicedlnem  ad  flebilem  peregrlnationis  reverti  ania- 
ritudinem.  Qiieni  tainen  rcdituin  eiecti  quique  ad 
propri^e  salutis  trahunt  profectuni,  quia  non  ad  ve- 
teris  vitae  vitia,  sed  ad  pii  laboris,  ct  Deo  piacilx 
operationis  rccurrunt  exercilia ,  ut  videlicel  108 
per  corporalem  cxercitationcin  recipere  mercanlur 
desideratx  visitationis  consolationein.  Nobis  ergo 
de  Jerosolyma,  id  est  de  visione  pacis  hoc  modo  re- 
deuntibus,  is  quem,  ut  ita  dicam,  non  relinquentes 
relinquimos,  ubi  rcmaneat,  evangelisla  declarat  in 
conseqocntibus : 

BmansU^  inquit,  puer  Jesus  in  Jerusalem.  Nobis 
cmm,  Qt  diximus,  ad  nostra  redeunlibus,  in  Jeroso- 
lyma  remanet  Dominus,  quia  apud  quem  non  est 
transmutatio,  nec  vicissitudinis  obumbratio,  nus- 
quam  manere  poterit  nisi  in  Jerosolyinis,  in  civi- 
tale  Dei  viventis ,  in  visione  xternsc  pacis.  Scqui- 
tur: 

£c  non  cagnoverunt  parentes  ejus.  In  figura  paren- 
tum  Domtni  aniroa  nostra  et  corpus  non  incongrue 
Talet  acclpi,  in  beata  videlicet  Maria,  qu:c  filium  Dei 
genuit,  anima  intelllgi  potest ;  per  Joscpli  veru,  qui 
ejnsdem  Virg inis  custos  fuit,  corpus  figurari  valet. 
Et  bene  beala  virgo  Maria ,  qua;  salva  virginitate 
Salvatorem  nostrum  genuit,  animam  quainlibel  bea- 
tam  exprimit,  quae  Spiritu  sancto  imprxgnala  Fi- 
liura  Dei  in  se  concipit ;  Joseph  vero  qui  ad  exte- 
riores  indigentias  curam  ejusdem  habuit  Yirginis, 
corpus  nostmm  apte  ftgurat ,  quod  eidem  animae 
Deum  gignenti  piis  laboribos  sedulum  ferre  obso- 
quinm  non  cessat.  Isti  ergo  Domini  parentes^  cuncti 
iiimimm  fide  et  veritate  Domino  servientes,  cogni- 
lum  quodamroodo  non  habent,  quo  dilectus  divertat, 
quiaquamvistempore  orationis  dulciter  eum  astrin- 
scrint  amplexibus  intemi  amoris,  attamen  quandiu 
hi  corpore  sunt,  quo  misericordix  respectu  ad  eos 
^cnlat,  quandiu  maneat,  quam  suhito  pertranseat, 
scire  el  investigare  nequaquam  poteriint.  Unde  in 
afio  sancti  Evangelii  loco  dicitur :  Spiritus^  ubi  rit/(, 
spirai;  et  wocem  ejus  audis ,  et  nescis  unde  veniat, 
mtl  quo  tadat  {Joan.  iii,  8).  Sentiunt  quidem  ta- 
ctum  quemdam,  ut  ita  dicam,  supernx  visitationis, 
ted  uode  baec  divime  inspirationis  clcmentia  veniat, 
ird  qno  afo  eis  transiens  divertat,  gravata  adhuc 
mciis  corum  tenebris  humanse  miseria;  ad  liquidum 
Bon  valet  considerare. 

109  Exisiimantes  autem  illum  esse  in  comitatu, 
fcnminl  Uer  diei,  Quid  esi  quod  de  Jerosolyma  re- 
dcuntcs,  post  inteinam  scilicet  quielem  ad  exterio- 
res  tctua  sese  tcndenles,  Jesum  in  comitatu  habere 
«stinant,  nisi  quia  abundantiam  suavitatis  ejus, 
quam  imra  contemplationis  pr;egustare  meruenint, 
inccsaanter  recolendo  secum  ruminant?Quia  enim 
anima  coram  coslesti  desiderio  inflammata  spirita- 
libus  fCBiper  inbiat  ddiciis,  intra  contemplationis 
Pilia4nlu§  ac  subsistere  credunt  etiaro  tunc,  quan- 


98 

A  do  foris  aliquid  agunt,  quia  dum  ad  memoriam  ro^ 
ducunt  hoc,  quod  in  hora  orali  nis  perce|ierunt| 
magis  magisque  saiicti  anioris  desiderio  inardc- 
scuiil.  De  quibus  nimirum  rcclc  potest  dici  quod 
iter  agant  diei^  quia  iter  noctis  agcre,  id  csl  opus 
peccati  cxcrcei  e,  summopcrc  rcfiigiunt  hi  qui  Jesum 
seterni  Palrls  splendorem  sui  iliiiciis  ducem  elegc- 
ruiit.  Sed  quia,  quandiu  in  hac  vita  vivilur,  quan- 
diu  homo  moitalis  vila;  miscriis,  ct  ingruentibut 
teiitationuin  tencbris  dcpriinilur,  stabilc  ncquaquam 
esse  polerit  gaudium,  quo  felix  anima  in  Deo  pasci- 
tur.  Unde  olecti  quilibet,  qiionim  aniinus  semei  ignc 
diviiii  aiuoris  vcraciter  csl  inllaminntus,  duin  in- 
tcrnae  visitalionis  luincn  cxstingui  in  se  sentiunty 
ncqiiaquam  in   sui   lorporis  frigore  diu  rcmat  ere 

B  possunt.  Proinde  considcranles  pricccdcntium  vitam 
sanctoruin,  quos  simili  amoris  fervore  inflammatos 
noveruiit,  soilicite  verba  eorum  cl  scripla  pcrscru* 
lantcs  invigilant,  si  aiiquod  luraen  internum  in  ver- 
biscorum  invenire  vaieant,  quemadmodum  verba 
sequentia  dcclarant : 

Et  requirebant  eum  inter  cognatos  et  notos.  Cognati 
Salvatoris  nostri  non  incongrue  dici  possunt  Patret 
Yeteris  Testainenti,  de  quorum  geneic  veram  di- 
gnalus  cst  ipsc  carnis  originem  ducei^e.  Notos  vero 
illius  novse  legis  ministros  accipimus,  qui  perfectio- 
ris  viUe  studio  et  majoris  scientio;  dono  excellentius 
pr»  caeteris  sanctis  sublimari  meruernnt  ab  ipso 
virtiitum  Domino.  Inter  istos  ergo  cugnatos  Domini 

^  et  notos  anxie  et  vigilanter  diiectiim  requirimui^ 
quando  ven.a  el  scripta  Patrum  pra^cedeittium  avi- 
da  menlis  intentione  riniamur,  iit  aliquid  inde  mens 
noslra  colligat,  per  quod  ad  compunclionis  laci^- 
masllO  63Lcitari  valeat.  Sed  fit  nonnunquam  ut 
mens  indurata,  dum  in  se  roanet  frigida,  nullum 
de  verbis  cflelestibus  calorem  concipiat,  quia  dum 
ab  ipso  suavitatis  aiictoreinlus  non  tangitur,  frustra 
et  sine  dulcedine  sonat  quidquid  foras  de  Deo  dici- 
tur.  In  hac  vero  miserabili  desolatione,  in  bac  into- 
lerabili  spiritus  anxietate  positi  electi,  quid  facicn- 
dum  sit  eis,  vel  quo  se  vertant,  quibus  triste  vidc- 
tur  et  amaruni  oiune  gaudium,  quod  est  praeter  ip* 
sum,  evangelisla  admonet  verbis  sequentibus  : 
Et  non  invenienles^  inqiiit,  regressi  snnt  in  JerU" 

D  salem  quarentes  [al.  requirentes\  eum,  Si  eniin  ad 
contemplandam  spccicm  nostri  Condiloris  Patrum 
praecedcntium-  non  sufticiunt  scripta,  repeti  debet 
Jerosoiyma,  quia  redire  nos  oportet  ad  nos  inlra 
nos,  et  diligentcr  scrutari  vias  et  actus  noslros,  ne 
ob  aliquam  moram  enormitatcm,  carnis  aut  mciitis 
levitatem,  dilectus  hic  pra;seuliam  suUraxerit  vi- 
sionis  suie.  Et  si  in  aliquo  negligcntia:  noslr;c  rea- 
tuni  deprehenderimiis,  continiiis  pa>n:tentix'lamen- 
tis  abstergamus,  excoqualfervensundalacryn.arum, 
quod  inipurum  et  sordidum  rcddidit  rubigo  vitio- 
rum.  Sic,  sic  salubri  nobis  mo^rore  confeciis,  sic 
ferventi  poenitenti»  flamma  purgatis  apparebit  tan- 
dem  dilcctus,  qui  ideo  se  subtrahit,  ut  qaaeratur; 
quaeri  Tuit,  ut  invcniatttr ;  cum  labore  inveoituri  «I 


99 


amore  ardenliofl  tcncalur 
tur: 

Et  factum  est,  post  tridunm  hwenerunt  illum  in 
tempb  udenlem  in  medio  doctorum.  Tridui  iler  di- 
gnc  pcragimus,  quando  verboruin,  cogilalionum  et 
operum  contaglones  per  dignos  poenilentiae  fruclus 
abluimus.  Sedentem,  mquil,  in  mcdio  d  ctorum,  au- 
dientem  illos  et  interngantem  eos.  In  medio  docto^ 
rum  sedere  D  minum  conspicimus,  quando  per  di- 
vinam  misciicordiam  irrigala  cordis  nostri  ariJilate 
a  sanctis  docloribus  salubris  doclrinae  flueiita,  ipsum, 
inquam,  verum  scientije  fonlem,  ad  ajdificationem 
noslram  sitibundo  pectore  haurimus.  Q;ii  etiam  au^ 
dire  d  ctores  el  interrogare  dicitur:  quia  per  eum 
nas  audientes  pariter  et  inlerroganles  efficimur. 
Cmn  enim  invisibilis  ejus  unciio,  quae  esl  perfecta 
cordis  compunctio,  intrinsecus  nos  docere  coppcrit, 
lanta  lalitudine  sensum  adaperit,  IH  utprofunda 
Scriplurarum  mysteria,  qux  ciausa  prius  et  laten- 
iia  Vii  auditu  capiebat,  subtilitcr  sapere  et  investi- 
gare  mens  nostra  valeal.  Altiora  quippe,  et  subliliora 
de  abscondilis  Scripturaj  mysteriis  virtus  nobis  com- 
punctionis  intimat,  quam  ulla  doctorum  diligentia 
ftdocere  nos  valeat.  Setiuitur  : 

Stnpebant  cmnes  qui  audiebant  eum  super  prudentia 
et  re  pomis  ejus.  Pavenl  omncs  sensus  noslri  pro  tam 
incognita  suavitate  saporis  divini ;  ipsi  nos,  qui  illu- 
minamur,  intra  nos  miramur  pro  insoliU  aflluentis 
prudenliae  novitate,  qiiae  post  imbrem  compunctio 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATlS  ADMONTENSIS  m 

Nam  prolinus  scqui-  A  sublevanl  cordis  intcriora,  per  $e  sul)s!slerc  r.on  vn^ 
lct  fragilitas  humana.  Tuo  siquidcm  amore  sic  vio- 
lenler  ardeo»  ut  vita  pnesens sil  oieri,  nihil  jucnn- 
ditm  112  sil  extrale,  quin  vera  jucund.lasnonest 
praiier  te.  Cum  crgo  slc  fltbili  cordis  voce  beala 
anima  doh)rem  suum  pronuntiaverit  in  corspeclu 
pietatis  dlvin»,  quae  ct  qualia  ab  eo  accipiat  respon* 
sa,  verba  demonstrant  mox  se(iucnt'.a  : 

Quid  est  qund  me  quxrebatis  f  Nesciebatis  qvia  in 
his  qua  Patris  mei  sunt,  oportet  me  esse^Xc  si  aperie 
dicat :  Cum  cgo  habiiator  cordiuni  nusquam  requie- 
scam  nisi  in  cordibus  humilium,  quid  est  quod  me 
in  alieno  quxTitis,  et  non  in  proprio?  Domus  siqui- 
dcm  Patris  mei  thalamus  est  pectoris  \estri,  qucm 
si  mundum  mihi  etimmaculatum  senipervi^iiansob- 
servarct  animus,  nie  procul  dubio  habitatorem  ha« 
berct  perpetuum;  ouia  delicio!  mea'  esse  cum  filiis  ho* 
minnm(Prov.\ui,Zi).  Sed  verbum  islud  mens  hu 
mana  noii  capit,  qux  sei})ftam  necdum  perfecie  re- 
cognoscit,  r.cc  pcr  vila;  observanliam  veraai  ctisto 
dirc  valet  inuocentiam.  Undc  recte  inox  sequitur : 

El  ipsi  non  inlellexerunt  verbum,  qnod  tocutus  est 
ad  eos.  Quia  enim  in  iniqujlatibus  concepti  sumu9 
el  nati,  quandiu  corpus,  quod  corrump.tur,  porla- 
nius,  peccatisex  integro  carere  nunquain  valebimus. 
Quapropter  quoties  ad  peccati  contagionem,  (fuam- 
Hbel  tenuem  et  exiguam,  relabimur,  auctorem  mun- 
ditix  a  cerdis  nostri  mansione  cxpeUimus.  Scd  so- 
lus  sine  peccato  Deus  humance  fragilitatls  cognitor 


D 


nis  ab  ipso  Patre  luroinum  dabitur  nobis.  In  hoc  vi-  r  benignissimus,  quia  in  hac  mortati  carne   perfec  t:]^ 
sitationis  lempore,  in  hac   magnifica  illuminatione 
verissime  iroplebitur  quod  coutinuo  hic  subinfer- 
tur: 

Et  diiit  mater  ejus  ad  eum  :  Fili !  Quid  fecisti  no- 
6}^  «tc ?  Per  mafr«m  Domini,  sicut  superius  pnefati 
su.nus,  animam  c»ijuslibet  electi  accipere  possumus, 
quae  tunc  recte  mater  Domini  dicitur,  cuni  Verbi 
Dei  perceptione  gravidatur.  Qujc  beata  Genitrix,  curo 
dilectum  diu  multoque  labore  quxsitum  landem  in- 
venerit,  arclius  eum  amoris  amplexibus  astrlngens, 
blandientis  simul  etdolentis  aficctu  hiseum  frequen- 
ter  alloquitur  verbis  :  Fi/t,  quid  [eciui  nobis  sic?  Ac 
si  dicat :  Quod  te  filium  nominare  audco,  non  meis 
nieritis,  sed  tuaeincX^biii  clementiicascribo,qui  cum 


innoccntix  mcriium  nos  conspicit  non  posse  reti- 
nere,  ipse,  qui  condidit  naturam,  t>enignus  adjHvat 
inflrmilatem  nostrara  Quod  bene  sc.inenli  narra- 
tione  evangel  sia  videlur  indicarc : 

Et  descendit,  inquit,  cum  ill  i,  et  venit  Nazareth. 
€um  enim  per  ingenitam  sibi  bonitatem  luorlalis 
vilai  miseriam  pensat,  ul  humana  inflrmltas  ad  di- 
vinam  virtulem  accessum  aliquem  habere  valeat, 
ab  illa  inaccessibili  cels.tudine  sua  majrstas  simnna 
se  inclinat.  Attamen  ipsc  universorum  C^mdlior  cum 
nostris  miseriis  coinpatiendosicdescendit.  nonalias 
quani in  Naxareth,  qux /loi  niundiAX  dicitir,  diver- 
lit.  Neqne  enim  singularis  ille  flos  munditix  nlsi  in 
solo  mundi  pettoris  hospitio  requiescerc  pnteril ;  nec 


sis  dlgnissimus,  indignissime  mira  pietatis  digna-  D  est  alia  domus  ma-estati  ejt.s  coi.digna  nisi  roens 


tione  (ieri  non  dedignalus  es  filius.  Quid  fecisti  nobis 
iff.' Cur,  inquam,  dilecte  mi,  mult  tudo  viscerum 
tuorum  super  me  tandiu  continiicrunt  sc,  ut  grave 
pondus  peregrinationis  mex  aliquautulum  non  su- 
blevaret  prxseniia  visionis  tuac,  in  cujus  visioce 
spes  xterme  dalur  vitx,  cujus  quoqne  absentia  cala- 
miiasestetmiseria? 

Ecce  pater  tuus  et  ego  [cod.  ecce  cgo  et  witer  tuus] 
djlentes  qua:rebamus  te.  Corpus,  inquam,  meum, 
quod  ad  tuam  vlsitationem  promerendam  sui  mini- 
ilerii  mlhi  adhibuit  oflicium,  jugi  exercitatione  con- 
aumptum  pene  defeclt,  ego  etiam  exsul  et  peregriua 
te  footem  vivum  sitiens  miserabiliter  arui  in  siti 
mea,  quia  cum  diu  quj.'s!t:)   lui  v  iltus  gan  !ia  nou 


illibata  florens  in  innocciitia  et  munditia.  Q'J^.1e  ve- 
ro,  vei  113  Qwanlum  s.t  retribu  ionis  pr€f/.i:n, 
quod  mundis  corde  ab  ipso  munditije  nucl  )re  in  pra> 
mio  dabitur,  vcrbis  ser^ueutibus  declarabitur  : 

Et  erat  subdilus  iltis.  Tur.c  eniin  pia  Cond^lons 
majestas  voluulali  nos  rjc  quodanimo»!o  digr.nt^rr 
subesse,  quando  deslderii  noslri  contpolcs  cLfeiti, 
diu  cum  Ijcrymis  quac^sita  intima  pasrimur  s  ravi- 
lalcDci.  Hinc  csl  qtiod  Jacob  Dominnm  in  figiTra 
angeli  Irg  lur  vicisse,  et  ad  id  quod  volcbat,  vio  cn- 
ter  inslslcndo  perduiisse.  S.c  (t.am  uobis  ,  in  spi- 
r.tali  certamine  pcrseverantibus  el  quasi  viin  divi* 
nae  majeslati  inferentibus,  qnodammodo  lassata  el 
dclcctalilllcr  fiUlgala  bcnignitas  ftci,  victa  quawatH 


101 

qne  cedii,  dum,  ut  dictum  est,  opportiine,  In  pjr- 
luneqnarpnliLus  ct  inlsariliLiis  alnnd»n!er  sapo* 
Tem  rcelestiuni  gr.udioiiim  infr.ndil.  Feiix  anin^a, 
l*eala  adincdi  m  crnsciertia  qiise  siio  Doininctori 
laiiter  menierit  doinirari !  Sed  unde  ci ,  qiia  so, 
Uiit;e  virtut^s  g!oria,  ul  snliesse  ilii  digneuir  niijes- 
tas  summa?  Ex  eo  revera  quod  hic  siibjungit  le« 
ello  evai.g«lica  : 

Et  maier  ejtLs  cotuerrabat  omma  verba  harc  ccnfe* 
rens  inccrde  suo.  QifiaenirodiTina  eloqnia  confcrens 
im  corde  suo  alta  recoudit  meiiiGria,  jrre  in  tcnipore 
BCcess.Latls  cum  faniiliarilcr  sul.ditum  hal  et,  cujtis 
TCiiKi  tanta  familiaritate,  tali  dexot  one  apud  se  re* 
eondere  stadct.  Ciini  ergotallLus  virtulum  profecti- 
hu9  tales  nosmetipsos  exlubiierimirs,  i:t  sclerita) 
suaTltatis  cibo  rcfici  digni  simus.  jam  in  nobis  im- 
plebitur,  quod  de  Auetore  nostro  in  consequeiillbus 
dicltur  : 

Puer  Jetus  profciebai  trtaU,  et  sapieniia,  et  gratia 
apud  beum  et  haminei.  iCtate  dicitiir  proficere,  qiii 
fHieritem  xtatem  morum  transcendil  gravitate,  cui 
nec  inronstantia  animi,  nec  dissoliitio  actionis  et 
habitus  faeile  vaiet  suLripere.  Ha:c  actatis  progres- 
sio,  lli^  hsec  matur.tat.s  perfectio  m  nobisquando. 
que  Uet,  ccopcrinte  Domino,  ut  in  cunctis  quae  agi- 
IKUS.  loqnin.ur  ct  crgitairos,  nil  vanitatis  se  im* 
D;U«*6nt,  sed  sanctx  et  Deo  placitae  gravltatls  vul-' 
tus  appareat.  £i  scpientia,  inquit.  Pnidcnlia  eite- 
norum  accip!tur  scientia,  qiuc  ad  eos  solummode 


HOMlUifi  DOMINICALES.  i09i 

A  115  nOMFLIA  XV. 

ly  EAMDLN    DCIl  MCAU   SFXHNDA. 

Cum  [cctus  euei  Je.m  aunorui:,  ducdecim,  ascen^ 
dentibu»  ill.s  in  Jerosolymam  se(uudum  cousvetudi" 
nem  diei  fesli^  c.nbummctisque  ditbus^  cum  redireni^ 
remansit  puerJesus  in  Jeiusulem,  et  vcn  ccgnoverunt 
purentes  ejus  (Lhc.  ii). 

In  cmiis  dutdccim  ?rlnt!s  romini  Jesu,  qui  ii| 
pra;sci.ti  Evuiigelio  iiobis  siii.t  rousrvipti,  rides  intcl- 
ligi  potcst  sancli!  Tr.nitatiS,  sive  uiyslf^r.um  qua- 
tiior  Evaiigeliorum  F.Iii  Dei ,  quibus  inslruiniur 
ct  duciiitiir  ad  fideiv)  Chr!sti.  Sive  eniai  qiialuor 
Iria,  slve  ler  quatuor  nuinerehtur,  ducdeci.n  nibtlo- 
miiius  inveuiuilur.  Domii>us  ei^o  Jeitisiunctactus 
anncrum  du  deciiu  recte  dicitur.  quando  fidem  san* 
cta;  Triu^tiitls  niiindo  pra.'dicav'.t  et  evangeilcsc  per« 
fect.oneni  vcrilat.s  sicculo  deciaravlt.  Mox  iiovam 
logeai,  nova  edicla  eo  piudicaLte,  Juda;i  facibus  in- 
vidias  et  odli  succensi  ad  Loc  us.)uc  exaisciunt,  ul 
Ai.ctorem  vitje  iiioiti  tradereut,  sicul  moi  dicitur 
iu  conseqiieiilibus  : 

Ascendentibus  illis  inJercsolymam. iercso\jmai%it 
pacis  vistj  dicta  carnem  et  coipus  significat  Douu« 
nicuin,  ab  omiii  peccuti  soide  alieuum^  in  quoUnil 
manavit  de  legc  peccati,  quod  pdcem  illan>  paeat.s*' 
simain  perturbare  putuisset.  lu  nuiio  denique  homi- 
nuin  tal  s  unquam  pax  pctuit ,  vel  poterit  reperiri 
qimiis  fuil  iii  Medialore  nostio,  quia  ipse  solus  si* 
ne  p^ccato  conceptus  et  natus  alst]ue  peccaii  asper» 


B 


pertinet  qai  bis  qiiae  mundi  sunt,  inhacrent  ct  st»-  q  gine  in  cogiiatione,  verbo  et  cpere  perinansit  in.raa- 


dent.  Sa^ientia  vero  sapor  est  inlimus,  quo  ea  qiue 
Dei  suut  lel  ad  animse  pertinent  saiutem,  sapimus 
et  ijiteMigimus.  In  srpientia  ergo  proficiendi  nobis 
daiur  grat.a,  ut  qui  s.ccular'.s  viLe  dcsidrria  cakra-* 
mus,  qme  sint  coeiestis  vito;  gaudia,  ctiam  adhuc  in 
came  riventes,  aliquantalum  saptami:s. 

Et  gratia  apud  Deum  et  homines.  Gratia  protici- 
mus  apmd  Deum^  dvan  propter  laudaUlis  vitae  neri- 
tnm  gi-aluita  nos  bonilate  pncveuire  dignatur  in 
benedUtionibus  dulcedinis.  Frequcnter  citim  sine 
proprii  laboris  industria  gratnita  nos  praevenit  ko* 
niiate  orationis  hora,  ut  spiritualibus  alDueiis  deli- 
ciis  hene  ncster  dicere  vateal  spiritus,  quia  pcrasti 
m  duicediae  M  pauperi^  Skus  (Psai.  Lxvii,  11) 


cttlatus.  Et  ita  fuit  ipse  seeumium  assuinptum  l.omi- 
nemJerosiljfma^  id  est  visiopacis, 

Sed  videamus  nunc  quinam  ilii  Aierint ,  qui  in 
banc  Jerosolyniam  ascendeiunt.  quia  non  aperte 
describitur,  sed  suppresse  hic  ponilur.  Ascetdenti'' 
bus  inquit,  i7/ti  m  Jerosobjmam,  Sici:t  ergo  in  coy 
teris  Evrngelii  locis  habemus,  iibi  non  eipresse, 
sed  indennite  ponitnr  illis ,  ibi  p!erumque  sive  Lo- 
nos  sive  inalcs  argelos  inleirglmcs^  sic  et  in  pras* 
schti  loco  malignc  s  spiritus  intelligere  pnssuinus. 
Ili  inaligni  spiritus  perverB.ssuggestionibus,  etsnv 
sionibus  suis  usque  ad  hoc  J.idxos  suscitaveriinf  et 
Inflammaverunt.  ui  per  superLimu  et  cnidelitLtcm 
suam  ascendereni  siiper  Christiim.  Quod  tunc  pre* 


Vel  Jesus  praficiobai  «tate  in  progressu  temporis,  D  fecto  116  fecerur.t,  qitando  manus  in  eum  injece- 


\ 


Bepieniia  in  aagmento  cognitionis,  gratia  in  incre- 
menlo  virtutis^  Aptui  ^enm  ei  h  n^ines,  apiid  Deom 
tn  coBScieiitia,  cpud  iKmines  in  fania ;  apnd  Deura 
ut  remuneretur,  apud  hcmlnes  ut  gloriHcetur.  Quia 
igitRr  qua  sedulitate  quaerendu^  quo  siidore  inve- 
mieDdns,  quifaus  amoris  Tincnlis  tenendus  sit  dilc* 
cius  diiecti  Qlius,  jam  es  parte  cngnovimus,  curemu^ 
sa:i;mcpere  ea  monim  suavitate  eidem  siiavitat  9 
Mictori  servire,  ut  p  iitluluin  hic  gustata  ejiis  sua^ 
Titas  perfecte  quando4|ue  po:8pecla,  p!ena  nobis 
ial  bimomm  omniiim  satietas,  quod  ipse  pracstare 
ftguetur  D  >minus  nuster  Jesus  Christiis,  qui  cum 

^atre  et  Splritu  Fancto  vivit  ct  regnat  per  omnia 

tBcnla  B^culorum.  Amen 


runt,  ( t  morti  trader.tes  auctorem  salutis  cruci&ie« 
nint.  Sed  hunc  asiensuni  peiroisit  Deu&  Pater  fieri 
In  Filium  suum,  Lunc  ascenstim  pern.islt  Deus  Fh^ 
lius  (leri  in  carnem  suam,  ut  sequeretur  dies  fealtts 
ille,  de  que  dicitur  in  conse(|iier.tibus  : 

Secuttdum  consue.ndinem  diei  festi,  Dies  ftstus 
iste  signiflcat  connnunem  vitam  sanctamque  con"* 
versntionem,  quae  pnst  nioitem  Christi  el  ascersio» 
nem  in  pnniiliva  ca  p  l  Ecclesia  ,  sicut  In  Actibvs 
apostolortim  legimus  :  Multiivditih  credentium  erat 
c^r  uuum,  et  anin  a  iirifl,  nec  quisquam  hunm  aliqnid 
dicebat,  red  erant  iliis  omr.ia  communia  (Act.  iv,  54). 
Fesltis  dies  iste,  comnninis  v  delicet  vita  ante  Chri* 
sti  adventum  rarus  fuit  in  Ecciesia,  sed  post  Chrrfdl 


105  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTENSI5  i04 

passionem  versus  est  in  consuetudinem.  Rarum  de-  A  ipse  Dominus  Jesus  in  Ecclesia  sua  remanserit.  Sed 
nique  fuit,  utomnibus  saecuii  divitiis,  imo  negotiis     quid  faciunt? 


postposilis  Dcminuni  solum  sequerentur  lideles.  Sed 
diet  iste  fesfus  tunc  primum  coppit  in  apostolis, 
deinde  in  martyribus,  exin  in  conressoribus,  modo 
Deo  opilu  ante  dies  festus  iste  usque  ad  nos  perve* 
nit,  et  multipliciter  iu  Ecciesia  excrevit.  Sequi- 
tur  : 

Consummatisque  diebus  ctnn  redirent.  Dies  isti,  de 
quibus  hic  dicitur,  dies  nalivilalis,  passionis,  se« 
pulturae,  resurrectionis,  et  ascensionis  Christi  fue- 
runt,  qui  non  immerito  dies  nuncupari  meruerunt, 
quia  non  solum  tenebras  bujus  saeculi  fugaverunt, 
▼erum  etiam  co^lum,  terram  tarlarumque  luce  sua 
penetraverunt.  His  diebus  salutis  et  redemplionis 


Exiitimantes  itlum  esse  in  comitatUt  venerunt  iter 
diei^  et  requirebant  inter  cognatos  etnotos,  Existimant 
igilur  Jud^i ,  non  quod  eos  pnccesserit  Dominusi 
sed  quod  adbuc  ccmitari  eos  debeat ,  qui  jam  prae- 
cesserunt.  Autumant  siquidem  Gliristum  in  carne 
veuturum ,  adhuc  hominem  futurum ,  terrenamque 
et  lemporalem  118  gioriam  eis  dalurum  et  cum 
eis  habilurum.  Venerunt  iter  diei ,  et  require* 
banteuminter  cognatoset  notos,  Iter  unius  diei  modo 
peragunt  Judaei,  quia  idola  quidem  non  adorant» 
sed  solum  Deum  Palrem,  soium  Deum  Greatorcm 
suum  colunt  el  vcnerantur.  Ad  secundum  autem 
diem,  Deum  Fiiium,  de  quo  per  propbetam  dicitur : 


nostrsR  eonsummatis  Judxi  redierunt  in  sua,  ad  suam  "  Nuntiate  de  die  in  diem  salutare  ejus  (Psal,  xcv, 

2K   ad  hunc  diem  niinime  perveniunt ,  quia  in  Deum 
Fiiium,  in  Deum  Redemplorem  credere  nolunt. 

Agunl  profecto  et  alio  modo  iter  unius  diei,  quia  bo- 
norem  taniummodo  et  prosperitatem  prai:seniis  saeculi 
cupiunt  adipisci,  quam  et  plerumque  merentur  conse* 
qui ;  aelernam  autem  felicitatem,  et  futurae  jucundita- 
tis  prosperilatem  nec  requirunt,  necqua^rere  sciunt. 
Sic  itinere  unius  diei  venientes  requirunt  eum  inter 
cognatos  ei  notos,  qui  nimirum  cognati  patriarcbae  fue* 
runt,  dequorumstirpe  et  cc^natione  nalus  est.  Noti 
antem  sancti  sunl  propheue,  quorum  muitam  not.tiam 
se  Judsi  habere  gioriantur  secundum  litteram ;  no- 
stram  autem  notiiiam  vel  scientiam,  quae  secundain 


plane,  malitiam  ad  pristinam  duritiam,  quia  nolue- 
runt  credere  in  Fiiium  Dei  Dominum  nostrum  Je- 
8um  Ghristum.  Nam  teste  Evangelio  ipso  in  cruce 
occurobente  propter  malitiam  suam  rogaverunt  Pila- 
tum  prxsidem,  ut  juberet  custodire  sepulcrum,  ne 
forle  discipuli  corpus  auferrent.  Sed  dum  certissi- 
me  cognovissent  eum,  quem  crucifixerunl,  a  mor- 
luis  resurrexisse ,  dederunt  pecuniam  nWlitibus  , 
117  tit  diflamarent  verbum  hoc,  quoniam  illis 
dormientibus  discipuU  ejus  furto  eum  abstulissent. 
Illis  ergo  sic,  ut  praediximus,  in  suam  crudelita- 
lem  etroalitiam  redeuntibus,  ubi,  quaeso,  remansit 
Dominus  Jesus  ?  Remansit,  inquit  evangelista,  puer 


Jesus  in  Jerusalem.  RBmansit  ergu  et  remanet  puer  ^  spiriium  est,  contenmunt,  et  pro  nibilo  ducuut.  Undd 
Jesus  in  Jerusalem,  hoc  est  in  Ecclesia.  Ei  bene  dicit :      et  sequitur  : 


Puer  JesuSf  quia  pueri  est  timere  dominum  et  magi- 
etrum  suum.  Tandiu  quippe pueresiJesus  in  praesenti 
Eeclesia,  qiiae  corpus  ipsius  est,  quandiu  subtimore 
bic  vivit,  quandiu  sub  tutoribus  et  actoribus  hic 
'agitur,  usquequoad  sanctum  illum  timorem  perve- 
niat,  de  quo  per  Psalmistam  dicitur  :  Timor  Domini 
sanctus  permanens  in  sasculum  sceculi  {Psal,  xviii, 
49).  Timoristc  sanctus  est  amor  de  timore  incipiens, 
in  amorem  desinens ,  qui  m  aeterna  vita  durabit  in 
elect  s  nunquam  termmandus ,  nunquam  (iniendus. 
Sequitur : 

Et  non  cognoverunt  parenres  ejus.  Quinam  sunt 
parentes  pueri  Jesu  nisi  Judaei,  de  quorum  stirpe 


Et  non  invenicntes  regressi  $unt  in  Jerusa^em  re* 
quirentes  eum.  Quandiu  enini  quaerunt  in  patriarchis 
et  prophetis ,  non  inveniunt  eum,  donec  ad  Eccle- 
siam  Gatholicam  redeant,  ilique  eum  reperiant,  si« 
cut  in  praesenti  loco  dicitur  :  Regressi  sunt  in  Jeru^ 
salem  requirentes  eum.  Praesenti  ergo  tempore  ad 
fldem  et  unitatem  sancta*.  Ecclesiae  Judaei  regredion* 
tur,  quamvis  pauci  numero,  sed  circa  flnem  mundi 
plenarie  omnis  eorum  multitudo  regredietur,  quem* 
admodum  per  Psalroistam  dicitur  :  Convertentur 
ad  vesperam.et  famenpatienturutcanes(PsaL  Lviii, 
7).  Isaias  quoque  prophftta  eorum  fldem  et  conver* 
sionem  praevidens  dicebat :  Si  fuerit  numerus  /1- 


dcscendit,  de  quorum  carne  caro  factus  processlt  ?  d  liorum  Israel  quasi  arena^  qux  est  in  Ultore  maris^ 


Nam  domina  nostra  perpctua  virgo  Maria  mater 
ejusdeiu  Redemptoris  ex  omni  parentela  sua  fuit 
ludaea,  tam  ex  iniquis  quam  ex  justis  parentibus 
progenita,  sicut  et  in  genealogia  ejusdem  generaiio- 
nis  conscribitur  :  Liber  generationis  Jesu  Christi  filii 
David,  filii  Abraham  (Matth.  i,  1).  Undede  nobilitate 
ejusdem  seminls  se  descendisse  Judaci  gloriabantur 
dicentes  ad  Dominiim  :  Semen  Abralue  sumus,  et  ne» 
mini  servivimus  unquam  (Joan.  viii,  33).  Et  Leala 
illa  niulier  Samaritana ,  cum  qiia  sedens  super  pu- 
leum  loquebatur :  Paternoster  Abraham,  ait,  dedit  no» 
bts  puteum  istum  (Joan.  iv,  12)  Isli  itaque  Domini  pa- 
rentes,  Judaei  niaiirum  ex  Abraba:  seinine  prodeun- 
let,  non  eognoverunt^  nec  cogooscere  volunt ,  quod 


reiiquias  salvm  (ient  (Isa.  x,  22).  De  bac  ipsa  eorum 
conversione  Paulus  quoque  apostoius  ait:  Ctcm  p/#- 
nitudo  gsntium  introierit ,  tunc  omnis  Israel  salvus 
erit  (Ri.m.  xi,  25).  Sequitur  : 

119  £<  post  triduum  invenerunt  eum  in  tempb 
sedentem  in  medio  doctorum  audientem  et  interro* 
gantem  eos.  Stupebant  autem  omnes  qui  audiebant 
eum  super  prudentia  et  responsis  ejus.  In  hoc  triduo, 
de  quo  modo  audivimus,  possunt  intelligi  tria  tem« 
pora,  qiiae  fiienint  ante  legem,  sub  lege,  sul>  gratia. 
Post  hoc  triduum,  post  haec  tria  teinpora,  sive  posl 
cognitionem  sanctx  Trinitatis,  Patris  et  Filii  el 
Spiritus  sancti  factum  isiud  niagnum  flet,  quod  Ju«> 
daei  perfecte  couversi  ad  Doudnum,  ipsum  quaerentct 


405  HOMILIiC  DOMIMCALES.  106 

JR  templo,  idcst  inecclesia  invcnienL  Scdentcm,  A  ^ff^nseunt  sine  statu  retributioms,  l^inle  bene  subjun- 
inquil,  in  medio  doctorum,  Scdere  judicantis  est.      gitur  : 


Sedentem  itaque  Dominum  Jesum,  id  est  judicanlcm 
iQveiiiegt,  quando  cognoscent  quod  ipse  est  qni  ju- 
dfcaturas  est  omne  gcnns  humanum ,  judex  vivo- 
nim  et  mortuorum.  Et  bene  dicit  .  Sedcntcm  in 
medio  doctorvm,  Nam  inter  Palres  et  doctores  Novi 
*^^mc  Veleris  Testameali  medius  residet  Jesus ,  quia 
qiiem  lloyses  et  cxacri  prophetse  anle  Chrisli  nali- 
Titatem  in  carne  venlurum  pra»dixcrunt  ot  dociic- 
ruDt  ipsum  doctores  Novi  Teslamcnli  venisse  crc- 
dunt,  coniitentur,  testificantur. 

Sed  videamus  nunc  quaH  opcri   intcntiim .  quo- 
modo  inter  doctorcssedentcmnuntianl?  Audientem^ 


Et  videntes  admirati  sunt.  Etquia  breviterad  mo- 
ralem  scnsum  cxcessum  fecimus,  jam  ad  allegoriam 
rcdcamus,  cl  quomodo  hxc  quoquc  in  Judseis  adim- 
pleanlur,  videamus.  Invcncrunt  cum ,  inquit ,  in 
templo  scdentem  in  mcdio  doctorum  ,  audientem  et 
interrogantemeos.  Judici  itaquc,  cum,  ut  pra^diximus, 
ad  ruleni  sancl;c  Ecclesiai  confugcrint ,  invcniunt 
Jesum  audicntem  doctores  et  intcrrogantem  eos.  Pr«- 
dicalionis  ncmpc  vcrbo  pulsati  et  excilati  ad  hoc 
tamicm  cvigilant ,  ul  pensent  quam  cautc  omnipo- 
lcns  Dcus  pnedicalorum  suorum  verba  audiat,  q«iam 
bonorum  operum  rcdhibitioncm  post  verba  pra;di- 
inqu\Cet\nterrogantemcos^UcHscusii?^  istc  allc-  D  ^^''•^^""'  ^^'  ^**'  ^''^^^*'  ^^  requirat.  Audiunt  quoque 


goricus  sit,  tamcn  ct  redolet  moralilalcm ,  ipsaijue 
allegoriarum  mysteria  non  carcnt  moralilalis  dul- 
cedine.  Audit  Dominug  doctores ,  quando  diligentcr 
altendit,  quomodo,  vcl  quali  sludio  unusquisquc 
praeiatus  et  magister  subdilos  suos  doccat,  ulrumde 
terrenis,  an  de  coelestibus  scrmo  exhortationis  cjus 
procedat  utnim  hoc  quod  voce  prajdical,  vilaj  suie 
exemplis  dcstniat  an  hoc  quod  vcrbis  alios  monct 
el  eshortatur,  ipse  in  vila  suabencct  perfecle  con- 
Tcrsando  operibus  adimpleat.  Ila  audiendo  doclores 
interrogat  quodammodo  etiam  audilores  ,  quomodo 
boc  quod  ex  verbis  Domini  audilu  perceperint ,  in 
secreto  cordis  recondiderint  ?  Interrogat  rursus, 
duon  districte  examinat,  curpeccaverint?  Interrogat 


eum  intcrrGgantem  ,  cum  vim  supernai  districtionis 
audiunl,  quam  districte  singula  hominum  opera  di- 
srulil,  quam  juslani  mcrccdcm  bonis  clmalis  rctri- 
buil.  Unde  hcne  subditur  :  Stupebant  autem  emncs 
qui  audiebant  121  ^"w*  «wper  prudcntia  ct  respomis 
ejus.  Stupcnt  super  prudentia  et  providentia  ejus, 
quia,  dum  providam  Dci  circumspectionem  audiunt, 
obstupcscunt,  et  a  tcrrcnis  dcsideriis  nientc  alienari 
concupiscunt.  Stupent  nimirum  et  super  responsi» 
ejus  ,  dum  cx  Vctcris  ct  Novi  Tcstamenti  paginis 
considerant,  quamdistrictusinjudicio  vcniat,  quam 
subtiliter  singulorum  mcrita  discutiat ,  quam  justc 
singulorum  meritis  rcspondeat.  Et  haec  videntes  ni- 
mis   cdmirabuntur .  Admirabuntur  sane  judiciorum 


,  ,.     .  ,.r    -  •.       u--      r  Dci  invcstigabilem  et  mscrutabilem  abyssum,  quar« 

iteruro,  dum  vult  scire  qualiler  tempus  vitae  sibi  in-  L.     .  »  .,  .  .    ,   ,  . 


dultum  consumpscrint,  quomodo  siugula  quseque 
momenta  transegerint.  Post  hunc  auditum ,  post 
hanc  interrogationem  satis  congruc  sequilur  sermo 
evangelicus  : 

120  Stupebant  autem  omnes  qui  audiebant  eum 
super  prudentia  et  responsis  ejus.  Slu|)or  est  mentis 
abalienatio,  qua  mens  hominis  vcl  tiniore  vel  amore 
extra  se  ducitur.  Haec,  quse  pra;diximus,  audicntem 
hommem  stupidum  faciunt ,  ((uod  tam  providus  est 
Dominus  ad  audiendum ,  tam  districtus  ct  subtilis 
ad  interrogandum.  Omnis,  qui  sanum  habet  intelic- 
etum,  his  aoditis  obstupescit  quod  lanta  ac  talis  est 
providentia  et  prudentiaDei,  qui  tam  provide  audit. 


primum  gentibus  repulsis  Judxus  vocaverit,  postea 
Judaeis  rcpulsis  gentcs  assumpserit ,  tandemquc  in 
fufic  mundi  ad  se  convcrtcndos  utrosque  elegerit.  Et 
quia  hxc  ralione  investigare  non  possunt,  videntes 
edmirabuntur, 

Et  dixit  maler  ejus  ad  eum :  Fili,  quid  [ecisti  no- 
bis  sic  ?  Ecce^  ego  et  pater  tuus  dolentes  qua^rebamus 
te.  In  matrc  Jesu  Synagoga  est  designata,  qua;  circa 
finem  sa^culi  cst  convertenda.  Quoe,  cum  ad  perfe- 
ctam  fidci  cognitionem  pcrvenerit ,  omniaque  in 
Christo  fuisse  adimpleta,  qux  olim  dc  ipso  fuerant 
prophclala,  cordis  oculo  perspexcrit,  gravilerdole- 
bit  quod  gentibus  illuminatis  ipsa  et  omnes  patres 
ojus  ita  sinl  excnecali,  nec  tamcn  comprehciidcre 


qualiter  adoctoribusetmagistrisnostrisverbo  pne-  D  poieril  quo  Dei  judicio  peractum  sil,  ct  idco  con- 


\ 


dicationls  instruamur,  tam  diligcntcr  considcrat  qua- 
Kter  doctrinae  eorum  moribus  ct  visa  nostra  respon- 
deamus.  Quisquis  crgo  rectum  sapit,  hoc  vcrbi  Dci 
tonitruo  audito  a  terrenis  dcsidcriis  alicnum  se  cf- 
fictt,  et  si  in  aliquibus  delictis  mentem  prius  occu- 
paverat,  stimmo  studet  desiderio  hxc  funditus  au- 
ferre  de  corde  proprio,  statimque  formidinc  compel- 
lente  ad  cor  suum  reducitur.  Stupet  rcvera  et  super 
rttponds  Domini,  dum  audit  quoniam  Omnipolcns 
eoncla  hominum  opera  tam  districte,  tam  minute 
ditcotit,  nihilque  indiscussum  transire  pcrmittit, 
icd  bonis  respondet  pro  meritis  suis ,  malis  autem 
jiiita  retributione  respondet  pro  peccalis  suis.  NuUa 
^aMqne,  nt  beatus  Gregorius  ait,  momenta  temporis 
Patrol.  CLXXIV, 


Irilo  valde  spiril!i  dicct  ad  Dominum :  Fi/i,  quid 
fecisti  nobis  sic  ?  Ac  si  dicat :  0  dilecte  fili,  qui  de 
progenic  nostra  rarnis  matcriam  assumcre  voluisti, 
cur  tandiu  multitudinem  visccrum  ct  miscrationum 
tuarum  super  nos  continuisli  ?  Qwirf  nobis  sic  fecisti^ 
quod  in  tanta  mcntis  cxcitale  nos  demisisti,  in 
tanta  cordis  durilia  lol  tempora,  tot  a;tates  nos  nia- 
nere  permisisti?  Eccc  ego  et  pater  tuus  dotentes  qucc- 
rcbamus  te.  Ecce  ego  maler  tua  Synagoga,  et  pater 
tuus  populus  Judaicus  dolentes  qua^rcbamus  te.  Do- 
lorquidcm,  qui  nobis  cx  tuo  justo  judicio  accidit^ 
nimis  est  intolerabilis.  Dolemus  nosmetipsos  in  hac 
derclictos  ca^citate,  tandiu  Deo  rebelles  exstitisse ; 
dolemus  sanc  el  pro  patribus  nostris,  quos  scimut 


407  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEXSIS  ios 

iii  hac  csecUatis  roiseria  ad  inferos  descendisse,  el  A  tatem  {Psal.  lviii,  7).  Tanta  siquidem  fidei  devo- 

aiteruae  damnationis  senlentiam  demanu  justi  judi- 

cis  suscepisse.  Hxc  verba  sunt  Judxorum  graviter 

122   caecitatem  suam   dolentium ,   quibus  inter- 

peliant  dileclum  filium  suum  de  carne  sua  proge- 

nitum. 

Magnus  rcvera  erit  dolor  et  gemilus  ista  consi- 
derantibus,  et  occultum  Dei  jitdicium  comprchen- 
derc  non  valentibus.  Hune  divinorum  judiciorum 
abyssum  Paulus  apostoius  intuens  comprehendere 
non  potuit,  quo  Dei  judicio  actum  sit  ut  gentibus 
iu  incredulitate  dimissis  populus  Israeliticus  a  Deo 
primum  eligeretur,  postmodum  autem,  justitia  et 
misericordia  operante,  populus  gentium  Judxis 
reprobatis  ad  fidcm  Christi  assumeretur.  Itaque  in 


tione,  tanta  animi  constantia  requirent  Dominum, 
ut  etiam  in  requirendo  eum  famem  patiantur,  fa*  ' 
mem  utique  fidei,  famem  justitiae,  famem  veritatis. 
Circuibunt  quoque  civitatem,  sanctam  videlicet  Ec- 
clesiam,  ut  ubicunque  infideles  inveniant,  eos  verbo 
prxdicationis  su;e  ad  fidem  convertant,  et  quoscii^v 
qiie  in  dilectione  Dei  pigros ,  et  desides  perspeii&^ 
rlnt,  hos  ad  amorem  Dei  suis  exhortationibus  exci- 
tent  et  infiamment.  Erunt  denique  praedicatores  tam 
egregii,  tamque  perfecti,  utpote  multa  scientia  tam 
Novi  quam  Veteris  Testamenti  referti,  ul  saplentio- 
res  et  perfectiores  124  praedicatores  in  sancta  Ec- 
clesia  non  fuerint,  ex  quo  verbum  Dei  annuntiari 
coepit.  Tunc  perspicient  oculo  fidei,  quomoilo  duo 


hac  considcrntione  sua  deliciens  tandem  exclamavit     illi  chcrubin  respiciant  oraculum  versis  vullibus 


dicens  :  0  aUitudo  divitiarum  sapientice  et  scientice 
Dei;  quam  incomprehensibilia  sunt  judicia  ejus,  et 
investigabiles  vio!  illius !  {Rom,  ii,  53.)  Igitur  Judseis, 
ut  praediximus,  sic  graviter  dolentibus,  sic  amare 
peeuitcntibus,  tandem  respondet  Dominus  : 

Quid  est  qvod  nie  quwrebatis  ?  nesciebatis  quia  in 
his  qum  Patris  mei  sunt,  oportet  me  esse  ?  Ac  si  di- 
cat:  Me  quidem,  utdicitis,  dotentes  qucerebatis  sed 
quia  in  Ecclesia,  ubi  ego  remansi,  ubi  quaerere  de- 
buistis,  non  juste  qusesistis,  me  procul  dubio  iuve- 
Jiire  digni  non  fuistis.  Me  sane  in  his  quce  Patris 
mei  sunt,  oportet  esse,  in  beatis  scilicet  animabus, 
quae  sunt  in  Ecclesia,  qui  revera  domus  Patris  mei 
suiit.  ^ 

Et  ipsi  non  inteUexerunt  verbum  quod  locutus  est  ad 
eos.  Verbum  plerumque  in  sacra  Scriptura  refertur 
ad  divinilatem,  caro  ad  bumanilatem.  Unde  beatus 
Joannes  iii  Evangelio  ait :  Verbum  caro  factum  est 
{Joan  I,  14).  Quandiu  in  perfidia  sua  Judaei  persi- 
stunt,  verbum  istud  non  inteUigunty  quia  Verbum  Dei 
Cbristum  incamatum  non  credunt,  quem  tamen 
quandoque  incamandum  olim  per  Moysen  Dominus 
locutus  fuerat,  et  per  ora  omiiium  prophetarum  suo- 
rum.  Sequitur  : 

Et  descendit  cum  itlis,  et  venit  Nazartth,  et  erat 
subditus  illis.  Tunc  nimirum  cum  itlis  descendit^ 
quando  ad  cor  eorum  dignatur  venire,  eosque  illu- 
niinans  visitat  et  accendit  in  amore  suo.  Venit  quo- 


propltialorium.  Plenissime  enim  cognoscent,  quo- 
niain  tota  sacra  Scriptura,  tam  Novi,  quam  Vcteris 
Testameuti,  ad  solum  respicit  Christum.  IIlo  pro- 
fecto  in  teinpore  adimplebitur  quod  protinus  bic 
subinfertur : 

Et  Jesus  proficiebat  sapientia  et  cctate  et  gratia 
apud  Deum  et  homines.  In  Ecclesia,  quse  modo  in 
praesenti  est,  Domiuus  Jesus  esse  vidctur  quasi 
puer,  quia  adhuc  tiinore  agitur.  Sed  in  illa  Ecclesia, 
perfectissiine  ad  Deum  conversa,  quae  in  finc  sxcuU 
erlt  futura,  Jcsus  quemdam  profectum  faciet.  Pro^ 
ficiet  eniin  sapientia  in  augmento  cognitionis,  atate 
in  maturitate  perfectionis,  gratia  in  aeternitate  re- 
munerationis  :  apud  Deum,  quia  Deus  est  qui  hunc 
profectum  operatur  ;  apud  homines,  quia  hunc  pro- 
fectum  Deus  in  hominibus  et  cum  hominibus  ope- 
ratur.  Ad  quem  profectum  perducat  nos  Dominus 
noster  Jesus  Christus,  qui  cum  Patre  et  Spiritu 
sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  saecula  saeculorum. 
Anien ! 

IIOMILIA  XVI. 

IN   DOMirflCllf   11  POST   llPlPnANIAM   PRIMA. 

Nvptice  facta  sunt  in  Cana  Galilcece^  et  erat  mater 
Jesu  ibi :  Vocatus  est  autem  Jesus  et  discipuli  ejus 
ad  nuptias  {Joan.  u). 

Per  sacri  hujus  textum  Evangelii,  in  quo  nobis 
initium  commcndatur  signorum  Domini  et  Salvato- 


que  cum  illis  Nazareth  quia  munditia  fidei  et  since-  D  ris  nostri,  memorabile  illud  et  salubre  initium  prae- 


ritate  pcrfectx  dilectionis  eorura  jucundabitur  et 
delectabitur.  Erilque  subditus  illis,  quia  123  "^ 
ter  illos,  ct  cum  ipsis  remanebit,  talisque  erit  finis 
Ecclesise ,  quale  principium ,  et  tantus  fervor  ct 
ililectio  erga  Deum  erit  in  fine  Ecclesioe,  qualis 
fuisse  noscitur  in  primitiva  Ecclesia.  Unde  bcne 
subditur : 

Et  mater  ejus  conservabat  omnia  verba  hxc  con- 
ferens  in  corde  suo,  Mater  Domini  jam  saepe  dicta  cst 
Syudfoga,  qux  circa  finem  saQCuri  conversa,  fidei  ca- 
lore  in  amore  Domini  fortiter  succensa,  conservabit 
omnia  verba  tam  Novi  quam  Veleris  Testamenti  m 
corde  suo.  Conversi  denique,  juxta  Psalmistam,  ad 
visperam  famem  patientur  ut  canes,  et  circtiibunt  ciri- 


figuratur  quo  salvandus  quisque  primum  ad  aeteraas 
salutis  gaudia  initialur.  Nuptiae  corporales  siciit 
uusquam  fieri  possunt,  nisi  ubi  sponsus  et  sponsa 
praesto  sunt,  ita  etiam  sine  eisdem  personis,  sponso 
videlicet  Deo,  et  sponsa,  fideii  anima ,  spiritalium 
nequaquam  nuptiarum  celebrari  poterunt  gaudia. 
Locus  vero,  in  quo  festiva  carumdem  nuptiarum 
pneparari  solent  convivia,  est  electa  quorumlibei 
Deo  militaniium  congregatio,  in  quatales,  Deo  coo- 
peranle,  inveniuntur  qni  digne  pro  mcritis  aetemi 
Regis  thalamo  admittuntur.  Qualis  autem,  beata  haec 
anima  esse  del)eat,  quae  sponsa  sponsi  immortalis 
dici  etesse  desiderat,  per  hoc  evidenter  edocetur, 
quod  eaedem  nupvia;  in  Cana  GalHcece  fuisse  dcscri- 


iHI^,  hOMlLiiS.  UOMl?tiCALES.  |{0 

buntur.CaRa euim  xelus^  Galil;ea  Iransmigraiio  in-  -^  manibus ,  oii  et  auribus  adhiberc  dcbeat custodfam. 


terpretatttr. 

125  ^  notandum  quia  multi  sunt  m  Cana  qni 
tamennon  sunt  m  GatilTa^  etecontra  quaniplures  m 
CaliUea  esse  Tidentur  qui  m  Cana^locum  mansionis 
habere  non  merentur.  Illi  nimirum,  quasi  iu  Cana 
sunt,  et  non  m  Galilaa,  qui,  ut  inter  sa:cularcs  ficri 
•olet,  adulterio,  \el  homicidio,  seu  alio  gravi  quolibet 
crimine  perpetrato,  suscepta  ad  tcmpus  pcenitenlia, 
eadem  quac  commiserunt,  quasi  zelantesy  inscquun- 
tur,  sed  peracto  satisfaclionis  tempore  pristinis  scc- 
lerum  erroribus  implicantur.  Tales  quidem,  quia 
zelantes  sunt,  sed  non  perseyerantes ,  pocnitcntcs 
sant,  non  convertentes,  in  aeterni  Regis  Ihalamo 
nuptiali  nequaquam  merentur  collocari.  Scd  ccontra 
multi  in  Galiictam,  sed  non  m  Cana  veniuut,  illi  vi- 
delicet,  qui  noxias  pristinae  cunversationis  vias  de- 
Mrenies  ad  spiritalis  vitse  delicias  confugiunt.  Sed 
dum  solam  peccatorum  transmigrationcm  ad  pcr- 
petnae  salutis  perfectioncm  sibi  sulTiccrc  arbitrantur, 
ad  insequenda  retroactae  bestialisvilaicrimina  nullo 
spiritali  fervore,  nullo  stabili,  prout  dignum  cssct, 
pccnitentiae  zelo  inOammantur.  Isti  sanc,  cuni  sint 
iransviiQTantts,  scd  non  zelanlesy  convertcntcs,  scd 
non  ferventes,  simili  modo  a  coelestis  Sponsi  cxclu- 
duntor  convivio.  Eapropter  ille  solus  vere  commora- 
lur  fji  Cana  Galiltea!^  qui  laudabilem  de  vitiis  ad 
vlrtutet  transitum  faciens,  ea  quas  inique  se  gessisse 
recolit,  digno  spiritalis  constantise  fcrvore  non  ad 


ne  quid  per  haec  illicitum  agens  sulcontrahat  sponsiet 
amatoris  oflensam.  Scd  quia  impossibile  est  ut  in  pri- 
mordio  conversionis  vel  ad  perfeclam  suimet  custo- 
diani  vel  ad  optatam  divinx  cognilionis  dulcedinem 
quis  pertingere  possit,  conscqucnlerevangclistasub- 
jungil  : 

Et  depciente  vino  dixit  Mater  Jesu  ad  eum  :  Vinum 
non  habent.  Possumus  pcr  vinum  aut  fervorem 
amoris,  aut  graliam  devplionis,  qu:c  ex  cognitione 
Dci  surgunt  iu  hominc,  non  inconvenienter  accipere. 
Igitur  mater  Jesu^  bonus  sciliccl  prailatus  vel  fidelis 
anima  defectum  vini  conqucruntur,  dum  aut  prae- 
lalus  pro  dcfcclu  spiritalis  fervoris,  qucm  videl  in 
subditis,  aut  ipsa  anima  pro  sui  torporis  ignavia 
^  humiliter  Domino  supplicat.  Sed  pius  et  misericors 
Dominus  animam  in  hujusmodi  supplicationis  cla- 
morc  humilitcr  pcrsevcrantem  nequaquam  quasi  non 
audiendo  despicit,  sedquidsibiistiusmodi  dcfectum 
pariat,  etquibus  eum  modis  declinare  valeat,  invisibili 
respousionis  suae  verbo  familiariter  ei  innotescit  : 
Quid  mihi/mqmt.et  tibiest^mulier  f  Nondumvenit 
hora  mea.  Dum  dicit  hxc  matri  sua;  Jcsus,  quasi  ma- 
tremsuamcamnoncognoscalevidenternobisinsinuat 
quod  anima  illa  qua"  in  spiritalibus  nupliis  posita 
est,  omnem  a  se  carnalem  afTcctum  rcpellere  debeat, 
ne,  dum  sollicilat  eam  carnalium  cura  parentum, 
minus  sollicita  sit  circa  spiritale  exercitium.  Quan- 
diu  enim  in  mundo  sumus,  127  constat,  nos  debi- 


horam  nequ3  ad  tempus,  sed  semper  infatigabiliter  ^  tores  esse  parentibus.  Postquam  autem  uosmetipsos 


insequend6  punire  non  negligit.  Beata  vere  et  Dco 
dilecta  anima  quae  hoc  modo  nuptiis  divinis  dignam 
se  pnebuerit !  Nam  quantae  beatitudinis ,  quanlae  di- 
gnitatis  coram  oculis  divinae  majestatis  sit,  verbis 
sequentibus  evangelista  aperit  cvidcntius  : 

Et  erat^  inquit,  materJesu  ibi.  MaterJesu  endem 
est  qnx  et  sponsa,  fidelis  scilicct  anima,  sponsa  aman- 
do,  mater  vero  eumdem,  quem  amat,  Jesum  de  spi- 
litali  cordis  sui  utero  spiritaliter  generando.  Sed 
unde  ei,  qui  est  pulvis  exiguus,  tanta  de  cordc  suo 
generandi  genitorem  sui  virtus,  nisi  quia  teste  cvan- 
gelista  t6i,  id  est  m  Cana  GalilfBos  erat?  Esse  nam- 
que  in  Cana  GalilcBos  est  et  zelando  et  transmi- 
grando  stabili  constantia  in  nuptiis  Domini  perma- 
ncre. 

126  ^^  ^^  ^ti  matre  Domini  bonum  aiiquom 
prxlaturo,  sinequo  spiritales  nupliae  non  perficiun- 
tur,  possumus  accipere,  qui  sponsum  sponssc,  Chri- 
stum  vidclicet,  fideli  animae  commendarc  et  innotc- 
scere,  et  sponsam]quomodo  eumdem  sponsum  suum 
Christum  diligcre  et  ad  amplexus  ejus  periingcrc  dc- 
beat  vita  et  doctrina  sua  debet  instruere. 

Vccatns  est  autem  et  Jesus  et  discipuli  ejus  ad  nu- 
ptias.  Vocandus  quidem  ei  est  Dominus  sanctis  dc- 
sideriis  et  castis  cogitationibus,  quatcnus  per  oc- 
eoltam  visitationis  suae  gratiam  veniens  nuptialem 
ttbi  amorem  tribuat,  per  qucm  omnes  sensus  suos, 
quos  sub  discipuiorum  nomine  accipimus,  prxccptis 
tvas  plenius  instituat,  ut  noverit,  qualem  oculis  ct 


rcliquimus,  ab  eorum  etiam  sollicitudine  liberi  esse 
debemus.  Nec  pretereundum  quod  dicit  :  Mulierl 
nondum  venit  hora  mea.  Per  muliercm,  quae  a  mol* 
lilic  di(ia  est,  lcvitas  mcntis  accipi  potest,  quam  nisi 
aniuia  a  se  nbjiciat,  cl  rcpellat ,  non  venit  hora  Jesu, 
non  cst,  inquam,  tempus,  ut  nuptialibus  dulcedinis 
sux  gaudiis  cam  admittcre  debeal.  Quod  dum  (ide- 
lis  anima  desidcrio  sponsi  sui  afiTecta  cx  ipsius  vi- 
sitationis  et  inspirationis  graiia  intus  scnserit ,  ad 
majorem  spiritalis  constantiam  fervoris  viriliicr  se- 
metipsam  accingit,  quemadmodum  figuralitcr  evan- 
gelista  ostcndit,  cum  dicil : 

Et  ait  mater  Jesu  ministris :  Quodcunque  vobis 
dixerit  facite,  Ministri  isti  sunt  omnes  sensus  sui, 
D  quos  tunc  sollicite  ad  se  intra  se  convocans  stringit, 
ut  ad  id  quod  desiderat,  ministerio  eorum  pariter  et 
auxilio  pcrtingere  valeat.  Quodcunque,  inquil  dtxmi 
vobis,  facite,  Ac  si  dicat  :  Mulla  quidem  de  Dco  au- 
divi,  sed  mea,  imo  ct  vcstra  impedicnte  desidia  ne* 
quaquamopere  adimplere  curavi.  Nuncergo,  quod" 
cunque  dixerit  volfis^  facite,  Quodcunque  pracceperii 
Dominus,  opcribus  cfiicaciter  adimplete,  quoniam 
hanc  divinac  dulccdinis  gratiam,  quam  quxrimus, 
non  nisi  piae  operationis  annisu  consequi  poterimus 
Sequitur  : 

Eranl  autem  ibi  lapidea;  hxjdria  sex  positas  secun' 
dum  purificationem  Judcccrum.  Per  sex  hydrias  istai 
obscrvantias  possumus  accipere,  quas  ad  purifi- 
canda  confitcntium  corda  sancli   Patrcs  iustituere 


IH  YEN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMOiNTENSIS  !i2 

et   omnes  lllas,  ni   fallor,  Inc  possumus  invenire.  ^  intravit,  per  hoc  nobis  significans  ut  omnis,  qui 


Prima  siquidem  hydria  contincnlia  est  castilalis, 
qua  diluitur  qiiidquid  ante  luxuria  inquinavil. 

Secunda  vero  jcjunium  est  ul  quod  maculaverat 
crapula,  nunc  absliuenlia  mundet. 

Per  segniliemquoque  etotiosilalem,  qua:  inimica 
esl  animse,  multas  contraximus  sordes,  contra  Dci 
sententiam  in  sudore  vultus  alieni,  non  nostri  pane 
vescentes.  Propler  boc  quoque  terlia  bydria  nobis 
apponitur,  ut  sordes  iiix  in  laborc  manuum  diluan- 
tur. 

Sic  ct  per  somnolentiam,  caeteraque  noctium  et 
tcDebrarum  opcra    mulla  deliquimiis  128  *  ^^'^^ 
quoque  quarla  hydria  vigiliarum  observantia  poni- 
tur,  utnocle  surgentes  ad  con(ilendum  Domino  non  ^ 
bonas  noctes  pra^teriti  temporis  redimamus. 

Jam  vero  de  lingiia  quis  nesciat,^  quam  mullum 
inquinaverit  nos  per  vaniloquia  et  mendacia,  per 
delracliones  et  adulationes,  per  verba  malitise,  el 
jactantix'?  Pro  his  omnibus  necessaria  esl  hydria 
quinta,  silentium  scilicet,  custos  religionis,  et  in 
quo  est  fortitudo  iiostra. 

Sexta  quoque  hydria  disciplina  est,  qua  non  no- 
stro  arbitrio,  sed  alieno  vivimus,  ut  deiealur,  quid- 
quid  indisciplinate  vivendo  deliquimus.  Lapidea 
sunt  haic,  dura  sunt  sed  neccsse  habemus  in  his 
lavari,  nisi  forle  volumus  propter  fa^ditates  nostras 
accipcre  a  Doinino  libellum  repudii.  Attamen  in  eo 
quod  dicuntur /apfdeo*,  non  solum  duritia,  sed  multo 
inelius  soliditas  potesl  intelligi,  quoniam  non  lavant  q 
haec,  nisi  firina  stabilitatc  permanserint. 

Ncc  praitereundum  quod  ait  :  Capienies  singula: 
metretas  binas  vel  ternas.  Possumus  enim  in  binis 
m«/re(  1*5  duplicem  timorem  accipere,  unum,  quo  ti- 
met  homo  xternaiitcr  damnari ;  altcrum,  quo  timct 
vila  aterna  privari ;  terlia  vero  raetreta  terlius  araor 
multo  probabilior,  quo  timet  gratia  quotidiana,  gra- 
tia  scilicet  interna  fraudari.  Quisquis  igitur  hoc  ti- 
inore  repletus  fuerlt,  profeclo  binis  metretas  tcrnas 
addidit. 

Sed  et  alio  modo  per  sex  hydrias  istas  sex  mundi 
aetates  non  incongruc  designantur,  quibus  ctiam  sex 
noslroi  setates,  infantia  sCilicet  et  pueritia,  adole- 
scentia  et  juventus,  senectus  atque  decrepita  xtas 


e\  hac  prima,  quam  diximus,  transgressionis  hy- 
dria  biberel  ad  secundam  secundx  setatis  hydriam 
roanitm  mittat,  arcam  Domini,  sancta)  scilicet  con- 
vcrsationis  locum  adeat ,  in  quo  quidquid  extra 
arcam  deliquit,  mundanli  lacrymarum  diluvio  di- 
luerc  possit.  El  hsec  secunda  hydria  non  incongrue 
hydria  conversionis  cst  diccnda.  In  qua  niminim 
conversione,  si  hiimilitcr  poenitendo  proccsseril,  ad 
lerliam  lertia)  ajtatis  hydriam,  quae  ab  Abraham  in- 
cipit,  tandem  opitulante  Deo  pervenire  valcbit,  qui 
Deo  humititcr  obediendo,  dum  unicum  ei  filium  suum 
immolare  voluil,  voce  divina  prohibitus,  non  filium, 
scd  arietem  mactavit. 

Et  hacc  tertia  hydria  hydria  perfeclionis  dicatur, 
quia  nulla  pei  fectio  major,  etDeo  acceptabilior  essc 
poterit,  quam  cum  homo  carnem  suam,  quse  per 
afietem  accipitur,  carnisque  concupisccntias  morti- 
ficando  contemnere,  ct  spiritu  per  bona  opcra  vivi- 
ficato  soiis  coclestibus  coeperit  intendere. 

Huic  sane  quarta  quartaixtatis  hydria  satis  digne 
satisque  juste  apponetur,  in  qua  David  sanctus  pro 
magnae  humilitatis  sux  reverentia,  regali  ,  Deo  di- 
sponente  ,  sublimatus  est  potentia.  ITydria  hxc 
quarta,  hydria  dici  potest  praelationis,  de  qua  tunc 
Deus  honiini  taliter  proficienti  propinat ,  diim  pro 
laudabilis  vit.13  merito  ad  exemplum  aliorum  magi- 
sterialis  eum  honore  dignitatis  sublimat. 

Sed,  si  in  prxlatione  sua  perfecte  et  secundum 
Dci  voluntatem  vixerit,  continuo  necesse  est  ut 
quinta  quinta;  setatis  hydria  succedat,  hydria  scilicet 
tribiilationis,  quae  recte  accipi  potest  per  eam  qiiae  in 
quinta  xtate  facla  cst  transmigrationem  Babylonis. 
Pcr  Babylonem  enim,  qua;  confitsio  dicitur,  prae- 
sentis  mundi  tribulatio  dcsignatur ,  quam  bonus 
nonnunquam  pra^Iatus  incidere,  et  pati  cogitur  pro 
sanctorum  corporum,  nec  nonet  castarum  amore 
130  ^"^^^i*"^)  Qtias  regendas  tam  corporalibus 
quam  spiritalibus  a  Deo  rebus  suscepit  providendas. 

Attamen  si  patienter  egerit,'si  in  laboribus  pro 
Deo  susceptis  viriliicr  perseveraverit,  in  sexla  tan- 
dem  aetatc,  quae  ab  adventu  Domini  incipit,  de  sexta 
etiam  bydria  lactus  potabitur,  cum  post  laboriosum 


convcnientcr  coroparantur.  In  priroa  sasculi  aetate  o  **"J"^  ^}}^  terminum  aeternae  remunerationis  gloria 

primum  hominem  Deus  posuit  in  paradisum,  nun- 

quara,  si  ei  obcdicns  exstilisset,  raoriturum.   Sed 

quia  Dci  praecepta  non  cuslodivit,  sibi  omnique  po- 

steritati  sux  perpctuae  mortis  miseriam  conquisivit. 

lluic  primae  sctati  prima  nostra  aetas,  quae  infantia 

dicitur,  recte  valet  assimilari,  in  qua  tunc  Deus  ho- 

minem  quasi  in  paradisum  ponit,  dum  eum  ab  ori- 

ginali  crimine  pcr  baptisma  absolutum  xternx  sa- 

luti  restituit.  Sed  quia  nemo  est  qui  in  hacdignitate 

persistat,  quin  excmplo  Adx  etiam  post  baptisma 

pracceptum  Domini  iransgrediatur,  recte  priraa  baec 

hydria  hydria  transgresgionis  nuncupalur. 

.    129  In  secunda  oitate  Noe  sanctus  arcaro,  quam  ex 

praccepto  Domini  acdificavit,  aquas  diluvii  evasurus 


curonabitur.  Sed  ad  hanc  sextam  hydriam,  quam 
dicere  possumus  hydriam  libcrationis  sive  rcmunc- 
rationis,  nemo  pervcnire  potcrit,  nisi  qui  sex  sui- 
mct  ipsius  hydrias,  scx,  inquam,  dc  quibus  supra 
mcrooravimus,  aetatcs  suas  vigilanti  cordis  oculo 
intuctur  et  discutit.  Ad  hoc  enim  sanctus  evange- 
lista  suis  nos  verbis  admonet ,  et  hortatur ,  qui 
easdem,  de  qOibus  nunc  agitur,  hydrias,  secuudum 
puripcationem  Jiidasorum  positas  fuisse  testatur. 

Primum  namque  considcrandum  est  homini  qua- 
liter  in  singulis  suis  aetatibus  vixerit,  quas  omnipo- 
tens  Dcus  sibi  ad  hoc  posuit,  id  est  concessil,  ul 
viveret  in  eis  secundum  purificationem  Juda^orumt 
secundum  exemplum,  iiiquam,  corum  qui  per  ve- 


l 


115  II0MILL4:  DO 

rani  confessionem  el  sancla)  operalionis  meriliini  A 
hac  in  TJla  purificali  nunc  gaudent  in  ca^lestibus, 
in  lelerniRcgis  thalanio  immortaliter  coUocati.  Iloc 
uiuiiruni  duni  honio  solhcite  in  semetipso  agere  inci- 
pil,  omnes  hydrias  suas  non  aiiud  quam  lapideas 
fuisse  invenit.  Lapis  quippc  durus  est  el  frigidus. 
Videt  namque  quam  duro,  quam  frigido  corde  om- 
nes  dies  suos  Iransegerit,  quod  nec  malum  propter 
iiiDorera  Domini  declinare,  nec  bonum  quod  fa- 
ciendum  erat,  pro  amore  ipsius  operari  curaverit. 
Videl  eliam  quomodo  omnes  hydri:e  sua^  tanlum- 
modo  c^ipientes  erant  singtda:  blnas  vel  ternas  mc- 
iretasy  quando  universas  vias  suas  diligenter  in- 
tuendo  nihil  in  seipso  invenit,  nisi  quod  in  sin- 
guUs  xtatibus  suis,  tiim  dictis  tum  factis,  tum  etiam 
cogitationibus  iniquis ,  quod  sunt  quasi  binw  vel  " 
ternw  meireKPy  Divinae  per  omnia  voiuntati  coiitra- 
rius  eistitit.  Huic  namque  quid  faciendum  sit  con- 
tinuo  Dominus  iu  sequentibus  subjungit : 

131  ttnpletBy  iiiquit,  hijdrias  aqua,  Sicut  in  prje- 
cedenlibus  per  vinum  cognitio  Dei,  ita  eliani  l.ic 
per  aquam  cognitio  hominis  potest  intelligi.  Im- 
plere  ergo  h^dtias  aqua  est  in  cunctis  actionibus 
suis  perfecte  seipsum  cognoscere,  et  pro  singulis 
peccatorum  excessibus  dignos  Deo  poenitentiie  fru- 
ctus  oflerre.  Quicunque  ergo  huic  divinae  pictatis 
pnecepto,  imo  et  consilio  acquiescunt,  facile  ad  ea 
quae  sequuntur  consurgere  poterunt. 

Et  impleverunt  usque  ad  summum.  Implent  quo- 
que  hydrias  suas  usque  ad  summum  qui  divina  il-  ^ 
lnstraltone  iiluminati  non  soliim  opera,  sed  volun- 
tatem  pcccatorum  et  desideria,  insiiper  etiam  tem- 
pus  et  locum  iu  quo  peccaverint  et  quoties  eadem 
peccaia  admiserint,  soUicite  sibimetipsis  prsescri- 
bunt.  Sed,  quia  non  sufTicit  interna  cognitio,  nisi 
etiam  vera  et  perfecta  oris  sequatur  confessio,  coii- 
tinuo  Dominus  subintuUt : 

Haurile  nunc,et  ferte  architriclino.  Architriclinus 
iste  bonum  quemlibct  praelatum  signincat,  qui  bene 
architriclinus  quasi  princeps  tricUnii  appellaltir,  eo 
quod  tribus  iUis  in  congregatione  ordinibus,  inno- 
centibus  scilicetet  poenitentibus  et  pcrfectis  pr.e- 
sideaL  Innocentibus,  inquam,  qui  a  primxvo  ^talis 
fiore  innocenter  vivendo  soU  Deo  adhacscrunl :  pie- 
mtentibus,  qui  quanto  longius  a  Dco  peccando  re-  d 
cesserant,  lanto  humiUus  divina;  se  pietati  per  pocni- 
lentiam  subdiderunt ;  perfectis,  qui  et  iiiiiocentcs  ct 
poenileutes,  tanto  suavius  Deum  diligunt,  quanto  fa- 
miliarius  internam  ejus  dulcedinem  degustarc  me- 
menint.  Hi  omnes  delectabile  Domino  in  semctipsis 
tricUnium  praeparanl :  quia  anima  et  spiritu  el  cor- 
pore  ipsi  soU  placere  laborant. 

Vel  ideo  eiim  Dominus  architriclini  nominc  ho- 
Dorat,  quia  ipse  in  omnibus  dictis  cl  factis,  nec  non 
ft  cogitalionibus  suis  soUus  Dei  oculis  placere  la- 
borat.  Haurite^  inquit,  et  ferte  architriclino.  Ac  si 
4icat :  Quidquid  pestiferum  latct  intrinsecus,  per 
veraiD  cognitionem  ct  poenitentiam  haurile  ex  occulto 
pectoris  imoy  et  perfecUe  confessiouis  manibus  huic 


MINICALES.  114 

qncm  vo»)is  pra^feci  ferte  architriclino,  Mox  ergo, 
132  ^il^  1^^^  inlrinseciis  homini  Deus  invisibiliter 
loquitur,  fit  uiiruni  in  modum,  quod  in  sequen- 
tihus  dic.itur  :  Et  tulerunt.  Delcctabile  quidem 
archltriclino  poculum  fcrunt,  dum  ex  ipsa  cordis 
sui  abysso  vcraciter  confitcndo  exhaiiriunt,  quae^ 
diu  peccando  inrudcrunt. 

Lt  antem  gustavit  architriclinus  aqnam  vinum  fa-- 
f («m.  Bene  quidcm  ct  congrue  dicitur  :  Vt  autcm 
gustavit  architrictinus,  cum  timcnti  Dcum  praclaio 
suavis  admodum  et  delcctabilis  [rcs]  sit,  dum  in 
humili  et  vere  poenitenti  cordc  subditorum  aquam 
vinnm  factam  intelligit,  hoc  cst,  dum  cx  vera  el  per- 
fecta  cognitionc  sui,  etiam  cognilione  Dei  divinitus 
eos  illuminatos  intrinsecus  animadvertit.  ^t  non 
sciebat,  inquit  evangeiista,Kndeessef.  Ministri  autem 
sciebant,  qui  hauricbant  [Ila  cod.]  aqunm.  Norunl  qui- 
dem  ministriy  humilcs  scilicet  subjccti,  quanlis  suis 
laboribus  haec  oblinuerint,  qua  custodia  cordis,  quo 
exercilio  corporis  hanc  apud  Deum  gratiam  pro- 
merucrint.  Prx^Ialus  vero,  cuin  scire  non  valeat,  an 
subditus  soUus  Dei  tiinore  ct  ainore  faciat,  quod 
facit,  rocar  illuin  sponsumy  hujiismodi  verbis  allo- 
quens  eum  : 

Omnis  homo  primum  bonum  vinum  ponit,  Hocc 
sane  verba  sunt  patcrnai  exhortationis,  quibus  be- 
nignus  doctor  bene  proficicnlem  discipuiiim  ad  ma- 
jorem  spirilalis  [vita;]  provocat  perfectionem  [Cod, 
spiritalis  provocat  perfcctionis].  Vocat  iiaqiie  eum 
sponsum,  duni  voiuniariain,  qua  seipsum  Deocon- 
jnnxit,  sponsionem  jugitcr  ei  prseponit  admonens 
et  exhortans,  quatenus  scniper  prolicicndo  in  me- 
lius  rccordetur,  quali  ad  Dcuin  conslantia  vencrit, 
quanla  cordis  corporis(iue  huinililate  militaturum 
se  Dco  spoponderit.  OmniSj  iiiquit,  homo  primum 
bonum  vinum  ponit.  Ac  si  dicat :  Mos  quippe  est 
multorum ,  spiritalis  arma  inilitix  arripicntium , 
primum  bonum  vinum  ponerey  hoc  est  bono  boni 
fervoris  sludio  in  primordio  convcrsionis  suae  viri- 
liter  semelipsos  accingcre  ;  sed  cum  inebriati  fuerint 
hominesj  tunc  id  quod  delerius  est. 

133  liiebriari  quidem  homines  non  bona  ebrie- 
tate  dicuntur,  duiu  viam  inandatorum  Dei  laeto 
corde  currcre  cupicntes,  aut  diaboli  insidiis ,  aut 
proximorum  injuriis ,  sive  etiam  proprii  infirmitate 
corporis  pulsati  afficiuntur.  Sed,  dum  tentationibus 
snis  resistere  nolunt ,  aut  nesciunt ,  plerumque  id 
qucd  detcrius  est ,  faciunt.  Quid  nainque  deterius 
esse  poterit  quam  laiidabilem  primi  fervoris  zelum 
postponcre  et  lentationibus  nialc  consentiendo  suc- 
cumbere  ? 

Tu  antem  servasti  vinum  bonum  usque  adhue.  Tu , 
inquam ,  qui  propria  teste  conscientia  bonum^vinum 
adco  usque  adhuc  intra  te  continuisti ,  quod  nihil 
unquam  boni  de  corde  aut  corpore  tiio  in  obse- 
quium  laudis  divinae  protiiUsti ,  ncquaquam  horuro 
tibi  cxemplo  vivcndum  ccnseas ,  sed  constanter  per 
omnia  incedendo  in  timore  et  amore  Dci ,  soUicilo 
lcmciipsiim  cobibendo,  qiiemadraodum  coppisti,  sem* 


ilS 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


416 


per  Je  bono  in  melius  proricere  sludcas.  Sequitiir :  A  quando  plenitudo  genlium  inlroicrit,  plenius  atque 


Iloc  inilium  signorum  fecit  Jesus  in  Cana  Galilmos^ 
et  manifestavit  gloriam  suam,  Signum  quippe  illud  di- 
cere  solemus,  quando  aut  cajcos  ad  lumen,  aul 
roortuos  ad  vilam  rcdire  videmus.  Scd  multo  vcrius 
illud  dici  polesl  signum ,  quando  per  internuni  di- 
'•^  vinae  iiluminationis  splendorem  quis  a  csecilate  cer- 
dis  ilmminalus  morleoi  animae  su»  cognosccre,  et 
per  bona  semetipsum  opera  vivificando  ad  viiam  ve 
ram,  qu3c  Chiislusesl,  merelur  134  resurgerc. 
Hlud  nimirum  initium  conversionis  reclc  initium 
signorum  Chrisli  appollalur,  quia  ipse  solus  illud 
in  Cana  Galilma^,  hoc  cst  et  in  zelante  et  transmi- 
grante  anima  opcratur.  Cui  cliam  gtoriam  suam, 
gloriam  videlicet  rcmissionis  tunc  manifestavit ,  cum 
€am  a  peccatorum  labe  roundatam  misericordiler 
justificavit.  Post  gloriam  ilaque  juslificationis  con- 
•  linuo  scquitur  virtus  pcrfectionis,  unde  et  dicitur : 

Et  crediderunt  in  eum  discipuli  ejus.  Credunt  ita- 
que  discipuii  in  Deum ,  quando  beata  anima ,  cum 
cunctis  sensibus  divina;  suhjecta  disciplinx,  sic  to- 
ium  cordis  sui  in  Deum  transfundit  affcctum  ut  nil 
praeter  Deum  diligat,  totum  quod  facit  pro  solius  Dei 
bonore  et  amore  facere  incipiat.  Ad  hanc  virtutem 
perfectionis  pcrducat  nos  omnipotens  Dominus,  qua- 
tenus  juslificuti  apeccatis  omnibus  sic  eumin  prje- 
senti  vita  diiigamus  ut  illuc  ad  eum  pervenirc  me- 
reamur,  ubi  nunquam  ab  ejus  dilectionis  integritate 
eveltamur,  praistante  Domino  noslro  Jcsu  Christo , 
qni  cum  eodem  Patre  el  Spirllu  saneto  vivit  ct  re-  ^ 
gnat  peromnia  saecula  sscculorum.  Ameii. 
135  HOMILIA  XYII. 

IN   DOMINICAII   III    POST   EPirnAM.iM   PRIMA. 

Cnm  autem  descendisset  Jcsus  de  monte ,  secutas 
sunt  eum  turbce  mutta;^  et  ecce  leprosus  veniens 
adorabat  eum  dicens:  DominCy  si  vis^  potes  me  mun- 
dare  (Mattb.  viii). 

Dominus  acBiMlemptor  nostcrJosusChrislusper- 
ditum  ab  initio  genus  humanum  salvare  cupiens  de- 
scendit  de  monte^  quando  descendens  dc  excciso  di- 
vlnitatis  suae  ad  ima  se  nostrse  mortalitatis  inclina- 
vil,  quando  ut  homincm  redimercl,  quem  creavit , 
nostne  in  sc  formam  humanitatis  suscipcrc  non  dubi- 
tavit.  Per  turbas  multas,  quaipost  hunc  ejus  dcsccn- 


perfectius  salvandus  erit.  Ut  enim  duo  isti  xgri  sa* 
narcntur,  boc  est  iit  gentes  et  Jud;ei  per  fidem  ejus 
ab  a*tcrna;  damnalionis  aegritudine  liberarcntur,pro- 
plcr  hoc  Unigcnilus  Dei  de  sinu  «terni  Palris  iii 
hujus  morlalitalis  nostrac  miseria  dcscendit ,  pro- 
pter  hoc  quidquid  doloris  erat  et  miserise ,  pi-aler 
sohim  peccatum ,  in  assumpla  pro  nobis  bumanitate 
degusiarc  voluit. 

Sed  et  in  leproso  isto,  qui  in  campo  sanatus  est , 
homo  sxcularis  tntclligi  potest,  cui  utiquc  osten- 
dere  se  sacerdotibus  136  ^^  offerrc  munus  quwl 
pnEcepit  Moyses  pr^cipitur,  qiiia  per  confcssionem 
et  satisfactionem  dehct  sanari.  Pcr  parahjticum 
vcro,  qui  jacct  iii  lecto,  hominem  spiritalem  noi» 
^  inconvenientcr  inlelligcndum  aistimo,  (lui  quasi  pa- 
ralysi  dissolutus  tabescit ,  quando  a  fcrvore  Dci  in- 
tus  deficit  et  tepcscit. 

Sed  et  in  his  dnobus  spccialiter  unum([ucmquc  Iio- 
minem  accipcrc  possumus,  quem  mundat  pcrgratiam 
suamDominusabcxlerioribuspeccatisetinterioribus^ 
Vitia  cnim  camis,  quae  corpore  homecxlerius  contra- 
hit.sunt  quasi  lepraquaidam,  quiacarncm  polluunt^ 
Yitia  vcro  mcntis,(|uoc  pcr  tepiditatcm  et  ignaviam  cor^ 
dis  conlrahunlur,  quasi  paralysis  qu.Tdam  sunt ,  per 
quam  homo  interior  dissolvilur,  ct  a  Dco  suo  deli- 
cil.  Ilis  brcviler  pr»missis  primo  cl  modum  cura- 
tionis  Icprosi ,  et  verba  pcnscmus  quibus  vere  homa 
peccator  instruilur,  quo  ordinc  vcnire  ad  Deum  de- 
bcat ,  qiialiter  opialic  graliam  saniiatis,  indulgen. 
tiam  videlicet  peccalorum  suorum  consequi  valeat. 

Et  ecce ,  inquit  cvangelisla,  leprosus  veniens  ado- 
rabot  cum  dicens:  Domine,  si  rt«,  potes  me  mundare, 
Ltprosus  ad  Deum  venit ,  quando  pollutus  pcccatis 
ct  vitiis  pcccator  peccatorum  suorum  conUigia  re- 
cognoseere  incipit.  Abire  enim  a  Dco  est  scipsum. 
non  cogfiosccre,  scd  dum  magnitudincm  pcccalorun\ 
suoriim  perfectc  considerat ,  ct  ob  hoc  perfecte  co- 
ram  Deo  semelipsum  incipit  humiliarc,  hocosl  vcre 
venire  et  adorare.  Ncc  pnElereundiim  quod  ait :  El 
ecce.  EccCy  adyerbium  demonstralivum  esl ,  et  my- 
sticehoc  nobis  verbo  dcmonstratur  quod  proptcr  hoc 
solum  unigenilus  Dei  Filius ,  Dominus  et  Salvator 
nosler  Jesus  Christus  de  monte,  hoc  est  decelsilti* 


6um  eum  sequebanturt  turbae  fidelium ,  turbae  sanclac  D  jinc  diviniiatis  suae,  ad  ima  mortalitalisl37"^^^^ 


Ecclesisc  designantur  i  quia  quem  primo  sola  Judsea 
postmodum  coUecta  ad  fidem  Christi  multiludo  gen- 
tium  sequebatur,  qusc  propter  prserogativam  dilc- 
ctionis,  qua  a  Deo  diligitur,  turba  multa  nop  iiicon- 
grue  nominatur. 

Duoaegri  illi,  qui  tuncad  eum  venerunt,  duos  popu- 
los,  populum  utiqiie  gcntium  et  populum  Judaeorum, 
figuraliler  expresserunt.  Nec  injuste  per  leprosum  po- 
pulusgentium,  idolorum  cultura  f(Bdatus,  figuratur ; 
per  paralyticum  vero,  qui  in  lecto  jacebat,  populus  Ju- 
daeorum,qui  vivens  in  desideriisct  secundum  deside- 
ria  carnis,  solam  renim  temporalium  prosperilatem 
quacsivit,  dilexii  et  exspectavit  :  qui  tunc  quidem  ex 
parte  salvatus  est,  sed  postea,  hoc  est  in  finc  mundi , 


descenderit ,  ut  leprosus  sanarelur,  ut  pcr  adventum 
ejus  in  carne  homo  peccator  liberarelur.  Istud  ecce 
adhuc  durat,  quia  cx  eo  temporc  quo  homo  fieri  di- 
gnatus  est  pro  homine ,  non  crat  lernpus  quo  pec- 
canlibus  et  humiliter  pcccata  sua  cognosccntlbus  via 
salutis  ct  gratia;  non  patuerit.  Scd  et  usque  in  fincm 
mundi  islud  ecce  protelatur,  quia  qui  venit  a  J  redir 
raendum,  sempcr  paratusest  eterit  ad  ignosceiidum. 
flinc  quid  leprosus  iste  dixerit ,  audiamus  : 

Domine,  inquit,  sivis,'potesmemundare.  Oratid 
ista  oratio  est  hominis  vcrc  p(Enitentis ,  et  in  vera 
humilitate  seipsum  cognosccnlis.  Et  est  quasi  dical : 
Domine,quifecistietredemisti  mc,  potestatcm  tuam 
cognosco.  Scio  quia  potes  mundate.  Quantacunq»^ 


in 


MOMILI^  DOMINiCALES 


iiS 


sil  lepra  \UWrum  mcorOro,  non  tibi  impassibile  cst  A  quando  dicas  ,  ut  tuis  eam  merilis  allribuas ,  vel 


ftaii^re  me.  Non  de  potestate,  sed  de  voluntate  tua 
diibito,  quia,  dura  enormitatem  scelerum  meorum 
considero,  ne  velis  nec  velle  debcas  mundare  me  ct 
sanare  perlimesco.  Potes,  Domine,  si  vis ;  si  vero 
Don  vis,  rectum  judicium  tuum  :  non  te,  sed  meip- 
sum  reprehcndo.  iniquitates  enim  meae  fccerunt ; 
sf^zSera  et  delicta  mea,  ut  mcrito  velle  non  debens, 
misericordise  tu£  obsistunt.  Ei^o,  quia  omnipotcn- 
liam  majestatis  tuae  cognosco  ct  crcdo  ,  solum  vo- 
luBtatero  tuam  quacro  ,  quia  ,  '^t  tantummodo  vis, 
potestati  tux  iniquitas  mea  ccdit,  sola  voluntatc  tua 
lepraet  colluvio  scelerum  mcorum  expiari  valebit. 
flanG  humilem  leprosi,  humilem  pcccatoris  sui  prc* 
ceiQ  Deos  omnipotens  non  despicit,  sed  cum  pius  et 


ascribas.  Sed  vade ,  et  ostende  te  sacerdoti ,  et  offer 
munus  quod  prffcepit  Motjses  in  tcslimonium  t7/is. 
Vttde ,  inquam  ,  per  copplam  mcniis  devotionem, 
ostende  te  sacerdoti  pcr  veram  confessionem  ,  o/fer 
munus  per  humilem  corporis  satisfactionem.  £t  bene 
adjecit  :  Quod  pracepil  Moyses  in  testimonium  illis. 
Quia,  dum  vcram  ct  perfeclam  confessionem  eodem 
corporc  quo  peccavit,  constanter  el  incessanter  la- 
borando,  Deo  satisfacere  pro  peccalis  suis  non  pi- 
gritatur ,  hoc  cst  vcrc  munus  secundum  praeceptum 
Moysi ,  secundum  sacrx  Icgis  doctrinain  oblatum,. 
139  q"^^  ^st  cvidciis  secuturae  in  aetcrna  vita  ^saU 
vationis  cjus  testimonium,  Sequitiir  : 
Cum  autem  introisset  Capharnaum ,  accessit  ad 


misericors  sit,  pie  et misericorditer  audit  et  exaudit,  ^  cum  centurio,  rogans  et  dicens.  Per  Capharnaumf  quod 


qaemadmodom  consequenter  evangelista  subjungit : 
Ei  eslendens,  inquit,  maniim,  tetigit  eum,  dicens  : 
^olo^mundare.  Manus  Domini  non  extcnta ,  sed 
intenta  quodammodo  cst,  quando  pcrmitiit  homi- 
nem  post  concupiscentias  sifas  ire  ,  voUiptaiibus  ct 
desideriis  carnis  suae  servire.  Manum  vcro  e.xtendil 
quando  graliam  illam,  ad  quam  ab  aeterno  homincm 
prxscivit  et  praedestinavit ,  per  operationcm  suam 
exierius  in  homine  ostendit,  hoc  est  quando  virUi- 
tem  continendi  bomini  tribuit,  quod  cst  initium  sa- 
lutis  aetemae,  quae  hic  inchoatur,  ct  in  futura  vila 
perficietur.  Tangii  eum ,  138  qiisiudo  per  timorcm 
soum  yisitat  eum ,  quod  peccata  sua  timere  ,  et  in 


villa  consolationis  interprelatur  ,  spiritalis  quxlibet 
conversatio  apte  figuratur,  in  qua,  si  rccte  boma 
vixcrit,  consolationem  viue  acternae  invenire  potcrit. 
Capharnaum  Dominus  introit ,  quando  bomincm, 
qnein  salvare  disposuit ,  spiritalis  vitac  convcrsallo* 
nem  introirc  facit.  Quidquid  enim  boni  homo  fece* 
rit,  illius  merito  personae  assignatur  ,  qui  illud  per 
suam  misericordiam  in  co  opcratur. 

Nec  vacat  a  mysterio  quod  post  introitum  Domini 
in  C^apharnaum  accessit  ad  eum  cenlurio.  Centurio 
dicitur ,  qui  centum  militibus  pncesl.  Ncc  injustc 
pcr  centenarium  numerum  ,  qui  perfcclus  cst ,  per- 
fectio  inlelligi  potcst.  Per  spiritalisvitacproposilum. 


peccatis  suis  sibimetipsi  incipit  displiccrc  ,  ul  qui  q  qjiod  significat Cflp/iflrHa«m,  accessus  quidam  fit  ho- 

prius  horoo  incontinens,  horoo  pcccator,  homo  car- 

nalis  erat,  homo  continens,  homo  justus,  homo  ca- 

stus  esse  incipiat.  Haec  namque  justa  voluntas  homi- 

nis  facitut  Toluntati  hominis  suam  voluntatem  Dens 

subjiciat.  Respondet  ergo,  et  dicit :  Volo,  mundare. 

Ac  si  dicat :  Quia  de  possibilitate  mea  non  dubitasti, 

ied  solam  voluntatem  meam  ad  sanandam  et  curan- 

dam  lepram  criminum  tuorum  sufficerc  crcdidisti, 

rolo  quod  Tis,  mundare  quod  vis. 

£l  confesltm  mundala  est  tepra  ejus.  Et  benc  di- 
cit,  confeiCim,  quia  mox,  ut  bonam  voUintatrin  lio- 
mini  tribuit,  hoc  est  cum  tactum  timore  suo  cor.li- 
nentem  eum  facit ,  lepra  ejus  mundatur  ,  ab  onini 
criminum  contagio  invisibiliter  intrinsccusexpialur. 
Hanc  divinae  virtulis  opcrationem  sentiebal  in  sc,  D 


qui  dicebat :  Dixi  :  Confitebor  adversum  me  injusti- 
Ham  meam  Domino,  et  tu  remisisti  impietatem  pec- 
catimei  {Psat.  xxxi,  5).  Et  alius  proplieta  :  Qua- 
(unque ,  inquit ,  hora  conversus  ingemueris ,  salvns 
eris  {Eiech.  xxxiii,  i2).  Quia  vero  interna  haec  gra- 
tia,  iuTisibiiis  ista  mundatio  ad  plenam  ct  pcrfectam 
salntem  non  sufficit,  nisi  mundatio  exterior,  roun- 
datjo  utique  corporis  accedat ,  hoc  est  nisi  eodem 
eorpore  quo  peccata  commisit,  Deo  amare  poeniten- 
do  satisfaciat,  recte,  post  mundatam  lepram,  sub- 
jnnxit  Jesus,  et  ait  : 

Virfe,  nemint  dixeris.  Vide  ,  inquit ,  diligcnter  lc- 
ipsnm  altendendo  ,  vide  in  vcra  tc  Iiuroilitate  ciisto- 
^ndOy  vide  ne  graliam,  qucc  in  tc  facta  cst,  sic  ali- 


inini  ad  Dcuin.  Nam,  qui  male  vivendo,  criinina  cri- 
niinil)us  adjiciendo,  longe  ab  co  rccesserat,  per  spi- 
ritalis  vil»  laburem  qnotidie  ci  approximal.  Fit 
ctiain  centurio,  quando  dono  gratlse  ipsius  ad  illam 
perfcrtioneni  profecerit ,  quod  sicut  corpore ,  sic 
ctiam  menlc  proplcr  Deum  dercllnquit  sccundum 
evangelicum  Domiiii  pra^ccptiim  ,  quo  dicit  :  Si  vis 
perfectus  esse^  vadc,  vendc  omnia  qnce  habcSj  et  sequere 
mc  (Malth.  xix  ,  21).  Sic,  sic  dum  relictis  omnibiis 
ad  solum  illud  quod  est  supcr  omnia,  internai  vide- 
licet  dulcciiinis  Dei  gratiam  tcndit,  nec  tamen  nunc 
corporis,  nec  mentis  fiagilitatc  obsistente  pro  voto 
suo  comprehendit,  quasi  in  hxc  verba  humiliter  sup- 
plicando  prorumpit : 

DominCf  puer  meus  jacet  paralyticus  in  domo  ,  et 
male  lorquetur.  Ac  si  dicat :  Nosti,  Domine,  quia  te 
solum  super  omnia  diligo,  ad  internam  illam  dul- 
cedinis  tux  gratiam,  qua  diligcntem  refovere  con- 
suevisti  animam,  sitibundus  anhelo.  Sed  puer  meus^ 
sensus  et  aflcctus  meus,  quia  non  viriiis,  sed  pueri- 
lis  est ,  jacet  paralyticus  in  domo ,  jacct  dcbiiitatus 
et  afllictus  in  corpore  meo.  Nunc  enim  dcbilitas 
carnis,  nunc  140  tepiditas  cordis  delinet  ine,  quod 
consurgerc  nequco  ad  te.  Nec  hoc  soiummodo  doIeOy 
quod  tuie  divinac  dulcedinis  gratia  carco,  scd,  quia 
succedenlium  sibi  in  corde  meo  noxiarum  multitudo 
cogitationiim  quasi  quac  'am  paralysis  intus  dcbilitat 
cl  dissolvit  inc  ,  quod  subsistere  non  valco  in  te. 
Hacc  cst  torlura,  qua  male  tonjuelur  anima  mca.  Uxc 


L 


419 


TEN.  CODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


120 


sane  oratio  ,  oralio  est  hominis  non  carnalis  ,  sed  A  vel  etiam  prava  desidcria  et  iliicita,  tua  virtutc  re- 


spiritalis,  oratioui  pncccdenli  lanto  siibliniior,  ((uanto 
Dco,  utpotc  tota  spiritalis ,  est  vicinior ,  qua;  ctiam 
nunquam  sinc  efTectu  pra^tcrit,  qucmadmodum  con- 
scquenter  evangelista  oslendit ,  cum  subjungit  : 

Et  ait  illi  Jesus  :  Ego  veniamy  et  curabo  euni.  Di- 
cere  Jesu  cst  facere  Jesu.  Dicitj  quando  animx  de- 
siderium  suum  tribuit.  Quid  dicit?  Ego  veniam. 
Venitj  dum  desidcranli  sc  animse  per  visitantem  dul- 
cedinis  sua;  gratiam  se  ostendit ,  ut ,  dum  hic  peli- 
tionis  sua;  eficctum  promcrctur ,  gratiae  futurx  bea- 
titudinis,  quam  non  momentance,  sed  conlinuc,  non 
transcunter,  sed  aetcrnaliter  cum  ipso  babitura  crit, 
certificetur,  testante  apostolo  Paulo,  qui  dicil  :  Qui 
dedit  nobis  pignus  Spiritus  (II  Cor.  i ,  22).  Crcvis 


cusare  et  repcllere  valeo.  Et  alii  dico :  Veni,  et  venit^ 
quia  cogilatiouibus  vanis,  desideriis  malis  cedcnti- 
bus,  spiritalibus  ex  tuce  largitatis  muncre  dclectari 
valeo  sensibus.  Et  dico  servo  meo :  Fac  lioc,  et  facit. 
quiacorpus  meum  mibi  subjicio,  et  in  serYitutcm 
redigo,  ne  libertate  noxia  torpeat,  sed  pcr  bona 
opcra  cxcrccrc  sc  non  pigeat.  Exc  sunt  dona , 
Christe,  grati;e  iux,  dequibus  mcritis  meis  nihii 
attribuo,  sed  lotiim  quod  in  me  placitum  voluntati 
tu£  scntio,  praevcnienti  et  subscquenti  gratise  hu« 
mililer  ascribo.    . 

Audiens  autem  Jesus  miratus  esty  e.t  sequentibus 
se  dixit :  Amen  dico  vobis,  non  inveni  tanlam  fidem 
in  hrael.  Mirari  Jcsum  est   approbare  et  diligere 


enim  illa  supcrna;  visitationis  gratia,  qux  rnptim  hic  ^  Jcsum.  Audiens  inquit,  142  miratus  est.  Ip&ecnim 

auctor  ct  magisler  humilitatis,  verba,  qua3  de  vere 
humili  corde  prodcunt,  libenter  audit,  spcciali  be- 
nignilate  approbal,  ct  diligit,  quemadmodum  mani- 
fcstat  evangelista  ,  cum  subjungit :  Et  sequentibm 
sedixit.  Quinam  sunt  sequcntes  Dominum  nisi  mul- 
titudo  sanctorum  angciorum  et  electorum  hominum  ? 
His  omnibus  commendat  humilem  suum  Dominus. 
Amen  dico  vobis^  non  inveni  tantam pdem  in  IsraeL 
Pcr  Israel,  qui  interpretatur  ttr  videns  Deum^  apo- 
statas  angclos  intelligere  possumus,  qui,  quoniam 
ad  videndam  xternaliter  faciem  Dei  creati  fuerunt» 
Israel  nou  inconvenienter  nominari  possunt.  Et  est 
quasi  dicat  :  Hanc  incomparabilcm  iidei.virtutem* 


dcguslalur,  pignus  quoddam  csl  gratix  iliius,  qucc 
in  futura  vita  homini  sine  fine  rescrvatur.  Hoc  cnim 
ostcndit  nobis  Dominus ,  cum  non  prxscnlialitcr 
dicit  :  Ego  vcnio  ,  scd  :  Ego  voiiam,  et  curabo  eum. 
Est  cnim  quasi  dicat  :  Cum  morialis  vitx  niiserias 
transieris  ,  cum  deposito  carnis  oncre  ex  angusliis 
laboriosi  hujus  certaminis  liberandus  eris ,  ego  vc- 
niam  per  divinitatis  meae  potcntiam,  ego  tc  curabo, 
quia  ab  omni  quam  nunc  pateris  infirmitate  mcntis 
et  corporis  per  memetipsum  tc  sanabo.  Ex  hac  in- 
effabili  divm»  collocutionis  afTabilitate ,  qux  non 
corporis ,  sed  cordis  aure  percipitur ,  ipse  etiam 
homo  cognosccre  incipit  quod  ita  sit  quod  ad  plenam 


gratix  Dci  dulccdinem  in  hac  vita  nunquam  perve-  ^  quam  mil.i  homo  iste  ex  fragili  conditus  maleria 

cxhibetet  persolvit,  qui  in  lam  profunda  cordis 
humilitate  mex  potestati,  se  submiltit,  ut  quidquid 
unquam  virtutis  proprii  corporis  laboribus  acquisi- 
vit,  non  sibi,  sed  nomini  et  gratix  mese  totum  at- 
tribuat,  hanc  inquam,  fidem  non  inveni  in  Israel,  in 
angelis  meis,  qui  ingratos  sc  mihi  exhibucrunt,  dum 
supra  id  quod  facli  sunt,  contra  me  se  cxtulerunt. 
Primus  angelus  mcus,  pcrfectus  in  dccorc  a  mo 
crcalus,  contra  mc  se  cxtulit  :  Ponamy  inquicns,  su-- 
per  astra  cceli  solium  meum,  similis  ero  Altissimo 
(ha.  XIV,  li).  FFomo  istc  totus  subjcctus  voIuntaU 
mex  se  humiliat,  me  exallat. 

Amsn  dico  vobis  quod  multi  venient  ab  oriente  el 
occidentCj  et  recumbent  cum  Abraham,  Isaac  et  Ja- 


nire  possil.  Unde  respondet,  ct  dicit 

14*1  DominCy  non  sum  dignusut  intres  sub  tectum 
meum,  sed  tantum  dic  verbo,  et  sanabitur  puermeus. 
Ac  si  dicat :  Indignus  sum,  Domine,  quandiu  tectum 
porto  miserae  hujus  morlalitatis  et  ignorantiae,  ut  te, 
sicuti  es,  possim  cognoscere,  in  tc,  in  quo  solo  rc- 
quics  mea  est,  valeam,  sicut  dcsidero,  requiescere. 
Sed  tanlum  dic  verbo,  et  sanabitur  puer  meus.  Dic 
tatitum  verbo,  dic,  obsecro,  qui  es  Verbum  Patris, 
ut  submolo  tecto  ignorantiae  hujus  et  mutabilitatis 
viderc  mcrcar  cxcellcntiam  divinac  tuae  majeslatis. 
Nam  ibi  pcrfecte  sanabitur  puer  mcus,  ubi  tu  ipse 
spiritus  animic  mea'  ct  corporis  sanitas  eris,  qui  sinc 
corruplione   mulabililatis  in  clectis  tuis  siue  [finc 


manebis.  Uujus,  Dominc,  pietatis  ct  gratia;  indiguo  D  cob  in  regno  ccclorum.  Multi  isti,  qui  ab  oriente  e% 


mihi  pcccatori  tuo  spem  dcdisti  in  multis  et  magnis 
miseralionibus  tuis,  quas  in  me  ostendisti. 

Nam  et  ego  homo  sum  sub  potcstate,  habcns  sub 
me  militeSy  el  dico  huic  :  Vade^  et  vadit ;  et  alii  [Cod. 
alio]  :  Veni ,  et  venit ;  et  scrvo  meo  :  Fac  huc  ,  et  facit. 
Sum  quidem  homo  ^  non  qualis  aliquando  cram, 
quando  sine  tc  ct  contra  te  vivebam,  sed  homo  siib 
potestatc  y  homo  causa  tui  amoris  portans  jugum 
obcdientiae,  jugum  spiritalis  observantia;  ct  distri- 
clionis ;  Ilabens  sub  me  milites^  quia  sensus  meos  ct 
sUTectus,  qui  aliquando  supra  mc  crant,  dum  adver- 
sum  me  et  adversus  salutem  animx  mcx  militabant, 
jam  dono  gratix  tua:  ita  sub  mc  habeo  quod  inge- 
xeAtes  sc  cocdi  mco  cogitationcs  noxias  et  iuutiles,^ 


occidente  veniunt,  electi  iulelligendi  sunt,  qui  bene 
multi  possunt  dici,  quia  magni  ct  honorabiles  sunt 
in  conspectu  Dci.  Hi  ergo,  qui  ab  orientc  et  occidentt 
vcniuntf  id  cst  in  quibus  lumen  gratiai  Dei  oritur,  el 
cadem  adjuvanlc  gratia  pcccata  ct  vilia  occidunt, 
recumbent  cum  Abraham,  Isaac  et  Jacob  in  regno  ccc" 
lorum^  quia  cum  fide,  spe  et  charitate,  quac  trium 
horum  patriarcharum  nominibus  designari  videntur» 
eceicstis  rcgni  hscrcdcs  cfficientur.  Filii  autem  regni 
ejicientur  in  tenebras  exteriores.  Eosdem  ergo  pcp 
/iiios  regni^  quos  et  per  Isracl,  malignos  vidclicet 
spiritus  accipimus,  qui  ideo  filii  rcgni  dicuntur,  quia 
ad  hoc  creati  crant,  ut,  si  in  humilitate  et  sUbje- 
ctiooc  Dci  143  perstitissent ,  sinc  finc  regni  Del 


iH  IIOMILI.€  DOMINICAJr^S.  m 

Licolx  esse  dcbuisscnt.  Qai,  siculniodo  in  lenelras  A     Fa  ecce  i^iotus  magr.us  faclus  est  in  nari,  Per  mare 


ejecti  sunC  interiores,  quod  yidelicct  ad  luceni  co- 
gnitionis  et  dilectionis  Dei  nunquam  redire  volunt, 
ila  etiaui  in  eitremp  niagni  judicii  die  in  tenebras 
eitericres  ejicientur^  ubi  ^elernse  danmalioni  subja- 
cebunt,  et  in  igne  inexstinguibili  perpctuo  cruciandi 
enint.  Post  cxpressam  damnalionem  supcrborum 
ftpirituum,  quae  sit  remuneratio  kumilium  electo- 
nim,  mystice  designatur,  cum  prolinus  subiufcrtur  : 
Dixit  autem  Jesus  centurioni :  Vade^  el  sicut  cre- 
didisti^  fMi  tibi.  Uxc  sunt  verba  consoliitionis  ct  gra- 
tisc,  qux  clectus  quisque,  qui  liic  viriliter  cerlave- 
ril,  in  hora  mortis  sua;  audire  nicrctur  a  Dco.  Vade, 
inquit,  ac  si  dicat :  Vade,  egredere  de  instabilitate 
mortalitatis  hujus  miserae,  a  convalle  plorationis. 


quoque  amarrc.^Jim  cor  potcst  accipi,  non  ira  noc 
odio,  sivc  al  is  quibtrslibet  vitiis  amaricatum ,  sod 
quod  dulcis  quodaramodi)  -  amaritudo  poenitenti» 
reddit  amarum.  Nam,  dum  q«ji3  vcrc  ^oenitens  qurc- 
quc  sua  ad  memoriam  rcvocal  peccata,^«7«(i^;KV5>Lste 
vwtus  in  corde  suo  ellicitMr,  dum  non  ex  parte,  sed 
totus  inlra  se  pcr  compunctionem  cordis  commove- 
lur.  Ihmc  ergo  felicem  el  magnum  motum  nullus 
eillccrc  potcril  in  corde  hominis,  nisi  illc  solus  nia- 
gnus  Dominus  et  laudabilis.  In  qua  commotione  na- 
vicula  opcritur  fluctibus,  ut  dicitur  in  consequen- 
libus  : 

145  ^'^    "'  navicula   operiretur  fluctibus.   Per 
fluctus  istos  inundanles  designantur  lachrymse  vere 


ingredcre  in  locum  exsultationis  et  laetitioe  :  Et  sicut  ^  poenitenlis  animae,  qua;  non  frigido ,  sed  fcrventis- 


credidisti ,  fiat  tibi.  Totum  quod  de  mea  spcrasli 
pietate  mecum  in  mca  aetemalitcr  halebis  aiterni- 
Ute.  Post  dulccm  hanc  divina;  invitalionis  vocrm, 
cum  ex  bujus  vitae  mlscriis  homo  bcalus  exemplus 
facrit,  vere  el  perfecle  implcbitur  quod  subjunclum 
est : 

Et  sanatus  est  puer  ex  illa  hora.  Ex  illa  enim  hora, 
qua  electus  quisque  corpus  corruptionis  hujus  de- 
posucrit  assumptus  in  seternx  claritatis  lumen  spi- 
rit:is,  quod  csi  puer  ejus,  perpetua  quadam  sanitate 
aDeo  in  Deo  ita  stabilietur  quod  nunquam  mutabi- 
tur,  nunquam  corrumpetur.  Ad  hujus  sanitatis  per- 
petuitateni  perducat  nos,  qui  inPirmus  factus  est 
propter  nos,  Jesus  Christus  Dominus  noslcr,  qui 
ciun  Patrc  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  pcr  om- 
nia  saccula  saeculorum.  Amcn. 

144  HOMILIA  XVIII. 

VH  D01li:«ICAU  IV   POST    EPIPUANIAM  PRIMA. 

Ascendente  Jesu  in  navicutam ,  seculi  sunt  eum  di^ 
scipuli  ejuSf  et  ecce  motus  magnus  factus  est  in  mari 
{Matth.  viii). 

Quia  in  singulis  quibusqiic  Evangeliorum  verbis 
mysVicum  superabundare  sensum  evangclisla  prajvi- 
dlt,  uariculam  potius  quam  navim  in  prxscnti  poncre 
Toluit,  per  quam  humilis  quaeque  accipitur  anima, 
quae  in  oculis  suis  parva  quodammodo  existil  ct  de- 
specta.  Ad  hanc  secundum  vcrborum  qualitatem  Jc- 
sum  descendere  convenientius  nobis  dici  videretur 


simocordis  profluunt  aflectu,  et  acceplabiles  admo- 
dum  a  divino  suscipiuutur  conspoclu.  lios  ergo 
fluctus  Jonas  propheta  super  sc  trausisse  agnovit, 
dum  pro  iiiobcdientia'.  culpa  pceuitentia!  ductus  hujus- 
modi  verba  prolulit :  Fluctus  tui  super  me  transie- 
runt,  et  ego  dixi :  Expulsus  sum  ab  oculis  tuis  (Jon. 
II,  i.)  Sic  et  nos,  qui  oflcnsam  Domini  divina  trans- 
grcdiendo  praiceplaplerumqucincurrimus,  frequen- 
ter  oportct  diccrc  h;cc  vcrba,  juxta  cxemplum  pro- 
phctae  islius :  Fluctus  tui  supet  me  transicrunt,  et 
ego  dixi:  Expulsus  sumab  ociilis  futs.Quod  est  dicere  : 
Super  me,  id  est  in  supcrius  meum,  videlicct  ani- 
mam,  fluctus  tui.  fluclus  scilicct  compunctionis 
transierunt,  qui  expulsum  me  ab  oculis  tuis  jum 
pcrfectc  quodammodo  agnosccre  fccerunt.  Nam 
nullus,  expulsionem,  imoet  miseriam  sui  tam  recte 
tamque  clare  intueri  poterit,  sicut  in  illa  visilationis 
hora,  duni  hos  super  se  fluctus  transire  promcruerit. 
Sicut  etium,  quod  cperitur^  non  vidctur,  sic  ni« 
miruni  peccata  nostra  licet  omiiia  divinx  majestati 
nuda  sint  et  aperta,  his  tamen  lacrymarum  fluctibus 
abluta,  quasi  incognita  apiid  illum  erunt  et  oper- 
ta.  Unde  pcrDavid  dicitur  :  Bcaii,  quorum  remissa^ 
sunt  iniquitates,  el  quorum  tccta  iuut  peccata.  [Psat. 
xxxi,  i).  Quoniam  originale  peccatum  ncquaquam 
proprio  rcalu  incurrimus,  sed  ex  parentum  natura: 
conlraximus,  sine  laboris  nostri  exercitio  divina 
solummodo  prxveniente   gratia   remissum    est  ia 


quamiuceftifer^,  cujusgratia  ab  arce  Patris  desuper  d  baplismo.  Al  vero,  dum  ad  maturam  ictatem  per- 


descenditjn  cor  hominis.  Scd  pulchre  satis  hoc  loco 
Jesus  ascendcre  dicitur,  qui  in  subjecta  sibi  per  bo- 
nam  volunlatem  anima  varias  virtutum  ascensioncs 
ponere  qnandoqvie  dignabitur.  Quo  facto  revera  eum 
disciffuii,  id  est  sensus  bominis  sequuntur,  dum  di- 
Tini  timoris  disciplina  conslricti  a  tcrrenis  ad  coelc- 
siia  d^rigunlur.  £t  recte  per  discipulos ,  qui  a  di- 
scendo  sunt  dicti  sensus  accipi  possunt  humani, 
quoniam  post  felicem  prxdictse  asccnsionis  gradum 
tam  ad  iateliigendum  quam  ad  audiendum  verbum 
Deicapax  admodum  efQcitur,  qui  prius  nec  fructuose 
audire,  nec  dulciter  intelligere  aliquid  horum  potc- 
ral.  Sed  quid  hsec  beatitudinis  confcrant,  cvangelisla 
continuo  commemorat :  ,     .    . 


venimus,  quia  volum  baptismi  nostra,  proh  dolort 
volunlatepcccatis  scrviendo  irritum  fccimus,  dignuio: 
esl,  ut  unusquisque  nostrum  peccata ,  quse  proprio 
arbitrio  commisit,  proprii  etiam  corporis  labore  peT 
puram  confessionem  et  dignam  satisfactionem  in- 
cessanter  tcgere  conteiidat,  el  a;quo  moderamini» 
pondcre  tanta  deflcat  amaritudine,  quanta  hsec  ea 
dein  se  pcrpctrassc  recordatur  male  dulci  carnis 
delectatione.  His  igitur,  quantum  possibile  est,  ju- 
giter  insistenti  nequaquam  in  consummationevitiF 
Dominus  peccaium  impulabit,  quoniam  quemad* 
modumqui  materiali  pro  146  Christo  gladio  suc* 
cunibil,  ab  omni  peccatorum  sorde  certissime  per 
sanguinem  ablutus  bbcr  coelum   ingreJitur,  sic  u^ 


IS5  i^EN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  iU 

mirufn   ct  islecnjus  caro  hocmodo  cum  vitiisct  A     Minimam  vero  fldem  sxculares  quique  ^habere 


concupiscentiis  crucifigitur,  sine  dubio  roartyrum 
magnifica  gloria  pcrpetualiter,  ut  dignum  est ,  in 
coelis  coronabilur.  Sequitur : 

Ipse  ver 0  dormiebat.  QnicunqnQ  his  quae  prxli- 
bavimus,  vigilanter  insislere  laborant,  et  pia  ea- 
dem  laboris  opera  profunda  cordis  humilitate  cu- 
stodiunt,  in  ipsorum  revera  cordibus  dormire,  id  est 
suaviler  requiescere  dignatur  Dominus,  ut  per , 
proplietam  suum  ipse  pronuntiat  dicens  :  Super 
quem  requiescam  nisi  super  humilem  et  quielum  et 
trementem  sermones  meos  ?  (Isa,  lxvi  ,  2.)  Nuuc  au- 
tem  quia,  sicut  mali  peccatum  peccato  adjicientes 
semper  pejores  elficiuntur,  sic  ctiam  elecli  de  bono 
in  melius  quolidie  proficientes  meliorcs  reddunlur, 


dicuntur,  quibus  arduum  nimis  et  omuino  impossi* 
bile  esse.videtur  solitam  carnis  voluptatem  aliquan* 
do  postponere,  et  laborem  districtioris  vitae  pro 
redemptione  animarum  assumere :  qui  iicet  in 
Deum  quodammodo  credant,  minimam  tamen,  ut 
diximus,  fidem  habere  se  operibus  omnino  arfirmant, 
At  vero  qui  spiritalis  vitae  culmcn  aggrediuntuTt 
omnes  pene  pariter  pra^ictam  Pelri  fidem,  id  cst 
modicam  habere  comprobantur,  quia  dum  in  primor- 
dio  conversionis  magna  animi  constantia  adversa 
quxque  patienter  tolerarc  proponunt,  subito  aliqui- 
bus  tentalionum  ventis  irruentibus,  quemadmodum 
Petrus  in  mari  titubando  mergi  coepit,  sic  et  isti  a 
proposita  mentis  stabilitate  declinare  incipiunt.  Ad 


ut  per  Joannem  dicitur  :  Qui  in  sordibus  est  sorde-  ^  h»c  vero  si  qua  gratia  tam  divina  quam  humana 


$cat  adhuc,  et  qui  sanctus  est  sanctificetur  adhuc. 
(ilpoc.xxii,!!.)  Rectenunc  evangelistahaecsubjuu- 
git  verba : 

Et  accesserunt^  et  suscitaverunt  eum.  Quinam 
accedentes  ad  JesumdiscipuIi,nisi,quemadmodum 
in  primordio  lectionis  praenotavimus,  sensus  sunt 
nostri,  qui  post  dinumerata  haec  omnia  magna  ad 
Jesum  confirmationis  accedunt  constantia  ?  Quia, 
sicut  pcr  mala  desideria  ab  illo  reccdilur  sic  nimi- 
rum  per  bona  ad  ipsum  feliciter  acceditur.  Qua- 
propter  nos  ad  eum  pcr  pia  et  .sancta  dcsideria, 
iuio  pcr  bonam  accedere  oportet  voluntatem,  et  pcr 
laudabilem  suscitare  operationcm,  per  assiduam 
pulsare  orationem  dicentcs  :  DjminCf  salva  nos^  pc- 
rimus,  Ac  si  dicanms :  Domine^  salva  nos,  id  est 
firroiter  in  nobis  conserva  magnum  motum  istum, 
delcctabilcs  lacrymarumfluctus.  suavissimam  dormi- 
tionem  tuam  quia  tam  fragili  circumdamur  corpore, 
tam  instabili  fluctuamus  cordc,  ut,  nisi  ex  tua  ha^ 
in  nobis  salvcntur  gratia,  citius  cx  nostra  pcribunt 
procul  dubio  inconslantia.  El  alitcr  :  Domine,  salva 
nos,  perimus^  quia,  etsi  aliquid  boni  fecerimus,tantae 
imperfectionis  csse  cognoscimus,  ut  proinde  saiu- 
tem  animarum  minime  consequi  mereamur,  nisi 
de  lua  specialitcr  pietalis  providentia  salvemur. 

147*  ^^  ^*^'^  ^''  '  0^'^  timidi  eslis  modicaa  fidei  ? 
Ac  si  dicat :  Ideo  timidi  estis  quia  modica  fidei  es- 
tis.  Si  modicae  fldei  non  essetis,  timcre  nccesse  non 
baberelis.  Nunc  ergo  quid  modica  sit  fidcs,  videa- 
mus.  Trifariam  enim  fidei  divisionem  Dominum  in 
Evangeiio  notasse  legiraus,  minimam  videlicet,  et 
modicam,  et  magnam.  Pro  minima  quippe  fidc  di- 
scipulos  suos  quasi  admoneudo  redarguit,  dum  hu- 
juscemodi  verbis  alloqucns  cos  ail :  Nolite  soUiciti 
esse  dicentes :  Quid  manducabimus^  aut  quid  bibemus  ? 
(  Matth.  VI,  32. )  Pro  modica  vero  fide  Petrum 
supra  mare  ambulantem,  sed  valido  irrucntc  vcnto 
titubanlem,  increpavit  dicens  :  Modicm  fidei,  quare 
dubitasti  ?  (  Matth.  xiv,2i. )  Magnam  etenim  fl- 
dem  in  muliere  Chananaea  laudavit,  quae  pro  diii- 
tina  Dominic^e  repulsionis  tolerantia  tandem  ab 
ipso  audire  promeruit :  0  mulierj  magna  est  fidcs 
Hta,  fiat  tibi,  sicut  vis  (  Matth.  xv,  28). 


accedit,  statim  inconsiderate  cor  extollitur,  etsic 
de  prosperis  inanescunt,  de  adversis  tepescunt,  ita 
ut  in  his  quae  Dei  sunt,  quasi  expertes  et  frigidi  re- 
maneant,  in  hisquxad  proximumpertinent,  amari 
ct  crudeles  existant.  Magna  ei^o  fides  est  nec  pro- 
speris  extolli,  nec  adversis  frangi. 

Sed  quinam  sunt  qui  magnam  hanc  fidem  teneantt 
ut  nec  prosperis  extollantur,  nec  adversis  dejician- 
tur?Quisad  haec  idoneus?  Quis  sapicns  custodiet 
148  ^^^^  Paucorum  vero  est  isla  virtus.  Sed  li- 
cel  iios  infirmi  et  instabiles  nullo  modo  adhaec 
idonci  simus,  tamen  aliqui  Dco  adjuvante  sunt  qui 
tantae  perfectionis  existunt,  ut  haec  custodiendo  nec 

P  prosperis  extollantur,  nec  adversis  frangantur.  Qui- 
cunque  est  ergo  qui  tantae  ac  talis  beatitudinis  di- 
gnus  efiicitur,  huic,  quantum  in  hac  corruptionis 
vita  fleri  valet,  omnis  procul  dubio  salus,  omnis 
benedictio,  prout  vult,  eveniet  quemadmodum  prae- 
dictae  mulieri  Chananae  ipse  auctor  ait  pietatis :  Fiat 
libi  sicut  vis,  Sed  quod  tamen  inter  haec  oronia,  licet 
magna  nimis  et  iniranda,  nullus  perfectam  in  hac 
vita  conscqui  salutem  possit,  manifeste  evangelista 
innuit,  qui  magnam  valde  ct  memorabile  illud 
tunc  futurae  resurrectionis  subjungit,  dicens  : 

Tunc  surgens  imperavit  ventis  et  mart,  et  facta  esi 
tranquillitas  magna.  Tunc^  id  est  transito  ac  finito 
hoc  mortalitatis  tempore  salvati  quique  potenter 
ventis  et  mari  poterunt  imperare.  Per  mare  quippe 

D  cor  noslrum  intelligimus,  per  venlos  septem  dona 
Spiritus  sancti  accipiuntur.  In  universali  namquc 
mortuorum  resurrectiune  dum  electi  perfectc  ad 
vilam  ajternam  resurgunt  tam  anima  quam  corpore, 
inipcratovia  eis  potestas  traditur,  quia  sicut  pro- 
prium  est  imperatorum  ut  quod  verbo  imperant, 
protinus  opere  impleatur,  sic  ct  isti  magna  virtutis 
potcntia  pro  desiderio  suo  donis  utuntur  Spiritus 
sancti,  quod  nullo  unquam  labore  obtinere  poterant 
in  hac  vita  positi.  Ilis  itaque  adeptis  magna  revera 
fiet  tranquiUitas  mentis  et  corporis  quia,  licet  pcr- 
fecti  tranquillitalem  cum  Christo  plerumque  in  hoc 
saeculo  habeant,  magna  tamen  haec  eadam  nequa- 
quam  dici  poterit,  quam  multiformis  tentationum 
varietas   toties  interrumpit.  In  ^terna  enim  vita 


fJ5  HOMILliE  DOMLMCALES.  126 

mogna iiiiii*setaiinlranda  fiet  tranquillitas,  ubinec  A     Pulchre  autcm,  ul  ;cstimo,  prima  a^tas  animx  di- 

citur  notitia  Dci,  quia  dum  Iiomo  adhuc  est  in  igno- 


corporis  (iragilitas,  nec  hostis  antiqui  ulterius  no- 
cere  poterit  perversitas.  Unde  protinus  cvangelista 
sobjungit : 

Porro  homines  mirati  sunt  dicentes  :  Qualis  est 
kic,  quia  tentis  imperat  et  mari,  etobediunt  ei? 
llagua  auteoi  tunc  et  ineflabili  laudis  admiratione 
dieont :  Quantus  et  qualis  est  hic,  149  qnam  suavis, 
quam  desiderabilis,  de  cujus  duicedinis  magnitu- 
dine  in  mortali  adhuc  consiituti  carne,  sxpc  ssepius 
audiTimus,  sed  nunquam  talia  qualia  nunc  oculis 
mentis  et  corporis,  ipso  propitiantc,  perspeximus. 
Cui  venti  et  mare  obcdiunt,  mare  scilicet  cor  no- 
litrum,  venti  dona  Spiritus  sancti  nam  cor  nostrum 
donis  Spiritus  sancti  repletum  perenniler|obediet  ei. 
Ad  hanc  veram  cl  stabilem  vita;  securiiatem  pcrdu- 
cat  nos  Jesus  Christus,  qui  cum  Patre  et  Spiritu 
sanctOYivitet  reguat  Deus  per  omnia  saecula  saecu- 
lonim.  Amen. 

HOMILIA  XIX. 

»   DOMtNICA  V  POST   EPIPBANIAM   PRIMA. 

De  quinque  spiritualibus  Ttalibus  animije. 

1n  qainque  Dominicis,  quas  ab  illo  tempore  ex 
quo,  qui  xtemus  erat,  pro  nobis  temporalis  fieri 
cligDatus  est,  celebravimus,  quinque  aetalcs,  infan- 
tiam,  pueritiam,  adolcscentiam  vcl  juvcntutcm,  sc- 
nectutem,  decrepiiam  setatem  satis  congruc  possu- 
mus  accipere.  In  Deitate  quippc  sua  Cbristus  xta- 


rantia  Dci  ct  sui,  est  quodammodo  quasi  in  infantim 
atate.  Accedentc  autcm  doclrina  Dei  accedit  et  no- 
titia  Dci.  Si  cnim  doctrinx  bonum  non  acccsserit, 
etiam  notitix  Dci  ct  sui  donum  procul  abcrit.  Ad 
hunc  sensum  ducit  nos  oflicium  :  Dum  medium  st- 
lentium  tenerent  omnia,  et  nox  in  sue  cursu  iter  ha^ 
beret,  omnipotens  Scrmo  tnus ,  Domine ,  de  coelis  a 
regalibus  sedibus  vcnit  (Sap.  wiii,  14).  Quid  est 
cnim :  Dum  medium  sHentium  tenerent  omnia^  nisi 
quod  quasi  in  prima  a;tate  infantiae  homo  est  in  si- 
Icntio,  dum  cst  in  ignorantia?  £t  ha;c  ignorantia 
tandiu  pcrscverat,  doucc  omnipotens  Sermo  a  regali' 
bus  sedibus  veniat.  Regales  sedes  bcne  dici  possunt 
^  corda  bonorum  prxlatorum ,  quorum  omnipotenti 
Scrmone,  qui  de  coslis  rentf,  corda  eorum  visitantiir, 
et  a  pristina  cxcitate  liberanlur.  151  Hespondent, 
et  concordant  ad  hxc  vcrba  sancti  clvangclii :  Erant 
pater  et  mater  Jesu  admirantes  svper  his  qu(C  dice- 
bantur,  et  benedixit  illis  Simeon,  Simeon  cnim  signi- 
flcarc  potest  praelatum ,  qui  tunc  bencdicit,  quando 
bonam  ct  sanam  exhortationis  doctrinam  emitlit, 
qua  audita,  et  cor  penelranle  et  ilhistrante  bcnc, 
anima  elccia  et  ad  vitam  priedestinata  incipit  valde 
admirari  supcr  his  quae  dicuntur.  Quia  vero,  sicut 
diximus,  nolitia  Dci  per  doctrinam  proelatorum  ac- 
ccdit ,  recte  ct  congrue  docet  Oralio  quomodo  pra>- 
lati  pro  teneriori  ct  innrmiori  xtalc  infaiitum  suo- 


leiD  non  habuit,  sed  oetcrnitalem.  Ex  quo  autem,  ^  rum  dcbcant  orarc.  Et  Lcne  el  optime  pro  infanti- 
'    '  "       .....  .  .  jjyg  gjjjg  Qranj   Infans  enim  dicitur  quasi  non  fans, 

quia  non  potcst  fari,  ct  ideo  quia  infantes  eorum 
nequeunt  orare,  studiosc  et  assidue  pro  eis  debent 
Deum  Patrem  implorarc  his  verbis,  diccndo  :  Om- 
nipotenssempiterneDeus,  dirige  actus  nostros  in  bc- 
neplacito  tuo,  ut  in  nomine  dilecti  Filii  tui  merea- 
mur  bonis  operibus  abundare.  Quod  idem  est,  ac  st 
Dco  Patri  dicant :  0  Dominc,  qui  nos  ad  hoc  as- 
sumpsisti  et  elegisti,  ut  infantibus  nostris,  id  est 
subditis  nostris  prospiciamus ,  dirige  actus  nostrcs 
in  bencplacito  tuo,  ut  tibi  soli,  noii  hominibus,  plai 
ceant  actus  nostri,  quatenus  in  nomine  dilecti  Filii 
tui,  nos  et  subditi  nostri,  mercamur  bonis  opcribus 
abundare,  nos  propter  te  illos  docendo,  illi  pro 


q;ii  aetcrnos  erat,  descendit  a  divinitatc  sua  ad  hu- 
inanitatem  vel  tcmporalltatcm  ,  c(rpit  cum  humani- 
tate  babere  aetatem,  ut  nos  ab  humanitate  faccrct 
ascendere  ad  divinitatis  suae  xtcrnitatem.  Qui  licet 
ail  senectutem ,  el  decrepitam  setatem  non  pcnene- 
rit,  in  ea  tamen  natura  apparuit,  in  qua  ci  ad  has 
setatcs  pervenire  possibile  esset.  Sed  quia  pcr  cas- 
6/em  quinque  sctates  unusquisque  nostrum  proflcit 
in  corpore,  vellemus,  ti  Deo  donanle  possenms,  ad 
spiritales  interioris  hominis  aetates  referre,  quibus 
coram  Deo,  ut  eo  digni  inveniamur,  debemus  profl- 
cere. 

Primam  a:tatem,  quod  est  infantia,  nominare  pos- 
eamus  notitiam  Dei ,  quam  eflicit  in  anima  bonum 


Ulod  quod  est  doctrina  Dei.  Secundam  atatem,  quod  ^y  amore  tuo  audiendo,  nos  et  obaudiendo. 

est  pueritia^  nominarc  possumus  obedicntiam  man-         --      • 

datorom  Dei,  quam  perficit  timor  Dei.  Tertiam  a^ta- 

(rm,  quae  dicitur  adolescentia  vel  juventus,  verbi  Dci 

pnedieationem  appellamus,  quam  parit  bonum  illud 

qood  est  amor  Dei  et  proximi.   Quartam  a^tatem 

150  4^  vocatur  senectus,  perfcctam  carnis  ct 

cordis  rounditiam ,  quam  gencrat  et  producit  bono- 

nim  cperum  exercitatio.  Quintam,  quod  est  decre- 

ffita  cetas,  nominare  possumus  plenam  de  mundo 

vidoriam  et  coclestis  vitae  gloriam,  quam  format  et 

eflkit  in  nobis  vera  vitae  perfectio.  His  quinquc  lau- 

dabilihus ,  et  probatis  animx  aetatibus  singula  pos- 

smmis  aptare  Evangelia  ct  officia,  in  quibus  ejus- 

dem  sensus  elucct  mvsterium  et  congruentia. 


Post  hanc  primam  xtatem  animse  secunda  cetas 
anima^,  quam  obedienliam  mandatonim  Dei  nomi- 
navimus,  sequitur.  Quam  secundum  xtatem  efllcit» 
et  inchoat  timor  Dei.  Ex  doctrina  enim  Dei  instro- 
ctus  et  informatus  donum  timoris  accipit,  per  quod 
timere  Deum,  et  poenas  gehcnnae  praecavere,  ac 
mortis  horam  attendere  ct  expavesccre  incipit.  Et 
ex  hoc  timore  laudabili  nascitur  consequenter  per  • 
vigil  obedientia  mandatorum  Dci.  Huic  actati  recte 
Evangelium  aptari  potcst :  Cum  factus  esset  Jesu$ 
annorum  duodecim,  Ubi  dc  illo  qui  factus  est  nobis 
forma  et  spcculum  vivendi,  dicitur  quia  descendit 
cum  eiSy  et  erat  subditus  itlis.  Quibus?  Utique  paren- 
libiis  snis,  quibus  subdi  et  olcdirc  adbuc  pucr  non 


1^7 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOiNTENSIS 


m 


refus^t.  Rcspiclt  ad  bunc  scnsuni  missae  oflQcium,  A  iestia  simul  et  terrena  moderaris,  supplicationes  po- 


ubi  ille,  152  Q"i  ^^  tiinore  Dei  transit  ad  obedien- 
tiam  mandatorum  Dci,  sic  canit  dicens  :  In  exceUo 
throno  vidi  sedere  virumt  quem  adorat  muUituda  an- 
gelorum  psallentes  in  unum:  Ecce^  cujus  imperii  no^ 
men  est  in  aternum,  Puerorura  est  timere  semper 
magistrum  suum,  quasi  in  cxcelso  throno  sedentem 
videre.  Et  ex  hac  comparatione  elcctus  quis(iue  Do- 
minum  suum  et  Magistrum  semper  propter  obcdien- 
tiam  mandatorum  Dci  debel  pavere  ct  timerc.  Quem 
adoraty  hoc  est  quem  veneratur  muUiludo  angelo- 
rum,  id  cst  bonorum  subditorum,  psallentes  in  unumy 
scilicet  unanimi  concordia  orautes,  quateuus  ita 
prsesentis  regiminis  leneat  imperium,  ut  quandoque 
nomen  imperii  ejus  maneat  in  acternum.  Ad  hanc 


pnti  tui  clementer  exaudif  et  pacem  tuam  nostris  con^ 
cede  temporibus.  Quid  sunt  coelestiat  quxvc  terrena^ 
quse  Deus  omnipotens  moderatur?  Coelestia  sunt,  ut 
arbitror,  pra^lati ;  terrena  subditi.  Yel  cxlestia  su- 
perna  et  ccelestia  illa  praedicatorum  verba ;  terrena 
vero  bona  iila  opera  qua;  per  coelestia  verba  pras- 
latorum  oriuntur  ct  nascuntur  in  cordibus  subdito- 
rum.  Petimus  itaque  ut  ille,  qui  modcratur  coslestia 
el  lerrena  pacem  suam  nostris  'concedat  temporibus^ 
id  est  ut  inter  prxlatum  et  subditos  paccm  et  con- 
cordiam  faciat,  quia  ctsi  aliud  quid  intcr  eos  emer« 
serit,  citius  corrigetur,  citius  Deo  adjuvante  decli- 
nabitur,  si  tantuni  pax  et  dilectio  continua  inter 
cos  habeatur.  Nec  discordat  ab  hoc  sensu  olliciuni 


setatem  respicit  Oratio ,  ubi  post  acceptam  noliliam  B  missa; :  Omnis  terra  adoret  te,  Deus,  et  psaUat  tibi, 


et  obcdientiam  mandatorum  Dei ,  qua;  nascitur  ex 
timore  Dei,  non  modo  infantes ,  sed  pueros  suos 
paratos  obedire  mandatis  Dei,  prselati  Domino  Deo 
coromittunt,  in  Oratione  sua  dicentes :  Vota  quce- 
gumusy  Domine,  suppUcantis  popuU  cslesti  dono  pro- 
gequere,  ut  et  quw  agenda  sunt  videant,  et  ad  im- 
plenda  qua;  viderint  convalescant .  Ac  si  ad  Dominum 
dicant :  0  Domine ,  quia  pueri  nustri  vota  sua  tibi 
jam  ofTerunt,  tu  tibi  supplicantes  ccelesti  dono  pro- 
sequere,  ut  et  qua;  agenda  sunt  videant,  hoc  est  ut 
mandata  tua  cognoscant,  et  eadem  qux  cognovc- 
rint,  obediendo  tibi  fideliter  et  ccrtatim,  fac  ul  ad- 
implcre  et  perficere  satagant. 
Post  bas  duas  aetates  tertia  atas^  quod  est  adole- 


psaUnum  dicat  nomini  tuo  ,  Domine.  Omnis  terra 
quivis  pnelatus  est  et  subditus ,  qui  slnguli  Deum 
adorantes,  nomini  tuo  altissimo  gloriam  dicent,  et 
laudem  dabunt.  Quod  vcro  additur  in  Graduali  : 
Misit  Dominus  verbum  suum ,  et  sanavit  eos,  quid 
est  nisi  quod  Dominus  verbum  suum  mittity  quando 
ora  praedicatorum  ad  sananda  subditorum  corda 
per  verba  exhortationis  aperil?  Quo  vcrbo  emisso 
bene  sequitur  versus  :  Confiteantur  Domino  miseri- 
cordiie  ejus^  et  mirabiUa  [ejus  fiUis  hominum.  Qii*i 
est  enim  Domiuo  confiteri,  nisi  post  emissa  prscdi- 
cationis  verba,  bonael  laudabilia  operari? 

£54  '^^^  ^^^^  setatcs  quarta  a^tas,  quae  senectus 
vocatur,  subsequitur,  per  quam  pulchra  illa  et  lau- 


icentia  vel  juventuSf  quam  nos  verbi  Dei  prsedica-  ^  dabills  aetas  animae,  quod  est  perfecta  carnis  el  cor- 


tionem  nominavimus,  sequitur,  quam  bene  et  pul- 
chre  virtus  ilia,  quod  est  amor  Dei  et  proximi, 
eOicit  in  anima  et  operatur.  Qui  enim  notltiam  Dei 
et  obedientiam  mandatorum  Dei  habuerit,  pulchre 
ad  tertiam  ailatem,  quod  esl  adolescentia  vel  juven- 
tus,  tendit  quia  sicut  in  adolescentia  homo  habilis 
est  nuptiis ,  sic  transcursis  his  duabus  a^tatibus 
homo  aptus  est,  qui  verbi  Dei  dispcnsalionem  ac- 
cipere  debeat.  Qua  verbi  Dei  prsedicatione  accepta 
necesse  esl  ut  virtus  illa,  quod  est  amor  Dei  et 
proximi,  illum  comitetur.  Quia  si  verbi  Dei  prxdi- 
catio  aliquem  in  subditis  fructum  ferat  et  faciat, 
dignum  est  ut  hunc  fructum  solius  Dei  amor  con- 


dis  munditia  accipitur.  Hanc  pulchram  et  laudabilem 
animae  xtatem  virtus  ilia,  qua:  est  bonorum  operum 
exercltatio,  parit  et  perficit.  Quse  carnis  et  eordis 
munditia  mystice  in  sequenti  Evangelio  :  Cum  de- 
sccndisset  Jesus  de  monte,  denotatur,  ubi  leprosus 
mundalur,  el  paralylicus  curatur.  Carnis  ctenim  im- 
mundilia  non  injuste  immunditiae  leprae  compara- 
tur,  a  qua  liberatur  homo,  dum  in  corpore  mun- 
dalur  a  malis  operibus,  et  in  corde  a  noxiis,  vanis 
et  supcrfluis  cogiiationibus,  quod  esl  paralysis,  sa- 
natur.  Unde  ut  ab  hac  duplici  cordis  et  corporis 
inlirmitate  liberemur,  et  cum  bonorum  operum  exer- 
citatione  ad  perfectam  caniis  el  cordis  perveniamus 


solidet  et  perficiat ,  quia  in  verbi  Dei  153  pr^^^^i-  d  munditiam ,   supcrni  adjutorii  opem  imploramus, 

dicentes  :  Omnipotens  sempiternc  Deus,  infirmitatem 
nostram  propitius  respice,  alque  ad  protcgendum  nos 
dexteram  tuos  majestatis  extendc.  El  salis  digne  Deura 
omnipolentem  petimus,  ut  innrmitatem  noslram  re- 
spiciat  quia  hujus  leprae  innrmitas,  id  est  maloruni 
operum  immundilia,  el  paralysls ,  id  cst  noxiarum 
cogiiationum  superfluitas,  nunquam  a  nobis  fuga- 
tur,  nisi  ille  nos  propitius  respiciat,  alquc  ad  prote- 
gendum  ab  his  dexlcram  majestalis  suae  exlen- 
dat. 

Quarta  autem  hac  «tate  feliciler  transcursa  quinta 
wtaSf  quod  est  decrepita,  pouitur.  Per  quam  aetatera 
alas  animae,  quam  nos  plenam  dc  mundo  victoriam 
ct  ciKlestis  vitae  inlroitum  nominavimus,  accipi  po- 


calione  nihil  praelatus  quacrere  vei  desidcrare  dcbct, 
nisi  solius  Dei  amorem  et  subditorum  suorum  aedi- 
ilcationem  et  salutem.  Quia  igitur  in  juventutc  et 
adolcscentia  aptus  cst  homo  nuptiis,  congruc  huic 
aelati  Evangelium  :  Nuptice  facta  sunt  in  Cuna  Ga- 
if/oras  in  quo  de  nuptiis  tractatur,  aptari  potest.  In 
spirilalibus  quippe  nuptiis,  quae  per  carnales  desi- 
gnanlur,  spiritalis  sponsus  est  prxlatus,  sponsa 
vero  ejus  congregatio  sibi  commissa,  quam  ei  in 
verbi  Dei  praedicalione  Christus  desponsavit,  el 
subarrhavit.  Et  quoniam  valde  congruit,  et  valde 
necessarium  est,  ut  inter  praelatum  et  subditum 
assidua  pax,  jugis  dilectio  pcrseverct,  aptc  in  Ora- 
tion3  dicimus  :  Omnipotcns  sempiternc  Dens,  qui  cx- 


Ii9  nOMILIvE  DOMIMCALES.  130 

lesl.  Hanc  prxJicabilem  xlaleni  eflicil  el  poificit  \  factus  esl  in  mari,  iibi  ipse  demiim  siirger.s  impcrat 


Yitffi  perfectio,  et  in  hac  aolate  motus  oinnes  scdan- 
tur ;  ventis  et  mari  surgens  Dominus  imperat,  fit- 
que  traoquiilitas  roagna.  In  mortc  deijque  beato- 
riim  motus  omnes  vitiorum  sedanlur,  venti  contra- 
rii  tentationum,  surgenteet  jubente  Domino,  fugan- 
tur,  et  l|uicunque  per  has  aciates  animx  eo  quo 
diiinius  ordinc  profecerit,  plcnain  post  hanc  vitam 
de  roundo  victoriain  capiet,  et  in  conlcstlbus  gloriam 
perpetuo  possidobit.  Et  quia  hora  mortis  terribilis 
est  et  metuenda,  ubi  durus  cum  malignis  hostibus 
confliclus  est  haliendus,  satis  terribiliter  Oratio  so- 
nat,  iii  qua,  ut  ab  horrorc  ct  fallaciis  iinmundorum 
155  spirituum  libercmur,  sic  oramus  diccntes  : 
Deus^  qni  nos  in  tantis  pericuUs  conslilutos  pro  hu~ 


venlis  et  mari,  factaquc  est  iranquillitas  inagna. 
Videtur  mihi  quia  Doininicain  quartam  ad  quartam 
sctalem  animx,  quo<l  est  perfecta  carnis  et  cordis 
munditia,  p^rtincre  diximus,  quod  hcmo  ille  qui  ad 
perfcctam  carnis  et  cor«lis  munditiam  pencnerit, 
ibi  canat  in  spe  quod  nondum  accepit  in  rc.  Sem- 
per  Ciiim  debemus  halKjre  in  spe  quod  recepturi 
sumus  quandoque  in  re.  Nam  si  priiis  non  habueri- 
mus  in  spo ,  nunquam  accipiemus  in  rc.  In  quarla 
itaque  a.'latc  animae,  pcrfccta  sciiicet  carnis  ct  ccr- 
dis  mundilia,  nunc  officium  islud  cantamus  in  spo 
cum  autem  quinta  xtas  animso,  quod  est  plcna  de 
mundo  vicloria  ct  cocleslis  vit»  gloria  advcneril, 
tunc  vere  missam  hanc  cantabimus  in  re,  quia  por- 


mana  $cis  fragititate  non  posse  subsintere,  da  nobis  B  cipietur  in  re  quod  modo  habemus  in  spc.  Ibi  qua- 


salutem  mentis  et  corporis,  ut  ea  quce  pro  peccatis  no- 
siris  patimur^  te  adjuvante  vincamus.  Oramus  dcni- 
que  ut  poena  et  accrbitas  timoris,  quae  tunc  in  morte 
imminct,  fiat  causa  purgationis  noslro^,  ut  cxami- 
nati  et  purgati  per  imminentem  morlis  timorem,  li- 
beri  et  securi  perveniamus  ad  supernx  pacis  visio- 
nem.  Ac  si  dicamus  :  0  Domine,  quia  in  tantis  tunc 
periculis  constilutos  pro  humana  scis  fragilitate  non 
poue  subsistere,  tu  qui  summe  bonus  es,  da  nobis 
saiuiem  mentis  et  corporis^  ut  ea  qua:  pro  peccatis  no- 
siris  patimur^  ita  te  adjuvante  vincamus,  quatcnus 
eoelestis  vitae  introitum  roereamur.  Igitur  quoniam 
omnes  electi  in  fine  mortis  et  post  exitum  viUe  se> 
datis  vitiorum  motibus,  quiescentibus  tentationum 
Tentis,  plenam  de  roundo  victoriam  capcre,  ct  in 
coelestibus  gloriam  perennem  possidere  debent,  bcne 
ct  congruc  angeiorum  exsultatio,  quae  de  elcctorum 
ftt  remuneratione,  in  tola  hodicrni  ofTicii  exccllcntia 
denotatur,  ubi  in  Introitu  cantatur  :  Adorate  Deum 
tnnnes  angeli  ejus,  audivit  et  Iwtata  esl  Sion  ,  et  ex- 
sultaterunt  fHite  Jud(e.  Noslra  quippe  redemplio 
angelorum  est  adoratio  et  exsultatio.  Non  cnim  so- 
lummodo  pro  sua  confirmatione,  qua  cos  Dcus  Pa- 
ter,  ne  pcccarc  posscnt,  slabilivit  et  roboravit,  lau- 
dant  et  adorant  Deum,  sed  proptcrca  dulcius  et 
devotius  qaodaroroodo  Dcum  adoraut  et  glorificant, 
quod  nos  coacives  suos  rccepcrunt,  ct  ad  eamdcm 
gloriaro,  quaro  ipsi  habent,  nos  pervenisse  vident. 


lis  proilatorum  et  subditorum  peccatorum,  scd  con- 
vcrsoriiin,  lulura  sit  gloria,  past  Inlroitum  Gradua- 
lis  dcnuntiant  vcrba  :  Timebunt  gentes  nomen  tuum^ 
Domine,  et  omnes  reges  terrw  gloriam  tuam.  In  re- 
gibus  prselati,  pcr  gentes  subditi,  sive  per  gentes 
peccatores,  qui  aliquando  gentiliter  vixcrunt,  ct  per 
pocnitentiam  salvati  sunt,  pcr  reges,  qui  seipsos  in 
hoc  mundo  bene  regere  novcrunt,  pissunt  accipi. 
Hi  omncs  nomen  Domini,  non  seivili,  sed  filialis 
dilcctionis  timore  in  coclestis  vit»  gloria  time- 
bunt. 

Et  quoniam  hic  in  prxsenti  vita,  Sion  id  est  mul« 
titudinem  sanctorum  Dominus  (cdificavit  pcr  verbi 
sui  prsedicationem ,  ct  sanctarum  virtutum  opera- 
tionem,  bene  sequitur  versus  :  Quoniam  aidificavit 
Dominus  Sion,  ei  videbitur  in  majestate  sua,  quia  ibi 
ab  omnibus  vidcbitur  in  majcstate  sua.  Erit  illic 
laus  ct  jubllatio  in  scinpiterna  siccula ,  qucmadmo- 
dum  sequcns  innuit  Alleluia  :  Laudaie,  inquicns, 
Deum  omnes  angcU  ejus,  laudate  eum  omnes  vir:ute$ 
ejus.  Laudant  qiiippe  eum  angeli  ejus^  laudant  et 
virtutes  ejus,  saiicia;  vidclicct  electorum  anima;,  qu» 
non  sua,  scd  sola  illius  virlutc  tantse  beatitudinis 
consortes  fieri  mcruerunt.  Quorum  gloriam  supema 
157  illa  angelorum  agmina  intucntes  quid,  rogo, 
aliud  agent  quam  quod  Offertorii  sequenlia  habent  ? 
Dextera,  inquiunt,  Domini  fecit  virtutem,  dextera 
Domini  exaltavit  mc :  non  moriar,  sed  vivam,  et  nar- 


In  hac  autem  angelorum  adoratione,  ct  congratula-  o  rabo   opera  Domini.    Intuentcs  eleiiim  sanctorura 


tione  quid  factura  est  elcctorum  multiludo?  Scqui- 
tur :  Audivit^  et  Iwtata  est  Sion.  Audita  enim  admi- 
rabili  angelorum  exsultatione  ct  laudc,  quam  dc 
iUorum  habcnt  salvationc  et  redcmptione,  Sion  illa 
sancta,  id  est  muUitudo  sanctorum  Dcum  speculan- 
tium  l2Ctatur  et  congralulatur.  Scd  el  filia^  Jndcc 
ibi  exsultabunt,  omnes  dico  illi  qui  nunc  per  bonam 
eonfessionem  fidei  Deo  se  proximos  in  hoc  mundo 
fecernnt. 

Sed  notandum  quid  sit  quod  ofTicium  istud  ad  diio 
Evangelia  canitur.  156  Primo  ad  iliud,  ubi  dc- 
tcendcntc  Jesu  de  montc  leprosus  mundatur ,  ct 
centurionis  servus-curatur;  deinde  itorum  ad  illud, 
«(Qando  asccndit  in  naviculam  ,  et  motus  magnus 


opera  Dominum  Deum  et  mcriti  auctorcm,  ct  pra;- 
mii  datorem  laudibiis  atlollunt  ei ,  qui  fecit  virtu- 
tem,  totum  ascribunt  dicenlcs  :  Dextera  Domini  fe- 
cit  virtutem.  Sed  felix  illa  sanctorum  mullitudo  hu- 
milia  dc  sc  sentiensquasi  suis  respondet  concivibus, 
sicut  subjiingitur  :  Dextera  Domini  exattavit  me.  Ac 
si  dicant :  Non  nostri  opcris  magnificcntia  ad  tar.ta 
nos  honoris  ct  gloriie  provcxit  insignia,  sed  sola 
omnipotcntis  Dei  dextera  nos  cxaltavit,  qiia)  totrni 
cxhibuil,  quidquid  in  opere  fcciinus  magnum,  quid- 
quid  in  reinuncratione  accepimus  dignum,  et  idco 
pcr  srcciila  vivcntes  non  nostra,  sed  illius  opera 
narrabimus. 
In  his  omnibus,  in  hac  divini  limoris  cxcellentia 


131 


VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTE.NSIS 


l.%4 


verc  implebuntur  vcrba  Communionis,  qu;L»  scquun  •  A  et  horainem  cst  ab  iuiiio,  propter  originale  vidciicel 


tur :  Mirabantur  omncs  de  lti$  qua*  procedebant  de  ore 
Dei,  Qua;nam  sunt,  quae  ibi  procedunt  de  ore  Dei, 
Mira  sunt,  dnlcia  sunt,  ineflabilia  sunt.  Nonne,  cum 
procedit  de  ore  ejusvox  illa  dulcis :  Yenile^  inquicns, 
bencdicti  Patris  mei,  percipite  regnum  quod  vobis  para- 
tuni  Cit  a  Patrc  meoy  non  nurabuntur?Miranturplan« 
quia  pcrcipient  niajora,  pcrspicient  cxceilentiora, 
quani  liic  cis  per  sacra  cloquia  sunl  annuntiata.  Sed 
et  lunc  de  his  qu£  procedunt  de  ore  Dei,  mirantur, 
cum  in  onmem  pleniludinem  scicnlix  Dci  introdu- 
cti,  arcana  vcrba,  qua;  non  licct  homini  loqui,  de 
ore  Dci  audirc  mcrentur,  et  tunc  bcne  transcursis  ct 
consummatis  quinquc  xtatibus  anima:  ab  humanitate 
ascendunt*ad  diviniialis  oetcrnitalem.  Ad  qux  bona 


peccalum,  pro  quo  omnis  homo  tandiu  a  Creatore 
suo  separatur,  doncc  per  Spiritum  sanctum  in  ba- 
ptismate  regencrari  mercatur.  Ibi  sanc  originaii  abo- 
lito  crimine  ex  denario  diurno  vera  el  familiaris  in- 
ter  Deum  et  homincm  fit  convcntio.  1n  denario  quippe, 
in  quo  imago  rcgis  describitur,  rccepta  per  innoccn- 
tiam  imago  Dei^non  incongrue  exprimitur.  Quae 
digne  satisct  juste  diurnus  denarius  potcst  appellari 
quia  quandiu  homo  in  peccatis  cst,  quasi  in  noctur- 
nis  tenebris  dicitur  versari.  Exutus  vcro  in  bapti- 
sniate  a  pcccatorum  nocte,  mox  ul  hunc,  qucm  di- 
limus,  «/iurntim  de»ariiim  acccpcrit,  mox,  inquam, 
ut  ad  veram  imaginem  Dei  pcrinnocentiam  rcdicrit, 
quasi  in  die  mancrc  dicitur,  et  in  die  tali,  a  quo  quid- 


nos  pcrducat,  qui  vivit,  et  rcgnat  pcr  infinila  sa^cula  B  quid  boni,  quidquid  «tcrnie  sahitis  esl,  inchoatur  et 


saeculorum.  Amcn ! 

158  HOMILIA  XX. 

IS  nOMIMCAM  SEPTUAGESm^PBIMA. 

Simile  est  regnum  Cif.iorum  iiomini  palrifamilias, 
qui  exiit  primo  mane  conducere  operarios  in  vineam 
$uam  {Matih,  xs). 

In  hac  lectione  evangclica  trcs  vocatorum  ordincs 
sclerna  Dei  distinguit  sapicntia,  quorum  primus  cst 
innocentium,  ullimus  po^nitentiuni,  mcdiusvcro  obe- 
dientium.  Scd  qualiter  priina  innoccntium  fiat  voca- 
tio  ex  prxsentis  hujus  lcctionis  vidcamus  cxordio. 

Simile  est,  inquit  evangclista,  regnum  cxlorum  /to- 
tntnt  patrifamilias,  Rcgni  cociorum  nominc  hoc  in 
loco  fidciem  quamlibct  animain  possumus  accipcre. 


pcrficitur.  IIx^c  cst  rcvera  jucunda  ct  dcsidcrabilis 
iiia  Dci  ct  hominum  conventiot  qua  facla  continuo  in 
vincam  Domini  mittuntur  quando  aut  pcr  fidcm,  quam 
in  baptismatc  professi  sunt,  sancUe  Ecclesia:  incor« 
porantur,  aut  ctiam  in  ipsa  adhuc  puerili  a:tate  per 
maims  parentum  sanctx  et  spiritalis  vilx  locum  per* 
pctuo  militaluri  Domino  inducuntur.  Scd  prsemisso 
primo  vocatorum  ordine,  quod  sunt  innocentes,  vi- 
dcamus  cliam,  qualiter  continuo  subjungatur  \oca- 
tio  illorum  quos  diximus  obedicntes. 

Et  egrcssus  circa  horam  terliam.  In  hora  tertia  ado- 
lesccntia  hominis  cst  accipienda.  Qusc  cum  semper 
prona  sit  in  malum,  secundum  huuc  Domini  egrcs- 
sum  omnino  habct  necessarium.  Nam  qualem  gratise 


qiiamsummus  illcPaferfamt/tas,  Dousscilicctctho- ^  etsalutis  fructuui  ex  hac  sccuuda  ejus  egrcssione 


roo  similein  quodammodo  sibi  cRicit,  quando  ho^c 
qua^  scquuntur,  invisibilitcr  in  ca  opcrari  incipit. 

Qtit  exiii,  inquit  evangelista,  primo  mane  condu" 
eereoperarioiin  eineam  suam.  Possumus  in  primo 
mane  infantiam  sive  pucriliam  homiiiis  accipcre. 
Exire  itaque  quasi  in  primo  mane  Dominus  dicitur, 
quando  in  ipsis  puerilibus  atinis  homincm,  huic  in<ju- 
do  sublaturo,  ad  sc  tn  vineam  suam  colligit,  nc  mun- 
dana  conversatione  commaculctur,  scd  ut  in  spiritali 
vila,  quxper  WM^am  accipitiir,  innoccnti  Deo  inno- 
cenlcr  et  simplicitcr  adlixrcal  ct  famuletur.  Scdno- 
taiidum  quid  sil  conduccre  opcrarios  in  vineam.  Omiii- 
potcns  itaquc  majcslas,  cui  ncc  voluntas  salvandi 


salvandi  quique  consequantur,  ex  sequenti  vcrbo* 
rum  ordinc  dcclaratur  quo  dicitur :  Vidil  atios  stan- 
tesotiososinforo^etillis  dixit.  Yidcre  Dci  est  niise- 
reri  Dei,dicereejus  cst  vocare  ipsius.  Vtdc/namque 
illos,  ct  160  videndo  miscrctur,  quia  alios  pcr  poc- 
cati  crimcn  factos  conspicit,  quam  ipsc  cos  per  ba- 
ptismi  sacramenla  fccerit.  Videt  etiam  eos  stantes  in 
foro^  otiosos,  videlicct  ab  omni  opcrc  bono.  Pcr  /o- 
rum  ctcnim,  in  quo  quxque  carni  delcctabilia  coc- 
niuntur,  carnalia  non  incongrue  dcsideria  expri- 
muntur.  Scd  qiiia,  tcstc  Scriptura,  in  desideriis  esi 
omnis  otiosus  (Prov,  xxi,  25),  rccte  qui  circa  horam 
tertiam  vocantur,  starctit  foro  mcmoranturquia  ela* 


pcccatorcs  dcesl,  nec  potcstas,  vult  ipsumquem  sal-  j^  ta  cordis  ccrvicc  contra  Dcum  crecti,  sub  potenti 


vat  homincm,  in  salvaiido  Iiabcrcccopcratorem,  non 
quod  ipsc  pcr  sc  quod  viilt  perriccro  ncqueat,  scdut 
meritiim  spontauca  sibimcnlecooporanlis  gloriosius 
remunerare  valeal.  Eapropler  islud  conduccre  Dci  et 
hominis  est  conimuiic.  Naiii  ipsius  csl  nos  miscri- 
corditcr  praivcnire,  nostrum  vero  praivenientidevote 
obedirc.  Scdquia  isti  qui  in  159 primo  mane  vocan- 
tur,  infaiites  sciliccl  ct  pueri,  ipsa  puerili  ajtateprx- 
pcdicntc,  hac  voluntaria  dcvotioiic  cooperari  Deone- 
sciuiil,  scd  totuin  quod  cum  cis  agitur,  quasi  ne- 
Kcicntibus  illis  ct  nolcnlibus  agilur,  rccte  iliis  cou- 
venit,  quod  in  scquentibus  dicitur : 

Conventione  autem  facta  ex  denario  diurno  misit 
€cs  in  vineam.  Qiuedam  itaquc  disjunctio  intcr  Deum 


manu  ejus  ncquc  voluntncque  sciunt  humiliari.  Sed 
pius  tamen  ct  misericors  Dominus  ncquai^uam  quasi 
dcspicieiido  cos  prajteril,  sed  quos  oocullo  misera- 
tionis  sua»  ociilo  viderc  dignatur,  hes  eiiam  por  in- 
tcnuc  inspirationis  suje  vocat  gratiam  :  lie  et  vos^ 
inquicns,  in  vincam  meam.  Sed  quia  durum  valde 
est  cl  diflicilc  ut  carncm  suam  carnisque  voluplates 
homo  despiciat,  ctdivina^corde  ctcorporc  scrvituli 
sc  subjiciat,  futurum  laborem  per  subsequentispnE- 
mii  lcnire  dignatus  est  promissionem.  Quod  justum 
fuerit,  inquit,  dabo  w>bis,  Ac  si  dical :  Si  sponte  ve- 
nitis,  si  voluntaria  cordis  devotionc  vocanti  obeditis, 
quodjustum  fuerii,  dabo  vobii.  Scd  quid  esl  justum 
islud,  quod  «tei^na  veritas  his  mediis,  scilicct  obe- 


IS5 


IIO  IILL€  DOMLXZCALES. 


151 


dientibus,  dandum  promittit,  cum  in  prima  et  in  iil-  A  salvandi  illos  occasionem  invcnire  valcat.  UnJe  et 


tima  Tocatione  nii  de  subsecutura  praemii  justiiia 
adjecerit  ?  llii  sane,  qui  iu  prinio  mane  et  in  unde- 
cima  hora  in  spiritalisconversationis  vincam  vocan- 
tur,  quodammodo  nulla  sui  juslitia,  sed  quasi  sola 
bonitate  et  misericordia  Dei  salvantur,  cum  primi, 
id  est  innocentes,  non  proprix  voluntalis  arbitrio, 
sed  ex  parentum  pneceplo  vineam  Domini  intrave- 
rint,  uUimi  vero  quasi  ad  dccrepitam  usquc  aelatcm 
in  peccatis  perscvcrantes  pcccare  tacdem  desierint, 
cum  peccare  amplius  nequiverint.  Eapropter  quod 
his  duobus  per  misericordiam,  istis  mediis  quodam- 
modo  datur  per  justitiam.Nam  justitia  illorum  apud 
Altissimum  est  voluntaria  confcssio  pcccalorum. 
Ilane  nimirum  spontaneam  proprix  voiuntatis  dc- 


sequi^iT : 

162  Circa  undecimam  exitt  ^  et  mvenit  alio$ 
stativts,  et  dicit  iUis  :  Quid  hic  statis  tota  die  otiou? 
Pcr  undccimam  horam,  in  qua  decrepita  xtas  homi- 
nis  inteUigitur,  illi  non  incongrue  vidcntur  eicprimi, 
qui  gravia  quacque  et  morti  olmoxia  crimina  coniuii- 
serunt,  et  in  illis  per  malam  consuetudinem  quasi 
dccrepiti  facli  omne  virile  robur  nientis  amiseruut. 
Sed  tunc  quasi  circa  undecimam  horam  miscricordi- 
ter  Dominus  cxtl,  dum  eis  qui  taliter  ,  ut  dixinms, 
in  peccatis  inveterati  sunt,  per  occulla;  miscralionis 
suae  gratiam  Iribuit ,  ut  semetipsos  recognosceutes 
tandcmque  fmem  vitiis  et  concupiscentiis  imponen- 
tes,  feliciter  ex  eis  exeant,  et  postposito  letbali  otio 


Uberationem,  quia  super  omnia  iu  operario  suo  Do-  B  ad  eum,  a  quo  stando,  hoc  est  superbe  vivendo  rc- 


minus  qu^rit  et  diligit,  rccte  vocationi  horum  Ixta 
hujusmodi  promissionis  verba  subjunxit :  Quod  ju- 
sium  fuerit,  dabo  vobis.  Ac  si  dicat :  Mea  ,  imo  et 
▼estra  hoc  exigit  161  justitia,  vos,  qui  rcspectu 
mese  dulcedinis  dulcia  prxsentis  vitse  gaudia  sponte 
reliquistis,  et  in  pnesenii  consolatione  mea  sublevari, 
et  in  futuro  xternalitcr  mccum  gloriari.  Sic,  sic  cod- 
leslls  ille  Paterfamilias  dum  invisibili  iiispirationis 
ftoae  lingna  hominem  intrinsecus  alloquitur,  fit  miro 
modo,  quod  in  sequentibus  dicitur :  llli  autem  abie- 
runi.  Abeunt  quidem,  quando  de  camali  vita  ad  spi- 
ritalem  transeunt,  dum  laeto  corde  et  corpore  soli 
Deo  in  sancta  conversatione  operari  incipiunt.  * 

Itemm  autem  exiit  circa  sextam  et  horam  nonam. 
et  fecit  similiter.  Dominico  isto  circa  sextam  et  ho- 
ramnonam  exitu  laudabilis  ille  ct  saliibris  peccato- 
nim  exitus  designatur,  quem  in  -provcctioribus  ad- 
lioc  xtatibus ,  juventute  scilicet  et  senectute ,  quas 
per  sexiam  et  nonam  accipimus ,  idem  misericors 
Dominus  misoricorditer  operatur.  Sed  licet  evan« 
gelista  taceat ,  quibus  vcrbis ,  aut  quo  in  loco  hxc 
facta  sit  vocatio ,  ex  eo  tainen  ,  quod  similiter  cum 
fecisse  asserit ,  dubium  non  est  quin  istos,  sicut  et 
priores,  stantes  in  foro  invenerit.  £t  hxc  satis  con- 
Tenienter  ad  eos  refcrri  poterunt,  qui  in  juventute 
aut  senectutesua  in  vineam  Domini  vocantur ,  cum 
et  llli  ahsque  dubio  spiritaliter  in  eodem  foro  stare 
videantur.  Stare  quidcm  illorum  in  foro  cst,  eodcm 


cesserant ,  per  humilem  poenitentiae  satisfactionem 
redire  non  di0crant.  Mox  igitur,  ut  hoc  modo  Domi- 
nus  in  eis  et  ipsi  in  Domino  exierint ,  subscquentis 
Dominicae  increpationis  verba  utiliter  audirc  pole- 
runt :  Qnid  hic  statis  tota  die  otiosi?  Hoc  sanc  quasi 
tunc  homini  Deus  dicit,  cum  ipse  homo  per  aspiran- 
tem  Dei  gratiam  tactus  dolore  intrinsecus  ,  omiics 
dies  suos  ct  annos  in  amaritudine  animx  su»  reco- 
gitarc  incipit,  quia  tunc  rcvera  auribus  xterni  Judi- 
cis  frequenter  ha»c  eadcm  verba  gemebunda  cordis 
voce  ingerit :  Quid  hic  statis  tota  die  otiosi  ?  Ac  si  hu* 
militer  confitcndo  soli  Domino  dicat :  Fateor,  Domi- 
ne,  et  non  nego,  me  miserum  cum  singulis  sensibua 
meis  tota  die,  toto,  inquam,  tempore  vitas  mex  cou- 
tra  te  male  superbiendo  hic  stetisse. 

Hic  namque  quasi  pro  prxsenti  ponitur ,  et  ideo 
in  eodem  verbo  pnesentium  delectatio  renim  non 
inconyenienter  accipitur.  Et  quid  aliud  veri  pceni- 
tentesplanguntac  deflcnt,  nisi  quod  tota  dichicotiosi 
steterint ,  quod  in  cunctis  actibus  suis  temporalii 
potius  quam  futura  gaudia  quxsierint?  Verum,  in- 
quiunt,  verum  est,  Domine,  quia  lethali  carnalium 
h^ctenus  voluptatum  otio  dediti,  nullum  debitum  tibi, 
Greatori  nostro,  impendere  curavimus  obscquium, 
Sed  unde,  miserator  Domine,  unde  nobis  tam  inau- 
dila  delectatio  carnalis  illcccbrx?  Eo  pro  certo  qula 
ncmo  nos  conduxit.  Nemo,  inquam ,  id  est  non  163 
homo  nos  conduxit ,  qiiia  non  humanx  caniis  infir- 


forensi  carnalium  desidcriorum  strepitu  inquictari,  d  milas,  sed  incomparabills  clati  cordis  maliguilas  ad 


utpote  qui  ab  ipsius  adolescentix  teinporibus  usque 
nd  decrepitam  aetatem  perdurans  tam  nolentcs  quam 
volentes  impugnare  videtur.  Attamen  qui  sponte 
ft!ia  de  hoc  eodem  foro  cxeunt,  sive  in  juvenHi 
sive  iu  senili  sint  xtatc,  eadem  rcmunerationis 
gratia ,  quam  superioribus  pollicetur ,  pius  et  mi- 
scricors  Dominus  ncquaqiiam  cos  privabit.  Sunt 
autcni  nonnulli,  qui  ncc  ipso  scnili  aitatc  voci  vo- 
canlis  Domini  obscquuntur,  sed  tanto  sccurius  poc- 
G^ila  peccatis  adjiciunt,  qiiauto  diutius  male  viven- 
do,  Deo  et  sibimetipsis  inutiles  exstitcrunt.  Horum 
tanien  quam  plurimos  benignus  aniator  hominum 
pcrire  non  patitur  ,  sed  qiiasi  et  ipsorum  in  vinea 
%ua  operam  desiderans  eos  vocat,  quatcnus  per  hoc 


tot  et  tanta  flagitia  nos  perduxit.  Ncqiic  enim  huma- 
no  peccato  cecidimus  ,  scd  diabolica  supcrbia  s^ 
ducti  sumus.  Nani  humanum  fuit  peccasse,  diaboli- 
cum  est  hucusqiic  in  peccatis  nos  perseverasse.  Sic 
quoquc  illis  slantibus,  sic  in  auribus  aeternac  niiscri- 
cordiae  miscrias  suas  jugiter  recenscntibus ,  tandcm 
vocc  Dominica  dicitiir  cis  intrinsecus  : 

Ite  et  vos  in  vineam.  Ire  itaque  eos  in  vineam  ju- 
bet,  dum  tam  perfectam  carnalium  desiderionim 
abrenuntiationem  illis  inspirat ,  ut  pro  scelcre  ha- 
beanl ,  si  quando  vcl  cogitalione  ad  ea  redirc  de- 
beant.  Sed  quid  cst  hoc,  quod  hi  novissimi,  dc  qui- 
busjam  diximus,  ad  culturam  vincae  Domini  vocan- 
tur,  et  tauien  non  dicitur ,  qiiale  expcndendi  in  ca 


i 


153  VKN.  CODEFRIDI  ABBAT15  ADMOxNTENSIS  136 

laboris  pfxmium  consO»7\rantur?  Nihil  verins,  ut  ses-  A  mercedem  habuerint,  scd  jam  cx  torpore  subrepcntis 
tiaio,  pcr  hoc  nobis  innuilur,  quam  quod  in  cordi-      negligcntiae  habere  desicrint. 


bus  vcrc  liuniilium  ct  hnmiliter  pocnilcntium  adhuc 
invisibilUcr  agitur,  qui  cum  modis  omnihus,  quibus 
polucrint,  divinani  sibi  clemcntiam  rcconciliare  la- 
borarinl,  nii  tamen  dc  fulura  laborum  suorum  re- 
muncrationc  cogilaut,  pro  maj;no  diiccnlcs,  si  poe- 
nalcs  inrcrni  rruriat-.is  miscrnntc  Dco  tandem  eva- 
derc  valcaut.  Talis  nimirum  est  ultimus  ordo  voca- 
torum,  ordo  scilicct  pccnltcntium,  qui  cum  duobus 
supradictis  innoccntium,  viddicct  ct  obcdicntium 
ordinibus  adjunctus  fucrit,  clccla  vinca  Domini  Sa- 
baoth  dignc  appcUari  poterit,  in  qua  dulcia  divini 
vini  quolidic  misccntur  pocula,  qua?  coBlcsti  Palrifa- 
roilias  dulcia  haustu  videntur  et  dclectabilia.  Verum- 


Quo  autem  modo ,  vel  quo  ordine  jam  dicta  voca- 
tio  ad  corda  subditorum  iieri  debeat,  idem  Dominus 
vinca?  165  dilecto  procuralori  suo  seqncntia  verba 
insinuat :  Incipiens  ,  inquit ,  a  nnvissimis  usquc  ad 
primos.  Debct  sanc  Dominici  gregis  procuralor  a  ho- 
vissimisy  id  est  a  peccatis  incipcre  debel,  inquam,  in 
subjeclis  sibi  personis,  primum  pcccala  cl  vitia  con- 
stantcr  danmando  incrcparc ,  ct  sic  usque  ad  primos 
boc  cst  ad  virtntum  cxhortationcm  ascendcndo,  ad 
amissam  divini  fcrvoris  constantiam  inccssanter 
eos  provocarc.  Tali  siquidem  ordine  doclrin;c  suae 
verba,  eo  moderante,  spirilalis  tandcm  mcrccs  illa 
Dcminioie  cultoribus  vinca;  rcddetur,  qua;  in  scquen- 


tamen  quod  nulla  vinea  Dci  tam  elccta  ,  nulla,  in-  B  libus  spiritaliter  dcsignari  vidclur. 


quam,congrcgatio  justorum  invcniatur  lam  pcrfccla, 
quin  interdum  mane,  intcrdum  etiam  scro  patiatur, 
manifestescquentibus  sancti  Evangclii  vcrbi-j  decla- 
ratur : 

Cum  autem  sero  factum  essct^  dixit  Dominus  vine(c 
procuratori  suo  :  Voca  operarios,  Mancquippe  electi 
Dei  habcnt ,  quandiu  pcr  exercilationem  justilix  in 
spiritalis  luminc  fervoris  inconcusso  manent.  Scd 
164  dulce  illud  mane  quasi  in  vcsperam  vertitur, 
dum  lumcn  rcctitudinis  umbra  tenlationis  scquitur. 
Ilas  itaque  varia;  mutationis  viccs  Moyses  innuit, 
ubi  dicit :  Factumque  est  respere  et  mane  dies  unus 
(Gen.  I,  5).  In  hujus  sane  mutabilitatis  dispendio 
tandiu  omnis  humana  ingemiscit  conditio,  donec, 


Cum  autem  venissent,  inquit  evangelisla,  qiii  circa 
undecimam  horam  venerant.  Yenit  quippc  homo, 
cum  scipsum  invcnil,  El  rccte,  qui  circa  undcci- 
mam  horam  vcnerant^  humiles  scilicet  cl  pocniten- 
les,  quasi  tunc  venirc  dicuntur,  dum  cordc  et  cor- 
pore  coclestibus  inlenti  doctrinis,  cx  vcrbo  Dei,  quod 
audiunt,  rectc  semctipsos  cognosccndo  inlrinsccus 
invcniunt.  Sic  nimirum  a  se  apud  se  invenli,  dum 
nil  praeter  peccata  se  habcre  conspiciunt,  divina 
supervenienle  misericordia ,  singulos,  de  qcifaus 
evangelista  dicit,  denarios  accipiunt.  Et  acceperunt^ 
inquil,  singulos  denarios.  Scd  quid  esl  quod  dici- 
tur  :  Acceperunt  singulos  denarios  ?  cum  juxta  com- 
munem  locutionis  modum  convenicntius  possct  dici : 


summuir.  illud  mane  orialur,  in  quo,  fugata  omni  ^  Acceperunt  singuli  denarium.  Singulos  itaque  dena- 


niortalitatis  umbra,  visurum  seipsum  lucis  auctorem 
Psalmisla  gloriatur  :  Mane  ,  inquicns,  astabo  tibi  et 
videbo  (Psal.  v,  4). 

Sed  interim  tamen,  dum  illud  manc  diOertur,  ne- 
quaquam  suos  miscralor  Dominus  sic  in  hujus  mor- 
talitalis  derelinquil  caligine,  quin  septiformis  Spiri- 
tus  sui  plerumque  cos  illustret  et  consoletur  lumine. 
Ipse  est  enim  Dominicx  procurator  vinea;,  ipse  est, 
cujus  inspiratione  laborantes  in  ea  operarii  Domini 
vocantur ,  cujus  igne  pcccatorum  vespcrc  dcpulso 
jam  jamque  lassi  suaviter  intrinsccus  recreantur. 

Possumus  etiam  per  cumdem  supradictum  Domi- 
ni  procuratorem  bonum  quemlibet  super  vineam  Do- 


rios  accipcre  cst  singula  peccata  cognoscerc,  et  pro 
singi  lis  peccatis  pcenitentiam  agere,  el  pcr  veram 
pccnitenliam  ad  veram  redire  innocentiam,  quod 
est  imago  Dei. 

Venientes  autem  primi  arbilrati  sunt  quod  plu» 
essent  acccpturi.  Primi  quoque,  id  est  innocentcs, 
cum  conversos  peccatores  tantam  ex  auditu  vcrbi 
Dei  compunctionis  gratiam  accepisse  conspiciunt, 
veniunt  ct  ipsi,  ?eslimantes  quod  f;/tt«  iUissintac- 
ccpturi.  Plus  islud  quod  illi  primicx  mellifli:a  prae- 
dicatoris  doclrina  se  accepturos  essc  credunt,  est 
suavissima  compunctio  amoris ,  cui  longe  niinor, 
longe  infcrior  est   laboriosa   compunctio  limoris. 


roini  constitutum  accipere  pnedicatorem,  per  quem  j^  Semper  enim  dcsideranles,  sempcr  ad  hoc  sunt  spe- 


operarios  suos  Dominusjubclvocari,  hoc  cst,  assi- 
duo  pncdicationis  cjus  verbo  ad  inslantiam  divini 
operis  soUicite  cxhortari.  Voca,  inquit,  opcrarios,  et 
redde  iilis  mercedem.  Ac  si  dicat :  Ccrnis  fcrventem 
solem  justitiae  in  tuorum  cordibus  subditorum  occu- 
buissc,  cernis  eos  a  fcrvore  divinx  charitalis  ad  um- 
bram  intemi  frigoris  deridisse  ? 

Sed  voca  eos,  clania,  inquam,  nc  ccsses,  quatcnus 
assiduo  prxdicationis  tux  et  exhortationis  clamore 
expergefacti  intrinsecus  rccalescant,  et  ad  requiren- 
dam  mercedcm  suam ,  mea  videlicct  dulcedinis  gra- 
tiam,  quam  amiserunt,  solito  more  siio  ,  te  vocantc, 
inardescant.  Nam  per  hoc  quod  dicit:  kedde  illis 
mcrcedem ,  satis  ostendit  quod  eamdero   aliquando 


ctanlcs,  si  inlcr  vcrba  cxhortationis  IQCaliquid  lale 
decoeleslibusaudire  mcrcantur,  undeiu  amoremcoB 
lcstium  gaudiorumanimus  conimvalidiusinardescal 
et  prdescns  mundus  et  concuplsccntia  ejus  magis  ac 
magis  in  cordibus  corum  arescat.  Std  plerumque 
contingit  ul,  dum  irriguum  superius  accipere  dcsi- 
dcrant,  vix  ultimum  irriguum  inferius  conscqui  va- 
leant.  Nam,dum  desiderabili  compunclionc,  ex  solo 
appetiiu  supernorum  emanante,  irrigaii  cupiunl, 
vix  interdum  lacrymas,  quibus  quolidiano  deflcant 
excessus,  inveniunt.  Unde  et  scquilur  :  Acccperunt 
autem  et  ipsi  singulos  denarios.  Accipiunt  sane  illi 
singulos  denarios  sicut  et  novissimi,  dum  singulas 
siias  negligentias  cognoscentcs  tandem  in  lacryma^ 


137  nOMILIJE  DOMTMl^ALES.  134 

erumpunt ,  tantoque  fiunt  hnmiliores  »  quanto  ad  A  ine,  mihi  soli  hnmiiiter  attribue,  et  yade  de  Yirtute 


consequendom  quod  desiderant  se  vident  infirmio« 
res.  Unde  sequitur : 

Et  gccipiinte$  murmurabant  adversug  patremfami* 
Uas  dkentes :  Hi  nomsimi  una  hora  fecerunt^  et  pares 
iilos  nobit  feeisti,  qui  portavimus  pondus  diei  et  cpstusf 
Murmnr  dicitur  illud ,  cum  homo  aliquid  molesti» 
Tel  indignationis  in  occulto  patitur  cordis,  quod 
apertis  non  audet,  aut  non  yalet  proferre  verbis.  Et 
recte  per  hoc  tale  murmur  occultut  dolor  cordis 
accipitur,  quo  isti  piimi  post  agnitam  slabilem  poe* 
nitentium  in  timore  Dei  constanliam  intrinsecus 
afllicti  cruciantur ,  non  quod  ilHs  pro  collata  divi- 
nitus  misericordia  inyideant,  sed  quia  ei  sui  torpo« 
ris  et  negligentix  reatu  intemae  dulcedinis  sapore  se 


in  virtutem  proficiens ,  de  bonis  ad  optima  progre« 
diens ,  ut  is  qui  puritatis  fons  ,  incorruptionis  est 
summa,  jam  tibi  conformalo  per  omnia  sibi  nil  sub* 
trahendura  censeat  de  dulcedine  sua. 

Volo  autem  et  huic  novissimo  dare  sicut  et  tibi,  Aut 
non  licet  mihi  quod  volo  faeere  ?  An  oculus  tuus  ne- 
quam  esty  quia  ego  bonus  sum  f  Voio,  inquam,  ex- 
tremo  huic  et  humili  idem  pietatis  beneficium,  eam* 
dem  visitationis  intimae  gratiam  praestare  quam  et 
tibi.  Divesenim  sum  et  locupies,  utpote  coelumet 
terram  adimplens.  Et  totum  IQg  mihiquod  voh  iicel 
facere  quia  subest,  cum  voluero,  posse.  Sed  infir- 
mus  tuas  mortalitatis  oculus  ad  plenum  nequit  scru- 
tari  quam  sint  inaestimabiles  mes  bonitatis  tbe- 


privatos  esse  considerant.  Hi  novissimi,  inquiunt,  ^  sauri,  ut  qui  justis  bona  data  dare  consueverim 


mna  hora  fecerunt ,  et  pares  nobis  iilos  fecisti  f  Pa- 
res  nobis,  Domine,  iltos  fecisti  in  donis.  Nam  quod 
babemus  nos  per  innocentiam,  illi  quasi  unius 
hora  momenti  per  humilem »  te  donante,  consecuti 
suot  poenitentiam.  Etjuste,  Domine,  nostram  et 
iliorum  judicasti  causam.  Nam  sunt  novtiitmt,  novl 
scilicet  per  poenitentiam ,  nortiitmt  autem  per  hu- 
miUtatem.  Mos  vero  sumus ,  qui  portavimus  pondus 
diei  et  eestus,  quia  nec  in  prosperis  humiles,  necin 
adversis  fuimns  patientes.  Sive  enim  prosperitas 
atrrideret ,  sive  adversitas  immineret ,  totum  grave 
pondus  animarum  nostrarum  erat,  quia  miserabili- 
ler,  ne  ad  te  levarentur,  deprimebat. 

167  Etresponditnnieerumetdixit:Amicetncnfa-'  . 
eio  tibiinjuriam.  Nonneexdenario  convenisti  meeumf 
Tolle  quod  tnum  eil,  et  vade.  Cuncti  qui  cocleste 
coUoquium  requirunt,  quandiu  multa  cogitantes 
mnlti  sunt  et  roultiplices ,  utittm  quod  meduliitus 
ambiunt ,  divinitatis  verbum  non  capiunt.  At  si  eo- 
nmi  intentio  tota  fuerit  unita  cum  Domino ,  jam 
fun  eomm  spiritui  suaviter  Conditoris  sermo  bian- 
ditur :  AnUu ,  inquiens ,  non  facio  tibi  injuriam, 
Atntce,  quem  familiaris  instantia  obsequii  adeo  no- 
tam,  quem  vitae  et  conversationis  integritate  sic  ha- 
beo  probatum,  ut  tam  jnstitiae  quam  misericordias 
meae  censura  erigat  a  me  amtct  nomine  honorare 
te  t  nan  tibi  injuriam  facio^  nec  quidquam  ex  his, 
quaetibi  debentur,  subtraho.  Ego  enim,  cujus  om- 


pro  eorum  justitiae  merito,  eadem  minus  dignis  pne- 
stare  maluerim  pro  solo  miserationis  meae  debito. 
Nequam  hic  oculus  non  pro  malo  vel  duplid,  sed 
potius  pro  infirmo  est  accipiendus ,  qui  consilia 
Altissimi  pro^idere  nequeat,  et  comprehendere  ea 
exratione  nesciat.  Pia  enim  Conditoris.majestas 
nequaquam  eum  maiitiae  vel  duplicitatis  arguit» 
quem  veraciter  amici  nomine  honorare  decreverit. 
Sequitur : 

Siceruntnoviisimi  primif  et  primi  novtistmt.  Re- 
vera  conspectis  primorum  meritis  novtiitmt  fiunt  prt- 
mi^  dum  eos,  quorum  innocentiam  venerantur»  pro 
posse  imitari  satagunt*  et  ad  omne  veritatis  opuf 
etiam  ultra  vires  horum  se  consideratione  extendunt. 
Sic  et  primi  novissimorum  intuitu  extremi  fiunt  et 
humiliimi,  dumsagaciter  pensantt  quanto  pondero 
aestimetdivinitasetiam  exiguum,  quod  de  novissi- 
norum  laboribus^offert  humilitas,  et  tanlum  in 
his  pretiosior  est  humilitatis  devotio ,  quantum  et 
copiosior  pii  laboris  exercitatio.  Hac  consideratioci^ 
■utua,  hac  imitatione  vicaria  erunt  novisstmi  prtmi, 
et  primi  novissimi^  gic  in  utrisque  partibusper* 
fectionis  aecrescit  cumulus.  Sed  terribile  est  valde, 
quod  in  hujus  conclusione  dicitur  parabolae : 

Muiti  sunt  vocati,  pauci  vero  electi.  Multi  quidem 
itfni ,  qui  saeculi  actibus  renuntiantes  fiunt  novis- 
simi,  id  est  per  contritionem  spiritus  humiUimi; 
plures  etiam,qui  in  bono  proposito  degentes  pro- 


nin  in  fide  sunt  opera,  te,  in  cujus  admodum  mihi  D  bata  conversatione  videntur  primi.  Tales  vocati  ad- 


complacuit  amicitia,  denario  ex  quo  mecum  convc 
msti  non  privabo,  quia  quaesitae  compunctionis  do- 
nnm  nunc,  prout  expedit,  interdum,  prouttuivo- 
tun  expetit,  misericorditer  pracstabo.  At  si  in  mu- 
oere  optas  fieri  ditior ,  utpote  qui  in  obsequio  ex- 
stiteris  devotior ,  tolle  quod  tuum  e i(,  et  vade.  Ac  si 
dicat :  Quidquid  aut  in  virtutibus  mentis,  aut  vir- 
tuosis  operibus  corporis  vales ,  non  Ititim  est,  sed 
aenm.  Ex  meenim  habes  quidquid  habes.  Sed  si 
ad  lllud  meum  aliquid  de  tuo  admiscuisti,  hoc  est  si 
ex  eo  quod  in  te  gralia  mea  operata  esl,  tuis  viri- 
btts,  tuae  laudi  aliquid  attribuisti,  toUe  Ititim,  dimitte 
«eom,  aufer  abs  te  funditus  quidquid  elationis 
iBiiiit  tiM  f  loriae  indidit  appetitut ;  quod  babea  ex 
Patml.  CLXXIV. 


moduro  plures  lunl  et  multi.  Sed  quia  ad  hoc  electio- 
nis  meritum  assurgant ,  ut  simul  in  utroque  per- 
fecti  appareanty  videlicet  ut  si  quos  propo^iU  fer- 
vor  exbibuit  primos,  profunda  etiam  cordis  huroili- 
tas  exhibeat  novissimos ,  vel  quos  peccati  memor 
conscientia  reddidit  novissimos,  ^uperexcresce^s 
l)onae  operationis  cumulus  ediciat  primos,  tales 
electi  pauci  sunt  et  rari. 

169  Sed  quia  certissimum  constat  totum  donari 
electis,  siquid  est  optimum  in  thesauris  gloriae  et 
immortalitatis,  omni  providearous  annisu,  ut  re- 
munerationis  sors  in  electonim  nuroero  quandoque 
excipiat  nos.  Et  sic  per  boni  operis  instanliam  cure* 
mus  primorum  meritis  inseri»  ut  per  intiros  humi' 

5 


iaS  TEN.  G0DEFR1D1  ABBATtS  ADMONTENSIS  iM 

litatis  studium  prxcipue  nitamur  novissimis  etiam  A  verus,  inquam,  denariui  quia  Tera  in  eo  similitudo 


eonformes  (ieri.  Quod  ipse  pnestare  dignetur  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  yivit  et  regnat  Deus 
per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
HOMILIA  XXI. 

llf  EimDEll  DOmillGAII  8ECUNDA. 

Simile  tst  regnum  ccelerum  homini  patrifamHias, 
tfui  exiit  primo  mane  condutere  operarios  in  vineam 
suam  {Matth.  xx). 

Uomo  iste  paterfamilias  Deus  Dei  Filius  est,  homo 
Christus  Jesus,  qui  recte  dicitur  Paterfamitias  quia 
Ipse  Paier  multarum  est  familiarum»  omnium  vide- 
licet  digne  sibi  famulantium.  Huic  ergo  convenien- 
ter  regnum  calorum  simile  dicitur,  sancta  videlicet 
Ecclesia  seu  quaelibet  pie  conversantium  congrega- 


Dei  Patris  erat,  quem  nulla  ignorantia,  nulia  un- 
quam  peccati  macula  ofluscaverat.  Digue  utique  de- 
nario  comparatus  est  quia  sicut  olim  denario  imago 
regis  impressa  fuit  ita  homo  ilie  nobiiis,  immacula- 
tus,  incorruptae  filius  matris,  veri  ac  summi  Regis, 
Dei  Patris,  veram  in  semetipso  imaginem  habuit. 
Primus  enim  parens  noster  Adam,  et  prima  mater 
nostra  Eva,  utrique  ad  imaginem  Dei  conditi,  dena- 
rius  dici  poterant ;  171  sed  quia  eamdem  Dei  ima- 
ginem  in  semetipsis  peccando  vioiaverant,  neuter 
eorum  denarius  diurnus ,  sed  nocturnus  quodam- 
modo  erat.  Faeta  autem  conventione  hac,  ut  diximua, 
ex  denario  diurno,  misit  eos  in  vineam  suam,  quia 
sicut  in  paradiso  ex  latere  Adae  dormientis  fabricata 


tio,  aut  unaquaeque  fidelis  anima.  Omnes  enim,  qui  ^  est  Eva,  ita  ex  latere  Christi  dormientis  in  cruce 

fructum  capiunl  salutis,  huic  bomini  Patrifamiiias     fabricata  est  Ecclesia. 

Potestetiam  aliter  intelligiquoddlcitur:  Misiteos 
in  vineam  suam.  Quando  enim  idem  gloriosissimus 
mortis  triumphator  ad  inferos  descendit,  et  electos 
suos  de  infernaiibus  claustris  eripuit,  misit  eos  in 
vineam  suam,  id  est  post  longa  infemi  tempora  ad 
aeterna  paradisi  sui  reduxit  gaudia.  Sequitur  : 

Et  egressus  circa  horam  terliam.  Quis  fuit  egres- 
8U8  ille  ?  Egressus  iste  factus  est  hora  tertia,  qua 
hora  etiam  Spiritus  sanctus  veiltt  super  apostolos. 
Postquam  autem  supereminens  Spirilus  sancti  gra- 
tia  effusa  est  in  filios  adoptionis,  quatenus  humanac 
salutis  fructus  mox  subsecutus  sit  audiamus :  Yidit 
aliosstantes  inforootiosos.  Per  alios  istos  operarios 
gentes  intelligere  possumus,  qui  profecto  quasi  in 
foro  stabant  quia  elatae  mentis  cervicem  contra 
Deum  erexerant,  et  forensi  vitae,  id  est  carnalibus 
concupiscentiis  dediti  solummodo  terrena  cognos* 
cebant,  et  terrena  quaerebant,  sicque  ab  omni  bono 
opere  torpentes  pro  salute  sua  laborare  neglexe- 
rant.  Quos  tunc  nimirum  omnipolens  Deus  vidit^ 
quando  eis  misereri  cicpit ;  nam  videre  Dei  misereri 
ejus  est.  Nusquam  autem  legimus  Rcdemptorem  no- 
strum  in  carne  apparentem,  et  tantummodo  inter 
Judaeos  conversantem  et  docentem,  aliquando  gen- 
tibus  praedicasse,  vel  aliquam  benignitatis  suas  gra- 
tiam  eis  contulisse  praeter  pucrum  centurionis, 
quem  sanitati  restituit,  et  mulieris  Chananacae  fl- 


oporlet  assimilari,  ut  sanctitati  conversationis  eju8, 
in  qua  vera  et  perfecta  norma  omnium  est  virtu- 
tum,  pro  modulo  suo  imitando  studeant  confor* 
mari.  Quod  bene  beatus  Joannes  apostolus  admonet 
dicens :  Qui  dicit  te  in  Christo  manere,  debet^  quem' 
cdmodum  ille  ambulavit^  et  ipse  ambulare  (/  /oon. 
n.6). 

Qui  exiit  primo  mane  eonducere  operarios  in  rt- 
neam  stiam,  Exiit  quidera  tunc  Redemptor  noster, 
quando  de  ilia  occulta  divinitate  sua  egrediens,  ut 
Tideri  posset  ab  hominibus,  homo  visibilis  de  beata 
et  virginea  came  beatae  et  intemeratae  Tirginis  Ma- 
jriae  est  progenitus.  q 

Et  notandum  quod  dicitur :  Primo  mane.  Sicut 
enim  exsurgente  mane  tenebrae  discedunt,  et  lux 
incipit  appropinquare  ita  nascente  Christo  totus 
mundus,  qui  in  tenebris  fuit  ignorantiae,  in  tenebris 
peccatorum  ante  adventum  ejus,  nova  nati  Salvalo* 
ris  luce  illuminatus  est.  Nato  etenim  Christo  mane 
illud  laetabundum  illucescere  ccepit,  in  quo  nova  illa 
8tella  mundo  apparuit,  quae  de  longinquis  terrae 
finibus  magos  illos,  170  primitias  gentium,  ad  fi- 
demejusadduxit. 

ExHt  ergo  eondueere  operarios  in  vineam  suam. 
Operarios  quidem  eonduxit  quia  et  verbo  veriutis, 
el  exemplo  sanctae  et  religiosae  conversationis  veri- 
tatem  Dei  Jiescientibu8,  bonam  non  agnoscentibus 


iperait.  Qui  nimiram  «i  tantummodo  praedicasset,  D  liam,  quam  a  daemonio  vexalam  liberavit.  Insuper 


duxisset  utique,  non  ^oenduxisset.  Sed  quia,  quod 
verbo  docuit  ^emplo  ostendit ,  operarios  in  vt- 
neam  ^nduxisse  saiis  congrue  eum  evangelisla  as- 
«erit : 

Camventione  autem  facta  cum  operariis  ex  denario 
diurno  misit  eos  in  vineam  suam.  Ubi  vel  quando 
facta  est  eonventio  isla  ?'In  cruce  et  passione  Christi. 
Magna  enim  dissensio  et  disjunctio  erat  inter  Deum 
el  hominem  propter  crimen  originale.  Sed  ubi  ipse 
Mediator  Dei  et  hominum  cracem  ascendit,  et  cri- 
mem  originale  per  passionem  mortis  sanguine  suo 
delevit,  ibi  vera  conventio  inter  Deum  et  hominem 
facta  est  ex  denario  diumo.  Denarius  diuraus  homo 
ille  erat,  quem  assumpsit  de  beata  Virgine  Maria 


etiam  praecepit  discipulis  suis :  iVe,  inquiens,  in 
viam  gentium  abieritis  (Matth.  x,  5).  Misso  autem 
Spiritu  sancto  omnibus  in  orbe  terrarum  dispersis 
nationibus  locutus  est  per  ora  apostolorum.  Nam 
dum  eodem  Spiritu  sancto  edocli  linguis  omnibus 
loqui  noverant,  et  poteranl,  in  omnem  terram  exivit 
sunus  eorum.  Quod  evangelicis  aperte  verbis  innui- 
tur,  cum  subinfertur : 

172  Etillisdixit:  Ite  et  vosin  vineam  meam,  et 
quod  justum  fuerit  dabo  vobis,  Ac  si  aperle  dicat : 
Per  fidem  rectam  inlratc  in  Ecclesiam  meam,  et 
quod  justum  fuerity  dabo  vobis.  Jusum  est  coram 
Deojustis  retribuere  secundum  juslitiam  eorum,  et 
recte  in  hoc  muBdo  Tiventes,  atque  in  bono  perse- 


lil  OlOMILlifi  DOMIMCALES.  Ui 

Termntes  posl  finem  vitae  coelestis  regni  prxmiis  re  A     Cirea  undecimam  exiit.  Undeclma  haec  hora  signifi- 


munerare.  Haec  Dei  justitia  propter  praevaricatio- 
nem  Adx  longe  abalienata  erat  ab  antiquis  Patribus. 
Nam  Abel  justo  propter  eum  innocenter  occiso,  et 
Noe,  qui  in  multis  periculis  illi  in  arca  servierat, 
Abraham  quoque,  qui  praecepto  ejus  obediens  de 
terra  et  cognatione  sua  exierat,  eaeterisque  sanctis 
Patrtbus  fideliter  sibi  famuiantibus,  non,  quod  jut- 
lum  fuit,  id  est  regnum  coelorum  dona?it,  sed  post 
perfectam  justitiam  denegalo  regni  honore  infer- 
nom  dedit.  Convertendis  vero  gentibus  dicit :  Quod 
justum  fuerit  dabo  vobit.  Quod  idem  est  ac  si  di- 
cat :  Justum  meum,  gloriam  videlicet  regni  mei, 
ante  passionem  meam  nunquam  dedi,  quam  vobis 
gehtibus  dare  disposui.  Unde  et  post  resurrectio- 


cat  tempora  nostra.  Nam  per  nndenarium  numerum, 
qui  denarium  transit,  trangressio  flguratur,  et,  prob 
dolor !  instantis  temporis  vita  innumeris  repleta 
malis,  perfectionem  excedit  Decalogi,  in  qua  fei^ 
omnes  transgrediuntur  mandata  Domini.  Sed  licet 
totus  jam  mundus  in  maligno  sit  positas,  benignus 
tamen  Paterfamilias,  videlicct  Redemptor  nosler, 
circa  undecimam  exit,  quia  nostris  etiam  temporibos 
dignos  ^ibi  operarios  in  vineam  suam  colligit.  Unde 
apte  subjimgitur  :  Et  invenit  alio»  $tantest  €t  dicU 
itlis  :  Quid  hic  statis  tota  die  otiosi?  Alii  stantes 
omnes  sunt  qui  nunc  per  superbiam  vit»  contra 
Deum  semetipsos  erigunt  quibus  et  divina  voce  di- 
citur  :  Quid  hic  statis  tota  die  otiosi?  Cur  inquitf 


nem  suam  mitteus  discipulos  docere  omnes  gentes  ^  praesens  tempus,  vobis  ad  remedium  animae  vestraB 


dixit :  Qui  crediderit,  et  baptizatus  fuerit,  salvus  erit 
(Marc,  XVI,  16).  Sequitur  sancla  lectio  : 

Ilii  autem  abierunt.  Hoc  in  loco  evidenter  osten- 
ditur  quam  devote  gentes  obedientes  fldei,  relicto 
erroreidololatriae,  per  salubrem  apostolorumdoctri- 
nam  ad  Dominum  sint  conversae.  Post  hunc  egres- 
$um  ergo,  qui  per  adventum  Spiritus  sancti  factus 
est,  protinus  subditur : 

llerum  autem  exiit  circa  sextam  et  nonam  horam^ 
£t  fecil  similiter.  Per  sextam  horam  bene  intelligi  va- 
let  tempus  martyrum,  quod  fuit  post  tempora  apo- 
stolorum.  Nec  incongrue  per  hanc  horam  designan- 
tur  tempora  martyrum  in  certamine  passionis  labo- 


concessum,  absque  bono  opere  consumitis  in  va- 
cuum  ?  Et  bene  quidem  redargunntur  stare  otiosi 
tota  die  quia  in  ea  parte,  in  qua  dies  esse  debue- 
runt,  sensu  videlicet  et  intellectu  illuminati  cordis, 
quem  divinitus  perceperunt,  ad  iniquitaiem  et  sn- 
perbiam,  non  ad  honorem  Dei  vel  ulilitatera  proxt*^ 
morum  vertunt. 

174  ^^  pensandum  esl  quid  inquisiti  respon* 
deant?  Dicunt  ei  :  Quianemo  nos  conduxit.  Respon» 
sio  ista  clamor  est  populi  ad  Deum.  Domine,  in- 
quiunt,  nemo  nos  conduxit  quia  nullus  nobis  enran« 
tibus  viam  justitiae  praedicando  demonstrat  et  st 
aliquando  bonis  docemur  exhortationibus,  nullum 


jrantium.  Nam  fervor  etcalor  solis  in  sexta  hora  (26)  p  bonum  exemplum  bonae  actionis  haliemus.  Haec  pro- 


vehementior  esse  solet  caeteris  diei  horis.  Sic  revera 
sic  gloriosissimi  martyres  utriusque  sexus  prae  om- 
nibus  pene,  ut  ita  dicam,  Christi  electis  ferventio- 
res  erant  in  dilectione  Dei.  Nam  per  diversa  tor- 
mentorum  genera  examinati,  dum  duris  admodum 
flagris  verberabantur,  vlvi  decoriabantur,  flammis 
etiam  injecti  exurebantur,  nisi  ardentissimo  173 
divi  amoris  igne  interius  flagrassent,  fortiter  extra 
cremans  incendium  aequanimiter  tolerare  minime 
potuissent. 

In  nona  autem  hora,  in  qua  sol  dare  quidem 
lucety  sed  ad  occasum  vergit,  mystico  intelleciu  ac- 
cipere  possumus  tempora  confessorum.  Qui  confes- 
sores  sanctissimi  cessante  jam  persecutionis  rabie 


fecto  verba  sunt,  quae,  proh  dolor !  pene  de  cunctit 
Ecclesiae  rectoribus  veraciter  dici  possunt.  Nam  si 
aliqui  sunt  qui  bona  audire  desiderant,  desunt  qui 
dicant ;  et  si  sunt  qui  recta  doceant,  paucissimi  in- 
veniuntur  qui  ea  quae  dicunt  faciant.  Hinc  Psal- 
roista  ingemiscens  ait  :  Omnes  declinaverunt,  simul 
inutiles  facti  sunt ,  non  est  qui  faciat  bonum  (Psai. 
XIII,  3). 

Dicit  illis  :  Ite  et  vos  in  vineam,  Ista  vocantis  Do» 
mini  jussio  inspirationis  ejus  est  miseratio,  dum 
idem  benignissimus  Conditor  noster,  quos  in  per- 
petuum  salvare  disposuit,  quamvis  sit  circa  unde- 
cimam,  ad  aiiquam  bonae  conversationis  vitam  ve- 
nire  facit,  ubi  si  recta  docentem  non  habeant,  ipsi 


in  pace  Ecclesiae  quietam  duxerunt  vitam,  sed  prae-  d  tamen  recte  vivendo  salvi  flant. 


sentia  despicientes  aeternam  patriam  vocibus  mori- 
busque  praedicantes^  atque  per  omnia  Deo  digni 
inTenti,  per  sancta  documenla,  el  per  bonorum 
operum  exempla  in  diebus  suis  magna  mundi  hnjus 
erant  luminaria,  ut  de  eodem  patrefamilias,  qui  in 
ipsis  et  per  ipsos  operabatur,  recte  dici  valeat: 
Et  fecit  similiter,  Nam  sicut  per  apostolos  suos  gen- 
tes  ad  fldei  gratiam  convertit  ita  etiam  per  marty- 
res  et  confessores  non  modicam  ejusdem  populi 
multitudinem  ac  cognitionem  sui  nominis  simul  et 
imorem  perduxit.  Sic  per  ordinem  evangelista  apo- 
stolorum,  martyrum,  et  confessorum  tempora  pro- 
sequens  illico  adjunxit  dicens  : 
(S6}  Quae  nobis  duoc  duodecinu,  seu  meridies  est. 


Cum  autem  sero  factum  esset.  Sero  istud,  unde  hic 
dicitur,  consummatio  saeculi  recte  intelligitur.  Ap- 
propinquante  autem  ipso  flne  mundi  profecto  flt, 
quod  evangelista  mox  subintulit  :  Dixit  Dominus 
vineo!  procuratori  suo  :  Voca  operarios.  Dominus 
hic  vineae  Deus  Pater  accipi  potest,  qui  dicit  procw- 
ratori  suo ,  id  est  ad  coaetemum  sibi  Filinm,  aut 
fortassis  ad  Eliam  sivc  Enoch,  qui  ante  judicium 
ad  pnedicandum  venturi  sunt  in  mundum,  vel  a4 
aliquem  pastorem  Ecclesix,  Voca,  inquit,  operarios, 
ut  omnes,  qui  adhuc  in  infldelitatis  ignorantia  te- 
nentur,  te  praedicante,  te  docente,  te  adjuvante  per 
fidem  ad  Ecclesiam  convocentur.  Ante  flnem  etenim 


U5 


VEN.  GOnEFRlDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lU 


Biundi  plures  de  Judaeis  et  Geutibus  colligendi  sunt  A  quia  ad  unam  prsedicationefm  ^(kistolonifn  in  te  cre- 


ftd  unitatem  fidei. 

Et  redde  iUi$  mereedem.  Merces  ista,  qu»  illis 
dari  jubetur,  cognitio  est  Patris  et  Filii  et  Spiritiis 
aancti,  sicut  incarnata  Dei  sapientia  loquens  ad  Pa- 
trem  ait :  H<bc  i$t  autem  vita  mtema^  ut  cognoscant  te 
eolum  verum  Deum^  et  quem  mihi$ti  Je$um  Chri$ium 
{Joan,  XVII,  2).  Gongrue  autem  subinfertur  :  Jnci- 
fnen$  a  novi$$imi$  usque  ad  primos,  Novi8$imi  175 
etenim  suut  gentes,  qui  per  fidem  convertentur  ^d 
Dominum  ;  primi  vero  Judaei ,  quos  conversis  jam 
gentibus  ad  agnitionem  suam  vocat  benignus  et 
roisericors  Domimis.  Recte  ergo  gentes  Jud^eis  prae» 
ponuntur,  quia  non  potest  fieri  ut  Judaei  gentililatem 
pnecedant  in  conversione,  sed  post  vocationem  gen- 
lium  etiam  ipsi  saivantur  secundumelectionem  gra-  B 
tiae ,  quemadmodum  beatus  Paulus  dicit :  Cum  ple- 
nitudo  gentium  introierit^  tunc  omnis  I$rael$alvu$erit 
{Rom.  XI,  25).  Unde  aperte  sequitur  : 

Cdm  veni$$ent  ergo,  qui  circa  undecimam  horam  vene^ 
rant^  acceperunt  $ingulo$  denario$,  Gentes  quidem,  ad- 
huc  convertendae,  quasi  circa  undedmam  venieot,  qiii 
in  incredulitate  usque  ad  finem  mundi  permanebunt. 
Sed  tunc  accipiunt  $ingulo$  denario$^  quando  per 
lidem  sanctae  Trinitatis  instructi  cognoscere  inci- 
pient  Redemptorem  suum,  qui  Deus  ante  saecula 
pro  ipsis  komo  fieri  dignatus  est  In  fine  saeculonim. 

Vettiente$  autem  et  primi  arbitrati  $unt  quod  plu$ 
e$$en:  accepturi,  Primi  isti,  ut  siipra  memoravi- 


diderunt.  Et  Ideo  recte  cum  eis  ^gisti,  quod  pares 
mo$  nobi$  feci$ti,  Nam  no$  illi  miseri  samus,  qui 
poriavtMUs  pondus  diei  et  CB$tu$,  Quidquid  enim 
boni  ex  tua  gratia  vel  prospcrltatis  accepimus,  quid» 
quid  adversitatis  ex  judicio  tuo  pertulimus,  totum 
miseris  animabus  noslris  grave  quodaramodo  erat 
pondus.  Nam  nec  in  prosperis  tibi  bonorum  otn- 
nium  Largitori  pro  acceptis  beneficiis  dignas  gra* 
tiarum  actioncs  persolvimus,  nec  in  adversis  et 
merito  nostrae  iniquiiatis,  te  super  nos  mala  indu- 
cente,  sub  justo  tuo  judicio  animas  hostr:is  humi- 
Itavimus. 

177  HOMILIA  XXII. 

m  EABDEM   DOmNICAII  TERTIA. 

'  Formavit  igitur  Dominus  Deu$  hominem  de  iimo 
terrcSf  tt  in$piravit  in  faciem  ejus  spiracuium  vitcB^  et 
factus  e$t  homo  in  animam  viventem  (Gen.  ii). 

Omnis  homo,  qui  in  peccatis  conceptus  est  et  na- 
tus,  quandiu  in  peccatorum  jacet  sordibus,  quandiu 
limo  foedatur  terrenae  contagionis,  informis  quo- 
dammodo  appliret  in  conspectu  divinae  majeKtatis. 
Cum  enim  tota  mentis  intentionelimoinfixusmanet 
praesentis  vitae,  cum,  inqua  i,  ea  soluromodo  desi- 
derare,  et  diiigere  novit,  quae  roale  sordens  lubrici 
saeculi  delectatio  ingerit,  quid  rectius  quam  homo  d§ 
iimo  .formatu$  dici  poterit?  Sed  praeveniens  omni* 
potentis  Dei  gratia,  cum  horoinem  formare,  id  est 
refonpare  de  tanta  disponit  roiseria,  secundum  in- 


mu6,  populi  sunt  JudaM>rum,  qui  idcirco  primi  di-  q  geiiitam  sibi  bonitatem  roisericorditer  ei  inspirat 

Dei  et  sui  cognitlonem,  juxta  sequentis  litterae  nar- 
rationem. 

Et  inspiravit  in  faciem  ejus  spiracuium  vitag.  Pei* 
faciem^  qua  homo  quilibet  agnoscitur,  nonnunquam 
in  sacro  eloqnio  cognitio  Dei  designatur.  Per  spira- 
euium  vero  vitte  gratiam  Spiritus  sancti  non  incon- 
grue  possumus  accipere.  Cum  ergo  omuipotensDeuSy 
ut  praediximus,  hominem  de  informitate  peccatorum 
reformai^e  deliberat,  impirat  in  faciem  eju$  ^pira» 
eulum  vitce,  hoc  est  per  gratiam  Spiritus  sancti  ve- 
nire  eum  facit  ad  agnitionem  Dei  et  sui,  ut  et  creato- 
rem  sud|a  veraciter  agnoscat,  et  quam  deformis  fiie- 
rit  in  peccatis,  digne  poenitendo  recegnoscere  valeat. 
Accepta  autem  cognitione  Dei  et  sui,  cum  circum- 


cuntur,  quia  primum  electi  et  vocati  fuerunt,  sed 
postmodum  Christo  in  came  veniente  illi  credere 
nolentes  ab  ipso  reprobati  sunt.  Hi  plenitudine 
gentium  conversa  tandem  venientes  ad  unitatem 
lldei  arbitrati  $unt  quod  piu$  e$unt  accepturi.  Bene 
quidem  dicitur  arbitrati  sunt^  nou  ar6t(raii/«r  quia 
nunc  utique  opinantur  quod  quandoque  praeferendi 
sint  gentibus,  ut  et  filii  dilecti,  et  praeelecti  roajori 
dignitatii  gloria  prae  illis  jure  haereditario  debeant 
Mibiimari.  Aceeperunt  autem  et  ip$i  $inguio$  dena- 
ftos.  Nihil  enim  amplius  176  >°  conversione  nisi 
oognitionem  Patris  et  Fiiii,  et  Spiritus  sancti  acci- 
piunt.  Singuioi  utique  denariosy  quia  denarius  Pa- 
ter,  deaarius  Filius»  denarius  est  Spiritus  sanctus, 


at^  per  unam  eamdemque  verae  fidei  viam  ipsi  et  D  specte  seipsum  bomo  considerare  cceperit,  et  de  in- 


4pente8  ad  coelestem  perducuntur  patriam. 

Et  accipientes  murmurabant  adversus  patremfami- 
iia$.  Istud  rourmur  recognitio  humilis  est  et  dolor  oc- 
cultus,  quem  in  corde  suo  habebunt,  dum  in  veri- 
tate  Deum  cognoverint  nimia  aillictione  spiritus 
gementes  et  dolentes,  quod  tandiu  illos  Deus  dese- 
ruit,  tandiu  in  errore  suo  caecos  reliquit,  iacrymosa 
cordis  voce  dicentes  :  Hi  novi$$imi  nna  hora  fcce- 
runt,  et  pare$  iUo$  nobis  fecisti  qui  portavimus  pon-- 
dus  diei  et  cestus.  Ac  si  dicant  :  0  Dominator  Do- 
mine,  justus  es,  et  rectum  judicium  tuum,  quia  quod 
nos  primi  vocati  in  patribus  nostris  habuimus, 
quodque  in  iege  et  Scripturis  longe  ante  accepim-js, 
hi  nowUumif  gentei  videUcet,  «aa  hora  feceruni» 


forroitate  sua  confusus,  ad  novs  vits  ccnversionem 
venire  decreverit,  rects  de  illo  dici  poterit  : 

Et  factus  est  homo  in  animam  vtvsntem.  Quandiu 
enim  homo  vivens  178  >"  peccalis  mortificare  ne- 
quaquam  in  se  studet  vitia  camis,  quae  rctera  sunt 
opera  mortis,  non  in  animam  viventem,  sed  in  ani- 
mam  quodammodo  factus  est  morienlem.  Postquam 
autem  haec  in  se  mortificare  coeperit,  ipseque  in 
Domino  laudabiliter  vivere  decreverit ,  jam  bene  dc 
illo  d  ci  poterit  quod  factus  sit  homo  in  animam  vi- 
vsfAs7Xf  qui  prius  factus  fuerat  in  animam  quodam- 
modo  morientem.  Quid  sit  vero  quod  t;i  animam 
vitentem  homs  factus  dicitur,  ex  ipsius  Domini  ver- 
bis  colligi  poterit,  qui  tn  ipso  primordio  bumaax 


il5 


ROMILI^  DOMIMCALES. 


m 


creatioDis  dicit :  Faciamut,  inquit,  hominem  ad  ima-  A  tionis  liber  et  expedilus  dignoscitur  esse.Quod  eliaia 


ginem  et  iimiUiudinem  nBstram,  Ad  imaginem  quippe 
Dei  tunc  homo  factus  dicitur,  cum  is,  qui  prius 
peccando  imaginem  Dei  in  se  viulaverat,  bene  vi- 
vendo  reformari  in  spiritu  menlis  suae  desiderat.  Ad 
simiUtudinem  autera  Dei  factus  dicitur,  cum  simflis 
ei  fieri  desiderat,  id  est  sicut  ille  summe  bonus  per 
oninia  exslitit,  ita  etiam  ipse  bonilatis  illius  exem- 
plnm  assequi  contendit,  sicut  ille  niundus,  imo  aur 
ciortotius  munditise  erat,  ita  ipse  mundus  cordc  et 
corpore  esse  studet ,  sicut  ille  mansuetus  et  bumilis 
apparuit,  ita  ipse  bumilem  et  mansuetum  oinnibus 
se  cementibus  prsebet. 

Quisqnis  ergo  ita  de  limo  terrae,  id  est  de  limo  ter- 
renae  conversationis  formatus  fuerit,  quisquis  ita 


ordo  sequentis  litterae  aperte  videtur  indicare. 

Produxitque  Dominus  Deuidekumo  omne  lignum 
pulehrum  vts«,  et  ad  vescendum  iuave,  Per  humum 
180  ^^  in  loco  bumile  cor  poenitentis  cujuslibet 
bominis  intelligere  possumus,  qui  conversus  ad 
Dominum ,  dum  informitatem  peccalorum  suorura 
humiliter  considerando  ad  oeulos  revocat  mentis, 
humilis  fit,  et  dejectus  in  oculis  propria;  considera- 
tj«nis.  De  hac  ergo  nobili  humo,  id  est  de  hoc  hu. 
ipiU  corde  producit  nonnunquam  Dominus  omne  (i- 
gnumy  fortitudinem  videlicet  et  eminentiam  bononim 
operum. 

Etnotandum  quod  non  dicit :  Omne  lignum,  sed 
cum  additamento  quodammodo  :  PuUhrum  vfsti,  ei 


per  inspirantem  gratiam  Spiritus  sancll ,  aceepta  B  ad  ve$cendum  tuave.  Pulchrum  revera  iignum  diciHir 


agnitlone  Dei  et  sui,  de  anima  moriente  in  allimam 
factus  fuerit  viveutem,  et  ita  ad  imaginem  et  simili- 
tudinem  Dei  reformatum  se  recognoscit,  u^  etiam 
tpse  imaginera  Dei  in  se  renovans,  Ei  a  quo  factus 
est,  per  bonitatis,  munditiae  et  mansuetudinls  exem- 
pla  179  similis  fieri  toto  mentis  et  corporis!  annisu 
iDvigilet  et  delectetur,  valde  necesse  habet ,  ut  la- 
beiiti  saecuU)  alienus  prorsus  eiTiciatur.  Nam  si  in  eo 
diutius  demorari  voluerit,  insurgentibus  pli^ilatkn 
tumaUaantium  rerum  occupationibus ,  a  pVofectu 
virtoosi  operis  meus  nonnunquam  torpescit ,  et  in 
defectum  desidiosae  conversationis  se  dejicit.  Unde 
d  apie  mox  sequitur  : 

Plantaverat  autem  Dominu$  Deu$  paradisum  oo- 
lmptati$  a  principio.  Per  paradisum,  qui  hortus  deli- 
ciarum  dicitur,  spiritalis  vita  accipi  non  incongrue 
poterit,  in  qua  animae  delicatae,  animae  deliciis  su- 
pernae  dulcedinis  aflluenles  sunt  congregalae.  Sunt 
etiam  nonulli  in  saeculari  vita,  qui  Conditori  suo 
placere  contendunt  per  bonae  operationis  merita; 
6cd,  quia  ab  infimis  bonis  sese  nequaquam  suspen- 
dunt,  spiritalium  deliciarum  gratiam  nec  pra^us- 
tare  nec  percipere  queunt  :  ideoque  ipsi  auctori 
dulcediriis  gustum  praebere  nequaquam  ))0terunt 
dulcissimae  refeclionis.  Nam  queinadmodum  cibus 
dcUcatus  et  moltis  suaviori  sapore  reficit  et  vegetat 
cor  hominis,  quam  cibus  durus  et  vilis,  sic  nimiruin 
animae  in  Chrislo,  ut  ita  dicam,  delicatae  spiritalibus, 


operatio,  quae  de  vere  humili  corde  procedit.  Nara 
quicunque  ex  loto  corde  se  humiliaverit ,  quidquid 
exleriori  corporis  exercitio  exhibuerit,  pulchrum  esi 
utique  in  conspectu  divinae  majesUtis,  pulchrum  et 
delectabite  in  aeslimatione  bominum ;  utile  erit  eliam 
id  aediiicationem  proximorum.  Nam  quicunque  sine 
vera  humiiitate  est,  etiamsi  bona  quaelibet  operetur, 
non  tamen  pulchrum  dici  poterit,  quod  sine  bumili- 
Utis  pulchritudine  actum  fuerit.  Unde  et  Dominas 
Uk  Evangelio  dicit  :  Luceat  lux  vestra  coram  homini^ 
bu$^  ut  videant  opera  ve$tra  bona,  et  glorificent  Pa^ 
trem  vestrum  qui  in  cnBiii  e$t  {Matth.  v,  16). 

Et  ad  vescendum,  inquit,  suave,  quia  illa  operatio 
quae  ex  humiliute  procedit,  $uavis  est  ad  vivendum, 
'  suavis  etiam  erit  aliis  hominibus  ad  imitandum.  Lt- 
gnum  etiam  vita:  in  medio  paradisi  esl  ratio  bomini» 
posila  in  medio  cordis.  Ratio  vero  hominis,  illa  Tis 
animae  dicitur,  qua  solum  Deum  et  eoelestia  con- 
templatur.  Tunc  autem  homo  rationem  suam  in  me- 
dio  cordis  dicitur  habere,  cum  divino  fultus  auxilio 
superius  et  inferiiis  suum  sapieuler  novit  discer- 
nere,  ut  videlicet  Deum  qui  est  suum  superius ,  ut 
Dominnm  et  proprium  faciorem  timeat,  veneretur  et 
diligat;  inferius  vero  suum,  qiiodest  corpus,  utser  - 
vum  propriae  polestati  subjiciat.  Qui  ergo  ita  supe- 
riori  et  inferiori  suo  id  quod  suum  est  tribuit,  hoc 
est,  qui  Factori  suo  debitx  subjectionis  revereniiara 
impendit ,  et  corpori  suo  necessaria  justo  modcra. 


inquam,  deliciis  enutritx,majoris  dulcedinis  gustum  p  mine  indulgere  novit,  hic  revera  rationem  animae 


giiUuri  ipsius  dilecti  praeparant  quam  hi  qui  solum- 
modo  per  bona  exteriora  Deo  studeiit  deservire. 

Etbene  paradisus  isie  aprincipioplantatus  dicitur, 
id  est  ab  eo  qui  est  principiuro  providentia  divinae 
dispensationis  homini  cuilibet,  ad  salutcm  vitae 
aetemae  vo^to,  praeordinatus.  Quod  bene  manifcsta- 
tur  verbis  mox  sequentibus  : 

In  quo  posuit  hominem^  quem  formaverat,  quem  vi- 
delicet  de  illa  informitate  peccatorum,  de  aniina,  in- 
luam,  rooriente  in  aniniam  reformaverat  viventem. 
*>mnipotens  ergo  Dominus  hominem  formatum  de 
limo  terrae  ponit  in  paradisum^  in  spiritalem  scilicet 
vitaro,  ut  tanto  uberius  fructum  bonorum  operum 
valeat  profcrrc,  qaanto  a  strepitu  terreuae  occupa- 


suae  recte  dici  poterit  in  medio  cordis  habere.  Sed 
quantumvis  homo  quilibet  spiritalis  per  181  prae- 
venientem  Dei  gratiam,  his  et  aliis  virtutum  exerci- 
tiis  sursum  semper  tendat,  quandiu  tamen  corpus, 
quod  aggravat  aniroam,  portat,  dubium  non  est  quin 
s.vpe  saepiusque  has  tentationum  molestias  in  se  sen* 
tiat,  ut  videlicet  ea  dclectetur  iinplere  quae  propria 
voluntas  vidctur  suggerere.  Unde  etiam  post  lignum 
vitiB  positum  in  medio  paradisi,  continuo  subjun- 
ctum  est: 

Lignumque  scientia:  boni  tt  mali.  Per  lignum  scien-^ 
ti(e  boni  et  mali  propria  horoinis  voluntas  valet  in- 
telligi,  curo  sicut  diximus,  horoo  quilibel  virtutai» 
poUens  profectibus,  plus  humanis  delectatur  atuHtt. 


{47 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS. 


U8 


favorlbus,  quam  in  occulto  proprrae  conscientiae  con-  A  luiem  (Rom.  x,  iO).  Dicilur  eliam  Pbison  oris  m»- 


tegi  sit  contentus.  €um  vero  his  et  hujusmodi  co- 
gitalionibus  homo  inaniter  esl  occupatus,  fit  non- 
uunquam,  ut  a  divina  dulcedine  aridus  appareat, 
ftoiidaeque  virtutis  profectum  minime  in  se  sentiat. 
Quapropter  necesse  valde  esl  ut  omnipotens  Deus 
hominem,  quem  sic,  ut  supra  memoravimus,  de 
Umo  terrse  formavit,  oculis  divinae  misericordiae 
cursus  respiciat,  ac  rore  Spiritus  sancti  ariditalem 
lerrae  illius  irrigare  et  infundere  dignelur.  Quod 
congrue  sequens  isle  versus  exponere  videlur  : 

Et  fluvius  egrediebatur  de  loco  voluptati$  ad  irri- 
f^andum  paradisum.  Tria  hoc  in  loco  posila  esse  vi- 
denlur  :  Fluvius,  locus^  wluptas,  per  quae  eliam  tri- 
Bam  nomiiiis  professionem  divini  accipere  possu- 
mus,  Palrem,  et  Fiiium,  cl  Spirilum  sanclum.  In 
^oluptate  scilicet  Patrem ;  in  loco  Filium,  in  fluvio 
Spirilum  sanctum.  El  bene  per  voluptatem  Paler  de- 
signatur ;  nam  ipse  esl  verus  el  indeficiens  fons  to- 
lius  voluplalis  ipse  plenitudo  lotius  gratiae  el  dul- 
cedinis,  quae  de  torrenle  voiuplalis  suae,  non  solum 
eoelestium  virtulum  satial  et  inebrial  agmina,  sed 
eiiam  humana  deleciai^  reficil  et  conforlal  corda. 
Ilecle  eliam  per  locum  voluptalis  ipse  Filius  acci- 
pilur  aelerni  Palris,  in  quo  corporaiiler  inhabilavil 
el  inbabital  omnis  pleniludo  divinilatis,  in  quo  solo, 
super  quem  solum  requievil  Spiritus  sanclus  cum 
Munibus  donis  suis.  Per  flunium  vero  Spiritum 
sauclum  designari  diximus.  Nam  sicut  fluvius  ari- 


tatio,  quod  recte  eidem  convenit  prudentiae :  Nam 
prudens  revera  et  ilie  dici  'poterit,  qui  per  mutatio^ 
nem  dexlerae  excelsi  novis,  ut  ita  dicam,  iinguii  in- 
cipit  loqui,  id  est  ul  qui  prius  superbo  ore,  verba 
arroganliae  proferre  solilus  eral,  humililer  jam  loqui 
incipiel ;  qui  prius  ad  otiosos  sermones  frenum  lin- 
guae  intrepidauter  relaxabat,  cuslodiam  jam  ponene 
ori  suo  ad  aedificationem  proximorum  sermones 
sale  sapienliae  conditos  proferre  sludeal.  De  quo 
fluvio  etiam  adhuc  subinferlur  :  Ip$e  e$t,  qui  ctr- 
cuit  omnem  terram  Hevilath ,  ubi  nascitur  aurum , 
et  aurum  tcrras  illius  optimum  est.  Hevilalh  do^ 
Itffis,  sive  parturiens  dicilur;  parlurire  vero,  quasi 
desideranler  parere  dicimus,  Circuit  autem  Phi^ 
son,  id  est  prudentia  omnem  terram  Hevilath^ 
•cum  homo  per  prudentiam  hoc  addiscit,  ul  dolens 
sil  pro  peccatis,  quae  commisil,  et  bona  de  se 
parere  desideret,  quibus  Deo  salisfacere  possil. 
Ibi  etiam  nascitur  aurum,  per  quod  intelligere  po»- 
sumus  bominis  intellectum.  In  terra  ergo  Hevi- 
lath,  hoc  est,  in  corde  dolenlis  el  bona  desideran- 
lis  aurum  quodammodo  nascitur  cum  per  Deigra- 
liam  summae  virtulis  inlellectus  homini  dalur.  Et 
aurum  terrcs  illius  optimum  est.  Optimum  revera 
inlellectum  habel,  qui  semper  dolenset  pro  pec- 
catis,  et  semper  parere  desideral  opera  virtulis. 
Nam  sunl  nonnulli  in  sseculari  vila,  qui  magnum 
quidem  inlellectum  ex  Dei  habent  gratia :  sed  op- 


dam  irrigando  terram  germinare  facit,  sic  Spirilus  Q  timus  ille  solummodo  dicitur ,  qui  in  terra  Hevi- 


tanctus  arida  bomimim  corda  fluenlo  graliae  suae 
kifuBdendo,  ad  proferendos  dignae  operationis  fruc- 
lus-  perducil.  Fluvius  ergo  de  loco  voluptatis  egredi' 
tur;  quia  Spiritus  sanctus  de  Patre  el  Filio  proce- 
dil,  quemadmodum  ipse  Dominus  in  Evangelio  ad 
Philippum  dicil :  Non  credis,  inquil  182  ^<<>  ^9^ 
in  Fatret  et  Pater  m  me  est?  (Joan.  xiv,  10.)  Ad 
quid  vero  fluvius  iste  egrediatur,  aperitur,  cum 
subjungilur :  Ad  irrigandum  paradisumy  id  est  ad 
irrigandum  aridum  et  durum  cor  hominis,  ad  irri- 
gandam  el  excolendam  terram  infecundae  mentis, 
qux  jam  siti  aruit,  nec.  fructum  ex  se  proferre  va- 
lel  virtuosi  germinis.  Quid  etiam  virtuUs,  quid  gra- 
liae  et  perfectionis  fluvius  iste  ita  egrediens  opere- 


lath,  id  est  in  corde  dolentis  et  bona  desideran- 
tis  nascitur.  Ibique  invenitur  bdellium  et  lapis  Ony- 
chynus,  Bdellium  arbor  est  aromatica,  colore  ni* 
gra,  sed  lacrymam  efi^undens  lucidam,  183  li^^^^ 
amara,  bonique  odoris,  quae  si  vino  perfusa  fue- 
rit  suaviuB  redolebit.  Onychinus  vero  lapis  est  si- 
militudinem  habens  unguis  humani.  Per  bdellium^ 
quod  nigrum  colorem  habel,  sed  lacrymara  luci- 
dam  dicilur  desudare,  cordis  compunctionem  non 
incongrue  possumus  accipere.  Nam  quicunque  in 
vera  compunctione  cordis  realum  consideral  pra- 
vae  conversationis,  niger  quidem  sibiuiet  ipsi  vi- 
delur  sed  lacrymae  ejus,  id  esi  poenitentia  iliius 
lucida  quodammodo  apparet  in  couspcctu  divinae 


lur  per  ea  quae  sequunlur  intelligi  datur :  Qui  inde  D  majeslatis.  Lucida,  iuquam,  esl  quia  animam  pec- 


dividitur  in  quaiuor  capita.  Per  quatuor  capita  ni- 
mirum  cardinales  virtules  non  incongrue  sunt  acci- 
jpiendae,  in  quibus,  el  ex  quibus  pendenl  et  consisr 
tunt  virtutes.  caelerae ;  quod  etiam  ipsa  fluviorum 
inlerpretatio  evidenti  declarabit  indicio.  JSomen 
uni  Phison  :  Pbison  os  pupiUce  inlerpretatur ,  quo* 
niam  aulem,  ut  notum  esl  omnibus,  ore  loquimur,^ 
pupilla  videmus ;  bene  per  primum  istum  fluvium 
Piiison,  qui  os  pupiUoe  dicitur,  prima  virlus,  quae 
prudentia  nominalur,  designalur.  Nam  verissime 
prudens  ille  dici  poterit,  qui  hoc  quod  corde  credit, 
orc  confileri  non  metuil.  Quemadmodum  Paulus 
«poslolus  in  EpisloU  sua  loquilur,  dicens :  Corde 
creditur  ad  justitiam ;  ore  autem  eonfessio  fit  ad  sa- 


catorum  obscurilate  denigralam  lucidam  facil  el 
mundam.  Onychinus  vero,  qui  unguis  humani  ha- 
bel  similitudinem,  satis  convenienter  vilaB,expri- 
mit  perfectionem.  Unguis  enim  ea  parte  qua  ap- 
parere  incipit,  candorem  ostendit,  in  medietate 
autem  sanguis  apparel  mistus  albedini ;  illa  vero 
pars,  quae  de  carne  abscidi  solet,  pura  apparet. 
Quae  onmia  si  intellects^  fuerint  sensu  subt.li  el 
mystico,  recte  per  baec  eadem  vitae  exprimilur 
perfectio.  Per  illam  igitur  partem,  quae  apparel 
lucida,  innocenlia  accipi  valel,  sive  per  baptis- 
mum,  sive  per  poenitentiam  accepta.  Nam  lune 
revera  homo  lucidus  dicitur,  cum  innocentiam^ 
quam  in  bapiismo  accepil,  vel  post  lapsum  pep* 


U9  nOMILIif:  DOMLMGALES  f50' 

catnnim  per  dignse  poenitentis  fructiim  recipere  A  tiae  inolita  praTS  contuetudinis  opera  fortiter  abruro- 


iiK^rebitur.  Per  medietatem  autem,  in  qua  rubor 
loistus  est  albedini,  imitatio  praefiguratur  passio- 
Bum  Cbristi»  quia  post  acceptum  per  pocnitentiam 
innocentisc  candorem  necesse  est  ut  passionum 
Christi  'socius  bomo  fieri  studeat,  et  mortificatio- 
nem  ejns  ipse  in  corpore  suo  circumferre  con- 
tendat.  Qui  st  ila,  ut  diximus,  prudenti  utens 
consilio,  opera  caniis  morlificare  non  desinit  in 
corpore  suo,  recte  illi  parti  adacquabitur  quae  dura 
prorsus  esse  videtur.  Si  enim  ita  piis  laborum  slu- 
dtis  in  praesenti  purgari  contendit  ab  omnibus 
peccaiorum  contagiis,  et  quantum  in  hoc  muta- 
biiitatis  tempore  est  possibiie,  vigilanter  retinere 
studuerit  perfectionem  vitae;  cum  quandoque  cor- 


pat  de  suo  corpore.  Postquam  autem  in  hujus  sorlis 
poenitentiae  constantia  camis  jam  aliquantulum 
mortificayerit  vilia,  quia  a  malignorum  spiritum 
tentaiionibus  liber  nequaquam  esse  185  poterit,  ar* 
maturam  virtutis  illius,  quae  temperantia  dicitur, 
inducere  necesse  habebil  utvidelicet  contra  adversa- 
riorum  jacuia,  quasi  sagitta  ipsa  praevolet  temperan- 
tia.  Nam  quasi  sagitta  quaedam  eorum  obviat  jaculis, 
dum  fortiter  homo  resistendo  vitiis  praecavere  sem- 
per  studel  insidias  eorum  pravae  suggestionis.  Qui 
ergo  iia  fortis  factus  fuerit  in  pnelio,  opus  jam 
habet  ulcursum  boni  certaminis  consummare  con- 
tendat  in  Domino.  Si  enim  m  justitia ,  quam  se- 
mel  apprehenderit,  vivere  usque  ad  mortem  studue- 


pos  h«)C  corruptibile  deposuerit,  purus  omnino  et  ^  rit,  per  bonos  justiliae  fruclus,  frugifer  jam  recte 


nber  In  districto  eiamine  erit.  Sequitur  : 

Ei  nomen  secundo  Cehon.  hte  est,  qui  circuit 
ierram  jEthiopiw.  Gehon  abruptum  dicitur,  iEthio- 
pia  vero  tenebree  interpretatur.  Quid  184  ^''SO  P^^ 
Cthon^  qui  abruptum  ^dicitur,  nisi  virtus  illa,  quae 
nuncupatur  fortitudo,  accipitur?Fortis  proculdu- 
bto  tunc  homo  dici  poterit,  cum  viriliter  agens  in 
^omino  omnia,  quae  antea  dilexit,  quae  malesuavi 
delectatione  in  occultis  suis  nutrivit  et  fovit,  for- 
titer  de  corpore  suo  abrumpit.  Gehon,  id  est,  for- 
titudo,  omnem  terram  jEthiopiw  circuit^  cum  le- 
nebrosa  opera  pravae  consuetudinis  fortiter,  ut 
diximus,  liomo  de  corpore  suo  abrumpit. 

Nomen  vero  fluvii  tertii  Tygris  :  ipse  vadit  contra  q 
Assyrios.  Tygris  sagitta^  Assyrii  vero  dirigentes  in- 
terpretantur.  Bene  ergo  per  Tygrim ,  virtutem  il- 
lam,  quae  temperautia  vocatur,  intelligere  possu- 
iDus.  Per  Assyrios  vero  maligni  accipiendi  sunt 
spiritus.  Tygris  enim,  id  est  temperantia,  contra 
Assyrios  vadit^  quia  homo,  qui  temperare  se  a  vi- 
tiis  novit,  quasi  sagitlam  mittit  cdntra  malignos 
tpiritus ,  cum  fortiter  resistit  pravis  eorum  sug- 
gestiooibus. 

Flttcitts  autem  quartus  ipse  est  Enphrates,  Per 
Euphraten,  qui  frugifer  dicitur,  virtulem  illam  de- 
«ignare  possumus,  quae  justitia  nominatur.  Qui- 
cunque  enim  tribus  supra  nominalis  virtulum 
gradibus  Domino  auxiliante  firmiter  siare  piisde- 


certaverit  laboribus;  hic  quandoque  virtutem  illam  D  requiras  humanae  laudis. 


dici  poterit.  Quicunque  vero  per  haec  virtutum 
dona  sublimatus  a  Domino  fuerit  in  spiritali  vi- 
ta,  huic  etiam  congrue  convenit,  quod  sequent 
hic  littera  mox  subjungit : 

Tulit  ergo  Dominus  Deus  hominem  quem  formt^ 
verat^  et  posuit  eum  in  paradisum  voluptatis,  Quod 
enim  dicit  tulit  eum,  idem  est  ac  si  dixisset  attollit 
eum  in  spiritali  vita,  sublimem  videlicet  eum  faciendo 
per  crescentia  in  dies  virtutum  merita.  AttoIIit,  in- 
quam,  eum  a  terrenis  desideriis  ad  ccelestia  deside- 
randa,  ut  nihil  jam  ei  in  praesenti  libeat,  sed  totam 
animi  intentionem,  totam  spem  suam  et  desiderium 
sursum,  ubi  ipse  manet,  figat. 

IJt  operaretur,  inquit^et  custodiret  illum  [codAHud.] 
Non  enim  otio  vacare  habet,  quem  Dominus  ita  in, 
spiriuU  vita  attollit  et  sublevat,  sed  necesse  est  ut 
operanti  in  se  gratiae  divinae  ipse  etiam  cooperator 
existat,  id  est  ut  operetur  opera  virtutis  et  custodiat^ 
ne  perdat  per  elationem  mentis. 

Prwcepitque  ei  dicens  :  Ex  omni  ligno  paradisi 
comede ;  de  ligno  autem  scientiw  boni  et  mali  ne  eo^ 
medas.  Quasi  dicat  :  Omnia  virtuosae  operationis 
studia,  omnia  piae  conversationis  exempla,  quae  in 
spiritali  actitari  cemes  vita,  vigilantis  animi  mten- 
tioue  sedulus  imitator  exsequere ;  de  ligno  autem 
scientice  boni  et  mali  ne  comedasy  hoc  est  propriam 
implere  voluntatem  nunquam  appetas,  ul  videlicet 
dona  mcae  largitatistuisascribendomeritis,  gloriam 


adipisci  merebitur,  ut  justitiae  laudabiliter  vivens 
fnictum  bonorura  de  se  indesinenter  Domino  pro- 
ferat,  ita  ut  etiam  frugifer  recte  dici  valeat. 

\n  his  etiam  quatuor  numinibus,  quatuor  ordi- 
nes  accipere  possumus  :  Per  primum  Phison  intel- 
ligentes,  per  secundum  Gehon  poenitentes,  per  ter- 
tium  Tygrim  pugnanles,  per  quartum  Euphratem 
consummantes.  In  his  ergo  quatuor  ordinibus  pro- 
ficere  habet  quisque  electus,  id  est  ut  primum 
prudenter  intelligat  qualiter  clementiam  Condito- 
ris  sui  oflenderit,  qualemque  satisfactionem  pro 
peocatis  Deo  debeat.  Dein  vero  cum  jam  per  poe- 
Dttentiam  se  mactare  coeperit,  fortitudo  ei  satis 
•cce^saria  ert,  jam  per  lamenta  fortis  poeniten- 


De  lignOf  inquit,  scientiiB  boni  et  mati  neeomedas., 
Scientia  boni  et  mali  experientia  est  boniet  mali.. 
Aliud  est  scire  malum,  atque  aliud  experirk  malum. 
Scire  siquidem  malum  186  ^^  ^^^  experiri,  estmaU 
nequaquam  consentire ;  experiri  vere  mahini  est  in 
malam  operationem  transire.  Scit  malum  et  non 
experitur,  qui  malis  operibus  resistere  nititur.. 
Prohibet  ergo  Dominus  hominem,  ne  de  ligno  scien- 
tiae  boni  et  mali  comedat,  id  est  ne  iia  propria  volun- 
tate  abutatur  ,  ut  malum  quandoque  experiatur. 
Malum  vero  experitur,  cum  ea  quas  propria  voluntat 
suggerit,  opere  implere  non  metuit,  cum  pro  his» 
quae  divinitus  sibi  sunt  collala,  inaniter  extolli  deai?  ' 
derat  laude  humana. 


m 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


152 


Et  nolandom  qnod  dicitur  :  Nep  eomeda^,  Quid-  A  quam  aaiipalis.quam  volubilit  ?ita  ipsius  fueritquod 


quid  enim  homo  masticando  comederit,  aptatum 
qnodammodo  corpdri  adhaerebit.  Et  est  quasi  dicat : 
Si  appetitus  bumani  fayoris  mentera  tuam  illiciat, 
▼ide  ne  eomedoi^  id  est  ne  ita  delectabiliter  suscipias, 
netandiucogitationes  versari  in  corde  tuo  permit- 
tas,  nt  delectationi  quandoque  consentias.  At  si  de- 
lectatio  praeTaluerit,  tibique  vim  inferendo  de  ligno 
scientiae  boni  et  mali  comedere  persuaserit,  in  qua" 
eunque  die  comederii  exeo,  morte  morieri*,  Inqua- 
cuiique  die,  quacunque  nocte,  hora,  vel  momento  co- 
mederis  ex  eo,  voluntarixdelectationi  consentiendo, 
morte  morieris^  hoc  est  ita  in  te  mortiAcare  conten- 
das,  ut  ettu  peccato  mortuus  prorsus  fias. 
Potest  et  aiiter  intelligi  quod  dicit :  In  quacunque 


videlicet,  quasi  animal  brutum,  et  sine  sensu  irratio- 
nabiliter  vivendo  in  luto  vitiorum  sese  immerserit, 
*  quod  etiam  volublU  vita,  id  est  tumida  et  superba 
conversatione  multum  Gonditori  suo  deliquerit. 

Vt  videretf  inquit,  quid  vocaret  ea,  Formatis  his 
omnibus  in  corde  bominis,  hoc  est  priusquam  homo 
haec  omnia  perspexerit  ocuio  providae  consideratio- 
nis,  videre  vult  oninipotens  Dominus  quid  vocaret 
ea,  id  est  videre  et  cognoscere  desiderat  quomodo 
pro  his  horoo  satisfacere  decemat,  quoroodo  per 
puram  confessionem  turpis  perpetrationis  opera  ve- 
raciter  studeat  revelare,  quomodo  tumidae  mentis 
elationem  districte  non  differat  aecusare,  sicque  de- 
mum  piis  laborum  studiis  pro  his  omnibus  Deo  sa- 


die  comederis  ex  eo,  moru  morieris.  Si,  inquam,  de  ^  tisfacere.    Si   enim  peccata  sua    homo  veraciter 


1  gno  scientiae  boni  et  mali  comederis,  propriae  vo« 
luntati  usque  ad  cons^nsum  obediendo,  in  quacunque 
die^  id  est  quandocunque  dies  alicujus  scieniiae, 
alicujus  visitationis  Divinse  ortus  fuerit  in  tuo  corde, 
morumorierit  hoe  estveraciter  agnoscendo,  digne 
poenitendo  sic  in  te  mortificare  contende,  ut  nullam 
vitra  potentiam  in  te  videatur  exercere. 

JHxit  quoque  Dominus  Deus  :  Non  e$t  bonum  ho' 
tr.inem  esse  solum.  Quoniam  enim  homo  quilibet,  qui 
lanta  virtutum  excellentia  a  Deo  est  sublimatus,  si 
r.uUos  tenlationum  in  se  sentiret  motus  facile 
txtoUendo  se  super  se  vttio  subjaceret  jactantiae  ipse 
cum  providentia  disponens  omnia»  salutem  ejus 
prjevidens  dicit :  Non  est  bonum  hominem  esu  so 


agnoscens,  pure  et  perfecte  confiteri  non  confundi- 
tur,  plenae  induigentiae  gratiam  adipisci  roerebi- 
tur.  188  Quod  recte  subsequens  ordo  verborum  in- 
sinuare  videtur. 

Omne  enim,  quod  voeavit  Adam  anima  viventiSf 
ipsum  est  nomen  ejus,  Qualem  revera  in  confessione 
satisfactionem  homo  exhibuerit,  talem  in  remis« 
sione  peccatorum  gratiam  hal)ebit.  Qualis  enim 
confessio,  talis  erit  et  remissio.  Sequitur  : 

Appellavitque  Adam  nominibus  suis  cuncta  am-^ 
mantia  terrte^  et  universa  volatilia  cali  et  omnes 
bestias  terrw.  Agnilis  enim  per  Dei  gratiam  pecca- 
torum  sordibus  innumeris  incipit  humiliter  confi- 
teri  adversum   se    injustitiam  suam;  imponitque 


lum.  Ac  si  dicat  :  Homo  iste  qui  in  tam  eminentis     cunctis  animantibus  et  volatilibus  coeli  et  besliis 


vitae  consistit  gloria;  solus  quodammodo  est,  quia 
Bthil  de  propriae  187  ▼iiitatis  sentit  miseria.  Digni- 
lates  enim  virtutum,  quas  in  se  habet,  nonsunt  ejus 
propriae,  nec  propriis  ejus  meriiis  ascribendae  quia 
solummodo  ex  larga  nostra  eas  babet  boniute,  qui 
•i  ila  solus  permanserit,  nilque  fragiiitatis,  quod 
ftuum  esl,  in  se  senserit,  virtutes,  quas  ex  nostra 
Jubet  largiiate,  nobis  ingratus  existens,  virtuti  as- 
cribet  propriae.  Ergo  quia  non  est  bonum,  ita,  solum 
eum  esse,  faciamusei  adjutorium  simile  sui,  tale 
scilicet  adjutorium  faciamus,  non  quod  impedimen* 
tom  ei  ingerat,  sed  quod  ad  pios  labores  excilari 
laciat.  Tale  etiam  adjutorium,  non  quod  firmitatem 


terrae  nomina  sua,  cum  singula  quaeque  pcccala  no- 
minatim,  ut  ita  dicam,  proferre  non  metuit  in  con« 
fessione  pura. 

Adam  vero  non  inveniebatur  adjutor  similis  ejus, 
Immisit  ergo  Dominus  Deus  soporem  in  Adam.  So- 
por  in  Adam  miltitur,  cum  per  occuUum  Dei  judi- 
cium  torpescere  in  bonis  operibus  homo  permittitur. 
Quid  est  enim  desidia  boni  operis  nisi  sopor 
quidam  pigrae  mentis  ?  De  qua  torporis  ignavia,  si 
excutere  se  nequaquam  studet  mens  humana,  fit 
nonnunquam  ut  etiam  ipsa  ei  virtus  auferatur, 
quabonis  prius  actibus  insistebat  ut  nihil  jam  inse 
nisi  carnalis  fragililatis  moUitiem  inveuiat,  quod 


bonorum  ejus  operum  elidat  et  destruat,  sed  quod  D  ^^^  sensus  sequenlis  litterae  insinuai ; 


rokistiu&eum  in  soliditate  stare  faciat.  Similesui^ 
id  est  ut  aliquid  tale  in  seipso  senliat,  quo  propriae 
fragilitatis  memor,  non  de  virtutum  graiia  superbire, 
sed  de  nostrae  bonitatls  auxilio  discat  humiUter  con- 
fidere.  Unde  etiam  bene  subditur. 

Formatis  igitur  Dominus  Deus  de  humo  cunctis  ant- 
mantibus  terrcs^  et  universis  volatilibus  cati  adduxit 
ea  ad  Adam.  Format  Omnipotens  cuncta  animantia 
el  volatUia  coeii,  et  adducitea  ad  .\dam,  cum  oculos 
hunani  cordis  ad  hoc  aperit,  ut  animalem  et  volu- 
WAem  vitam  suam  recognoscere  homo  possit ,  ut 
qui  prius  quasi  justus  sibimetipsi  videbalur  el  per- 
fectus,  immunem  se  aestimans  a  pravis  operibus, 
Jam  tandem  divinitns  inspiratui  considerare  valeat 


Cumque  obdormiret^  tulit  unam  de  costis  ejus. 
Gosta  enim  ei  toUitur,  curo  forlitudo,  qua  priusuti- 
Uter  operari  solitus  erat  subtrahitur.  Itaque  virtus 
came  repletiir  cum  carnis  fragilitatem  in  se  scntire 
incipit,  qui  dudum  firmus  et  stabiUs  ad  virtutum 
exercUia  exstitit. 

£(  crdificavit  Dominus  Deus  costam,  quam  tulerat 
de  Adam,  in  mulierem^  et  adduxit  eam  ad  Adam. 
iEdificatur  etiam  ipsa  costa  in  muliercm,  cum,  sic- 
ut  diximus,  ipse  homo,  qui  aliquando  summae 
virtutis  gloria  poUere  videbatur  muliebri  molUtiae 
ita  subjicitur,  ut  nihU  jaro  quod  virtutis  est  in  se 
sentiat,  sed,  ut  itadicam,  ad  omnia  spirituaUum  vir- 
tutum  studia,  luasi  ynollis  ct  infirmus  existat.  Di^ 


i:SS  EOMILIiE  D0M15ICALES. 

cilur  etiam  hxt  muUer  &d  Adam,  cum  per  diruiae  A  trum  Jesum   Cbrislum.   Qui 


bene  homini  semi- 


TisiUtionis  gratiam  homo  ad  se  intra  se  reducilur, 
ut  yigilanti  cordis  intuitu,  calamitatis  suae  conside* 
ret  miseriam.  Et  reyera  salvandus  quisque,  cum  ita 
a  virtuosis  operibus,  a  dulcedine  desideralae  con- 
templationis  minui  se  cognoverit  citius  ad  seipsum 
reversus,  unde  tantae  dejectionis  roiseriam  prome* 
nierit,  provide  recogiioscit.  Et  quemadmodum  hic 
sequitur,  gemebunda  cordis  voce  seipsum  intra-se 
alloquitur. 

189  DixitqueAdam  :  Hoc  nunc  os  ex  o$sibu8  me:», 
et  earo  de  earne  mea.  Ac  si  dicat :  Tumor  elatae 
menUs,  qui  graviter  me  intertus  dejectum  a  Do- 
mino  nunc  graVat  et  depriroit ,  ut  nec  corpo- 
ralis  exercitatio ,  nec  piae  mentis  intentio  exer 


nanti  comparatur.  Ipse  enim  estqui  toturo  quod 
est  seminavit.  Ipse  est  qui  cuncta  existentia  for- 
mavit  et  creavit.  Sed  quare  dicit :  Exiit  ?  Ubi  fuit 
vei  unde  exiit?  intus  quodammodo  erat,  quiain- 
visibilis  Deus  in  invisibili  dFvinitalis  suae  subslan- 
tia  bomini  incognitus  manebat.  Exiit  vero,  quando 
descendens  de  sinu  Palris  in  uterum  Yirginis  ma- 
tris ,  humanitatis  formatt  assuropsit ,  per  quam 
invisibiiis  Deus  visibilis  horoo  mundo  apparuit. 
Sed  et  alio  modo  intus  liiit,  quando  in  ipsa  as- 
sumptae  bumanitatis  forma  aiinis  triginta  ita  se  oc- 
cultavit,  quod  nec  signis  nec  doclrina  divinitatis  sua 
oronipotentiaro  mundo  manifeslavit.  Sed  seminare 
seroen  suum  exiitj  quando  coruscantibus  roiraculis 


ceri   possit    roore  solito ,    de    mei$  ossibm ,    id  "  roundo   praedicare   ccepit.  Exit  etiaro  quolidie  in 


est  meis  robustis  exorlus  est  operibus.  Quoniam 
enim  post  acceptam  divini  muneris  gratiam  laii- 
dero  huroanaro  requirens  eialtavi  inaniter  aniniam 
mearo,  ideo  tantae  vanitatis  gloriatio  fortiter  me 
interius  dejectum  retrahit  a  solitae  operationis  stu- 
di3.  Et  caroj  inquit,  de  camemea.  Inflrroitas  etiam, 
quae  jam  fortitudinem  meam  enervavit,  de  illa  ma. 
le  infirmae  camis  fragilitate  venit,  quod  videlicet 
legem  camis  repugnantem  spiritui  snbjicere  legi 
mentis  nequaqaam  curavi. 

Hcee  vocabitur  virago^  quoniam  de  viro  suo  sum" 
pta  est.  Hxc  ergo  inflrmitas,  haec,  inquam,  infirroae 
carais  fragilitas  vocabitur  virago,  id  est  virum 
agens,  pro  virili  scilicet  opere  humanae  laudis  fa-  ^ 
vorem  ab  animo  repellens  ,  quoniam  de  viro 
sumpta  fs(,  de  virili  scilicet  190  operatione, 
de  virtuosae  conversationis  subliroitate.  Et  quo- 
luam  quandiu  corpus  hoc,  quod  corruropitur,  ho- 
mo  portat,  conflictus  iste  inter  spiriluro  et  aniroam 
Bon  cessat,  quid  roaxrme  ei  agendum  sit,  verbis 
iequentibus  coiligi  poterit. 

Quamobrem  relinquet  homo  patrem,  et  matrem 
siutfii,  et  adkterebit  uxori  suce.  Hoc  loco  per  patrem 
spirilum,  per  matrem  vero  cariiem  per  uxorem 
autem  ipsam  carais  intelligere  possurous  roollitiem. 
Necesse  est  ergo,  ut  relinquat  homo  patrem  et 
tnatrem,  et  suce  adhcereat  uxori^  ut  videlicet  elatio- 
nem  spiritus  ,  alta  nonnunquaro  sapientis  poten- 
ter  in  se  depriroat,  et  carais  rooUitiem,  malae  se-  D 
curitatis  quietem  suggerentero ,  viriliter  seroper 
agens  despiciat ,  suaeque  fragilitatis  meroor  nun- 
quam  de  bonis  operibus  sese  extoUal,  sed  hu- 
militer  in  Deo  et  in  potentia  virtutis  ejus  spem 
suamponat.  Et  erunt  duoincarueuna,  spiritus  scili- 
cet  et  anima  humanae  fragilitatis  conscii ,  seroper 
coram  Domino  cognoscunt  se  debere  humiiiari. 
IIOMILIA  XXIII. 

IN  DOMINICAII    SEXAGESlUiC    PRIMl. 

Csm  turba  plurima  conveniret,  et  de  civitatibusprO' 
perarent  ad  enrn,  dixit  per  similitudinem :  Exiit 
qm  seminat  uminare  semen  suum  (Luc.  viii). 
Homo   iste  ,   qui  exiit  seminare  semen  suum , 

lignifieai  ipsam  qui  haee  ioquitur,  Dominum  nos 


praedicatoribus  suis ,  indoctoribusveritalissemtnar# 
semen.suum,  dum  verba  doctorum  sua  misericordia 
praevenit  ad  corda  auditorum.  Nam  fmstra  labo- 
rat  oronis  qui  praedicat,  nisi  Deus  omnipotens  in 
benedictionibus  suis  cor  boroinis  praeveniat  et  ape- 
riat.  Ipse  enim  es»  clavis  David,  qui  aperit  et 
nemo  claudit ,  claudit ,  et  nemo  aperit. 

191  Et  dum  seroinat,  aliud  cecidit  secus  viam, 
et  conculcatum  est ,  et  volucres  ccF/t  comederuni 
illud.  Yerba  ista  qus»  ut  ait  bealus  Gregorius, 
per  seroetipsaro  Veritas  exposuit»  discutere  buma- 
na  fragilitas  non  praesuroil(27).  Sed  taroen  neces^ 
sariuro  nobis  esset,  si  quis  eamdem  ejus  exposi- 
tionem  nobis  planiorero  facere  posset.  lUis  quidem 
electis  discipuiis  suis,  sanctis  apostolis  qui  sa*^ 
pientes  erant ,  ulpote  qui  vivo  fonti  aeteraae  Sa- 
pienliae  et  scientiae  die  ac  nocte  comrounicantes 
multa  de  paucis  coroprehendebant,  et  intelligebant, 
pauca  ista  sufiiciebant ;  uobis  vero-  roiseris,  qui 
tardi  corde  surous,  et  de  mullis  verbis  vix  pauca 
interdum  capirous  et  inteiUgirous ,  non  dicaro  pa- 
rabola ,  sed  ipsa  parabblai;  expositio  nirois  nobis 
est  subobscura. 

Sed  si  aposiolicae  vitae  imitatores  essemus,  ver- 
bum ,  quod  respondebat  illis,  mysterium  parabola^ 
hujus  sciscitantibus ,  ad  nos  nibiiominus  dictum 
esse  sperare  possemus.  Vobisy  iuquit ,  datum  est 
nosse  mysterium  regni  Dei^  oBteris  autem  in  pa- 
rabolis,  Verba  ista  ioquebatur  iliis  lunc  corpora-^ 
liter;  verba  eadem  loquitur  nobis  spiritalibus,  vi-*. 
delicet  hominibus  adhuc  quolidie  spiritaiiter.  Per- 
mysterium  regni  Dei  roysterium  sacrae  Scriplurae  ac«^ 
cipitur,  qua:  regno  Dei  non  incongrue  a&siroilatur  ^ 
curo  in  sancta  Scriptura  vere  Deus  sit ,  ex  san-^ 
cta  Scriptura  vere  Deus  agnoscatur.  Sancta  Scri-*- 
ptura,  quae  spiritalibus  ioquitur  regni  Dei  mysteriai^ 
saeculaiibus  hominibus  est  quasi  parabola 

Et  notandum  quod  dicit :  \obis  datum  est  nosse 
my sterium  regniDei.  ^osse  quidetn  mysterium  re- 
gni  Dei ,  nosse  roysleriuro  sacrae  Scripturae  nobi& 
daturo  esse  aflirroat,  non  ut  tanturo  sciarous,  sed  \i\ 
ea  qux  scimus,  opere  adiroplere  studeamus.  Scir<i 
enim  Siripturas  nobis  non  proderit,  si  bonx  ^v^ 


(V)S.  Gregor.  XL  Homil.  in  Evang.  lib.  i,  hom.  15^  tom.  LXXVl  Patrologiie« 


m 


VEN.  GODEFRini  ABBATIS  ADMONTENSIS 


151 


tiae  bona  operatio  non  accedit.  Obest  etiam  magis  A  rum ,  quo    conceptum  semien  Yerbi  Dei  assiduo 


quam  prosit ,  testante  Domino ,  qui  ait  :  Servus 
$cien$  voluntatem  domini  stit,  et  non  facien$^  vapu-- 
labit  muUi$  (Luc,  xii,  i7);  et  apostolo  :  Scienti 
bonum  et  non  {acientit  peccatum  e$t  iUi  (Jac,  ly, 
17). 

Quod  autem  subjunxit  :  Ut  vidente$  non  videant^ 
et  audienle$  non  intelligant ,  192  P^r  hoc  doctos 
et  indoctos  non  iucongrue  accipi  posse  arbitramur. 
Scientes  enim  Scripturae  mysteria  recte  vidente$ 
appellantur  :  nescientes ,  sed  ab  aliis  yerbum  Dei 
exspectanles ,  recte  per  audiente$  denotantur.  Vt- 
dente$  non  vident,  qui  legendo  Scripturas  Tident 
quidem  per  scientiam  ,  sed  non  vident  per  experi- 
entiam.   Audiente$    non    intelligunt  ^  qui   audiunt 


est!irrigandum.  Goncipiiur  enim  Verbum  Dei,  quan- 
do  auditur ;  nascitur  quando  ad  effectum  bonae 
actionis  perducitur.  Sed  si  humor  lacrymarum  de* 
erit,  natum  are$cit,  quia  quidquid  vel  bonae  volun- 
tatis  vel  bonae  actionis  ei  auditu  verbi  Dei  humo 
parit,  ex  ariditate  duri  cordis  quasi  natum  arescit, 
ne  crescat,  ne  in  fructum  perfectae  actionls  con- 
valescat.  Ait  ergo   Dominus: 

Nam  qui  supra  petram^  hi  $unt  qui  cum  audii^ 
rintf  cum  gaudio  $u$cipiunt  verbum ;  et  hi  radice$ 
non  habent  quia  ad  tempu$  credunt^  et  in  tempore 
tentationi$  recedunt.  Sunt  nonnulli  qui  cum  gaudio 
verbum  Dei  $u$cipiuntf  bi  videlicet  qui  libenter  au- 
diunt,  sequenda  quae  audierint  proponunt.  Sed  quia 


per  doctrinam,  sed  non  sapiunt  per  efHcaciam.  His  ^  P^'''^  sunt,  et  radice$  non  habent  quia  humilitatis  et 


breviter  praelibatisvideamusquae  sint  tria  illa  quae 
proposuit  nobis  in  hac  lectione  aeterna  D^i  Sa- 
pienlia.  [Primo  posuit  viam^  post  viam  petram,  post 
petram  $pina$. 

Et  dum  $eminat,  inquit,  aliud  cecidit  $ecu$  viam, 
tt  conculcatum  e$t,  et  volucre$  caeli  comederuntillud. 
Et  aliud  cecidit  $upra  petram,  et  natum  aruit,  quia 
non  habebat  humorem.  Et  aiiud  cecidit  inter  $pina$, 
€t  $pin<B  exortas  $imul  $uffocaverunt  iUud. 

Per  viam  inteliigere  possumus  menlis  negligen- 
tiam,  p6r  petram  cordis  duritiam,  per  $pina$  cor- 
dis  avaritiam.  Haec  sunt  tria  illa,  per  quae  seminatum 
in  agro  cordis  nostri  semen  Verbi  Dei  deperit , 
quod  ad  ortum  per  bonae  operationis  fructum  pro- 


perseverantiae  virtute,  quod  sunt  radice$,  carent, 
implere  aliquando  et  factis  exsequi  audita  incipiunl^ 
dum  vero  tentatio  ingruerit,  si  ira  vel  invidia  men- 
tem  apprehenderit,  si  prosperitas,  si  adversitas  ali« 
qua  se  obtulerit,  bene  coepta  relinquunt,  ad  pristi- 
nam  vitiorum  instabilitatis  et  inconstantiae  consue- 
tudinem  recurrunt,  quod  est  ad  tempu$  credere,  et 
in  tempore  teniationi$  recedere,  Et  quia  tale  est  cor 
hominis,  quod  nunquam  esse  valet  quin  aliquid  di* 
ligat,  dum  Deura  et  ea  quae  Dei  sunt  negligit,  et  con*^ 
temnit,  mundum  et  ea  quae  mundi  sunt  diligere  in- 
cipit,  adipisci  conlendit.  Unde  post  viam,  post  pe- 
tram  recte  posuit  $p%na$. 

Et   aiiud^  inquit,  cecidit  inter  $pina$,  et  $imui 


dire  non  poterit.  Secu$  viam  semen  jactatur,  quan-      exortas  $pin<B  $uffocaverunt  illud.  Per  $pina$  intelli 


do  negligenti  verbum  Dei  praedicatur.  Ait  ergo 
Dominus ;  Qiit  autem  $ecu$  viam  $unt ,  hi  $unt 
qui  audiunt ,  deinde  venil  diaboiu$  ,  et  toliit  verbum 
4e  corde  eorum,  ne  credente$  $alvi  fiant.  Secu$  viam 
fiunt  qui  circa  cuslodiam  sui  sollicili  non  sunt. 
Omni  cu$todia^  inquit  Salomon,  $erva  cor  tuum^ 
quoniam  ex  ip$o  vita  procedit  (Prov.  iv,  23).  Gon- 
culcatiir  quidquid  secus  viam  illam  seminatur  quia 
ubi  submoto  custode,  sollicita  utique  menlis  vigi- 
lantia,  cogitationes  noxiae,  inutiles  et  vanae  vicis- 
sim  sibi  succedunt,  licenter  exeunt  et  incedunt , 
sit  quasi  trita  via  cor  hominis,  in  quod,  et  si  se- 
men  verbi  Dei  ceciderit,  germinare  ibi  non  pote- 


gendam  esse  diximus  avaritiam.  Est  autem  avaritia 
non  solum  pecuniae,  sed  et  bonoris  et  voluptatis» 
sicut  probat  ipse  auctor  veritatis  194  diceus  : 
Quod  autem  in  $pini$  cecidit,  hi  $unt  qui  audierunt^ 
et  $oUicitudinibu$  et  divitii$  et  voiuptatibu^  vitce  eun^ 
te$  $uffocanlury  et  non  referunt  fruetum.  Quid  suat 
soUicitudines,  divitiae  et  voluptates  vitae  nisi  avari« 
tia !  Hi  sunt  tres  tyranni  illi,  qui  nos  iropugnant, 
qui  a  faciendo  et  proferendo  fructu  justitia:  et  veri- 
tatis  semper  nos  revocant  et  retardant,  diabolus  vi- 
delicet  mundus,  et  caro  quam  portamus.  Impiignat 
Mos  diabolus  soUicitudinibus,  dum  suis  non  sollici- 
tat  et  perturbat  suggestionibus.  Impugnat  nos  miin- 


rit,  sed  volucre$  caii  comedunt  iiiud ,  quia  spiritus  0  dus  divitiis,  favoribus  scilicet  et  honoribus  vitae 


immundi ,  per  voiucre$  designati,  per  suggestiones 
ct  immundas  cogitationes  ingredientes  et  egredien- 
tes,  etiam  si  quid  boni  subortum  in  corde  illo  de- 
preh«ndunt ,  devastant  atque  depascunt. 

Post  viam  recte  posuit  petram,  per  193  quain 
Intelligimus  cordis  duritiam  :  quia  dum  mens  lor- 
pens  et  negligens  nuUa  se  stringit  custodia,  justo 
Dei  judicio  ila  induratur  et  excaecatur  in  semet- 
ipsa  ,  quod  etiara  ,  cura  voluerit,  nec  per  recor- 
dationem  peccatorum ,  nec  p<-r  desiderium  aeter- 
norum  redire  ad  se  intra  se  poterit.  Unde  recte 
Dominus ,  postquam  ait  :  Et  aliud  cecidit  $upra 
petram,  adjecit  :  Et  natum  aruit,  quia  non  habe- 
'b9$  kumorem.  Humor  iste   bumor   est  lacryma- 


praesentis.  Impugnat  nos  caro  nostra  voluptatibus, 
ut  resistentes  spiritui  facta  carnis  diligamus.  Hae 
sunt  spinse  maie  pungentes,  quae  si  in  corde  bomi- 
nis  radicem  fixerint,  etiamsi  semen  verbi  Dei  ibi 
seminatur  et  oritur,  $imul  exortce  $pin(g  $uflocant 
iliud,  ut  fructum  non  referat^  ut  ad  bonae  opera- 
tionis  studium  consurgere  non  valeat. 

Gontra  tria  ista  viam ,  petram  et  $pina$  orabat 
Psalmista  dicens  :  Inciina  cor  meum  in  te$timonia 
tua,  et  non  in  avaritiam  (P$ai.  cxviii,  56).  Gontra 
viam  posuit  verbum  boc  inciina,  per  quod  humiiitas 
designatur  quia  cor,  in  humilitate  fundaturo,  arcel 
a  se  per  bumilitatis  virtutem  malignorum  spirituum 
introituro,  ne  sit  invium  vel  pervtum  suggi^tioiiibui 


IS7 


nOmiiE  DOMINICALES. 


158 


el  imroissionibtts  eorom.  Conlra  Yiam,  contra  men-  A  ardebat,  quod  nullis  prascntis  vilae  advereiUlibui 


tis  negligentiam  oravit  dicens  inclina  cor  meum, 
Contra  petram,  eontra  cordis  duritiam  oravit  adji- 
ciens  in  te$timonia  tua^  per  qu«  sacrae  Scripturae  me- 
ditutio  exprimitur  quia  nihil  est  quod  cor  hominis  ita 
emolliai  sicut  teslimoniorum  Dei  medilatio,  ex  qua 
generatur  soUicita  mandatorum  Dei  observatio.  Post- 
quam  duo  ista,  viam  sciHcet  et  petram,  per  humili- 
tatem  et  mandatorum  Dei  observationem  bomo  de- 
ciinaverit,  tertium,  quod  est  avaritia,  ei  non  prse- 
valebit.  Cor  enim  humile,  et  in  observatione  man- 
datorum  Dei  sollicitum,  etsi  a  diabolo  soUicitudini- 
bus,  a  mundo  divitiis  et  honoribus,  a  carne  volu- 
ptatibus  impugnatur,  non  tamen  superatur,  sed 
convalescente  in  eo  semine  verbi  Dei  ad  referen- 


vel  laboribus  ab  intentione  sua,  qua  circa  salutem 
proximorum  laborabat  revocari  poterat?  Quid  enim 
pertulerit,  quomodo  plus  omnibus  Christi  discipulis 
laboraverit,  enumerat  ipse  in  lectione  hodierna,  qua 
dicit :  A  Judosis  quinquies  quadragenas  una  minus  ac- 
cepi,  Ter  virgis  caisus  sum,  semel  lapidatus  sum,  ter 
naufragium  feci,  Nocte  ac  die  in  profundo  maris  fui^  in 
itineribus  saspe^  periculis  fluminum,  periculis  latro' 
num^  periculis  ex  genere,  periculis  ex  gentibus,  peti- 
culis  in  civitate,  periculis  in  solitudine^  periculis  in 
mariy  periculis  in  falsis  fratribus^  in  laboreet  terumnat 
in  vigiliis  multiSf  in  frigore  et  nuditate.  Hunc  talem 
et  tantum  virum  et  nos,  fratres  charissimi,  qui  imi- 
tatores  esse  debemus  viiae  apostolicx,  imitemur. 


dum  dignum  Deo  fructum  quotidie  animatur.  Sub-  B  siudeamus  ne  simus  via,  ne  simus  petra,  ne  spinte 
juuxit  ergo  Dominus,  et  ait  : 

195  ^^  titiud  cecidit  in  terram  honam,  et  ortum 
,ecit  fructum  centuplum.  Quid  per  terram  bonam  et 
fructum  centuplum  significaverit,  exponit  ipse,  cum 
dicit :  Quod  autem  in  terram  6onaf?t,  /it  sunt  qui  in 
eorde  bono  et  optimo  audientes  verbum  Dei  retinent^ 
et  fructum  afferunt  in  patientia,  Terra  bona  bonus 
homo  designatur  corde  bono  cor  timoris,  corde 
optimo  cor  amoris  figuraliter  denolatur.  Ei  recte 
duo  ista  timor  utique  et  amor  duobus  praecedenti- 
bus,  viae  scilicet  et  pelrae  opponuntur  contra  viam 
timor,  contra  petram  amor.  Timor  enim  Dei  strin- 
git  h^minem,  ne  sit  via,  ne  sit  negligens  in  cordis 
custodia ;  amor  Dei  emollit  hominem,  ne  sit  pelra, 
petrosa  videlicet  terra,  ab  humore  internae  dulce- 
dinis  torrida.  Igilurf or^onum  dicere  possumus  cor 
munitum  per  custodiam,  cor  optimum  cor  mollitum 
per  amoris  gratiam. 

£t  bene  dicit :  Qui  in  corde  bono  et  optimo  audienr 
ies  verbum  reiinent,  Corde  bono  verbum  Dei  audi- 
tur^  corde  optimo  retinetur.  Bonum  enim  est  verbum 
Dci  audire,  optimum  est  retinere,  hoc  est  operibus 
adimp\ere.  Ex  hisduobus,  ex  corde  bono  et  optimo, 
ex  timore  et  amore  divino,  fructus  ille  nascitur,  quo 
Deus  delectatur  et  pascitur.  Fruclus  iste  fruclus  est 
dilectionis  Dei  et  proximi,  qui  ideo  per  fructum 
centuplum  designalur,  quia  dum  super  omnia  Deus 
diiigitur,  dum  propter  Deum  dilectio  proximi  in 


simus*sufibcantes  in  nobis  semen  verbi  Dei,  ne  simus 
quibus  tn  parabola  loquatur  Dominus ,  sed  quibus 
mysterium  regni  sui  aperiat,  in  quo  doceamur,  ut 
terra  bona  simus  quae  in  corde  bono  et  optimo  ver- 
bum  Dei  audiat  et  retineat,  et  fructum  in  paiientia 
afierat  qui  sine  fine  maneat.  Quod  ipse  praeslare 
dignetur  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et 
regnat  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
197  HOMILIA  XXIY. 

IN  DOMlNICAIf  QUINQUAGESIIfiC  PRIIIA. 

Assumpsit  Jesus  duodecim  discipulos  suoSt  et  aU 
illis  :  Ecce,  ascendimus  Jerosolgmam^  et  consumma» 
buntur  omnia,  quas  dicta  sunt  per  prophetas  de  Filio 
hominis(Luc.  xviii). 

Temeritatis  sive  praesumptionis  a  plerisque  re- 
dargui  veremur,  eo  quod  super  verba  et  sententias 
beati  Gregorii,  egregii  eteximiidocloris,  aliquid  lo- 
qui  aut  exponere  altentamus.  Sed  considerantes 
quia  beatus  Gregorius  non  spirilalibus,  sed  saecu- 
laribus  pro  loco  et  slatu  temporis  tunc  loquebatur, 
nrl  honori  vel  laudi  ejus  in  hoc  subtrahere  nos  cre- 
dimus,  si  ad  hoc  studium  laboris  et  sermonis  nostn 
impendimus,  ut  qu<£  ab  eo  praetermissa,  seu  popu- 
laribus,  uti  illis  conveniebant,  exposita  sunt,  ad  uti- 
litatem  el  aedificalionem  in  monasteriis  conversan- 
tium  convertamus.  Scimus  enim,  quia  nos  imperiti 
et  pauperes  ingenio  nequaquam  ad  intellectum  et 
sapienliam  ejus  pertingere  vaiemus,  sed  ejus  vesti- 


omnibus   custoditur ,  merces  aelernae  beatitudinis  d  gia  sana  fide,  sanoque  intellectu  humililer  sequenlet 


centuplicatur.  Sed  quia  nec  dileclio  Dei ,  nec  dile- 
clio  proximi  sine  adversilatibus  et  perturbationibus 
vitx  praesentis  administrari  poterit,  subjungit  adhuc 
Dominus,  et  ait : 

Et  fructum  afferunt  in  patientia.  Admonet  nos  pau- 
cis  his  verbis  Dominus,  19G  ut  ncque  prosperita- 
tibus,  neque  adversitatibus  moli,  in  dilectione  Dei 
torpeamus,  nullis  diversarum  rerura '  inlercidenti- 
bus  occasionum  perturbationibus  a  dilectione  Dei 
deficiamus,  sed  semper  fructum  nostrum  in  patientia 
afTeramus.  Nonne  fructum  hunc ,  fructum  dileclio- 
nis  Dei  et  proximi  vas  electionis,  Paulus,  dico  apo- 
Stolus  in  patientia  attulit ,  qui  pvopter  dilectionem 
T^,  qua  tuocensui  erat,  ita  in  dilectione  proximi 


ad  aedificationem  Deo  servienlium,  prout  Dominut 
donaverit,  verba  humilitalis  et  charitatis  proferi- 
mus.  Ait  ergo  evangelista  : 

Assumpsit  Jesus  duodecim  discipulos  stios,  et  ait 
illis  :  Ecce  ascendimus  Jerosolymam^  et  consUmma* 
buntur  omnia  quce  dicta  sunt  per  prophetas  de  Filio 
hominis.  Dominus  et  Salvalor  noster  Jesus  hominem 
ad  aeternam  vitam  praedestinalum  tunc  assumit  ad 
se,  qui  prius  longe  fuerat  a  se,  dum  eum  in  salutari 
suo  visitans  de  salute  sua  facit  esse  soUicilum,  et  sic 
per  internam  inspirationem  voluntatem  ei  tribuit, 
ut  relicto  saeciilo  spiritalis  schulam  conversalionit 
adeat.  Sed  ad  haiic  scholam  solus  pervenire  non  de* 
bet,  sed  profecto  cum  duodecim  discipulis  illuc  pr9« 


IS) 


f  EN.  GODEFRIDI  ABCATiS  ADMONTEJ^SIS 


IGO 


perare  oportet.  Decem  autem  discipuli  sensu$  inte-  A  hoc  est  in  tenebras.  Debet  namque  a  maligBis  splri- 


rioris  et  exterioris  hominis  possunt  accipi,  duo  vero» 
qiix  restant,  corpus  et  anima  Talet  intelligi,  cum 
quibas  ad  conversionem  198  veniens  ibidem  Deo 
aerviturus  divinae  se  subjiciat  disciplinac.  Verum 
quia  valdediincileetlaboriosum  est  homini  saeculum 
relinquere,  et  spiritalis  districtionis  propositum 
adlre,  continuo  consolatoria  verba  proponit  ei  Deus 
dicens 

Ecce  ascendimus  Jerosolymam,  Jero&olyma  visio 
pacis  dicitur,  in  cujus  ligura  tota  simul  Ecclesia,  sive 
•ingulariter  unaquaeque  beata  congregatio,  vel  quae- 
libct  fidelis  anima  potest  accipi.  Sed  hoc  in  loco  con- 
gregatio  Gdelium  valet  intelligi.  Adhanc  itaquecum 
gravis  et  laboriosus  sit  ascensus,  longe  gravior  et 


tibus,  sive  a  favore  humano  abscondere  bona  opera 
sua,  ne  si  divulgata  fuerint,  ab  humana  laude,  citius 
perdantur.  Haec,  ut  diximus,  de  Domino  Jesu  pro- 
phetata,  ct  in  ipso  completa,  in  iidelibus  quoque  ejus 
implebuntur,  et  caetera  perplura,  quae  enunierare, 
longum  est,  usque  ad  finem  saeculi  in  membris  ejus 
sibi  pcr  fidem  incorporatis  consummabunlur.  (Jndc 
et  sequitur : 

Tradetur  enim  gentibus,  et  illudetur^  et  flagella- 
bilur  et  conspuetur,  In  his  quatuor  verbis  :  Trade- 
tur,  illudetur^  flagellabitur  ^  conspuetur ,  quatuor 
peccati  incrementa  accipi  possunt,  suggestio  videli- 
cet  peccati,  deleclatio,  consensus  et  operatio,  per 
q«ae  maligni  spiritus  horoines  tentant  et  decipiunt. 


laboriosior  restat  conflictus.  Quia  sicut  ille  qui  cir-  B  Tr^ditur  enim  homo  gentibust  id  est  vitiis  per  sug- 


cum  intrat,  nullam  finitur  requiem  habere,  sed  in- 
defesse  adversarium  aut  ferire  tentat,  aut  feriri  ab 
eo  formidat,  ita  revera  in  spiritali  agitur  luctamine, 
iii  quo  usque  ad  exitum  nostrum  cum  diabolo  pu- 
gnaturi  sumus  ubi,  si  remissius  egerimus  tentatori 
succumbimus';  si  autem  per  Dei  gratiam  ferventiores 
fuerimus,  tentatori  resistimus.  Unde  Salomon  ait : 
Fi/t,  accedens  ad  servitutem  Dei  sta  in  timore^  et 
prceparU  animam  tuam  ad  tentationem  (Eccli,  2, 1). 
Accedere  autem  ad  servitutem  Dei,  hoc  est  ascendere 
m  Jerosolymam.  Et  quia  ad  hanc  Jerosolymam 
quisquis  pervenerit,  nequaquam  sine  tentationum 
labore  esse  poterit,  recte  cousolatur  eum  Deus  his 
verbis  dicens  :  Ecce  ascendimus  Jerosolymam.  Ac  si 
dicat  :  Ne  timeas,  necexpavescas.  Non  enim  tu  so- 
lus  ascendes  illuc,  sed  ecce,  ego  tecum  ascendam, 
tecum  ero  in  tribulatione,  omnem  laborem  tuum  te- 
cum  portabo,  quidquid  illic  patieris,  tecum  susti- 
nebo.  De  his  quoque  tentationibus,  quas  in  hac  vita 
passurus  [^est  homo,  mox  recte  subjungitur  : 

199  ^'  consummabuntur  omnia  quce  scripta  sunt 
per  prophetas  uj  FHio  hominis,  Quia  Christus  Jesus, 
luediator  Dci  et  hominum,  caput  est  noslrum,  nos 
Tcro  membra  ejus  sumus,  omnia  qux  per  prophetas 
praedicta  sunt  de  Filio  hominis,  in  ipso  quidem  ca- 
pite  nostro  quasi  initiata,  quotidie  et  usque  in  finem 
«aeculi  inmembris  ejus  habent  consummari,  quem- 
^dmodum  Paulus  apostolus  dicit :  Suppleo  ea  quce 
desunt  passionum  Christi  in  earnemea  (CoL  i,  24). 
Nam  quidquid  de  Domino  Jesu  praedictum  est,  et  in 
ipsius  persona  non  est  corporaliter  adimpletum,  in 
clectis  ejus  quotidie  invisibiliter  consummabitur. 
Sed  ut  hoc,  quod  diximus»  fiat  evidentius,  perstrin- 
gamus  aliqua,  quse  iu  ipso  quidem  gesta  sunt  cor- 
poraliter,  in  nobis  autem  spiritaliler  debent  consum- 
nari.  Nam  quod  in  tcnera  adhuc  aetate  positus  He- 
rodis  declinans  sxvitiam,  in  i£gyptum  a  parentibus 
>,Topriis  est  delatus,  jam  pridem  de  illo  fuerat  pro- 
.jhetatum,  et  in  ipso  corporaliter  adimpletum.  Sed 
bignificabatur  tunc  quomodo  beatus  quisque  in  te- 
uera  adhuc  aetale  positus,  in  primordio  videlicet 
conversionis  suae,  sive  bonorum  operum,  nondura 
.  perfecU  utcns  justitia,  fugerc  dcbeat  in  iOgyptum, 


gestionem  peccati,  illuditur  per  deleclationeip  pec- 
cali,  flagellatur  per  consensum  peccati,  conspuitur 
per  operationem  peccati. 

Et  notandum  quod  non  inconvenienter  suggestio 
traditioni,  delectatio  200  iHusioni,  consensus  fla- 
gellis,  operatio  sputis  conveniat.  Sicut  enim  qui 
aliquemtraderedesiderat,  primo  agitsuggestionibus» 
quomodo  eum  tradere  valeat;  sic  quoque  roaligni 
spiritus  prinnum  aggrediuntur  nos  suggestionibus 
8uis,  ut  tradant  vitiis.  Si  suggerentibus  eis  in  dele* 
ctationem  peccati  labimur,  irrisione  illorum  et  op- 
probrio  expositi  vere  illudimur,  Si  vero  delectati 
peccato  ad  consensum  usque  inclinamur,  ibi  procul 
dubio/7a9e//amttr.Quia  sicut  flagellis  visibiliter  caro 
sauciatur,  sic  per  consensum  peccati  invisibiliter 
anima  vulneratur. Yulnerati  tandem  conspuimur,  cum 
ad  ipsam  peccati  operationem  perducimur,  qua^  eje- 
cto  ab  ore  sputo  non  inconvenienter  aptatur.  Licet 
eaim  traditi  per  suggeslionem,  licet  illusi  per  del&« 
ctationem,  licet  /7a9e//aftperconsensum,  sumus  ta- 
men  adhuc  in  corpore  Christi.  Cum  vero  ad  apertam 
peccati  criminalis  operationem  deciderimus,  jam  a 
corpore  Christi  quasi  sputum  ab  ore  ejici  iiicipimus 
quia  per  immunditiam  peccati  abominabiles  Deoefli- 
cimur  Sequitur: 

Et  postquam  flagellaverint ,  occident  eum  et  die 
lertiajesurget.  Postquam  igitur  flagellatus  fuerit, 
occidetur  per  peccati  defensionem,  dum  is  qui  pec- 
D  cata  prius  cum  timoreet  tremoreagereconsueverat, 
ad  hoc  usque  perveniat,  ut  non  solum  peccata  abs- 
que  timore  perpctrans  negligat,  verum  et  defen- 
dere  incipiat.  Sed  quia  novit  Doroinus  qui  suntejus, 
et  quoniam  secundum  Pauli  apostoli  sententiam 
diligentibus  Deum  omnia  cooperantur  in  bonum,  quia 
quos  prcescivit ,  hos  et  prwdestinavit ;  quos  autem 
prasdestinavity  hos  et  vocavit;  etquos  vocavit^  hos  et 
justificavit ;  quos  autem  justificavity  hos  et  magnifi' 
cavit  (Rom.  viii,  28).  Iste  tamen  miserabiliter  occisus 
secundum  evangelicam  narrationem  tertia  die  resur* 
get.  Prima  dies  est  pcccati  cognitio,  secunda  peccati 
confessio,  tertia  peccati  satisfactio,  qua  peracta  iste 
qui  occisus  fuerat,  resurget.  Sequitur : 

Et  ipsi  hcrum  nihil  intellexerunt,  et  erat  v^r&um 


tei  HOMlLIiE  DOMINICALES.  it^ 

uiud  abseonditum  abeis^  eS  noninteUigebant  qvcedi»  A  deprehendit  esse,  crationis  quserit  &ul>8idLum,  uteo- 


eebantur.  In  primordio  quidem  conTersionis  suae  ni-> 
bii  honjm  qux  praedicta  sunt,  homo  inteiligit.  Nam 
nescit  utrum  ad  damnationem  vel  ad  saiutem  ei  pro- 
Teniat  id  quod  petitur.  In  amaritudine  201  itaque 
positus  quaerit  ut  saltem  verbo  bono  ab  aliquo  re- 
creetur,  qoxrit  et  in  verbo  Domini  unde  consoietur. 
Sed  accedeute  praedicatione  verbum  esl  absconditum 
ab  ocuiis  ejus,  dulcedo  utique,  quae  est  in  verbo 
Dei.  Audit  quidem  vei  iegil  verbum  Domini,  sicut 
multi  de  sxculo  venientes  liiterarum  studiis  bene 
instructi  legunt  Scripturas  et  intelligunt,  sed  per 
experientiam  nondum  intelligunt.  Qualiter  autem 
fieri  possit  ut  hflec  omnia  intelligant,  solius  Dei  be- 
neficio  et  providentia  agitur.  Uude  et  subjungi- 
tar: 

Factum  e$t  autem ,  cum  appropinquaret  Jericho, 
atcus  quidamsedebat  secusviammendicans,  Factum 
istud  mirabile  nullas  operari  poterit  in  homine  nisi 
iile  soltts,  cujus  omuipotentiae  subest  omne  quod 
voluerit.  Sed  factum  istud  tunc  in  homine  iroplebi- 
tur ,  cum  appropinquare  Jericho  Salvator  coeperit. 
iericho  luna  interpretatur,  per  quam  instabilis  ani- 
ma  potest  figurari,  quae  per  instabilitatem  suam 
quasi4unamuUtur,  cui  Jesus  per  gratiam  appropin- 
quat.  Via  est  Cfaristus,  secus  quam  sedet  ille,  qui  cae* 
citatem  suam  per  humilitatem  recognoscit.  Miranda 
itaque  est  virtus  humilitatis,  quam  etiam  Paulus 
apostolus  ita  fidelibus  commendare  curavit,  ut  eam 


rum  precibus  adjutus  divinae  gratiae  consequatur 
auxilium.  Habet  etiam  pro  magno,  si  quando  parva 
quodammodo  miserationisDominicaB  vis.tatione  cou- 
solatur.  Sequitur: 

Et  cum  audiret  turbam  prcetereuntemy  interrogabat 
quid  hoc  esset.  Audit  nimirum  in.liac  humilllate  po- 
sltus  turbam  pratereuntem ,  cum  ilKeJligit  pecc^ta 
sua  praeterita,  quibus  diu  ante  Deum  oiTenderat.  Se- 
dct  ergo  se  humiliando,  roendicat  desiderando  ,  in- 
terro^a/ orando,  claroat  peccata  confitendo.  Jnterro^ 
gabat  quid  hoc  esset.  Orat  utique  Deuro,  ut  gretia 
ejus  opitulante  sic  peccata  sua  poeniteat  et  defleat, 
sicut  conlra  Deuro  se  egisse  meminit. 

Dixerunt  autem  ei  quod  Jesus  f^iaiarenus  transiret, 
^  Et  clamabat  dicens  :  Jesu^  fHi  David ,  miserere  mei, 
Per  istos  qui  caeco  huic  interroganli  dicunt  quod  Je- 
sus  Nazarenus  transierit,  Deuro  oronipotentem  prae- 
cipue  possumus  advertere ,  qui  intrinsecus  horoini 
de  salule  sua  loquitur.  Sed  ct  inspiratas  ab  e'i  ce- 
gitationes  possumus  accipere,  quae  haec  eadero  verLa^ 
nonnunquam  loquuntur  in  bomine,  ac  si  laroer.tando 
et  gemendo  dolens  anima  dicat  intra  seroeiipsaui  : 
Jam,  0  misera  anima,  quid  es  actura  ?  Ille  enim  Je- 
sus  Nazarenus,  qui  flos  est  rounditiae,  a  te  transiit ! 
Illum  ,  inquam ,  qui  munditiaro  et  castitatem  tuam 
custodire  debeat ,  per  peccata  tua  amisisti !  Jam  in 
aeternum  sine  salute  et  felicitale  percaauebis ,  nisi 
ille  solus  redeat  in  quo  solo  omnis  jucunditas  et 


virtutem  Cbristi  cognominaret.  IJt  inhabitet,  inquit,  ^  dulcedo  tua  suspensa  203  consistit.  Talia  igilur 


u  me  rtrtiM  Christi  (II  Cor.  xii,  9).  Qui  cum  omnes 
habeat  virtutes,  et  jam  ipsa  virtus  Dei  sit  et  sapientia, 
hanc  tamen  virtutem  familiariter  sibi  vindicat  di« 
cens  apostoUs  suis  :  Discite  a  me  quia  miiis  sutH  et 
humiMs  corde  (Matth.  xi,29).  Hanc  solaro  cum  man- 
suetudine,  quod  est  patiehtia,  a  se  discere  praecepit, 
quia  revera  patientia  filia  est  humilitatis,  cui  semper 
contraria  est  pestis  superbiae.  Per  hanc  quippe  an« 
gelus  de  coelu  in  terram  projectus  est,  quia  cum  esset 
in  magna  sublimitate  conditus,  dum  humiii  voluntate 
Deo  subjici  noluit,  in  bac  sublimitata  stare  diu  non 
potuit.  Sic  primus  hocao  Adam  ad  imaginem  et  simi* 
litadinem  Dei  formatus,  et  cum  honore  in  paradiso 
positus»  quia  superbe  contra  Deum  se  erexit,  in  hu' 


audiens  responsa  intrasemetipsum,  tandep  clamare 
incipit.  C/sma(,  inquam,  confessione  salutri ,  illi 
vlique,  cui  saiutem  animae  suae  credidit,  cujus  mi- 
gisterio  se  subdidit,  praecedentium  delictorum  suo- 
ruro  enumerat  magnitudinem.  Sic  sane  clamans  in 
confessione  rursus  ad  Deum  converti:ur  dicexs  ei 
in  oratione  :  Jesu^  fili  Datid^  miserere  tnei.  . 

Notandum  vero  quod  euro  verum  Deum  et  hcmi- 
nem  crcdens  et  confitens  FHium  David  nominat, 
quia  David  peccator  et  iniquus  erat ,  ^ualem  et  se 
esst  in  humili  corde  recognoscit.  DaT^d  denique 
adulterium  simul  perpetravit  ethomicidium.  Vnsuper 
in  descripticne  populi ,  qucm  per  superbiaro  cordit 
sui  fecit  conscribi,  gravlter  in  Scri^tura  sacra  me« 


jas  mundi  exsilium  expulsus  est.  Unde  necemria  j)  moratur  dcliquisse   contra  Domicvm.    Hujus  rci 


Talde  est  virtus  humilitatis,  quam  rursus  Psalmiita 
commendat  dicens  :  Cor  contritum  et  humiliatum 
Deus  non  despicies.  Quisquis  202  ^H^f  ^^  prsiixi- 
mus,  caecitatem  suam  in  humiliiat»  reco^noscit,  se- 
cus  nnm,  quod  est  Christus,  sedere  dicitur.  Qui  ni- 
minim  illic  otiosus  stdere  non  permittitur,  sedexem- 
plo  caeci  hujus  mendicare  ^ebet. 

Sed  considerandum  n»bis  est  quia  ille  qui  mcn^i- 
cat,  nil  habens  in  domo  prepria,  ab  aliis  inopia  su3 
quaerit  supplementum.  Sed  etsi  parum  quid  habeat, 
tamen  non  sufficert  sibi  credens,  obbocmsndicst, 
otmagis  magisque  abundare  queat.  Ita  ergo  iste, 
qai  caecitatem  miseraevitaesuaehuc3iIiterrecognos« 
cit»  ab  aliis  hominibvs,  quoi  \fk  loni5  Dei  ce  ditior^a 


causa  filiuin  David  eum  appellat ,  ut  hujus  grati^s 
corDnonitus  Omnipotenseo  ^ratius  ct  bgxiigcius  mi- 
streatur  et  sui.  Et  bene  Jesvm  ,  boc  est  Salvatcrei:^ 
suum  eun  cognoroinat,  fide:::^  profcct^  in  eo  tenens, 
et  ostendfns  quo^  per  eum  se  crcdat  ess^  sarvar.di:in 
apeccatis  suis.  Sjem  quoque  sc  hatere  deroo.^istrat, 
cvcrens  ab  eo,  ut  misereatur  sui.  Kanc  ilaque 
f  iea,  spem  et  charitatem  et  nos  in  nostra  confes- 
sicae  jugiter  opoitet  observare.  Fidem,  quia  fideli- 
ter  €t  absque  ulla  dubitatione  credenduro  est  indul- 
gecitiam  peccatorura  nostroruro  nos  posse  conscqui 
a  Domino,  si  conlrito  corde  perfecte  peccata  nostra 
confiteamur.  Spes  vero  in  hoc  tenenda  est,  quia  ista 
Salvatori  fui  peccata  nobis  donavit ,  ipse  quoqaa 


165.  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  I6i 

speraiitibus  in  se  post  absolutionem  criminum  mi-  A  mutuae  dilectionis  consciis,  ut  nos  sibi  adducant,  ea 


sericordiam  suam  abundanter  ministrabit.  His  pro- 
fecto  duabus ,  fidei  utique  et  spei ,  media  et  quasi 
inediatnx  subnectitur  charitas,  quo  adepta  perfecto 
amore  bomo  Deum  diligere  incipit ,  et  ipse  nibilo- 
minus  non  minori  charitatis  a0ectu  a  Deo  meretur 
astringi.  Se<iuitur : 

Et  qui  prosibant,  increpabant  eum,  ut  taceret,  Ipse 
vero  muUo  magis  clamabat :  Fili  David^  miserere  met. 
Qui  sunt  ergo  isti  qui  nos  proftre  dicuntur ,  nisi  vo- 
luntates  peccatorum,  malaque  desideria,  quse  qui- 
dem  prius  ad  cor  hominis  veniunt ,  sed  postmodum 
204  ^^^  ^^  malorum  operum  perpetrationem 
trahunt.  Ista  ergo  desideria  el  volunlates  perversae, 
quae  prius  horainem  anle  peccata  praeibant ,  post 


utique  cbaritate  et  dulcedine  qua  sponsa  ad  sponsum 
solet  adduci.  Sed  et  alio  modo  jubet  nos  adduci  ad 
se,  quia  dum  jussionem  et  praecepta  ejus  adimplere 
salagimus,  ipsi  nos  quodammodo  gratanter  ad  eum 
adducimus. 

Et  cum  appropinquasset,  dixit  illi  Jesus  :  Quid 
tibi  vis  faciam?  Tunc  appropinquamus  ad  Dominum, 
cum  non  tepenti  corde,  scd  ardenti  ad  eum  accedi- 
mus.  Interrogamur  vero  quid  velimus  ut  nobis  fa- 
ciat,  cum  ipse  suscitat  voluntatem  nostram  ad  ipsius 
voluntatem,  ut  in  una  voluntate  cum  eo  pariter  con- 
veniaraus.  Sed  videamus  nunc  caecus  iste  sic  inter- 
rogatus  a  Doraino  quid  velit,  quid  pelat,  quid  re- 
quirat  :  DominCt  inquit,  ut  videam,  Gsecus  iste  non 


confessionem  operum  perversorum  intus  crepant  ^  aurum  neque  argentum  desiderabat  a  Doniino,  sed 


saadentes  et  hortantes,  ut  de  ipsis  omnino  reticeat. 
Dicit  denique  in  corde  suo  nuila  se  prorsus  ratione 
posse  confiteri  tot  malas  voluntates,  et  totperversa 
desideria,  quae  teste  conscientia  saepius  contra  Deum 
habuisse  se  raejninit.  Sed  rursus  per  Dei  gratiam 
adjutus  multo  magis  in  confessione  ciamare  incipit, 
desideria  sua  accusans  variasque  voluntates  pecca- 
torum  de  profundo  cordis  proferens ,  clamore  ,  in- 
quam,  validiore,  quam  ante  pro  operibus  clamaverat, 
ut  miro  modo  stare  sibi  Jesum  faciat ,  qusemadmo- 
dum  subditur  : 

Stans  autem  Jesusjussit  eum  ad  sfi  adduci.  Notan- 
dum  quod  in  priori  confessione  operum  Jesum 
filium  David  invocat ;  hic  autem,  ubi  peccata  cogi- 
tationum  et  desideriorum  dcplorat,  non  Jesum,  sed 
tantum  plium  David  eura  nominat ,  hoc  solummodo 
petens  ab  eo  ut  misereatur  sui,  ne  a  peccatis  cogi- 
tationum  suarura  pcnitus  obruatur.  Salvari  nempe, 
Deo  cooperante,  possumus  in  hac  vita  ab  iniquis  et 
mortuis  operibus,  sed  valde  difficile  est  in  hoc  exsi- 
lio  commoranti  a  sordibus  cogitationum  suarum 
ad  integrum  posse  emundari  secundum  Pauli  apo- 
ftloli  sententiam  dicentis  :  Quis  enim  castum  cor  se 
habere  gloriabitur  ?  De  quo  rursus  Psalraista  dicit : 
Delicta  quis  intelligit?  Ab  occultis  meis  munda  me 
(Psal,  xviii,  i3).  Huic  igitur  sic  clamanli,  ut  prae- 
dizimus,  slat  tandem  Dominus  Jeius.  Quod  nimirum 
tunc  in  nobis  adimplebitur,  cum  in  arce  orationis 


tantum  duorum  lurainura  reslitutionem  petebat  ab 
eo.  Quos  oculos  nos  quoque  si  obtinere  apud  Deum 
poterimus,  felices  profecto  erimus.  Duo  quippe 
oculi  animae  sunt  intellectus  et  affectus.  Quisquit 
ergo  intellectum  sine  afTectu,  affectum  sine  intel- 
lectu  habct,  est  quasi  cum  uno  tanluramodo  oculo 
videat.  Sed  melius  est  aliquid  videre  quam  nihil. 
Mullo  auleni  felicius  et  jucundius  utrosque  oculoi, 
afifectum  videlicet  et  inlelleclum  possidere.  Hos  et 
nos  oculos  quseramus  a  Domino  dicentes  ei:  Domine, 
ut  videam  oculo  intellectus,  et  sapiam  oculo  affe- 
ctus.  Si  ergo  istos  oculos  206  ^  ^^  ^^  ^^^  postu- 
laverimus,  respondebit  et  nobis,  sicut  caeco  huic 
,  respondisse  describitur. 

*  Respice;  fides  tua  te  salvum  fecit,  Ac  si  dicat : 
Respice  per  intellectum.  Quia  fides  tua  te  salvum  fe- 
cit,  Fidelem  viruin  hunc  essc  dicimus,  qui  nec  in 
prosperis  nec  in  adversis  amico  suo  novit  cedere,  sed 
in  utrisque  fldeliter  cum  eo  permanet.  Sicut  econtra 
ille  infidelis  dicitur,  qui  quidem  amicum  suum  in 
prosperitate  diligit,  sed  in  adversitate  et  angustiis 
eum  deserens  ab  eo  recedit.  Ita  plane  iste  fidelis 
dicitur  a  Domino,  qui  nec  traditus  gentibus,  nec 
illusus,  nec  fiagellatus,  nec  consputus,  nec  occisus 
fidem  Domini  deseruit,  et  idcirco  hac  fide  prorae- 
ruit,  ut  respicere  per  inlellectum  debeat.  Unde  et 
sequitur : 
Et  confestim  vidit,  et  sequebatur  illum  magnifi" 


intimse  ad  Deum  sublevati  cura  eo  consistiraus,  quod  D  ^^^^  Deum.  Confestim  ergo  videt  oculo  intellectus. 


quidem  suavissimura  stare  estDoraino.  Verura  quia 
illud  stare  non  poterit  diu  in  horaine  perseverare, 
iit  semper  orationis  studio  mens  ejus  sit  intenta, 
oportet  ut  saltem  per  bonas  cogitationes  illi  adbae- 
rentes,  semper  ad  cor  recurramus,  orani  bora  scni- 
toiiteset  requirentes,quoraodo  cor  nostrum  in:us  sub- 
sistat.  Quia  si  hoc  fecerimus,  stantem  procul  dubio  in 
uobis  Dominum  habebimus.  Sed  etsi  hi  aliqua  iniqua 
cogitatione  lapsi  fuerimus,  quod  ex  fragilitate  condi- 
tionis  humanae  205  vitare  non  possumus,  Deo  tamen 
Tolenie  ipsum  non  perdimus,  si  tantum  citius  per  poe^ 
nitentiara  ad  cor  redearaus.Sic  stans  in  nobis  Dominus 
jnbet  nos  ad  se  adduci  Jubet,  inquam,  sanctis  angelis, 


sequitur  oculo  afiectus,  magnificat  Deum  operis  ef- 
fectu.  Sequitur  :  Et  omnis  plebs,  ut  vidit,  dedit  lau- 
dem  Deo,  Sic  sane,  ut  praediximus,  nobis  intellectu 
videntibus,  cordis  afifectu  sequentibus,  operisque 
efifectu  magnificantibus  omnis  ptebs  nostra  dat  lau^ 
dem  Deo,  quia  non  solum  majora,  sed  et  roiniraa 
quaeque  opera  nostra  dare  debent  laudera  Deo.  Nibil 
meritis  nostris  adscribere ,  nihil  nobis  reputare, 
nullara  laudem  ab  horainibus  quxrere,  sed  toium 
ad  laudera  Dei  et  ad  honorera  gratiae  ejus  referre 
debemus,  a  quo  totum  accepimus,  quod  baberaus. 
Qui  cuni  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat 
Deus  per  orania  saecula  saeculorum.  Amen. 


133 

S07  HOMIUA  IXT. 

m  DOMINICAM   I  QOADRAGESIMJS   PRIMA. 

Jhtcius  est  Jesus  in  desertum  a  ^piritu,  ut  tenta- 
niur  a  diabclo,  Et  cum  jejunasset  quadraginta  die^ 
buset  quadraginta  noctibus,\postea  esuriit  {Matih.  i\). 

Quia  sacTosainctae  initium  Qiiadragesimae  hodie 
inchoamus,  recte  legitur  nobis  hodiema  sancti 
ETangelii  lectio.  Invenimus  tentationes  Domini  no- 
stri  Jesu  Christi,  quas  sustinere  pro  nobis  peccato- 
ribus  Toluit.  Invenimus  etiam  in  ea,  quomodo  con- 
tra  eadem  congredientis  secum  hostis  antiqui  cer- 
taminaperlaboreset  jejuniaseprxparaverit,  et  qui- 
bus  tandem  modis  eumdem  tentalorem  suum  ad  ul- 
timum  superaverit  et  prostraverit.  Sed  et  tentatoris 
diaboli  proterva  et  contumax  superbia  in  eadem 


mmUJE  DOMINICALES.  m 

A  nium  peccatorum  remissionero,  si  ingenii  facuita« 
suppeleret,  omnibus  pompis  et  operibus  saeculi  per- 
fecte  abrenuntiare  nos  doceret.  Sed  quia  perfcc^ 
abrenuntiationis  saeculi  verbum  hoc  non  omneF  ca- 
piunt,  imo  nec  capere  possunt,  ille,  ut  ita  dicam, 
mundo  abreriuntiat,  qui  niortua  mundi  opera,  ne 
incidat,  caute  invigilat. 

209  Ductus  esly  inquit,  Jesus  in  desertum  a  SpiritUf 
ut  tentaretur  a  dtabolo,  Quid  ,  rogo,  necesse  fuit  ta* 
lem  tentari  Dominum ,  qui  uno  verbo  tentatorem 
suum  mergere  potuit  in  abyssum  ?  Ideo  utique  ten- 
tari  voluil  per  omuia  pro  siniilitudine  absque  pec- 
cato,  ut  homo  miser  in  miseriis  et  tentationibus 
suis  majoris  spei  (iducia  animaretur,  ct  ab  co ,  qui 
nunquam  misereri  obIiviscitur,.se  destilutumetde- 
Bobis  lectione  praescribitur,  simulque  ostenditur,  B  relictum  non  causaretur.  Hinc  est  quod  contra  Job 


quia  dum  illum,  cui  nulla  unquam  peccati  macula 
adhaeserat,  tentationibus  suis  adire  prsesumpsit,  a 
Aullo  faoroinum,  quantumcunque  sanctus,  quantum- 
conque  innocens  sit,  roanum  roalitiae  et  nequitiae 
tuae  retrahit.  Semper  enim  tentat,  semper  quomodo 
bominem  superare  et  prosternere  possit,  laborat  et 
tnvestigat.  Ideo  autem  et  tentatoris  diaboli  super- 
bia,  et  teniati  propter  nos  Domini,  qua  prostravit 
lentatorem,  victoria  nobis  prsescribitur,  ut  in  his 
doceamar  et  nos,  ad  exemplum  Domini,  non  solum 
per  abstinentiam  camis,  sed  et  per  patientiam,  hu- 
militatem  puritatemque  cordis  adversus  insurgentis 
contra  nos  hostis  maligni  tentamenta  prxparare 
nos. 

Lictt  enim  omni  tempore  humanse  saluti  insidie- 
lur,  hls  tamen  sacris  diebus  maxime  debacchatur, 
quateims  hominem,  et  maxime  hnminem  spiritalem 
iniped  at,  etdejiciat,  et  a  fervore  divini  amoris 
avertere  valeat,  qui  idcirco  principaliter  a  sxculo 
recessisse  Jucente  208  J^su  cognoscitur,  ut  quasi 
in  deserto  spiritalis  conversationis  tentationibus 
«diaboli  fiducialius  et  fortius  resistere  possit.  Ut 
auiem  earumdem  tentationum  ordinem,  quibus  con- 
Ira  Chhstum  et  contra  membra  Christi  impudenter 
eC  incessanter  confligit,  evidenter  cognoscamus,  le- 
ctionem  sancti  Evangelii  diligeuter  per  ordinem 
coDsideremus. 

Ductus  est  Jesus,  inquit  evangelista,  in  desertum 


beatissimum ,  quem  ipse  speciali  lande  approbans , 
nuUi ,  non  dico  majorem ,  sed  nec  siniilem  ei  super 
terram  quemquam  esse  praedicabat,  callido  hosti 
tentandi  licentiam  dedit,  qui  combussit  greges« 
exstinxit  familias,  obruit  filios  et  filias,  percussit  sa- 
lutem  corporis ,  ita  ut  sedens  in  sierquilinio  testa 
saniem  raderet ,  el  ad  majoris  tentationis  cumulum 
linguam  servavit  uxoris.  Sed  quot  vulnera  saeviens 
inimicus  intulit ,  tot  victorias  sancto  viro  nesciens 
ministravit. 

Sciendum  praeterea  quibus  virtutum  armis  se 
Rex  Aoster  induerit,  quo  tentatoris  iniqui  jacula  con- 
tereret ;  quibus  etiam  armis  mililes  Christi  oportet 
armari,  ut  regis  sui  signa  praeferentes  agncscantur 
ab  eo,  et  sequantur  eura.  Nou  haec  sunt  clypeus  vi-^ 
sibilis,  non  cassis  aerea,  non  pladius  materialis,  sed 
jejuniumetexemplum  eximiaeet  magnae  humilitatis. 
Hinc  consequenter  Evangelista  ail : 

Et  cum  jejunasset  quadraginia  diebus  et  quadra'- 
ginla  noctibusy  postea  esuriit.  Quod  utique  ex  divina 
potentia ,  humanae  naturae  insita,  illum  potuisse  non 
satis  mirandum,  cum  Moysen  et  Eliam  admlrabiles 
et  claros  per  hujusmodi  reddiderit  factum.  Qucmodo 
enim  Moyses  ille  charus  Deo  panem  visibilem  ct 
terrenum  desideraret ,  qui  quadraginta  di^us  et 
quadraginta  noctibus  panem  vitae  in  praesentiarum 
habebat,  loquebaturque  cum  Deo  sicut  amicus  loqui 
solet  cum  amico  suo  ?  Sic  et  Elias  subcinericio  pane 


a  Spiritu,  ut  tentaretur  a  diabolo,  Primum  videa-  o  divinitus  satiatus  ambulavit  in  fortitudine  cibi  illius 


rous,  secundum  sensum  allegoriae,  quando  ductns 
bit  Dominus  noster  Jesus  Christus  in  desertum  et 
tentatus,  et  tentatum  a  diabolo  nos  quotidianis  ten- 
tationibus  fatigati  sequamur  pro  modulo  nostro.  Ut 
enim  refert  Lucas,  incipiens  esse  quasi  annorum 
triginta  baptizatus  est  a  Joanne,  moxque  ductus  a 
Spiritu  sancto  in  desertum  ,  ubi  tentatoris  sui  frau- 
des  pertulit,  quas  non  pro  se,  sed  pro  nobis  utique 
snstinuit,  in  quo  Deus  Pater  iniquitates  omnium 
nostmm  posuit.  Qui  quamvis  Sanctus  sanctorum 
esset,  nullumque  omnino  peccatum  baberet,  tamen 
post  susceptum  baptisma  Deo  Patri  pro  nobis  ideo 
jejanando  satisfacere  voluit,  ut  suo  nos  informaret 
eieaiplo,  qfuteous  pott  snsceptam  in  baptismo  om- 


quadraginta  diebus  et  quadraginu  noctibus  usque 
ad  montem  Dei  Horeb.  Sed  hoc  jejunium,  quod  spe- 
cialiter  illis  singulare  Dei  donum  contulit,  anubis- 
non  ita  est  accipiendum ,  quasi  ab  omnibus  omnino 
escis  210  sit  abstinendum ,  quod  nequaquam  ratio 
suggerit ,  nec  humanae  naturae  necessitas  lieri  per- 
mittit.  Expleto  igitur  quadraginta  dierum  et  noctium 
numero  ille,  cui  secundum  divinam  naluram  nulla 
passionis  miseria  succedit ,  secundum  humanae  na- 
turae  mortahtatem  coepit  esurire ,  et  ad  siugulare 
certamen  superbum  hostem  provocare. 

Et  accedens  tentator  dixit  ei :  Si  FHius  Dei  es,  die 
utlapides  isti  panes  fiant.  Hic  summa  sapientia,  el 
summa  malitia ,  duo  ex  omnibus  fortissimi  ad  con- 


f67 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATI5  ADMONTENSIS 


I6S 


fiictum  T&lde  diiruro  processenint.  Et  ikumma  ilia  A  a  pinnaculo  mitleret ,  caput  omnium  malonim  per- 


maiitia ,  si  summa  illa  sapientia  carnem  induisset 
prodiens  ex  Virginis  utero,  scire  et  investigare  labo- 
rabat.  Sed  verbum  Isoc  semper  ab  oculis  ejus  abs- 
conditum  erat.  Si  enim ,  ut  apostolus  ait :  ro^nr- 
vissent  nunquam  Dominum  glorias  crucifixisient 
tly  Cor.  11,  8).  Cernens  enim  eum  inimicus  mira  do- 
ccntem  ,  mira  facienlem ,  tandiu  cibis  absiinuisse , 
hunc  Filium  Dei  esse  putavit.  At  vero  es  altera 
[parte]  videns  eum  infirniari ,  contristari,  dormire, 
famem  pati ,  dedignabatur  si  summa  iiia  maje- 
Btas  ad  tantas  miserias  unquam  inciinari  debuis- 
set.  Si  Filius  Dei  es,  inquit ,  dic  ut  lapides  isti  panes 
fiant.  Ac  si  diceret :  Famem  quidem  te  pati  video  , 
et  utrum  Filius  Dei  sis,  an  non  dubilo.  Dic  ergo, 


suasit  nimisque  yeraci  jsermone ,  licet  pectore  ma-\ 
iitioso,  Scripturae  testimonia  objecit  dicens : 

Quoniam  angelis  suis  Deus  mandavit  de  te,  et  in 
manibus  toUent  te ,  ne  forte  offendas  ad  lapidem  pe- 
dem  tuum,  £x  quo  enim  conceptus  et  natus,  et  cum 
hominibus  conservatus  est ,  omni  hora  et  roomento 
angelici  spiritus  debitum  Creatori  suo  famuiatum 
impenderunt ,  ct  ne  unquam  ad  lapidem  pedem  suum 
ofleuderet  observaverunt.  Per  lapidem  iegis  duritiam 
inteilige ,  in  qua  Filius  Dei  pedem  suum  non  oflen- 
dit,  quia  nec  aiiquando  districtionem  legis  circa 
peccata  remissius  agendo  evacuare  voiuit ,  nec  ta- 
men  duicediuem  misericordiae  et  pietatis,  quos  soos 
foveret  et  recrearet,  amisit.  Videamus  quOmodo 


tci  lapides  isti  panes  fiant ,  ut  tuam  esuriem  per  im-  B  212  ^^  aequo,  et  direclo  pes  ejus  stctit ,  nec  ad  la- 


moderatam  expeiias  ventris  ingluviem. 

Qui  respondens  dixit :  Non  in  solo  pane  vivit  iwmo, 
sed  in  omni  verbo^  quod  procedit  de  ore  Dei,  Noun- 
dum  quod  Dominus  uoster  Jesus  tentatori  suo  non 
nisi  Scripturae  sacrae  testimonio  obviare  voiuit,  ut 
per  hoc  insinuaret  quod  et  nos,  cum  tentamur,  ta- 
laberrimum  et  proficuum  nobis  esse  sciamus,  si 
Scripturae  sanclae  ciypeo  muniti  honc  pertequi »  do- 
Dcc  deficiat ,  moiiamor.  Sequituf : 

Tunc  assumpsit  eum  diabolus  in  sanctam  eivitatem^ 
et  statuit  eum  supra  pinnaculum  templi ,  et  dixit  ei : 
Si  Filius  Dei  es,  mitte  te  deorsum.  0  quanta  mens 
nostra  formidine  seu  admiratione  et  indignatione 
concutitur  audito  hoc,  quod  ille,  quem  cherubim 


pidem  ulio  modo  oflendit.  Quando  Scrib»  et  Pha* 
risaei  adducunt  muiierem  in  adulterio  deprehensam, 
non  juxta  iegis  praeceptum  continuo  lapidare ,  sed 
ipsos  accusatores  primo  semetipsos  jubet  conside- 
rare  dicens :  Qui  sine  peccato  est  vestrum ,  primui 
in  illam  lapidem  mittat  {Joan.  viii ,  7).  Quod  utique 
si  quisquam  iliorum  stultus  et  amens  tentassei,  ni- 
mirum  ab  iiio,  qui  scrutatur  corda  et  renes,  dignam 
peccatorum  suorum  objectionem  confosus  audisset. 
Sed  ilie,  qui  vcra  veritas,  et  vera  est  pielas,  tic  verhai 
sua  trutinavit ,  ut  nec  misericordlam  prej^ter  vefi* 
tatem  reiinqueret ,  nec  veritatem  propter  miseri* 
cordiae  mansuetudinem  amiiteret. 
Atl  t7/t  Jesus :  Rursum  scriptum  est :  Non  tentabig 


et  serapbim  tremunt,  quem  adorant  dominationes,  ^  Dominum  Deum  tuum.  Tentare  dicitur  iile  qui  ho- 


principatus  et  potestates«  211  omnisque  coeiorum 
exercitus,  impii  hujus  manibus  tangi  non  est  dedi* 
gnatus.  Sed  superba  mens  nostra  vaide  inde  con- 
fusa  retunditur,  quae  immundos  quosque  et  pecca- 
lores  despicit ,  et  indignatur :  nam  si  immundi  aii- 
cujus  hominis  commanentia  vel  aspectus  displiceret, 
forsitau  calcibus  iiostris  repuisus  ignominiose  abs- 
cederet.  Sed  hic  Deus  noster  non  taiis,nobis  pec- 
catoribus  longe  dissimiiis,  imo  justis  omnibus.ju* 
stior,  sanctis  omnibus  sanctior,  et  tamen  solus  cum 
Boia  genitrice  sua  supra  omnes  mortales  semper  in 
ocuiis  suis  huroiiiimus  fuit  et  despectus.  Ipse  enim, 
per  se  ipsum  mundissimus,  in  profundissimum  pec- 


minem  ideo  interrogat,  ut  sciat  utrom  ilie  qui  in- 
terrogatur,  sciat ,  an  nesciat ,  ut  si  eum  ignorare 
quod  inierrogavit  deprebenderit,  fortassis  derideat. 
Dominus  Jesus  Christus  Deum  Patrem  quodammodo 
tentasset ,  si  sf  inani  gioria  elatas  quasi  a  Deo  Patre 
salvandum  deorsum  misisset.  Unde  idem  est  ac  si 
dicat:  Pro  his  quas  propriis  viribus  et  inteiiectu 
per  me  faeere  valeo ,  It^e  prohibente  Deum  tentare 
uec  volo  nec  debeo.  In  hoc  etiam  exemplum  dedit 
Dobis ,  Qt  et  nos  ita  faciamus.  Homo  etenim ,  qui 
sensum  rationaiem  et  iD;tnium  benum  a  Deo  per- 
cepit,  secundum  sensura  et  intellectum  ab  eo  prae- 
stitum  vitam  et  actus  suos  oportet  eum  instituere. 


catorum  nostrorum  coenum  descendit ,  ut  pretiosam  j.  Cum  vero  sensu  suo  ulterius  progredi  non  potest , 


iiiam  niargaritam  suam  de  coeno  eievaret ,  hominem 
videiicet ,  qui  spontanee  ceciderat,  et  in  loco  mun- 
dissimo  ac  charo  deinceps  serviturum  [cod.  servi- 
turus]  reconderet ,  et  pro  tanta  humani  g^neris  di- 
lectione  sputa,  coiaphos  et  flagelia ,  injurias  et  con- 
tumeiias  patienter  sustinuit ,  et  ad  uitimum  medius 
duorum  iatrouum  in  morte  occubuit.  Et  quia  haec 
omnia  pati  non  renuit ,  quae  per  membra  diaboii 
sustinuit ,  quid  mirum  quod  a  cruenta  bestia  teneri 
se ,  et  supra  pinnaculum  statui  et  in  montem  dud 
pcrroisit?  Quidam  volunt  pinnaculum  fuisse  cathe- 
dram  doctorum,  vei  pinnam  templi,  ubi  milites  con- 
sistunt  urbemque  ab  hostibus  defendunt.  Ut  ergo 
pro  appetitu  inaDis  gioriae  Filiut  Dei  se  deorsum 


soii  Deo  se,  et  sua  omDia  debet  committere.  Quf  d  si 
Don  fecerit,  Deum  quodamroodo  tenlat,  qcf&  icx 
fieri  omnino  prohibet.  Sequitur  : 

Iterum  assumpsit  eum  diabclus  in  montc^r.  cxcel^ 
sum  valde,  et  ostendit  ei  omnia  regna  mundi  et  glo^ 
riam  eorumt  et  dixit :  Hmc  ompia  tibi  dabo,  si  cadens 
adoraveris  me.  Quam  vera  est  sententia  David  pro- 
phetae  dicentis:  Superbia  eortfm,  qui  te  cderunt^ 
ascendit  semper !  (Psal.  lxxiii,23.)  Devictis  duabut 
primis  tentationibus ,  guia  sciiicet  et  vana  gioria  , 
jam  tertio  audet  iniquus  caput  attoilere,  et  qui  omne 
sttbiime  videt,  ei,  cui  nonnisi  humilia  piacent, 
omnia  regna  mundi  213  «<  gioriam  eorum  non  ti 
met  ostendere,  si  forie  ad  appetendot  honoret  et  ta 


I€»  nOU]LI.£  DOMIMCALES.  |70 

blimitatcs  \eiTcnas  eorumdcni  rcgnonnn  einn  possct  A     In  sccunda  tcnlAtione  persccntio  niartyrum  accjpl 


L 


iuflet tere.  Ilac  omnia ,  inquit ,  tibl  daho  si  cadens 
corpore,  adjrateris  uienic.  Adorassel  quiilcm  mcnlc, 
si  aniuioejus  talis  suggcstio  inscdissct;  cecidisset 
corpore,  si  dignatcs  et  glorias  trnipornlos  quoquo- 
modo  qusesissct.  Unde  tcnlatorcm  suum  u.lra  non 
susliucns  niuiis  iinpcriose  incrcpitaiis  ait :  Vaae^ 
Satanas,  ScriptHm  est  enim  DomiuHm  Deum  tnum 
adorabis^  et  iUi  soU  serrics. 

Pjssiiiiius  ctiani  |>cr  tres  tentatioitcs  tres  accipcrc 
pcrsccutiones.  I'er  priuiam,  p  ^rscrutioncm  illain, 
quam  pati  dignatus  cst  in  seipso  Filiiis  Dci.  Per  sc- 
cundaui,  illam  qiix  ca^pil  in  primiliva  Ecclcsia, 
scilicet  aposto  is  et  niarlyrihus.  Per  lcrtiaiii,  qiio'. 
onini  inuudo  futiira  est  sub  Anticliristo.  Licrt  eiiiui 
ex  eTangelica  aucloriutc  lialMsimiis  Domiiiuiii  no- 
struQi  icsuni  Ciiristinn  non  uisi  tribiis  tciilali(Hiibus 
teatatuni,  quas  prxscns  commcmorat  Evaiigcliumy 
piitandum  tamen  secuiidum  humaiKC  naiuni;  innr- 
mitatem  et  alias  cuni  tcntationcs  susliiiiiissc,  non 
dico  bumanas,  quas  culpa  et  vilium  hoiuinis  siig' 
gerit,  scd  quas  co;np:issio  naturac  rci|uirll.  Ul  ciiini 
4aae  natune  in  illo  crant,  divina  scilicct  ct  liuinaiia, 
iic  etiam  duas  Toluntates  habiiit,  divinam  ct  huina' 
nam.  DWlnam  dico,   qua  pati  voluit;   humanam, 
qua  de  perditionc  Jada^orum,  qiii  hoc  lactiiri  erant, 
niuiis  doliiit.  Noniic  quasi  tcntatio  ci  crat,  quaiido 
Tidens  ciTitatem  ierusalem  aflcctu  p.ctatis  cl  liiima* 
mtatisnevit  supcr  cam?  Pati  quidcui  vcueral,  scd 
per  manus  Judaeoruin  hoc  ficri  valdc  coiidolcbat.  i 
lloc  cenicus  inimicns,  qui  cx  antiqiiitatc  sua  ct  an* 
gelicx  natur^:  subtilitate  multa  novit,  niulta  subtllis- 
siuie  investigaudo  didicit,  videns,  iuquaui,  quomodo 
b  luorte  Chrisli  iud.ci  csscnt  relinqucndi,  ct  geiitcs 
Tocaiidas,  tentare  iii  hoc  Chrislum  iioii  nictiiii  di- 
cens  :  Si  Filius  Dei  es,  dic  ut  lapides  isii  panes  fiant. 
Ac  si  dicerei  :  Doles  qiiidem  de  pcrditioiic  popiili 
Judaici,  quia  caro  tiia  ct  os  luuui  cst,  dic  crgo  ut 
lapides  i^ti,  scilicet  Jiidaii,  qiii  214  ^<'  morcm  la- 
pidum  duruer.uit,  panes  fiant^  id  est  ad  lidvMU  tiiam, 
et  in  curptis  tuuni  transcant.  Uudc  ct  iii  mortc  cjiis 
iHnni  modo  laborabat,  iic  iiiorti  tradcrcliir,  ea  vidc- 
Ucet  causa  ct  rationc,  nc  plcbs  Jadaica  moric  cjus 
obiioxia  rclinqucrctur ,  ct    nuinerositis   gculium, 
quae  per   orbeiu  terrarum  propaganda   erat,   ad  I 
fUem  Tocaretur.  Inde  est  qiiod  lcgitiir  iii  Evan- 
gelio  secundum  Matlbxuui,  qiiia  scdcnlc  Piato  pro 
tribunali  miscrit  ad  euni  uxor  cj!is  dicciis  :  At/it7  libi 
et  JHsto  illi ;  multa  enim  passa  sum  hodie  per  rt- 
sum  propter  eum  {Matth.  xxvii,  19).  Quod  divina  vo< 
lunlas  ejus  recusavit,  et  dispcusatioiicm,  proplcr 
quam  Tciierat,  implcre  voluit,  ct  idco  iioii  incongriic 
leRtatori  suo  ait :  iVot*  tti  soto  pane  vivit  homo^  sed  in 
PMni  terbo^  quod  procedit  de  ore  Dei,  Quod  idein  cst, 
ac  si  dicat :  Non  mibi  sufllcit,  si  tantuin  iioius  s.t 
Deus  in  Judasa.  Volo  ut  Terbuin  nieum  in  onines 
gentes  pnedicctiir,  ut  Tocati  in  admirabile  lumen 
aeuni  llant  gens  sancta,  populus  acquisitionis 
(28)  Id  esty  donec  tIu  mortalis  flniatur. 
PAxmoL.  CLXXIV, 


potcst,  quibus  diaboliis,  ut  niiltcrct  sc  deorsiiiu, 
]»crsuasit,  quando  pcr  incmbra  ejiis  ad  adoranda 
idola  couipcllcbantur,  ct  luullis  modis  tcutaii,  diver* 
sisque  toriiiciitis  cxaminali  ad  ncgaudiiiii  factorem 
siiuiu  niillo  iiiodo  flccli  poliicrunt.  Erat  ciiim  len« 
tatio  luagna,  qiiando  omiics,  qiii  liitcrficcrcnt  san« 
cto»,  arbitrahautur  sc  ohscquiu:u  pncstarc  Dco. 

Ilac  tciitaliouc  scdata  dolciis  iuiiuiciis  qiiod  an- 
niillatiis  cssrt  iu  palicntia  ct  pcrscvcraiitia  iiiarty- 
rum,  aliuutlc  sc  couvcrlit,  cl  iiisaiiabilcm  plagam, 
qiiod  cst  hypocrisis,  iudiixil,  qiia»  lifHlic  pcr  oiune 
corpiis  Ecclcsia»  scrpil.  Pcr  pinnacnlHm,  qiuNl  csi 
cathcdra  doctoris,  pra^latos  accipimus,  qui  qiiidcm 
suadculc  diabolo  pcr  hyp  icrisim  uiittiiiit  sc  dcor* 
sum,  duin  humilcs  Chrisli  miiiistros  sc  in  liabilu 
ostciidiint,  magisquc  Antlchristo  scrviiiiit ;  oiiiucs, 
qua;  sua  siinl,  qmcruni,  omncs  avariti;c  studcnt,  ct 
tamcn  honorati  iuccdcntcs,  ci,  cui  honoicm  dcbe* 
rent,  non  deferunt. 

215  Vcruin  ullima  tcntatio  pcrsccutioncm  de* 
signat,  qiix  erit  sub  Aiilichristo,  quaiido  crit  tribu* 
latio  talis,  qiialis  ttioiu  excetsus  valde  dicitur  quia 
cxtoHitur,  ct  clcvatiir  su|)cr  oiiiiic  qiiod  dicitur  Dcus» 
aut  qiiod  colitiir.  A  quo  omnia  rcgna  niundi  os:cn« 
duntur,  quando  iu  obscqiiiuni  cji:s  siipcrhi  ct  ro« 
probi  oinnes  parantiir,  pcr  qiiorum  niaiium  tyranni* 
dem  suam  in  electis  cxcrcct,  ct  qiios  tcrroribitt 
capere  non  valct,  pcr  gloriam  ct  divitias  mundi  se« 
ducere  attei«tat. 

Ilis  brcvitcr  pr.xlibatis  juxta  llttcram,  nunc  Ingre* 
diamur  scnsiim  moralcm  [cod,  litterac].  Sictit  Evan* 
gelia,  qu;c,  ordinantc  Spiritu  saiicto,  principalibus 
lcguntur  dicbus  Domiuicis.  in  initio  siio  initium 
convcrsionis,  ct  in  riiic  fliiein  ct  cxituiu  dc  saeculo 
hoc  ad  tcrram  vivcntium  traiismigraiitiiim  dcnion* 
slraiit ;  sic  ct  jaiii  pr;«!sciis  saiicti  Evangclii  lcctio^ 
qualc  iuilium  convorsioiiis,  ct  qiiis  finis  suhsccutu- 
rus,  aut  qii;i;  mcrccs  pcrfcctc  convcrsos  siihscquatur» 
iiisiiiuat;  mcdiu  vero  lcctioiiis  ejiisdem  vcrba  in- 
gruciitiuiu  tcntatioiium  bidia,  quibus  coiitra  spirita* 
lia  nci|iiiti;c  intcrim  coiigredimur,  doiicc  dc  lucdio 
flat  (i8) ,  quu:rciitibus  ct  iuvcsiigantibus  iuani« 
fcstaiit. 

DuctHs  est^  inqiiit,  Jesns  in  deserinm,  Qinniam, 
ut  .\postolus  ait,  Dciis  onini|M>t«Mis,  quos  prade^tina^ 
rtr,  hos  et  vocavit,  et  qnos  vocavit,  UIjs  et  JHstificavis 
(Rom,  viii,  50),  ad  jiistilicaiidos  iiupios,  ct  siiperbos 
humiliandos  Jcsiis  ducitiir,  qiiaiido  dolorc  pe<rati, 
judiciiquc  tcrrore,  co  vcuiciitc  hoaio  iieccator  com- 
pungitur,  ctex  tiinorc  pcccati  ad  agn.tioiiciu  D  i  ct 
suiuict  couvcrt.tui  Scd  qiionaui  uuivcrsitatis  Cnn- 
ditor  diicitiir?  In  desertum.  P«»r  desertum  cor  lioiiii- 
nis  intcll.gitur,  qiiod  a  vcro  ct  sancto  habitatorc, 
Spiritu  sancto,  cst  dcrclictum,  iii  qiio  snnt  animalia 
pusilla  cum  inagnis,  anima!es,  dico,  et  bcstiales 
luxus  camalium  dcsideriorum ,  bcstialis  nalio  ct 
partus  cfleranim  ct  inutilium  cogitationum,  seniina* 


171 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM01NTENS18 


171 


rium  nefandonim  Terborum  ct  opcrum.  In  boc  de-  A  conlingit  ul  dura  homo  mente  el  habitu  ad  spirilalia 


tertum  ducitur  Jesus,  id  esl  salularis  noslcr,  quando 
anima  peccatrix  ad  salularc  siium,  quod  cst  Chri- 
stus,  cnnversa,  quae  et  quauta  vuhieribus  ejus  sa- 
lutis  medicamenla  neccssaria  siut  vigilanter  inspicit, 
et  quomodo  216  ^  salutari  suo,  id  est  Christo, 
conliitiones  ac  dolones  auimai  ejus  leniri  et  sanari 
Taleant  ruminare  ct  meditari  incipil.  Sed  ut  talcm 
inspirationem,  taleque  desiderium  cnrdis  non  per  se 
aut  a  se  ajlnti-ctur  se concepisse,  recle  subjiingitur, 
a  Spiritu.  Ule  etenim,  qui  omnin  sua  implet  l)oiii' 
tate,  h;cr  inspirat,  qui  spirltu  pietalis  sua;  hominem 
desuper  iilustrat  et  irrorat. 

Operalur  deniqiie  Deus  in  quibusdam  pcr  spiritum 
pielatis,  dum  hos  de  carccre  mundi  et  raucihns  dia- 


transirc  dcUberat,  roale  blandientis  mundi  niajor 
prosperitas  arrideat,  majora  el  dulciora  ainicorum 
sohitia  succednnt,  nut  forsilan  majoris  adversltatis 
stimulis  confodiatiir,  ut  per  hxc  impeditus  de  luto 
iEgypti  ad  terram  rcproinissionis  non  ingrediatur. 
Ergo,  ne  ab  ipso  cgbU  introitii  revocelur,  si  flavcrint 
venti  adversitatum,  figat  in  Christo  anchoram  spel» 
ne  confringatur  vel  dissipetur.  Si  prospcritatis  gaa- 
diimi  occurrat,  non  cedat,  sed  ciim  Domino  Deo  suo 
diebus  ac  nortibus  }ejiinus  pcrmaneat,  sicut  evan- 
gelisla  consequcntcr  ait : 

Et  cum  jejutiasset  quadraginta  diebnsj  et  quadTa- 
ginta  nociibus,  jtostea  esuriii.  Jejunat  quipp.^  dietus 
quisquis  miniiiie  appet.t  prospera ;  ;V;tinar  noctibus. 


boli  extractos,  post  se  ad  regiia  ccrIcsI  a  tra  it,  ct  ^  ^»"»  *qiic  cuncta  contcninit  advcrsantia.  Ilinc  David 


ad  sancUv  congregationis,  sibique  dilectx  miiUitu- 
dinis  locum  venire  facit.  Alios  vero  qui  plerisqiie 
nieliorcs  et  perfet  tiorcs  et  validiores  tam  in  scicntia 
quam  et  in  virtiitibus  videhantur,  non  sine  vero  et 
justo  jndicio  suo  mirabititer  rt  misembilitcr  mundi 
actibus  inquinari  permittit.  Uoc  opus  misericordias 
et  pictatis  recogitans  ct  retncditans  aiiinsa  neccsse 
babet  cum  jugi  gratiarum  attionc  collaia  sibi  a  Do- 
mino  anle  menlis  oculos  reduccrc  lenclicia. 

Cur  autein  d:icitiir  Jesus  in  dcscrlum?  Nimiriim 
ob  id  quod  seqiiitnr  :  IJt  lentaretur  a  diabolo.  Sic 
et  hoino,  iu  ciijus  dcsertutn  Jesns  vonit,  qiiem  jam 
interna  inspiralione  ad  se  iiilrorsiis  trahere  caiptl. 


alt :  In  die  ntand  tvit  Dominus  misericcrdiam  suam, 
ct nxtc caniinm ejus  (Psal.  xli,  9).  Ille de:.ique  die 
ac  noclc  canticnm  Doinino  canit,  qui,  in  adversiset 
prosporis  cx  aM|uo  stans,  pcr  nenlra  a  seipso  resilit. 
IIoc  Joh  bcatissimns,  dcquo  supra  dixinms,  veiaci- 
tcr  iniplcvil,  qui  jnslus  ante  flagclla  cl  adversa  PX- 
stltit,  scd  jnstior  post  illala  flagclla  permansil.  Post 
daini.a  rerum,  posl  funcra  piguorum,  post  vulnera 
corporis  de  pnccedenlihus  bo.  is  gratias  agil,  dum 
dicit :  Dominus  dcdit^  Dominus  abstulit  {Job  i,  21). 
De  imniinentibus  218  ^'^^^  doloribns  et  tentntioni- 
biis  qnoddani,  iil  ila  dicam,  carnien  laititix*  ct  exsul- 
tationis  pcrsonul  in  aures  Doniini  Saliacth,   dum 


ducitur  ^d  spiritalcm   conversioneui ,  non  ut  vc- ^^  ^^^' ^^  ^ona  suscepimusdcmanuDominiymalaautem 

• .         .  ,  ... ^     _..-*.• _0      #l_t..        1A\     P.-, »V. 


quiescat.  sed  utopcrctur;  ducitiir  non  ad  niollilicm 
et  corporis  blandimenta,  sed  UboriosiC  castigatlonis 
opera  in  se  exorccnda ;  ducilur  noii  i!t  in  pingue- 
dine  et  delectatinne  vita  sua  rriialur,  scd  ut  iiiiiu- 
meros  vit:£  pncsentis  labores  et  agoncs  patialur. 

Sed  inter  haec  qniddam  occiii ril,  qiMMl  saiulam  et 
spiritalem  animam  magnifice  nmsolctur,  ilhid  niini- 
ruin,  qiiod  ille,  cujus  mansio  ct  essc  cst  iii  clcclis, 
ae  iii  iilaelctim  illa  teniari  faletur.  Et  ut  hoc  aper- 
tius  ad  consolationem  nostram  coniprohcmus,  ei 
venim  esse  cre  iamus,  quid  perseinitori  suo  Saulo 
aliquando  dixerit,  audiamus  :  Saule,  SauleJ  quid  mt 
persequeris?  tAct.  ix,  4.)  Jain  unus  idcmqnc  Domi- 
nus  coDhini  asc^mlit,  qiii    de  ccelo  descendit,  ct 


quare  non  sustincamus?  (Job  ii,  iO.)  Sil  nomen  Do^ 
mini  bencdictum  (Job  i,  21).  Si  sic  hoino  ad  C(£le* 
stein  palriam  lcndcns  jejunaverlt,  id  cst  quod  nec 
pcr  bona  praiscntia,  nec  per  mala  advcrsantia  a  pro- 
posito  suo  incntcni  rcvocavcrit,  postn;odum  csu- 
ricin  feliceni  p.iti  incipicl.  Qn;erit  enim  stipem  salu» 
tis  :ctc  nu!,  qiixrit  ut  iuter  convivas  mcnsa*  Doiniiii 
saticlnr,  qni  iitique  non  aliiid  qiiain  jnstitiam  Do- 
mini  csurit  et  sitit.  De  qua  csurie  ct  siti  dicil  Yer- 
buin  Dei ;  Beati  qui  esuriunt  et  sitiunl  justitiam^ 
quouiam  ipsi  saturabuntur  (Matth.  v,  G).  Dum  igitur 
ii,  quos  Dens  Pater  prxscivil,  et  pnedcstinavit  coii- 
iormcs  ficri  iinaginis  FiUi  sui,  huic  labcnti  saeculo 
conformari  prorsns  indignum  duciint,  niox  tcntato- 


tamen  Saulum  se  Uedere  et  persequi  commen;orat.  D  i^is  insidia:  accedunt ,  quemadiuodum  evangelist£ 
Quidquid  enim  mcmhra  capiti  suo,  id  est  217      vcrha  iiisinnant : 


Chriftio  unita  patiuniur,  ipse  patiiur  ct  compaiiiar 
et  qui  omniam  esl  esse,  sine  qno  nihil  sunt  onmia, 
in  Sttis  vincit,  in  suis  gloriatnr,  el  qu^iinqiie  illis 
de  ingeniia  sibi  virtutuiu  nobilitate  dona  donaverit, 
lixc  cum  eis  et  per  eos  agit  et  perficii.  Lnde  etiain 
in  judicio  venturus,  his  qiii  mintmis  cjus  meinbris 
servire  studuertint,  dicet :  Quod  uni  ex  minimis  meis 
fccistisj  mihifecistis  (Matth,  xxv,  45). 

Sciendum  vero  ({uibus  modis  ct  causis  homo  ten- 
tetur,  in  quibiis,  si  non  sticcinnbit ,  ui  fidelis  Domini 
sui  agonista  qiianJoqiie  merei)itur  reniiiiierari.  Duo- 
bu8  modis  homo  lentatur,  dichns  vidclicct  ct  nocti- 
bus,  quodest  prosperis  ct  aJversis.  Plcrumque  enim 


Et  acccdens,  inquit,  tentator,  Cui,  qusso,  acce- 
dit?Niniirum  Spirilui  sancto,  et  homini.  Sicutenim 
bonus  el  siiavis  cst  accessus  Spirilirs  sancli  ad  ani- 
main  bona  inspirando,  hona  subminislrando,  sic  e 
divc;so  quidam  malus  est  accessus  diaholi  ad  ani- 
mam,  qui  quasi  suo  intercssc  bona  ejus  impedire 
cupit,  ei  si  manifeste  non  poiest,  occuitns  venit. 

Si  Filius  Dei  es,  inquit,  dic  ut  lapides  isti  panes 
fiant,  Versuius  ctcnim  tcntator,  quein  satis  cxpertuf 
esi  apertum  horrcre  malum,  falsobonosnpplantare 
moiiiur,  abscondit  eniin  quodcst,  et  quod  non  est 
mentitur.  ilinc  est  quoJ  Uerodcs,  per  quem  diabo- 
lus  siguiflcaiur,  dum  trium  Magorum,  Cbristum 


175 


hOMILLE  bOMLMCALES. 


171 


quserenliuin,  desuienuai  exslinguere  neiiuiid,  pal-  A  possunl  accipi,  juxta  quod  alibi  dc  quibusdani  dici- 


liata  booitate  ad  qu%rendum  puerum  miltit  diccns  : 
lU €t  interrogate  diligenter  depuero  hoc,  et  cum  invc- 
ti£riti$y  renuntiate  mi/it,  ut  et  ego  venicn$  adorem  eum 
(Matth,  II,  8).  Mittit  ad  adorandum  qucm  tractat 
sua  fraude  et  mai:tia  necandum.  Sic  et  tcntator,  qui 
malitia  aua  seduiere  bominem  non  valet,  bona  falso 
SuadeC ;  baliet  enim  flduoiam,  ut  quem  in  plana  et 
5aeculari219  noQcepit  via,  poslmodum  ad  altam 
sludiorum  et  virtutum  arcem  proficientein  prxcipilet 
adin  a,  ut  tanto  pejus  ruat,  quanto  altius  buman» 
coDversalionis  morem  bene  vivendo  transcenderit. 
SiFHius  Dei  ei^dic  ut  lapides  isti  panes  fiant,  Ac 
si  callidua  intidialor  bominem  intrinsecus  alloqua- 
tnr  :  Bonsa,  et  a  Deo  inspirats  volunutis  tuae  inten- 


tur,  qui  non  facicuda  prajsunipscruiit,  et  os  Domini 
non  interrogarenint  (Jos.  ix.  14).  Os  eiiim  Doniini 
sunt,  qui  sua  praiilicatione  ct  bonorum  operuni  al- 
testatione  gregem  sibi  commissum  dcbent  custodire, 
Os  itaque  Domini  interrogant,  qui  omni  verbo  qu5d 
procedil  de  ore  boni  roagistri,  piis  et  sanctis  operi- 
bus  obaudire  festinanL  Sequitur  : 

Tunc  assumpsit  eum  diabolus  in  sanctam  civitalem^ 
et  statuit  eum  super  pinnaculum  templi^  et  dixit  ei : 
Si  Filius  Dei  es,  mitte  te  deorsum.  Civitas  sancta  Do- 
mini  couvenlus  vei  congregatio  est  quarumlibct  saii« 
ctarum  animarum,  pinnaculum  boni  Magislri,  tem^ 
p/«m  boniel  perfecti  subditi.  Pinnaculum,  ut  qui* 
dam  voiunt,  catbedra  dicitur  doctoris,  in  quo  stans 


tioiiMii  iunoletcere  (29)  debes  cunctis,  dic  et  prae-  B  vel  sedens  populo  offert  inonita  salutis.  Unde  per 
dica  ottnibua,  diCf  inquam,  ut  lapides  isti  pane^ 
fioHt.  Fet  lapidee  possumus  animam  et  corpus  acci- 
pere,  qnm  ^vasi  quidam  sunt  lapides,  dum  contra 
maeliuiaroenta  diaboii  fortes  perdurant  et  immobi« 
let»  qiue  ianc  in  panis  dulcedinem  vertuntur,  dum 
ID  corpus  Christi  transferuntur.  Hinc  scrpens  ilie 
anli<|iiut,  kamaai  generis  inimicus,  mille  nocendi 
ftrlibus  imbiiUis,  homineiti  tanto  mollius  alloqnitur* 
ifnanlo  ab  eicelsiore  ioco  dejicere  conatur,  scilicjet 
iil  spmis  omnibus  in  corpus  Christi  se  transferat, 
il  ob  hoc  j«re  summi  Patris  Filium  se  dici  et  esse 
ion  imbigel. 
iater  hcc  necessar ium  est  ut  provida  mens  se*- 


pinnaculum  ipsum  doctorem  et  magistrum  aestimo 
non  incongrue  figurari,  qui  jugiler  subd.tis  suis,  qui 
templum  sunt  Domini,  prxsidere  debet  et  per  aucto* 
ritaiem  prxceptionis  et  per  exemplum  bonse  conver- 
saiionis.  Jain  mare  Rubrum  transitum  est,  jam  in 
civitatem  sanctam,  sanctam  videlicet  conversatio- 
nem  ventum  est,  in  ipso  etiam  convcrsationis  pri- 
merdio  magna  dulcedinis  Dei  consolatione  bomo  re* 
ceptus  est,  sed  adhuc  valde  nocentcs  tentationes 
obviant,  quae  coeptum  iter  inlercludanl.  Undenon 
incongrue  dicitur  :  Assumpsit  eum  diabolus,  Nam 
dum  homo  per  praevenientem  ct  subsequeniem  se 
gratiam  Dei  ad  Deum  lendit,  diabolus  e  diverso  teA« 


ipeam  ▼igilmier  et  diligenter  circumspiciat,  et  tota  f,  utionum  stimulis  occurrit ;  et  queui  Deus  sumit  ad 


ia  Deum  flia  et  eonfisa  tentatori  suo  fortiter  resistat, 
et  non  contertatur  donec  deflciat.  Nemo  enim ,  iit 
(lcri^ra  ait,  rorofiii^f£t(f ,  nisi  qui  legitime  certav^- 
fit  {U  Tim,  II,  5).  Legitime  certare  est  in  certa* 
mlnis  cofifljeto  tandiii  perdurare,  donec  de  ho.<(te 
Irbimpbinii  mereatur  qalsqiie  reportare.  Muoiat  sa 
Mam  anfana  beata,  et  Imprimat  verbo  Dei,  cum 
400,  qttamlo  opportnnum  fuerit,  lentatorem  suum 
lerire  valeat«  el  tentati  Domini  sui  terba  ipsa  ten- 
ianda  el  probtnda  assomat  dicens  :  Non  in  $ol9 
pmm  «ini  itcmo,  ud  tn  omni  terbo ,  tfuod  procedit 
d»  org  M.  Quod  idem  est  ao  si  dicat :  liundana 
«rania  mente  et  habittt  relinqnere  proposui ;  sed  non 
In  99l9  pmti  Hvit  itomo^  hoe  est  non  mihi  sufficit 


perfectionem,  isle  assumit  ad  tentationem 

Post  primam  ergo  tentationem,  221  ^i^^^m  unus- 
quisque  proptcr  studiumet  amorem  conversionis 
patitur,  secunda  ha^c  postnuMlum  ol>oritur,  qiiod 
iupra  pinnaculum  tempU  statuitur.  Yunc  homo  lu* 
pra  pinnaculum  staluitur,  quando  super  magi* 
strucn  suum  duriter  erigitur  et  elevalur,  judiciaque 
ejus  reprebendens  seipsum  considerare  negligit; 
sicque  lit,  ut  prseiatus,  qui  foris  bonoratur,  in  ma- 
gna  mentis  despectione  a  subdito  habeatur :  iEsti* 
mat  enim,  si  se  regiminis  curam  couting«;ret  teiieref 
melitts  et  probabiiius  in  omnibus  agere.  Ei  bene  di« 
citur,  statuit.  Quia  non  (aciie  ab  hac  pertinaci  obsti* 
nacia  potest  avelli.  Quod  si  is  qui  pra^est,  miniis 


fmNl  panis  Christi  fleri  V0IO4  et  in  corpus  ejus  D  doctiis,  minus  ad  hoc  oQicium  idoneus  videtur,  u« 


Iransire,  nlsi  etiam  emiri  werkOf  quod  procedit  de  ore 
M,  sUideam  obandire. 

Sunt  namqne  nonnulli  qui  hoc  ad  salutem  anim» 
BtifOoefe  pttiant,  quod  communem  vitam  saeculi 
isiias  tanlom  220  eTaserunt,  et  quantum  adhuc 
imperieclioins  coram  eculis  stimmi  judicis  babeant 
lomdictisuim  factis,  perpendere  nesciunt.  Sane  in 
iMipone  bon»  e^ersationis  paulatim  de  virtateln 
virlatem  proflcientes,  lolHm  qaod  sunt,  quod  vi^ 
TOA,  q«od  sapittnt,  soli  Deo  vivere,  sapere  et  pia^ 
^crt  gestiunt,  et  juxta  verba  seu  monita  aris  Do« 
aJBi  nobilttale  morum  et  exercitatione  virtutum 
teipBOS  orkuure  siaaganl.  Per  0$  Domitd  boni  pralali 

(29)  fd  est,  noturo  facere. 


roen  quia  ad  hoc,  Deo  ordinante,  est  electus,  non 
estdijndicandus,non  est  non  audiendus.  Lnde  hor- 
tatur  Domintts  discipulos  suos  diccns  :  Super  calhe* 
dram  Moysi  tederunt  Seribw  et  Phariseei.  Omnia 
qutecuntfue  dixerint  vobis  facite  (Matth.  xxiii,  2). 
Item  Apostolus  ait :  Qtct  resistit  potestati,  Dei  ordi-' 
nationi  resiUitj  el  non  ist  potestas  nisi  a  Deo  (Rom, 
XIII,  12). 

Inter  hiec  qaid  leo  ille  in  abscondito  insidians,  ut 
rapiat  pauperem,  dicat  audiamus :  Si  Filius  Dei  es, 
mitte  te  deorsum.  Suadet  enim  hypocrisim  ot  per« 
fectam  sanctitatis  speciem  appetat,  videri  quod  non 
est.  Iftii«  l#,  inqiit^  i^oriam.  Mittere  se  deorsimi 


173 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


17« 


est  8anc'H<iteni  liiimilitatis  exterins  ostendcre,  et  A  [utx/&oc  xovuoc]  minor  mundus^  quod  est  homo,  di- 


amnritudine  cordis  et  zelo  invidiae  intrinspciis  cou« 
tabescere.  Aiidiamus  adhuc  qiiid  hostis  occulta  sug- 
gestione  insidians  cor  alloquittir  dicens : 

Qifta  angelis  $uis  Deus  mandavit  de  te,  et  in  mani» 
bu»  tollent  te,  ne  forte  cffendas  ad  tapideni  pedem 
tuum,  Ac  si  dicat  homo  ad  se  intra  se,  nesciens  quid 
dicat :  Idcirco  quidem  mittere  te  deorsum  debes  quia 
angetis  suis  mandavit  de  (e,  et  in  manibus  tollent  te^ 
hoc  cst  tanta  perfectione  sxculo  vitiisque  so^culari- 
bus  abrenuntiasti,  tam  districta  observanlia  ct  custo- 
dia  mandatorum  Dei  in  hac  sancta  conversatlone 
postmodum  vixisti,  iit  dignus  sis  queiu  sanctorum 
custodia  angeloruni  ilaDeus  custodiat  et  pncmuniat, 
ne  forte  offendas  ad  lapidem  pedem  222  tuum,  hoc 


citiir.  Per  ngna  mundi  omnia  membra  corporis  in- 
tellige.  Et  recte  per  mundum  homo.  Nam  si  digni« 
tas  hominum  per  aiiibitum  mundi  non  propagaretur, 
qiiidnaro  esset,  unde  mundus  gauderet  et  jucunda- 
rctur?  Est  ergo  totus  nlundus  homo,  omnta  Tero 
regna  mundi  hiijiis  sunt ,  ut  dixi ,  omnia  membra 
coiporis,  in  quibus  sibimetipsi  complacet  homo, 
oplans  per  haec  placere  el  conformari  huic  ssculo. 
Et  gloriam,  inquit,  eorum,  Cloriam  mundi  osten* 
dereest  honorem  pra;laiiouis  ambire;  gloriam  mundi 
ostendere  ost  de  omnibus,  quae  vel  operc,  vel  vestitn 
vel  habitu  inutiliter  explere  potuisset ,  tractare  et 
cogilare.  Tractat  nempe  infeliciter,  et  quasi  quibut- 
dam  dentibus  mandil  et  ruminat ,  ciir  adhuc  ma- 
est  ne  (dicam  scicnter  et  voliintarie)  in  aliquod,  B  nens  in  saeculo  illa  vel  illa  non  fecerit,  sive  dixerit; 


quod  contra  Dcum  sit  delictum,  incidas,  sed  ne  forte^ 
hoc  est  foriuito  aliquo  casu ,  oculos  majestatls  ejiis 
ofTendas.  Ad  han:  miles  Chrisli  stet  imperteiTitus 
hostem  prosternat,  ct  qiise  vitse  Conditor  dixit, 
opere  implere  satagal.  Se  luilur : 

Ait  illi  Jesus :  Rursum  scriptum  est :  Non  tentabis 
Dominum  Deum  tuum,  Verbum  hoc  tento  frequenta- 
tivum  verbum,  est  derivativum  a  temno,  temnis,  qiiod 
sonat,  frequenter  tento.  Eroctns  denique  l.omo  intra 
se  adversum  se  stulte  sc  egisse,  siulte  cogitassc  pcc- 
niteat ,  et  ne  ex  frequenli  praclatorum  contemptu 
Deum  offendat  soipsum  districte  <ohil)eat.  Post  se- 
c*jndam  hanc  tentationem  tertia  succedit ,  in  qiia 
quisquis  probatus  non  siiperatur,  (inito  mundi  hu-  ^ 
jus  termino  fugatis  oinnium  inimicorum  pneliis, 
perpetuae  mercedis  plenitudine  donatur.  Certissi- 
muin  est  cnim  totuin  hoc  Dominum  siib  quadam 
dispensatione  figurasse ,  qui  nonnisi  post  baplisina 
se  tentari  perinisit,  ut  signum  quoddam  futurae  con- 
Tcrsationis  innueret  ct  quod  meinbra  ejus,  postquam 
ad  Deum  proficerent ,  acriores  tunc  tentaiioniim  in- 
tidias  tolerare  habereut.  Ilinc  est  quod  subjiingi- 
tur: 

iterum  assumpsit  eum  diabclus  in  montem  excel- 
ium  vatde.  Mons  excelsus  valde  insignia  sunt  castita- 
tis  ethumilitatis.  Qjisquis  illecstqiii,  Deo  anniienie, 
priora  quae  dlximus  devicerit,  vere  insons  ct  hiimi- 
lis,  vere  innocens  manibus  et  mundo  corde  coinpro- 


cogitat,  si  forte  vel  adbuc  eum  ibi  esse  contingeret, 
quam  laudabilis  in  verbis,  quam  gloriosus  in  operi» 
bus ,  qiiam  splendidus  in  vestitu,  quam  babilis  el 
compositus  ad  omnia,  et  cxteris  his  similibus,  quae 
mundus  iste  quserit  csse  potuisset.  Post  tam  im- 
munda  suggestioniim  desideria ,  venenata  scelerati 
audiamus  verba : 

Utec  omnia,  inquit,  tibi  dabo,  si  cadens  cdoraverig 
me.  Qux  omnia  ?  scilicet  regna  mundi ,  id  est  ut 
nenibra  corporis  habcas  tam  babilia  et  composita, 
ut  libiinet  in  his  complaceas  et  gloriam  eorMm,'ut  nunc 
illuiu  vel  illum  oriiatiim  et  gloriam  mundi  habere  ap- 
pelas.  Et  quo  pacto  dabo  ?  Si  cadens,  corpore,  aiU 
oraveris  me  mente.  Adorare  quasi  juxla  orare  dicitur. 
Cadit  corpore,  qui  qiiidem  peccatiim  perpetrat  opere, 
sed  non  adorat  niente,  qui  cito  in  se  reversut  digna 
hoc  abluit  satisfactione.  Adorat  vero  et  cadit ,  qiii 
desideriif  ct  voluptatibus  propriis  consent  t,  et  con* 
sentiendo  eadem  porficit.  Hoc  electus  ille  Domini 
David  non  fecit,  qui  formam  et  modiim  pcpnitentiae 
omnibus  reliquit,  qui  quidem  cecidit  corpore,  ted 
non  adoravit  niente,  quia  quod  romniitit  opere» 
roagistra  pocnitentia  citius  deievit.  Haec  autcni  ten- 
tatio,  quam  224  praediximus  de  ostensione  legno- 
runi  et  gloria  eorum,  ubi  illiclta  quaeruiitur,  et  Deo 
odibilia  appotuntur  tanto  velociiis  et  vehementiut 
expelli  debot,  quanto  periculosior  et  tceleratior  et:. 
Nain  si  talos  cogitationes  a  corde  velocius  non  ex« 


batur,  nec  jam  minoribus  quibusque  similis,  sed  d  pelluntiir.  plerumquenisiDcusadjutor  inopportuni- 


nnus  montium,  id  cst  unus  de  numero  perfcctorum 
este  censetur.  Quem  tamen  miruin  in  modum  ile- 
fMm  diab^ius  assumit,  quia  quanto  excelsiorcm  et  su« 
bViiniorem  eum  Deus  tua  gratia  suinendo  cfTecit , 
tanto  avidius  ad  decipienduin  et  perdendum  eum  sc 
inimicut  ingerit,  ut  totain  venta  elationis  corruinpat 
et  dispergat,  qiiidquid  castitatis  ct  huiuilitat.s  cxcel- 
lentia  in  eo  collegerat.  Licipit  jam  pro  laudabili, 
quam  in  se  videt ,  virtutum  prxrogativa  afTectare 
honores,  favores,  dignitates,  et  se  siipra  iJ  quod 
ett  extendere,  et  qiiae  adipisci  non  valct  in  re,  inci- 
pit  ambicndo  quasi  postidere. 
'  228  ^^  oslendU  ei  omnia  regna  mundi.  Per  mun- 
^imi  homioem  ipturo  accipe.   Unde  mierocosmos 


tatibus  a Jsit,  mala  etiam  opera  suLsequuntur.  Unde 
quo  studio,  quo  afTcctu  adversariut,  qui  talia  tug« 
gerit ,  cxterminandus  et  aboininandiis  tit ,  tequeni 
ordo  verborum  Domini  manifestat.  Sequitur : 

TuncdiciteiJesns:  Vade,  Satanas.  Scriptum  est: 
Dominum  DeuM  tuum  adorabis,  et  illi  soli  serviet. 
Est  enim,  tit  diximus,  hostis,  qui  iiliciu  ingerit, 
abjiciendus,  propellendns,  et  Dominus  noster  Jetnt 
Christus  adorandus,  penes  nos  statuendut,  illi  tba- 
lamus  cordis  nostri  collocandus ,  cui  toli  debitum 
famulatum  exhibere  debent  omnia  membra  corpo- 
ris  nostri. 

Tunc  reliquit  eum  ttntator^  et  accesserunt  angeii^ 
et  mimstrabani  ei.  Superatit  tandem  bit  trilrat  teii» 


iTl  nOMILIi£  DOMLNICALES.  178 

Utionibus  jocundum  tunc  erit,  quia  jubente  el  ad-  a  uem  amaris  226  «^  inanibus  Kcciili  curis  irrelire 

non  meluunt  ct  dlstendere.  Et  dum  patres,  id  est 


juvanleDeoeiterminator  ille  animam  relinquens  dis- 
Iiarebit.  S:c,  inquaui ,  rellnquet ,  ut.  quantum  vult 
et  desiderat,  tenure  non  audeat  vel  valeai,  qiiamvis 
tanien  usi|ue  ad  ruiem  viue  persequi  animam  non 
desistat.  Qui  siciit  viventem ,  ita  ctiam  morieiitem 
non  deserit.  Adest  enim  in  obitu  uiiiuscujusque  ina- 
liliose  objiciendo  quse  p<-test  adest,  ut  viam  viUe  in- 
lercludat.  Adsunt  eiiam  saucti  angeli  adjutores  et 
defensores  aiiimae,  ut  eani  a  niorti'.ero  vaslatore 
^(endant;  adsunt,  ut  remigio  alarura  suarum  ad 
Regis  «teriii  palatium  perducant ;  adsantei  a  dextris 
cta  ftinistris  collaterales,  quain  dum  Filio  Dei  re- 
prxsentaverint,  ex  omnibus  bonis  Domini  sui  ei  suf- 
icienler  administrant,  id  est  ut  vitam  xtemam  abun- 


pra^luti,  ita  ut  praidixiums,  uvam  acerbam  comeduntf 
fit  noiinunquam,  quod  etiam  dentes  pliorum  obstu^ 
fiescunt,  Per  dentes  fHiorum  accipi  possuiit  cogita- 
tiones  subditorum.  Dentes  filiorum,  cogitationes 
videlicet  subditorum  obstupescunt ;  quia  sicut  qut 
amaruni  aliquid  comederit,  uti  est  lurus  et  immi* 
turus  pomorum  fructus,  ex  ipsa  amaritudine  ita 
dentes  illius  obstupescunt,  quod  ad  caplendum  duW 
c^in  cibum  aptari  nequeuut ;  sic  nimirum  ubi  tales 
sunt  praelati,  qui  plus  terrenls  iiitendunt  quani  coele» 
stibus,  cuni  tempus  exigit,  ut  verl»um  exhortationis 
iinpendere  debeant,  sermo  eorum  non  solum  vi- 
lescit  subdilis,  sed  etiam  plus  coufert  amaritudinis 


danitssime  possideat.  Tunc  veraciter  et  perrecte  re-  ^  quam  a*diilcationis  et  divinx  dulcedinis. 


linqueteam  tentator  quia  cum  corruptibile  hoc  in- 
dnerit  incorruptionem ,  nullam  ulterius  nec  mente 
Bec  oorpore,  nec  a  diabolo  vel  luundo  experietur 
teutjtionem  aut  imperfectionem.  Ad  quac  bona  per- 
dncal  nos  Jesus  Christus  Domiuus  noster,  qui  vivit 
€l  regnat  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen ! 
225  HOMILIA  XXVL 

ni   ntlAM  T  POST    OOMINICAM   PKIMAM   QUADRACESIMiE 
PRiMA. 

Et  f^tus  ett  sermo  Domini  ad  me  dicens :  Quid 
M  qmjd  inter  vo$  parabolam  vertitis  in  proverbium 
i$imd  in  terra  Itraet,  dicentes  :  Patres  comede- 
rmmt  mtmm  acerbam^  et  dentes  filiorum  obstupescunt  ? 
{Eueh.xym.)  q 

Electus  et  dilectus  propheta  Domini  praevidens 
oculo  pranagi  cordis  statum  sancta;  Ecclesiae,  qui 
nnnc  est  in  praelatis  et  subditis,  clauso  qiiodam- 
modo  sermoDe  videtur  notare  quale  subdit.s  pariat 
delrimentum  vita  non.digne  conversantiuin  prala- 
lonim,  itemque  q  ibus  pr»cedenl  bus  probabilis 
vitae  meritis  bunc  proHcere  oporleal,  quem  ftd  cul- 
■len  resiminis  divina  praedcstinatio  assumit,  qua- 
Usve  in  doctrina  sua  poslmodum  esse  debeat,  recto 
ordine  praescribit  et  demonstrat. 

Praevidens  ergo  spiritus  propbeticus  quosdam  in 
Ecclesia  foturos,  qui  vita  et  iiiorum  levitate  magis 
subditis  sois  occasionem  praebeant  scandalorum, 
qttam  ullam  aedificationis  et  salutis  profectum,  mur- 


Uiide  fit  quod  parabolam  banc  inproverbium  inter 
se  nonniinquam  vcrlunt,  quia  pro  verbo  Dei  verba 
derogationis  et  delractioiiis  in  usum  sibi  assumunl» 
tacita  nen^pc  cogitationc  innrmiis  subditorun  ani- 
mus  coutia  prjclatum,  qui  bujusmodi  est  nonnun* 
quam  submurmurat,  vitamque  ipsius,  quod  minus 
circuir.specta  sit,  hac  maligsia  reprehensione  incon- 
sulte  dijudicare  non  meluit.  Iste,  inquiunl,  formam 
justitia^,  quam  nos  instruit  praedicundo,  nequaquam 
ipse  exsequitur  digne  el  laudabiliter  vivendo.  Nam 
orationibus  minus  sollicite  insistit,  sacrae  227 
lectioni  niinus  invigilat  et  intendit,  et  dum  ipse  in 
propriu".  vit»  custodia  sollicitus  et  providus  nequa- 
quaui  existit,quid  mihi  prodesse,  vel  quid  ejus  do- 
ctrina  aedificationis  mihi  conferre  poterit?  Haec  ira- 
providae  ddractionis  objurgalio  quod  divino  con- 
spectiii  niiniiiie  placeat,  sequentibus  mox  verbis 
quasi  increpando  ipse  denuntiat : 

Vtro  ego^  dicit  Dominus^  si  erit  vobis  uttra  para^- 
bola  hac in  proverbium  in  Israet.  Quasi  dicat :  quan* 
diu  flamiua  succensi  irae  et  indignalionis  coiitra 
prxlatum  vestriim  insacvire  non  liinetis  fellecom- 
moii  amaritudinis.  Si  id  quod  ego  sum  vultis  esse; 
si  videlicel  vitaui  ajternam  vultis  babere,  vitaiu  alie- 
nam  cessate.  inconsulte  discutleudo  reprebendcret 
et  ad  discutlendas  prop;  i£  couversaiiouis  negligen- 
tias  oculuin  inentis  reducite. 

Ecce  omnes  anim(e  mew  svnt^  ut  anima  patris. 


mur  malignitatis  et  detractionis  quod  lit  a  sub-  D  ita  et  anima  filii  mea  at :  anima,  quas  peccaverit^ 


ditis »  quod  oculis  minime  placet  divinae  majes- 
latis»  his  declarat  verbis:  Qtiid  est,  quod  inter 
vot  parakofam  vertitit  in  proverbium  istud  in  terra 
Isratl^  dieentet  :  Patret  eomedermnt  uvam  acerbam^ 
tt  denUt  fitiormm  obttupetcunt.  Patres  isti  praelati 
monasteriorom  sunl  accipiendi,  quia  sicut  ille  qiii 
de  camesua  ftlium  generat,  pater  vocatur  et  esi,  sie 
Uli  qui  spiritales  Deo  filios  gignunt,  patres  non  in- 
OODgnie  Tocantur  et  sunt.  Uva  fructus  est  vineae. 
F^  Tineam  Tero  sp.ritaiem  vitam  possumiis  acci- 
pere,  sermo  igitur  iste  ad  patres  pertinet  et  fillos, 
ad  pnelalos  Tideiicel  el  subditos.  Patret  enim  tivam 
metrham  comedmii,  dom  praelati,  postposita  divinae 
Milemplalionii  dolcedine»  lolam  menlii  intentio- 


ipsa  morietur.  Vilam,  inqiiam,  alicuam  meo  judicio 
discuticndam  relinquite,  vesirisque  animabus  solli- 
cite  providcmlo  cor.sulitc.  Nam  sicut  aniuia  illiui, 
quem  temeraria  reprebensione  dijudicare  non  li- 
metls,  in  manu  inea  est,  ita  etiamaniuia  vestra  mea 
poteslati  snbjacct.  ilni:iia  (,mv  pecraverit,  ipsa  mo- 
r.etur.  Si  ille  peccaveril,  justaedamnationis  senten* 
tiam  accipiet ;  si  vos  peccavcrit.s ,  eamdem  vindi- 
ctam  ex  justo  judicio  meo  sentictis. 

Qualis  vero  vita  illius  esse  deleat,  qua  Tirtuosaa 
actionis  altiludiue  sursum  tendere  opus  habeatt 
quam  divina  praedeslinatio  ad  cuiraen  regiminis  aa* 
sumily  sequentis  littene  textus  apcrle  innuit. 

Et  ttr,  ti  (uerit  juttutt  tt  fecerit  judicium  etjmtli* 


m  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  «80 

tiam.  Justus  vere  (licidir  et  erit,  cum  rcnuntians  ^ist-  A  2id  ccclestia  regna  quolidiani  sui  operis  fructnni  pne- 
ciilo  et  concupiscentiis  ejui,  id  quod  vere  est,  vide*      mittere  inTigilat.  Se<]uitur : 


licet  peccatorein  «emetipftuni  recognoscit.  Et  ^nia 
8ola  baee  cognitio  ad  perfectuni  non  suAicit,  ad  eaii« 
nentiorem  necease  est,  ut  sese  tollat  viam,  hoc  eai 
ut  [acial  judicium  «1  juititiam,  Judidum  facit,  cum 
pru  peccatis  auii  di&triete  semetipsum  dijudi- 
cans,  i)oc  ipse  in  ae  in  prsaenti  punit,  pro  quo  In 
districto  228  esami^e  puniendum  ae  recognoscit. 
Facit  eium  justitiam,  cum  pro  peccatis  Beo  satisfa- 
ciens  justia  aedulo  operibna  inaistemlo  laudablliter 
incipit  vivere.  Huic  in  tali  bonorum  openim  altitii- 
diine  aubiimato  dilignntiasime  pri»eaveDdaro  eit,  ne 
lUud  aubrepat,  quod  aequena  ordo  verbonim  deRun- 
liat: 


Et  ad  muliinm  menstmatam  non  aecesserlt.  J/u- 
Hir  minstfuata  ex  propria  came  polluilur.  Et  ideo 
per  mulienm  menstruatam  congregntio  itla  arcipi 
valet,  cujuavita  et  conversatio  vilis  et  reprobn  oni- 
nibus  apparet.  Sunt  enim  nonnulli  ita  lionoris  et 
glorioB  cupidi,  ul  etiam  congregationi  propriis  vl- 
liis  sordide  pneferri  non  timeant  vel  erubescant,  ai 
lantum  nomen  honoris  aibl  acquirant.  Si  quis  vero 
nen  propria  voluntate,  aed  divina  dispensatione  lo- 
cum  auscepit  regiminis;  qualis  in  doctrina  sua  esae 
debeat,  verbis  aequentilNis  propheta  inalnnai  i 

Etkominem  non  contristaverit,  Pnelalua  dum  eou- 
fiea&ionem  aubditomm  audierll,  aummopere  praect- 


In  montihm  non  comedeHt,  In  montibus  comedere  ^  ^^"^  ^^'  "«  '^*"'"'"*   P*^^  •"■  confttenlem. 


esl  pro  laudabilis  viue  conversatione  laudem  hu- 
manam  appetere  .  Et  notandum  quod  dicitur  come^ 
dere.hoc  esl  ex  amore  el  deliberationne  landem  bu- 
nianam  requirere.  Sunt  enim  nonnuUi,  quorum 
•nimum  appetitus  laiidis  ex  Improvlso  aliquando 
tangit,  sed  tn  montibus  non  eomedunt,  quia  hunc 
cuni  amore  et  dulcedine  non  su»cipiunt,  sed,  quanlum 
possunl,  tentationi  Deo  adjuvante  reslstunt.  Et 
econtra  sunt  nonnulli  qui  recte  tft  montibus  eomedere 
dicunlur,  quia  pro  justis  operibus  suis  tolo  aflectu, 
toto  dealderio  gratiam  huinani  favoris  requirunt. 
qulaquis  ergo  ila,  ut  praefati  sumus,  in  montibus  non 
tomedit,  quod  digne  et  landabiliter  vivens  laudem  ab 
humano  ore  non  requirit,illud  etiam  declinare  stu-  q 
deat,  quod  sequena  littera  evldenter  insinuat. 

Et  oculos  suos  non  levaverit  ad  idola  domus  Israel. 
Idolapagani  Deum  ignoranies  fabricaiit  et  adorant, 
et  honorem,  qoem  Deo  creatori  suo  debebant,  npe- 
ribus  manuuin  bomliMiin  iinpendebant.  Possumus 
eiiam  per  oculos  corporis  aflectum  accipere  ambi- 
lionis.  Oculos  ergo  ad  idola  domus  Israel  levat,  qui 
oculos  cordis  ad  affeclum  levat  ambitioiiis  qui  votis 
omnibus  exoptat,  ut  potestatem  et  doininium  super 
alios  accipiat,  quatenus  honor  et  reverentia  qui 
Deo  debetur,  llli  a  subditis  suis  luipendatur.  Nam 
aicut  ille,  qui  aliquein  vuU  adorare,  solo  prosterni- 
lur,  slc  nimirum,  qui  non  pro  lucro  animaruin,  sed 


eantristit  aut  conturbet.  Audit  quommdam  vilare, 
dequoruin  innoceiitia  gandeat;  aiidil  eliam  quo- 
rumdam  criminalia  peceala,  quibus  condolere  el 
condeacendere  debeat.  Consolari  quidem  peccalo- 
rem  debet,  et  ne  propler  enormitalem  peccalorum 
auorum  in  baralhnim  desperatlonis  venial,  hurol* 
liter  confltenti  spem  consequend»  aalulia  et  vente 
a  Domino  repromittat.  De  qua  aententia  adbuc  sub- 
infertur  : 

Pignus  debitori  reddidit.  Pignus  debitori  reddere 
est  peccatori  humiliter,  ut  praBdiximus,  eonfilenti 
apem  remissionis  et  grati»  repromittere.  Hinc  in 
DeiiieronAmio  Dominus  per  Moyaen  filiis  Israel 
praecepit  dicens :  I^on  accifnes  loco  j^gnoris  supe- 
riorem  aut  inferiorem  molam  (Deut.  xxiv,  6).  Siipe- 
rior  et  inferior  mola  est  apes  et  ilmor.  Loco  igitur 
pignoris  mola  superioraut  Inferior  accipi  prohl- 
betur  qiiia  qui  peccatori  prsedicat,  tanu  230  dls* 
pensatione  compoiiere  prsedicationem  Vlebel,  ut  nec 
data  inutiliter  spe  timorem  subtrahat ,  nec  snb- 
tracta  spe  in  solo  limore  derelinquat,  sed  spe  anl- 
matiisad  appetenda  coslestia  maglsac  niagis  aecen- 
datur,  timore  aiitem,  ne  Iterare  viaa  suas  Incipiat, 
terreatur.  Ut  autem  hane  spem  et  timorem  cordibus 
subditorum  imprimere  pnelatus  valeat,  quemadino- 
diim  mox  subjungitor,  In  prflBdicatione  sua  sanctis 
concordare  expositoribiis  studeat.  Per  rmi,  Inquit, 
nihil  rapuerit.  Per  vim  nihit  rapere  est  sensum  sacrae 


pro  solo  ainore  glorise  teinporalis  ciilmen  quxril  re- 

giminis,  adorari  quodaniiiiodo  desiderat,  qiiia  hu-  ^  ^^'!^^!','!!^ !^^^^ 

mlliter  sibi  Inclinando,  venerari  vult  a  subjectis.  Et 


revera,  si  contigcrit,  qiiod  Deo  non  disponente,  sed 
permittente  ciira  aliena  tali  coinmissa  fiierit,  illud 
nonnunquam  adiniplebitur,  quod  textus  subjectx  lit- 
lerx  signiflcare  videtur. 


I  Et  uxorem  prQximi  sui  non  violaverit.  Proxi- 
mua  noster  est  ip<»e  Creator  et  Reilemptor  uosler. 
Vsiorem  vero  liujus  projrfmi  unaiiuaclibet  congrega- 
tio  valct  accipi.  Qui  ergo  amoreet  anectu  ambitionis 
locuro  adeptua  fuerit  regiminis ,  uxorem  proximi  sui 
tiolat^  quia  non  eidein  proxiiiio,  id  est  Redemptori 
Boalro,  sed  suis  aerviena  desideriis,  lucra  apiriulia 
In  congregatione  aibi  commiasa  non  copgregaty  nec 


Scripturam  rapere  dicitur,  qui  sanctis  expositoribus 
non  concordans,  non  sano  intellectu,  sed  pro  libitu 
aiio  leinerarie  eam  exponere  nititur.  Si  eiiim  hoc 
fecerit,  quod  videiicet  praedieationem  suam  sancto- 
rum  testimoniis  conUrmaverit  et  roboraverit,  illud 
qiiod  liic  sequiiur  adimplere  utiliter  poterit. 

Panem  suum  esurienti  dederit,  et  nudum  vestimenlo 
operuerit.  Quid  est  panem  esurienti  tribuere,  et  fttt- 
ifNiN  vestitnento  operire  f  Panem,  pabulum  videlicet 
Cffilestis  doctrinae,  esurienti  tribuit,  qut  auditorcm 
capacem  el  intentum  verbo  predic^tionis  reficit  el 
instruit.  Quem  vero  nudnm  ease  viderit,  hoc  est 
qiiem  ab  hac  gratia  alieniim  esae  perspexeril;  qiiod  * 
ad  addienduni  ferbura  Dei  noc  capai  sit  nec  Inton- 


SSl 


HOMILIiE  DOMLNiOALES, 


tus,  Qudufi  eliam  ftpiritaU  scienlia  ac  bonis  operi-  A 

buSv  buic,  ul  l)ealusail  Benedictus,  duplici  doctri-      in  feruii  vi 

na  pneesse  debel,  hoc  est  ut  ea  qiix  boua  sunt  el 

sancta,  nou  goluoi  pracdicando,  sed  eliani  bene  Yi* 

vendo  deuionstrare  laboret.  Cuni  vero,  nt  priedixi^ 

mus,  panem  suum  esurienti  dedcrit,  nudunique  vo^ 

stimenlo  opcruerit,  qua  inlentione,  qua  btmiiiitate 

custodire  semetipsum  debeat,  iu  his  quae  sequuntur 

intelligi  datur. 

Et  ad  uturam  non  commodaverit,  Usura  est  pro- 
pria  dare,  el  aliena  eiigere.  Ad  usuram  panem  do« 
ctxinijd  commodat^  qui  in  subditis  suis  non  solum 
bonoruni  operuip  rructum  quseril,  verum  ctiam  lau- 
dem  sibi  ab  ipsis  exLiberi  appctit.  Unde  adhuc  in 
consequentibus  dicitur  :  et  amplius  non  accepit.  Am* 


IIOMILIA  XX vi:. 

POST  nOMiNU.AM  IRIMAN 

ruiM.v. 


18t 


QUAORAGESUIil 


Erat  dies  (e&tus  Judaorum^  et  ascer.dit  Jesus  Jerom 
svtymam.  Eit  i  ulem  Jervsotyihis  prcbQtica  piscina^ 
quir  ccgnominaiur  UiLralce  he*hsaida^  quiuifUe  pof'* 
ticus  kulhiHs  (Joan.  v). 

Scriptura  sacra,  dilectissimi,non  iucongrua  simi* 
lituaine  coniparatur  terrsc,  qiicim  idcirco  Deus  om- 
nipotens  creare  voluit,  ut  pasceret  ex  ea  cuncta 
animai.tin,  homincs  scilicet  el  juinenta,  bestias,  vo- 
lucics  et  reptilia.  Pi  oducit  enim  tenuui  et  herbamt 
quod  est  cibus  animaliuin,  producit  frumeiitum  el 
vinum,  quod  estcibiiset  potus  hominum.  Sic  et 
sacra  Scriplura  quasi  tcna  qu:cdam  est ;  producil 


pliui  quara  debet  accipere  appelit,  qui  phisproprium  B  enim  fenum  ot  lierbam  his  qiii  animalia  sunt,  s<£- 


quam  Dei  bonoreiu  et  utilitatem  231  ac  salutem  pro- 
ximorum  qu;erit.  Jam  qualis  in  doctrina  sua  prxla- 
tus  esse  debeat,  verliis,  qua)  pra^nctavimus.  scrmo 
pi^opbeticiis  pitesigiiavit  et  pr;c8cripsit :  nuiic  in 
consequentibus,  qualis  vita  ipsiusessc  debcal,  coii- 
gruo  ordiue  dcmonstral. 

Ab  ittiquitatf  averterit  manum  suam,  Cum  per 
manus  opera  designari  soleant  manum  suam,  opus 
yitielicel  suiim,  ab  ini(iuitate  quodammodo  avcriit^ 
cuiu  pr(>  hona  opcralioue  non  sibimel,  scd  Dto  lau« 
dem  et  honoreui  Iribuil.  Judiiium  verum  (ecerit  in- 
ter  viTum  etvirum,  Facit  pr<el  lus  inier  virnm  et  li- 
Tumjudicium  verum,  cum  inter  Dci:m  ct   seipsiim 


cularibus  scilicet  houiiuilus,  qiii  aniu^aliter  vivunt» 
dum  simplicitcr  eos  inslruit  ct  informat,  qucmodo 
criminaiia  et  capitalla  peccata  unusquisque  fugere 
atquc  vllarc  delieai.  Produc  it  iiihilouiinus  frumeiH 
tum  ctviuuiu  hisqui  homi|ies  siinl,  spiriulibus  uti- 
que  qui  ad  imagir.eui  ct  simiUtudiuem  Dei  esse  factos 
se  recogiioscuiit.  Ucrba  ct  fcuuni  crescit  sine  iabor# 
homiuum  ;  fruineiitum,  viiium,  nuuc  araiido,  nuno 
fodioiido  laboriose  excolil  ir  et  acquiritur ,  233 
quemadmodum  priii  o  huu  ini  a  Dou  ino  dicitiir  : 
In  iud.re  vultus  tui  vesceri^pane  tuo  (Cen,  iii,  19), 
Frumciitum  el  viniim  significal  splrilaiem  scnsum 
ac  myslicum  sacr<e  Scripiura!  inlelleitum,  qui  vero 


taie  feceril  judicium,  ut  Deo  soli  gloriam  relinquat,  ^  cibus  et  potus  est  cujiishbet  beala^  auimae,  sed  ac* 

«  1  ■  •!  •!    «1  •!    •  .•  •  •!        •        V  •      •  .      •  •      •  ,  t  •      •  II 


el  de  bonis  operibus  nibil  sibimclipsi  ascribat 
Ilemquetiiio  mo«io  judiciuiM  verum  intcr  virum  et  vi- 
rum  iacere  praelatus  debct,  ut  Deo  subjectioncm, 
subdilis  exhibeal  «qualitatem  etdiieclionem,  ut  li- 
ceC  ex  ordioalione  Dei  aliis  se  suponorem  cogno- 
seat,  ipse  Uoien  superlbrem  suum,  quod  cst  Chi> 
slus,  timeatel  diligat.  llaac  omnia,  quae  supra  me- 
moravimus,  vere  Doniini  pr;B<  cpta,  vcre  Domini 
sunl  judicia,  de  qiiibus  mox  subjuugitur  ; 

232  ^^  "I  pra^ccptis  meis  ambulaverit  et  judicia 
vtea  custodxerit^  ut  (aciat  veritalem^  liic  ju&tus  est, 
Quicunqiie  ergo  bonus  el  perfectus  pruclatus  eo  or- 
diiie,  ut  prsdiximus,  iii  his  Doiuiui  prwceptis  aiit- 
bulaterit^  quod  in  mentibus  humanam  laiideiu  oppe- 


quiri  et  inveniri  m  n  potest,  nisi  cuin  labore. 

Hoc  dcnique  frumciitum  el  vinum  desiderabilem 
utique  refeciionem  auiiitarum  nostrarum,  in  l^acqiia 
jam  prae  maiiibus  est  ten  a,  in  bae  scilicel  lectione 
evaiigelica,  si  studi^  se  qiiaisierimus  Deo  auxiliaiiteco^ 
piosiiis  iiiveuire  poterimus.  Nam  si  nihil  aliiid  nobif 
iiisiuuaiet  ii  si  siinplicem  illaui  Doiuiui  el  Salvatoris 
no6triclemei.liam,quama!grolanli  per  lol  annoruvi 
curricula  hoinini  exhibuil,  qiicm  nec  ipso  rogante« 
nec  alio  pro  eo  iuterveiiieute  misericorditer  sauavit. 
magna  quidom  refe(  tio,  magna  essel  consolatio,  bii 
viddicel  homiuibusqui  iibenter  pro  salute  sua  la» 
boranl,  qui  (iiiantum  possunt,  viribus  corporis  el 
alTectibuscordis  dieacnocle  misericordiamejusim- 


tendo  non  comederil,  qiiod  oculos  cordis  sui  ad  D  plorant.  Q:ioinodo  euim  iion  siibveniret  eis,  qui  sub* 


idoia  domua  Israel,  boc  esl  aOectum  ambitioiiis  non 
levaverit,  quod  uxorem  proximi  sul,  congregatio* 
neai  viJelicet  sibi  commissam  non  Lene  regeudo 
Tiolaverit,  ilemque  veritalom  fecer.l,  quod  judicium 
vnnim  inier  virum  ei  virum,  inter  Deuin  scilicct  et 
seipsuui  feceril,  hic  non  incongrue  justu^  dici  pote- 
r:l.  Ilic  eliam  illud  quod  sequitnr,  laudabili  et  fe- 
lici  nptTum  eflectu  hicel  in  futuro  consequetur  : 

Vita^  inquil,  rir^f  et  non  moriefur.  Ipaum  enim, 
qui  est  V  ta  v.vons  in  se.  quahtiim  in  hoc  miitibi* 
litails  len  pire  cst  pcssili!e,  uiaueiitem  babebil  in 
se^et  curo  co.TuptibiIehocinco:Tupli:meni(iuducrlt), 
ila  aele  ua  glYrificatione  donabitr.r,  quod  ilie  in  Deo 
a  Ik«i  ui  tUo  siiM  Om  penuanebit. 


venit  uon  ro^Miiti  ?  Ouomodo  iion  salvaret  in  sua 
pietat^s  clemeniiaspcranles,  qui  hunc  salvavitqui 
sa'ute:ii  ab  eo  iion  spcravit  ? 

Sed  est  rt  aliiid  iu  bac  sacra  leetione  quod  a  spi- 
ritalium  animarum  non  vaeal  refectione.  Noseijmt 
nos  siiinrs  qui  diem  fcstr.m  hunc,  de  quo  in  pri- 
mordio  Evaiigelii  audiviuius,  Doniino  agiii.us  ct 
agcre  debrmus,  qui  ctsi  graviiti  corpore  mor- 
tali,  quoi  poi  tamns,  ad  ii  tegrum  vitare  peccata  i.on 
possuiuns,  a  criniinatibcs  tnmon  vitiis  Deo  aiixi- 
liaiile  vacanirs.  Hir  pstrfijfi  (cstus  ille,  adqiieni  hor- 
tutnr  nos  proplicta  David,  ubi  dirit :  YGcate  et  videte^ 
quoniam  suavis  est  Dominus ;  btalus  vir^  qui  sperai 
in  eo  (P$al.  x%\n\).  Non  qiiidem  in  lumultu  saBcuM» 


I8&  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  fU 

s«d  in  spiritali  vita  agittir  hic  die$  (estus  Doinini,ubi  A  corum,  claudorum,  aridorum.  Languescirous  in  affe- 


tales  horoines  congregaii  sunt,  qui  vitiis  resistentes, 
et  virtuiibiis,  quantiim  possunt,  insistentes,  soli  Deo 
\acarc,  atque  ad  ejus  visionem  utcunque  pertingere 
conar.tur.  Ifunc  diem  festum  rite  conceleiirant  duos 
Ute  sorores  Maria  et  Maitha,  quia  sunt  quxdam  ani- 
niSt  quse  cum  Maria  divina;  vacant  contemplationi ; 
qusedam,  quae  cum  234  Martha  konae  student  et 
iiiserviunt  actioni.  lilae  laborant  ad  exhibenda  hu- 
militcr  indigenlikus  oflicia;  istas  vacant  et  vident 
quoniam  suavis  est  Dominus :  istae  circa  exteriora 
occupantur,  illae  interiova  contemplantur.  Ad  hunc 
diem  feslum  libenter  ascendit  Dominus,  quia  licet 
uhique  et  in  omniLus  locis  sit,  specialiter  tainen  cum 
illis  et  .nier  illos  habitat,  quos  sibi  vacantes  inve- 


ctu,  calcamur  in  intelicctu ;  claudicamus  in  opera« 
tione,  arescimus  iu  oratione.  In  aflectu  denique  lanr 
guescimus,  quando  dencieiite  in  nobis  gratta  Dei  ab 
amore  ejus  intus  torpescirous.  Hunc  noxium  animae 
languorem  bona  quaeda  ii  anima  in  se  sentiebat  ac 
deflebat,  curo  dixil,^  Filits  Jerusalem^nuntiate  dilecto^ 
quia  amore  langueo  (Cant.  v,  8).  Per  hanc  et  nos 
quidein  docemiir  ct  admonerour,  ut  mox,  dum  in 
amore  Dei  langiiescere  nos  senserimus,  ad  insinuaiH 
dum  eumdeui  languorero  iiostrum  et  dolorem  Salva- 
tori  nostro,  ad  fllias  Jerusaieni,  delicaus  videlicet 
justorum  animas,  qui  vel  nunc  in  aetema  pacis  vi- 
sione  collocatae  cum  Christo  gloriantur,  vei  quae  in 
hujus  adhuc  vita;  miseria  peregrinantur,  quantocius 


nit,  quos  ad  abternae  pacis  visionem  laboribus,  qui-  B  coiifugiamus,  iniercessionis  earum  suffragia  humili* 


hus  possunt,  viriliter  contendere  conspicit.  Ubique 
est  per  niajestatis  suae  potentiam,  cum  istis  est  per 
pietatis  suae  clementiam,  de  quibus  etiam  apte  sub- 
Jnngitur : 

Est  autem  Jerosolymis  probatica  piscinaj  qua  co^ 
^minatur  Hebraice  Bethsaida,  quinque  porticus  Ao- 
htns,  Probaton  [iTf,o€uxm]  dicitur  ovis.  Probatica 
piseina,  quasi  pecualis  piscina,  eoquod  lavare  in  ea 
tacerdotes  pecora  solebant,  quae  in  holocaustum  Do- 
mini  offereiida  erant.  Bethsaida  vero  domus  (rugum^ 
Tel  domus  tenatorum  interpretatiir.  Domus  frugum 
recte  eadein  piscina  dici  poterat,  quia  qui  sacriflcia 
iUa quue  in  pecorilus  flebant,  siinpliciter pro  pecca- 
tis  suis  Doroiiio  offerebant,  fruges  illas,  hoc  est  re- 
fectionem  atque  consolationem  illam  inde  haLelant, 
quod  indulgentiam  eorumdem  peccatorum  suorum 
accipieliant ;  illi  vero  qui  altius  sapiebant,  et  quid 
eadem  sacriflcia  praetenderent,  Deo  inspirante  co- 
gnoscere  poterant,  abundantiores  fruges,  suaviorem 
cibum  et  refectionem  animarum  suarura  inde  capie- 
kant. 

Signiflcat  autem  probatica  illa  piscina  sanctam  et 
justain  animam,  quae  quidquid  ex  affectu  et  dulce- 
dine  cordis  sui  oflierre  Deo  deliberat,  laval  in  semet- 
ipsa  et  muiidat,  ne  aliqua  ei  superbiae  aut  vanae  glo- 
riae  macula  iuhasreat.  Quinqueporticus,quaseadem 
pisciiia  habet,  quinque  sensus  hoininis  signiflcant, 
qni  aniinae  aut  bona  aiit   mala  administrant.  Quia 


ter  imploremus.  Nisi  enim  citius  languor  iste  per 
misericordiain  Dei  sanetur,  gravius  malum  subse- 
quetur,  duritia  videlicet  et  caecitas  cordis,  quia  de- 
crescente  interiuslumineprioris  intelleitusel  scien- 
tiae,  nec  se,  nec  Deum  potest  agnoscere.  Obtenebrato 
et  subtracto  intrinsecus  cordis  lumine,  etiam  ciau- 
dicare  incipit  in  operatione,  quia  more  claudicantis 
non  duobus,  sed  uno  pede  incedentis,  si  quod  bonum 
est,  qiiod  agit,  hoc  multis  aliis  pravis  actibus  suis 
polluit  et  perdit. 

Post  multitudinem  hanc  languentium,  caecomm, 
claudorum,  subintrat  multitudo  aridcrumt  quando 
ita  in  semetipso  arescere  incipit,  quod  nullam  inora- 
tione  intenii  saporis  dulcedinem  habere  poterit,  sed 
siccus  et  aridiis  semper  cadit  in  deterius.  Hac  ari- 
dilate  detinebantur  qui  dicebant :  Anima  nostra  arida 
est.  Ab  hac  ariditate  custodiri  se  postulabat  David» 
ubi  dicebal :  Sicut  adipe  236  ^^  pinguedine  replealur 
anima  mea  {PsaL  Lxii,  6).  Moxquequalem  ex  hacin- 
terna  pinguedinis  dulcedine  fructuin  habiturus  es- 
set,  adjecit  et  ait :  Et  labiis  exsuUationis  laudabit  os 
meum  {ibid.).  Quasi  diceret :  Si  adipe  et  pinguedine 
dulcedinis  et  gratia:  tuae  intrinsecus  repieveris  me, 
in  la^titia  et  exsultatione  laudalio  noinen  tuum,  Do- 
niine.  Cognoscere  autem  ac  deplorarein  semetlpsis 
hanc  languentium,  caecoruni,  aridorum  niultitiidi- 
nem  solummodo  est  spiritalium,  aquos  motum  hu- 
militer  exspectantium.  Aquae  motus  iste   significat 


vero  ncmo  tam  sanctus  invenitur,  qui  in  his  qiiin-  d  gratiain  compunctionis,  quam  tanto  ardentius  desi- 


que  sensibiis  suis  iniiocens  sit  (quis  enim  nostrum, 
quioculis  suisnon  viderit,  quod  vldere  non  licuit, 
qui  aurilius  suis  non  audierit,  quod  audire  obfuit, 
qui  casteris  sensibiis  suis,  gustu  scilicet,  odoratu  et 
tactu  ratilta  illic.ta  atquenoxia  non  contraxerit)  apte 
evangel.sla  subjunxit: 

235  Jn  his  jacebat  multiiuio  languentium,  ca^co- 
rum^  CMudorum^  aridorum  exspectantium  aquce  mo^ 
tum.  Quid  mysterii,  quidve  signiflcationis  istw'  ordo 
verborum  in  se  c;>i.tineat,  ipsa  nos  nostra  miseria 
doci^re  poterit,  quia  quot^iuot  pcccata  visu  oculorum, 
Mditu  aurium,  guslu,odoraiuettactuconlraximus, 
qaasi  tut  Is^ngueutes  in  porticibus  nostris  jacentes 
i>%beinus.  Et  noUndum  quod  dicil  imiguaHtium^  c^- 


derant  et  exspectaut,  quauto  minus  exlerius  inve- 
niunt,  qiio  delectentur  ct  gaudeant.  Quid  enim  aliud 
est  exspectatio  illorum  de  die  in  diem,  pro  quo  la- 
borant,  pro  qiio  die  noctuque  corpora  sua  macerant, 
nisi  ut  hunc  laboris  sui  fructum  inveniai.t?Sedpius 
et  miserlcors  Domiiius  banc  bumilium  suorum  labo- 
rem  et  exspectat  onem  non  despicit,  slcut  conse- 
qiienter  evangeiista  subjunxit : 

AngelusQUtem  Domtm,  inquit,  secundum  tempus 
doicendebat  in  piscinam^  et  motebatur  aqua,  Angelus 
iste  signiflcat  gratiam  Dci.  Angelus  Domini  descendit 
in  piscinani,  quando  omnipotens  Deus  per  occultam 
gratiam  suam  beatam  visitat  animam;  roovens  inet 
aqnam  diu  desiderataR  compunctittdSy  perqnaniMh 


{85  IIOMILlif:;DOMlNICALES.  IM 

gis  isiccenta  mardescat  in  spe  et  desiderio  siipcrni  A  charituie,  vel  in  cogitationibus  suis  scu  voluntatibufr, 

dictis  el  fnclis,  s.ve  eiiani  in  conten^ptu  et  trans- 


amoris.  Quia  vero  gratia  haec  non  secuiidiini  voiun* 
tatein  el  desideriuni  hominis,  sed  secunduin  volun- 
tatem  ( t  pietatem Dci omnipoteiits  homini tribuitur, 
rec  te  dictar,  secundum  lem/.  us.  Plerumque  enim  dum 
totis  affectibiis  cordis,  tolis  laboribiis  corporis,  vi- 
giiils,  jejuniis  flagella  cxteraque  Ijj^na  opera  conti  • 
nuanles  misericordiam  Dei  pr^estolantur,  tt  magni- 
fice  se  visilari  a  Deo  ac  consolari  arbitrantnr,  minus 
invenittiitquod  quae:  unt,  qiiia  tardius  occurrlt  ihterna 
consolatio,  proqua  laboraverunt.  Nonnunquam  ve- 
ro,  dum  minus  sperant,  abundantiorem  iniernae  dul- 
cedinis  gratiam  accipiunt. 

Possumus  et  aliter  intelligere   quod  dicit,  secun- 
dum  temjnu,  Temp.is  est  niotus»   vel    mora  rerum. 


gressione  pi^xceptoruni  Dei  Doinino  peccavit.  Con- 
grue  autciii  triginta  annis  octo  adduiitiir,  pcr  quo8 
rcsurrcctio  iiguralur,  qiiando  l.omo  peccator,  qiii 
sic  inveteravit,  (fui  tandiu  in  peccatls  duravit,  pror- 
sus  senut  psiim  desperut,  et  ne  renovari  in  Deo  et  ad 
speni  vitie  alquando  resurgere  possit,  omnino  du- 
bitat.  Allamen  sicinveteratum,  sic  desperalum  p.ut 
Dominiis  non  despicit ,  sicul  consequenter  evange- 
lista  subjungit  : 

//ii}ic,  inqiiit ,  cum  vidisset  Jesus  jacentem ,  et  ca* 
(inovisset,  quia  ^uultum  jam  tempus  haket ,  dicit  ei : 
Vis  sanus  fieri  ?  Si  sanari  ab  iniirmitate  sua  velit, 
jacenteni  in  peccatis  hominein  Dominus  intcrrogat» 


Hora  illa  supenix  Tisitationis  C(mgrue  tempori,  quod  B  quando  secundum  solitam  pietalis  suie  clementian» 


clto  237  translt«  comparatur,  eo  quod  brevis  sit, 
qaia  quidquid  ili  de  interna  dulcedine  bomo  degu- 
stando  percipit,  totuin  quasi  raptim  et  in  transitu 
fit«  qnia  diu  babei  i  non  poterit,  sed  quantumlibct 
brevis  sit,  nunquam  sine  efiectu  sanitatis  transit, 
ticnt  consequenter  evangelista  subjungit  dicens : 

Et  qui  prior  descendisset  in  piscinam  post  motiO' 

«€m  affUiK ,  taniis  fiebat  a  quacunque  deiinebatur  in- 

firmitate.  Verba  ista  ita  inlelliginiiis  ,  sicut  ct  credi- 

miis,  quia  quodcun'|ue  peccatum  suum  homo  primiim 

reeordatas,  post  illam  motionem  aqux  qiix*  angelo 

iKmiiiii  descendente ,  id  est  gratia  Dei  cor  ejus  visi- 

tante  fit ,  perfecie  poenitiierit ,  ab  illo  sine  dubio 

mLndatur  et  sanatur,  quia  sicut  scinius  et  credimus, 

qnod  uniTersa  peccata  hominis ,  originalia  scilicet , 

etsi  qaa  sunt  actaalia,  per  baptismum  delentur ;  sic 

^re  et  Indubitanter  scire  debemus  ,  pro  quocunque 

peccat)  suo  in  illa  hora  superna;  visilationis  I  omo 

perfecte  compungitur,  quod  ab  illo  vere  per  mise- 

rieord.am  Dei  expiabitur.   Hsec  est  fides  et  spes 

BMtra,  quam  habemus  ex  misericordia  Dei  oinni- 

^(Hentis  per  prophetam  dicentis :  Qvacunque  hora 

tomrtus  ingemueris ,   salvus    eris  ( Ezech.  xviii , 

Sl).  Q  lotiescanque  homo  ille ,  cujus  piscina  in  se- 

netipso  est,  qui  aqnam  illam  intern.ne  compunctionis 

jugiler  ex  grafa  Dei  habere  potest,  peccaverit,  toties 

cCsanari  poterit.  Si  iterum  percat ,  iteruni  ad  pocni- 

t^ntiae  lamenta  recurrat,  et  in  qtio  duraverit  atifuc 


voluntatemet  possibililatem  resurgendi  de  iniquitale 
sua  ei  misericorditcr  subministral.  Unde  post  pauca 
subjunxit ,  et  ait :  Surge ,  toUe  grabatum  tuum  et 
ambuta.  Surgit ;  quando  e\  pricccplo  Domiiii,  quod 
peroccuUam  Dci  inspirationem  intrinsecus  ad  ho« 
minem  fil,  expergeractus,  de  lelhali  runere  peccato- 
1'uin  suoruin  se  er  g  t ;  toUit  grabatum  suum  et  aitt- 
bulat,  quando  in  spiritali  vita  per  continuos  labores 
corporis ,  quod  pcr  lectiiin  accip.tur,  prioris  vitae 
crimina  evaciiare  nititiir,  atque  per  hoc  ad  integram 
animx'  sanitatem  reduci  meretur.  lluic  necesse  est 
ut  insidias  Jiidaorum ,  malignoruin  videlxct  spiri- 
tuum,sollicite  caveat,  qiii  tanto  suLtilius  saluti  ejjs 
insidiantur,  quanto  d.flicilius  resurgere  eum  possCt 
si  ceciderit,  conspicantur.  Siquando  enim  illi,  qui 
per  innocent  am  atqiie  munditiam  cordiset  corporis, 
divinse  inhserent  contemplationi ,  fallente  diabolo  in 
aiiquo  excesserunt ,  citius  resurgere,  facilius  curari 
possunt,  quia  inox  ad  piscinam,  mox  ad  notam  soliUe 
compunctionis  medicinam  recurrtirit.  Illi  vero ,  qui 
in  peccatls  inveieraveriint ,  siquando  posi  receptam 
sanitatem,  posl  remissam  a  Deo  peccatorum  suorum 
impetaiem  ceciderint,  tanto  diflkilius  resurgere 
possunt,  quanto  ininus  239  ^^  s%pe  dictum  aquae 
motum  pertingere  meruerunt.  Unde  a.t  Dominus: 
Ecce  sanus  factus  es.  Jam  twli  peccare ,  ne  dete^ 
rius  ali(,uld  tibi  contingat.  Craviorenim  atque  dete- 
rior  esse  cunctis  pnucedentibus  peccatis  corain  Deo 


uireiiltis  fuerit,  in  eo  salvandum  se  aut  damnandum  D  lapsus  illc  creditur,  qui  pnst  abrenuntiaiionem  sae- 
BOreril,  sed  qnia  sunt  nonnulli  in  spiritali  vita,  qui      culi  in  spiritali  vita  incunitur  : 


iinne  aquae  molum  nec  cognoscere  nec  habere  pos- 
P  fmil ,  hos  consolatur  aegrotus  ille  triginta  et  octo 
ttaorum ,  qui  descendere  in  piscinam  non  potuit, 
rtlamen  ex  solo  Domini  prxcepto  sanari  meruit. 
A!l  iiaroqiie  evangelista : 

Erat  autem  quidam  homo  ibi  triginta  et  octo  annos 
ksbens  in  infirmitate  sua.  Decem  ter  coinpiitata  fa- 
dai  t  triginta,  Signantur  autem  pcr  denarium  nu- 
Jnerom  decem  praecepta;  per  ternarium  vero  tria 
ilb,  fldes,  spes  et  charitas;  vel  etiam  cogitationes 
sive  Toiuntates ,  verba  et  operationes.  Hoino  il!e , 
I  qui  triginta  et  octo  annos  in  innriuitatc  sua 
t  luMDliiem  tUuro ,  qni  in  flde,  spe  et 


Igitur  quia  sine  misericordia  et  auxilio  Dei ,  nec 
pra^terita  commissa  d  gne  deflere,  nec  fulura ,  prout 
opus  esset,  caverc  possumus,  ipsiim,  qui  omiiia  po- 
test,  humilitcr  imploremus,  ut  piscinam  nosti  am  per 
angelum  siium  visitare  dignctur,  quia  nisi  donuin  et 
gratia  ejus  ad  nos  et  in  nos  descenderit,  aqua  cordis 
nostri  saliibriter  moveri  non  poterit.  Congruit  en:m, 
et  valde  congruit  bonitati  ejiis  et  clementiae ,  ut  ipse 
per  seipsum,  ad  quem  solum  respicimus,  nos  digne- 
t!ir  visitare  ct  Ixtificare ,  qui  gaudium  aliud  nec  ha- 
bemiis  nec  requirimus,  nisi  quod  in  illo  et  cuin  il!o 
haberc  possumus.  Nam  si  propterea  olim  de  ccelis  ad 
terras  descendit  •  ut  auonun  uilmas  de  tenebris  iik 


IBT 


VEN.  GODEFRIW  ABBATIS  AD  MONTENSIS 


fSft 


ferni  Uberaret  eteduceret ,  noniie  ex  ejusdcin  mise-  A  leal  agnosci  quod  vere  sunt  de  corpore  Glnisti;  qul 


ricordisc  debito  delet  etiam  se  nobis,  debet  deside- 
rantibus  se  et  quxrenlibus  pigniis  iaipriniere  et 
oiTerre  sui  amoris?  Quicenim  major  attiue  crudelior 
geheoQ^  poena  esse  potest ,  quam  dum  non  accipiiur 
quod  exspeclatur,  dum  subtraLitur  quod  omni  die, 
omni  hora  speratur,  suspiralur,  desideiatiir?  Dc- 
sceudat  igitur,  descendat  ad  nos  angelus  isle, 
ut ,  mundati  ab  innrmitate  nostra  et  sanati ,  bis 
•anctis  diebus  omni  custodia ,  soUiciludine  ac  vigi- 
lantia  transcursis,  laetum  de  hostc  noslro  triumphum 
fercntcs,  ad  gloriam  pervenlre  mereamur  Dominicai 
resurrectionis !  Quod  ipse  proestare  dignetur  Domi- 
mis  noster,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit 
et  regnat  per  omnia  siccula  saeculoruin.  Amen! 
240  HOMIUA  XXYIII. 

M  SmATUM  AMTB  DOHlNICiM  II  QUADRACESIMiE 
PRIMA. 

Assumpsit  Jesus  Petrunif  Jacobutn  et  Joannem 
lra'ri'm  ejus  (Luc,  ix). 

Verba  hacc  evangcUca  quanto  majori  supernae 
dulcedinis  redundant  gratia ,  tanto  subtiliori  studio 
a  nobis  indaganda  suut  intellectu  mystico.  Assum- 
piit  Je^us^  inquit  evangeUsta,  Petrum,  Jacobumei 
Joinnem  fratreni  ejus,  lilos  Dominus  Jesus  assumit, 
qiios  gratla  sua  ad  hujus  perfectionis  cuUnen  per* 
Quree  disp^suit,  quii^  per  tria  hsec  nomina  mystica 
fignratjr  intenigcntia ,  videiicet  ut  aguitionem  D^i 
et  sui  habeant,  et  vitia  in  semctipsis  bupplantare 


elsi  nunquam  ad  inslrucndum  aiios  vcrbo  doctrinie 
assumuntur,  per  siue  tamen  laudahiUs  viticstudium, 
magnuin  cunctis  se  videutibus  perrecl.x  conversatio- 
nis  pncbent  documenlum  vel  exemplum.  Sed  proprie 
ct  spe:'ialiler  pcr  /ariem  prajlati  figurantur,  lalcs  uli- 
quc,  qui  sic  subditis  praicssc  laborant,  ut  in  corum 
moribus  ct  viia  Deus  agnosci  valeat.  Hi  nimirum 
solis  splendori  non  incouvenientcr  possuut  compa- 
vari,  quia  sicut  sol  utrumque  habct  ex  nntura ,  ut  vi- 
dcUcct  iUumim  t  el  calefacial,  sic  ct  ipsi  iUuminant 
quodammodo  et  accendunt,  quia  vcrbo  ct  excmplo 
pra^sunt.  Illiuninant  eniin,  cum  vcrbo  doctrinae  suae 
tenebras  ignorantia^  de  cordibus  auditorum  expel- 
lunt.  Sed  cum  hoc  ipsum ,  quod  verbis  instruunt» 
B  iii  vita  sua  et  moribus  exercere  satagunt ,  cosdem« 
quos  illuminanl ,  ad  bona  opera  perficienda  procul 
dubio  accendunt.  Sequitur : 

Vestimenta  autem  ejus  facta  sunt  alba  sicut  nix. 
Si  enim  per  faciem  prxlatos  accipi.iius ,  per  vesti-' 
menta  subditos  non  incongrue  inteUigere  possumus. 
Sicut  igitur  vestimentuai  utrumque  facit,  et  nudi- 
talem  contegit,  et  hominem  ornat,  sic  profecto  et 
perfecti  quiquc  subditi ,  in  spiritali  vita  positi,  pra^ 
tcrila  quidem  peccata  quotidianis  lamentis  seu  qui<« 
busUbet  bonis  operibus  ante  Dei  consp^ctuin  obte« 
gere  satagunt,  et  virtutum  meritis  semetipsos  ador- 
nare  contcndunt,  lude  lit  ut  h;ec  eadem  veistimenta 
alba  (iant  sicut  nix.  Nix  enim  frigidx  natur;e  esl. 


studeant.  et  evulsis  vitiorum  sordibus ,  gustare  me-  p  242  ^^  ^^^  ^^^^  ardore  iucaluerit ,  resolvitur,  et 


*eantur  quam  dulcis  est  Dominus. 

Et  duxit  illjs^  inquit,  in  montem  excelsum  seorsum, 
JdS'.is  ergo  quosque  salvandos  in  mcntem  excelsum 
se  irsum  ducit ,  cum  eos  ad  spiritalis  vitae ,  et  ad  bo- 
norum  operum  subUmitatem  provehit.  Seorsum 
uti(|uc  ducit,  quando  per  internam  inspirationem 
iUos  a  eriiuinoso  prioris  vitx  statu  separaro  incipit. 
Tunc  enim  fit  quod  sequilur  : 

Et  transliguratus  estante  eos.  Figura  Gbristi  omnia 
profecto  dici  possunt  sacramenta,  qu%  in  homine 
fideU  in  sancta  agiintur  Ecclesia ,  sicut  est  sacri 
baptismatis  lavacrum,  et  cxtera  bujusmodi,  quiii  ad 
Roima:  constituta  sunt  remedium.  H.cc  et  ipsi  quidem 
infideles  fide  suscipiunt,  ad  Ecclcsix  limina  non- 


in  aqiiam  mox  convertitur.  Sic  ct  ipsi  quidem  ,  qui 
prius  in  peccatis  perseverautes  ab  amore  Dei  frigidi 
omniuo  remanserunt,  cum  verbo  praedicationis  in- 
calescunt,  per  gratiam  sancti  Spiritus  statim  in  Ia« 
crymas  resolvuntur ,  et  resoluti  procul  dubio  deai- 
bantur.  Mox  subsequens  erit  quod  evangelista  sub-t 
jungit : 

Et  apparueruntiUi  Moys^set  Elias  cum  iotcqugntgt. 
Per  Moysen,  qui  erat  iegialator  ipsa  lex  accipitur; 
per  Eliam  vero  prophctoi  figurantur.  Moyses  igittir 
quibiisUbet  perfectis  apparet^  qui  sicut,  ut  dixirous« 
iUuminati  fucriut,  cum  jam  perfecte  cognoscunt  quid 
lex  prohibeat,  vel  quid  facicndum  eis  pra^ipiat,  cum 
videUcet  hoc  quod  littera  legis  extrinsccus  pncci- 


oun<|uam  veniunt ,  et  signo  sanctoi  crucis  se  mu-  D  pcre  videtur ,  ipsi  typice  inleUigendo  intnnsecus  \n 


niunt ,  sed  fidos ,  qu:e  foris  apparct ,  intus  a  bonis 
operibus  vacua  241  prorsus  remanet.  Dum  ergo 
bis  quu)  fide ,  ut  pruidiximus ,  susceperunl,  malc  vi* 
vendo  coutradicunt,  Dominum  Jesum  in  sordida  quo- 
dainmodo  figura  conspiciiint.  ReUcto  vero  so^culo 
dum  eadem  baec  quae  in  sacramentis  percoperunt , 
moribiis  et  vita  tenere  contendunt,  in  alia  mox  figura 
Daminus  Jesus  ante  eos  transftguratur^  et  ipsi  ei  per 
buna:  operationis  studium  configurantur. 

Et  resplenduit  fucies  ejus  sicut  soL  Quia  manife- 
stuui  cst  quod  magis  ex  facie  homo  cognoscatur  quam 
ex  alia  corporis  parte ,  per  faciem  perfecti  quique 
inteUigi  valent,  qiii  sic  in  spiritaU  vita  de  virtute  in 
virtulem  proHcere  studeot,  ut  ui  eis  luce  clarius  yr- 


scmetipsis  iuiitari  conanlur,  et  rursum  ,  qiiid  eadem 
lcx  prohibcal  inystico  sensu  attendunt ,  net*  ex  illici- 
tis  qu»  prohibct,  quidquam  siia  sponte  admittere  vo* 
lunt.  Eliam  quoque  apparcntem  conspiciunt ,  quia 
hoc  modo,  ut  diximus ,  per  legcm  edocti,  jaiu  de  spe 
fiiliirorum  bonoruir  sibimetipsis  prophctare  inci- 
piunt.  Appareiit  ergo  Moyses  ot  Elias  non  tacentes, 
sed  ea  nimirum  qnx  jam  siipra  dicta  sunt,  rtim  eo 
loquentes.  San^ularibus  ciiiin  adhuc  actibus  dcditus, 
si  quid  fortassis  auditu  cxtcriori  porcipicbat,  de  lcge 
Domini,  mutum  ci  qiiodammodo  fuit,  ncc  cum  [<od. 
et  cum]  eo  loc^ucbatur  quia  quod  extrinsccus  audie- 
bat,  bonis  operibus  intrinsecus  exerccre  nequaquam. 
Itudebat.  Sed  cum  sic ,  vt  diximus»  Ulumiuatua  td' 


18» 

&giiiUonem  Dei  pervcnerit 

polerit : 

Domme ,  inquit ,  bonum  est  nes  hic  esse^  ac  si  qui- 
libeC  beatus  dicat  ad  Dominura  :  Doinine ,  ubi  aiite 
fuimus,  cuin  justa  propriae  Toluntat  s  arbitriuin  vi- 
xlmus,  nialum  nos  fuitesse.  Sed  hic,  id  est  in  spiri- 
talis  vlUe  proposilo ,  quod  per  inspirationem  tuam 
aggressi  sumus ,  bonum  esi  nos  mse.  Nos ,  inquam, 
bunmm  esl  htc  esse,  id  est  utrtiinque  bnninem  no- 
ttruni,  animam  videticet  et  corpus  tiiis  aniodo  prae- 
eeptis  inhaerere.  Si  vi* ,  inquit,  faciamHs  hic  iriu  lo- 
bernacula,  iihi  ttftiim,  Motjsi  unum,  et  EUw  unum, 
Per  haec  tria  tabemacula  243  spiritus ,  anima  et 
corput  mystica  figurari  possiint  intelligentia.  Per 
hoe  enim,  quod  hic  dieitur,  tibi  unum,  ainor  congrue 


nOMILliE  DOMINICALES.  |90 

Jam  Petri  verbis  uti  A  <!"«  ^^  manifefitum ,  tabernacula  vocantur  or.slra 
mitUantium.  Licei  igitiir  iria  iabeniacula  bic  noml» 
nentur,  tfyitirii  lanicn  spiritaiiter  efliciiintur,  tunc  ni- 
niiruai,  cum  tria  baec,  videlicet,  spiritus ,  aninia  ot 
corpus  in  miiiiiam  Christi  concoiditer  unip.ntur. 
Cura  igitur  quilibet  perCecti  hxc  labernacula  in  so- 
metipsis  facere  apud  se  deliberanl,  in  bac  beata  d#- 
liberatione  profecto  fil  qiiod  evaiigelista  subjiingit: 
Adhuc  eo  ioquente  ct  ecce  nubes  lueida  obumbravit 
eos.  Sciraus  quidem  qiiod  nubes  ulrMraque  ex  iia- 
tura  babeat,  quod  videliret  imbrifera  sit  et  uinbran 
faciat.  Quid  convenientius  per  nubm  valet  intelli- 
giquamirrigansgratia  Spiriiussancti?  Siciii  enin 
pluvia  infundit  terram  ei  inebriat,  sic  gratia  Spiritus 
sancii  cor  hominis  multipiicibus  donis  suis  abundau- 


satis  intelligitur,  quia  Chrlstus  novus  homo  veniens  D  ter  irrigat. 


In  mindum,  non  terroris  poenam  incussit,  sed  ea  po- 
tius  t  qast  dulcedinis  et  amoris  sunt ,  doeuit ,  cum 
melliflua  voce  intonans  ait:  PopiiirenlJafn  agite^  appre- 
pimfuabit  emm  regnum  cxlorum  ( Matth,  iii ,  2). 
Econtra  quod  ait ,  Moysi  unum  ,  timor  accipi  valet, 
qnia  in  lege,  qiiam  per  Moysen  Deus  dedit  filiis  Is- 
lael ,  nulla  regni  ceelorum  data  est  promissio ,  sed 
peecaia  tantum  puniri  jubentur,  cum  toties  ibi  dici- 
tur :  Qui  hsc  vel  alia  fecerit ,  morte  moriatur,  Per 
Eliam  vero  doetor  qiiilibet ,  seu  ipsa  praedicatio  po- 
test  intelligi,  quia  Elias  propheta  Domini  non  solum 
ftitura  praedliit,  verum  etiam  populum  Dei  ab  errore 
ad  viam  veritatis  revocare  studuit.  Tria  naroque  lo- 
bemaeula  beatus  quilibet  faeil ,  «itsm  amorl ,  tuttini 


Notandum  quoquo  quod  siropliciter  iion  dlcitur» 
nubes  obumbrarit  eos,  sed  lucida  additur,  quu  r.itui- 
nim  haee  eadem  gratia  menlem,  qiiam  repleverit,  vi- 
tiorum  c£citate  depulsa  illuminat.  Quae  etiam  o^iim- 
brat,  quia  sicut  illum ,  quem  veheinens  ardor  soiis 
exurit,  umbra  refrigerat,  sic  ipsa  menli  •  quam  iUu- 
niinat  quai  prius  carnalibus  desideriis  sestuabat,  re  • 
frigerium,  id  est  remissionem  peccaiorum  prsstai. 
Deniquecum  nubes  ista,  id  est  Spiritus  sancti  graiia 
sic  inundaverit,  et  hoc  modo  illuniinaveril  cor  ho- 
minis,  et  obumbraverit,  statim  vox  ilbi  desiderahilis, 
vox  videlicet  internae  visitationis  inionai,  qiias  dicii : 

Hie  est  FiHus  meus  ditectus^  in  quo  mihi  bene  t^rn-' 
piacui ;  ipsum  audite,  Hic ,  inquam ,  sensus  spirita- 


tlmori,  ttfttim  praedicationi.  Cum  igitur  initium  sa^  ^  lis  ,  queni  divina  inspirante  gratia  jain  accepistis, 


pientlx  sittimor  Domini,  nosse  nos  convenit,  cur  hoc 
in  loco  amor  timori  antepositus  sit.  Per  dignitatem 
enim  prsponltur,  quia  amor,  ut  ita  dicamus,  prima- 
tam  obtinet.  Nam  quod  summae  perfectionis  est, 
pcr  amorem  ad  Intimae  contemplationis  dulcedinem 
pervenitur,  timor  vero  inferiorem  quodammodo  lo- 
cum  habei,  quia  qulminus  perfecti  sunt,  timere  ian- 
tnmmodo  aeteniae  damnationis  supplicium  noverunt, 
et  quae  slnt  internae  dulcedinis  gaudia,  niinime  gu- 
staveruiii. 

Quia  igiiur  boc  mystiee  ita  positum  esse  novi- 
mus,  nos  recto  ordine  timorem  amori  praeponamus. 
Tabeniaculum  quisque  timori  facit,  dum  metu  mor- 


mihi  est  dilecfus,  mihi  procul  dubio  placitus;  hiinc  in 
vobis  diligo,  hunc  laudr  vere  ei  approbo.  Ipsum  ttU" 
dite.  8i  quid  virtutis,  seu  bonae  operaiionis  iiiie  SQg- 
gerit,  sequi  studeie;  quidquid  aviem  alius »  id  esi 
camalis  sensus  persuadere  tentaverit ,  aurem  cordis 
avertlte 

Et  audientes  discipuU  cecidetunt  in  faciem  «tcam» 
et  timuerunt  vaide.  Quando  ergo  salvandi  quique, 
qui  hujus  visitolionis  gratiam  gustare  meruerunt, 
245  h^"<^  delcctabilem  vocem  inius  loquentem  a«- 
diuntf  in  faciem  suam,  profecto  caduntf  id  esi  in  pro- 
fundacordis  humilitate  Deo  se  substernuni,  etquo- 
dammodo  coram  Domino  in  terra  jaceni,  quia  jam  sta- 


tls  ,  seu  ftituri  supplicii  praeterita  deserere  peccata  ^  tum  superbiae  non  habeni,  jam  in  consideratione  in' 


uitiiur ,  atque  ad  pocniteiitiie  lamenta  convertitur, 
tabeniaculiiin  vero  amuri  consiruit,  cum  servlli  ii- 
more  posipaslto  ct  strepitu  deslJeriorum  camalium 
sedato ,  bonis  operibus  die  noctuque  insudare  non 
desinit ,  visioni  jam  Creatoris  sui  inbiat ,  atque  ad 
aeiernie  conteinplationis  gaudia  pervenire  festinat. 
Tunc  etiam  taberaaculum  pnedicationi  facere  po- 
ierit,  quia  tunc  sensum  suum  ad  intelligcntiam  sa- 
cri  verbi  perfecte  pneparat,  ei  collcctus  in  Deo  ani- 
mus  legendo  semper  et  recolciido  ea  quce  audierit 
servai ,  et  pnecepta  vitae ,  quae  sensus  capere  244 
valei,  memoria  nequaquam  amittit.  Dicnt  ergo  qiii- 
libei  beaius,  dicat :  Faciamus  hic  tria  tabernacttlay 
$ibs  Kjittm,  Moysi  ununt  >  et  Eliae  unum,  Qiiod  iiam- 


firmitatis  suse  ante  oculos  sunimaemi^csiatis  humiliter 
se  dejiciunt,  et  in  iimore  divino  ampUus  proficiuut. 

Tune,  inquit,  accessit  Jesus ,  et  tetigii  eos,  dtxtf- 
que  eis.  Qualis  et  quantus  sit  iste  accessus,  quam 
dulcis  et  quam  jucundus,  humana  lingua  exprimere 
non  valei,  sed  solummodo  hoc  eiperlmentum  do- 
cet.  Accedit  ergo  quia  electis  quibuslibet  aniniabus 
sesejungit,  ei  quos  prius  tetigit^  uttiracrent,  tunc 
excitat,  ut  ament  :  iactu,  inquam,  amoris  tangit 
quos  olim  in  timore  suo  taniummodo  perfecios  csso 
per  Inspirationem  suain  docuit. 

Surgite,  Inquit,  et  noiite  timere.  Surgite,  hoc  est 
sursum  corda  erigite,  de  mea  pieiaie  amodo  prae- 
sumite.  Osque  modo  «nim  servili  timoro  coacti  la« 


191 


TEN.  GODEFRIDI  A6BATIS  ADMONTENSIS 


1C« 


borastis,  senrilio  medio  die  nocluqiie  insudaslis.  A  niiur.  Pnmo  quale  esse  debeal  iniiium  contersio- 


Sed  jnni  nclHe  timere ,  me  nunc  ul  patrem  mitissi- 
mum  diHgite ,  qiiem  prius  ut  Dominum  et  jiidicem 
severissiniuin  studuistis  timere.  Sicut  ante  servire 
mihi  ciim  treinore  vobis  placu.t,  ita  nunc  poenali 
formtdiiie  poslposita  in  aiuore  quaslibet  bona  perfi- 
cere  libeat  opera. 

Levan'es  autem  oculos  suos  neminem  viderunt,  nisi 
iotum  Jesum.  Hoc  in  loco  inteilectuales  oculi  luagis 
quaiii  carnales  suiit  intelligendi.  Quonam  beali  hi 
et  beatificandi,  qui  haec,  quae  diximus,  experti  sunt, 
sp<r  tales  oculos  siios,  nisi  in  supernis  levant?  Quo 
profecto  cuiii  iutendunt,  neminem  nisi  solum  Jetum 
conspiciunt,  quia  nil  praeter  saluteiu  suam  in  hora 
illa  I.eata  in  semetipsis  inveniunt.  Vel  si  simpliciter 


nis,  et  posl  iniliuu)  conversionis  qualis  Deo  ad|ju- 
vante  appetendus  sit  modus  perfectionis.  Quod 
eliam  nobis  praesens  sancti  Evangelii  lectio  cond- 
niendat,  in  qua  Spiritus  sauctiis  ea  quae  a  Domino 
foris  gesta  sunt  ita  enarrat,  ut  etiaui  quid  quolidie 
invisibiliter  operelur  insiniiel. 

Egressus^  inquit,  Jesus  secessit  in  partes  Tyri  et 
Sidonis.  Jesus  salvntor  vel  saluta-M  noster  quasi 
quodammodo  inlus  esse  dit  itur,  cum  hoiniuem  se- 
cuudum  voluiitatein  et  desideria  cordis  sui  illicila 
▼ivere  permitt.l,  et  ad  omnia  facinora  properanli 
nullius  obstaculi  difficultatem,  ut  resipiscal,  oppo«> 
nit.  Tunc  iieinpe  salus  intus  latel  el  nianet,  dum 
nil  de  saliite  agilur  animae,  sed  ad  toluiu  illudf 


inlelligere  voluinus,  quando  sic  per  Spiriiuiu  246  B  quod  periculum  et  perdit  o  suimet  est,  bomo  proca- 


anioris  illuminati  fuerinl,  quidqiiid  de  exterioribus 
aspicirnt,  totuin  iilis  salus  eflicitur,  quia  sibimet- 
ips  s  ad  salulem  tiahunt.  Sed  quia  mens  humana  in 
conteuiplatione  diu  stare  non  valet,  sed  ab  immen- 
silale  laniae  celsitudinis  repulsa  in  semetipsa  citius 
relabitur,  iiunc  recte  dicitur  : 

Descendentibus  illis  de  monte.  In  sublimilale  igitur 
conleinplaiionis,  quia  diutius  se,  ut  diximus,  con- 
tinere  ipsa  corruptionis  iiiririnilas  non  potest,  ad 
inferiora  descendunt^  ad  bona  exleriiis  opera  re- 
deunt,  pnpgustatas  suavitalis  Dei  meinoria  pascun- 
lur,  foris  pus  actibus,  intus  sanctis  desiderils  pa- 
•cuntur. 

Et  descendentibus  iUis  de  monU  prwcepit  Jesus 


citer  devolvitur.  Sed  tiinc  Dominus  Jesus,  qiii  diu 
loiigeque  tacuit,  et  inlus  fuit,  qiiasi  mira  digiialioDe 
egredltur^  quando  in  occulla  ordinatione  sua  saiu* 
lem  hominis  operari  disponil. 

Quo  felici  el  memorando  egressu  secedit  in  parte$ 
Tyri  et  Sidonis.  Tyrus  inlerpretatur  angustia^  Sidon 
inutilis  venatio.  Rgrediens  quippe  misericorditer  Do- 
minus  secedit  in  partes  has  ,  quando  ipso  inspiranle 
corpus  et  anima,  qiiae  per  Tyrum  et  Sidonem  accipi 
possunt,  se a  se  aveilere  [cod,  evellere],  el  pailiri  iu- 
cipiunl,  quae  ad  vitia  et  peccata  carnis  unaiiimem 
consensuin  tenuerunl,  et  Tyrus,  quod  esl  anima, 
angustiari  coeperil  pro  inutili  venatione  Sidonis» 
quod  est  corpus.  Consideral  quippe  in  amaritndine 


dicens  :  Nemini  diieritis  visionem,  donec  Filius  ho^     248  ^nimae  suae  quomodo  toluin  lempus  vilae  sii» 


minis  a  mortuis  resurgat.  In  hoc  ilaqiie  divino 
prgeceplo  nobis  innuilur,  quod  electi  Dei,  post  prae- 
gustalam  8i!pernae  conteniplationis  dulcedineiu , 
semper  se  in  humililate  custodire  debeant,  nec  per 
hoc  bumani  favoris  gloriam  requiranl,  sed  nec  lo- 
cum  regiminis  suscipere  deleclenl,  niagis  aulem  se 
intra  seinetipsos  contineant,  ne  duin  boiia  adhuc  te- 
oera  proximis  citius  osleDdunl,  amittanl.  Nemini 
dixeriiist  inquil,  visionem,  donsc  Fitius  hominis  a 
tnoriuis  resurgat,  id  esl  tandiu  suum  eis  silentium 
placeat,  donec  ad  tantam  perfectionem  exsurgant,  ul 
nec  prosperis  elevenlur,  nec  adversis  dejiciantur. 
Porro  cuni  Filius  hominis  a  mortuis  resurrexerit. 


bestiali  niore  vivendo  transegerit,  et  corpus  suum 
inutili  peccatorum  venatione  occupalum  lurpibus  et 
criminosis  actibus  subdiderit.  Dum  ex  abundanli 
gratia  Dei  hoino  sic  praevenilur,  dum  lali,  inquam, 
niodo,  ut  praxiiximus,  Dominus  Jesus  egreditur^  et 
in  partes  Tyri  et  Sidonis  ucesserit^  fil  coelitus  quod 
sequitur  : 

Et  ecce  mulier,  Ecce^  hoc  esl  sine  mora  mutier 
egreditur,  anima  scilicet  divinitus  emollila  el  con- 
versa,  quae  pridem  postposito  timore  et  amore  Dei 
per  peccata  fueral  indurata.  Et  haec  mulier  Cha^ 
nanwa,  Non  esl  siiperHua  adjectio,  quod  miilier  ista 
dicitur  fuisse  Chananfra.  Chananaea  denique  inler- 


hoc  est  cum  spirilus  sic  in  Doinino  vivificalur,  ul  p  prelalur  mota  vel  negotiatrix,  sive  paupercula.  Con- 


nec  per  laudeui  elevatus  corrual,  nec  per  reprehen- 
sioncm  percussus  contabescal,  lunc  primum  bene 
el  in  lempore  de  vislone  ilia  l)eata  contemplaltonis » 
quam  ipsi  saltem  per  speculum  et  in  aenigmate  vi- 
dere  polaerunt,  proximis  annuntianl  eorumque  ani- 
mos  ad  amorem  ccBleslis  patriae  inflammanl. 
247  HCMiLlA  XXIX. 

IN   DOMINICAM   II   QUADRAGESlMiE  PRIMA. 

Egressus  Jesui  secessit  in  partes  Tyri  et  Sido- 
111«.  Et  ecce  mulier  Chananaa  a  finibus  illis  egressa 
claiftartl  dicens  :  Miserere  mei^  DominCf  fHi  David, 
Filia  mea  maie  a  dcemone  vexatur  (Matth.  xv). 

In  cunctis  sacrae  ei  evangelicae  ieclionis  verbis, 
ti  diligentius  Uitueamur,  tou  salus  hominis  inve» 


grue,  ut  video,  lunc  dicitur  anima  mota,  quando 
jam  in  desiderio  habelur,  sprelis  deliclorum  suornm 
foedilatibus  saeculi  abrenuntiel  vanilatibus.  Fil  quo* 
que  negotiatrix  vendere  cupiens  inulilia  el  inde- 
centia  opera,  ul  acquirat  pretiosa  virtutum  orna- 
menla.  Omnis  quippe  videns  dal  vile,  ul  charius  sibi 
emat.  Sic  el  ipsa  anima  bona  negotiatrix  dal  in- 
utile  et  vile  peccatorum  pretium,  ut  nobile  et  pul- 
chrum  merilorum  possideat  inercimonium.  Fit  et.am 
paupercula,  dum  in  vera  humilitale  cordis  agnoscit 
et  poenilel  innumera  quae  commisil  sceiera.  Unde 
cl  sequitiir : 

A  finibus  Hlis  egres$a  ctamavit  dicens  :  Miserer^ 
mii,  Domiae,  fiti  Damd.  Nolandum  quod  «  fini^ 


tdS 


ROMtLli£  DOMLNICALES. 


m 


iUi$e^e$$a  didlur.  Trcs  sunl  gradus  peccatorum,  A  imo  tenlari,  dum  in  tentationihus  idem  ipse  qui 


inilium,  medieias  et  finis.  Inilium  peccandi  con- 
sensus,  finis  actus  consummatus,  inler  quos  quasi 
diios  fines  medietas  est  concupiscentia  carnis,  quam 
249  apostolus  Pauius  legem  membrorum  nominans 
legimentis  repugnantem  dicit  (Rom.  vii,  23);  quia 
quasi  fomes  quidam  peccati  perrectorum  etiam  sese 
importune  ingerit  animo.  Igitur  Chanan?ea  ista  a  fi* 
Mu$  iUis,  a  peccandi  consensu  el  a  peccali  actu 
egressa,  sed  adbuc  media  peccati  delectatione  sae- 
pius  iuquietata,  quid  factura  esl?  Sequitur  : 

ClamavU  dicens  :  Miserere  mei^  Domine,  fili  Da" 
vfrf.  Fitia  mea  male  a  dwmonio  vexatur.  Videamus 
quo  ordine  anima  hacc  procedat,  et  quibus  actibus 
Tel  moribus  seipsum  componat.  Prinuim  nanique 


prius  fiierat  perstitit,  et  ideo  per  tentaiionem 
dignus  babiliis  est  coronari.  Judas  ma!e  ct  inuti- 
liter  esl  tentatus ,  quia  dum  tentationi  avariti» 
consensit,  a  Deo  reprobatus  est  et  damnatiis  Ille 
igitur  maie  vexatur ,  qui  suadenii  et  suggerenti 
diabolo  per  consensuin  et  deleclalionem  coope- 
ratur ;  bene  autein  vexaiur,  qui  vcxanli  et  suadenti 
diabolo  ncqiiaquam  consentire  probatiir.  IUe  et- 
enim  est  de  quo  scriptuin  est :  Beatus  vir  qui  suffert 
tentationem^  quoniam  cum  probaius  fuerit,  accipiet 
coronam  vito!  (Jac.  i,  iS).  Dolet  itaque  pecc;;trix 
anima  quod  male  et  non  ber.e  rexatutf  cum  con- 
sentlendo  succunibit  lentationi.  Et  ideo  clamatcU- 
more  valido,  intimo  cordis  desiderio  ad  Dominuni 


egressa  e^t  mala  relinquendo.   Secundo  prospenc  B  loquens  :  Miserere  mei,  Domine,  fili  David.  Sed  quia 


percipiendae  salutis  clamavit  intimo  desiderio  cor- 
dis  confitendo.  Desiderium  eniin  et  confessio  cor- 
dis  quidain  apud  Deum  est  clamor  viva;  vocis,  sicut 
et  Moysi  ore  tacenli  et  corde  ciamanti  dicilur: 
Quid  elamas  ad  me?  (Exod.  xiv,  i5.)  Clamat  ergo 
Cbananaea  ista,  anima  videlicet  mota  de  sjeculo, 
negotiandi  perita,  paupercula,  id  esl  bumilis  in 
oculis  suis,  dicens  :  Miserere  mei^  Domine^  fili  Da- 
vid,  Ac  si  dicat :  Licet  spem  et  fiduciam  in  te  ba- 
beam,  Domine,  quia  inisericors  es  in  millibus  aufe- 
rens  iniquilatein  et  peccata,  sed  scio  et  perpendo 
qnia  duobus  pedibiis  tuis,  misericordia  sciliret  et 
judicio,  fines  terne  peramLulas ,  et  ideo  contre- 
misco  et  ingemisco  sciens  et  mente  revolvens, 
quoniam  qui  misereri  in  perpetuum  non  oblivi- 
tC4>*  is,  etlam  rectissiinum  jiidirium  tuuin  nunquam 
dlmluis.  Sic  etenim  iitriusque  pedis  mentionem 
iaciens  Psalroista  ait  :  Misericordiam  et  judicium 
€antabo  tibi,  Domine  (Psa/.  c,  i).  Neque  eniin  inise- 
ricordiam  sine  judicio,  neque  jiidiciuin  siiie  iniseri- 
eordia  justo  l>t»  congruere  allirmabat,  sed  utruin- 
que,  misericordiam  et  judicium  Domino  decaiitare 
le  asseverabat.  Unde  beala  quaelibet  anima,  ne  re- 
mota  misericordia  justi  jiidicis  daninetur  senlent.a, 
eiorat ,  dicens  :  Domine ,  si  reinota  pietate  a  te 
diacutiar,  pereo,  et  ideo  pedem  jusiitiae  retrahendo 
amove,  pedemque  misericordiac  clenienter  porrige, 
quem  amplectens  et  deosculans  confidentius  respi- 


pleruiuque  contigit  ut  inler  lot  gemitus  et  clamores 
pro  voto  suo  non  exaudiatur,  recte  subjungitur : 

Qui  non  respondit  ei  verbum.  Quod  verbum  ?  Illud 
sane  Verbuni  non  respondit,  quod  boniinem  intrin- 
secus  dulcitcr  solet  tangere,  de  quo  scriptum  est : 
In  principio  erat  Verbum  (Joan.  i,  1),  per  quod 
facta  sunt  oinnia.  De  quo  rursum  dici.ur :  Misii 
Verbum  luum,  et  sanavit  eos  (Psal.  cvi,  20).  Tandiu 
ergo  Verbum  non  ref  pondet,  quandiu  interna  sua- 
vitas  non  mitliiur,  et  ideo  sanitatis  virtus  non- 
nunqiiam  dineriiir.  Sed  et  alio  modo  veibum  pro 
fa(  to  ponilur,  iit  ibi :  Et  non  erat^  inquit  Scri- 
ptura  ,  verbum  in  domo  eas,  quod  non  ostende^ 
ret  eis  (Isci.  xxxix,  2).  Oinnipolens  Dominus  r^r- 
bum  non  refpondel^  quando  bominem  necdiim  per- 
mittit ,  ut  bon£  voluntatis  desiderium  ad  opera 
munda  et  recta  perdiKere  quent.  251  ^d  si  in  Lona 
volunlate  perseveraverit,  ainpliora  salutis  dona  Deo 
Inspii  ante  ei  accedunl.  Unde  et  congriie  sequitur  : 

Accedentes  autem  discij  «/f ,  quia  nomen  et  reve- 
rentia  magistri  tiinorem  exigit  discipuii,  aple  per 
discipuhs  sensus  limoris  expriinuntur.  Quo  enim 
crebrius  peccalrix  aninia  selpsam  ii.tiietur,  eo  am- 
pliiis  divini  timoris  gratia  adimplcbitur,  qui  pro- 
fecto  timoris  sensus  iieqiiaquam  a  precibus  cessant, 
sed  assidue  Dominiini  rogant,  quemadm  )dum  Pau- 
lus  ait :  Orate  sine  intermissione  (l  Thess.  v,  i7). 
Orationibus  seniper  vacare  nemo  est  qui  possit. 


rare  valeam  de  tuis  infinitis  miserationibus.  Ifi-  p  Sc;d  ille  ulique  sine  ii.termissione  orat,  qni  sive 


aerere  mei,  Domine,  fili  David.  Filium  enim  David 
ea  spe  et  fiducia  te  nomino,  ut  sicut  David  puero 
tuo  gravia  flagitia  dimisisti,  ila  quoqiie  iniquita- 
tibuft  250  n>els  clementer  digneris  propitiari.  Vei 
ideo  fiUum  David  te,  Deus  meus,  appello,  ut  re- 
minisci  digneris ,  quod  Creator  meiis  es ,  et  ipse 
mei  causa  creatus  es,  homo  facius  pro  me.  Mt- 
aerere  meit  Domine. 

Fitia  mea  male  a  dcemonio  vexatur.  Vellem  qui- 
4em  peccata  mea  tibi  satisfaciendo  corrigere,  sed 
non  valeo,  quia  filia  mea  male  a  dcemonio  vexatur. 
£i  eo  sane  quod  ait  filiam  suam  male  a  daemonio 
Teiari,  ostendit  quod  quidam  bene,  quidam  male 
ipcsanlur.  Beatus  deniqne  iob  bene  meruit  vexarL 


manducet,  vel  bibat,  sive  dormiat  vel  aliud  quid 
faciat,  totuin  in  nomine  Domini  ita  agere  saiagit, 
ut  inerito  coram  Domino  oratio  dici  valeat. 

Accedentes  ergo  discipuU^  sensus  videlicet  timo- 
ris  quid  rogant?  Dimilte  eam,  Ac  si  dicant :  Di- 
mitte  eam,  \d  est  a  peccatis  fac  liLeram ;  dimitta 
eam^  et  fac  voti  compotem,  quia  nemo  eam  tenere 
vel  impedire  poterit,  si  cleniens  et  Lona  voluntas 
tua  eam  sequi  te  permiserlnt  :  Clamat  enim  post 
nos ,  et  idcirco  dimiite  eam ,  ut  polestative  possil 
habere  nos.  Vel  sic  clamat  post  nos,  quia  sperat 
coelestia ,  sed  adbuc  corpus  et  anima  quaerit  ter- 
restria.  Huec  ergo  omnia  Deo  invisibiliter  operante 
et  hucusque  dissimulante ,  et  non  respondente» 


t9S  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  l90 

etai  noQ  dat  eo  qiiod  amiciis  est,  propler  impro-  A  Animalia  discernuntur,  canis  iuter  inimunda  ani- 


bitaiem  lamen  ejus  sur^it,  ct  dabit  ei  quidquid 
batict  uecessanum.  Ilinc  est  quoJ  sequitur  : 

Ip&e  autem  respondem  ait :  iVon  6um  mi$bus  nisi 
ad  etes  qua  perierunt  domus  israel,  Hic  spiritus 
eonsilii ,  qui  in  septcm  donis  Spiritus  sancti  a 
|Nrima  Doniinica  Septuagesimx  enunieratis,  buic 
qiiint»  Dominioe  inscnbitur,  dat  saiubre  consi- 
litim  anims  quaerenti  ilium.  Non  sum,  inquit,  mtV- 
9U$  niii  ai  ates,  Per  oxes  innocentia,  aut  simpii- 
ces  vel  innoxia;  cogilatiunes  fi^urantur.  Otes » 
Haque  qum  perierunt^  bi  sunt  qui  innocenliam  suam 
•liqiiando  amiserunt,  sed  de  lupis  in  agnos  com- 
nulati  in  domo  Israel  mansucte  et  innocenter  vi- 
▼unt,  ipsi  jam  facti  damus  Israel,  l.oc  csl  mundo 


maiia  reputatur.  Et  ideo  per  canes  proterve  et  su- 
perbo  253  peccantes  figurantur.  £t  notandum 
quod  non  ait,  cani,  sed  canibus,  ut  significet  iin- 
mundos  esse  in  utroque  bomine,  corde  scilicet 
et  opere.  Panis  ergo  iste  ttinc  canibus  mittitur^ 
cum  immundo  corde  et  corpore  veibum  Domini 
percipitur,  nec  ad  internam  suavitatem  degustan- 
dam  oculus  cordis  emundatur.  Adnionet  ergo  unum- 
qiiemquc  Dominus  et  dicit :  Si  vis  panem  fiiiorum 
Dieorum  manducare,  immaculatum  te  interius  et  ex- 
terius  custodi  quia  non  est  bonum  bunc  panem 
mittere  coinquinatis  animabus  et  corp^ribus;  sed 
ila  verbum  meuro  auditu  oercipe,  ut  fructum  bon» 
operationis  reprjssentes  in  opere.  Sic  exbortante 


corde  contemplari  et  videre  qusrentes  Dominum.  fi  Domino  et  monente,  beata  anima  capax  et  avida 


Non  sum  missus  nisi  ad  ores,  Ac  si  magni  consilii 
AnoCltts  252  ^^^^  bomini  :  Instas  mibi  impor- 
loiie,  opportune  salotem  et  consiliuin  aninue  tu» 
flagitamlo  a  me.  En<  si  epias  a  norte  peccatorum 
liberari,  liomm  quo»  praidixi  innocentiam  et  sim- 
plieitalem  el  niuttditiain  cordis  oporiet  te  imilari, 
et  socielatis  conlubernium  quaerere.  Non  enim  a 
Patre  atia»  mitems  sum,  nec  deiecUtur  anima  mea, 
nrsi  rn  latibns.  Aiidiens  b»c  pnidens  et  fidelis 
anima,  neqnaiiaam  Doniinica  parvipendit  prae- 
ccpla,  qneniadmoduBi  sequitur : 

Al  Hla  fenit.  Undey  aul  qiio  tenit?  Venit  mnn- 
dam  relfnqnendo,   ventt  corporet  venit  el  menle. 


bujusmodi  doctrinse  ex  profunda  cordis  bumilitale 
beatae  bujus  roul.eris  ihtra  se  respondet  verba : 
Etiam,  Domine,  lia  plane  est,  Dominey  ut  asseris, 
et  sic  oportet  fleri.  Sed  et  catelii  edunl  de  micis^  quof 
cadunt  de  menta  dominorum  suorum,  Sicuti  per  ca- 
nes  superbe  peccantes,  sic  per  cateUot  humiliati 
accipi  possunl  peccatores,  per  micas  vero  eiigiia 
gralia,  per  mentam  abundans  suavitast  per  dominot 
dignitasprseiatorum  et  aliorum  perfectonim.llensam 
etenim  quamdam  Doininus  et  Salvalor  noster  Oliis 
suls  prxparavit,  in  qua  diversarum  apponuntur  fer- 
eiila  deliciarum,  supereminens,  ut  dixi,  dulcedo  Dei» 
el  Qt  intelUgant  my slerium  regni  Dei,  quod  esl  lateug 


Vinit  fC  bona  qiiae  potesl  faciendo.  Nec  boc  con-     elprofundascientiaScripturanim.Hancmensamca- 


leiita  adorm  etiam,  id  est  bona  sua  in  bumililale 
cusiodie.do,  Mdorat  lota devotior.e mentem  I>eo  seu 
Magisro  snbsternendo,  adutat tfftoque  cofan  em- 
nibus  se  bumiliando,  et  si  non  corpere  onuiium 
Svibsternilur  pedibns,  intimts  tamen  bumilitatis 
ttcdnllis  subjicilur  omnibus.  Dominey  Inquil,  ad' 
juva  mg.  Primo  dixerat,  miserere  mei^  scieiindo  a 
sensibus  timoris  diciom  fuerat,  dimitte  eam;  jam 
lertio  adjutorinni  Doinmi  imploral  dicens :  Domhse^ 
adjuva  me  Ubr  enim  najor  esl  pngna,  maj^nt  Sal- 
vatoris  neces^  esl  quaerere  praesidia.  Quid  enim 
est  totins  spiritatis  vil»  militUi  ntsl  jugis  crnn 
hoste  conflietus  ?  Domine,  inquil,  adjuva  me,  Ac  si 
dicat :  Dcmir.e,  tn  medio  inimicorura  meorum  po- 


f«//i,  Id  esl  bumiles,  in  ocnlis  suis  peccatores  non 
ade«nl,  nec  ad  banc  sedeni,ut  filiorum  pancm  come- 
dant,  quaeruni,  ted  in  bomili  el  conirilo  corde  per- 
aislenles,  bi^  inlra  te  nonnunqnam  dicunt :  Nos, 
Doinine,  qul  eanet  aliqoando  proierve  peccai.do  lui- 
BMift,  jam  cateUi^  hoc  eal  humiles  in  oculis  iiostris 
peccatores  somui,  da  nobis  de  micit^  da  de  immensa 
electorom  loorum  gratia  exigiiam  graliain,  da  nobis 
de  micit,  qutt  eadnnt  de  mentadonHnorum  noslrorum. 
Ipsi  eniro  magna  in  se  experti  benelkia,  de  modica 
doleedinis  tuae  gratia  confoveri  pro  magno  non  ba- 
bent;  nobis  aotem  pondere  peccatorum  pra^.gravalis 
qoantohiconqoe  gratia  toa  snfficerel,  si  banc  ali4|uo- 
modd  misera  vita  noslra  proro^reri  a  le  posset.  Uli, 


sita,  solaitt  agonecontendo,  el,  donec  halitussuperest  i>  Domine,  non  dicimus,  254  peccala  non  cominlUere, 


\u  me,  be«  dueHo  eongredi  debeo,  para  mihi  solildm 
adjulortom,  qirs  noflom  praeter  te  habeo  solaliom, 
concedens,  ne  tmquam  dominentor  mihi  iniinici 
mei.  Accepta  erga  tali  postulaiione ,  ut  in  melius 
proflciat ,  iterum  eam  exbortatur  dicens : 

Non  ett  honum  tnmere  panem  filiomm,  et  mit- 
tere  canibus  ad  manducandum.  Ihec  verba  vere  snnt 
Tcrba  Spirltus  sancti  ex  sctema  Patris  sapienlia 
prolata.  Panit  pliorum  niagna  ct  sublimis  est  do- 
ctriua  eleclorum,  vel  panis  fUiorum  interna  soarvi- 
las  paclflcorum,  de  qoibos  dicitur  in  Evangelio : 
Beati  pacifici,  quoniam  fitH  Dei  voeabuntur  {Matth. 
T,  9).  Qui  utiquc  panfs  n^iqtitqoam  mlill  dehet 
^ambut,  la  Yeteri  namque  Testamcntoj  ubi  munda 


verom  eliam  de  peccatis  aliquando  cogilare  nefas 
doconi  et  abominantur,  el  per  boc  non  parv»  nierce- 
dis  i^monerationem  a  te  digne  praesiokmtBr.Nobis  si 
spes  ulla  aut  fldocia  darflur,  ut  ipsa  gebennx  lor- 
HMnta  'Cvadere  poseemus,  satisfacliim  nobis  esse 
crederemn<. 

Ilemaliomodo  perpanem  filiorum  spiritus  amo- 
fls  accipilur,  qni  non  nisi  dilcdis  et  electit  flliis 
^i  in  nimia  duleediHis  abundantia  de  snpemis  mi- 
nlstnitor  et  apponitor.  Huuc  pirtiem  filiorum »  id  esl 
opirilom  ifitiai  amorit  diim  anima  peccatrix,  qox 
Bondom  per  pcenitenliam  ad  spirilum  linioris  per- 
Ungere  memilv  acciptre  desideral*  abeo  qui  salati 
omnium  consulcre  novit^  congnie  audit :  Non  ett 


i^  mmUM  DOMfNICALfeS  IM 

bonum  $umere  panim  filiorum,  ct  mitlere  canibus.  A  fidei  riierit,  a  Domino  redargiiilur,  cum  ei  Toca 

Domiiiica  dicitur :  Modicm  fidei,  quare  dubita$ti  f 


Nonest,  Inqmi,  bonum,  acsi  dical  bonum  non  est, 
quiajnslum  non  est,  nec  meae  congruil  acquilati  ut 
qui  canis  vitam  imitalus  esl  supeiie  et  proterve 
pcccando,  el  qui  nondum  digua  popnileniiac  satisfa- 
tione,  quomodo  limere  me  debeas,  didicisii,  de 
pane  dulci,  quo  filios  meos  satiare  consuevi,  modi- 
CQm  quid  accipias. 

Uxc  dicente  Domino  intrinsecus  in  corde  homl- 
Tiis  dignum  aut  justum  non  essc  panem  filiorum 
nittere  canibus,  humilis  cl  vere  poRuitens  anima 
Ipsi  Domino  ut  justo  Judici  concordat  rcspondens 
in  haec  vcrba  :  Etiam,  Domine,  sed  ei  latelti  eduut  de 
nucis  quce  cadunt  de  mensa  dominorum  suorum.  Ac 
61  nimia  cordis  el  splriius  cnntiitione  anima  dical 


{Matth.  xiv,  31.)  Hauc  modicaiu  Potri  fidem  habet 
quisquis  nuncdctractionis  aura  flante  niiuium  deji- 
citur,  aut  Tavoris  gratia  inutililer  extollilur.  Magna 
aiitem  fidei  proiconio  insignitiir,  qui  Deo  adhacrens 
rortis  in  adversis,  huuiilis  in  prosperis  invenitur. 
Hujus  proreclo  fiJei  perfeetio  magiia  bealiludine 
remuneralur,  qiiemadmodfim  sequitiir : 

Fiatt  bi  sicut  ns. Qiiid  esl:  Ffo/ggg  tibi  sicut  visf 
Norunt  qui  experli  suut  qiiia  cum  anior  et  dcside- 
rium  caiestc  cor  niedullitus  tetigerit,  quani  exu- 
beraiis  multitudo  dulcediuis  Dei  cor  exhilaret, 
quoiuodo  pro  velle  siio  opiatis  poliatur  desideriis« 
quani  affiectuosis  imihoraii  valeat  laciyniis.  0  mti- 


Kovi,  0  Domine,  a?quum  et  congruum  non  csse,  ui  B /iVr,  magna  est  fides   lua.  Magiia;  fidei  csiu ,  fiai 

tsseris,  ul  canibns,  id  estimmundis  et  coinquinaii^ 

fliilcis  filionim  tuorum  donelur  panis  :  Sed  et  caielli 

edere  habent  de  micis,  qua^  cadunt  de  mcnsa  domino- 

YKm  sncmm.  Per  catetios,  ut  supra  diximus,  huuii- 

les  peccatores,  per  micas  minuios  quosquc  excessus 

accipe,  pcr  mensam,  cor  abundans  Spiritus  saucti 

dnlcedine.  Ccdunt  tunc  micw  de  mensa,  quando  filii 

\^\  vlsitanle  se  copiosa  dulcedine  spiritus  amoris 

de   minulis  quibusque    excessibus    cogitalionum, 

Dp^rmn,  locnlionum    semctipsos  districle  dijudi- 

ranl  el  reprel  endunt,  ct  sic  minima  p!ag!snt,  ac  si 

'maiima  qnae(]ue  facinora  pcrpetraverint,  ct  quan- 

'l\ito  fas  cst  moi  talihus,  in  vcra  humilllate  Deo  vi- 

lam  suam  irreprehensibilem  255  cxhibent  ct  custo- 

^iunt.  Sed  inter  hajc  cum  humilcs  pwnilcntps  rfo- 

mino$  sttoi,  scilicet  innocentes  quosque  vidcnl,  pro 

in\nui\squibusqueexcessibiis  miro  niodo  couipuiigi 

cl  nurabiliter  in  fletibus  cruciari,  illi  quodauiiuodo 

^<ire  de  micis  mcipluni,  quia  acccpto  spiritu  timo- 

tis,  qualiter  pcrnitcreet  deflere  graviora   quieque 

P^aia,  et  dignc  Deo  pro  eis  satisfaccre  dcbcant, 

^trfabile  abeis  cxemplum   sumunt,  quoil  ncqua- 

qulm  conei,  id  est  siiperbe  et  proterve  pcccantcs, 

sed  cmili,  humiles  videlicet  peccatores    faciiint, 

qui  peccaionim  suorum  pondera  recogncscunt,  sic- 

qw pe^ spiriium  llmoiis  tandem  proficiunt  ad  spl- 

ri^uw  amoris.  Cum  beata  qiiailibet  auimaadcoin- 

stnMlaco,Mt  diximus,ordiue  progredilur,  et  ex  pro- 


tibi  sicut  vis.  In  quanlum  denique  velis,   aflliic  et 
epulare  deliciis  meis. 

Et  sanata  est  filia  ejus  ex  illa  hora.  Ex  itia  nerope 
iwra  filia,  id  cst  anitna,  vere  sanatur,  et  licet  adhuc 
mortali  carne  circumdata  omr.cin  peccati  efiugere 
nequeat  lani^uorem,  ezHla  tamen  hura^  qiiando 
unus  cum  Domino  spiritus  fil,  lantain  tauiqne 
perfectam  accipietsanliatem,  quaiperpctuam  autertl 
damnationem  vel  infirmitatcro. 

Sed  et  h%c  eadeni  vei  ba  sancta  et  perfecta  qtii&- 
libet  anima,  qiiie  usque  ad  fineiii  vike  viriliter  certa- 
Tit  cursuiu  consiimmavit,  fidem  servavit,  audtre 
meretur,  cuui  camis  educta  ergastulo  ad  cccloi 
,  8uble?atur.  0  mutier,  magna  est  fides  tua.  Ac  si  Do* 
'  minus  dicat :  Ego  Dominus  tcrutans  corda  ct  reues 
novi  infirii  a  virium  tiiaruni,  novi  quod  lutea  massa 
ct  fragile  figuientum  fuisti.  Sed  quia  magnam  fidem 
ct  dilcctioneiu  mini  exbibuisti,  fiat  tibi  sicui  ti$, 
Scinper  eniui  sitibiindo  pectore  gloriae  mc»prxsen-> 
liam  quaTcbas;  jam  nunc  cducta  de  iutindi  exsilio 
habitabis  ciiin  Dei  Filio.  Tide  non  per  specuiuro  et 
9euigma,sed  faciead  faciem  qnemvideredesiderasti. 
Amplcctere  et  fruerc  quein  sempcr  aiuasli.  Et  sanate 
est  fifiaejnsex  itiahora.Ex  luncenlm,  cam  illtid 
suminum  bonum,  quod  Deiis  est,  possederil,  inte^ 
gnc  et  perfccta:  saniiatl  donabitur  tam  in  anima 
quam  in  corpore,  quia  nulla  deinceps  corruptlonit 
nocebil  ei  luacula,  sed  sempitemse  accedent  sanila- 


fundacordis  radicetumdictls  tumfacf.shuiniliatur,  D  lis  gaudia  ineffabilia.  Ad  qiiani  sanitatem  pcrducat 


luiic  respondel  Jesiis,  tunc  erumpit  in  voccm,  qusc 
diu  desideratara  aflert  benedlctionem.  Nam  super 
quem  requiescit  Deus,  nisi  supcr  huinilem,  et  quie* 
luin,ettrementem  sermonem  ejus?  Tunc  respon- 
dens  ait : 

Omulier.o  anima  pcr  gratiam  emollita,  nomini 

meo  ascribatur  qiiod  te  olim  dune  cervicis  ct  cor- 

dis  iiupoenitentis  miscricordlter    cmollivi.  Scd  et 

inerces  del>etur  operi  tuo  quia  magna  est  fides  tua, 

quam  ex  magna  bumilitate  promeruisti.   Scieudum 

qii2!  modica  et  qoae  magna  fides  dicatur.  Bealus 

denique  Pctrus   niodics  fidci  fuerat,   cuin   cxsur- 

gcrite  maris  unda  spei  anchoram  dercliquit,  el  sal- 

tari  (e  posse  iniuime  credidit.  Undeqiiod  pusillse 


nos  auctorsanitatis  Jesus  Christus  Doininus  nosier» 
qui  vivii  el  rcgnal  Deus  pcr  omnla  saecuia  tsecttlo*- 
rura.  Ameii. 

257  noMiLiA  XXX. 

in  FERIA  VI  rOST   DOMIHICAll  11  OtJADHAGESllliK 
PRlllA. 

Dixit  Joseph  fratribus  suis  :  Audite  somniwm 
menm,  Putabam  nos  ligare  manipulos  tit  agfo^  et 
quasi  consnrgeremanipulum  meumet  stare,  restrosque 
manipul.s  circnmstantes  adorare  maniputum  meum 
(Cen.  xxxvii). 

Fratrcs  isti  Joseph,  qni  eomdem  Joscph  maligna 
fraudepostea  vpnubif' anl  non  inconvenieBter  ma« 
iignos  spiritus  significsrol,  q«OS  idoo  frafrft  ( 


199  YEN.  GOD£FftIDl  ABBATI9  AOMONTENSIS  209 

quia  tam  ipsi  quam  el  nos  ab  uno  Deo  Creatore  a     ^(ttuf  quoque  somnhim  vidlt,  259  V^^^  narrans 


creaii  sum.is.  His  profeclo  fratribus,  spiritalis  qui- 
libel  Josep')  narral  quodammodo  somnium,  quod 
Tidit,  dinn  per  bonam  voluntaiem,  quam  Deo  inspi** 
ranle  concepit,  perversa^  illorum  suggestioni  con* 
tradieil.  Nuin  per  somnium,  quod  homo  non  vigi- 
lans,  scd  in  nocie  dormiens  elquasi  nesciens  videre 
solel,  occulLa  et,  ul  ila  dicam,  inopinala  divins  vi- 
sitationis  gratiu  intelligi  valct,  qiia  homo  salvandiis 
adhiic  in  (cnebris  ignoianti;»  pos.tus,  niillis  suis 
mcritis  piaTcdentibiis,  sed  graluila  bonilate  iu- 
triusecus  visitalur  cl  illiiminalur,  el  ad  peccatorum 
suorum  recogiiitioncm  aliquanluluiii  rcvocatur.  Et 
quia  pro  malis  qiue  commisit,  displicerc  sibimelipsi 
incipil,  qiiasi  conlradicendo  ci  renuniiando  pcrver- 


frairibui  ait :  Vidi  per  somnium  quasi  s  lem,  ei  lunam 
et  $teUa$  undecim  adorare  me.  Spiritalis  iste  Joseph 
aliud  quoque  tomnium  vldet,  duni  id  qiioi  in  aniino 
proposiiit  propter  speni  xternx  remunenvtionis, 
opere  jam  implere  studet.  Nam  hoc  est  quodammodo 
perversis  fratribus  illis  quasi  (ontradicentibus  ct 
reliictantibus  nirrare^  Lonae  videlicet  voiiintatis 
propositum  operibiis  comprobare.  Iluuc  etlain  in 
agro  spiritalis  vitae  bene  laborantem  <o/,  id  est 
contemplantes ;  /una,  boc  est  continentes ;  ttelUe^ 
quod  est  confitentes,  quoJaromodo  adorabunt,  dum 
pro  bona  conversione,  pro  laudabili  convcrsatione 
euni  magnincabunt. 
Quod  cum  patri  $uo  et  fratribu$  retu(is$et^  incre- 


sitati   niar.giiorum  spirituum  ali  :Audite  $ommum  ^  pavit  eum  patcr  et  duit  quid  $ibi  vutt  iomnium  qucd 


meum^  quod  \idi,  Audirc  consilia  iiii(|iia:  machina- 
lionis  vestra;  jam  ulita  contemno,  quia  somnium 
salulis,  </Md(i  vidi^  uonum  quod  divina  inspirationein 
aniino  meo  proposui ,  o|>ere  adiniplcrc  conlendo. 

Putabam  nus,  iiiqiiit,  tigare  manipulos  in  agro.  Pu- 
tabam^  vcrbuni  dubitaiiiium  est.  Nain  duin  1  omo 
ihlcrna  visitalione  iangilur,  non  siatiin  ad  Deiim 
convertitur,  sed  impriiuis  quasi  dubilative  secuni 
medilatar  cl  cogitat,  nescicns  quid  potissimum  eli- 
gere  del>cat.  Nuiii  convcrti  et  ea  qiuc  miiiKli  sunt 
relin:|iierc,  volunlas  hona  siiggerit,  sed  ex  alicra 
partc  caro  inlirma  ad  amoi*em  s;eculi  258  ^^ 
Irahit.  Pntabam^  iiiquii,  nos  ligare  mauipulos  in 
agro,  Agrmn  spirilalis  propositi  adire  deliberai,  ubi 
samtariim  cogitatioiiiim,  cailestiuni  desiderifiriini, 
bononim  ii.tellcciuumci  jiistoriim  operum  manipu^ 
h$  colligal.  Ei  hene  ait,  putabam  nos  Ugare  manipu- 
io$  in  agro^  quia  iion  soluni  intraturus  esi  agriim 
sanciic  coiiversationis ,  intrahunt  nihilominus  pu- 
gnaturi  ciim  co  fratres  sui,  bcllaiores  foriissimi, 
qui  inniHiieralMlcs  tentationuin  manipulos  colligiiiit, 
qnibus  pertiirhare  ct  inquielarc  tranquillilatein  mcn* 
lisiilius  contenduni.  Uude  necesse  esi  ut  ille  econ- 
Irario  laleui,  tam  forteni  patientiae  et  pei  severaniia^. 
nutnipulum  colligat.  qiiein  consurgere  et  stare  contra 
circuHistanies  inimicorum  simruui  manipulo$  facial, 
eosqiie  qnasi  mahipulum  suum  adorante$  pronos  in 
lcrram  hiimiliter  sibi  prosternat. 


vidisti  ?  Refert  patri  suo,  Deo  creatori  suo  gratias 
ageiido,  refert  siipradictis  fratribus  suis  invidiam 
illoruin  bonis  operibus  provocando.  Pater  vero  ta- 
lia  refcrentem  non  laudai,  sed  increpat.  Ei  baec  talis 
increpaiio  subripiens  accipienda  est  ientatlo.  Nam 
teniari  eiim  permittii,  ut  bumiliet,  et  poslquam  bu- 
miliaius  fuerit,  iiiagis  eiim  exaltet  et  sublimet.  ymm 
ego  iiM|uit,  el  mater  tua  et  fratres  tui  adorabimns  ta 
iuper  terram  f  Ni:niiiid  ego  verus  sol  contemplaiH 
iium,  et  mater  tua  Ecclesia  continentium,  et  fratrei 
lift,  vidclicet  multitudo  conriientium  adorabimus  t$ 
super  terram  If  Quasi  super  terram  quoque  adorar^ 
tur^  si  conieniplantibus,  si  coniineutibus»  si  eonfi« 

,  tenlibus  in  oaini  viriutum  gratia  ae^iuaiis  hateretur. 

'  liemque  alio  mo:lo  quasi  super  terram  adoraretur^ 
si  nullis  tcntationum  niolestiis  turbari  permilte* 
retur.  Sequiiur  : 

Invidebant  igitur  ei  fratre$  sut ;  pater  vero  rem  /o- 
citus  considerabat,  Invidentibus  itaque  et  magis  ac 
magis  tcniando  insurgeiitibiis  iniquis  fratribus  illis* 
Deus  Pater  rem  tacitus  consideratn  quia  teiitalionis 
ex  tum  patienier  suslinel  et  exspectat.  Tacet,  quisi 
laloranti  in  tentatione  non  sul.venit;  tacet^  quia 
fratres  illos  invidentes  et  iiisidianles  non  repellit  nec 
repriinii.  Verumiamen  qiiod  I  aec  eadem  tei.tatio  ad 
saliitein  illi  Deo  iniserante  tandeui  proveniat,  so- 
quens  littera  exprimens  ait  : 
Cumque  fratres  iltius  in  pascendis  200  g^^gibut 


Re  ponderunt  fratres  ejus  :  Nunquid  rex  noster  ^  patris  morarentur  in  Sichem^  diiit  ad  eum  hrael : 


eri$^  aut  $ubjiciemur  ditioni  tum  ?  Ista  perversorum 
fralrum  responsio  est  diira  ei  pitcvalida  illorum 
CoUu(ial:o,  qiiia  a  bona,  quam  proposiilt  voluiiiaie 
omniutodis  erm  conantur  avertere  rt  revocare,  ne 
forte,  dum  reliiio rogno  viiiorum  o! tnere  merebi- 
lur  regiium  virtiituin,  i!li  quasi  impotcntes  ct  iiiflr- 
mi  ditioni  ejus  subjiciaiitiir. 

Ila'C  igitur  cansa  somniorum  atque  sermonum  tit- 
tidi(p  et  odii  fomitem  ministraril,  Fomitem  invidiai 
et  odii  immundis  spirliibus  generai ,  dum  caiisam 
somnioriim  atqiie  sermonum ,  hoc  esi  gratiam  oc- 
cuitae  visitationis  et  internx  allocutionis  salubriter 
«I  utilitcr  percipereet  ad  efiectum  operis  perducere 
Mnsideranl.  Dndc  sequilur : 


Fratres  lui  pascunt  oves  in  Sichimis.  Veni^  mittam  te 
ad  eos,  Per  Sichem,  qui  humerus  interprftatur,  la- 
bor  corporalis  non  injiiste  designatiir.  Et  ideo  gre- 
ges  tanti  Patris,  congregati  scilicei  Chrisio  mundi 
contemptores,  bene  in  Sichem  eommorari  dicuntur* 
ubi  in  spiritalem  serviiutem  p.is  lalH)rilus  redi- 
guntiir.  ULi  etiam  saepe  me:noraii  fraires  illi  eos 
quodanimodo  pnscunt,  quia  magis  eos  per  tenlft- 
lionem  proficere  faciiint.  liluc  niutirum  beatiis  qui- 
libei  Joseph  in  augmentiim  salulis  suae  a  Deo  Palre 
miu  tur,  quemadmodum  eonsequenter  infertiir. 

Mis$u$  de  valle  Hebron  venit  in  Sichem^  inveuiU 
que  eum  errantem  in  aqro  et  interrogavit  eum  quid 
guwreret.  Uthron  augmentum  iempiUmum^  Sicbem« 


tOi  KOMnJi£  D0MIN1CALES.  m 

iit  jam  dictum  cst,  /iicmems  interprelator,  quo  labor  A  scentior  patri :  Pater,  da  mihi  portionem  subsiantia 
praeseutis   vilae  fioii   immenlo  significari  videtur.      qu<e  me  contingit  (Luc.  xv). 


Esl  quidem  augmcntum  sempiternae  beatitudiuis 
titilis  eier<iitatio  vitae  praesentis ;  sed  tamen,  dum 
Joseph  iste  in  Sichem  mittitnr^  dum  humerum  cor- 
dis  ac  corporis  piis  laboribus  siipponere  jubetur, 
quasi  errans  in  agro  a  viro,  id  est  a  doctore  aliquo 
tiiveRt/«ir,  quia  licel  Sichem  inhabtlare  elegerit,  va- 
rius  tamen  error  tentationum  in  prhnordio  convcr- 
sionis  cordi  illius  se  ingerit.  Sed  ttr  virtutis,  aeter- 
nae  videlicet  doctor  veritatis,  dum  huuc  errantem 
intenity  dum  errores  teiitationum,  qiiibus  turbatus 
est,  cognoverit,  graviores  illi  adhuc  tentationum  la- 
qiieos  superesse  denuntiat,  cum  dicit : 
Auditi  autem  eo$  dicente$  :  Eamu$,  in  Dothaim, 


Ilomo  isle,  qui  duos  filios  habuissc  dicilur,  Dcus 
Paler  intelligitur ,  dico,  ejus  filii  duo  fuerunt  po- 
puli.  Major  filius  populuni  Judxorum  cxpriniit,  qui 
quasi  scmpcr  cum  Palre  crat,  qiiia  ununi  Deum  cole- 
bat;  minor  vcro  filius  populus  gcnliuin  est  inlelli- 
gendus,  qui,  quasi  accepla  portione  siibslanlix,  qua) 
eum  contingebat ,  in  regionem  longinquam  abiit , 
quando  rclicto  vcro  Dco  vanx  idoloruni  ciiUui^ 
se  mancipavit.  Pars  cnim  substantiac,  qua  accepta 
abiit ,  sensus  cst  ralionalis,  pcr  queiii  Creatorcm 
suum  Deum  omnipolcntem,  a  quo  accepit,  cogno- 
scere  et  deligere  debuit.  Rcdcmptorem  cognoscere 
paucorum  erat ;  Crcatorem  cognosccre  omnis  homu 


Quasi  dicat :  Fratrcs  tui,  insidiatores  maligni,  in  ^  et  ex  seipso,  el  cx  his,  qux  crcata  sunt,  manifeste 


DoCfconn,  hoc  est  in  defectum  ire  desiderant,  quia 
te  non  in  profectum,  sed  in  defectum  secum  abdu- 
c«re  festinant.  Unde  sequitur  :  Qui  cum  vidissent 
eum  procul,  antequam  accederet  ad  eos^  cogitabant 
iiluM  oecidere,  et  mutuo  loquebantur :  Ecce  somitt- 
mtor  venit,  occidamu$  eutn,  et  mittamu$  in  ci$ternam 
teterem,  dicemusque  :  Fera  pe$$ima  devoravit  eum, 
ei  tunc  apparebit  quid  pro$int  Hli  $omnia  $ua,  Vident 
eum  non  de  prope,  sed  quasi  a  longe  venientem,  id 
est  malignitati  et  suggestioni  illorum  nondum  con* 
fleoiientem.  Unde  impetu  261  msigno  consurgen- 
tes  super  eum  irruunt  et  $omniatorem  l)oni  crudeli 
morte  animae  occidere  cupiunt,  ut  occisum  in  d- 
tternam  veterem  mittant,  hoc  est  ut  a  Deo  aposta- 
tando  veterem  hominem  cum  actibus  suis  cum  re- 
indoere  faciant,  et  tunc  quasi  victores  fortissimi 
super  interitum  ipsius  insultaiites  dicant  :  Fera 
pesstma  devoravit  eum.  Fera  pe$$ima  est  luxuria  vel 
camis  concupiscentia,  quae  tunc  Joseph  spiritalem 
devorare  dicitur,  quando  post  convcrsionem  rursus 
s^nundi  voluptatem  relabitur. 

Mien$  autem  hoc  Ruben ,  nitebatur  eum  liberare 
k  mont^tit  eorum  et  dicebat :  non  interficiamu^  ant- 
msm  ejitt,  nec  effundamus  sanguinem,  $ed  projicite 
^m  iM  ci$temam,  quce  e$t  in  $olitudine ;  manu$que 
^tTut  urvate  innoxias.  Per  Ruben,  quod  interprc- 
tatar  01  visionisj  accipiendus  est  princeps  et  auctor 
totios  diabolicae  perversitatis,  qui  ministros  et  con- 


potcrat.  Invisibilia  cnim  Dei,  ut  ait  Apostolus,  per 
ea  quos  facta  sunt  inlellecta  conspiciunlur  (Rom.  i,  20). 
Nam  coclum,  terra,  sidera,  el  m.iria  ct  cuncta  qua; 
facta  sub  cos\o  conspiciuntur,  cuin  a  quo  facta 
sunt,  manifeste  loquuntur;  non  enim  existerent, 
nisi  ab  aliquo  existcrent,  creata  non  fuissenl,  nisi 
Creatorem  babuissent.  Igitur  ex  naturali  ingcnio* 
quod  a  Deo  omnis  homo  acccpcrat,  cognoscere 
Deum  omnis  homo  poterat.  Sed  minor  iste  filius, 
gentium  videlicet  populus,  post  non  multos  dics 
congregatis  omnibus ,  quasi  percgre  profectus  est, 
quando  dcserens  eum ,  a  quo  conditus  est ,  per 
idolorum  culturam  longe  a  gratia  Dei  recessit,  ibi 
vere  dissipavit  substantiam  suam  vivendeluxuriose. 
Nam  ubi  relictis  interioribus,  exterioribus,  terreiiis 
utique  desideriis  et  voluptalibus  delectabiliter  coe- 
pit  inservire,  etcrcaturam  potius  quam  Creatorem 
diligere,  hoc  fuit  quodammodo  divini  muneris  sub* 
stantiam  naturalis  utique  ingenii  et  rationalis  sen- 
sus  excellentiam  miserabilitcr  disperdere. 

Post  haec  aple  subjungitur,  et  po$tquarA  di$$ipa$$et 
omniay  facta  e$t  fame$  263  valida  in  regione  iUa,  et 
coepit  egercy  et  abiit,  et  adh(t$it  imi  civium  regienis 
illius,  Unus  civium,  cui  egens  ille  adhaesit,  diabo- 
lum  exprimit,  cui  relicto  Crcatore,  tola  ante  advcn- 
tirm  Chrisli  gentilitas  adliaercbat.  Siib  quo  vatida 
fame  verbi  Dei  et  cognitionis  Dei  acriler  laborabat, 
et  cupiebat  implere  ventrem  $uum  de  $iliqui$ ,  quas 


fratres  suos  nil  talibus  praevalere  videns  insidiis,  d  porcimanducabant,  et  nemo  illi  dabat.  Siliquis  stulta 


ittvx  calliditatis  et  deceptionis  dabit  consilium,  quo 

iacnios  pnecipitetur  in  interitum.  Nolite,  inquit, 

ism  interficere,  nolite  eum   a  spiritali  proposito 

^Tertere,  $ed  projicite  eum  in  ci$ternam,  qua:  e$t  in 

solitsdine.  Cislema  solitudinis  est  secretum  sanctae 

conversationis.  /n  hanc  cisternam  non  corde,  sed 

corpore  eum  projicite,  ubi  tantum  in  specie  sancti- 

^  fallaciter  appareat,  et  omnes  delectationes , 

Mioes  coocapiscentias  carnis  quaerat  et  diligat,  ut 

sk  malis  desideriis  abstractus  et  iilectus  reddatur 

jttri  tao,  mundo  videlicet  et  diabolo. 

262  HOMILIA  XXXI. 

HSASiATim  ANTE  DOMINICAM  111,  QUADRAGESlMiC  PRIMA. 

IToiiio  ^uidam  habebat  duos  filios ,  et  dixit  odole" 
PinoL.  GLXXIV. 


mundi  sapientia  et  saecularis  doctrinae  studium,  qui- 
bus  antiquus  ille  gentium  populus  maxime  insuda- 
bat,  figurantur,  quae  vere  pastus  p^rrortim,  maligno- 
rum  videlicet  spirituum  erant.  In  his  enim  ipsi  de- 
lectabantur,  ex  his  ipsi  reficiebantur.  Recte  auteni 
additur,  et  nemo  illi  dabat,  quia  quantumcunque  la- 
boris  pro  hujusmodi  siliquis,  pro  inauis  pbilosophiae 
studiis  expciidebant,  id  quod  quaerebant ,  nunquam 
perfecte  attingere  poterant.  Sed  ubi  tempus  gratiae 
advenerat,  tandem  per  misericordiam  Dei  impleri 
coeperat ;  quod  sequitur  : 

In  se  autem  rever$u$  dixtt :  Quanti  mercenarii  in 
domo  patri$  mei  abundant  panibu$;  ego  autem  hie 
^ame  vereo !  Surgam,  et  ibo  ad  palrem  meum.  Hc- 

7 


iCS  VEN.  GODEFRIOI  ABBATIS  ADMONTENSIS  m 

T6rsio  ista  facui  est  in  incamatione  Cbristi,  qiiando  A     Hissecundum  sensuro  allegorleum  bre\iter  trans- 
ad  salvandum  genus  humanum  Unigenitum  suum 
Deus  misit  in  mundum.  Ibi  sane  filius  isle  adole- 


scentior  revertitur^  quando  audita  post  passionem  , 
resurrectionem  et  ascensionem  Domini  nostri  Jesu 
Chrisli  pra^icatione  Evangelii  ad  fidem  converlitur. 
Quod  aulem  bonus  illc  pater  in  tantae  dulcedinis 
gratia  revertenlem  post  longa  erroris  itinera  (iiium 
gusceplt,  quod  eum  stola  prima  vestitum,  annulo 
et  calceamentis ,  manibus  pedibusque  redimitum, 
tandem  occisi  propter  eum  viluii  saginati  comestioni 
in  tanta  Ixtitia  et  exsultatione  admisit ,  hoc  totum 
praefigurabat  nobis  spiritalem  illam  laetitiam ,  quae 
modo  est  in  domo  Dei,  sancta  videlicet  Ecciesia  de 
(^entibus  congregata,  qux  innocentise  puritate,  iidei 


cursis,  ad  nosmetipsos  oculum  mentis  converta- 
mus,  et  quid  nobis  parabola  hsec  moraliter  insi- 
nuet,  videamus.  Ait  namque  Dominus  : 

Ilomo  quidam  habebatduos  /S/to<,e(  dixil  adolescen» 
tior  ex  illis  patri  :Pater,26S  ^^  ^^^*  portionem  sub* 
stantiaj  quo!  me  contingit,  Parabolae  Domini  nostri 
Jesu  Cliristi  omnes  plenx  sunt  mira  profunditate  ct 
excellentia  mysteriorum,  utpote  quas  ex  ore  suo 
protulit  ille,  qui  est  sapientia  Dei  Patris  etidco  ple- 
nam  atque  perfectam  verilatem,  quxin  eis  abscon- 
dita  est,  nullus  mortalium  suo  sensu  attingere  Tel 
comprehendere  polest.  Quarura  una  est  pnesens 
baec  Domini  paraboia,  totius  gratiae  et  dulcedinis 
plenissima,  ad  cujus  profunditatem  etsi  perfecte 


integritate    evangelicae  praedicationis  assiduilate ,  B  sensu  nostro  pertingere  non  possumus,  nec  digni 


quod  est  prima  stoloj  annulus  et  calceamenta,  a  Deo 
Patre  est  ornata.  In  hac  nimirum  domo  vitulus  ilie 
saginatus  unigenitus  Dei  Filius,  pro  nobis  in  ara 
crucis  semel  immolatus,  quolidic  occiditur,  quia 
sacrosanctum  corpus  et  sanguis  illius  26&  ^^  ^^* 
lutem  credentium  quotidie  in  ea  conficitur  et  acci^ 
pilur.  1n  hac  etiam  domo  dulcis  quaedam  sijmphonia 
et  chorus  quotidie  resultat,  quia  per  hujus  vituli  im- 
molationem,  pcr  sacratissimam  corporis  et  sangui- 
nis  Chrisli  immolationem,  unanimi  fidei  concordia, 
assidua  divinae  laudis  consonantia  quotidie  Deo  Patri 
laneta  Ecclesia  approximat. 

Audit  hanc  symphoniam  et  chorum  senior  ftlius, 
populus  utique  Judaicus,  qiii  quasi  in  agro  nunc 
commoratur,  quia  exierioribus  tantum  et  caducis 
rebus  ioutiliter  occupatur.  Audit,  sed  indignatur,  et 
non  Yult  intrare,  quia  credendo  in  Filium  Dei  una- 
nimitali  sanctae  Ecclesi»  non  vult  communicarc. 
Pater  autem  illius  egressus  cospit  rogare,  Egressus 
iste  Patris  signillcat  futuram  circa  (inem  mundi 
vocationemJudaicae  plebis.  Tunc  enim  quasi  ad  ro- 
gandum  seniorem  filium,  populiim  Judaicum  Deus 
Pater  egredietur,  quando  vocalionem  ipsonim  per 
praedicatores  suos  manifestabit,  et  ad  credendum  in 
eum,  quem  misit,  Unigenitum  suum  mirabili  visita- 
tionis  suae  gratia  perfecte  eum  illuminabit.  In  hac 
denique  illuminatione  dicunt  flebili  corde  et  cor- 
pore  : 


sumus;  aliquid  tamen  ipso  donante  ex  ea  possumus 
conjicere,  quod  ad  profectum  et  salutem  animanim 
nostrarum  poterit  proficere. 

Uomo  isle,  qui  duos  filios  habuit ,  Dei  omnipo- 
tentis  typum  gerit.  In  duobus  ejus  filiis  unum  eum- 
demque  hominem,  qui  constal  ex  anima  et  corpore, 
non  inconvenienter  possumus  intelligere.  Licet 
enim  patrem  et  matrem  habere  nos  super  terram 
Toluerit,  ex  quorum  carne  nasci  nos  instituit ,  ipse 
tamen  summus  et  verus  Pater  est,  a  quo  subsisti- 
mus,  a  quo  spiritiim,  animam  et  corpus  accepimus. 
Filius  ejus  adolescentior,  spiritum  hominis  signifi- 
cat,  qui  non  injuste  junior  filins  nominatur,  quando 
per  miscricordiam  Dei  quotidie  in  semetipso  reno- 
vatur.  De  hac  juventute  dicil  Psalmista,  renovabitur 
ut  aquilo!  juventns  tua  {Psal,  cii,  5).  Proprium  est 
juventutts  ex  natura  ct  calore  sanguinis  semper  in 
seipsa  fenrere.  Nec  injuste  per  fervidum  illum  san- 
guinem  fervidus  ille  araor  figuratur ,  quo  spiritu» 
bominis  assidue  seipsum  renovans,  in  gratia  spiri- 
talis  dukedinis  Deum  prae  omnibus  et  super  omnia 
diligere  comprobatur.  Hanc  jurentutem  praedictus 
prophela  David  aliquando  se  habuisse,  sed  perdi- 
disse  conqueritur,  alio  loco  dicens  in  psalmo  : 
Junior  fui,  etenim  senui  (Psal.  xxxvi,  25).  Miserabili 
enim  senectute  homo  contabescit,  quando  a  fervora 
divini  amoris  intus  refrigescit.  Filius  autem  ado- 
lescentior,  spirilus  utique  hominis  in  amore  Dei  de 


Ecce  tot  annos  servio  tibi,  et  nunquam  mandatum  D  die  in  diem  magis  ac  magis  ferventis,  nihil  quaerit 


tuum  prcelerivij  et  nunquam  dedisti  mihi  hwdumy  ut 
epularer  cum  amicis  meis,  Sed  postquam  filius  tuus 
hic  qui  dissipavit  substantiam  suam  cum  meretricibus 
venit;occidistieivitulum  saginatum.  Mirabuntur  sane 
et  cruciabuntur  in  semetipsis  inaeslimabili  pccoi- 
tentiae  dolore,  quod  ipsi,  quos  primum  Deus  in  pa- 
tribus  suis  elegit,  in  adventu  unigeniti  filii  Dci  ita 
excaecati  sunt  et  reprobati,  et  gentes,  qui  Deum 
non  cognoverant,  in  tantam  beatitudinis  gratiam 
mirabili  omnipotentis  Dei  dispositione  clecti  sunt 
et  vocali.  Per  hwdum  cnim,  quo  peccatum  exprimi- 
tur,  FiliusDei  praefigurabatur,  quipronobispeccatitm 
fieri  voluit,  dum  in  se  nostrx  niortalitatis  miserias 
sHsceptt. 


extra  illum  quem  diligit.  Unde  et  supplici  voce 
cordis  et  corporis  clainat  ad  aures  Patris  sui  Dei 
omnipotcnlis  : 

Pater^  da  mihi  portionem  substanti(e  qu»  me 
contingit.  Substantiae  hujus  portio  quam  posiulat, 
spiritualium  266  ^irtulum  atque  gratiarum  dona- 
tiones  non  incongrue  significat.  Sed  et  adhuc  excel- 
lentius  pcr  eamdcm  quam  postulal  subslantiae  por- 
tionem  non  indigne  divini  muneris,  vivifici  ulique 
corporis  et  sanguinis  Christi ,  intcliigere  possuinus 
communionem.  Ad  biijus  substantiae  portioncm 
honio  spiritalis  semper  anbclat ;  hanc  ut  digne  ac- 
cipore  valeat,  vigiliis,  jejuniis,  caeterisque  piis  la- 
boribus  die  nocluque  labornt  Undc  qiiotics  ad  com- 


S05  IIOMIIJA:  DOMIMCALES.  S05 

muiiicandum  ejusdem  substantiae  portionem  accedit,  A  dui,  recte  dic  itur  et  non  post  multos  dic$  congreya- 


aul  eiiam  diem  sive  horam  iliam  cogilat ,  in  qua 
accedere  debeat,  nunc  ex  amorc  quo  tantae  rerectio- 
nis  dulcedinem  desiderat,  nunc  ei  timorcquo  metuit 
ne  indignus  tanto  divinae  miserationis  munerc  ap- 
pareaty  suppliciter  Deum  Patrem  inlerpellat :  Pater^ 
inquit,  da  mihiportionem  substantio!  qute  me  contingit, 
Pater  sancte,  pater  clemens,  et  mult»  misericordise, 
da  mihi  pnrtionem  substantiw  ilHus,  qusc  vcre  mea 
substantia  est,  poriionem  utiquc  corporis  ct  san- 
guinis  Ghristi  Filii  tui,  a  qua  subsisto ,  cujus  re- 
dempta  sum  pretio,  ita  ut  nie  contingat,  ut  pcr  spi- 
ritalem  gratiae  dulcedincm  intus  me  tangat ,  qua- 
lenus  visibilis  ejusdem  corporis  et  sanguinis  per- 
ccptio,  invisibilis  et  spiritalis  animse  meae  fiat  refe- 


th  omnibus»  Quod  dicit  congregatis  ommbus^  pcrlioc 
bona  et  mala  inteliigere  possunius.  Non  post  multos 
dies  congregat  omnia,  adolcscentior  fllius  ,  quando 
rarescentibus  in  sc  supern»  visitalionis  illuminatio- 
bus  a  fcrvore  divini  ainoris  refrigescit  et  tcpescit 
spiritus.  Tunc  nimirum  congregat  omnia ,  quando 
bonis  mala  accumulat,  loc  esl  dum  post  orationis 
eflectum  minus  caute  observat  scipsum,  atque  in 
illud  cor,  in  quo  coclcslis  diilccdinis  gratiani  prius 
acceperat,  mala  qiia^qiie  el  inutilia  colligit,  per  qua^ 
ad  defcctum  spirilalium  gaudiorum  miserabiliter 
corruit.  Cumque  a  gratiaDci  hoc  modo  incipit  alie- 
nari,  huc  est  quodammodo  in  regione  longinqua  pere^ 
grinari.  Nam  sicut  is  qui  peregrinus  est ,  nemincm 


ctio.  Nam  corpora  portionem  substantiae  hujus  con-  B  agnoscit,  nec  ab  aliquoagnoscilur ;  sic  non  cognos- 


lingere  non  muitum  proderit ,  si  sapor  et  virtus 
spiritalis  dulcedinis  et  gratiae  animam  meam  intus 
non  tetigerit.  Hanc  humilem  Filii  sui  suppUcatio* 
nem  Deus  Pater  nequaquam  despicit.  Unde  et  evan- 
gelista  consequenter  subjungit : 

Et  divisity  inquit ,  iUis  substantiam,  Substantiam 
dividit,  quando  efTcctum  orationis  homini  tribuit. 
Dividit  corpori,  dividit  ct  spiritui.  Dividit  corpori, 
quando  ex  dono  gratise  ipsius  coelestibus  mysteriis 
ita  homo  communicat ,  quod  dilectionem  proxirai 
eorpore,  quantumcunque  potest,  demonstrat ;  dividit 
et  spirjtui,  quando  accedere  potest  in  vera  dilectione 
Dei.  Hanc  divinae  substantiae  divisionem  norunt  hi 


qoi  vere  suiitFitii  Dei,  qui  cum  qui  est  super  omnia      quitur  : 
j?«? I.    •--  ...1 j_-ij *..-     1- ^      Pt  ^k 


cit  Deum,  nec  cognoscitur  a  Dco  qui  se  ita  alienat 
ab  eo.  Cognoscit  quidcm  Deus  omne  quod  est,  divi- 
niutis  suse  potentia,  cognoscit  268  ^^  hunc,  sed 
non  in  pristinae  pietatis  atque  dulcedinis  gratia.  Inde 
fit  quod  sequitur  : 

Et  ibi  dissipavit  substantiam  suam  vivendo  /tixti- 
riose,  Nam  ubi  spiritalis  graliae  oblilus  immundis 
cogitationibus,  malis  desideriis  et  noxiis  delectatio- 
nibus  animum  dederit,  recte  dc  eo  dici  potcst  qiiod 
dissipaverit  substantiam  suam  vivendo  luxuriose. 
Post  miserabilem  hanc  dissipationcm ,  tantam  ple- 
rumque  cgcstalem  incidit,  quod  omiiium  spirita- 
lium  donorum  expers  fit,  sicquc  implctur  quod  se- 


diligunt  ante  oinnia,  hoc  solum  desiderantes ,  hoc 

fiolum  cunctis  praesentis  vitae  gaudiis  praeferentes, 

dum  inter  coelestis  cibi  fercula  aliqua  spiritalis  lae- 

\\\xst  pnegustare  merentur  gaudia.  Unde  etiam  aesti- 

nare  possumusquod  267  ^^  eadem  sanctiEvange- 

^  lectio  ordinante  Spiritu  sancto  in  hoc  tempus  qua- 

dragesimale  idcirco  posiia  sit,  ut  filii  Dei  qui  nunc 

^giliis ,  jejuniis  caeterisque  laboribus  arctius  insi- 

stentes  camcm  macerant ,  ad  hujus,  de  qua  jam 

tem  est,  substautiae  portionem ,  ad  hujus  spiri- 

talis  aViiDonia;  refectionem  ardentius  anhelare  stu- 

("eainl,  quia  quicunquc  ita  ei  admittuntur,  quod  coe- 

lestis,  qoi  in  ea  est,  sapore  dulcedinis  saepe  intut 

luiguntur,  facile  contemnunt,  quomodocunque  ex- 


Et  abiit  et  adhcesit  uni  civium  regionis  iUius ,  et 
misit  illum  in  villam  suam,  ut  pasceret  porcos,  Per 
hunc  unum  ctvmm,  qui  adhacsit ,  diabolus  non  in- 
congrue  potest  inteiligi,  qui  civis  nostcr  non  injuste 
nominatur.  Ita  enim  conditi  fuimus,  quod  unam  re- 
gionem,  coelestis  utique  regni  habitationem  pariter 
inhabitasse  debuimus.  Huic  uni  civvum  homo  pere- 
grinus  a  Deo  tunc  adhwrere  incipit,  quando  voIun< 
tati  illius  in  nuUo  contradicit.  £t  quia  villa  a  vili- 
tate  est  dicta,  tunc  unus  ille  civium  in  viilam  suam 
eum  mittit,  quando  omni  vilitate,  omni  malarum  co- 
gitationum  immunditie  turpium  concupiscentiarum 
levitati  et  nequitia;  potenter  eum  submiltit.  IJt 
pasceret  porcos^  malignos  utique  spiritus ,  qui  per 


terius  attenintur.  Attamenniiscrhomoquinunquam  D  porcos  intelliguntur.  Talibus  enim  immunditiis  et 


^  eodem  statu  permanet ,  diu  in  hac  gratia  subsi- 
sierenon  valet.  Hal)et  enim,  qui  sempcr  eum  perse- 
quunior; habet qui  semper eum praeciptare moliun- 
Iur,bostem  videlicet  antiquum  qui  semper  et  ubiquc 
^  insidiatur  mundum  in  cujus  mcdio  est ,  eorpus 
poprium  qnod  nusquam  elTugere  potcst.  Subjunxit 
crgo  evangelista  : 

Et  Hon  po$t  multos  dies  congregatis  omnibus  ado^ 
Ittcentiar  fUias  profectus  est  in  regionem  longin- 
fUM^  et  ibi  dissipamt  substantiam  suam  vivendo 
/tMwnose.  Multi  die$  miilte  assiduae  sunt  illumina- 
tfones,  qnas  si  homo  frequentcr  Labere  mereretur, 
inregione  tonginqua  non  peregrinaretiir.  Sed  quia 
d;es  isti,  bcu !  paoci  snnt,  non  multi^  rari,non  assi- 


nequitiis  ipsi  pascuntur  ct  reficiuntur.  Hominis  de- 
ceptio  eorum  pastus  est  et  refectio,  humana  perdi- 
tio  illorum  est  exsiiltatio,  sempervigilant,  nunquam 
manducant,  nunquam  rcquiescunt,  ad  subvertendum 
hominem  pie  vivere  volentem  semper  inardescunt 
Sed  quidtandem  se  sequitur? 

Et  quwrebat^  inquit  evangelista,  implere  ventrem 
suum  de  siliquis  quas  porci  manducabant,  Per  ven- 
trem  intclligitur  memoria  hominis.  Ventrem  suum 
de  siliquis  quas  porci  comeduut  implere  quarit , 
quando  immundis  cogitatiombus  et  delectationibun, 
quseveresuntpastusdaemonum,  ila  memoriam  suam 
implet  et  onerat,  qnod  etiam  libenter  eis  immora- 
tur,  frequenter  ad  eas  recurrere  delectatur ,  sicqiie 


«07  YEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  208 

se  per  conscnsum  eis  subjicit,  ut,  si  Heri  posset,  ea  A  moris,  ut  qui  spiritum  amohs  bSibere  non  possuro. 


<|U£  mente  tractat  opere  libenter  adimpleret.  Sed 
piu^  et  misericors  Deus,  qui  est  269  ^djutor  in 
ojf^portunitatibus,  in  tribulatione  ei  quem  salvare 
dccrevit,  solita  sui  occurrit  miseratione,  dum  ct  er- 
rantem  revocal,  et,  ut  redire  possit  et  velit,  miseri- 
corditcr  adjuvat.  Unde  et  sequitur  :  In  se  reversus 
dixit.  Notate  baec  omnia  qux  jam  diximus.  Sunt 
quodammodo  extra  se,  non  in  se,  quia  in  anima  bo- 
minis  nibil  prxter  Deum  potest  esse.  In  se  quidem 
revertitur,  quando  relictis  bis  qux  sunt  extra  se,  ad 
Patrem  suum  Deum  omnipotentem,  a  quo  peccando 
recesserat,  bumiliter  poenitendo  regreditur. 

Quanti,  inquit,  mercenarii  in  domo  patris  mei  abun' 
dant  panibtts !  ego  autem  liic  fame  pereo,   Sunt  in 


nec  dignus  sum ,  saltem  per  timorem  excitari  me- 
rear  ad  aliquem  peccatorum  meorum  poeuitentian 
et  satisfactionem. 

Et  surgens  renit  ad  patrem.  Cum  autem  adhuc  longe 
esset,  videns  eum  pater  ipsius  misericordia  molus  est, 
et  accurrens  cecidit  super  coUum  ejus,  et  osculatus  est 
eum.  Quia  per  collum  verba  proferuntur,  non  incon- 
grue  in  coilo  intelligitur  peccatorum  confessio.  Sur* 
gentem  de  profundo  iniquitatis  et  venientem  ad  se 
per  viam  sahitaris  pocnitentiae  et  satisfactionis,  Deus 
Pater  a  longe  videt  (vidcre  enim  Dei  est  diligere 
Dei)  et  misericordia  motus  accurrit,  dum  per  suai 
misericordiae  clementiam  ei  succurrit.  Cadit  supir 
eoUum  ejus,  dum  sua  inspiratione  eum  docet  intrin- 


domo  Domini  quidam  qui  mercenarii  dicuntur,  sunt  ^  secus ,  ut  sicut    impudenter  se  deliquisse  recor- 


quidam  qui  nomen  filiorum  sortiuntur.  Mercenarius 
quidem  servit  propter  timorem ;  timet  enim  ne  mer- 
cede  sua  privetur.  Filius  servit  propter  amorem, 
quia  patemac  baereditatis  exspectat  bonorem.  Nec 
incongrue  mercenariorum  nomine  ibi  designantur, 
qui  propter  me  tum  gcbennse  et  supplicii,  quod  me- 
rueruut,  relicto  sseculo,  divinae  servituti  se  subdide- 
runt,  atque  pro  consequenda  mercede  illa,  quse  est 
pcccatorum  remissio,  panem  lacrymarum  quotidie 
comedunt,  pocnitentiae  lamentis  delectabiliter  se- 
inetipsos  afficiunt.  llos  cum  videt  ille  qui  aliquando 
fllius  erat,  qui  substantise  patemae  portionem  secun- 
dum  desiderium  animae  suse  aliquando  acceperat. 


datur,  ita  impudenter  coram  Deo,  ejus  vicario, 
cui  commissus  est,  vere  et  perfecte  confiieri  non 
confundatur.  Post  baec  apte  subinfertur  :  Et  oscula- 
tus  est  eum.  Nam  ubi^  ita  impudenter  seipsum  con- 
fundit  propter  DeUm,  fit  plerumque  ut  iiaec  ipsa  sui 
confusio  spiritalem  quanidam  Dei  dilectionem  ei  in- 
tus  pariat,  quae  osculo  bene  comparari  valeat.  Unde 
et  sequitur : 

Dixit  autem  pater  ad  servos  suos  :  Cito  proferte 
stolam  primam,  et  induite  iUum,  et  date  annulum  in 
manu  ejus,  et  calceamenta  in  pedes  ejus^  Per  stolam 
primam,  quam  proferre  jubet,  non  inconvenienter 
charitas  intelligi  valet,  qua  vere  filium  suum  Deus 


Unto  graviori  dolore  afiicitur,  quanto  majorem  spi-  r  ^^^^  tunc  induit,  quando  ad  perfectam  271  V^^" 


ritalis  gratiae  dulcedinem  perdidisse  se  reminiscitur. 
Quanti,  inquit,  mercenarii  in  domo  Patris  mei  abun» 
dant  panibus !  ego  autem  liic  fame  pereo.  Isti  quidem 
In  spiritu  timoris  pane  vescuntur  pcenitentiae  et 
compunctionis ;  ego  autem  hic  fame  pereo ,  quia  nec 
ad  spiritum  timoris,  nec  ad  spiritum  amoris  pertin- 
gere  vaieo. 

Surgam  et  ibo  adpatrem  meum.  Quasi  dicat :  Quid, 
miscr  homo,  tanto  temetipsum  fraudasti  bono  ?  Quid 
tibi  prodest  sic  dies  tuos  consumpsisse  ?  Quid  tibi 
prodest  tantis  animam  tuam  immunditiis  polluisse  ? 
Surgam  ab  bac  desidia,  ab  bac  vitae  ignavia,  et  ibo 
ad  patrem  meum,  Patrem  misericordiarum,  ei  dicam 
€i :  Pater,  peccavi  in  coelum  et  coram  te.  Jam  non 


stinse  dilectionis  suae  dulcedinem  eum  revehit.  Post 
stolam  primam  etiam  annulus  in  manu  ejus  datur, 
juando  recte  fidei  integritatem  coelesti  suo  Patri  in 
«mnibus  servare  conatur;  fides  enim  dicitur  non 
solum  boc  quod  credimus  in  Dcum,  sed  et  boc  quod 
fidum  cor  in  omnibus  habere  studeamus  ad  Deum. 
Post  susceptum  bunc  fidei  annulum  calceamentis  in- 
duilur ,  cum  vera  et  perfecta  spes  de  remissione 
peccatorum  ci  tribuitur.  £t  recto  quidem  ordine 
primo  ponitur  cbaritas,  deinde  fides,  postremo  spes» 
quia  ex  pe/fs^cta  cbaritate,  qua  ante  omnia  et  super 
omnia  Deum  homo  diligit,  ad  conservandam  Deo 
illam  fidem,  qu£  perfidiae  nescit  maculani,  proficit, 
atque  illa  fides  talem  spem  bomini  generat,  ut  do 


9um  dignus  vocari  fiUus  tuus.  Fac  me  sicut  unum  ex  D  Dei  misericordia  nunquam  desperare  valeat.  PoU 


mercenariis  tuis.  270  P^ter  sancte,  Pater  clemen- 
tissime,  tu  me  supra  coelestia  evexisti,quiacoelestis 
gratiae  dulcedini  aliquando  familiarius  adniisisli.  Ego 
autem  peccavi  in  calum,  quia  tantis  paternitatis  tuae 
beneficiis  prorsus  indignum  me  exbibui.  Peccavi 
etiam  coram  te,  quia  non  erubui  ubique  mibi  pr%- 
sentem  faciem  majestatis  tuae,  semper  et  ubique  in- 
ttientem  sordes  iniquitatis  meae.  Jam  non  sum  di" 
§nus  vocari  filius  tuus,  quia  a  filialis  tramite  dile- 
ctionift  graviter  me  aberrasse  cognosco,  et,  ut  in 
eam  qua  filios  tuos  fovere  consuevisti  tuae  dulcedi- 
nis  gratiam  unquam  debeam  recipi,  nec  rogo,  nec 
rogare  praesumo.  Quia  indignum  me  judico,  fac  me 
tUHt  unum  ex  mercenariis  tuis,  dando  spiritum  ti- 


baec  ooelcsti  saginati  illius  vituli  convivio  familiarius 
admittilur,  suavius  reficitur,  de  quo  mox  subin* 
fertur : 

Et  adducite,  inquit,  vitulum  saginatum,  et  occiditet 
et  mandncemur  et  epulemur.  —  Vitulus  saginatus  est 
Dominus  noster  Jesus  Gbristus ,  qui  tunc  ei  addu- 
citur  et  occiditur,  cum  in  eadem  coelesti  suavitatc, 
in  eadem  spiritalis  Ixtitiae ,  quam  prius  cuni  Dco 
habuerat,  jucunditate  vivifico  cerporis  et  sanguinis 
Gbristi  convivio  spiritaliter  reficitur.  lloc  enim  ver- 
bis  sequentibus  typice  ostendit  bonus  ille  Pater, 
qui  dicit  :  manducemus  et  eputemur.  Sunt  quidam 
qui  manducant  et  epulantur,  sunt  qui  manducant 
et  non  epulantur.  Illi  quidem  in  illo  ccfilesti  cob- 


t09  HOMILIiE  DOMESICALES.  SIQ 

vivio  raandacant,  'ct  manducantes  'epiilanlur,  qui  A  inventus  est.  Ac  si  dicat  :  Fi/t,  qui  fiiialis  ftdei  inle- 

gritateni  mihi  servasti,  in  mortali  adhuc  corpore 


corpus  et  sanguinem  Ghristi  corpore  quidem  digne 
accipiunt,  et  per  abundantiam  suavitatis  internae 
sapore  divinitatis  illius  intus  animantur.  Illi  autem 
maaducant,  sed  non  epulantur,  qui  corpore  quidem 
accipiunt,  sed  coelestis  quae  in  eo  est  gustu  dulce- 
dinis  intus  privantur.  Sequitur : 

Erai  autem  filius  eju$  senior  in  agro.  Per  filium 
temorem,  qui  in  agro  est,  non  injuste  corpus  ho- 
minis  accipi  potest,  quod  recte  tunc  in  agro  dicitur 
manere,  quando  bouis  operibus  semper  se  studet 
exercere.  Filius  iste  senior^  homo  videlicet  cxterior 
ttudita  symphonia  et  chorot  spiritalis  utique  jucundi- 
lalis  272  jubilo,  quo  spiritus  exsultat  in  Domino, 
eom  tantam  circa  se  divinae  miserationis  dignatio- 


positus  sf^mper  mecuin  fuisti,  quia  sub  dommatio- 
nis  mese  imperio  pro  modulo  tuo  fideliter  militando 
mccum  permansisti.  Omnia  niea  tua  sunt,  quxa  bona 
et  mala,  prospera  et  adversa,  qua;  tibi  in  illa  vita 
occurrerunt,  ex  me  quidem  fuerunt.  Si  misericor- 
diter  tc  suscepi,  causa  salutts  tu»  feci ;  si  tentatio- 
nibus  cxpositum,  laboribus  attritum  ad  horam  dc- 
reliqui,  per  hoc  nihilominus  tux  iiitendebam  saluti. 
Sed  jam  omnia  mea  tua  sunt,  quia  ad  hanc  quam 
ultra  mccum  habiturus  es  gloriam,  tc  perduxerunt, 
ubi  in  setcrnse  beatitudinis  gaudiis  semper  mccuni 
epulaberis,  in  qua  hic  frnter  tuus,  hic  spiritus  tuus 
qui  mortuus  fuerat,  beata  immortalitate  ita  vcstie- 


nem  nullis  suis  meritis  promeruisse  se  recognoscit,  B  tur,  quod  nunquam  amplius  morictur  ;  qui  perierat 


Iq  quadam  bumili  gratiarum  actione  humiliat  se 
Deo  et  dicit  : 

Ecce  tot  annis  servio  tibi,  et  nunquam  mandatum 

tunm  prcpterivi,  et  nunquam  dedisti  mihi  ha^dum^  ul 

cum  amicis  meis  epularer.  Sed  postquam  hic  filius 

tuus^  qui  devoravit  substantiam  suam  cum  meretrici" 

tus ,  venit ,  occidisti  ei  vitulum  saginalum.  Yerba 

ista,  verba  sunt  non  indignantis  vel  odicntis,  sed 

Tere  poenitentis  et  amantis.  Dum  enim  totius  vitae 

considerat  negligentiam ,  miratur  circa  se  tantam 

dirinae  miserationis  clementiam.  Eccet  inquit,  tot 

aunis  servio  tibif  et  nunquam  mandatum  tuum  pra;- 

terivi.  Non  dicit  mandata,  sed  mandatum  tuum  nun- 

quam  pra^terivi,  Nemo  enim  est,  qui  in  cunctis  man- 

datis  Domini  fidelis  possit  inveniri.  Unius  mandati 

istius  observantia  est  hominis  in  spiritali  vita  per- 

severantia.  Quod  autem  addidit,  et  nunquam  dedisti 

mihi  hotdum,  per  hoc  significat  perfectam  pccniten- 

Ciam  peccatorum,  et  est,  quasi  dicat :  Ecce  tot  annis 

tUn  servioy  et  nunquam  mandatum  luum  prceterivif 

qaia  elsi  inutiliter  vixi,  habitu  tamen  et  corpore  a 

suseepto  spiritalis  vitae  tramite  nunquam  recessi,  et 

nunquam  dedisti  mihi  hcedttnif  quia  ad  perfectam 

poenitentiam  peccatorum  meorum,  quibus  iram  tuam 

menii,  adhuc  nunquam  perfecte  attingere  potui. 

Sed  postquam  hic  filius  tuus^  qui  devoravit  substan- 

tiam  suam  cum  meretricibus^  rentt,  occidisti  ei  viiu- 

lum  saginatum,  quia  miserum  spiritum  meum,  qui 

tibi  periit,  qui  immundis  cogitationibus,  nequissi-  d 

Biis  delectationibus  et  desideriis  prostitutus  et  quasi 

captirus  abductus,  omni  spiritalis  gratia  dulcedinis, 

^oam  acceperat,  juste  privari  meruit,  secundum 

nmltitudinem  misericordia;  tux  ad  sacramentum  ro- 

Gonciliationis  in  abundantia  pristinae  suavitalis  mi- 

lericorditer  dignatus  es  admittere.  lisec  est,  sicut 

liiximus,    humilis  quaedam    gratiarum    actio    ho- 

ninis  vere  pcenitentis,  sui  miseriam  et  Dei  miseri- 

cordiam  hamiliter  agnoscentis.  Quomodo  etiani  huic 

fiio  800  Deas  Pater  in  fine  vitae  suae  respondeat,  in 

ise  quoque  bujus  sancti  Evangelii  apte  demonstrat. 

273  ^<^<»  inquit,  tu  semper  mecum  es,  et  omnia  mea 
iua  sunt.  Epulari  autem  et  gaudere  oportebat,  quia 
hie  frater  tuus  mortuus  fuerat  et  revixit ,  verierat  et 


ita  invenietur,  ut  ab  xterna  mea  visioiie  nuaquam 
amplius  separetur. 

Haec  sunt  verba  evangelicae  lectionis,  quae  pro 
modulo  nostro,  sicut  ipse  Dominus  donarc  dignatus 
est,  exponendo  transcurrimus,  cujus  fincm  ut  ct 
nos  in  finc  nostro  audire  mereamur,  ipsiim  Patrem 
misericordiai  humiliter  dcpreccmur,  quatenus  ipsi, 
ipso  donante,  sic  in  prxscnti  scrviamus  ct  adhaerea- 
mus,  ut  in  fine  vitae  nostnc  hnnc  dulcissiniam  ejus 
vocem  juste  audirc  debcainus  :  Ft7t,  tu  bcmper  m«- 
cum  esy  et  omnia  mea  tua  sunt ;  ubi  cpulantcs  et 
gaudentcs  cum  ipso  in  gloria,  nulla  mortis  tir.ica- 
mus  tormenta.  Quod  ipse  pracstnre  dignctur  Douii- 
nus  noster  Jesus  Christus,  qui  cuiii  Patce  ct  Spi- 
ritu  sancto  vivit  et  regnat  pcr  omiiia  sa^cula  saecu* 
lorum.  Ainen. 

274  IIOMILIA  XXXII. 

IN   DOMINICAM   111,   QUADRACESIM.€   PRIMA. 

Erat  Jesus  ejiciens  da^monium  ,  et  illud  erat  mii- 
{iitn.  Et  cum  ejecisset  da^uwmum,  locutus  est  mutuSf 
et  admiratoB  swit  turba^  (Luc.  xi). 

Iii  Evangeliis  rccte  ad  hnnc  Dominicam  rcspicil 
spirilus  intellectus,  qui  et  oinniuo  in  hac  sacra 
Evangelii  lectione  est  necessariiis,  qiiia  nisi  adsit 
ipse,  ut  ad  intelligenda  ejusdcm  sacrae  lectionis 
mysteria  intellectuni  nobis  tribuat,  nihil  sibi  di- 
gnum ,  nihil  ad  noslram  eruditionem  idoncir.n  vi- 
dere  in  ea  poterimus. 

Et  satis  quidem  convenit  Evangelio  Scriptura 
Yeteris  Testamenti,  in  qua  de  Joseph  nocte  Icgimus 
et  audivimus,  quia  descendentes  ad  se  in  iEgyptum 
fratres  suos,  ut  cibos  cinerent,  agnoscens  noii  ost 
agnitus  ab  eis,  sed  quasi  ad  alienos  durius  loque* 
batur  eis  dicens  :  Exptoratores  estis,  ut  videatis  ttt- 
firmiora  terrce,  venistis.  Subjccitque  post  pauca,  ct 
ait  :  Per  salutem  Pharaonis  non  egrediemini  hinc^ 
donec  voiiat  frater  vester  minimus  (Gen.  xlii,  9,  et 
seqq.).  Joseph  iste  Ghristum  significat ,  qui  ut  frater 
noster  fieret,  de  celsitudine  divinitatis  sux  ad  ima 
nostne  mortalitatis  descendere  dignatus  est.  Ad 
huiic  fratrem  nostrum  oportet  nos  descendere»  ut 
emamus  victui  necessatia,  quia  apud  illiim  et  in 
vcrbis  cju$  animarum  nostrarum  pabula  semperra> 


aH  VEN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  212 

qulrere  debeinus    Sed  ille,  sicul  Joseph  fratribus  A  anti«iui,  qui  per  Pliaraoneni  iiileHigitiir.  Quod  autein 
suis,  dure  plerumquc  loquitur  nobis.  De  le  quo- 
dammodo  in  bac,  quae  prae  manibus  est,    saiicti 
Eyangelii  lectione  loquifur  ad  nos;  dura  enini  cl 


dtflicilis  est  ad  intelligenduin  ct  explananduni. 

Sed  ne  intactum  relinquamus,  quod  uit  Joscpb  : 
Exploratores  estis ,  ut  vidcatis  inftrmiora  terrai,  ve- 
uistisy  exploratorum  nomine  nos  ipsos  possunius 
i«telligere.  Nec  incongrue  :  quid  enim  aliud  quam 
eKploratores  sumus  dum  diligenter  verba  sacrae 
Scripturse  riinamur  investigando  et  explorando,  si 
qtiid  invenire  In  ca  possimus,  quod  ad  eruditionem 
et  consolationem  salulemque  nostram  respiciat? 
Videre  infirmiora  terrm  venimus,  275  dum  planiora 
ejusdem  sacrse  Seripturae  loca  quoBrimus,  per  qiiae 


addit  :  Non  egrediemini  liincy  per  hoc  ostendit  quia 
higredi  quidem  in  sacrara  Scrlpturam  possumus, 
aliquid  cx  ea  quod  sapiat  et  reficiat  contuendo 
egredi  nunquam  poteriinus  plene  atquc  pcrfccle 
cam  qux  in  illa  latct  dulcedinein  intelligcndo.  Sin 
ct  pra^sentis  sancti  Evangelii  verba,  licct  dure  lo- 
qualur  in  illis  Dominus,  licet  dure  sonent  exterius, 
plena  tamen  sunt  eruditionis  bumana;  vitx,  plena 
consolationis  et  gratiae.  Ait  namque  evangelista  : 
Erat  Jesus  ejiciens  damoniuni^  et  illud  eral  mU' 
tum,  Noniine  bujus  divmonii  aroor  sieculi  non  in* 
congrue  valet  intelligi.  Hoc  dsemonium  quodam- 
niodo  mutum  est,  quia  quandiu  quis  pernicioso  sne- 
culi  bujus  amore  obsessus  tenetur,  nec  ea,  quae  sa- 


pateat  nobis  introitus  ad  lirmiora  et  diQiciliora.  Sed  B  lutis  suae  sunt,  nec  qux  ad  laudem  ct  bonorcm  Dci 


ufiter  nobis  explorantibus,  et  inlirmiora  terra)  videre 
queercntibus,  qnid  noster  Josepb  dicat,  audiamus  : 
Per  salutem  Pharaonis,  inquit,  non  egrediemini  hinc, 
dsnec  veniat  frater  vester  minimus;  [ratrem  vestrum 
minimum  ad  me  adducite,  ToUensque  Simeon  ligavit 
ilHs  prtBsentibus.  Josepb,  ut  dixiinus,  Gbristum  si- 
gjiificat,  fratrcs  ejus  diversas  spiritales  virtutes, 
iiiter  quas  duoe  praecipuae  sunt,  quae  per  diios  illos 
fratres  Simeon  et  Benjamhi,  quoruin  unus  ligatur, 
«t  alter  acquiratur,  congrue  accipi  possunl.  Per 
Simeou  qui  interpretatur  audiens  tristitiam,  tiKRor; 
per  Benjamin ,  qui  filius  dextera:  dicitur,  amor  in- 
lelligilur  :  sive  per  Simeon  prajsens  vita,  per  Benja- 
niti   filium  dexterae,   dextera,  id  est  scterna  vila. 


rcspiciunt ,  loqiii  potest.  Ejicit  autem  illud  Jtsus , 
quando  miserationis  suae  gratia  cor  hominis  mise- 
ricorditer  praevenit,  et  ejecto  amore  saeculi  et  vi- 
tiorum  ad  amorem  suum  et  sanctum  conversationis 
desiderium  ascendit,  sicqtie  fit  quod  sequitur  : 

Et  cum  ejecissel  da^monium^  locutus  est  mutus. 
Loquitur  inutus,  dum  bomo  liberatus  a  saeculo  et 
in  laudem  Gonditoris  et  in  verba  confessionis  diu 
tacentia  ora  relax 

Et  admiratce  sunt  turba^.  Per  admirantes  turbat 
turbatos  sensus  bominis  apte  intelligerc  possurous, 
qui  admirantur  nunc  prae  gaudio  et  amorc,  nunc 
prac  timore  et  pavorc.  Prac  gaudio  et  amore  homo 
adaiiratur,  quando  gaudet  et  laetatur,  quod  libera- 


-_,  ,  —  —  — ^ —  — ,      — — ,  ^^ ^ ,  ^ 

qiiac  seroper  dextera   est  nihilque  sinistrum    re-      tus  est  a  saeculo  et  peccatis  saeculi.  Admiratur  prse 


cipit,  apte  intel|igi  poterit.  £t  bene  verbiim  hoc 
gudiens  tristiliam,  vel  prajsenti  vitse  vel  limori , 
qui  in  praesenti  vita  omnino  necessarius  est  con- 
%ni\i,  Quid  enim  est  audire  tristitiain  iiisi  ti- 
mere  peccata,  et  qu»  post  vitain  haiic  reposita  au- 
iXt  peccatoribus  seterna  supplicia?  Ligato  Simeone 
Benjamin  adducitur,  adduclo  Benjamin  Siineon 
absolvitur.  Ligat,  iino  alligat  sibi  Deus,  qui  est  vcrus 
Joseph ,  Kominein  primo  per  timorcm,  ut  per  vin- 
cuia  timoris  ad  libertatem  eum  pervehat  suavissimi 
anioris.  Fratrenit  inquit,  veslrum  minimum  adducite 
ad  me .  Quomodo  spiritus  amoris,  cui  nihil  excel- 
lentius,  nihil  dignitis  est,  minimus  dici  potest  ?  Pos- 


timore,  quando  pavere  et  timere  incipil,  quomodo 
inter  diversas,  qua5  occurrunt,  tentationes  subsi- 
stcre  possit.  Nain  dum  in  hoc  saeculo  homo  est,  et 
saeculariter  ac  voluptuose  vivit,  in  requie  quodam- 
raodo  est.  Relicto  autem  sacculo  cum  ad  spiritalis 
vitae  militiam  transierit,  forte  et  laboriosum  certa- 
men  aggreditur,  quod  nunquam  nisi  cum  roorte 
finietur.  Undc  Saloroon  :  Ff/i,  inquil,  accedtns  ad 
servitutem  Dei,  $ta  in  timore,  et  pra^ara  animan 
tuam  ad  lentationem  (Eccli.  ii,  i.)  Et  Dominus  in 
alio  Evangelio  :  Qm«,  277  inquil,  vestrum  habens 
servum  arantem  aut  pascentem,  qui  regresso  de  agro 
dicat  iUi  statim :  Transi  et  recumbe,  et  non  dicit  ei : 


set  quidem  dici  maximus,  cui  nihil  est  excellentius.  d  para^  quod  connem  et  pracinge  te,  el  ministra  mild 


Sed  recte  dicitur  minimus,  quia  vere  minimum, 
yere  humillimum  facit  cor  hominis.  Nunquain  ennn 
^ic  hpmiliatur  homo  per  ^pirUum  timoris,  quo  r.odo 
humiliatur  per  spiritum  amorls.  Absoluto  itaque 
^imeone,  evacuato,  inquam,  praesentis  vitsc  tiinore, 
per  Benjamin,  per  perfectum  utique  Dei  et  proximi 
^imorero  aeternae  vitae  capiemus  haercditateni. 

Nec  praetereundum  quod  dicit  :  Per  salutem 
Pharaoni»  non  egrediemini  hinc^  donec  veniat  frater 
pester  minimus,  Pharao  significat  diabolum.  Benc 
4ieit  per  talutem  Pharaonis ,  quasi  contra  salutem 
Pharaonis  quia  duro  nos  ad  eroenda  victui  nostro 
nccessaria  sacraro  276  Scripturaiu  explorando 
circuimus ,  oroniao  agiinut  coutra  saluteip  liostis 


{Luc.  xvti,  7.)  Videamus  quoroodo  electus  ejus  di- 
scipulus  Paulus,  regressus  de"agro  non  stalim  Irans- 
ierit,  et  recubuerit,  sed  diversarum  tentationum 
stiinulos  sustincndo  laboraveril.  Ait  enim  ipse  de 
se  :  Ne  magniludo  revelationum  extoUat  me,  datui 
est  mihi  stimulut  carnis  meoj  angelus  Satanoj ,  ui 
me  colaphiiet  (II  Cor.  xn).  Sic  Paulus  qui  raptus 
usque  ad  terlium  coeluin  audivit  arcaiia  verba,  quae 
non  licet  horoini  loqui,  absque  tenlationum  ceru- 
mine  vivere  non  potuit.  Sic  nuUus  servorum  ChrisU 
sine  succedentium  tentationuro  adversitatibus  vivere 
In  bac  vita  poierit.  Has  namque  adversitates  et  di- 
versitates  gubjecta  Evangelii  verba  notant  ex  parto 
cl  insinuant.  Nam  sequitur  : 


SI3 


nOM!LIiE  DOM!NIC.U.ES. 


Sll 


Qttidam  autemex  els  dixerunt :  im  Deeliebufprin-  A  Aposloluiii,  caroconciipisccre  iiicipil  adversus  spi- 


cipe  dtrmoniorum  ejicit  docmonia,  Per  dcemonia  In- 
leliiguntur  mala  opera;  in  Beelzebub^  quod  inter- 
pretatur  tir  muscarumt  intclligi  non  incongrue  po- 
test  fortitudo  sordidaruni  cogitationum,  quse  prin- 
ceps  diemonicrum  convcnienter  nominalur ,  quia 
quidquid  malorura  operum  est,  primum  a  malis  et 
sordidis  cogitationibus  initiatur.  Plerumque  enim 
solet  contingere,  dum  valida  omnipotentis  Dei  mi- 
serajtione  bomo  a  dsemoniis,  hoc  est  a  malis  et  dae- 
luouiacis  actibus  eripitur,  quod  tanta  sordidarum 
cogitationum  fortitudine  opprimitur,  quantam  nun- 
quam  se  iu  saeculb  et  peccatis  sxcuii  positum  susti- 
nuisse  reminiscitur.  Unde  ex  intimo  trahens  suspiria 
in  haec  plerumque  prorumpit  verba :  In  Beelzebub 


rituni,  ct  spiritus  adversiis  caruem,  qiiandoten- 
tatio  per  gratiam  Dei  amore  ct  voluplalibus  sxculi 
regnum  injustili»,  quod  est  regnum  diaboli,  esse 
desinil ,  fitque  regnum  justiliae,  quod  est  rcgnura 
Dei.  Facta  bona  hacdivisione  desolatur  eiiSim  bona 
et  salubri  dcsolalione  :  bene,  inquam ,  desolatur, 
quando  relicto  saeculo  amicorunique  consolalion^ 
totum  se  ad  Deum  converlit,  in  ipso  solo  omnem 
spem  suam  atque  consolationem  ponit.'lbi  sane  im- 
pletur,  quod  sequitur : 

279  ^'  domus  supra  domum  cadit.  Est  domus 
carnis,  et  est  domus  mentis.  Domus  superior,  qu» 
est  domus  mcntis  supra  domum  inferiorem,  quse  es% 
donuis  carnis,  cadit^  quando  corde  et  corpore  vera 


principe  dcemoniorum  ejicit  dojmoniaf  ac  si  dicat :  B  coram  Deo  Iiumiliatus  fuerit.  Hunc  tamen  nec  sio 


0  miserator  Domine  I  ejecisti  dsemonia,  a  diaboli- 
r.is  Actibus  eripuisti  me  misericordia  tua,  et  hoc  in 
Beelxebub  principe  d(Bmoniorum ;  quia  deprimit  me 
et  angustat  intolerabilis  sordidarum  tumultus  cogi- 
tationum.  Quid  abjecisse  sordes  maloruni  operu|n' 
profuit,  si  tantis  immundarum  sordes  cogitatio- 
num  sustinere  futurum  fuit  ? 

Alii  autem  tentantes  signum  de  coeh  quasrebant 
«b  ea.  Per  verba  haec  alia ,  ut  mihi  videtur,  tentatio 
notatur  huic  non  dissimilis,  qua  simili  modo  fit  in 
corde  unius  ejusdemque  hominis.  Nam  278  «Itim 
modo  sordidis  cogitationihus  impugnari  se  dolet  et 
gemit,  modo  coelestis  fieri,  hoc  est  coelestem  et 
perfectam  vitam  habere,  et  habere  videri  appelit 
[cod.  appetens],  quasi  signum  de  coelo  quaril,  Et 
hoc  est  tcntare  quodammodo  Deuni.  Nam  fieri  ita 
pon  convenit.  sed  expedit  magis  homini,  ut  exerci- 
taltts  et  enidi  us  laboribus  atque  tentationibus  hu' 
milietur,  sicque  per  veram  humilitatem  ad  veram 
proficiatperfectionem.  Hoc  etenim  et  aliunde  noUt 
nobis  Scriptura,  quae  dicit :  Ilaj  sunt  gentes,  quas 
dereliquit  Dominus  y  ut  erudiret  in  eis  Israelem 
(Judic.  III,  I).  Igitur  nunquam,  sicut  diximus,  esse 
polest  bomo  sine  tentationibus.  Et  quid  mirum? 
Haec  enim  suut  studia  et  opera  diaboli,  qui  semper 
fugitivum  suum  quasi  e  vestigio  insequitur ,  quia 
quem  amisisse  se  dolet,  diversis,  ut  praecipitet,  ad- 
yersitatibus  incumbere  solet.  Non  magn^pcre  curat 


diabolus  deserit,  sed  nunc  his,  nunc  iliis,  nunc 
tristibus,  nunc  jucundis  rebus  impetit,  atque  per 
hoc  regnum  ejus  in  homine  destruitur,  quemadmo- 
dum  sequentibus  Domini  verbis  ostenditur,  cum 
dixit ; 

Si  autem  et  Satanas  in  selpsum  divisus  est,  quo- 
modo  stabit  regnum  ejus  ?  Post  conversionem  homi- 
nis  fit  Satanas  in  seipsum  divisus,  quando  diversis 
et  talibus,  qua  sibi  invicem  conlrariae  sunt,  tenta- 
tionibus  hominem  eum  impugnat.  Et  ut  e  multis 
pauca  dicamus,  voluptascarnis,  et  ira  atque  invidia, 
avaritia  et  caitcra  his  similia  sibi  invicem  omnino 
sunt  conlraria,  maximecum  ista  delectent,et  laetum 
atquejucundum  faciant  Iiominem,  isla  iristein  ac 
turbidam  reddanl  menlem.  Nec  caret  pietatis  gratia 
haec  Domini  inlerrogatio,  qua  dicitur  : 

Quomodo  stabit  regnum  ejus  ?Qui  interrogat,  ideo 
utique  inlerrogat,  ut  sciat,  quod  interrogat.  Sed  non 
talis  est  interrogalio  Domini,  quia  oinnia  scit,  om- 
nia  antequam  fiantintclligit.  IJeo  utique  interrogat, 
ut  nescicntesnos  sua  inlerrogatione  scienles  faciat. 
Quomodo,  inqniU  stabit  regnum  ejus?  quasi  dicat : 
Si  Sanatas  in  scipsum  est  divisus,  nunc  his,  nunc 
illis,  quse  sibi  invicem  contraria  sunt,  impugnans 
vos  tcntationibus  in  hoc  cognoscetis  quia  non 
stabit,  hoc  est  non  durabit  in  vobis  regnum  ejus, 
Ideo  ulique  non  stabit,  imo  dc&truetur  in  vobis 
regnum  ejusj  quod  est  regnum  injustitiae,  quia  dici^ 


de  saBCuIaribus,  sed  omnis  conatus  ejus  est  ad  de-  D  tis  in  Beelzebub  me  ejicere  dcemonia.  Si  autem  ego 


cipiendum  spiritales  mundiqu^  contcmptores,  Ab- 
Morbebit  enim  /lurtunt,  ut  ait  beatus  Job,  et  non  mi- 
rabitur^  $e4  h^bet  fiduciam,  ut  influat  Jordanis  in 
at  ejus  (Job  ii,  18).  Hos  tainen,  ne  defician^  in 
tribulationibus,  sequentibus  verbis  misericorditer 
cooSiplatur  Domipus.  Nam  sequitur : 

Ipu  auUm,  tff  rirfir,  cogitationes  eorum,  dixit 
eis :  Omne  regnum  in  seipsum  divisum  desolatur. 
Omne  regnum  omnis  est  homo,  et  omnis  homo  aut 
reipnum  est  Dei,  aut  regnum  diaboll,  aut  regnum 
jnstiti»,  aut  regnu^i  injustitiae.  IToc  omne  regnum 
indivisum  quodammodo  mnnet ,  quando  homo  tq- 
|os,  hoc  est  corpore  simul  et  corde  amorc  saeculi 
ppssidet-.ir*^  in  seipsnm  verorfirrrfifwr,  qnnndo,  juita 


in  Beelzebub  ejicio  dwmonia^  filii  vestri  in  quo  eji- 
ciunt  ?  Quod  cst  dicere  :  Si  videtur  vobis  durum  et 
iRt(»lcrabile,  ejeclis  per  mc  dxmoniis  malorum  ope^ 
ruin,  sordidaruni  perinitlente  mc  inquictari  vos  ta,- 
niultibus  cogitationuni,  respice  ad  filios  vestrot. 
Redile  ad  vos,  inlra  vos  respicite  intentiones  cogi.- 
tationum  veslrarum  ;  diligentcr,  inquam,  considet 
rate  quomodo  suscipiatis  eas.  Sunt  quidem  vobis 
signum  pcrdif^onis,  si  diligitis  eas,  si  delectamini 
in  eis  ;  sunt  vobis  indicium  salvationis,  280  ^^  ^^ 
probantes  eas  contristamini  ex  eis.  Sed  quia  scioi 
quod  non  diligitis  eas,  sed  polius  reprobatis,  ideo 
ipsijudices  vestri  erunt.  Ipsi  utique  filiiwstri,  ipSf^et 
inquain,  inlcnUoncs  cogitatiomun  vcsiraruni,  qtia^ 


215 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEXSIS 


2I(S 


tcstantiir  Tobis,  quia  cjititis  eas*  quia  non  libenter  A  Fiducia  enim  antiqui  liostis  est  consentanea  volun- 


SHScipitis  eas,  ipsae  judicabunt  vos  dignos  seternac 
vitx,  dignos  a;temae  coronx  et  gloriae. 

Porro  81  in  digito  Dei  ejicio  dcemonia ,  profecto  per- 
veuit  in  vos  regnum  Dei^  boc  est  quaecunque  feci  vo- 
biscum,  fcci  in  Spiritu  sancto  et  per  Spiritum  san- 
clum.  Porro  si  boc  ita  est,  si  ego,  imo  quia  cgo,  qui 
Ycra  et  perfecta  veritas  sura,  in  digito  Dei,  hoc  est, 
in  Spiritu  Dei,  erui  vos  de  sxculo  e(  actibus  saeculi, 
etsi  jam  tentamini,  non  est  boc  signum  periculi, 
Profecto  enim  pervenit  in  vos  regnum  Dei.  Quomodo 
dicit,  regnumDei^t  Quid  est  regnum  Dei?  Regnumf 
Dei  est,  ut  dicit  Apostolus,  ;u5tftiVi,  pax  et  gaudium 
in  Spiritu  sancto  (Rom,  xiv,  17).  Et  est  quasi  dicat 
Dominus  :  Mon  conturbet  vos  quidquid  tcntante  vos 


tas  hominis.  Non  multum  curat,  non  multum  Ixta- 
tur  de  exteriori  peccati  opere,  si  non  adsit  voluntas 
et  consensus  peccati  in  corde.  Labitur  enim  ali- 
quando  bomo  ex  infirmitate  carnis,  aliquando  ex  re- 
pentina  quadam  praecipitatione  absque  omni  mentis 
deliberatione.  Sed  in  boc  non  muItumconQditdiabo- 
lus.  Non  est  enim  homo  ille  armiger  ejus.  Ubi  deli« 
beratio  peccati  prius  erat,  ibi  sunt  arma  ejus,  in  qui^ 
bus  confidebat.  Quemcunque  ehim  per  consensum  ce« 
perit  et  possederit,  in  hoc  multum  ipse  confidit.  Illud 
confidere  cjusnibil  aliudest  quam  spes  et  laetitia  illa, 
quam  habet,  ut  homo  ille  in  aeternum  cum  ipso 
pereat,  nunquam  ab  ejus  potestate  eripi  valeat. 
Sed  superveniens  fortior  ille,  Spiritus  sanctus. 


et  in^pugnante  diabolo  patimini.  Per  hoc  enim  de-  ^  cum  devicto  eo  universa  arma  ejus,  in  quibus  conft^ 


structoin  vobis  regno  diaboli  justitiam,  id  est  re- 
missionem  peccatorum  consequemini ;  per  hoc  data 
Tobis  desupcr  pace  a  vitiis  proficietis  ad  gaudium, 
quod  est  in  Spiritu  sancto,  gaudium  utique  contem- 
plationis.  Unde  autem  sit  quod  homo  in  regno  Dei, 
in  spiritali,  dico,  vita  positus  tantam  sordidarum 
immunditiam  cogitationum  patiatur,  quantam  nun- 
quam,  donec  in  regno  diaboli  visus  est,  sustinuit, 
sequentibus  verbis  mauifestat  Dominus,  cum  sub- 
jungit : 

Cum  fortis  armatus  custodit  atrium  suum  ,  in 
face  sunt  eaqux  possidet,  Fortis  iste  armalus  non 
incongrue  accipiendus  est  bumani  generis  inimicus 
diabolus,  qui  b^ne  et  fortis  dicitur  et  armatus.  For^  . 
tis  enim  est  ex  natura,  fortis  ex  sapientia,  fortis  ex 
propria  nialitia,  armatus  vero  ex  consensu  homims. 
Nulla  enim  sua  fortitudine  bomini  praevaleret,  si 
ipse  bomo  per  consensuui  ei  arma  non  submini- 
straret.  Fortis  armati  hujus  atrium  cor  peccatoris 
;estimo  non  injuste  accipicnduni ,  quod  quandiu 
quasi  custodiendo  libere  inbabitat,  in  pace  sunt  ea 
quce  possidet.  Sed  pax  ista  pax  mala  est,  pax  281 
utique  diaboli  cpntraria  omnino  paci  Del,  pax  vi- 
delicet  illa,  quae  inter  diabolum  et  hominem  est, 
quando  voiuntas  hominis  ita  concordat  voluntati 
diaboli,  ut  parum  aut  nibil  ille  suggerat,  quod  iste 
per  dclectationem  aut  consensum  vel  ctiam  actum 
peccati  non  perficiat. 


debat,  abstulerit,  sicut  praedittum  est,  spolia  etiam 
eis  distribuet,  Sicut  interiores  sensus  hominis  per 
arma  intelleximus,  sic  pcr  spolia  exteriora  hominis 
membra  accipere  possumus.  Et  bene  dicit :  spolia 
ejus,  Nihil  enim  ad  diabolumde  homine  pertinet, 
cum  sit  creatura  et  imago  Dei,  sed  furtive  et  frau- 
duienter  quasi  282  spoliando  rapit  eum  Domino 
8U0,  quando  deceptum  fraudis  sux  malitia  suo  sub- 
jugat  dominio.  Haec  tamcn  spolia  forttor  ille  Spiri- 
tus  sanctus  supervenicns  potenter  distribuit^  boc  est 
ad  diversa  bona  opera  tribuit,  ad  decorem  et  bono- 
rem  atque  gloriam  domus  su;e,  sicut  ait  David  :  Et 
specieidomus  dividere  spolia  (Psal.  lxvii,  15).  Nam 
dum  homo  spoliante  diabolo  Deo  ablatus,  sed  su- 
perveniente  Spiritu  sancto  revocatus,  soli  Creatori 
suo  et  sensibus  cordis  ct  membris  corporis  fidcliter 
servire  coeperit,  tam  quod  vixit  quam  quod  vivit, 
totum  ad  laudem  et  honorem  Deo  ascribitur,  totum 
in  decorem  domus  Dei  reputabitur.  Sed  quia  sem* 
per  homo  adversarium  habct  diabolura,  qui  invi- 
dens  saluti  ejus  semper  laborat,  quomodo  eum  de- 
cipiat,  quanta  bonorum  operum  instantia,  quam 
soUicita  cordis  cogitationum  custodia  contra  insi-r 
dias  ejus  vigilandum  sit,  continuo  docet  nos  Domi- 
nus,  cum  subjungit  : 

Qui  non  est  mecum^  adversum  me  est ;  et  qui  non 
coUigit  mecum,  dispergit.  Quandiu  homo  vivit  pec- 
cato,  esse  ejus  non  esl  cum  Deo,  sed  est  adversus 


Si  autem  fortior  isto  superveniens  vicerit  eum,  uni-  D  Deum.  Cum  Deo  etiam  non  colligit,  quandiu  disper- 


versa  arma  ejus,  in  quibus  confidebat^  auferet^  et 
ipolia  ejus  distribuet.  Fortis  iste  Spiritus  sanctus 
non  incongrue  est  accipiendus,  qui  in  fortitudine 
grati»  suae  superveniens  vincit  diabolum,  quando 
splendore  suo  illuminat  cor  hominis  et  accendit,  ut 
resistere  diabolo,  malo  custodi  et  possessori  suo 
noverit  et  possit.  Yicto  boc  modo  forti  iilo  armato, 
universa  arma  ejus  in  quibus  confidebat,  auferet^ 
quando  interiores  sensus  hominis,  qui  condele- 
ctando  et  consentiendo  consiliis  et  suggestionibus 
diaboli  fortitudinem  ejus  juvabant,  ct  amplius  con- 
fortabant,  sublractos  diabolo  sux  subdil  potestati 
atque  dominio. 
Et  bene  dicit,  arma  ejus^  in  quibus  eonfidebat. 


sus  in  semctipso  vanis  et  noxiis  cogitationibus  inur 
tilis  diflluit.  Unde  quod  dicit  :  Qui  non  est  mecum, 
adversum  me  est^  et  qui  non  coUigit  mecum  dispergit^ 
per  hoc  armat  e\  instruii  militem  suuin,  ut  si  modo 
tentetur,  ne  ultra  suslineat,  vel  etiam  sustiuens  su- 
peretur,  esse  «uum  cum  Domino  faciat,  sempcr  cum 
Deo  colligat,  sit  cum  eo  in  opere  boni,  sit  cum  eo 
in  couscnsu  boni,  colligat  cum  eo  circa  cu«todiam 
cogitationum  suarum  summa  soUicitudine  vigilando» 
Et  hoc  non  ad  horam  n^c  ad  tempus,  sed  persev©- 
ret  in  bis  usque  ad  finem  vitae  suae,  quia  sicul  sem- 
per  dispergit,  sic  semper  colligere  eum  convenit. 
Nam  ut  nunquam  in  hac  vita  securus  sit,  sed  ha- 
beat  semper  uiidc  pugnet  et  coronelur  dc  durif 


^17  IIOMlLIif:  DOMINICALES 

prasdicti   fortis  armati   congressibus, 
eum  Doffiiiius  docet  in  sequentibus-: 

Cum  immundus  spiritus  exieril  ab  homine,  ambulat 
per  ioca  inaquosa,  quwrens  requiem^  et  non  inveniens, 
Per  iromundum  spiritum,  spirilum  luxuriae  aptc 
possumus  accipere,  qui  tunc  exit  ab  liomine^  quando 
dcserit  honio  saeculum  et  convertilur  ad  Dominum, 
quia  283  primum  est,  quod  apud  se  homo  salvari 
cupicns  dcsiderat,  ut  relicto  actg  peccati  caste 
deinceps  vivere  studeat,  sed  quia  talis  est  hic  spi- 
ritus,  quod  etiam  sanctos  et  perfectos  homincs  au- 
det  impugnare  recte  subjungitur  :  Ambutat  per  ioca 
inaquosa,  Qux  sunt  loca  illa  inaquosa^  nisi  corda 
iJla  sobrie  et  juste  viventium,  qui  ob  amorem  et  de- 
siderium  coelestis  patrise  quotidie  seipsos  arefaciunt, 
et  nullaii,  quantum  in  homine  est,  camalis  concu 
pisceutiae  aquas  recipiunt  ?  Per  baec  loca  inaquosa 
ambuiaty  quando  suggestionibus  et  immissionibus 
8uis  a  snx  castitatis  et  munditiae  bona  et  laudabili 
ariditate  revocare,  et  aquis  canialis  concupiscentix 
inAcere  elaborat,  ut  in  eis  quasi  in  locis  hunienti- 
bus  requiescat.  Sed  quia  hoc  facile  fieri  non  pote- 
rit,  apte  subjunxit  Dominus  et  ait,  quwrens  requkm^ 
et  non  inveniens.  Impugnationibus  enim  suis  in- 
quietare  eos  potest,  requiescere  in  eis  et  durare  apud 
illos  non  potest.  Unde  dicit  : 

Retertar  in  domum  meam^  unde  exivi.  Domusy 
vnde  exivitf  cor  peccatoris  est,  quod,  sicut  pra;di- 
ctum  est,  superveniente  fortiore  illo,  quod  est  spi- 


S18 

manifestius  A  hypocrisin  incipiunt,  et  vitiis  il:is«  quae  manifestd 
prius  in  illo  regnabant,  occulte  et  pcr  hypocrisin 
hominem  subjiciunt,  verbi  gratia,  ut  qui  manifests 
superbus  erat,  rursus  superbus  sit,  sed  superbum 
se  essc  sciri  nolit,  sicque  assumptis  septem  illis 
septem  nequitiarum  spiritibus  nequioribus  se  ipsis 
per  hypocrisim  factis,  dctcrior  regreditur  in  eum 
spiritus  imroundus  quam  exicril,  quando  eum  et 
superbum  et  hvpocrilam  facit,  impleturque  quod 
gequitur  : 

Et  sunt  novissima  liominis  illius  pejora  prioribus, 
Mala  erant  priora  ejus,  qiiando  se  superbicndo  exlu- 
lit,  pejora  sunt  novissima  ejus  prioribus^  quando  si- 
mulando  humilitalem  quam  non  hal)et,  et  superbus 
ct  hypocrita  fit. 

Factum  est  autem,  cum  liwc  diceret^  extollens  vo- 
cem  quwdam  mulier  de  turba  dixit :  Beatus  venter 
qui  te  portavity  et  ubera  quof  ^uxisti.  Plerumque  ubi 
in  sacra  Scriptura  legitur  :  factum  est,  ibi  aliquid 
grande  et  memorabile  opus  Dei  omnipotentis  signi- 
ficatur.  Et  vere  grande,  vere  magnificum  factum 
M(,  in  quacunqua  anima  Deus  omnipotens  hsec  om- 
nia,  qux  jam  audivimus,  occulta,  miserationis  et 
iiispirationis  suae  ntanu  operatus  fuerit,  quam  sic 
eruditam  intrinsecus  eo  usque  pietatis  suae  gratia 
provexerit,  quod  omnia  haec  in  semetipsa  cogno- 
scere  incipit.  Huic  nomen  istud,  qucedam  mulier^ 
apte  convenit.  Fit  enim  quasi  quatdam  et  singularis 
mulier  apud  Deum,  quando  vere  ad  amorem  Dei  et 


B 


ritus  sanctus,  devictus  dereliquit.  Ad  hanc  nimiruni  ^  ccelestis  vitae  desiderium  emollita  nil  sapit  extra 


domum  revertitur^  cum  ad  prioris  vitae  flagitia  rur- 
sus  eum  inflectere  nititur.  Quid  autem  sit  quod  ab 
bac  reversione  euni  impediat,  sequens  ordo  verbo- 
rum  mystice  insinuat.  Sequitur : 

Et  cum  venerity  invenit  scopis  mundatam  et  orna- 
iam,  ScopcB  ist»,  quibus  cor  illud,  quod  fuit  domus 
fliaboli,  emundatur  ct  ornatur,  est  pcccatorum  con- 
fessio  et  peccatorum  satisfactio ;  per  confcssioneui 
enim  horoo  mundatur,  pcr  salisfactioncm  ornatur. 
6ed  sic  mundari  ct  ornari  non  multum  prodcrit,  si 
in  vera  se  humilitate  homo  non  custodierit.  Per  su- 
perbiam  enim  revertcndi  in  domum  suam  occasio 
tribuitur  immundo  spiritui,  sicut  sequentibus  Do- 
mini  verbis  manifestius  innuitur,  cum  dicitur  : 

Et  tunc  vadit,  et  assumit  alios  septem  spiritus  ne- 
quiores  se,  et  ingressi  habitant  ibi.  Septeni  principa- 
lia  vitia  sunt,  per  qux  septem  maligni  spiritns  eis- 
dem  viliis  principantes  accipi  possunt,  ira  vidcii- 
cet*  et  invidia,  avaritia  et  supcrbia,  vana  gloria, 
acedia  et  gula,  ^S^  ^^^^'""^  ^^^  luxuria.  Spiritus 
jlle,  qoi  huic  vitio  principatur,  congrue  utpote  re- 
liqua  omuia  sub  se  habens  vitia,  immundus  spiri' 
ius  nominatur.  Sed  quare  dicit :  assumit  alios  se- 
fUm  sfriritus  nequiores  se?  Sunt  quidem  iidem  ipsi 
in  scia,  sed  alii  in  habitu,  dum  per  hypocrisin  se 
palliant,  ut  pemiciosius  hominem  prosternere  va- 
leant.  Fiunt  etiam  nequiores  s«,  seip^J^  utique.  Et 
ingressi  habitant  t6t,  quando  domum  illam,  cor 
flliid,  a  quo  exierant,  repeterc  el  inhabitare  pcr 


Deum.  In  hac  sana  suavitatis  dulcedine  Deo  con- 
juncta  magnifice  plcrumque  extollit  vocem  de  turba, 
quando  gustu  divinae  contemplationis  animata,  de* 
turbata  illa  cogilationc,  quam  prius  habuit,  totam 
se  ad  diligendum  Deum  recoliigit,  vocemque  28S 
cordis  et  corporis  iu  laudem  exaltat  Gonditoris  : 
Betilusy  inquit,  venter  qui  te  portavit,  et  ubera  qua: 
suxisti.  Nomine  ventris  intelligitur  memoria  homi» 
nis,  per  duo  ubera  aut  duo  Testamcnta,  aut  iduo 
compunctionis  genera  apte  figurantur.  Et  est  quasi 
dicat  :  0  Domine,  fons  totius  dulcedinis  et  gratiae* 
cognosco  jam  donante  tc,  quam  suave  sit  semper 
mcditari  in  te,  quod  omnino  beata  sit  anima  illa, 
quae  in  ventre  memorise  suie  assidue  portaverit  te, 
D  quae  impraegnata  per  te,  sedulo  manserit  in  te.  Et 
ubera  quce  suxistiy  dulce  quodammodo  lac  anima 
sugendum  praebet,  quae  colligit  in  se  Novi  Veleris- 
que  sacramenta  Scripturae.  Sed  et  suavius  adhuc 
et  delectabilius  ex  ea  lactatur,  quando  aut  e::  re- 
cordatione  peccatorum  compuncta,  aut  desiderio 
vitae  aeternac  suaviter  succcnsa  validoque  iacryma- 
rum  fonte  inebriata  ad  Deum  sublevatur.  Hoc  est 
utique  quod  beata  muUer,  beata  videlicet  anima  iit 
se  experta  beatificat  et  laudat,  cum  dicit  :  Beatus 
venter  qui  te  portavit,  et  ubera  quas  suxisti.  Hune 
ejus  sermonem  confirmat  responsione  sua  Dominus 
cum  dixit  : 

Quinimo  beati  qui  audiunt  verbum  Dei ,  et  cMnstih' 
diunt  illud.  Quasi  dicat  :  Verc  ita  est,  ut  asseris* 


m  VEN.    CODEFRiDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  5>0 

Sed  ct  illi  beali,  illi  uliqueaeteriuebeatitudinisprae-  A  manitm  dominoR  bucb^  ita  oculi  uostri  ad  Dominum 


niio  digni  sunt,  qui  pia  avlditate  ad  verbum  Dei  au- 
rero  corporis  inclinant ,  atque  quae  auditu  exteriori 
perceperint,  intus  vigilanter  ac  sollicite  custodiunt 
et  reponunt  in  visceribus  cordis,  donec  adjuvante 
etcooperante  Deo  ad  hoc  convalescant,  ut  quaemen- 
tis  intelleclu  perceperint ,  effectu  boni  operis  adim« 
piere  possint. 

Quaecunque  anima  illa  est  qux  sic  quemadmodura 
audivimus  ,  inspirante  Deo  et  adjuvante ,  extoHens 
vocem  de  turba  veraciter  dicere  potest  beatus  venter 
qui  te  portavit,  et  ubera  quce  suxistit  ha^c  jucundum 
missx  Iutroitum  laetanter  imponere  potest,  et  dicere : 
Ocuii  meisemper  ad  Ddmtitttm,  quia  ipse  evellet  de  la- 
queo  pedes  meos  (Psal.  xxiv,  15).  Tanto  enim  cla- 
rius  ad  videndum  Deum  et  diligendum  oculos  cor-  ^ 
dis  attollit,  quanto  clementius  diversos  praediclarum 
tentationum  laqueos,  quos  in  primordio  conversio- 
nis  susiinuit ,  sola  miserationis  illius  286  gr^^^a 
evaslsse  se  recognotcit,  et  quanto  per  veram  humi- 
litatem  mentisque  puritatem  unita  Deo  fuerit,  tanto 
fiducialiter  respectu  divinae  miserationis  adesse  sibi 
postulat  et  dicit :  Respiee  in  me,  et  miserere  mei,  quia 
unicus  et  pauper  sum  ego  (Psal.  xxiv,  16).  El  vere 
uoico  huic  et  pauperi,  hoc  est  unito  i^per  humilita- 
tem  Deo  Spiritui  congruit  satis  versus  qui  sequitur : 
Ad  tCf  Domine,  levavi  animam  meam,  Deus  meusy  in 
quem  confido^  nonerubescam  (Ibid.^  I,  2).  Nam  dum 
despectis,  quae  tempore  transeunt,  per  desiderium 


Deum  nostrum^  donec  minerealur  nostri.  Miserere 
nostri,  Domine,  miserere  nobis  (Ibid.,  2,  3). 

287  ^'uic  Qdelis  anim;e  supplicationi  coiicordat 
etiam  Oratio  hodierna,  qua  petimusDeura,  ul  et  vota 
humilium  resplciat,  atque  ad  dcfensionem  noslram 
dcxteram  suae  m^jesl^tis  extendat.  Exauditus  tun* 
dem  et  per  extentam  divinae  maj«::tatis  dexteram  li- 
beratus  a  tentationibus,  nee  non  cl  occulta,  atque 
indicibili  inspirationis  Dei  lingua  contra  multiplices 
inimici  insidias  secundum  pracmissam  sancti  Evau- 
geliilectionem  inslructus,  lactuscantabit  OHertoriumt 
et  dicet :  Justitice  Domini  rectoi,  Itetificantes  corda, 
et  \judicia\  dulciora  super  mel  et  favum ;  nam  et  ser- 
vus  tuus  custodit  ea\(Psal.  xviii,  9-12). 

Guslodlenti  tandcm  justitias  Dei  satis  congru\t 
Communip,  qua  dicitur :  Passer  invenit  sibi  domum, 
et  turtur  nidum,  ubi  reponat  puUos  syios  (Psul.  lxxxiii, 
4),  quando  desiderio  a;teraorum  sublcvata  terrcna 
cuncta  transvolat,  solum  Deuin  sitiens  diebus  vilae 
sux,  ubi  indesinenler  et  indericicntcr  adhaerendo 
illi  inter  beatos  illos,  qui  laudabunt  eum  in  soecula 
sacculonim,  sinc  ullo  defeclu  conteroplationis,  sine 
ullo  intervallo  mutationis  aeterna  illius  immutabil^- 
tate  perfruatur.  Ad  haiic  beatitudincm  perducat  nos 
qui  est  beatitudo  omnium  saiictorum  Jesus  Christus 
Dominus  nostcr,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto 
vivit  et  regnat  per  omnia  sxcula  saeciilorum.  Aniei\! 

288  HOMiLiA  xxxm. 


aeternorum  perfecte  ad  Deum  animam  levaverit,  ^  iifFERiAM  iipost  dominicamih,  QUAunAQEsiUiEPRiiiA 


tunc  primum  vere  in  Deum  confidit.  Spem  enim  quam- 
dam  el  fiduciam ,  quam  ante  nesciebat,  e%  miseri- 
cordia  Dei  concipil. 

Sed  quia  post  conversionem  suam  plerumque  ho- 
mo  diu  in  spiritaii  vita  est,  antequam  ad  hanc  gra- 
tiam  proficiat,  vel  etiam  post  perceptam  hanc  gra- 
tiam  rursum  vel  eisdem  vel  his  similibus  ad  impu- 
gnandum  et  subvertendum  euni  diabolus  tentationi- 
bus  arma  nequitiae  suae  instaurat ,  Graduale,  quod 
sequitur,  necesse  esl  habeat  ut  semper  canat :  £x- 
surge,  Domine,  non  prcevaleat  homo,  judicentur  gen- 
tes  in  conspectu  tuo  (Psal.  ix,  20).  Vel :  In  converten' 
do  inimicum  meum  retrorsum  infirmabuntur  et  pe- 
ribunt  a  facie  tua  (Ibid.^  4).  Exsurge  Domine.  Nam  si 


/;t  diebus  illis  Naaman  princeps  militia!  r^gi$  Syria: 
erat  vir  magnus  apud  dominum  suum  et  (lonorar 
tus  (IVReg.y). 

Pcr  Saaman,  quod  interpretatiim  decor  vel  com- 
motio  dicitur,  homo  quilibetnon  decorem  domusDci, 
sed  decorem  pnesentis  saeculi  diligcns,  non  incon- 
gruc  designari  creditur.  Nam  qui  decorem  mundanae 
pulchritudinis  qu^rit  et  diligit,  et  non  in  virtutihus, 
sed  in  vanitatibus  hujus  vitae  decorari  appetit,  dc- 
cor  quodammodo  non  boniis,  sed  malus  dici  et  vo- 
cari  potcrit.  Qui  dum  amoto  et  seposito  noxiaii  de* 
core  ad  saliitem  et  pQciiitcntiaro  Dco  ro.scrante  com- 
movebitur,  commotio  boiia,  el  non  mala  satis  justc 
vocari  merebitur.  Nam  hoc  mystico  comniotion^s 


tu  exsurrexeris,  si  ad  debellandum  eum,  qui  roe  im-  D  nomine  commotio  illa  salutaris,  commotio  contritio*. 


pugnat,  diabolum  brachio  fortitudinis  tux  me  con- 
fortaveris,  non  praevalcbit  homo,  ct  gentes  vitioruro, 
gentes  vitiosarumcogitationum  judicabunturin  con- 
spectu  tuo.  Converso  enim  per  visitantem  pietatis 
tuae  gratiam  inimico  roeo  relrorsuro  et  superato  in- 
firmabuntur  et  peribunt  a  facie  tua. 

Post  haec  recte  subsequitur  oratio  :  Ad  te  levavi 
ocuhs  meos,quihabitasinc(jsUs(PsaLcx\iit  1),  quia 
quaitto  magis  necessarium  esse  sibi  divinum  auxi- 
lium  conspicit,  tanto  majori  bumilitate  ac  devotionc 
quasi  sunlevatis  ad  Deum  oculis  mentis  et  corporis 
roisericordiam  ab  eo  postulat  el  exspectat,  subjun- 
gitque  el  dicit :  Ecce ,  sicut  oculi  servorutn  in  ma- 
Htbuf  dominorum  tuorum,  ci  sicu:  cculi  ancilla'  in 


nis  et  po^nitentise  expriniitur,  qui  sibimetipsi  salu 
briter  iratus  ,  huroititer  poenitendo  commovebitur, 
eo  quod  dccorcm  et  pulfhritudinem  interioris  ho- 
minis  neglexerit,  carneroque  suam  in  brcvi  fiiiicii- 
dam,  putrcdinc  et  vcrinibus  consumendam,  tanto- 
pere  decoravcrit. 

Yerumtamen  priiisquam  haec  salubris  in  illo  fiai 
commotioy  princeps  erit  militio!  regis  Syriw.  Pcr  Sij- 
riam,  quae  interpretatur  sublimitas,  cor  siiblinie  ct 
altum  intelligere  possiimus.  Rcx  vero  vcl  Doininus 
hujus  subliiuis  Syriae  clatus  ct  superbus  accipiendus 
est  spiritus  hominis,  in  cujus  militia,  dum  adbuc 
male  decorus  isle  Naanian  quasi  princeps  gloriosuii 
militat,  wag\unr  sc  ct  honoratum  apud  cuindero  dq^ 


m  IIOMILTiE  DOMINICALES.  kS2 

mmdm  $uum  existimat.  Quia  cnim  apud  dominum  A  ptfe//a  locuta  sit  nMiitianter,  Intelligere  possumits? 


Muim,  apud  superhum  spiritum  suum,  semetipsum 
In  oculis  suis  lionorat  et  magniflcat,  magnificari  ni* 
liilominus  et  lionorari  ab  omnibus  desiderat.  El  ideo 
niirum  Talde  est  quod  sequitur,  quod  per  illum  Do- 
miuus  salutem  Syriae  dedisse  describitur: 

Per  iUumy  inquit,  dedit  Dominus  salutem  Syrio!, 
Eral  autem  vir  fortis  et  dives,  sed  leprosus.  Mira  et 
ineffabilia  divinae  pietatis  magnalia  hoc  in  ioco  pen- 
sare  possumus.  Nam  289  iicet  Naaman  isle  fortis 
in  malis,  dives  in  peccatis,  peccatorum  sit  lepra  de- 
formis,  per  illum  tamen  salus  Sf/nof,  salus,  inquam 
humiliiatis  sublimi  cordi  a  Domino  dabitur,  quando, 
u|  praedlctum  est,  a  decore  vaniutis  ad  decorem  bo- 
norum  operum  bomo  exterior  per  poenitentiam  com- 


Ingreditur  Naaman,  bonio  scilicet  cxterior,  ad  Do^ 
minumsuum,  id  estad  spiritum  suum,verbaque  puel* 
lae  loqueutis  quodammodo  nuntiat,  dum  invicem  sibi 
corpus  et  spiritus  consentiunt,  dum  concordi  devo- 
tione  conveniunt,  ut  terram  Israel,  terram  sanctse 
conversationis  intrare  non  difierant,  queroadmoilum 
puelia  illa,  bona  vidclicet  voluntas,  jam  diu  occuile 
suggesserit.  Unde  scquitur : 

Dixitque  ei  rex  Syria: :  Yade,  et  mittam  littera» 
ad  regem  Israel.  Dicere  istud  facere  est.  Dicit  sxpe 
memoratus  rex  Syrix,  spiritus  scilicet  bominis  bo- 
mini  extcriori,  ut  vadat,  ut  ad  conversionem  veniat, 
ut  bonum  quod  proposuit  festinanter  perflciat.  Et 
mf((am,  inquit,  litteras  regi  i«rae/.  Litieras  regi  Is- 


mofebitur,  et  sic  cor,  quod  prius  sublime  fuit  et  al-  B  rael  mitlere  est  spiritali  magistro  verbis  innotescere 


tum,  ad  humilitatem  inclinabitur. 

Porro,  inquit,  de  Syria  egressi  fuerant  latrunculi^ 
€i  eaptivam  duxerant  de  terra  Israel  puellam  captivam, 
ques  erat  m  obsequio  uxoris  Naaman.  Postquam  jam 
dictasalushumilitatisincboari  coepitin  homine,  egre- 
dbiniur,  hoc  est  de  corde  prius  sublimi  valde  velut 
quidam  (alntncti/t,  cogitationes  scilicet,  non  magnae, 
noa  altae,  sed  humiles  et  parvulae,  quse  de  terra  Israclt 
de  sptritaU  videlicet  couversatione,  puellam  addu- 
cuni  parvuiam,  id  est  voluntatem  bonam,  sed  adliuc 
iDodicam  et  non  perrectam,  et  ideo  quodammodo 
eaptivam.  Qui  captivus  ab  alio  tenetur  et  conslringi- 
tur  non  propriae  voluntati,  non  propriae  liberiati  scr- 
Tire  permittitur.  Sic  et  voiuntas  bona,  scd  adbuc  ^ 
parvula,  quasi  captiva  esse  dicitur,  eo  quod  nondum 
Telle  bonum,  quod  adjacet,  operis  perfectione  adim« 
plere  possit.  Sed  tamen  Iiaec  eadem  voluntas,  quam- 
▼is  parvula  sitetcaptiva  iii  obsequio  uxoris  Naaman, 
sSrenua  erit  et  assidua.  Per  uxorem  Naaman  ipsam 
intelligere  possumus  animam,  cui  jam  dicta  puclia 
bonae  voluntatis  fldeli  famulatu  obsequitur,  dum  his 
eam  verbis  alloquitur  :  Utinam  fuisset  Dominus  meus 
md  Prophetam^  qui  est  in  Samaria,  prolecto  curasset 
emm  a  lepra  sua.  Per  Samariam,  quod  interpretatur 
cmsiodia^  custodiam  sanclae  conversationis  non  in- 
jnste  significari  credimus  ;  prophetam  vero,  qui  in 
eaMlem  Samaria  est,  ipsum  Dominum  prophetarum 
intelligerepossumus.  Unde  idem  est  ac  si  anima  poe- 
nitens  dicat :  Utinam  dominus  meus,  spiritiis,  in-  d 
qvam,  meus  fuissel  in  Samaria !  utinam  sic  perfe* 
cSus  et  attentus  esset  in  omni  spiritalis  vitae  ciisto- 
dia,  ut  nil  terrenum,  nil  caducum  quacreret  vcl  appc- 
teret,  sed  ipsum  Dominum  prophetarum  soliim  de- 
sideraret  et  diligeret ,  ipsique  soli  adbsercrct.  Nam 
tunc  profecto  idem  Dominus  et  propbcta  iniindaret 
ettm  a  lepra  sua,  290^^  ^™"^  peccatoruin  suoruin 
mquinamento  et  immunditia. 

ingressus  est  itaque  Naaman  ad  dominum  suum  ei 
muHiiavit  ei,  dicens :  Sic  et  sic  locuta  est  puella  de 
ierra  Israel.  Quia  per  puellam  parvulam  cogitationem 
bonam,  sed  modicam,  et  per  terram  Israel  honam 
conversationem  intelligcndaim  diximus,  quid  per  Naa- 
mwaddominumsuHm  ingredientem^  etqtiicl  eadem 


quidquid  ex  divina  inspiratione  supradicta  puella  se- 
cuin  locuta  et  meditata  sit  in  abscondito. 

Qtfi  cif m  profectus  esset,  et  tulisset  secum  deeem 
talenta  argenti,  et  sex  miltia  aureos,  et  decem  mu- 
tatoria  vestimentorum,  detulit  litteras  ad  regem  Is- 
rael  in  hcec  verba :  Cum  acceperis  epistolam  hanc, 
scito  quod  miserim^ad  te  ?iaaman  servum  meum,  ut 
cures  eum  a  lepra  sua.  Defert  salvandus  atque  mun- 
dandiis  iste  Naaman  secum  decem  talenta  argenti, 
digne  poenitcre  cupicns  transgressionem  Decalogi, 
defert  etiam  sex  millia  aureos,  hoc  est  sensus  suos 
perfecta  voluntate  purissiinos  ;  defert  quoque  ad  re« 
gemlsrael  litteras,  dum  bonam  voluntatem  cordi  suo 
firmiter  inscriptam  spiritali  patri  vcrbis  insinuat,  et 
abeo  in  sancUe  conversationis  contubemium  suscipi 
expostulat,  ut  ilie  dignc  pQcnitcndo  a  peccatorum  suo- 
rum  contagio  mundari  valeat. 

291  Cumque  legisset  rex  Israel  litieras,  scidit  v#- 
slimenta  sua  et  ait :  Nunquid  Dcussum  ego,  ut  occt* 
dere  possim  et  vivificare,  quia  iste  misit  ad  me  ui 
curem  hominem  a  lepra  sua  ?  Spiritalis  vero  rex  Isracl, 
audiens  voluntatem  et  dcsiderium  poenitentis  Naa- 
man,  vestimenta,  id  cst  opcra  sua  quodammodo  scin- 
dit,  quia  mores  actusquc  suos  in  mclius  commutare 
disponit,  ut  hunc  miserum  pcenitentem  doctrina  et 
cxemplo,  nec  noii  intcrcessionis  suae  sufl^ragio  adju- 
vare  possit.  Numiuid  Deus,  inquit,  sum  ego,  ut  in 
homine  peccatore  peccata  et  vitia  qux  in  illo  vivunt 
possim  occidere,  et  a  mortcanimx  illum  resuscitarc, 
atque  ab  immundissima  peccatoruin  Icpra  valeam 
emundare? 

Animadvertite  et  videte  quomodo  occasionemqua^rat 
adversum  me.  Yos,  inquam,  sensus  mei,  animadver-' 
tite  et  videte  quia  per  abstineiitiam,  per  jejunia,  vigi- 
lias  et  labores  oportct  me  adversiim  nie  consurgere, 
ut  huic  misero  etpeccatori,  humiiiter  pocnitenli,  vera- 
citer  confltenti,  non  solum  utiliter  pncf^se,  vcruni 
etiam  salubriter  prodesse  valeam  vcrbo  et  opcre. 

Quod  cum  audisset  Elisanis,  vir  Dei,  scidisse  vidc 
licet  regem  Israelvestimenta  sua,  misitad  eum  dicen$. 
Cur  scidisti  vestimenta  tm  ?  Veniat  ad  me,  et  sciat 
prophetam  esse  in  /sro^i.Audiens  verus  Elisens ,  vere 
vir  Dci.  vere  Filius  Dei Patris  regem  Israei  vesiiment^ 


225  VEN.  GOtrEFRIDI  ADDATIS  ADMOMENSIS  224 

itta  sci'i;se,  in  melius  videlicet  opcra  siia  coniinu-  A  postquam  Dlisoli  corde  et  corpore  scrvire  decrevl. 


tafsse,  raltiit  ad  eum  nuntios  piae  compassionis  et 
cooperationis  suse  dicens  :  Cur  scidisti  vealimenta 
tua  1  Intcrrogare  Dei  approbare  illius  est.  Est  enim 
quasi  dicat :  Novi  qua  de  causa  veslimenta  tua  sci- 
d-lsti,  quam  districte  vitam  tuam  agere  disposuisti. 
Et  quia  placet  ita  te  fecisse,  ita  te  in  animo  tuo  di- 
sposuisse,  xeniat  ad  me  Naaman  iste.  Ad  me,  dico, 
tcniat^  et  amore  nominis  mei  sanctae  conversationis 
habitum  a  te  suscipiat,quia  ego  cooperator  tuus  ero, 
illum  a  lepra  peccatorum  suorum  curabo,  ita  ut  nvc 
prophetam  in  hrael  esse  sciat  et  sentiat^  talem  uti- 
que  propbetam,  qui  dicat :  292  ^^^^  mortem  pecco' 
torist  sed  ut  convertatur  et  vivat  {Eiech,  sxxiii,  II). 
Sequitur : 


bon\im  quod  volo  perficerc  non  valco,  sed  nova  ct 
inezperta  tentationum  certamina  tolero,  unde  me- 
lius  mihi  et  utilius  esse  arbitror  ad  sxculi  rediro 
ne^otia,  ut  si  bona  coelestia  adipisci  nequeam,  sal- 
tem  bonis  temporaiibus  dclectabiliter  jucundari  val- 
eam,  Sequitur  : 

Cum  ergo  avertisset  se  et  abiret  indignans,  accesse^ 
runt  ad  eum  servi  sui,  et  locuti  sunt  ei :  Pater,  et  si 
rem  grandem  dixisset  tibi  prophetat  certe  debueras 
facere :  quanto  magis  quia  nunc  dixit  tibi :  Lavare  et 
mmdaberis  ?  Gum  ergo,  ut  diximus,  contra  insur« 
gentia  sibi  tcntamenta  gemens  et  dolens  saepc  dictus 
Naaman  submurmurat,  et  postposita  spiritali  vita 
ad  saeculum  redire  cogitat,  accedunt  mox  servi  sui. 


Venit  ergo  Naaman  eum  equis  et  curribus,  et  stetit  B  sensus  videlicet  interiores,  divinitus  excitati  ct  illu- 


ad  ostium  domus  Elisei,  Misitque  ad  eum  Eliseus 
nuntium,  dicens :  Vade  et  lavare  septies  in  Jordane, 
Per  equos  et  currus  sensus  utriusque  hominis  intclli- 
gere  possumus,  quos  ad  se  intra  se  Naaman  iste  col- 
ligit,  veniensque  stabit  ad  ostium  domus  Elisei,  sta- 
hiiem  videlicet  faciens  professionem  spiritalis  pro- 
positi.  Quem  verus  Eliseus  in  Jordane,  quod  inter- 
pretatur  descensiOy  septies  lavari  praecipit,  monens 
illum  etexhortans,  utcorde  simul  et  corpore  humi- 
lietur,  quatenus  per  descensum  profundae  humilita- 
tis  septifurmem  Spiritus  sancti  gratiam  percipere 
mereatur.  Sed  quia  nonnunquam  post  conversionis 
primordia  varia  insurgunt  tcntationum  phantasmata, 
jam  sequens  littcra  continuo  innuit,  quod  saepe  me- 
moratus  Naaman  tristi  niurmure  conqucrens  ait : 
Putabaniy  inquit,  quod  egrederetur  ad  me,  et  stans  in- 
vocaret  nomen  Domini  Dei  sui ,  et  tangeretmanu  sualo- 
cum  leprw,  et  curaret  me.  Quasi  dicat :  Putabam  mi- 
ser  ego,  si  saeculo  huic  nequam  renuntiarem,  si  ter- 
ram  Israel,  terram  quoque  spiritalis  vitae  introirem, 
quod  verus  ille  Eliseus  per  misericordiam  et  conso- 
lationem  in  occursum  meum  egrederetur,  quod  me 
ab  insurgentibus  tentationum  tumullibus  tueri  et  dc- 
fendcre  dignaretur,  et  stans  nomen  suum  super  nie 
invocaret,  hoc  est  ut  stabilem  in  me  humilitatem  et 
paticntiam  conflrmaret,  et  notitiam  nominis  sui  in 
abundantia  suavitatis  mihi  manifestaret,  et  sic  me 
ab  omni  inquinamento  carnis  ac  spiritus  emunda- 
ret. 

Nunquid  non  meliores  sunt  Abana  et  Pharphar  flu- 
Vii  Damasci  omnibus  aquis  Israel,  ut  laver  in  eis  et 
munder  ?  Abana  lapides,  Pharphar  dissipantes  aut 
fodientes  vel  talpas  interpretatur  ;  Damascus  vero 
sanguinem  bibens  dicitur.  Unde  idem  est  ac  si  dicat : 
Dum  adhuc  carnalibus  serviens  desideriis  cor  du- 
rum  ac  lapideum  veritati  opponerem,  dum  omnem 
sensum  et  intellecium  male  vivendo  dissiparem,  dum 
Yelut  talpa  fodiens  ea  quse  muudi  293  ^uut,  asse- 
qui  omnimodis  iaborarem,  dum  sanguinem,  id  est 
peccata  hujus  saeculi  sitibuudo  corde  biberem,  nun- 
quid  non  uberiores  mihi  redundabaut  lacrymae,  nun- 
quid  non  majori  divini  saporis  dulcedine  delectabar? 
Nunc  veropostquam  meet  ojquia  mca  Dco  obtuU, 


minati,  et  repulsis  cogitationibus  vanis  et  variis 
se  ipsum  homo  interior  his  verbis  exhortatur  di- 
ccns  :  Si  rem  grandem  propheta,  imo  Dominus  pro- 
phctarum  tibi  dixisset,  id  est,  si  supra  id  quod  potes 
tcntari  permisisset,  nonne  patienter  ferre  debueras, 
quia  niulto  graviora  et  duriora  tua  commeruit  ini- 
quitas  ?  Et  quid  est  quod  tam  impatienti  dolore 
contra  Deum  murmuras,  eo  quod  intimae  compun- 
ctionis  tibi  dcest  suavitas,  cum  pro  magno  habere 
posses,  si  per  dignam  294  satisfactionem  a  pecca« 
tis  mundari  et  ab  infcrnalibus  pcbnis  liberari  me- 
ruisses.  Sic,  sic  miser  homo  dum  tentatus  et  con- 
twbatus  quasi  consulenao  semetipsum  redarguit, 
fit  profecto  per  misericordiam  Dei,  quod  conse- 

^  quenter  praesens  littera  insinuat,  cum  dicit : 

Tunc  descendit  et  lavit  in  Jordane  septies  juxta 
sermonem  viri  Dei  et  restituta  est  caro  ejus  sicutpueri 
parvuli,  et  mundatus  est  a  lepra  sua.  Dcscendens  iu 
Jordane  septios  lavatur  *  quia  per  septiformem  gra- 
tiam  Spiritus  sancti  magis  magisque  humiliatus  a 
lepra  superbiae  misericorditer  cmundatur.  Et  fli 
caro  ejuSf  homo  videlicet  interior,  sicut  caro  pueri 
parvuli ;  pueri,  dico,  pcr  innocentiam ;  parvuli^  pcr 
veram  humilitatis  gratiam. 

Reversusque  ad  virum  Dei  cum  universo  comitatu 
suo  venit  et  stetit  coram  eo,  et  ait :  Vere  scio,  quod 
non  sit  alius  Deus  in  universa  terra,  nisi  tantum  Da* 
minus  Deus  Israel.  Cum  universo  comitatUf  hoc  est 

j^  cum  omni  virtutum  alTcclu  ad  bona  quaeque  agenda 
revertitur,  et  perstare  in  spirilali  proposito  lirma 
mentis  soliditate  nititur,  dicens :  Vere  scio ,  experi* 
mento  didici,  quod  in  terra  Israely  hoc  est  in  spiri- 
tali  vita  habitantibus  specialiter  miscreatur  et  re- 
propitietur  Dominus,  eo  quod  illic  perfecte  quis 
conversus  digne  pro  peccatis  satisfacere  valeat,  et 
ad  bona  facicnda  dicbus  ac  noctibus  tempus  oppor 
tunum  habeat. 

295  HOMILIA  XXXIV. 

IN  FEBUM  VI   POST   DOSflNlCAM    111,   QUADRAGESlMiB 
PRIMA. 

Venit  Jesus  in  civitatcm  Samaria*,  qua:  dicitur  St- 
cltem^  juxta  prosdium^  quod  dedit  Jacob  Joseph  fiHo 
suo  {Joan.  it). 


225 


HOMILIiC  DOMINICALES. 


fl&6 


Sacrosanctum  tempus  hoc  quadragesimale,  quod  A  intellectus  respicit,  in  qua  audivimus  qiiomodo  erai 

Jesus  ejiciens  daemonium,  et  illud  erat  mulum,  el 
quomodo  ejecio  daemone  locutus  est  mutus,  et  rc- 
liqua  quae  ibi  legimus,  ad  quae  capienda  el  spi* 
ritalilcr  infelligenda  spiritus  intellectus  omnino 
erat  necessarius.  Sed  primum  videanms  quid  sit 
inteliectus. 

297  Verus  et  perfcctus  intelleclus  est  ul  homoco- 
gnoscat  Deum,  ut  cognoscat  seipsum.  Gemina  haic 
cognitio  Dei  utique  et  sui  unicuique  salvando  ho- 
mini  admodum  est  necessaria,  quia  una  non  valet 
sine  altcra.  Nam  quis  est  homo  ille  qui  seipsum 
recte  cognoscit ''  Qui  dies  et  noctes,  mcnses  suos  et 
annos  coiisidcrans ,  transgressiones  suas  el  negli- 
gentias  recte  recolit,  quin  desperare  potius  valeat, 


recoUmus,  sicut  specialiter  ex  reliquis  anni  tempo- 
ribus  ad  salulem  et  remedium  animarum  electum  et 
exceptum  est,  sic  specialis  observantiae  diligentia 
observandum  est,  ut  qui  alio  tempore  vivere  non 
▼alemus  sicut  debemus,  his  saltem  diebus  per  cu- 
stodiam  meutis  et  corporis  Deo  placere  laboremus. 
Gommendat  nobis  tempus  istud  Apostolus,  qui  di- 
cit :  Ecce  nunc  tempus  acceptabile,  ecce  nunc  dies  sa- 
httis  (II  Cor,  VI,  2).  Potesl  enim  homo  promereri 
in  hoc  tempore,  ut  per  totum  annum  reliquum  vita 
ejus  in  Domino  et  spiritalium  virtutum  profectibus 
prosperclur ;  potest  promereri  ut  in  omni  spirita- 
lium  profectuum  gratia  magis  ac  magis  succumbat 
et  deficiat.  Nam  ut  de  exterioribus  rcbus  exemplum 


sumamaS,  nunc  terra  aratro  scindilur,  seminalur,  B  quam  aliquam  sibi  spem  vitae  percnnis  promittere 

audeat?  E  contra  quis  ita  desperatus  cst,  nisi 
[Leg.  quin]  ad  spem  vilae  resurgere  possit,  si  miseri- 
cordias  Dei  recte  cognoscit:  miseraliones  ejus ,  ait 
Propheta,  super  omnia  opera  ejus  {Ps.  C3*liv,  9). 
Illius  enim  misericordia  universa  hominum  excedit 
peccata,  undead  cognitionem  sui  necesseest  ut  ha> 
beat  homo  cognitionem  Dei,  ut  dum  ex  cognitione 
sui  turbatur,  dejicituret  terretur,ex  cognitioneDei 
habeat  quo  respiret  et  consoletur. 

Ad  hoc  utique  donum  intellectus  ad  geminam 
hanc  de  qua  diximus  cognitionem  Dei  et  sui ,  toturo 
respicit  quod  in  hac  scptimana  legimus.  Ad  hoc  re- 
spicit  quod  de  Naaman  principe  militiae  regis  Syrise 


nunc  vlneae  amputantur,  ad  futurum  qui  cxspectatur 
ex  bis  fructum  praeparantur.  Nec  hoc  ideo  ordinatum 
est  a  Deo,  ut  solum  illum  fructum  attendamus  et 
quacramus,  ut  dc  tcrra  pascamur,  de  vinea  pote- 
nur,  sed  speciale  illud  bonum,  quod  bona  cuncta 
soperat,  quod  Ecclesiae  suae  hoc  in  tempore  parare 
et  prseparare  ccepit,  sacrosanctum  videlicet  corpus 
el  «anguinem  suum,  quod  ex  pane  et  vino  confici- 
tur,  praeOgurare  voluit. 

^ed  et  nos  in  his  exterioribus  rebus  admonemur 
et  docemnr  ut  et  nos  terram  nostram  scindamus, 
lioc  est  ut  corpus  nosirum  per  spiritualium  studia 
laborum  hoc  in  tempore  exerceamus,  semen  virtu- 


tiun,  semen  bonorum  operum  in  eo  et  ex  eo  fera-  ^  ^cria  secunda  legimus,  qui  leprosus  veniens  de  Sy- 


mus,  vineam  nostram  amputemus,  inutilium  cogi- 
tationum,  malarum  delectationum  ac  desideriorum 
sarmenta  296  ^^  anima  nostra  abscindamus,  bona 
desideria,  virtutes,  sanctasque  delectationes  in  ea 
plantemus.  Nam  quemadmodum  agricola,  qui  nunc 
^ger  est  in  arando,  fructum  in  tcmpore  suo  non 
p^cipit,  sic  H  nos,  si  nosmetipsos  modo  ncgligi- 
Mus,  si  negligenter  et  inutiliter  his  diebus  vivimus, 
dum  tempus  fructuum,  tempus  paschalium  gaudio- 
mm  advenerit,  inanes  et  vacui  inveniemur,  sinc 
gratia  spiritualiumgaudiorum  relinqucmur. 

Videamus  ergo  ne  in  vacuum  gratiam  Dci  reci- 
cipiamus.  Nunc  pro  Deo  laborenius,  ut  tunc  cum 
Deo  et  in  Deo  quiescamus ;  nunc  peccata  nostra  di- 


ria  in  Samariam  ad  Eliseum  prophetam,  responso- 
que  accepto  a  propheta  ut  septies  lavaretur  in  Jor- 
dane,  primo  indignatus ,  postmodum  insistentibus 
sibi  servis  suis  et  dicentibus  :  Pater,  et  si  rem  gran- 
dem  dixisset  tibi  propheta,  certe  debueras  faceret 
acquievit,  abiit,  et  lavit  in  Jordane  seplies  juxta 
sermonem  viri  Dei,  mundatusque  a  lepra  sua  rever- 
sus  ad  virum  Dei  venit,  et  stetil  coram  eo,  et  ail : 
Vere  scio  quod  non  sit  alius  Deus  in  universa  terra^ 
nisi  tantum  Dominus  Deus  Israel  (IV  Reg.  v,  15) 
Gum  haec  dicebat,  donum  sancti  Spiritus,  donum 
utique  intellectus  ex  partc  jam  acceperat,  quando 
inter  tenebras  gcntilitatis  lucem  agnovit  verilatis, 
quod  Deum  et  suum  Creatorem,  et  universae  terrae 


gne  poenitendo  defleamus,  ut  tunc  percepta  pecca-  D  Dominatorem  cognovit ,  credidit,  et  conGteri  me- 
torum  venia  cum  Christo  gaudeamus.  Ad  hoc  enim      ruit. 


die  ac  noctein  omnibus  quaclegimus,  quae  canimus 
excitamur,  adnionemur,  provocamur.  Nam  sicut 
pios  medicus  animarum  voluit  ut  istisdiebus  ali- 
quid  corpori  subtraheretur,  sic  etiam  voluit  ut  ani- 
wase  cibns  suus  el  refectio  adderetur  et  augcretur. 
Singulis  namque  diebus  singularia  et  nova  in  mis- 
saram  celebratione  onicia,  I«ectiones  et  Evangelia 
haberous,  qux  redundant  cibo  et  potu  spiritali,  quo 
reereata  diligens  Deum  amica  de  terrenis  ad  coeie- 
ftia  debet  sublevari.  Sic  tota  ista  hebdomada  coe- 
lesti  redundat  alimonia,  et  recte  ad  hanc  Domini- 
eani,  qu^  a  Dominica  Septuagesimae  sexta  est,  sex- 
tmm  illud  sancti  Spir.tus  donum,  donum  utiquc 


Quod  autem  in  die  tertia  de  muliere  illa  legimus, 
quie,  mortuo  viro  suo,  et  credilorc  veniente  ut  tol- 
leret  duos  filiosejus,  clamabatad  Eliseum ;  ipsoque 
interrogante :  Quid  habes  in  domo  tua  ?  et  illa  re- 
spondente:  Non  habeo  anciUa  tuaquidquam  in  dotno 
mea,  nisi  298  pa^^ni  olei^  quo  ungar  (IV  Reg.  iv,  2), 
jussa  est  petere  ab  omnibus  vicinis  suis  vasa  vacua, 
non  pauca,  clausoque  super  se  et  filiis  suis  ostio 
mittere  inde  in  omnia  vasa  haec,  impletisque  vasis 
vendere  oleum,  et  reddere  creditori;  ista  omnia, 
quae  ibi  audivimus,congrue  referuntur  ad  idem  do- 
num  intellectus  quod  geminam  cognitionem  Dei 
utique  et  sui  esse  diximus.  Nam  per  varum  oleif  dc 


227 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


S2S 


quo  dixit  miili«r  illa  :  Non  habeo  anciUa  tua  nisi  A  tinet,  laborum  certamina,  ad  futura  xternai  quietis 


parum  olei^  quo  ungar,  per  hoc  pntest  inlelligi  co- 
gnitio  illa  quahomo  cognoscit  se.  Quod  vero  parum 
illud  olei  in  omnia  vasa  illa  missum  crescit  et  mul- 
tiplicatiir,  per  hoc  cognitio  Dei  apte  figuratur.  Quasi 
paruro  olei  habet  homo  quo  ungitur,  quaodo  ex  re- 
cordatione  et  cognitione  peccatorum  suorum  com- 
pungitur.  Sed  parum  iliud  olei  crescit  in  immen- 
suro,  quando  homo  post  agnila  peccata  et  per  assi- 
duam  pa^nilentiam  et  satisfactionem  purgata  ex 
parte  et  sanata  ad  cogiiitionem  et  dilectionem  Dei 
provehitur,  per  quam  et  a  creditore  liberatur,  et  ad 
vitam  animatur. 

Percepta  hac  gratia  quartae  diei  Lectio  apte  suc- 
cedit,  in  qua  dicitur :  Honora  patrem  tuum  et  ma- 


festinat  gaudia.  Prasdium  ,  qucd  dedit  Jacob  Jo$eph 
filio  tuo^  regnum  coclorum  intelligcndum  esse  exi- 
stimo.  Hoc  nempe  praedium  dedit  Jacob,  Deus  Pater, 
filio  suo  Josephf  Domino  nostro  Jesu  Cbristo,  quia 
non  solum  secundum  divinitatem,  scd  et  secundum 
humanitatem  omnia  quae  habet  Pater  habet  et  Filius, 
quemadmodum  resurgens  a  mortuis  ait  discipulis 
suis :  Data  est  mihi  omnis  poteslas  in  corIo  et  in  terra 
(Matth.  xxviii,  18).  In  divinitate  sua  ab  seterno 
cuncta  possedit  cum  Patre :  in  humanitate  sua  data 
sunt  ei  omnta  a  patre.  Qusc  omnia?  ut  in  nomine  ejus 
omne  genu  flectatur  calestium  ,  terrestrium  et  inftt'^ 
norum  (Philipp.  ii,  10). 
Potest  etiam  per  civitatem  Samariof^  quof  dicitur 


trem  tuam^  nonoccides^non  mcechaberisy  non  furtum  B  Sichem^  quaelibetspirilalis  conversatio,  unaquaeque 


facies,  non  loqueris  contra  proximum  tuum  falsum 
Ustimonium  (Exod.  xx,  12),  et  caetera,  in  quibus 
ad  observantiam  praeceptorum  Dei  suflicienter  in- 
struitur.  Nisi  enim  homo  prius  et  seipsum  et  Deum 
cognoscere  et  diligere  incipiat,  impossibile  est  ut 
praecepta  Dei  vel  audire  utiliter,  vel  observare  de- 
center  valeat. 

Post  cogiiitionem  Dei  et  sui,  post  observantiam 
praeceptorum  Dei,  quinti  diei  Lectio  recte  sequitur, 
in  qua  legitur  de  muiiere  Sunamite ,  quae  mortuo 
lllio  suo  venit  ad  Eiiseum  in  montem  Carmeli ,  ap- 
prehensisqiie  pedibus  ejus  dixit :  Vivit  Dominus,  et 
vivit  anima  tua,  non  dimittam  te  (/V,  Reg.  iv,  50), 
illeque  surrexit,  et  seculus  est  eam,  ingressusque 
domum ,  clauso  super  se  et  super  puerum  ostio^  as- 
cendit  et  incubuit  super  puerum ,  posuitque  os  suum 
tuper  os  ejus,  et  oculos  suos  super  oculos  ejus,  et 
manus  suas  super  manns  ejus  (Ibid.,  53,  54).Eli- 
seus  significat  Christum,  qui  oculos  suos  super  ocn- 
los  pueri  mortui,  mortui,  inquam,  in  peccatis  spi- 
ritus  hominis  ponit,  quando  tribuit  ei  per  gratiam 
suam,  quod  mortem  suam  videt,  videndo  deflet. 
299  Os  suum  super  os  ponit,  quando  eum  per  in- 
ternam  inspirationem  suam  intrinsecus  tangit  ut 
peccata  sua,  quae  videt  et  cognoscit,  et  in  oratione 
Deo,  et  in  confessione  praelato  utiliter  loqui,  veraci- 
ter  coiifiteri  possit.  Manus  suas  super  manus  ejus 
ponit,  quando  eum  post  cognitionem  peccatorum  et 


sancta  congregatio  intelligi,  quae  per  vilae  suae  cu* 
stodiam  et  spiritalis  districtionis  disciplinam,  lal)o« 
rumque  quotidianorum  instantiam  in  hac  vita  exer- 
cetur.  Haec  civitas  Samariae  recte  juxta  pradium^ 
quod  dedit  Jacob  Joseph  filio  suo ,  esse  dicitur. 
Quotquot  enim  in  sancta  Ecclesia  in  spiritalis  vitai 
observantia  perseveranter  propier  Deum  300  ^^* 
borant,  etsi  intrare  adhuc  in  praedium  illud,  regnum 
utique  coelorum,  utpote  gravati  corpore  mortali» 
Donpossunt,  sunt  tamenjttx/a  illud,  quia  post  de- 
cursas  mortalis  vitae  roiserias  ret.ipiuntur  in  illud, 
ubi  inter  choros  angelorum  gaudebunt  in  perpe- 
tuum.Injustietperveisi  hominesjttjrlahoc  prcsdium 
nequaquam  sunt,  sed  snntprocui  ab  illo,  quia  qui 
'  appropinquare  regno  coelorum  in  hac  vita  per  bona 
desideria  et  juxta  opera  noiunt,  looge  ab  iilo  quan- 
doque  erunt.  Sequitur : 

Erat  autemibi  fons  Jacob.  Per  fontem^  quo  ma- 
culae  abluuntur,  sitieutes  reficiuntur,  vel  virtus  la- 
crymarum,  vel  scientia  sacrarum  Scripturarum  fi* 
guraliter  exprimitur,  nec  injuste.  Fons  enim  lacry- 
marum  sordes  pecratorum  diluit,  scientia  Scriptu- 
rarum  sitim  diligentis  Deum  animas  abundanter 
reficit.  Fons  iste  vere  fons  est  Jacob^  fons  utique 
Dei  omnipotentis,  quia  ab  ipso  est  virtus  lacryma- 
rum,  ab  ipso  procedit  scientia  Scripturarum.  Fons 
iste  non  est  aliunde,  nisi  in  civitate  Samariae,  quae 
Sichem  dicitur,  ubi  homines  illi  sunt,  qui  per  stu- 


coi/essionem  ad  bonam  operationem  misericorditer  {)  dium  quotidiani  laboris  quaerere  in  semetipsis  et 


provehit  et  perducit.  Sic  in  omnibus,  quae  singulis 
his  diebus  legimus,  spiritus  intellectus  notatur. 

Sed  in  hodierna  saiicti  Evangelii  lectione  mani- 
festius  designatur,  in  qua  plenius  et  misericordius 
cperatur.  Ibi  enim  legimus,  quomodo  venit  Jesus  in 
civitatem  Samarioe,  qu<e  dicitur  Sichem^  juxta  prce- 
dium^  quod  dedit  Jacob  Joseph  filio  suo.  Samaria  in- 
tcrpretatur  asina,  vel  custodia ;  Sichem  vero  hume' 
rus  dicitur.  Et  quia  in  humeris  onera  portantur, 
congrue  satis  per  Sichem  labor  vitae  pra^sentis  desi- 
gnatur.  Civitas  Samariae  typum  praefert  sanctae  Ec- 
clesiae,  quae  per  custodiam  mandatorum  Dei  Deo 
placere  contendit :  Quae  etiam  non  incongrue  dici- 
lur  Sichem,  quia  per  diversa,  quae  pro  Cbristo  sus- 


invenire  sciunt  dulcem  aquam  assiduae  compunctio- 
nis.  Ad  hanc  civitatem  libenter  et  frequenter  venit 
Dominus,  cum  his  et  in  his  delectatur  habitare  Deus, 
cujus  mansio  et  requies  est  non  in  saecularibus  et 
saeculum  diligentibus,  sed  in  spiritalibus,  et  ea,  quae 
saeculi  sunt,  pro  amore  suo  constanter  despicienti- 
bus  et  abjicientibus.  Cum  illis  est  per  divinitatis 
suae  potentiam ,  cum  istis  est  per  pietatis  suae 
clementiam.  Unde  cousequentcr  subjunxit  evange- 
lista  : 

Jesus  ergo  fatigatus  ex  itinere  sedebat  sic  super 
fontem.  In  deitatis  suae  substantia  nunquam  potuit 
fatigari ;  in  humanitatis  suae  substantia  fatigari  po- 
luit,  qnia  vohiit,  sicut  cunctas  infirmitatis  nostrae 


SS9 


IIOMILliC:  DOMINICALES. 


SSO 


miserias  praeter  peccatum  solnm  in  se  suscipere,  in  A  piscentias  liauriat  in  se,  roalas  concupiscentias  per 


se  experiri  voluit.  Et  quia  propter  salutem  hominis 
hoc  in  se  suscepit,  in  quo  fatigari  potuit,  fatigatus 
ex  itinere^  non  sine  causa  ibi  sedcrc  voluit,  quo  ven- 
turam  sciebal  cui  misereri  disposuit,  ubi  illa  mulier 
Saniaritana,  mulier  non  nobiiis,  non  rogum  filia, 
sed  mulier  peccatrix,  pauper  ct  despecta  euni  inve- 
niret,  cui  donum  sui  spiritus,  donum  utique  intel- 
lectus,  de  quo  loqui  coepimus  301  familiarius  im- 
pertiret.  Sed  et  adhuc  quolidie  in  itinere  quodam- 
roodo  est,  et  ex  itinere  fatigatur  Jesus,  quando  a 
ministris  illius  ,  sacris  videlicet  praedicatoribus , 
Terburo  et  doctrina  ejus  indignis  ingeritur  audito- 
rihus.  Mala  eonini  vita  et  perversa  actio  magna  ip- 
siusest  fatigatio.  Fatigatusex  t/mere  quxrit  ubi  sc- 


auxilium  gratix  l>ei  hauriat  ex  se. 

Dicit  ei  Jesut:  Da  mihi  bibere.  Quod  dari  sibi 
potum  a  muliere  postulat,  suse  pietatis  donum  signi- 
ficat  :  quia  nihil  per  se  potest  homo,  nisi  ille  qul 
omnia  potest,  et  velle  et  posse  quod  boiium  est, 
subministraverit.  Ergo  quod  dicit,  da  milii  bibere^ 
non  modo  ad  hominem  iilum  referendum  est,  qui 
est  in  civitate  Samariae,  quae  dicitur  Sichem,  qui 
per  custodiam  et  laborem  vitae  praesentis  hauriendo 
bona,  exhauriendo  mala  suaviter  in  semetipso 
Deum  reficere  novit.  Dicit  etiam  eadem  plerumque 
verba  homini  in  peccatis  adhuc  jacenti  a  qiio  quasi  si- 
tiens  bil>ere,postuIat,  quando  eum  ad  sitiendum  et  de- 
siderandum  salutis  suae  remcdium  per  intemaro  inspi- 


deat,  quaerit  ubi  fontem  illum,  animam,  dico,aquam  B  rationem  suam  intrinsecus  suscitat.  Sequilur  ergo  : 


coropunclionis  habentem,  animam  coclesti  desiderio 
ferventem,  inveniat,  ul  in  ea  requiescat,  eamque  in 
se  quiescentem  faciat. 

Nec  praetereundum  quod  ait :  sedebat  sic  super 
fontem,  Sedet  sic,  qiiod  unicuique  animse  sic  se 
couformat  el  coaptat,  sicut  sibi  utile  et  saluti  sus 
necessarium  esse  considcrat.  Sedet  sic,  quod  et  ipse 
aBimam  consolatur,  et  ab  anima  consolari  non  de- 
digiiatur.  Sedet  stc,  nunc  animam  per  cognitionem 
sui  ad  posnitentiam  peccatorum  excitando,  iiunc 
per  cognitionem  Dei,  ad  internam  dulcedinem  et 
coelestis  patriae  amorem  sublevando.  Gratia  haec 
Dei  omnipotentis,  opus  suum  in  beata  anima  tali- 
ter  operantis,  verbis  sequentibus  satis  convenica- 
ter  exprimitur,  cum  protinus  subinfertur  :  ^ 

Uoraerat  quasi  sexla.  Hanc  eamdem  horam  notat 
Joanne^  evangelista,  ubi  dicit :  Factum  est  silentium 
ffn  coeloquasi  hora  media  (Apoc.  viii,  1).  Rccte  di- 
citur  /lora,  quia  tenuissimum  ct  brevi&^mum  est, 
quidquid  in  illa  morula,  quando  Deus  diiectam  sibi 
^isitat  animam,  de  sua  pietate  et  dulcedine  com- 
prelieiidi  et  giistari  polest.  Eadem  tamcn  hora,  liret 
brevissima,  tamen  est  suavissima.  Omnia  enim 
pnesentis  vitac  gaudia  superat,  quia  quidquid  un- 
quam  perfectionis  in  homine  fit,  hoc  operatur  hora, 
bocdocelAora  illa.  Nec  praetereundum  qiiod  non 
dixit,  hora  erat  sexta^  sed  hora  erat  quasi  sexta.  Se- 
narius  numerus,  qui  ex  perfeclo  constat,  perfectio- 


Dicit  ei  mulier  Samaritana  :  Quomodo  tu^  Judceus 
cum  sisy  bibere  a  me  poscis^  quce  sum  mulier  Sama^ 
ritana  ?  Ac  si  dicat :  Operante  in  me  pietate  tua, 
Domine,  salvari  desidero ;  sed  quomodo  salvari  de- 
beam^aut^valeam,  ignoro.  Sed  tu  Juda:us  cum  sis^ 
cum  secundum  multltudinem  miserationum  tuarum 
confessus  sis  :  A*o/o  mortem  peccatoris,  sed  ut  coit- 
tertatur  et  vivat  {Ezech.  xxxiii,  II),  ostende  mihi 
per  tusc  miserationis  gratiam,  quoniodo  de  fovea 
perditionis  resurgere,  el  ad  viam  salutis  redire  va- 
leam.  Sum  eteniin  mulier  Samaritana,  in  bestiaKs 
vit:e  sceleribus  inquinata  et  inveterata,  et  nisi  te 
donante  et  inspirante  modum,  quoinodo  vivere  va- 
leam,  cognoscain,  ad  aquam  illam,  qiia  tu  poteris 
in  me  et  rcficiaris,  nullatcnus  pertingere  potero. 

Respondit  Jesus^  et  dixit :  Si  scires  donum  Deif  et 
quis  est  qui  dixit  tibi :  Da  mihi  bibere^  tu  forsitan 
petisses  ab  co^  et  ledisset  tibi  aquam  vivam.  Quasi 
dicat :  Ad  cognitionem  tuam  ex  parte  venisti,  quia 
mulierem  Samaritanam  303  ^^  cognovisti,  sed 
reslat  ut  cognoscas  et  me  qui  operatus  sum  ista  in 
te.  Nam  si  scires  quis  est  qui  dicit  tibi :  Da  mihi  6i- 
bere,  si  sapcres  et  intelUgercs  quia  ego  sum  fons 
vitac,  fons  dulccdinis  ct  gratia;,  tu  forsitan  petisses 
a  me^  et  dedissem  tibi  aquam  vivam,  Est  quasi  aqua 
mortua,  quaiido  pro  pcccatis  ct  moituis  actibus 
suis  homo  compungitur.  Est  quasi  aqua  rira» 
quando  compungitur  non  solum  pro  commissls  roa- 


significat.  Sed  quia  plena  perfectio  in  bac  vita  £>  lis,  sed  etiam  pro  neglectis  bonis,  quando  vivifica 

tiis  in  semetipso  vel  pro  actcrno  beatitudinis  affici- 
tur  gaudio.  llujus  nimirum  aquae  vere  poenilens 
anima  omniiio  se  indignam  judicat.  Sed  inelius  ac 
mclius  seipsain  agnoscens  subjungit  dicens :  Domine^ 
nequein  quo  hauriasjiabes,  et  puteus  altusest;  unde 
ergo  habes  aquam  vivam?  Ac  si  dicat :  in  me  et  ex 
roe,  Domine,  aquam  illam  habere  deberes,  quae  te 
delectaret,  me  sanaret.  Sed  puteus  altus  esty  tanta, 
inquam,  est  profunditas  peccalonim  meorum,  quod 
nec  dignam  me  judico,  ut  ad  aquam  illam  vivam,  ad 
vivificanlcm  tuae  dulcedinis  gratiain  aliquando  per- 
tin^ercdebcam. 

Respondil  Jesus,  et  dixit  ei  :  Omnis  qui  bibit  es 
aqua  hac,  siiiet  iierum  ;  qui  autem  biberit  ex  aqua 


nem 

nec  acquiri  nec  haberi  potest,  recte  additur,  (fUasi, 
quia  nemo  in  hac  vita  plene  perfc(  tus,  scd  quasi 
perfectus.  Plenitudo  perfectioiiis  in  a^tcrnam  nobis 
vitam  reposita  est,  ubi  siiblato  quasi  nihil  imper- 
fectionis  remanebit,  quae  lamen  perfeilio  Iiic  iii- 
rhoatur,  sicut  mystice  innuitur,  ciim  protinus 
subiiifertur : 

302  ^^'"^  mu/f>r  de  Samaria  haurire  aquam. 
Mulier  illa  est  mollila  per  gratiain  Dei  anima,  qii» 
quasi  de  Samaria  venit,  quando  perdistrictam  vitac 
suae  custodiam  quotidie  approximare  Deo  appetit. 
Sed  quare  venit?  haurire  aquam,  Possumiis  intelli- 
gere  per  a^tiam  et  malas  et  l)onas  concupisccntias. 
Yenit  quippe,  ut  ex  fonte  pietuts  Dci  bonas  concu- 


SSI 


VEN.  GODEFRIDi  ABBATIS  ADMONTENSIS 


232 


quam  ego  dabo  ei,  fiet  in  eo  fon$  aquce  $alientis  in  A  audiTirous  eiteriorum  sensuum  excessus  vel  nou 

rtfam  (T^tfrnam.  Per  o^am  banc,  quam  bibens  homo 

iterum  sitiet,  concupiscentia  et  voluptas  saeculi  non 

inconvenienter  intelligi  valet,  ex  qua  quanto  plus 

homo  bibit,  tanto  magis  sitit.  Aqua  vero,  quam  dat 

ipse,  qui  fons  est  misericordiac,  significat  sanctas 

delectatioues,  dulcia  desideria  perennis  vitae.  Aqua 

ista  facit  bibentem,  non  siticntem.   Sed  fiet  in  eo 

fon$  aquas  $alientt$  in  vitam  (eternam.  Homo  nempe 

ad  instar  salientis,  de  loco  ad  locum  se  transferen- 

tis,  seipsum  sublevat  de  terra ,  qunndo  degustatis 

utcunqiie  delectationibus  patriae  coclestis,  per  duicia 

desideria,  terreiia  cuncta  transilit,  coelestia  arden- 

ter  appetit,  scque  quasi  de  loco  ad  locum  transfert, 

quaudo  ire  de  virtute  in  virtutem  incipit,  quando 


cognoscendo,  vel  etiam  defendendo  errorem  inci- 
dit.  Hoc  est  enim  quod  ait,  et  quem  nunc  habes^  non 
e$t  vir  tuu$. 

305  ^<^<^  ^'  mulier :  Domine,  ut  video  ,  prophe- 
ta  e$  tu.  Moris  est  prophetx  prxterita  et  futura  co- 
gnosccrc  ct  dicere*  Videt  anima  in  sc  Dominum 
quasi  prophetam,  quando  inspirationis  illius  instin- 
ctu  ipsa  videre,  ipsa  sibi  prophetare  et  prxdicere  in- 
cipit  et  futura  bona  quai  perdidit,  et  futura  mala 
quae  commeruit.  Unde  nibil  utilius  sibi  judicat  quam 
ut  ad  orationis  subsidia  humiliter  confugiat.  Sed 
quia  modum  perfect»  orationis  adhuc  ignorat,  ab 
ipso  Patre  miscricordiarum,  ut  doceatur,  suppliciter 
implorat.  Uoc  significant  nobis  sequentia  verba  mu- 


post  sanctas  cogitationes  et  sancta  desideria  ad  B  lieris  hujus  dicentis : 


bona  et  justa  opera  virilitcr  se  accingit.  Fitque  in 
eo  fon$  aquce  $alienti$  in  vttam  celernam,  quia  post 
tales  saltus  virtutum,  post  decursam  vitae  hujus  mor* 
talitatem  304  inipsam  coclestium  gaudiorumtrans- 
iliet  perpetuitatem.  Hujus  aquse  saporem  beata 
haec  mulier  paulatim  intrinsecus  sentire  cocperat, 
cum  dicebat : 

Domine,  da  mihi  hanc  aquam,  ut  non  $itiam  neque 
veniam  huc  haurire.  Eadem  verba  dicit  adhuc  et  di- 
cere  debet  quaelibet  beata  anima  :  Domine,  da  mihi 
hanc  aquam^  ut  non  $itiam.  Ac  si  dicat :  Da  miAt, 
Domin^,  in  tuae  bonitatis  dulcedine  hanc  tuam 
aquam^  quae  liat  in  me  fon$  aquas  $alienti$  in  vitam 
aternam^  ut  spiritalium  delectatione  virtutum,  de» 
sideriis  coelestium  bonorum  refocillata  et  recreata 
iiltra  non  $itiam^  quod  antea  sitiebam,  quod  decon- 
cupiscentiis  et  voluptatibus  saeculi  male  vivendo 
haurire  solebam. 

Dicit  ei  Je$u$  :  Vade,  voea  virum  tuum ,  et  veni 
huc.  Ac  si  dicat :  l't  ad  gratiam  illam,  quam  desi- 
deras,  me  donante  pertingere  valeas,  vade  bonis 
operibus  viriliter  insistendo,  voca  virum  raiiim,  in- 
tellectum  tuum,  orationum  studiis  constanter  in- 
vigilando  ;  veni  huc^  totam  te  iutra  colligendo. 

Respondit  mulier  et  dixit :  Non  habeo  virum.  Re- 
sponsio  haec  mulieris  responsio  est  animae  poeni- 
tentis,  quae  non  habere  se  virum  protitetur,  quando 
ex  visitante  et  aspirante  gratia  Dei  magis  ac  magis 


Patres  no$tri  in  monte  hoc  adoraverunt,  et  vo$  di^ 
citi$  quia  Jero$olymi$  e$t  locu$y  ubi  oportet  adorare. 
Mulier  ista  non  erat  fatua,  sed  prudens  femina,  quia 
aeterna  Sapientia,  quse  ei  loquebatur  exterius,  do- 
cebat  eam  interius.  Unde  prudenter  interroganti, 
quomodo  et  ubi  adorare  Deum  oporteret,  sapienter 
sciscitanti  dicit  ei  Je$u$ : 

Mulier,  crede  miAt,  quia  veniet  hora,  quando  nequc 
in  monte  hoc,  neque  in  Jero$olymi$  adorabiti$  Patrem, 
Vo$  adorati$  quod  nesciti$ ;  no$  adoramu$  quod  ^ci" 
mu$,  quia  $alu$  exJudan$  e$t.  Sed  venit  hora,  et  nunc 
e$t,  quando  veri  adorattre$  adorabunt  Patrem  in$piri-- 
tu  et  veritate.  In  his  utique  verbis  mulieris  interrogan- 
tis,  et  Domini  respondentis,  docet  etiam  nos  Domi- 
nus  quid  et  quomodo  orare  debeamus,  quod  nuUa 
oratio  utilis  et  perfecta  sit,  nisi  quae  in  confessione 
verae  ct  individuae  Trinitatis  fit,  cujus  diflerentiam 
his  nobis  verbis  innuit,  cum  dicit :  Sed  venit  hora,  et 
nunc  e$t,  quando  veri  adoratore$  adorabunt  in  $piritu 
et  reritate.  Patrem  et  Spiritum  nominat,  pcr  verita- 
tem  seipsum,  qui  esl  Filius  Patri  et  sancto  Spiritui 
consubstantialis  et  coaeternus,  significabat. 

Possumus  et  aliter  intelligere  quod  ait :  Adsra^ 
bunt  Patrem  in  Spiritu  et  veritate.  Adorare  utique 
debemus  Patrem  in  $piritu,  ut  collect»  ad  nos  intra 
nos  spiritu  nostro  circa  nulla  inutilia  diflluamu8« 
universos  sensus  nestros  ad  illum  colligamus,  quem 
adoramus,  cujus  pietatis  et  miseratiouis  gratiam 


seipsam  agnosccns  virilem  sensum  et  intellectum,  d  imploramus.  Adorare  debemus   in  veritate ,  ut  in 


quo  Deum  cognoscere  debcret,  deesse  sibi  conque- 
ritur.  Hanc  humilitatem  approbat  Deus.  Unde  dicit 
in  consequentibus  : 

Bene  dixi$ti,  quia  non  habeo  virum ;  quinque  enim 
viro$  habui$ti,  et  quem  nunc  habe$,  non  e$t  vir  tuu$, 
Quinque  viri,  quinque  sensus  hominis  possunt  in« 
telligi,  quos  tunc  anima  quasi  quinque  viro$  domi- 
nantes  sibi  et  imperantes  habet,  quando  oculis  de- 
lectabiliter  videt  illicita,  quando  auribus  libenter 
audit  quod  non  expedit,  quando  ore  libenter  lo- 
quitur  unde  Deus  ofienditur,  quando  manus  ab 
illicito  tactu  non  prohibet,  nec  pedes  ab  iniquis 
gressibus  retrahere  sludet.  His  quinque  viris  sextus 
quedammodo  luccedit,  quando  tales,  quales  nunc 


orationibus  et  bonis  actibus  306  nostris  nihil  aliud 
quaeramus  nisi  verum  ct  summum  iliud  bonum,  cui 
nihil  falsitatis  ct  duplicitatis  accedit.  Tales  adora- 
tores  diligit  Deus,  quemadmodum  ipse  dicit  in  con- 
sequentibus : 

A'am  et  Pater,  inquit,  tale$  quarit  qui  adorerit 
eum.  Quod  homo  quaerit,  illud  diligit ;  quod  non  di- 
ligit,  illud  nec  quaerit.  Igitur  quaerere  «Dei  est  dili- 
gere  Dei.  Et  bene  dicit :  nam  et  Pater  tale$  quwrit 
qui  adorent  eum;  quia  qualescunque  coram  homini- 
bus  sint,  quantumcunque  ab  eo  peccando  decide- 
rint  et  perierint,  quos  tales  futuros  praescivit  et 
praeordinavit,  quwrit  eos  quia  diligit  eos,  in  qua- 
cunque  peccatorum  voragine  sulunersi  sint,  inde 


i55  HOMILLE  DOMINICALES.  X34 

extrahet  eos  per  pietatis  suae  clementiam,  quia  col-  A  debeat  atque  secrctum,  quod  pnicter  conntentem  cl 


ligit  eos  ad  se  per  yeram  et  pcrfectam  poenitenliam. 
Sequitur : 

Spiritus  est  Deus,  et  eos^  qui  adorant  eunif  in  spi- 
ritu  ei  teritate  oportet  adorare.  Deus  utique,  qui 
spiritus  est^  Ycre  adoratur,  quando,  m  spiritu  el  ve- 
ritate  adoratur,  lioc  est  quando  exclusis  rebus  tem- 
poralibus  et  caducis,  collerto,  ut  dixirous,  ad  se 
inlra  se  spiritu  suo,  ita  bomo  orat,  quod  nibil  in 
oratione  sua  quxrit,  nisi  solum  summum  et  verum 
bonum,  quod  cuncta  bona  excedit.  Quando  istum 
tam  sublimcm  perfectionis  gradum  bomo  conscen- 
derit,  rerte  cum  beata  bac  mulierc  dicerc  poterit : 

Scio  quia  Messias  venit^  qui  dicilur  Christus.  Cum 
€rgo  veneritt  ille  nobis  annuntiabit  omnia.  Ibi  enim 


audientem  nullum  interesse  oportoat,  quod  nun- 
quam  publicari  et  diiTamari  confessio  debcat.  Et 
quia  ejus  collocutio  ilUus  cui  loquebatur  erat  eru- 
ditio  et  salvatio,  recle  subinfcrtur  : 

Reliquit  ergo  hydriam  swtm  mulier ,  et  abiil  in 
civitatem  et  dixit  illis  hominibus  :  Venite,  et  videte 
hominem  qui  dixit  mihi  omnia  quacunque  feci,  Sed 
et  adbuc  quotidie  mulier,  emollita  utique  per  visita- 
tionis  suse  et  inspirationis  graiiam  quxlibet  beata 
anima,  hydriam  suam  rclinquit^  quando  concupi- 
scentiam  et  avaritiam  saeculi,  quaj  per  bydriam  po- 
test  inlelligi,  perfecte  deseril.  Post  rciiclam  by- 
driam  polest  in  civitatem  abire^  potesl  aliorum  3G3 
saluti  praedicando    et  docendo  utiliter  subvenire. 


plenum  illud  sancti  Spiritus  donum,  donum  utique  B  Unde  apte  subinfertur  :  Et  dixit  illis  hominibus :  Ve^ 


inteltectus  accipit,  ibi  de  vera  sui  cognitione  ad  co- 
gnitionem  Dei  provebitur.  Gum  verus  ille  Messias 
qmi  dicitur  Christus^  per  inspirationis  suie  unctiu- 
nem  omnia  ei  quodammodo  annuntiabit  quia  homi- 
nem  nuUa  ita  instruit  lingua  doctoris,  sicut  hora 
illa  orationis,  bora  supernx  infusionis.  Ibi  enim 
▼ere  hom»  cum  Deo,  et  Deus  cum  homine  loquitur, 
quemadmodum  conseouenter  subinfertur ;  nam  se- 
quituT : 

Dicii  ei  Jesus :  Ego  sum^  qui  loquor  tecum.  L.e- 
gimus  in  Evangelio  interrogasse  Dominum  discipulos 
ftuos :  Quem  dicunt  homines  esse  filium  hominis 
(Maith,  XVI,  13)?  et  diversis  diversas  opiniones  bo- 
niinum  de  illo  exponentibus  dixisse  Petrum  .Tues. 
Chrisius  FiUus  Dei  vtvi  (Ibid.,  16),  etrespondisse 
Dominum  :  Beatus  es  Simon  307  ^^^  ^o^^  >  9<^><> 
euro  ei  sanguis  non  revelavit  tibiy  sed  Paler  meus  qui 
inccetis  esi  (i6td.,  17).  Confessionem  discipuli  iau- 
davit.  non  tamen  ei  vel  alicui  discipulorum  suorum 
Um  apertis  verbis  se  manifestavit,  ut  diceret :  Ego 
«tcm.  sicut  beatae  buic  mulieri,  cui  dixit :  Ego  sum^ 
gui  loquor  iecum^  jam  tunc  exemplificans  nobis  et 
praesignans  ineflabilem  illam  misericordiam,  quam 
quotidie  adhuc  cum  peccatoribus  operatur,  quos 
dam  priroum  per  visitationis  suae  gratiam  ad  co- 
gnoscendam  seipsos  iliuminat,  postmodum  ad  co- 
gaosc^idum  etiam  se  in  bonitatis  suae  dulcedine 
misenGorditer  sublevat.  Sequitur: 


itf/6,  et  videte  hominem  qui  dixit  mihi  omnia  quacun- 
que  [eci.  Sed  quia  avaritia  et  concupiscenlia  non 
solum  est  in  divit  is  et  pecunia,  sed  ct  in  favoic  et 
inani  gloria,  quisquis,  etsi  recte  vivendo,  et  aliis 
recte  docendo  prodesse  desideral,  ita  necesse  est 
hydriam  suam  abjiciat,  ut  non  se,  scd  Deum  iau- 
dari  et  magnificari  concupiscat  in  factis  el  dictis 
suis,  non  suum,  sed  Dei  honorem  quairat.  Tunc 
enim  utilis  et  fructuosa  ejus  doctrina  esse  polerit. 
sicut  consequenter  evangelista  subjunxit : 

Et  exierunt,  inquit,  de  civitate  el  veniebant  ad 
eum.  De  civitate  Samaritani  exeunt,  quando  expcr- 
gefacti  ex  praedicatione  verbi  Dei  homines  peccato> 
res  de  civilitate,  ut  ita  dixerim,  et  vlcinltate  vilio- 
rum  transeunles  ad  Deum,  juste  ct  laudabililer  vi- 
verc  incipiunt.  Sequitur  : 

Interea  rogabant  eum  discipuli  dicentes :  Rabbi, 
manduca.  lUe  autem  dixit  eis :  Ego  eibum  habeo 
manducare,  quem  vos  nescitis.  Gibus  Gbristi  est  sa- 
lus  nostra.  Hunc  ejus  cibum  ipsi  necdum  scicbant. 
Unde  et  dicebant :  ^unquid  aiiquis  attulit  ei  mati» 
ducare?  Dicit  eis  Jesus :  Meus  cibus  est  ut  faciam 
voluntatem  ejus  qui  misit  me,  ui  perpciam  cpus  ejuf, 
Voluntas  Dei  Patris  erat,  ut  bomo,  quem  ad  imagi« 
nem  et  similitudinem  suam  creaverat,  Unigeniti  sui 
passione  recrearetur  quia  imperfectum  quodam- 
modo  opus  ejits  erat,  quandiu  per  mortem  Filii  sui 
homo  redemptus  non  erat.  Sed  quia  jam  jamque 


Et  eoniinuo  venerunt  discipuli  ejus^  et  mirabantur  D  tempus  instabat,  quod  ad  perficiendum  idem  opus 

Dei  Patris  Deus  Filius  se  pra^parabat,  eis,  quog  in 
salvatione  generis  bumani  cooperatores  et  roini- 
stros  babere  voluit,  camdem  rcdemptionem  speruit» 
cum  dixit : 

Nonne  vos  didtis  quod  adhue  qnatuor  menses 
suni,  ei  messis  venit  f  In  quatuor  his  mensibus  vel 
quatuor  cardinales  virtules,  prudentia,  tcmperan- 
tia,  fortitado  et  justitia ,  vel  quatuor  tempora,  tem- 
pus  utique  ante  legem,  309  tempus  sub  lege,  tem- 
pus  sub  gratia,  tempns  futuri  judicii  non  inconve- 
nienier,  ut  arbitror,  possunt  accipi.  Evoluto  illo 
quarto  niensc,  die  utique  iremendi  judicii,  messi* 
illa  desiderabilis  et  jucunda  rente,  inqua  omnespra)- 
destinati  ad  vitam  de  agro  mortalltatis  hujus  succi* 

8 


( eum  muliere  loquebatur.  Nemo  iamen  dixit : 
Quid  quceris,  aui  quid  loqueris  cum  ea?  Diligebant 
eom  sicut  filii  patrem  dulcissimum ;  metuebant  eum 
sicat  discipuli  magistrum  reverendisslmum.  Ideo- 
que  licet  mirareutur  quia  cum  mnliere  loquebatur, 
qoid  cum  ea  loqueretur  dicere  non  audebant,  quia 
delMtam  tam  metuendo  magistro  reverentiam  et  bo- 
norem  deferebant.  Et  quia  neqne  Petram  neque  Ja- 
eobom  vel  Joannem,  neque  aiiquem  discipulorum 
soonim  adesse  et  interesse  voluit,  ubi  peccatricem 
'janc  mulierem  ad  cognitionem  et  confessionem 
reatos  sui  ducere  et  docere  disposuit,  in  boc  mani- 
festom  iiobis  exemplum  dedit  et  documentum  quanta 
ioter  confessorem  et  corJtentem  familiaritas  esse 
Pateol,  CLXXJV. 


255  VEN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  »50 

dentur,  atqiic  in  bcrrea  COelestis  beatae  immortali-  A  legendo  extollitur  et  honoratur,  jucunda  Ulact  cele- 


tatis  reponcnliUr  et  condentur.  Sed.quia  messem 
4Stam  a  pdtriarchis  et  propbetis  inchoatam  per  eos- 
dem  beatos  apostolos  perflci  et  consummari  voluit, 
subjecit  et  ait : 

Ecce  dico  vobts ;  LevaU  oculos  vestros  et  videte 
regionesy  quomodo  albce  suntjam  ad  messem.  Ac  si 
aperte  diceret:  Ecce  ego,  qui  propler  salvandum 
genus  humanum  descendi  in  hunc  mundum,  in 
mundo  diu  esse  nolo.  Opus  meum  per  nos  consum- 
mari  volo.  Ecce  dico  vobis :  Levale  oculos  vestros, 
Beati  enim  oculi ,  qui  vident  quae  vos  videtis.  De 
vobis  enim  dictum  est :  In  omnem  terram  exivit 
sonus  eorum ,  et  in  fines  orbis  terrce  verba  eorum 
(Psal.  xviii,  5;  Rom.  x,  18).*  Et  videte  regiones. 


briafuiurae  vit^gaudia  pronuntiare  videtur.  Tota 
enim  hodierui  oOicii  excellentia  singularib  et  magn» 
cujusdam  laetitia;  modum ,  qnx  nou  habebit  modum, 
praescribit  quae  ut  ita  dicam ,  in  cantu  suo  etiani 
paschalis  diei  solemnia  praecedit.  Ubi  enim,  aut 
quando  in  veritate  et  vero  gaudio  cantari  poterit 
Introitus  :  Lwlare^  Jerusalem ,  et  conventum  facite^ 
omnes  qui  diligitis  eam,  nisi  quando  magnus  et  verus 
Pontifex  uoster  Jcsus  Christus  omnibus  pohtifica* 
libus  indumentis  suis  ornatus  infra  Sancta  san- 
ctorum  accesserit?  Qnotidie  quasi  ex  parte  sacris 
et  pretiosis  vestibus  induitur  et  ornatur,  quando- 
cunque  suoruin  elec^orum  animas,  de  hoc  carcere 
mortis  liberatas,  ad  Jecorem  sui  stola  immortalitatis 


diversas  utique  nationes  populorum ,  qnomodo  albee  B  inrluere  dignatur.   Sed  tamen  quandiu  adhuc  alia 


tunt  jam  ad  mensem ,  hoc  est,  per  vestrum  minisle- 
rium  albificandse  et  innovandae  sunt  per  fidem,  quam 
ex  praedicatione  vcstra  suscepturi  sunt  in  baptismi 
regeneratione. 

Et  qui  metit ,  mercedem  accipit  et  congregat  fru- 
ctum  in  vitam  ceternam^  ut  et  qui  seminat  simul  gau- 
deat^  et  qui  metit.  Per  eum  qui  seminat  ^  ordinem 
patriarcharum  et  prophelarum  significabat ;  per  eum 
qui  metit,  ordinem  apostolicum  intelligi  voluit.  Nam 
vquod  patriarcbae  et  prophetae  310  in  dolore  et  ge- 
initu  seminaverunt ,  hoc  in  gaudio  et  exsultatione 
apostoli  messuerunt.  Nonne  in  dolore  et  labore 
Abraham  seminavit,  qui  pro  adipiscendo  semine  illo, 
in  quo  omncs  gentes  benedicenda;  erant ,  egressus  ^ 
de  te  ra  et  cognatione  sua,  peregrinatus  in  terra 
aliena,  uxore  sublatn,  multa  dura  s 'Stinuil  et  ad- 
versa?  Seminaverunt  utique  de  carne  sua  alter  alte- 
rTUin  generando,  sicutscriptumest:  il6raAam  genuit 
Uaac^  Isaac  autem  genuit  Jacob  (Matth.  i ,  2).  Seini- 
naverunt  praedicando  futuram  Ghristi  incarnatio- 
nem ,  figuris  et  aen'gmatib*is  praefigurando  et  prae- 
nuntiando.  Sed  quod  seminaverunt,  non  messuerunt 
quiaeum,  quem  ejjspectabant ,  Dominum  nostruni 
Jesum  Christum.venieniem  in  came  non  viderunt, 
sed  tristes  et  gemenies  cum  omni  posteritate  sua  ad 
infemum  desceiiderunt.  Sedquia  et  illos  per  mortem 
suam  salvaturus  et  consolalurus  erat,  recte  dicebat : 
Et  qui  medt,  mercedem  accipit,  et  congregat  fructum  in 


portio  membrorum  ejus  in  terris  peregrinatur,  ne- 
quaquam  Pontifcx  noster  plene  et  perfecte  coram 
populo  suo  ornatus  incedit.  Qui  cum  in  generali  r&- 
surrectione  omnia  membra  sua  ad  se  collcgerit,  et 
ad  desideratam  praemn  gbriam  perduxerit,  veread 
integrum  ornalus  ad  altare  jam  missam  suam  cele* 
braturus  procedet,  ubi  milKa  millium  conjuncta 
psallentibus  angeficis  choris  personare  et  jubilare 
debent  sic  incipientes :  Latare,  Jerusalem  et  conven- 
(um  facite,  omnes  qui  diligitis  eam  ;  gaudele  cum  /«- 
titia.  Quid  est  dicere,  gaudete  cum  Iwtitia  ?  SufiSceret 
enim  dixisse ,  gaudete.  Sed  idcirco  addidit ,  ^um  ia- 
titia ,  ut  et  in  corpore  et  in  aiiima  gaudere  eos  in- 
sinuaret.  Si  enim  in  corpore  et  non  in  anima ,  aut 
in  anima  et  non  in  corpore  gauderent ,  non  utiquc 
cum  lattiia  gauderent.  Sed  gaudebunt  cum  Iwtitia , 
quia  ct  in  corpore  el  in  anima  plena ,  certa,  secura 
aetemoB  fclicilatis  gaudia  possidebunt.  Satiabuntur 
312  quoque  ab  uberibus  consolationis  coelestis  iliius 
civitatis,  ubi  omni  abstersa  dcsolatione  lac  perpetuao 
consolaxionis  sugenl,  quo  lacle  semper  nulriuntur, 
semper  potantur  et  inrbriantur. 

Quod  aulem  subjuiigitur  versus :  Latatus  sum  in  his 
qaoedicta  sunt  mi/i/,  tn  domum  Domini  ibimus(PsaL 
cxxi,  1);  itcmque  in  Graduali :  Latalus  sum  in  his  qute 
dicta  sunt  mihi ;  quid  est,  nisi  quod  duplex  iste  can- 
tus  duplicem  corporis  et  animae  gloriam  insinuat?  Ad 
hicc  gaudia  obtinenda  docet  et  ducit  nos  hodicma 


t«liim  a:terHam ,  ut  et  qui  seminat  simul  gaudeat ,  n  sancti  Evangelii  lectio,  quae  de  quinque  panibus  el 


et  qui  melit.  Ac  si  dixisset:  Vos  baptizando,  /et  Odem 
meam  praedicando  aiqrie  docendo  regiones,  id  est  na 
tiones  salvandorum  meorum,  metetis,  et  merce  iem 
immarcescibiiem  aeternae  beatitudinis  coronam  acci- 
pietis,  el  congregabitis.  fructum  in  vitam  aetcmam, 
jt  et  iili,  patriarchae  utiqoeet  propbetae  mei,  qui  semi- 
mTerunt ,  et  vos,  qni  metitis,  simul  gaudeatis,  hoc 
^t  ut  de  vestra  cl  totius  humani  generissaliitepariter 
exsultetis  per  infinita  saeciila  saeciLlo.rum.  Amen. 
311  flOMILIA  XXXY. 

IN  DOHlfllCAV   IV  QUADBAGESlMiE  PBiy.l. 

Abiit  Jestu  trans  mftre  CoIHobw,  quod  est  Tiberia^ 

.dis.  (Joan.  vi). 
UiHlieraa  Pamiuica,  quse  tam  fcstivc  canendo  et 


duobus  piscibus  quinque  millia  hominum  satiata 
commemorat ,  quae  vere  figura  sunt  illius  satietatis 
quae  erit  sine  faslidio ,  et  desiderii  illius  visionis 
qiiae  erit  sine  taedio.  Quod  autem  hujus  evangelicac 
lectionis  verba  sequentia  alio  tempore  legunttir,  ct 
praecedentia  reticentur,  et  modo  cum  praecedentibus 
seqnentia  recltanlur,  videtur  mihi  haec  esse  ratio , 
quod  quatuor  Domini  sacramenta,  passionis,  mortis, 
resurrectionis  et  ascensionis  ejus,  quae  in  proxinio 
sumus  celebraturi ,  sufficienter  in  eis  expressa  in- 
veniuntur;  qu»  sic  unusquisque  nostrum  intueri 
et  vcnerari  Jebet ,  ut  per  hiBC  contingere  mereatur 
ad  Dei  visionem  et  perfectam  ejus  cognitionem. 
Abiil  Jfsus,  inquit  evangelista,  trans  mart  Cali- 


237  IIOMILliE  DOMLNICALES.  238 

ItBig  ,  quod  est  Tiberiadis.  Mare  miindum  significat  A  nobis  subtracli  sunl  ?  Sic  ctiam  qui  nol  iscum  bodie 

conversantur,  cras  foitassis  transeunt  et  non  sub- 
sistunt.  ToUuntur  a  nobis  subito,  el  deinceps  non  in- 


magna  aptitudine  et  congruentia.  Sicutenim  mare 
dictum  est  ab  amaritudine ,  eo  quod  salsum  est  et 
amarum^  sic  non  incongrue  mundus  iste  maris 
nomine  censetur  propter  amaritudinem  pcccatorum, 
in  quibus  onine  bumanum  genus  sic  immersum  con- 
tabnit,  et  nullus  esset  qui  amaritudinem  mo.tis 
ei  gebennae  efiiigere  possct.  IIoc  autcm  mare  Do- 
mino  nostro  Jesu  Gbristo  mare  erat  Galilaa;  quod 
iransitns  dicitur,  quia  trans  mare  istius  muudi  sic 
abiit ,  quod  solus  sine  peccati  maciila  conceptus  et 
nattis,  313  ^^^^ '  ^il^  sua  ncc  vcrbo,  nee  opere , 
nec  cogitatione  deliquit ;  sic  in  assumpla  propter  nos 
hnmanitate  vivens  abiitf  perfectc  a  inalis  declinando 
trans  mare  Galilwce.  Gujus  excellentia  passionis  in 


veniuntur.  Scd  tiansitu  isto  facto  et  finito  beati 
quilibet  perveniunt  ad  diem  festum  Juda^orum.  Iii 
die  festo  Juda^orum  possuinus  accipere  claritatem 
et  gaudium  angelorum,  qui  ideo  Judai,  id  est  con- 
fitcntes,  quia  incessabili  voce  laudant  et  glorificant 
nomen  Dei  Patris.  Ad  hunc  splendorem  jiigis  et 
festivse  diei,  qucm  sancti  angeli  babent,  eletti  post 
Pascha  transeunt,  ubi  mane  vel  vespera  non  acce- 
det.  In  praesenti  namque  vita  vespere  et  mane  erit ; 
vespere  dico,  dum  fragilitale  propiiae  carnis  sive 
diaboli  tentamentis,  vel  mundi  adversitatibus  aut 
prosperilatibus  ita  praepedimur,  ut  Deum  clare  vi- 


nuitur  in  verbo  Tiberiadis.  Tiberias  enim  interpre-  ^  dere  nequeamus ;  mane  vero,  diiin  torpore  nostro 


tatur  bonitas  ejus,  Ipsa  enim  bonitas  ct  misericordia 
gjus,  quap  eiim  morticinio  nostrse  carnis  indui  fecit, 
eadem  bonitas  ejus  et  visio  bonitatis  ejus  fecit  inno- 
centem  pro  nocentibus ,  justum  pro  injustis  velle 
paii  ct  mori,  ut  iiiimicitias  in  carne  sua  evacuans 
ad  Deum  Patrem  accessum  pracstarct ,  originale 
peccatum  deteret,  remissionem  peccalorum  con- 
donaret.  Itaque  dum  sic  abirct  ,  dum  sic  pati, 
mori  et  resurgere  voluissct ,  factum  est  quod  sub- 
jungitur : 

Et  sequebalur  eum  multitudo  magua  qum  vt- 
derat  signa  quce  faciebat  super  his  qui  infirmabantur. 
In  mnititudine  hac  magna  primitiva  Ecclesia,  quse 


cxcusso  aiiquantula  divinae  clarllatis  lux  corda  ir- 
radiaverit.  In  illa  autem  aelcrna;  vitae  jucundiiale 
non  accedet  mane  vel  vespera,  sed  unus  festus  dies 
erit  Judworum^  sanctorum  videlicet  angelorum  et 
animarum  Deum  perpetuo  confitemium  et  laudan- 
tium.  Ut  autem  nos  confitentes  et  laudantes  ad  diein 
festum  istum  perduceret,  ad  hoc  oculos  misericor- 
diae  suae  semper  ab  initio  sublevavit,  sicut  in  conse- 
quentibus  Evangelium  ait : 

Cum  ergo  sublevasset  oculos  Jesus,  et  vidisut 
quia  multitudo  maxima  venit  ad  eum,  Qiiod  nunc  di- 
cit  simpliciter  cum  levassel,  sedcum  sublevasut^  boc 
mibi  significari  videtur,  quod  semper  ab  initio  ab- 


cccpit  in  Apostolis,  potest  accipi  :  quae  ideo  magna  ^  sconditum  erat,  quo  pacto  Deus  absconditus  bomA 


dicilur,  qiiia  magna  erat  tam  numero  quam  et  me* 
rito.  De  qua  etiam  multitudine  scriptum  est  quod 
multitudinis  credentium  essft  corunum  et  anima 
una  (Act.  iv,  32).  Haec  multitudo  magna  Dominum 
seqiiebatur  visis  signis  ejus,  sigiiis  dico  bumilitatis 
et  abjectionis  ejus,  irrisionum,  flagellorum,  mortis 
et  resurrectionis.  Quae  signa  facta  suut  super  his 
qui  infirmabantur^  quia  qiiod  sic  corpus  suum  ad 
tormenta  et  poenas  exposuit,  ob  boc  utiqiie  fecit  ut 
«minem  animarum  nostrarum  auferrct  languurem, 
omnem  redonaret  et  restituerct  firmitatem  et  sani- 
tatem.  Peracta  autem  dispensalione,  propter  quam 
venerat, 

Subiity  ut  eyangelista  ait,  in  moniemj  et  ibi  sedebat 


manifestus  in  iine  saeculorum  lieri  dignaretur.  Et 
quoniam  omnes  salvati  inpraedestinatioiieejuserant, 
bene  dicitur  sublevasse  oculos  ct  vidisse  maximam 
multitudinem  venientem  ad  se.  In  maxima  Lac  mul- 
titudine  sancti  apostoli  possunt  designari,  qui  digne 
et  juste  propter  meritorum  eminentiam  maxima 
muUitudo  nominantur,  quia  omnibus  patriarchis, 
omnibus  prophetis  emincbant,  qui  vere  315  beatos 
oculos,  beatas  aures  habuerunt,  quibus  Deum  videre 
et  aiidire  meruerunt,  quibus  omnia  tanquam  amicis 
suis  nota  fecit  quae  a  Patre  audivit.  Maxima  autern 
muliHudo  non  solum  illi,  sed  et  omnes  imitatores  eo- 
rum  dicuntur  qui  terrena  contempserunt,  et  non  so- 
iuin  mundi  conleinptores  exstitcrunt,  imo  corpora 


discipulis   suis,    In  montem  Dominus  subiity  o  sua  diversis  et  infinitis  suppliciis  usque  ad  morlem 


quando  post  gaudium  et  triumphum  resurrectionis 
ad  dexterara  Patris  victor  ascendens  consedit.  Ibt 
snblatHs  a  nobis  manet  cum  discipuliSi  sanctis  vide- 
licet  spiritibus  angelicis,  cum  quo  est  illis  continua 
lestiyitas,  soleronis  jucunditas,  perpes  et  feiix  so- 
cktas.  Dequorum  festo  die  mox  subjungitur  : 

Erat  autem  pruximum  Pasclia^  dies  festus  Judao» 
ram.  Pascha  transitus  dicitur.  Transitus  iste  exitum 
ei  tremsitum  vitae  nostrae  potest  designare.  314 
Qoi  revera  est  in  proximo  quia  qiiamvis  nobis  prae- 
sentis  exsilii  labor  diutinas  innectere  moras  videa- 
tnr,  tamen  certa  et  proxima  mors  omnibus  immi- 
neC  et  instat.  Nonne  yidetis,  dilectissimi,  quomodo 
bi   qpA  nobiscum  transacto  anno  fuerunt,  jam  a 


exposuerunt.  Hinc  etiam  maxima  multitudo  coram 
Domino  fuerunt  et  sunt,  qui  non  soliim  praecepto, 
sed  et  consilio  Domini  obaiidire  deceitarunt,  da 
quibus  apostofus  Paulus  ait :  De  virginibus  pra^ee* 
ptum  Domini  non  habeo^  eonsilium  autem  do  (/  Cor, 
VII,  25).  Igitur  quia  Deiis  Pater  omni  tempore  omni 
generis  humani  saluti  praevidit,  omni  tempore,  ante 
legem,  sub  lege,  sub  gratia  praidicatores  suos  misit, 
visaque  bac  maxima  muUitudinc  dicit  ad  Philip- 
pum  : 

Vnde  ememus  panes^  ut  manducent  hi  ?  Per  Philip- 
pum  Veteris  Testamenti  praedicatpres  possunt  accipit 
in  quibuset  per  quos  Deus  loqnens  adventum  suum 
proDtittcbat,  a  quibus  Pcu3  crea^or  crcdebatur.  e| 


-:^9  VEN.  GODEFRIDl  ABHATIS  ADM0NTE.X9I5  filj 

ab  eo  salus  et  redeinptio  exspcctabatur ;  quomodo  A  mentuum  fratribus  meis  (Psat.  xxi,  23).  Qiiid  isti 


Tero  eadem  salus  implendaet  perGcienda  foret,  ex- 
•ceptis  paucis,  quibus  de  virgine  nasciturum  scire 
singulariter  in  munere  datum  est,  a  cseteris  fldelibus 
jion  agnoscebatur.  £t  quia  semper  in  Ecclesia  Dei 
ab  initio  fuit  Hdes  incarnationis  etpassionisGhristi, 
et  nunquam  defuerunt,  qui  baec  cognoverunt,  licet 
^videre  et  comprehendere  eiTectu  non  merueriut, 
apte  infert  Evangelista : 

Hoc  autem  dicebat  tentans  enm,  Erat  autem  eis 
tentatio  magna  scire  et  nescire ;  scire  quandoqae 
veutunim,  sed  nescire  quando  et  quomodo  futunim. 
Ipse  enim  sciebatquid  esset  facturus.  Patriarchis  et 
prophetis  ignorantibus,  Deus  Pater  solus  noverat 
tempus  et  horam,  in  quo  Filium  luumal  npara- 


Domini  Dei  fratres  evangelizanl  ?  Est,  iuquiuut,  puer 
unus  hic.  Ecce,  inquiunt,  puer  natus  est  nobis,  filiui 
datus  est  nobis»  (Isa.  ix,  G.)  Tota  namque  pr%dica- 
tio  illorum  est  de  puero  isto,  de  puero  uno  Dumino 
nostro  Jesu  Gbristo,  qui  beue  317  ^^  optimc  puer 
nnminatur,  eo  quod  totus  purus,  totus  integer,  totu» 
iuimaculatus  fuit,  qui  non  solum  puer^  sed  ct  unus 
puer  dicitur,  quia  unus  erat  in  divinitate,  unus  in 
humauitale.  Et  qui  sic  unus  et  singularis  puer  eral, 
hic  quoque  puer  esse  non  recusavit.  Hic  verbum  est 
demonstrativum  et  inflnitivum,  pcr  quod  innuitur, 
aelemum  et  immortale,  temporale  et  mortale  pro  no- 
bis  factum.  Qui  babuit  quinque  panes  hordeaceos  I 
duos  pisces.  In  quinque  panibus  bordeaceis,  sicut 


tionem   bominum  j^veuire   dispoiueral,  i.l  bonum  B  ssBpe  diximus,  et  audivimus,  quinque  libri  Moysif 


suum  homo  reciperet,  ad  quod  ab  initco  conditui 
fuerat.  Sed  et  si  ad  PhiliYpum  ref^^^re  volumus  quod 
dicitur,  ipse  enim  sciebat  quid  esset  facturus,  hoo 
potest  sentiri,  quod  Patriarchae  et  prophetse  bene 
noverant,  quod  dubiis  et  clausis  sententiis  usque  ad 
'tempus,  quo  haec  in  veritate  manifestanda  essenl, 
pronuntiare  316  deberent,  quod  et  ipsum  in  re- 
sponsione  Philippi  innuitur,  qui  ait : 

Ducentorum  denariorum  panes  non  sufficiunt  eis, 
ut  unusquisque  modicum  quid  accipiat.  In  ducentis 
denariis  legem  et  prophetas  accipe.  Lex  enim  quasi 
centum  denariorum  panes  habuit ;  sermo  prophetiae 
centum  denariorum  panes  habuit,  quia,  ut  diximus, 
credere  in  Deum,  et  Salvatorem  in  carne  venturum 
praecinuit  et  docuit.  Sed  isti  panes  ad  salutem  suffi« 
cientes  uon  erant,  donec  unusquisque  modicum 
.  quid,  hoc  est  donec  illum  qui  secundum  divinitalem 
inc^mprehensibile  quid  est,  modicum  et  parvum  in 
humanitate  sua  suscipere  et  videre  mererentur.  Unde 
missus  quondam  Moyses  ad  liberandum  Israeliticum 
populum  scsc  ad  hoc  opus  idoneum  nonesse  pro- 
<iamans,  ui  ille  veniret,  qui  et  se  et  omnes  salvaret, 
orat  dicens  :  Obsecro^  Domine,  miffe,  quem  missurus 
es.  (Exod.  IV,  13.)  Hinc  et  Isaias  eodem  flagrans  de- 
siderio  arebat :  Vtinam  disrumperes  coelos  et  descen^ 
deres  !  (Isa,  lxiv,  i).  Gessantibus  autem  illis  Novi 
Testamenti  praecones  accesserunt,  qui  per  Andream 
possunt  accipi,  a  quibus  praedicatur  et  modus  re- 
demptionis  et  qualitas  personae  Redemptoris. 

Dicitei,  inquit  evangelista,  unus  ex  discipulis  ejus^ 
Andreas,  frater  Simonis  Petri:  Est  puer  unus  hic^ 
mi  habet  qninque  panes  hordeaceos  et  duos  pisces, 
Per  Stmonem,  qui  obediens^  ct  J^etrum,  qui  agno^ 
Mcens  interpretatur,  unum  eumdemque  Filium  Dei 
.iccipe,  qui  vere  Sitnon,  id  est  obediens  Deo  Patri 
usque  ad  mortem  fuit,  qui  vere  Petrus,  boc  est  agno- 
scens  dicitiir.  Novit  euim  omnia,  antequam  fiant ; 
solus  ipse  est,  qui  humani  cordis  abyssum  scrutatur 
et  ponetrat.  Iltijus  frater  Andreas,  sancti  videlicet 
?postoIi  principaliter-sliique  prttdicatores  fuerunt 
tt  sunt,  quos  eliam  tpse  fratres  suos  noniibare  di- 
-frnatus  est  dicens  :  Ite  ,  nuntiatt  fratribus  meis 
iMatih,  xxYiii,  10.)  Ilem  in  aJioloco  :  Sarrabo  no^ 


vel  quinque  sensus  hominis  possunt  accipi. 

Sed  tamen  adhuc  aliquid  eminentius  in  quinque 
panibus  istis  possumus  inlelligere.  Sancta  quippe 
Scriptura,  qiiae  surami  Regis  est  gazopbylacium,  tan- 
tis  superabundat  divitiis,  ut  multa  tribuat,  et  tanieu 
inexhausta  semper  inveniatur.  Possumus  in  quinque 
panibus  his  quinque  Dominici  corporis  sensus,  vi» 
sum,  auditum,  gustum,  odoratiim  et  tactum  intcIU« 
gere,  quos,  ut  cxteri  homincs,  in  assuropta  propler 
nos  humanitate  dignatus  est  habere.  Sed  cur  istos 
uon  potius  similagineos,  sed  hcrdeaceos  dizerimus? 
Ob  bauc  utique  causam ;  quia  habet  aliquid  in  se  bor- 
deiim,  quod  sana  flde,  sano  inlellectu  aptari  possit 
Ghristo.  Hordeum,  utnostis,  asperum  est  et  purum. 

^  Fuit  secundum  quamdam  similitudinem  hoc  Ghri* 
stus,  non  certe  aliis  austerus,  non  erga  aliquem  im- 
mitis  et  durus,  qui  circa  omnes  homines  pius  et  mi* 
sericors  fuit  sed  sibimetipsi  austerus,  sibimet  valde 
erat  durus.  Omnem  quippe  mundanae  voluptatis  con* 
cupiscentiam,  quae  quidem  suavis  et  delectabilis  est 
cami,  sic  a  quinque  seiisibus  suis  funditus  aliena-* 
vit,  ut  nil  unquam,  quod  caro  blanditur  et  requirit 
illis  admitteret ,  sed  in  onmi  justitia  et  sanctitate 
ultra  omnes  bomines  conservaret.  Durus  erga  se- 
ipsum  fuit,  quaudo  qui  nii  peccati  conlraxit  quod 
per  jejunium  deberet  emundari,  quadraginta  dierum 
et  quadraginta  noctium  jejunium  peregit.  Durus  et 
austerus  sibimet  factus  est  in  passione,  cum  pro  sei^ 

D  vis  suis  tantus  Dominus  cruciari ,  colapbizari,  con- 
spui  et  a  judice  Pilalo  ligari  et  flagellari  voluit,  et  ad 
ultimum  medius  duorum  latronum  318  tanquam 
latro  mori  dignatus  est  in  ara  crucis. 

Sed  nec  praetereundum  quod  hordeum  pabulum 
6St  jumentorum.  Est  et  Ghristus  pabulum  et  rcfectio 
jumentorum  suorum ,  illorum  videlicet  qui  jumenta 
ejus  esse  cupiunt,  qui  ei  per  bonae  et  laudabilis  con- 
versationis  stiidium  ferunt  et  impendunt  adjumen- 
tum.  Hujus  Domini  jumentum  se  esse  David  asserit 
dicens :  Utjumentum  factus  sum  apud  te  (Psal.  lxxih, 
ftS).  llein  de  eisdem  jumentis:  Ilomines^  inquit,  et 
jumenta  sahabis,  Domine  {Psal.  xxw,  7).  Homines 
sunt  boni  praelati,  jumenta  subditi,  quonim  utrique 
salvantur,  si  rouUiplcx  illos  omnipotentis  Dei  misu-' 


21!  IIOMILIiC  DOMINICALES.  S4i 

ricordia  respicere  dignetur.  Haec  de  quinque  panibus  A  pterea  ut  humilitatem  ejus  imitemur  et  sectemur, 
possunt  accipi,  nunc  quid  et  in  duobus  piscibus  sen-      fecit  quod  subjungitur : 


tiri  possit  yideamus. 

lu  duobus  piscibus  divinitas  et  anima  Ghristi  valct 
intelligi.  Et  non  incongrue  per  pisces  divinitas  et 
anima  Christi  accipitur,  qui  sicut  moris  est  piscium 
latitare  in  aquis :  sic  quali  unioue  divinitas  et  anima 
Christi  una  in  eo  persona  fuerit,  a  nullo  mortalium 
sclri  et  investigari  potuit.  Cum  vcro  ineffabilis  illa 
jucunditas  advenerit,  qua  tandem  collecto  Christi 
corpore  in  coelo  perfruemur,  duo  isli  pisces  quasi 
de  aquis  trahuntur,  et  ad  cognoscendum,  amandum 
et  laudandum  apponuntur.  Sed  inter  hsec  quia  nulli 
mortalium  perfecte  scire  et  nosse  ea  quae  dc  Christo 
quandoque  revelanda  sunt  fas  cst ,  apte  subjun- 
gunt: 

Sed  hcec  quid  sunt  inter  tantos  ?  Ac  si  dicant :  0 
Domine,  magna  et  gloriosa  valde  de  te  dicuntur,  pra&- 
clara  et  ineflabilia  de  te  et  regni  tui  gloria  enarran- 
lur,  sed  nos  pusilli ,  nos  inflrmi  miramur  quid  sint 
luec  inter  tantos,  inter  tantos  videlicet  principes  coeli 
angelorum  et  archangelorum,  aliorumque  beatorum 
spirituum,  in  quorum  medio  sedens  teipsum,  qualis 
es,  m  deiiciis  tuis  manifestas  et  exhibes.  Sed  o 
quando  nos  minimos  et  indignos  ista  videre  et  pos- 
sidere  contingat  inter  tantos !  Post  ista  suspiria,  post 
ista  cordis  desideria,  qua  virtute  inter  tantos  venire 
debeamus  ,  consequenter  edocet  Dominus  dicens 
apostolis : 

319  Fadte  homines  discumbere,  Bene  et  veraci- 
ter  discumbit  qui,  non  alta  de  se  sentiens,  in  pro- 
funda  cordis  humilitate  sese  demittit.  Ex  antiquo 
denique  patre  nostro  Ada  potius  extolli  quam  hu- 
Biiliari  didicirous ;  ex  novo  vero  Ada  Patre  nostro 
noii  nisi  humiiitatis  modum  et  formam  tenemus,  de 
qua  mox  subinfertur  : 

I  Erat  autem  fenum  muitum  in  loco.  Quid  per  /e- 
ii«ni  multum  nisi  multa ,  magna  et  pretiosa  caro 
Christi?  Hoc  fenum  multum  erat  in  loco?  In  quo 
loco  ?  In  utero  scilicet  beatae  et  intemeratae  virginis 
Marlae ,  de  qua  conceptus  et  natus ,  temporalis  et 
localis  fieri  voluit,  qui  secundum  divinitatem  suam 
aetemos,  immortalis,  incomprehensibilis,  non  loca- 


Accepit  ergo  panes  Jesus.  Accepit  a  nobis  quod 
nostrum  est,  quia  homo  proptcr  homines  factus  est, 
quod  est  accipere  panes  Jesum. 

Et  cum  gratias  egisset^  dislribuit  discumbentibus, 
Multas  gratias  Dominus  noster  Jesus  Christus  egit, 
qui  diversas  et  inflnitas  bonitatis  suae  gratias  omni 
humano  generi  ostendit  et  exhibuit.  Nonne  praeci- 
puas  gratias  egit,  quando  de  coclo  in  uterum  Virgi- 
nis  descendit?  Nunquid  gratiaf  salutiferas  non  egit^ 
cum  de  ejusdem  Virginis  utero  tanquam  sponsus 
processit  de  thalamo?  Nonne  multus  gratias  egit 
omni  tempore,  quo  cum  hominibus  con^ersatus 
320  ^s^  orando ,  sanando ,  praedicando  ?  Attamen 
fi  plenas  et  perfectas  gratias  nunquam  egit ,  nisi  hora 
illa ,  quando  pati  et  mori  voluit,  ac  dilectam  ani- 
mam  suam  pro  dilectoribus  suis  ponere  dignatus  est. 
His  gratiarum  actionibus  consummalis  et  peractis 
pulchre  et  eleganter  dictum  est  quia  distribuit  di- 
scumbentibus.  Seipsum  enim  tam  vivisquam  defuii' 
ctis  distribuit,  seipsum  disperliit  discumbentibus, 
quando  humilibus  suis,  electae  scilicet  genitrici  suaa 
Mariae  et  Mariae  Magdalenae,  quae  circa  sepulturam 
ejus  sollicita  fuit,  et  Joseph,  Nicodemo,  apostolis 
et  aliis  diligentibus  se  corpus  suum  vulneratum,  lan- 
ceatum  dereliquit  in.saeculo.  Distribuit  se  discum* 
bentibus ,  quando  humiles  suos  cum  divinitale  et 
anima  visitavit  in  inferno.  Distribuit  se^  quando 
Q  poni  voluit  in  monumentum,  ul  nec  ibi  saltem  dees« 
set,  sed  juxta  aliorum  corpora  sanclorum  requie- 
sceret.  Divinitate  et  anima  pFaesto  fuit  in  inferno^ 
ubi  exspectantes  se,  quantum  volebant  et  desidera- 
bant ,  duobus  piscibus,  id  est  praesentia  divinitatis 
et  sanctae  animae  suae  implevit  et  sanavit.  Et  bene  de 
duobus  piscibus  distribuit,  quantum  volebant,  quia 
electi  et  sancti  ilii  Abel ,  Noe ,  Moyses,  Abraham  el 
alii  perplures,  qui  dudum  apud  inferos  Christum^ 
exspectaverunt,  nequaquam  ab  initio  saeculi  usque 
ad  horam  descensus  illius  ad  inferos,  quod  deside- 
raverant  acceperunt,  sed  tunc  demum  satiati  suat«. 
et  acceperunt,  praesente  eo,  in  quantum  votebant, 

Ut  autem  impleti  sunt.  Impleti  sunt  omni  bono, 
viso  eo  in  inferno,  impleti  sunt  omni  laetitia  agnito 


lis  fuit.  Hujus  humilitatis  vestigia  omnes  imitati  D  eo,  quia,  ut  ipse  ait,  haec  est  vita  wterna ,  ut  cogno^ 


tunt  qui  nos  prsecesserunt ,  et  regnum  coelorum 
adepti  sunl,  quoniam  per  magnam  humilitatis  per- 
feclionen  Deo  placuerunt,  juxta  quod  sequitur : 

IHtcubuerunt  ergo  viri  numero  quasi  quinque  nit7- 
Ita.  Horum  exemplo  et  uos  fratres  discumbamus, 
eorde  e(  corpore  humiliemur,  quia  si  hoc  modo  hu- 
miliamor,  vere  viri ,  vere  fortes  coram  Domino  in- 
Teniemur.  Sed  notandum  quod  discumbentes  viri 
ainl  mifR^a  quasi  quinque  millia.  Sumus  enim  nunc 
nOB  in  plena ,.  sed  quasi  in  quadam  similitudine  hu* 
Diilitaiis ;  et  ideo  iuterim,  donec  de  medio  fiat,  ex- 
toUi  fugiamos,  humiliari  diligamus,  ut  illuc  venire 
niereamur,  ubi  sine  quasi  simus,  et  in  veritate  quod 
amsnia,  simus^Quia  vero  difficile  cst  humiliari,  pro- 


scant  te  solum  Deum,  et  quem  misisti  Jesum  C/trt- 
sium  (Joan.  xvii,  5).  Impleti  sunt  omni  abundantia 
bonorum  ejus,  quando  eduxit  eos  de  infcmo  in  pa- 
radisum,.  de  paradisoin  coclum.  Sed  et  vivi  impleti 
sunt  omni  bono  et  gaudio  illi  videlicet  specialius, 
qui  eum  videre  et  audire  meruerunt,  quibus  ipse  ait: 
Beati  ocu/t,  qui  videnlqu(Je  vos  videtis.  Multi  enim 
reges  et  prophetce  voluerunt  videre  qum  videtis,  et  non 
viderunt,  et  audire  qua:  auditis,  et  non  audierunt  (Lue^ 
X,  24).  Impieti  sunt  omni  suavitate  et  jucunditate 
videntes  eum  rcsurrexisse  a  mortuis.  Impieti  sunt 
et  saturati  sunt  ineffabili  321  b<>i^Ot  quando  posi 
ascensipnem  ejus  miriflca  et  inaudita  Spiritus  sancti 
dona  perceperunt.  Sic  et  sic  impletis  dixit  eis  : 


«43 


CdUigtte  quw  superaverunl  fragmentay  ne  pereant.  A 
Qu9e  et  <lualia  paiiuai  islorum  fragmenta  iuervLnil 
Cl  ubi  vel  quando  facla  sunt  ?  Fragmenta  isla  sunt 
quinque  Dominici  corporis  vulnera,  quibus,  ut  ila 
dicam,  animam  a  corpore  confregit,  quando  cla- 
mans  in  cruce  exspiravit.  De  his  fragmenlU  proprie 
dictum  est,  superarerunty  quia  per  illa  superatus 
est  diabolus,  tartara  confracta,  originale  peccatum 
deletum,  janua  regni  aperta.  Quse  nimirum  fra- 
gmenta  periissenty  si  ea  apostoli  toti  mundo  non 
insinuassent.  Essemus  enim  quasi  gentes  et  Judaei, 
qui  non  credunt,  si  fragmenta,  id  est  si  sacramenta 
incamationis,  passionis,  resurreclionis  et  ascen- 
8ionis  ejus  abscondila  essent  a  nobis.  Unde  Domi- 
nus  coUigere  illa  apostolis  praecepit ,  cum  missis  in 
orbem  ad  prsedicandum  ait  :  Euntes,  docete  omnes  B 
gentes  baptizantes  eos  in  nomine  Patrisy  et  Filiiy  et 
Spiritus  sancti  (Matth.  xxviii,  19).  Et  item  :  Eritis 
mihi  testes  in  Jerusalem,  et  in  omni  Judaa  et  Sama- 
ria  et  usque  ad  uUimum  terrce  (Act.  i,  8). 

CoUegerunt  ergo^  et  impleverunt  duodecim  cophi" 
nos  fragmentOTum  de  quinque  panibus  hordeaceis^ 
qu(B  superfuerunt  his  qui  manducaverant.  Equidem 
omni  diligentia  et  soUicitudine  fragmenta  Gbristi 
coUegeruiitt  et  impleverunt  duodecim  cophinos  fra- 
gmentorumy  quando,  qusu  fides  tcnenda  esset,  cor- 
dibus  auditorum  apenierunt.  Salis  nempe  stiidiose 
fragmenta  ista  coUegerunty  ciim  Symbolum  Credo 
in  Deum  coinposuerunt,  in  quo  omnia  fragmenta 
Ghristi,  omnia  vidclicet  sacrainenta  ejus  distincte 
recitata  et  prolata  inveniuntur.  Quod  autem  ait :  ^ 
De  quinque  panibusy  quce  superfuerunt  his  qui  man- 
ducaverant,  prxtermissis  etiain  duobus  piscibus, 
hoc  significare  videtur  quod  isti  quinque  p:)ncs, 
Dorainici  utiqiie  322  corporis  sensus  superluerunt 
his  qui  erant  in  inferno  quia  non  nisi  solam  divini- 
latem  et  animam  Christi,  ut  priedictum  est,  vide* 
runt.  Hxc  oinnia  beati  illi  discipuli  coUegerunt. 

Eiemplo  ergo  nobis  sint,  ut  et  nos  siinililer  fa- 
ciainus.  Cuncla^  quae  pro  nobis  fecit  et  dixit,  quae- 
que  pati  digiiatus  est,  colligamus  fragmenta  panum 
ejus  in  cophinis  nostris  ,  id  est  in  cordibus  nostrls 
portemus,  agentes  interius  qiiod  agi  solet  exterius 
in  cophinis.  in  cophinis  portari  solet  stercus,  per 
quod  terra  impinguatur  ct  excolitur.  Sic  et  nos, 
dilectissimi,  in  copliinis  cordiuni  nostrorum  ster- 
cus  bonum,  stercus  buinilitatis  et  proprii  contein- 
ptus,  per  quod  terra  cordis  nostri  pinguedinem  boni 
operis  accipiat,  portcmus,  eum,  qui  formam  buini- 
litatis  tradidit  in  seipso,  ante  omnia  et  super  omnia 
principali  cordis  nostri  inseramus,  ei  nos  aggluti- 
nemiis,  ipsi  juugamur,  ipsum  diligenter,  quantum 
in  nobis  est,  in  memoria  portemus,  et  conserve- 
mus,  qui  nos  homines  illi  sumus  de  quibus  Evaii- 
gelium  infert,  dicens : 

lUi  ergo  homiMS,  cum  viditsent  signum  quod  /e- 
cerat^  dicebant  :  Quia  hic  est  vere  propheta^  qui 
venturus  est  in  mundum,  Nos  itaque,  nos,  fratres 
eliarissimi.  homines  iUi  designant,  nos,   inqnam, 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  Ui 

sumus,  qui  Videmus'signa,  qu<e  fecit,  sigua  mor- 
tis,  signa  sepuiturse,  signa  resurrectionis  et  ascen- 
sionis  ejus,  qui  et  dicere  possumus  :  Quia  hic  est 
vere  propheta,  qui  venturus  est  in  Mundum  ad  dam- 
nandum  impios,  ad  remutierandum  eiectos«  Hunc 
sedulo  deprecemur,  ut  nos  in  fulura  vila  panibus 
istis  et  piscibus,  id  est  divinitate  et/I:umanilate  sua 
implere  dignetur,\et  Vjuia  in  proximo  est  Pascha 
dies  festus  Juda^orum,  nos  post  transitum  et  exi- 
tum  hujus  vitx  nostrae,  ad  diem  feslum  angelorum 
pervenire  concedat,  ubi  cl  nos  in  una  civitate  viven- 
tium  et  laudantium  Deum  inveniamus  per  inOnita 
saecula  sxculorum.  Amen. 


323  HOMILIA  XXXVI 

IN  DOMINICAII  V  QUADRAGESlMiE,  SEU  PASSIORIS 
PR1M4. 

Quis  ex  vobis  arguet  me  de  peccato  f  Si  veritatem 
dicOy  quare  vos  non  credilis  mihi  ?  Qui  ex  Deo  est^ 
verba  Dei  audit  (Joan.  viii). 

Tota  vita  et  doctrina  Chrisli  norma  et  institutio 
est  filiorum  ejus.  Et  ideo  si  diligenter  intendimus 
verba  hujus  sancti  Evangelii,  quoddam,  ut  ita  di- 
cam,  nionitoriuin  et  eihortaiio  sunt  nostrae  salutis. 
Noverat  quidem  Filiu^  Dei  parum  aut  nihil  utilita- 
tis  couferre  verba  et  sernionem  ejus  miseris  Judaeis; 
et  ideo  quxcunque  dixit,  docuit  et  fecit,  propter 
electos  suos  dixit  et  fccit. 

Quis  ex  vobisy  inquit,  arguet  me  de  peccatot 
Christum,  Dei  virtutem  et  Dei  Sapientiam,  quis  un- 
quam  de  peccato  arguere  potuit,  qui  totus  sanctus, 
totus  in  omni  vita  sua  immaculatus  exstitit  ?  Car- 
nis  enim  ideo  assumpsit  veritatem  et  [Cod.  sed] 
peccati  similitudinem,  ut  homo  per  illuin  disceret 
qualiter  pro  terrenis  coslestia,  pro  caducis  aitenia 
commutare  et  adipisci  deberet.  Quod  bene  lectio 
hodierna  testatur,  qiiae  verbis  sancti  Evangelii  satis 
concordare  videtur,  in  quo  multa  nimis  srga  nos 
dilectio  Dei  sic  commendatur.  Christus^  inquit  apo- 
stolus  Paulus,  assistens  Pontifex  futurorum  bono- 
rum.  Ponlifex  noster  Christus  dicitur  quia  quando 
tanquam  fortis  adjutor  carnem  pro  nobi.s  induit, 
pontcm  se  nobis  quodammodo  praebuit  et  fecit,  per 
quem  ad  regioncin  nostrain  redire  possemus,  quam 
j)  aliquaiido  in  piimo  parente  nostro  Adam  peccante 
perdidimus.  Amo^na  enim  et  jucunda  regio  nostra 
paradisus  erat,  de  qua,  iit  diximus,  per  superbiam 
el  inol)edientiain  primi  hominis  in  regionem  hujus 
mortaiitatis  dejecti  sumus.  Iiiter  harum  duarum 
regionum  324  n^edium  fluvius  quidam  ingens,  id 
est  originale  peccatum  erat,  cujus  obsiaculo  nullus 
mortalium  ad  desideratum  locum  transire  potuit, 
donec  ipse  Christus  humana  natura  indutus  aquas 
hiijus  mundi  introiret,  ct  seipsum  pontem  nobis  ad 
transeundum  fluvium  hunc  faceret  ct  exhiberet. 
Quicunque  pontem  hunc  attigerit  credendo  royste- 
rium  incarnationis,  passionis,  resurrectionis  et 
ascensionis  ejus,  et  tandem  fidem  bonis  nihilomi* 
ni!S  operibus  adornaverit,  liberum  valde  transitum 


US  nOHILIifi  DOMINICALES.  M 

el  redilain  aa  regionem  suam,  id  csl  terram  viven-  A  habes  7  Videte,  fratres,  quomodo  peccatura  iuiuiae 

scit,  augetur  et  crescit.  Samaritanus^  iuquiunt, 


tiufm  babebit.  Sine  fide  enim  hac,  ut  ait  Aposto- 
lust  impossibiie  est  homini  placere  Deo  (Hebr.  x,  6). 
IBinc  est  quod  nonnulli  ex  gentili  populo,  quam- 
lihet  caste  vi^ant,  quamlibet  magnae  iidei  et  dile- 
ctionis  affectu  tanquam  populus  Christianorum  in- 
ter  se  constringaulur,  tamen  quia  hunc  pontem 
ininime  credendo  attingunt ,  prorsus  salvari  ne- 
queunt.  Videndum  itaque  quid  verus  Pontifex  no- 
^ter,  qui  vita  et  doctriua  seipsum  nobis  pontem 
fecit,  praesentis  sancti  Evangelii  lcctione  dicat : 

Quis  ex  vobis  arguet  me  de  peccato?  llis  ver- 
tns  nihil  nobis  aliud  insinuat ,  nisi  aut  qui  vcrbi 
ejus  praedicatores  et  testes  esse  debeut,  talem  vi- 
Cam  suam  exhibeant,  ut  dc  pcccato,  quo  alios  prae- 
dicantes  increpant  et  arguuut,  ipsi  ab  aliis  veraci- 
ter  argui  non  possint.  Quamvis  enim,  donec  in 
hoc  corporis  habitaculo  ingemisciuius,  peccatum 
effiigere  ei  vitare  nequeamus  teslante  Joanne  :  Si 
dixerimus^  inquiens,  quia  peccatum  non  habemus , 
325  "^^  Vl^*^*  seducimus^  et  veritas  in  nobis  non 
tsl  (/  Joan.  I,  8);  el  proplieta  David  :  Omrifs  homo 
mendax  {Psal.  cxv,  li),  id  est  omnis  homo  pecca- 
lor ;  tamen  summopcre  et  onmi  animi  vigilantia 
^uilibet  pnedu:ator  debet  observare,  ne  tam  faci- 
norosa  et  scelerata  opera  incidat,  unde  publice  ar- 
guatur  et  <'X>nvincatur,  et  aliis  scandalum  et  occa- 
sio  peccandi  prxbealur.  Quisquis  igitur  hoc  fe- 
cerii,  gratum  et  acceptum  Deo  fruclum  in  cordibus 
ftubditorum  ferre  poterit,  quandocunque  vocem  ex- 


Samaritanus^  inquiunt,  es 
/ii,  ei  dwmonium  326  hf^^^^'  In  eo  quod  dicnut, 
da^monium  habes^  uihil  perversius,  nihil  odibilius 
quod  dicerent  excogitare  poterant.  Nam  si  furem» 
si  lalronem  eum  noniinassent,  aliquid,  ut  ita  dicam, 
tolerabilius  videretur;  quod  vero  dxmonium  habere 
eum  dicunt,  quasi  uuiversa  in  eo  esse  vitia  ipsi 
omnibus  homiuibus  nequiores  aflirmabaut. 

Cur  vero  Samaritanum  eum  nominaverint  anim- 
advertendum  (est.  Samaritani  enim,  ut  notum  es^». 
nec  ex  toto  Judaei,  nec  ex  toto  gentiles  sunt,  scd  ex 
parle  Judaismi,  cx  parte  gentilitalis  rituni  obser- 
vant,  de  quorum  numero  Samarilana  iila  eralqu» 
vcnit  ad  puteum  haurire  aquam,  et  mirabatttrquod 
Chrislus,  pcr  omnia  nobilissimus  Jucheus,  biliere 
poposcissct  ab  ea ;  non  enim  Judai  Samariiauis  coU" 
tunlur  (Joan.  iv,  9),  sed  prorsus  dcspiciunt  et  in- 
dignanlur.  Ilac  de  causa  Judxi  Dominum  nostrum 
Samarilanum,  id  est  quasi  de  ignobili  Juda^orum 
prosapia  exorlum  fallaciler  dicimt,  qui  de  nobiUs- 
sima  tribu  Judae  natus  erat.  Illa  elenim  domina  no-^ 
stra  perpetua  virge  Maria,  licct  non  de  numero  di- 
\itum  esset,  scd  pauper  et  inops  in  hoc  mundo,  rc- 
gio  tamen  Davidicae  stirpis  semine  dcsccndit.  Quia 
vero  Saniaritanus  custos  dicitur,  se  Dominus  custo- 
dem  esse  ncgare  noluit,  seipsum  enim  negare  non 
poicst.  Ipse  namque  est,  qui  sub  custodiae  suae  nutu 
univcrsa,  quae  in  coclo  et  quae  in  terra  .sunt,  custo- 
dit,  regit,  et  dcfendit.  Noverat  se  verum  Samarita* 


horiaiionis  emiserit.  Quod  quia  ita  est,  bene  Do-      num  esse,  qui  viso  hoinine  illo  saucio  misericordia 


minus  nosier  Jesus  Christus,  quem  nullus  de  pec- 
caio  aliquo  arguere  potuit,  perfidis  et  incrcdulis  Ju- 
itaeis  ait : 

Si  veritaUm  dico,  quare  vos  non  creditis  mihi  7  Et 
cur  non  crederent,  continuo  subjungit  :  Qui  est  ex 
Deo  verba  Dei  audit.  liic  discernuntur  fllii  Dei  et  Glii 
diaboli.  Otit  est^  inquit,  ex  Deo  verba  Dei  audit.  Om- 
nino  ex  Deo  et  coelesti  generatione  prodierunt,  qui 
▼erbum  Domini  audire,  et  non  solum  audire,  sed  et 
qnaecunque  eadem  Domini  mandala  loquuntur,  et 
injunguni,  quanium  in  ipsis  csi,  circumspecta  cor- 
dis  custodia  conservare  festinant,  Et  revera  quae- 
cnnque  esi  anima  illa,  quae  hoc  infra  conscicntiam 


molus  est,  ct  appropians  alligavit  vulnera  ejus  in- 
fundens  oleum  et  vinum,  quem  sacerdos  et  Levita 
practerierant,  quia  per  se  bcncncium  prxstare  ne- 
quiverunt.  Ideo  non  immerito  Samaritanum  se  esso 
tacendo  afllrmat,  da^monium  vero  se  nou  habere  noiv 
velut  irritatus  aut  provocatus,  scd  nimis  mansuete». 
nimis  patienter  negai  dicens : 

Ego  dwmonium  non  habeOf  sed  honorifico  Patrem 
meum^  et  vos  inhonorastis  me,  Quod  si  alicui  ex  vo- 
bis  diccretur :  Daemonium  liabes,  quantos  furores, 
quantos,  putanms,  conciperet  cordis  dolores  ?  Et  sl 
contumelias  pro  coniumeliis  reddere  non  possetv 
Deum  327  justum  rciributorem  et  ultorem  pro  his 


habei,  quod  verbum  Dei  libenter  audiat,  auditum  d  respondcre  inanibusdeprecareturverbis.  Atnon  sic 


conservet  ei  amci,  et  pro  modulo  suo  adimpleat, 
quaniumiibei  ab  aliquo,  quod  ex  Deo  non  sit,  et  hae- 
redem  regni  sui  fleri  non  posse  objiciatur,  non  de- 
sperei,  nonexpavescat;  sciai  se  tanquam  ex  Deo 
naiam,  ea  qux  Patris  ejus  sunt  quandoque  posses- 
svram.  EconirafilildialMli,  qui  nec  auditu  aurium 
wba  Dei  dignaniur  audire,  ct  si  audiunt,  iniquis 
operibus  coniraire  et  contradicere  non  metuunt, 
qoanialibei  ets  spes  adhibeatur,  etdigui  Deoab  aliis 
jndioenior,  sciant  se,  ipso  Domino  teste,  ex  Deo  non 
e,  ct  propterea  bona  ejus  in  futuro  parilcipare 


RetpanderuHt  ergo  Judmi  et  dixerunt  i  Nonne  bene 
didmm  no$  quia  Samaritanus  es  /u,  et  da^monium 


Deuspaliens,  mitis,et  adomnia  mansuctus.  Etquid 
dixit :  Ego  da^monium  non  habeo^  sed  honorifico  Pa^ 
trem  meum ;  et  vos  inhonorastis  me.  Ac  si  dixisset : 
Malediclum  pro  malediclo,  convicium  pro  convicio 
reddere  nolo,  qui  Patrem  meum^  qui  me  misit,.  sem- 
per /^onori/icar^debeo,  e/vos  inhonorastis  tne.  Cur 
ait,  inhonorastis  me,  cum  ipse  sibi  sit  honor,  honpr 
tolius  exercilus  sui,  angelorum  videlicet  et  homi- 
num?Est  ergo  quasi  dicat:  Mequidem  inhonorare, 
et  quod  meam  non  dcceat  majeslatem,  nihjl  inferro 
potestis.  h)  eo  autem  quod  vobis  hpnorem  innocen- 
ttae  dedi,  quando  vos  ad  laudem  et  honorem  nominis 
mei  crcavi,  me  quodammodo  inhonorastis  quando 
hunc  honorem  iu  fobis  non  conservastis,  et  qu^ 


«i7  \KN.  CODEFRJDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  548 

inea  iii  vobisesse  debcreiit,  iuUileiitcragendoabstu»  A      Et  indignantes  cvnucicse  reipcnacbanl  et  dicebant 


lislis. 

E(jo  (^Lriam  meam  nou  ruaro,  estqm  qucerat  et)U' 
dicet,  Tola  vita  Christi  gloria  Dci  Palriserat.  iEqiia- 
11  s  crat  Piilri,  Dciis  de  Deo,  Deiis  apud  Deum,  co- 
a;tcrnu9,  consubstantialis,  ct  tanicn  non  suam,  sed 
Patris  gloriam  quxsivit.  Quid  dicemus,  quid  facie- 
nms  ad  bxc,  qui  quando  aliquid  boni  fecerimus, 
gloriam  propriam  quxrentes  Deum  contemnimus, 
ineritis  nostris  eadem  paucula  bona  ascribimus?De 
taiibus  Dominus  in  Evangelioloquiturdicens :  Amen 
dico  vobis^  receperunt  mercedem  suam  (Matth.  vi,  2). 
Quaeramus  itaque  gloriam  ejus,  a  quo  omnem  acce- 
pimus  gratiam,  quia  si  nos  propriam  gloriam  hic 
non  quaerimus,  ille  de  gloria  nostra  tractabit,  ille, 


(30) :  Nunc  eognovimus  quia  da^monium  habes,  Abrut- 
ham  mortuus  est,  et  propheto!,  et  tu  dicis :  Si  quis  ser» 
monem  meum  servaverit,  non  videbit  mortem  in  teter» 
num.  Quem  teipsum  facis  ?  Nunne  ad  hajc  venenato- 
rum  verba  nimis  iinperiose  et  329  libere  dicere 
potuisset :  Ego  me  facio  Domiuum  vestrum,  ego  ft« 
cio  me  Creatorem  coeli  el  terrijt  ?  Sed  convicia  con» 
viciis  reddere  noluit,  iroo  ait : 

Si  ego  gtorifico  meipsum^  gloria  mea  nihil  est.  Ac 
si  dixisset  :  Si  meipsum  glorificare ,  ct  quantus 
sim  jactare  volucro,  gloria  mea  de  nihilo  est.  la* 
ter  hxc  verba  redeamus  ad  nos,  intra  nos,  coiiside- 
remus  et  videamus  dos.  Si  cui  ex  nobis  ab  aliquo 
nostruin  diceretur,  qui  ciniset  pulvissumus  :  Quem 


glorificantes  se  glorificabit,  ille,  qui  judex  vivorum  ^  teipsum  facis?  considera  quis  sis,  et  super  alios 


ac  mortuorum  est,  causam  nostram  bene  judicabit. 
Sequitur : 

Amen,  amen  dico  vobis,  si  quis  sermonem  mevm 
iervaverit^  non  videbit  moriem  in  wternum.  Judsei  ca- 
lamniabantur ;  servi  Doininum,  peccatores  justum, 
creatura  Greatorem  insequebatur.  Scd  quem  misit 
DeusPater,Palriobedienliaminteripsaopprobrianon 
moratur  persolvere,  sed  328  iterum  alque  iterum 
sermonem  suum,  licet  non  caperet  in  eis,  adorsus 
esl  dicens  :  Amm,  amen  dico  vobis^  si  quis  sermonem 
meum  servavcrit,  non  videlit  mortem  in  aternum. 
Sermo  in  Domini  est  evangelica  doclrina,  sermo  Do- 
mini  verba  prophctarum  sunt,  sermo  Domini  totius 


extolli  dcsine,  nonnc  pectus  furiis  iropletum  die 
noctuque  non  quiesceret,  ct  seipsum  pncpunde- 
rando,  merita  quae  forsitan  non  baberet  jactaret  ? 
Ijnde  intueamur  Dominum  nostrum  Jesum  Chri* 
stuni,  qui  seipsum  nobis,  et  omnia  dicta  vel  facta 
sua,  quasi  vivam  virtutum  imaginem  dereliquit,  ul 
discamus  et  audiamus  ab  eo  quid  nos  miseri  facturi 
simus  et  dicamus  :  Si  ego  glorifico  meipsumy  gloria 
mea  nihil  est.  Dicat  et  homo  :  Si  me  aliquid  esse, 
cum  nihil  sim,  aestimavero  et  glorificare  meipsum 
voluero,  gloria  mea  nihil  est,  et  nuilius  mercedis 
beatitudine  a  Domino  donabor. 

£s/,  inquit  Dominus,  Pater  meusy  qui  glorifieat 


sacrse  Scripturae  auctorilas  cst,  quae  non  nisi  eaquse  ^  me,  quem  vos  dicitis,  quia  Deus  noster  est^  et  non 


de  dhristo  sunt,  annuntiat  et  pr^dicat.  Ilunc  Do- 
mini  sermonem  si  quis  servaverit,  pie  fidelkterque 
mente  tenuerit,  ct  opoTuni  bonorum  indiciis,  quod 
corde  teneat,  repraesentaverlt,  mortem  non  videbit 
in  wternum.  Sunt  enim  verba  Domini  diversa  illa 
aromata  etpigmenta  sanativa  et  nobilia,  qux  fidelis 
anima  ad  expellendum  diversos  animi  languores  in- 
Ira  se  debet  conservare,  verbi  gratia,  ul  si  venerit 
Buperbia  ct  mentem  inflaverit,  mox  pigmentum  hu- 
niilitatis  requirai  quo  morbo  superbiae  inedeatur ; 
8i  iracundia,  bonas  patientiae  radices  opponat ;  si 
inobedientia,  pigmenta  obedienti» ;  si  luxuria,  bene 
olentia  castltalis  aroinata  colligat,  quibus  luxuria: 
peslem  expellat,  et  sic  faciendo  per  sin^ula  sciat   se 


cognovistis  eum,  ego  autem  novi  eum;  et  si  dixero 
quia  non  scio  «um,  ero  vobis  stmf/ts,  mendax.  Sed 
scio  eum,  et  sermonem  ejus  servo.  Pater  glorifical 
Filium,  quia  Filius  Patrem  scivit  et  novil,  id  esl 
dilexit,  et  sermonem  ejus  servavit  factus  ei  obe^ 
diens  usque  ad  mortem,  mortem  autem  crucis. 

Abraham  pater  vester  exsuUavit^  itl,  viderel  diem 
meum:  vidit^et  gavisus  est.  Libet  parumper  de  die 
Domini,  quam  Abraham  vidit,  ei  gavisus  est^  ali- 
qiiid  dicere,  quam  diem  ut  et  nos  videre  merea* 
mur  ipse  concedat  Dominus.  Abraham,  prsecipiente 
Domino,  de  terra  et  de  cognatione  sua  exivit,  et  jam 
posito  in  terra  peregrinationis  suae  qiiadam  die  tres 
angeli  apparuerunt  ei  in  ipso  fervore  diei ,  tresque 


morlem  in  aeternum   non   videre.  Quam  monem  ?  D  videns  unum  adoravit,  quia  nnum  in  substantia» 


Mortem  dico  animae,  non  corporis.  Qaod  eniin  mor- 
tem  nominamus,  mors  non  est,  sed  relictio  corpo- 
ris,  depositio  sarcinae  gravis,  iter  quoddam  et  via 
de  carcere  ad  regnum.  Sed  est  mors  alia,  qiiae  ti- 
menda  et  expavescenda  est,  quando  homo  diversis 
vitiis  et  peccatis  deditus  vitam  animx  suae,  Christum, 
perdit  et  amittit.  Hanc  itaque  mortem  evadet,  qui 
verba  et  sermonem  ejus  in  fide  conscrvabit  reddendo 
et  imitando  in  opere,  quaxunque  ex  ejusdcm  Domini 
sMi  verbis  didicerit.  Dominus  igitur  Jesus  Christus 
spiriialia  dicebat,  spirltalia  prsedicabat.  Sed  quia  Ju- 
daei  caniales  erant  et  morti  sempitemae  pracdesti* 
uati,  spiritalia  non  intelligebant 
(30)  Vulg.  direrunl  ergo  JudcBi :  Kunc  ctc. 


Irinum  in  personis  agnovit  et  credidit,  susceptis- 
que  330  hospitio  exhibuit  homo  Deo,  quod  po- 
tuit,  tria  sata  similae  Saram  celeriter  commisccre 
praicepit,  biityrum  obtulit ,  vituluin  occidit  {Gen. 
xviii,  2,  etc).  Innuit  hoc  totum  aliquid  quod  veri 
Abraha!  filios  iinitari  congruat. 

Per  Abraham  homo  fidelis,  per  Saram  ratio  vel 
anima  sive  corpus  accipi  potest.  Et  non  incongriie 
per  Abraham,  qui  Patcr  omniiim  credentium  dici- 
tur,  quilibct  fidelis  accipitttr,  qui  eumdcm  Abraham 
bonis  operibus  exaequando  filium  ejus  se  esse  testa- 
lur.  Cui  in  ipso  fervore  diei^  id  cj^t  in  meridie  ele- 
yanti  oculos  tres  angeli  apparent,  quando  sauctae 


W  BOMIUiE  DOMIiMGALES.  'SS^ 

TriniUtis  adYeDtudignanler  visllaiur.  Quae  visitatio  A  perbia  cordis  per  carjiis  mortincationem  est  occi» 

dcnda,  ut,  ubi  superbia  oceiditur,  vera  humilitatig 


bene  fit  in  meridie.  Nam  sicut  meridiana  luce  dies 
illuminatur  et  accenditur,  sic  et  liomo  illuminari 
primum  debet  pcr  cognitloucm  ,  et  accendi  per 
cbaritalis  fervorem.  Denique  quasi  meridiana  luce 
clarescit,  meridiano  fervore  intus  aestuat  ct  arde* 
8cit,  cui  Deus  Pater,  Deus  Filius,  Deus  Spiritus 
sanctus,  sicuti  in  hujus  mortalitatis  tempore  fas 
est,  apparere  non  dedignatur. 

lUuminatus  autem  per  cognitioncm,  et  ardens  per 
amoris  fervorem  desidcrare  debet  quod  ct  Abrabam 
desideravit,  ct  factis  exsequi  quod  fecit.  Ne  trans* 
tatiSf  inquit,  senum  vestrunii  sed  affcram  pauxil- 
lum  aquae^  ut  larentur  pedes  vestri.  (76id.,  4.)  Pau- 
xillum  aquse  compunctiva  recordatio  dici  potest,  quae 


Yirlus  erigatur. 

Nec  praetereundum  quod  tenerrimus  esse  debet. 
Tener  enim  quodammodo  vitulus  occiditur,  quando 
pro  commissis  malis  homo  compungilur;  tenerior 
aulem,  quando  pro  neglectis  bonis  humiliatur ;  te- 
nerrimus  vero,  quando  nec  pro  malis  qux  fecil,  nec 
pro  bonis  qux  neglexit,  sed  pro  sola  et  in  sola  d«- 
leclionc  Dei  buniiliatur;  qui  vitulus  tenerrimus  est 
et  optimus,  quiaoptimum  estgustare  etviderequam 
suavis  sit  Dominus.  Ibi  332  butyrum  apponitur, 
quia  pinguedo  SplHtus  saiicti,  quod  est  butyrum^ 
desupcr  mittitur,  unde  interius  saginatur,  impUi- 
guatur  et  reGcitur.  Hac  pinguedine  David  repleri  86 


fit  pro  peccatis ;  quae  parva  est,  niodica  est  in  com-  B  postulat  dicens  :  Sicut  adipe  et  pinguedine  repleatur 


paratione  dulcis  recordationis  beneficiorum  Dei.  In 
quz  nimirum  aqua  ablui  debent  pedes  nostri, 
scilicet  affectus  mali,  ut  coram  Deo  valeant  emun- 
dari  Vel  pedes  Domini  misericordia  et  veritas ; 
quos  tunc  aqua  infundimus,  quando  digno  poeni- 
tentlae  liictu  et  lacryniarum  flumine  abluimus,  quid- 
quid  aut  contra  misericordiam  Dei  aut  veritatem 
ejus  fecimus  et  dcliquimus. 

Suscepto  Domino  lotisquc  pedibus  instruendum 
eC  parandum  est  convivium  quo  delectetur,  jucun- 
detur  et  reficiatur,  Iria  sata  similae,  jubente  Abraham, 
celeriter  sunt  commiscenda,  vitulus  tenerrimus  et 
optimus  occidendus,  butyrum  et  lac  ofTerendum.  £t 
quid  est  opus  suum  accelerare,  nisi  excusso  torpore 


anima  mea  (Psal.  lxii,  6).  Parato  hujusmodi  con- 
vivio  Domino  laetabunda  mox  succedit  promissio. 
Filius  enim  beatae  promissionis,  haac  videlicct,  qui 
interpretatur  risus,  nascilurus  promittitur,  quia 
gaudium  illud  ineflabile,  quod  nec  oculus  vidit,  nec 
auris  audivit,  nec  in  cor  hominis  ascendit,  dabitur 
illis  in  perventionc. 

Ilaec  dies  fuit,  in  qua  Abraham  Dominum  vidit^ 
vidit  et  gavisus  est,  Isla  dies  est  qua  homo  devictis 
peccatis  illuminatur,  ut  diximus,  per  Dei  et  8ui 
cognitionem,  et  ex  hoc  accenditur  per  intimi  aroo* 
ris  fervorem.  Sed  quia  Judaei  malignorum  spirituun 
typum  tenent,  qui  Christum  hodie  in  membris  suis 
pati  faciunt,  responsum  Judaeorum  responsum  esi 


corporis331  festinare  ad  fcrvorem  cordis? Excusso  ^  ^^yy^^oTum  spiriluum,  hominem  in  desperationem 
torpore  tria  sata  similae  debent  commisceri.  Sata     ^^^.^^e  volenlium. 


quoddam  genus  est  mensurae.  Per  hanc  trimodam 
mensuram  trium  virtutum  dona  accipe,  fidem,  spem 
et  cbaritatem,  quas  munda  anima,  quae  per  similam 
intelligiiur,  fimiiter  debet  tenere.  Quae  bene  non 
misceri,  sed  commtscert,  id  est  tres  simul  invicem 
julentur  teneri ;  unaquaeque  enim  sine  altera  non 
"valet  esse  perfecla.  ^i  enim  fides  sine  spe,  si  spes 
sine  fide,  si  cbarilas  sine  duabus  primis  habeatur, 
plenitudo  perfectiouis  non  possidetur.  Oportet  enim 
fideliter  crederc,  fortiler  sperare,  ardenter  diligere, 
qnod  est  utique  tria  sata  commiscere. 

Post  ha!C  ad  armentum  currendum,  ut  vitulus  te- 
nerrimus  et  optimus  quaeratur  ct  occidatur.  Ar- 
mentum  grex  pec(  atorum  dicitur.  Et  quid  per  ar- 
mentom  nisi  lascivicntium  et  stultorum  sensuiim 
motus  exprimitur?  Currit  itaquc  ad  armcntum,  qui 
corde  contrito  et  humiliato  cunctas  vitae  suae  vani- 
tates,  cuuctariiin  viarum  lascivias  et  stultilias  ad  se 
intra  se  recolligit,  et  quomodo  pro  his  Deo  digne 
satisfacere  qiieat  satis  sollicite  requiiit.  In  vitulo 
autem,  qtii  primo  occiditur,  et  postea  coquitur,  su- 
perbia  vel  humilitas,  sive  niortificatio  carnis  potest 
designari.  Nec  miruin  quod  per  vitulum,  qui  primo 
occidi  et  postca  coqui  debet,  superbiam  vel  humiii- 
tatem  sive  roortificationrm  dixi  posse  dcsignari. 
Nam  quod  vitulus  iste  primum  occidiiur,  ct  postca 
coquitur,  hoc,  ut  roihi  videtur,  designat,  qnod  su- 


Quinquaginta  annos,  inquiunt,  nondum  habes,  et 
Abraham  vidisti  ?  Per  quinquaginta  poenitentia  desi- 
gnatur,  et  est,  quasi  dicant  :  Perfectae  poenilcntia 
modus  qualis  sit,  nondum  scire  meruisti,  et  ad  hoc 
nunc  tendis,  ut  dicm  Domini,  id  est  splendorem  ejus, 
piis  solummodo  mentibus  refulgentem,  videas?  In- 
ter  baec  malignorum  spirituum  verba  audiamus 
consolatoria  Domini  Dci  responsa 

Amen,  amen  dico  robis^  antequam  Abrahani  peret, 
ego  sum.  Quod  idem  est  ac  si  dical  :  Quod  per  te 
non  potes,  per  ine  potes.  Si  tu  impotens,  ego  po- 
tens.  Confidc  tanlum  de  mca  misericordia,  ego  te 
^  adjuvareperdivinaepotentiaemeae  fortiludinem  pos- 
suin. 

Tuierunt  iapidcs  Judoii^  ut  jacerent  in  eum.  Per 
lapides  cor  impoenitcns  intcllige.  ToUit  homo  lapi- 
des ,  quando  cor  lapidcum  et  impcenitens  habet ; 
lapidcs  vero  non  tollit,  quando  peccata  sua  in  poe- 
nitentix  satisfactione  diluere  satagit,  et  eo  modo 
Deumseinper333  propitium  invenit.  Sempercnim 
paralus  est  ignoscere  poenitenlibus,  miseiei i  et  par- 
cerc  supplicibus  suis.  Non  aiitem  hoc  mirum  aut 
indignum  bonilati  ejus.  Sicul  enim  diabolus  secun 
dum  nequitiam  suam  omnes  liomines  in  ruinam  cc 
perditionem  xterhae  damnationis  deducere  festinat, 
sic  e  contrario  ille,  cujus  natura  bonitas  est,  adgra- 


S8I 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


tiam  et  salutem  omnia  convertit.  si  tantum  homo  A  requiret,  et  quemadmodum  voluerit,  hic  ci  in  prx* 


laptdes  non  tolHt. 

Audivimus  jam  quid  passus  sit  Christus  a  Judaeis : 
Audiamus,  quid  adhuc  patiatur  in  membris  suis. 
Chrislus  jam  vlctor  ascendit ,  Judxi  mortui  sunt. 
Sed  instigatores  Judseorum,  id  cst  maligni  spiritus 
adhuc  vivunt,  ct  faciunt  eum  eadcm,  qux  quondam 
in  semetipso  passus  est,  pati  in  mcuibris  suis.  Qui- 
dam  tentautur  et  superantur,  quidam  tentantur  et 
iion  superantur.  Quatuor  sunt  modi,  quibus  pecca- 
mus,  voluntate,  operatione,  cogitatione,  locutione. 
Quibus  quatuor  modis  dum  tentamur,  restat  ut  tcn- 
tati  Domini  noslri  Jesu  Christi  verbis  et  exemplis 
muniamur  et  instruamur,  in  eo  quod  semel  et  ite- 
rum  Judxi  Domino  dicunt,  D<emonium  habesy  pri- 


senti  judicabit 

Convenit  satis  huic  evangelicae  lectioni  bodierut 
divini  officii  excellentia  :  Spectat  et  Oratio,  in  qua« 
ut  a  tentationibus  praedictis  liberemur,  sic  oramus : 
Qucesumus,  omnipoiens  Deus,  familiam  tuam  propi^ 
tius  respice,  ut  te  largiente  regatur  in  eorpore ,  t 
mala  operatione,  et  te  servante  custodialur  in  mente^ 
a  mala  voluntate.  CongruH  bis  omnibus  Tractus 
missx,  quem  Iseti  prsedictarum  tentationum  victores 
imponerepossunt  Dominoin  cordibussuis  psallentes: 
S<ppe  expugnaverunt  me  ajuventute  mea^  dical  nune 
Israel,  saspe  expugnaverunt  meajuventute  mea^  etenim 
non  potuerunt  mihi.  Supra  doraum  meum  fabricaverunl 
peccatores  (Psat.  cxxviii,  13).  335  Qui  ^^nt  pugnan- 


num  dubitando,  quando  dicunt :  Nonne  bene  dici"  B  tes  et  expugnantes  nos  nisi  spiritus  maligni  ?  Quis 


mus  quia  Samaritanus  es  (u,  et  diiemonium  habes  ? 
Secundo  aflirmando,  cum  dicunt :  Nunc  cognovimus 
quia  da:monium  habes,  Abraham  mortuus  est,  et  pro- 
phetcB^  de  mendacio  et  fal^itate  Dominuin  convin- 
cere  volunt.  Ei  aptc  per  hoc  innuitur  quod  eisdcm 
modis  hominem  tentare  et  impugnare  iion  desiuunt. 
Possumus  eniin  pcr  daemon.uin  desideria  mala,  de- 
lectationes  immundas,  voluntates  pcrversas  acci- 
pere,  per  quae  nonnunqiiam  homo  beatus  magis  in 
spiritali  quam  saeculari  vita  tentatur  et  impugna- 
tur.  Quicunque  autcio  eadein  desideria  mala,  dele- 
clationes  et  voluntates  noxias  in  conseusu  recipit» 
et  ad  illicitum  peccati  actum  perduxerit,  haud  du- 
bium  quin  dxmonium  pessimum  habeat.  Qui  vero 
delectationem  carnalis  concupisccntise  non  recipit, 
nec  voluntatibus  malis  consensum  praebendo  opera 
peccati  perficere  qua^rit,  benc  ct  optime  ciim  Do- 
mino  Deo  suo  daimonium  se  334  ^^^  habere, 
8ed  Patrem,  qui  in  coelis  est,  honorare  se  veracitcr 
protestalur  dicens  :  Ego  da:momum  non  habeo, 

Sed  mallgni  spiritus  mox  cum  viderint  quod  ho- 
roinem  ncc  voluntate,  nec  desiderio  aut  operatione 
iniqua  valeant  snperare,  jam  e  dlvcrso  iitipngnant 
eum  mendacio  et  falsilate.  Nonne  magnuni  ct  ma- 
lum  est  mendaciiim,  quando  homo  sibimet  usurpat 
et  tribuit,  quod  Dei  ct  Domini  solius  cst?  Snperalis 
enim  desideriis  roalis ,  delectationibus  et  voluntnti- 
bus  pravis,  mendacio,  quod  vanain  gloriam  noini- 
nare  possumus,  honiinem  instigant,  ut  jam  laudein 


enim  pertinens  ad  Christum  non  variis  tenlationibus 
agitatur,  et  quotidie  agit  cum  illo  diabolus  et  aiigeli 
ejus,  ut  qualibet  delectatione  etmala  operatione  non 
pervertatur?  Sed  quia  fortis  est,  qui  protegit  nos, 
dicat  nunc  Israel,  id  est,  homo  Deum  videre  deside- 
rans  :  Sa:pe  expugnaverunt  me  a  juventute  mea^  supra 
dorsum  meum  fabricaverunt  peccatores,  id  est  super 
carnem  meam  fabricaveruht,  et  ad  modum  fabri 
crebris  ictibus  tundendo  super  incudem  tentando 
amigunt  nos.  Omnibus  enim  modis  instant,  ut  deji- 
ciant  nos.  Sed  non  timeainus,  quia  Dominus  justus 
concidet  cervices  peccatorum  (i6td.,  4). 

Sic  et  sic  pugnantibus  et  in  Deo  protectore  suo 
sperantibus,  et  lapidcs,  id  est  cor  impoenitens  a  se 
rejicientibus  futurum  eis  erit  in  bono  qiiod  Judseis 
contigit  in  malo,  quia  Jesus  abscondit  se,  ef  /xtril 
de  templo.  Jesus  enim,  id  est  verus  salutaris  noster 
abscondit  se  in  boinine  beato  per  336  humiiitatem 
cordis  et  bonum  exitum  facit  per  bonam  et  sanctam 
operationcm  corporis. 

Tnnc  >verc  Chrisio  concorporatus  sanctae  commu- 
nionis  verba  concinere  poterit  :  Hoc  corpus^  quod 
pro  vobis  tradetur,  Factus  enim  corpiis  Christi  et 
membriim  de  membro  ad  bibendum  Novi  Tcsta- 
menti  sangiiinem  idoneus  eflicietur,  quia  bonos  et 
sanos  sanct;e  Scripturae  sensus,  ex  quibus  ct  per 
quos  divinse  commemorationis  assiduitatem  possit 
habere,  divinilus  accipiet.  Ut  ergo  Jesu  Cliristo  sa- 
liitari  nostro  inereamur  incorporari«  et  assiduitatcm 


quaerat  in  cogitatione,  ac  sibi  tribuat  quidquid  boni      comrocmorationis  ejus  possinuis  habere ,  adjuvet 


gesserit,  et  non  ei  soli  servet  et  donct  gloriam,  qui 
solus  in  homine  opcratur  quaeciinque  hoino  bona 
operatur.  Et  quia  post  cogitntiones  inutiles  inutilis 
et  vana  pleiumquc  prorumpit  locutio,  facixnt  i:t 
desiderium  laudis,  quod  diu  diuque  quxsivit  in  co- 
gitatione,  postmodum  jactilando  merita  sua  efrerat 
ct  extollat  in  locutione.  Uiide  Dominico  rcsponso 
quid  contra  hoc  vitium  agere  ct  dicere  debeainus 
edocemur  :  Si  ego^  inquit  Dominus,  gloriftco  me- 
ipsum^  gloria  mea  nihil  est,  Dicat  et  honio  :  Si  qiiid 
boni  fecero  vel  habuero,  mihi  meipsuin  glorificando 
fiscribere  noii  debeo.  Est  Pater  meus  qui  me  gloti- 
ficat  quia  si  ego  gloriam  meam  noo  quaesiero,  ille 


nos  ipse  qui  semetipsura  pro  nobis  in  inortem  dedit 
Jcsus  Chrislus  Dominus  noster,  qiii  cum  Patre  et 
Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  sae- 
cula  saeculorum.  Amen. 

337  HOMILIA  XXXVII. 

IN  EAMOCII   DOMlNlCAIi   SECCNDA. 

Christus  assistens  pontifex  futurorum  bonorum^ 
per  amptius  et  perfectius  tabernacutum,  non  m'anu  fa" 
ctum,  id  est  non  hujus  creationis^  neque  per  sangui* 
nem  hircorum  aut  vitutorum,  sed  per  proprium  sanm 
guinem  introivit  semet  in  SanGta,  tetema  rtdemption^ 
inventa  (Hebr,  ix). 

Verba  ista  beati  Pauli  apostoli  sunt,  in  quo  et  per 


253 


HOMtLIi£  DOMINICALCS. 


«31 


quero  tcre  loquebatur  Christus.  Licet  pauca  siiit  et  A  cunque  justus,  quantiimcunque  sanctus,  sic  proprie 

brevia,  plena  sunt  tainen  mysteriorum  coelestium 

excellcntia.  Nam  si  diligenti  considerationc  discu- 

Cere  et  inTestigare  volumus,  expressa  in  eis  uni- 

versa  Chiisti  sacramcnla  invenire  possumus.  Cum 

enim  dicit,  Christus  assistens  pontifex  futurorum 

bonorum^  per  hoc  incarnationis  Christi  mysterium 

iuteUigi  valet.  Secundum  divinitatis  suee  cxcellen- 

iiam^  qua  consuhstantialis,  coxterniis  et  coxqualis 

esl  Fliius  Dei  l)eo  Patri,  seinper  erat  pontifex,  fa-' 

etent  et  pneparans  nobis  in  xterna  sua  prxdestina- 

tione  pontem  illum,  per  quem  ad  futura  bona,  ad 

aetems  videlicet  saivationis  beatitudinem  esset  re- 

meajidum.  Sed  qui  pontifex  tantum  erat  in  praide- 

diiiatione,  pontifex  assistens  factus  est  nobis  in 


seipsum  in  sua  poteslate  habere  poterit,  ut  erectam 
et  dircctam  ad  Deum  volunlatem  seinper  habere 
possit,  quin  plerumque  a  bono  quod  vult,  trahatur 
ad  inalum  quod  non  vult.  Solus  Dominus  noster 
Jesus  Christus  lotiiin  se  sic  in  propria  sua  habuit 
voliintate,  quod  nihil  unquam  ei  accidere  potuit, 
nisi  quod  ipse  voluit.  Sed  et  congrue  per  proprium 
Christi  sanguinem  sacrosanctam  Christi  intelligimus 
passionem,  in  qua  secuiidum  multitudinem  miserj- 
cordiae  sua^  non  invilus,  non  coactiis ,  sed  propria 
sua  voluntate  sanguinem  suum,  quo  totum  gcnus 
humanum  iavaretur'  et  redimeretur ,  eflTudit  in 
cruce. 
Quod  autem  additur :  intronit  semel  in  Sancta^ 


sandisftiom  tua  incamatione.  Et  bene  quidem  ver-  B  non  inconveuientcr  sancta  ejus  resurrectio  est  in* 

telligenda,  quia  tunc  vere  introivit  in  Sancta,  quando 
devicta  morte,  populato  mortis  principe  resurgens 
a  inortuis,  sanctissimo  corpori  suo  sic  sanctissimam 
aiiimam  suam  univit  atque  conjunxit,  quod  nun- 
quam  amplius  ab  eo  separari  poterit.  Post  gloriosum 
hunc  introitum  in  Sancta  consequcnter  subinfertur  : 
JSterna  redemptione  inventa^  qiiia  in  vcrbis  istis. 
quantuin  videre  valeo,  gloriosam  Christi  ascensiu- 
nem  non  injuste  intelligi  fposse  existimo.  Ubi  enim 
a  dextris  virtutis  Dei  conscdit,  ibi  vere  wlerna  re^ 
demvtio  inventa  est.  qua;  nec  in  incarnatione,  nec 
in  passione,  nec  in  resurrcctione  olene  aut  perfecte 
inveniri  vel  cognosci  potuit. 

340  HOMILIA  XXXVIII. 

IN  FERIAII   III   POST    DOMINICAII   PASSIOMS   PRIIfA. 

Congregati  sunt  Babylonii  ad  regem,  et  dixerutU 
ei  :  Trade  nobis  Danielem ,  qui  Bel  destruxit^  el 
draconem  interfecit,  alioquin  interficiemus  te,  et  do- 
mum  tuam  (Daniel  xiv). 

Sacrosancta  obscrvantia  quadragesimalis ,  nec 
non  tempus  Dominicoe  Passionis,  quod  recolimus, 
specialiter  ad  hoc  exceptum  est  et  electum  pra  cae- 
lcris  anni  tcmporibus,  quatenus  homo  spiritalis, 
qui  alio  teinpore  vivere  non  valet,  siciit  deberet, 
saltem  diebus  istis  pro  salute  sua  elaborare  studeat 
totis  viribus  corporis  et  afiectibus  cordis.  Nam  sicut 
verus  et  misericors  aiiimarum  medicus  voluit  et 
prxordinavit,  ut  istis  diebus  aliquid  corpori  sub* 
trahatur,  sic  etiam  disposuit,  ut  animae  cibus  et  re- 
fectio  addatur  el  augeatur.  Singulis  naraque  diebu» 
singula  ct  iiova  in  niissarum  cclebratione  officia , 
Lectiones  et  Evangelia  habemus,  quo  reduiidante 
ciibo  et  polu  spiritali  recreata  diligens  Deum  aniina 
dc  terrenis  ad  coeleslia  debet  sublevari.  Sic  ct  in 
Lectione,  quam  jam  prx  manibus  habenuis,  si  stu- 
diose  qusesierimus ,  Deo  auxiliante  desiderabilein 
animarum  noslraruin  refcctioiiem  invcnire  poteri- 

lUUS. 

Congregati  sunt^  inquit,  Babylonii  ad  regem  et  di- 
xerunt  ei :  Trade  nobis  Danielem,  qui  Bel  destruxit  et 
draconem  interfecit.  Per  Danielem ,  qui  judicium  Dei 
interpretalur,  bomo  ille  non  incongrue  designatur, 
qui  ^ro  iniqux  conversationis  reatibus  sibimetipsi 


boc  assistens  incarnationi  Christi  congruit. 
Dicitur  enim  assistens  quasi  ad  auxiliandum  astans. 
Humana  quidem  natura,  quam  pro  salute  nostra  as- 
sumpsit  in  se,  quasi  ad  auxiliandum  ei  astitit,  quia 
disposita  ab  initio  humanae  reparationis  dispensa- 
tio,  iion  divina,  quae  impassibilis  erat,  sed  humana 
iiatura  consummari  debuit. 

Post  designatam  et  prsenotatam  hoc  modo  Christi 
incaraationem ,  sanctissimam  etiam  ejus  in  hoc 
ittundo  conversationem  mystice  innuit,  cuin  protinus 
lubjungit:  Per  amplius  et  perfectius  tabernaculum^  non 
manufactum,  id  est  non  hujus  creallonis.  338  ^^r 
amplius  et  perfectius  labernacnlum  anima  et  corpus 
Christi  satis  convenienter  potest  intelligi.  IIoc  sane 
taberaaculum  vere  ampliust  vere  perfectius  potest  G 
dici :  amplius  in  dileclione,  perfectius  in  operatione. 
Nunquam  enim  inventa  est  aninia  lam  ainpla,  sic 
dilatata  in  Dei  dulccdine  et  dilectione,  nunquam 
inventum  est  corpus  tam  niundum  lauique  perfe- 
ctum  iii  operatione.  Sed  unde  talis  ac  tanta  taber- 
naculi  hujus  amplitudo  et  perfcctio?  Ideo  quidem, 
quia  non  manufactum^  id  est  non  hujus  creationis, 
hoc  est  non  humana  operatione,  sed  Spiritus  san- 
cti  obumbratione  de  beata  virgine  Maria  est  pro- 
creatum.  Non  quidem  erat  hujus  creationis^  quia 
contra  morem  et  consuetudinem  humanae  creationis, 
qua  universi  prorsus  homines  ex  peccato  et  in  pec- 
cato  procreantur,  solus  sine  peccato  conceptus  ct 
natus,  solus  sine  peccato  in  hoc  mundo  est  conver- 
satus.  Unde  et  sct^uitur  : 

Neque  per  sanguinem  hircorum  aut  vitutorumf  sed 
per  proprium  sanguinem  introivit  semel  in  sancta 
tetema  redemptione  inventa.  In  hircis  immunditiam 
camis,  quae  fit  in  operalione,  in  vilulis  accipere 
possumus  petulantiam  cordis,  quae  maximc  opera- 
tur  in  cogitatione.  Et  quia  nulla  unquain  peccati 
Docub  sanctissimo  ejus  corpori  adbaesit  iii  opera- 
Uone  t  nulla  unquam  lascivia  sanctissiinam  iliius 
inentem  tangere  potuit  in  cogitatione,  recte  nunc 
dicitur :  Neque  per  sanguinem  hircorum  aut  vitulo- 
mni,  sed  per  proprium  sanguinem.  Per  proprium 
Christi  839  sanguinem  propriam  intelligimus  Chri- 
iU  volttBtatem.  Nullus  qiiippc  hominum,  quantum- 


S55 


VEX.GODEFRIDI  ABBATIS  AEMJISTENSIS 


^SS 


Judex  fit  distrtctus,  dum  reatuin  propriae  conscicntiae  A  nobis,  cum  bonis  operibus  insistendo  salutem  no« 


ideo  in  praesenti  subtiliter  et  districte  ipse  in  se  diju- 
dicat  et  punit,  quatenus  in  illa  terribili  die  exlremi 
judicii  liber  et  expeditus  appareat  ante  oculos  Gon- 
ditoris  sui.  Quicunque  ergo  talis  est  bomo,  qui  ita, 
ut  prsdiximus,  divinum  judicium  prxvcniendo  hoc 
ipse  iu  se  in  prxseuti  punit ,  pro  quo  341  punien- 
dtim  se  quandoque  recognoscit ,  illud  ,  quod  Danicl 
iste  Bel  destruendo ,  draconem  interficiendo  virili 
peregit  constantia  ,  ipse  invisibiliter  exercere  non 
desinit  laudabili  operuin  eflectu  et  instantia.  Per 
Bel,  quod  idolum  fuit  turpiludinis,  immunditiam 
sccipere  possumus  carnis ;  per  draconem  vero,  qui 
nimise  est  crudelitatis  et  malitise,  cordis  maiitiam 
possumus  intclligere.   Hsec  duo  nefanda  et  abomi- 


nanda  vitia,  luxuria  videlicet  et  malitia,  maxime  ^  terx  insinuat  textus. 


stram  operamur  ;  contristatur  in  nobis,  cum  contra- 
ria  saluti  nostrse  operari  non  veremur.  BabylonH 
igitur  adversus  regem  hunc  congregantur  et  insur- 
gunt,  cum  inimici  generis  humani  hominem  illuro, 
qui  membrum  Ghristi  efiici  bonis  nilitur  bperibus, 
suis  exponi  desiderant  tentationibus.  Ipsi  enim  ma- 
ligni  spiritus  nuUam  ad  tentandum  hominem  habenft 
potestatem,  nisi  quantam  permiserit  Deus.  Igitur 
homo,  qui  divino  fultus  auxilio  prospere  procedit  ia 
spiritali  proposito,  si  nil  propriae  infirmitatis  in  se 
sentiret,  donum  Dei  propriis  ascribendo  meritis  fa« 
cile  extoUeret  se  supcr  se ;  ideoque  ipse  scieutiarum 
Dominus  provida  bonitate  probari  eum  nonnunquam 
permittit  tentationibus,  juxta  id  quod  sequentis  iit* 


regnant  et  operantur  in  sa^cularibus  ,  quibus  dulce 
est  et  delectabile  luxuriose  vivendo  dies  ducere  prae- 
sentis  vitae.  Nam  unde  venit  hoc  nisi  ex  ingenti 
cordis  malitia  ,  quod  ita  delectabiliter  rapinis  insi- 
litunt,  res  alienas  inique  diripiunt,  inviceni  inviden- 
les  ad  conlentiones  ct  lites  semper  parati  sunt  ?  Sed 
bomo ,  qui  per  praevenientem  omnipotcntis  Dei  mi- 
sericordiam  de  communi  saeculi  conversatione  ad 
spiritalis  vitac  se  converterit  militiam ,  totis  viribus 
ad^hoc  elaborat  et  invigilat ,  quatenus  Bel ,  idolum 
iridelicet  turpitudinis  destruat,  draconemque  interfi- 
ciat.  Bel  siquidem  deslruit ,  cum  turpitudiuis  suac 
raaculas  dlgnis  poenileutiae  lamentis  abluit ,  et  qui 


Vidii  igilur  rex  quod  irruerunt  in  eum  vehementer, 
et  necessitate  compulsus  tradidit  eis  Danielem.  Quid 
cst  hoc  quod  dicimus,  vel  quomodo  hoc  intelligere 
debemusquod  necessitate  compellatur  Deus  ?  Occulta 
tmnipotentis  Dei  judicia  investigare  non  possumus, 
nec  debemus,  sed  bumano  hoc  more  loquimur.  ipse 
siquidem  occultorum  cognitor  novit  et  inlelligit, 
quia  homo  ille,  quem  spiritali  virtutum  profectu  su« 
blimavit,  si  liber  prorsus  a  tentatione  esset  et  expe* 
dCtus,  gravioris  culpae  vinculo  seipbum  facileilla- 
quearet  vitio  elationis  depravatus.  Unde  quasi  qu.a« 
dam  ueccssitate  compulsus  salubriter  tentari  homl 
r.em  permittit   miseralor  et  misericors  Dominus, 


prius  peccatorum  contagiis   adeo  erat  involutus,  r  V^^^^  '^^  delerius  sibi  aliquid  contingat,  hoc343 


quod  etiam  homini  confiteri  pudor  est  et  turpe,  ca- 
stitati  operam  dat  et  munditiae.  Ita  per  Dei  gratiam 
mundatus  et  justificatus  ad  interficienduni  draconem 
piis  insistit  laboribus  ,  quia  pristinam  cordis  mali- 
tiam,  odium,  invidiam  et  amaritudinem  ad  pietatem 
convertit  et  dulcedinem,  ut  jam  contra  nullum  ho- 
irnnem  voluntatem  nocendi  habeat,  sed  plenus  pie- 
tatis  visceribus  afleclum  charitatis  praebere  omnibus 
studeat.  Hanc  mutationem  dextene  Excelsi,  hunc  ni- 
mirum  gloriosum  hominis  profectum  aegre  ferunt 
spiritus  maligni ,  hostes  et  inimici  humanae  salutis 
quod  aperte  nobis  verbis  innuitur  praesentis  lectionis. 
Congregati  sunt,  inquit,  Babylonii  ad  regem  et  di- 
icerunt  ei :  Trade  nobis  Dantelem.  Possumus  per  re- 


est  ne  securus  et  improvidus  in- vitium  elationis  pro- 
ruat,  tradit  eum  inimicis,  id  est  tentari  eum  permit- 
tit  ab  inimicis,  non  quod  malitiae  eorum  satisfaciat 
et  impietati,  sed  humanae  consulens  saluti,  ut  vide- 
licet  tentationum  certamine  legitime  instructus  et 
informatus,  fortius  ac  probabilius  sese  accingat  ad 
propriae  salutis  opus,  propriaeque  conscius  infirmi- 
tatis  non  de  virtutibus  gloriari,  sedsub  potenti  manu 

•  Dei  sciat  et  cognoscat  se  dcbere  humiliari.  Haec  pro- 

*  vida  ac  salubri  omnipotentis  Dei  facta  traditione,  ad 
quantam  mentis  caecitatem  ipsi  principes  tenebra- 
nim  hominem  faciant  devenire,  verbis  intelligi  datur 
sequentis  litterae. 

Qui  miserunt  eum  m  lacum  teonum.  Per  lacum^  qui 


gem  istum  ipsum  intelligere  Dominum  nostrum  Jc-  D  nullum  lucis  vestigium  recipit,  caecitas  menlis  accipi 


8um  Ghristum  qui  vere  cst  Rex  regum  et  Dominus 
dominantium.  Babylonii  vero  spiritus  maligni  non 
Incongrue  possunt  accipi.  Sed  342  quo  modo  vcl 
quali  convenientia  intelligere  debemus  quod  adversus 
Jiupc  regem  gloriae  Babylouii ,  hostes  videlicet  per- 
versi  dicuntur  congreyari  ?  Ipse  enim  in  excelso  ma- 
jestatis  suae  sedens  solio  tam  coelestibus  dominatur 
quam  terrestribus,  cujus  divinae  potestati  nil  potest 
resistere,  ideoque  nullius  rci  accidentis  molestia  va- 
let  tnquictari.  Quoniam  autem  ipse  caput  nostrum 
est,  nosque  membra  ejus  sumus,  dum  electum  quod- 
H  t.  membrum  ejus  tribuiationibus  afDigitur  ipse  se 
pati  aflirmare  non  dedignatur.  Tpse  enim  in  nobis 
tetificatur,  ipsc  in  nobis  contristatur.  Laetificalur  iu 


potcrit,  per  ieones,  qui  nimiae  sunt  crudelitatis  et  fe- 
rocitatis,  amariludo  intelligi  valet  mentis.  In  hunc 
lacum  miseriae.  in  hanc  nimirum  mentis  cecitatem 
et  asperitatem  maligni  spiritus  hominem  mittunt, 
cum  ita  eum  tentalionum  caligine  involvunt,  ut  in- 
terior  visus  tenebris  ignorantiae  excaecatus,  ea,  quae 
videnda  sunl,  videreminime  queat,  nec  internae  dul- 
cedinis  gratiam  more  solito  praeguslare  valeat.  Et 
guoniam,  quandiu  in  hoc  mutabililatis  tempore  sub- 
sistimus,  liberi  a  tentationibusessenequaquam  pos* 
sumus ,  recte  nobis  insinuare  videntur  verba  quae 
protinus  subsequuntur. 

Et  erat  ibi  sex  diebus,  In  his  tex  diebus  ,  hoc  eal 
quandiu  corpus,  quod  aggravat  aniroam,  portamus. 


•i57 


HOMILIiE  DOMLNICALES. 


S5S 


fiberari  prorsus  ab  iniiniconim  tentationibus  non  A  pii  doctoris  vigorcm  spiriulis  accipit  refectionis,  prr 


possunius.  Nam  impugnat  nos  diabolus  suggestione, 
iinpugnatnoscaro  nostra  delectatione,  impugnat  nos 
inundus  prosperitale  et  adversitate.  Sed  in  Iiac  ten- 
tationuni  calamitate  ct  miseria  fideles  suos  nonnun- 
quani  clementer  respicit,  consolatur  «t  adjuvat  di- 
Tina  pietas  ct  misericordia,  ct  ne  tentalionibus  suc- 
cumbant,  virtutc  brachii  sui  eossustentat  et  roborat. 
Qui  vero  siut  illi  quos  ipsi  spiritus  maligni  ad  devo- 
randum  in  stium  corpus  sunt  acccpturi,  344  verbis 
«equentibus  datur  intelligi : 

rorro  in  iacu  eranl  septem  leones^  et  dabantur  eis 
quotidie  duo  corpora  et  duas  oves.  Per  duo  corpora 
illos  non  incongrue  possumus  accipere  qui  rcprobo 
scnsu  ca  solummodo  qua;  carnis  sunt  sapiunt,  qui 
camis  desideria  perficere  in  concupisccntiis  non 
pertimescunt.  Per  oves  vero  licet  alias  simpliccs  et 
innocentes  accipiantur,  boc  tamen  in  loco  ignavi  de- 
signantur,  qui  carnis  mollitie  encrvati ,  ncc  mini- 
mum  laborem  impendere  sludent  pro  amore  coclestis 
regni.  Hi  ergo  leonibus,  id  est  malignis  spiritibus 
objicinntur,  quia  quorum  tentationibus  in  pracsenli 
non  resistunt,  eorum  pars  et  hxreditas  in  xternum 
enint,  Psalmista  attcslantc,  qiii  ait  :  Sicut  oves  in  in- 
femoposili  sunt,  mors  depascet  eos  (Psal,  xlviii,  15). 
Divina  autem  miscricordia  hominem,  quem  in  be- 
nedictionibus  dulcedinis  suae  pneveniens  ad  vitam 
xtemam  praeordinavit,  tentari  supra  id  quod  potcst, 
non  patitur,  sed  faciet  cum  lcntatione  ctiam  provcn>- 
lum,  ut  possit  sustinerc,  atque  secundum  ingenilam 
sibi  bonitatem  per  aliquem  elcctum  et  Deo  dilectum 
doclorera  visitare  et  consolari  non  dedignatui  de- 
solationis  ejus  miseriam  et  dolorcm.  Undcquemad- 
modum  secundum  mullitudinem  miscricordix  sux 
Danielem  in  lacu  lconum  positum  de  famis  liberavlt 
periculo,  niissa  ci  per  Habacuc  prophetam  corpora- 
lium  ciborum  refectione  :  sie  nimirum  ipse,  qui  non 
spemil  desiderium  pauperum,  splritali  esca  visltnre 
el  reQcere  non  dedignatur  patiperem  huncet  egeiium, 
respicienlem  ad  largam  bonitat.s  ipsius  maniim.' 
Hoc  autem  qualiter  iiat,  ordo  sequcns  manifeste  in- 
unnat. 

Eral  autem  Uabacuc  propheta  in  Judwa ,  qui  intri" 
verml  panes  in  alteolo  siio,  ut  ferret  messoribus,  Per 
Habacuc  prophetam  spiritalis  pater  et  prxlatus  polcst 
accipi,  mtssores  illius  subditi  ejus  vnlent  intelligi, 
qai  in  agro  Domiuico,  in  spirilali  videlicet  convcr- 
8atione  fnictum  aeternae  salutis ,  fructum,  inquam, 
Tirtutum  et  bonoriim  operum  metere  non  desistunt 
et  345  colligere.  Pancs^  quos  his  m^ssoribus,  sub- 
ditis  videlicct  suis,  prxlatus  fcrat,  tit  alveoio  suo 
interit ,  dum  panem  verbi  Dei,  spiritalis  utiqiie  ci- 
bam  rcfectionis,  in  humili  corde  suo  recolligit  et 
parat,  quo  animas,  Deum  esurientes  et  sitientcs  lae- 
tificet,  consoletur  ct  reficiat,  quae  spiritalis  refcctio 
ex  dhinai  pietatis  providentia  Danieli ,  in  lacu  leo- 
nuoi  posito,  defertur ,  dum  is,  cujus  anima  in  tali, 
vt  diMmuSy  amaritndine  erat  posita,  cujus  mens 
t«utiUoDtim  molestiis  a  se  erat  alienata ,  ex  verbis 


qucm  ad  solitnm  divinae  dulcedinis  gratiam  recale- 
scens  renovari  in  spirilu  mentis  suae  incipiat,  adeo 
ut  in  voce  exsultntioiiis  et  gratiarum  actionis  verbis 
uti  non  inconvenienter  valeat  Daniclis  :  Recurdatus 
es  mei ,  Deus ,  et  non  dereliquisti  diligenles  te,  Hac 
igitur  vicissiludiiiis  diversitate  totum  volvitur  et 
trnnsit  tempus  pncsentis  vitie,  ut  modo  tentationum 
tcnebris  mvolvamur,  modo  splendorc  divinae  visita- 
tiouis  illustrcmur  ,  nec  est  homo  natus  de  muliero, 
qui  firmo  et  immobili  persistere  valeat  statu  mentis 
sux.  Sed  cum  dics  scptimus  advenerit,  hoc  cst  cum 
homo  salvandus  carnis  onere  deposito  terrenae  ha- 
bitationis  tabernaculum  346  deposuerit ,  iliiid  re- 
vera  adimplebitur  quod  continuo  hic  subjungitur: 

Venit  ergo  rex  die  septimo,  ut  lugeret  Danielem. 
Venit  siquidem  die  septimo  coelestis  Rex  et  Domi- 
nus,  ut  lugeat  Danie/em,  ciim  in  hora  egressionis 
beata;'cujiislibet  animae  praeseiitem  se  ei  eibibet,  sic- 
uti  est ,  plenum  pietate,  plcnum  gratia  et  misera- 
tione.  Luctus  ille  quem  siipcr  eum  facit,  iu?estima« 
bilis  cst  pnternae  consolationis  dulcedo,  qua  eam  de 
corporc  niortis  liberatam,  bcata  visione  sua  aeter- 
nalitcr  glorincnbit.  Quae  vero  damnationis  pcena 
hosles  ctininiicos  hiimani  gcneris  maneat,  sequen- 
tls  lilterx  tcxtus  insiniiat. 

Porro  illos  qui  perditionis  ejus  causa  [uerant^  in  • 
tromisit.  Universorum  conditor  Doininus,  cuia  iii 
gciierali  jiidicio  judex  advencrit  districMis,  omnibus 
membris  suis  in  a^terna  claritate  ad  se  collectis» 
hostes  eorum,  spirilus  videlicct  malignos,  in  lacum 
irae  suae,  in  lacum,  inquam,  aeternae  damnationis  ita 
intromittet,  ita  potentia  sua  malitix  et  nequitiae  ec- 
riiin  machinamenta  ad  nihilum  rediget,  ut  nuUam 
solitae  perversitatis  artem  contra  electos  Dei  exer- 
cere  valeant,  sed  pro  illalis  tentationum  molestiis 
ignis  inexstinguibilis  hxreditas  eorum  in  acteraum 
fiat. 

<847  HOMILIA  XXXR. 

IN   DOMINICAII   PALMARUIl   PRIHA. 

Venerunt  (ilii  Israel  in  Elim,  ubi  erant  duodecim 
fontes  aquarum  et  septuaginta  patmaSj  et  castra  me* 
tati  sunt  juxta  aquas  (Exod.  xv). 

Pra^sens  ista  Lectio  non  incongrue,  ut  putamus, 
hodierna  die  legitur,  in  qua  passio  Salvatoris  no  - 
stri  solemni  devotione  recolitur.  Nuni  in  hac  eadem 
Lectione  sacramenta  Dominicae  pnssionis  mystice 
prxnotata  invenire  possumus,  ncc  non  et  superbiam 
Juda^ornm,  qui  ab  initio  semper  Dominum  exacer- 
baverunt,  et  vocationem  ipsorum,  qua  in  fine  mundi 
ad  fidem  convertendi  eraEt. 

Venerunt,  inquit,  /ilii  Israet  in  Etim^  Fitii  Israei, 
illi  videlicet  Jud;£i,  quos  in  popuium  peculiarem 
sibi  elegit  Dominns,  non  bono  itinere  venerunt  in 
Etim,  quod  interpretatur  aries,  Nam  per  arietcm, 
qui  praeest  gregibus,  superbiam  illorum  non  injuste 
designari  credimus ,  in  quam  tunc  profecto  male 
gloriando  devenerunt,  quando  pro  fconis  diviiiituf 
sibi  collatis  ,  ex  quibus  hamiliari  debnerant,  quasi 


2^9  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  iCO 

cseteris  natiouibus  prscessent,   inaniter  se  extule*  A  nullum  scienliae  lumen  babebant,  nisi  quantum  ei 


runt : 

Vbi  erant ,  inquit,  duodecim  fontes  aquarum,  Per 
duode^im  fonte$  duodecim  patriarchse,  filii,  inquam, 
Jacob  videntur  intelligi,  ex  quibus  profecto  orta  est 
universa  multitudo  Judaici  populi.  Et  ideo  gloriati 
sunt  hos  duodecim  se  habcre  fontes  aquarum,  quod 
videlicct  progeniti  erant  tam  nobili  prosapia  sancto- 
rum  patriarcharum.  Haec  iuit  prima  causa  super- 
biae,  sicut  jam  diximus,  quod  se  natos  csse  de 
sanctis  et  justis  sciebant  patribus.  Et  mox  alia 
causa  subscquitur,  unde  non  minori  superbia  glo- 
riabantur  : 

Et  septuaginta,  inquit,  palma^,  Septies  decem  et 
decies  septem  septuaginta  faciunt.  Etbene  per  hunc 


naturali  lege  illuminati  erant ;  post  acceptam  vero 
legem  ita  ex  parte  illuminati  sunt,  ut  se  a  peccatis, 
si  vellent,  custodire  scirent.  Sed  taroen  liaec  eadem 
illuminatic  non  plena  erat  vel  pcrfecla,  quia  hanc 
illuminationem  non  sequebatur  pecoatorum  remis- 
sio,  nec  xternac  viiae  remuneratio.  Mensis  vero  se^ 
cundusy  id  est  evangclica  pcrfcctio  pleniter  in  se  coii- 
tinet  quidquid  quintus  decimus  dies  mysticc  docet  e^ 
exprimit.  Numerus  iste  quintus  decimus  ex  septem 
et  Oi.to  constat.  Per  septem  prsesens  vlta,  per  octo 
veroaeterna  intcUigenda  est  remuneratio.  Veniente 
itaque  secundo  mense,  quodest  evangelica  perfectio, 
facla  est  plcna  quinti  decimi  diei  illuminatio,  quia 
tam  perfecte  tunc  illuminati  sunt,  ut  et  in  praesenli 


numerum  348  potest  exprimi  Decalogus,  qui  se-  B  vita,  quod  per  septem  intelligitur,  juste  et  pie  vive- 


pliformi  gratia  Spiritus  sancti  conscriptus  et  com- 
positus  est.  Ilunc  ergo  Dccalogum,  qua  septuaginta 
palmas  acceperunt  a  Domino,  ut  per  scientiam  De- 
calogi  instructi  et  exercitati  discerent  qualiter  vitiis 
et  concupiscentiis  resistentes,  qualiter  contra  dia- 
bolum,  contra  roundum  et  peccata  dimicantes  pal- 
mam  victoriae  obtinere  deberent.  Sed  illi  magis  ma- 
gisque  gloriantes,  quasi  de  singularitate  acceptae 
legis  semetipsos  extollentcs,  nullam  ex  his  quae- 
rebant  salutem  animae  vel  profectum  spiritalis  intel- 
ligentiae.  Unde  mox  sequitur  : 

Et  castra  metati  suntjuxta  aquas.  Castra^  militan- 
tiumsunt,  castra,  inquam,  in  quibus  Deo  Crcatori 
luilitare  debuerant,  corpora  et  animx  ipsorum  erant 


rent,  aut  si  peccassent,  sic  pro  peccatis  digne  sa- 
tisfacercnt,  ul  veram  remissionem  reciperent,  et  re- 
munerationem  acternae  vilae,  qusc  per  octo  inteUi^i- 
tur,  quandoque  possiderent. 

HsBC  talis  perfectio  sive  illuminatio  evangelicae 
gratiae  alias  praenotata  invenitur ,  ubi  in  Veteri 
Testamento  dicitur  :  Quindecim  cubitis  altior  erat 
aqua  super  omnes  montes  (Gen,  vii,  20).  Per  cubitos, 
ut  arbitramur,  perfectio,  per  aquam  sacra  valet  in- 
telligi  Scriptura,  per  montes  jusli  quique  et  perfecli, 
eminentia  virtutum  sublimes  el*alti.  Unde  idcm  est 
ac  si  dicatur  :  Quamvis  justi  quique  et  perfecti  evan- 
gelica  graliadivinitus  illuminati,  351  mystico  intelle 
ctu  excrescantetproficiantjomnem  timen  sensum  et 


et  ideo,  ut  dictum  esl,  datus  illis  erat  Decalogus,  ^  intelligentiam  illorum  aqua  sacrae  Scripturae  exsu 


quatenus  per  doctrinam  Decalogi  discerent  quo 
modo  haec  eadem  castra  ad  mililiam  Condiloris  sui 
Gustodirent  et  defendcrent.  At  illi  castra  metati  sunt, 
id  est,  mutaverunt,  juxta  aquas,  juxta  carnales  vi- 
delicet  concupiscentias.  Nam  in  castris  corporis  et 
animae,  in  quibus  soli  Deo  militare  oportebat,  car- 
nalibus  concupiscentiis  serviebant.  Sic  namque 
in  his  castris  male  militantibus  jam  in  deteriora 
prolapsi  sunt,  quemadmodum  declaratur  in  consc- 
qucntibus. 

Profectique  sunt  de  Elim.  Non  bonus  iste  profe- 
ctus  putandus  est.  Nam  de  Elim^  hoc  est,  de  super- 
bia  proficere  magis  est  deficere.  Nam  quanto  magis 


perat.  Nam  licet  multa  de  hujus  vit£  perfectione, 
multa  de  aeterna  remuneralione  videant  et  intelliganl , 
semper  tamen  aqua  ista  altior  illis  erit,  quia  nun- 
quam  sic  in  altitudinem  hujus  aquae  perveniunt,  u| 
ad  perfectam  scientiam  evangelicae  doctrinae  pcrtin-» 
gere  possint.  Apparente  autem  et  venienlc  hac  eadem 
doctrina  evangelica,  tunc  tenit  omnis  multitudo  fi" 
liorum  Israel  in  desertum  Sfft,  quod  est  inter  Elim 
et  Sinai.  Cum  enim  Salvator  in  carne  vcniens  nova 
pr%cepta  evangelicae  perfectionis  mundo  traderet 
et  legis  observantiam  non  carnaliter,  sed  spiritaliter 
tenendam  esse  docerct,  omnis  multitudo  Judaeorum 
venit  in  desertum  Sin,  qiiod  interpretatur  tentatio. 


superbiendo  profccej*unt,  tanto  magis  in  bonis  dc-  d  quia  propter  superbiam  illorum  tam  grandis  super 


fecerunt.  UndePsalmistaait ;  Superbia  eorumt  qui  te 
odentnt,  ascendit  semper  (Psat.  lxxhi,  25).  Super- 
biendo  349  namque  ascendere  magis  cst  descen- 
dere.  Unde  et  haee,  quae  mox  subjuncla  sunt,  mani- 
feste  insinuant,  inquantum  defectum  post  bunc  su- 
perbiae  profectum  descenderunt. 

Et  venit,  inquit,  omnis  muUitudo  filiorum  Israel 
in  desertum  Sm,  quod  est  inter  Elim  et  Sinai^ 
quintodecimo  die  mensis  secundi.  Quidnam  est  quinto 
duimo  die  mensis  secundi?  Quid  mensis  prirous? 
Quid  mensis  estsecundus?  Possumus  dicere  quod 
mensis  primus  legis  sit  illuminatio,  mentis  tecundus, 
evangelica  sit  perfectio.  In  primo  mense,  quod  erat 
•lex,  facta  est  qusdam  lUuminatlo.  Nam  antc  legem 


eos  irruit  tentatio,  quod  deserti  et  derelicti  sunt  a 
Domino.  Nam  scmper  verbo  veritatis  restiterunt,  et 
quod  peccata  mundi  tollere  posset  credere  nolue- 
runt.  Qui  cum  audissent  quod  remissionem  pecca- 
torum  praedicarct,  et  quibusdam  etiam  relaxaret, 
dixerunt  :  Quis  est  fcic  ^t  etiam  peccata  dimittit  f 
(Luc.  VII,  49. 

Quid  autem  pro  tam  superba  tentatione  perver* 
sitatis  et  malitiae  patiantur  vel  passuri  sint,  ex  hoc 
manifeste  datur  intelligi,  quod  desertum  Sin  ess» 
dicitur  inler  Elim  et  Sinai,  Elim,  ut  in  primordio 
Lectionis  dictum  est,  interprctatur  aries,  per  quem 
Judaica  intelligitur  superbia ;  Sinai  vero  interpre* 
tatur  amphora^  per  quam  xternse  damnationis  in- 


961 


IIOMILl^  DOMIMCALES. 


SU3 


tcUigi  '^alel  mensura.  Omnis  quippe  lentalio,  quam  A  murmurabant  quod  ad  rederaptionem  humani  genc- 
M.  .__   .^  u..:.   ..  ^ju...  i-K.-       ^jg  lanlo  tcmpore  vcnire  tardarel,  quod  pauperes 

tandiu  in  solitudinc  peregrinos  derelinqucrct.  In  so- 
litudinem  magnam  miser  homo  devenit,  quando 
ejectiis  de  paradiso  in  hunc  lacum  miscrse  peregri* 
nationis  cecidit,  qui  adhuc  positus  in.  paradiso  in 
magna  erat  pleniludinc  jucunditalis  et  laetiiiae.  In 
solitudinem  quippc  trislem  nimis  et  amaram  venit, 
quando  sihi  soli  derelictus  est,  amissa  vera  plenitu- 
dinc,  quaj  Deus  est.  Et  quia  hanc  bcataro  pleniludi- 
nem  aniiscrant  omnes  filii  Israel,  omnes  sancti  et 
electi  ingemiscentes  dicebant : 

Vliuam  mortui cssemus per  manum  Dominiin  terra 
Ai^yrpti!  Mors,  quic  fil  per  manum  Domini,  per  po- 
tcntiam  et  misericordiam  Domini,  mors  bona  et  pre- 


populus  ille  contra  Deum  nabuit,  et  adhuc  habet, 
erat  et  est  inter  Elim  et  Sinai,  Nam  qui  ex  bcne- 
ticiis  a  Deo  sibi  collatis  in  tantam  eruperunt  stiper- 
biam,  quod  tam  magnam  contra  eumdem  Salvatorem 
malitiam  excercere  veriti  non  sunt,  et  sic  in  eadem 
superbia  invcnli  sunt  vel  invcniuntur,  his  procul 
dubio  male  dura  rescrvatur  amphora^  id  esl  a^tcrnae 
damnationis  mensura.  Sed  unde  aut  ex  quo  lempore 
in  banc  miseriam  devenerunt,  scquens  littera  pa- 
tenter  innuit. 

351  P^stquamy  inquit,  egresai  sunt  de  terra 
JEgypti,  Eg''essus  iste  est,  ut  arbitramur,  lapsus 
primi  bominis.  Nam  per  ^Egyptum,  quod  inlcrpie- 
tatur  tenebras ,  paradisum  non  inconvenienter  in- 


telligere  possumus,   in  quo  bonae  erant   tcnebne,  B  tiosa  cst,  quando  viliis  et  peccalis  homo  salvandus 


dum  primi  parentes  nosiri  nil  quod  malum  cst  co- 
gnoscercnt,  dum  serpentem,  pcccatum  inolicdicutix 
saggerenlem,  non  cernerent,  di?m  lignum  aspcctu 
delectabile  et  suave  ad  vesccndum  ita  non  vidcrent^ 
ut  comedere  concupiscerent.  Cum  autem  posl  pra;- 
Tancationem  aperti  sunt  oculi  eorum,  de  terra  opti- 
ma  hujus  jEgypti  expulsi,  de  bonis  tenebris  ad  ma- 
lam  lucem  devenerunt,  ubi  nihil  aliud,  nisi  quod 
malum  et  doleudum  erat,  sempcr  viderunt.  El  quia 
iB  iliii  totum  genus  humanum  expulsum  bonas 
tenebras  aroisit,  et  lucem  miscrix,  et  doloris  intra- 
vU,  lacrymabilem  omnium  elcctorum  vocein  consc- 
quenter  exprimens  ait  : 

Et  murmuracit  omnis  congregntio  filiorum  Israet 
contra  Moysen  et  Aaron  in  solitudine.  Murmur  islud 
dolor  occultus  est.  Occuito  qnidcm  dolore  onmis 
electorum  multltudo  scmpcr  ab  inilio  quasi  murmu- 
rando  ingemuit,  quod  sine  propria  culpa  de  terra 
iCgypti,  de  bonis  dico  tcnebris  in  mahuu  lucem  hu- 
jas  mundi  in  primis  parentibus  dejecti  fucrant,  ubi 
ad  Yidendnm  et  co^noscendum  ea  qu»  inala  sunt 
femper  apertos  oculos  habcbant.  Et  quare  pro  hoc 
occiUte  murmurabant?  Scicbant  quidem  justum  esse 
jadicium  Dei,  quod  ejecti  fucrant,  et  ideo  justum 
judicium  illius  reprehenderc  et  incusare  non  aude- 
bant,  sed  tamen  occulto  dolore  quasi  con(ra  Moysen 
€t  Aaron,  id  est  contra  Dominum  nostrum  Tcsum 
Cbrisumi  murmurantes  miserias  suas  deplorabant. 


morilur,  et  vilam  veram,  quae  Christiis  est,  in  se 
habcrc  mercbitur.  Vtinam,  inqniunt,  hac  beata  morte 
mortui  essemus  in  terra  jEgypii,  in  terra  paradisi, 
ubi  nihil  mali  cognovimus,  niliil  inali  vidimus! 
Vtinam  inqiiiunt,  in  his  boiiis  tenebris  per  manunt 
Domini  mortui  essemusj  et  non  in  Iianc  niiscrabilein 
lucein,  ad  h;cc  imiuinera  mala  cognoscenda  venis* 
scinus! 

Quando  sedebamus  super  otlas  carnium.  Olta:  car-' 
nium  intelligi  possiiiit  carnalia  corpora  ct  carnales  ani* 
mae,  in  quibiis  rcrvescuiit  ct  coquuntur  carnalcs  concu* 
pisccnti;c.  Super  has  oltas  hoino  quodaminodo  sedet^ 
qiiando  tam  polenti  virtute  spirituscorpusct  animaro 
coinprimit,  ul  carnalcs  conciipisccntix  sibi  prjcvalere 
non  possint.  Supcr  oltas,  inquiunt,  carnium,  353 
siipcr  ollas  carnalium  delectationum  adhuc  positi  in 
paradiso  lani  polenti  dominatione  sedimus,  quod 
niiliam  concupiscentiam  carnalein  scnlire  pottiimus. 

Et  comedebamus  panes  in  satnrttale.  Panes  valde 
dcsiderabiles  est  Paler  el  Filius,  ct  Spiritiis  sanctus. 
IIos  panes  minc  suavitatis  qiiodammodo  m  saturi- 
tate  cumedimus,  quando,  proiit  possibile  erat,  pne* 
sentiam  et  gloriam  sanctse  Trinitatis  videre  dignl 
fuimus.  Siint  et  alii  panes,  angelici  vidclicet  spi- 
ritus ,  quos  nihilominus  in  saturitate  comedimus , 
quando  una  cum  illis  Deum  creatorem  incossabili 
voce  laudavimus.  Hos  panes,  hivc  bona  omnia  in 
terra  i£gypli,  in  tcrra  illa  bona  habnimus;  et  nunc 


Ussx  duo  vocabula  :   Moyses  et  Aaron,  Domino  d  propter  peccata  parcntiim  nostrorum  ad  hanc  ca- 


Bostro  Jesu  Christo  satis  digne  conveniunt.  Nam 
Mojses  assumptus  de  aqua,  Aaron  vero  mons  fortitu- 
dbds  intcrpretaliir.  Videtur  nobis  quod  Redeniptor 
noster  satis  digne  Moyses,  id  est  assumptus  de  aqua 
nooiinari  valeat;  nam  juxta  id,  quod  filius  est  Yir- 
ginia,  auumptus  est  de  aqua,  352  <^^  humana  vi- 
delicel  natura.  Cur  autera  Aaron,  hoc  est,  Mvns 
fcrtitudinis  vocari  debeai,  nulliis  est  qui  ambigat ; 
nam  fbrtitudine  divinitatis  suae  continet  el  gubernat 
aniversa.  Contrabunc  Moysen  et  Aaron,  Contra  Deiim 
Salvatorem  nostrum  Jesuni  Christiim,  omnes  fiUi  et 
electi  Dei,  qui,  Spiritu  saiicto  revelante,  verum  Deum 
el  homuiem  venturum  illum  esse  sciebant,  dolentes 
ctgementes  %n  soUtudine  murmurabant,  Ideo,  di-jo, 


lamilatis  miseriain  dcvcnimus.  Murmur  istud,  quod 
tunc  anliqui  patres  lacrymabiliter  murmurabant ; 
adhuc  iii  cordibus  elcctorum  perseverat ,  quando 
rcpiignantq  lcgc  carnis,  ea  qtise  volunt,  facere  ne^ 
qiieunt,  et  carncm  adversus  spiritum  seniper  con- 
cupiscere  sentiunt  juxta  verba  Apostoli  dicentis ; 
Caro  coneupiscit  adversus  spiritum  et  spiritus  ai" 
versus  carnem^  et  hwc  sibi  invicem  adversantur» 
ut  non  qua*cunque  vuttis,  ilta  faciatis  {Gat.  v,  17). 
Undc  et  adbuc  una  cum  antiquis  illis  Patribus  llo* 
bili  voce  murinur  suum  ingeininant  diceutes : 
'  Cur  induxistis  nos]  in  desertum  istud,  ut  occidi» 
retis  omnem  multitudinem  fame?  Ecce  sanctam  Tri« 
nitatem,  qusc  iu  tribus  peisonis  Dcus  unus  estt 


265 


YEN.  GODCFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


tristi  et  gemebundo  murmurc  alloquuntur,  et  cur  A  carnali.  Quemadmodum  No^ 

iu  desertum  htijus  mundi  perducti  sint  conquerun- 

tur  :  Cttr,  inquiunt,  induxistis,  cur  induci  nos  per- 

misistis  in  desertum  istud   horribile ,   ubi  deserti 

sumus  ab  omni  bono  et  praegravati  omni  malo, 

ubi  hinc  inde  crudeles  occurrunt  viliorum  et  pec- 

catorum  beslise,  ubi  multiplices  praelenduntur  ma- 

lignorum  spirituum  insidi»?  Nunquid  ideo  induxi- 

stis,  ut  occideretis  omnem  multitudinem  fame?  Fame 

verbi  Dei  laboramus,  et  quasi  occisi  laborando  de- 

ficimus,  quia  Verbum  illud  354  Q"^^  ^i*^^  i"  P^^^' 

cipio,  nondum  audire  et  videre  valemus.  Famera 

boni  desiderii  patimur,  sed  saturari  non  possumus, 

quia  hunc  quem  desideramus,  hunc  qui  vera  est 

satictas,  nundum  habemus,  nec  ante  occasum  vilae 


26i 
ita  et  Abraham  et 
Isaac  et  Jacob  et  alii  nonnulli ,  licet  justi  in  ge- 
neraiione  fuerunt ,  tamen  carnales  erant ,  quia 
uxoresl  et  iilios  habuerunt.  At  postquam  miserator 
Dominus  opus  misericordix  suae  augmentare  vo* 
hiit,  his  qui  sub  lege  venturi  craiit,  ait 

Egrediatur  populus  et  colligat,  qu(S  sufficiunt  per 
singulos  dies.  Unde  populum,  qui  sub  lege  erat, 
egredi  jussit ,  aut  ubi  colligere  dcbuit  ?  Egredi 
illum  aliquantulum  jussit  dc  carnali  ignoranlia,  et 
coUigere  de  legali  scicntia.  Nam  populus  ille  aute 
legem  ita  tolus  carnalis  erat,  quod  in  copulationc 
conjugii  nec  matrem  nec  sororera  discernere  novit. 
Nam  et  [de]  hac  re  nullum  omnino  mandatum 
accepit  quemadraodura  populus  iste,  cui  lex  prae* 


obtinebimus  ,   quia  in  primis  parentibus  omnera  B  cipiens  ait :  Turpitudinem  matris  tuai  non  discoopt'- 


mullitudinem  electorum  tam  miserabiliter  occi- 
distis ,  id  est  occidi  permisistis.  Sic ,  sic  semper 
ab  initio  usque  in  finem  S'<€culi  omnibus  electis 
laborantibus  nunquid  oblilus  est  misereri  Domi- 
nus?  Sequitur  : 

Dixit  Dominus  ad  Moysen.  Dicere  istud  Domini 
Dei  Patris  ad  Moysen,  Filium  suum  Dominum  no- 
strum  Jesum  Cbristum  illud  est  quod  videlicet  mi- 
Sericordire  su»  nunquam  oblivisci  potuit  aut  po- 
terit,  sed  semper  humano  ^generi  misereri  paratus 
fuit  et  erit.  Unde  et  consequentcr  tria  hic  pnjeno- 
tantur  tempora,  hoc  cst  ante  legem,  sub  lege,  sub 
gratia,  in  quibus  singulis  temporibus,  prout  voluit, 
mirabiliter  humano  generi  misertus  est  Dominus. 
Tempus  ante  legem  consequcntibus  prxnotatur  ver- 
bis,  cum  dicitur  :  Ecce  ego  pluam  vobis  panes  de 
ccelo,  Tempus  sub  lege  est :  Egrediatur  populus  et 
coiigat ,  quae  sufficiunt  per  singulos  dies.  Tempus 
sub  gratia  est :  Die  autem  sexta  parent,  quod  infe- 
rant,  De  terapore  prirao ,  quod  ante  legera  erat , 
non  incongrue  aeterna  Dei  Sapientla  ait : 

Ecce  ego  pluam  vobis  panes  de  cvelo.  Tunc  quo- 
dammodo  panes  de  coslo  pluit,  quando  coelesti  sua 
misericordia  tales  in  mundum  homines  misit,  qui 
et  ipsum  Creatorera  suiira  diligcrent,  et  proximos 
suos  exemplo  bonorum  operum  quasi  coelesti  quo- 
dam  pabulo  alerent,  quales  erant  Abel,  Abrabam, 
Noe,  Isaac  ct  Jacob,  ct  alii  horum  similes.  Sed 


ries  {Levit,  xviii,  7).  Et  ilerum  :  Non  revelabis  /tir- 
pitudiMm  sororis  tu<B  (Ibid.)  IlaRC  et  his  similia 
jussus  est  de  lege  sibi  data  colligere ;  et  quia  ««f- 
ficiens  esse  non  poterat ,  si  tantum  de  lege  scripta 
colligeret,  jussus  est  per  singulos  dies  coUigere, 
quantum  posset  sufficere.  SuOicienter  sibimetipsi 
per  singulos  dies  colligit,  qui  de  singulis  Patribus 
antiquis  exemplum  virtutis  sumit,  qui  caste  vivere 
velit,  Isaac  unius  uxoris  virum  imitari  sludeat. 
Sic,  sic  obedientiam,  humilitatem  et  patientiam  et 
alia  virtutum  exempla,  qiiae  imitetur,  invenit,  si 
solerti  diligentia  per  singulos  dies  coUigere  studet. 
Sunt  et  alii  dies ,  fides  scilicet ,  spes  et  charitas « 
quos  necesse  habet,  ut  colligat,  quia  nullus .  skie 
his  tribus  virtutibus  salvari  poterit.  Cur  autem 
hsec  omnia  illum  coUigere  jubeat,  verbis  conse* 
queutibus  insinuat,  cum  ait : 

Vt  tentem  eum  utrum  ambulet  356  ^'^  ^^9^  ^^^^ 
an  non.  Quid  est  ut  tentem  eum^  nisi  ut  tcntando 
eum  scire  faciat  utrum  ambulet  in  lege  mea,  an 
non?  AmbtUat^  si  proficit;  ambulat,  si  imitari 
alios  studuerit.  Sunt  quidam  ambulantes  in  lcge 
Domini.  Stantes  sunt  qui  ea  tantura  quae  lex  ju- 
bet,  faciunt;  arabulantes  sunt  <iui  non  tantura  ea 
quae  jubentur  faciunt,  sed  etiam  de  singulis  tol- 
ligunt  quae  imitari  possint.  Sic,  sic  his  qui  sub  lege 
erant  misericorditer  consulens,  quasi  simpluro  de 
singulis  coUigere  jussit.  Nos  vero,  qui  sub  gratia 


notanduro  quod  lios  tales  pluere  de  coelo  asbcrit.  d  sumus,  duplum  colligere  voluit,  dicens : 


Pluvia  quidem  giittatim  super  terram  descendens 
tes  parva  et  exigua  cst.  Et  ideo  non  injuste  Pa- 
tres  illi,  qui  ante  legem  fuerunt,  in  coirparatione 
apostolorum  et  apostolorum  vitam  imitantium  quasi 
parvi  et  exigui,  pirjviae  comparari  valent,  quia  non 
spiritales,  sed  carnales  erant.  355  Qui  <^tim  in 
generatione  sua  justi  essent,  et  multa,  qui  imita- 
tione  digna  sunt ,  fecissent ,  tamen  banc  aposto- 
licam  fperfectionem  altingere  non  poterant ,  ut , 
quemadmodum  apostoli  eoruraque  iraitatores  fece- 
runt,  et  adhuc  nonnuUi  faciunt,  ea  quae  mundi 
sunt  derelinquerent,  et  vitam  virginalem  diUgerent. 
Unde  de  uno  illorum  dicitur  :  Noe  vir  justus  in  ^e- 
neratione  tua  {fien.^  vi,  9),  id  est  in  |encratione 


Die  autem  sexta  parent  quod  inferant,  et  $it  du^ 
ptum  quam  coUigere  solebant  per  singulos  dies,  Diet 
sexta  tempus  est  grati^.  Nam  dies  sexia  accipi  po- 
test  pro  sexta  die  sacculi,  in  qua  aetate  venit  in  hunc 
mundum  incarnatus  propter  nos  FiliusDei.  Etquid 
in  bac  sexta  aetate  paralum  inferre  deberous?  Parari 
nobis  coepil  in  utero  beat»  virginis  Mariae  corpus 
iroroaculatum  Redemptoris  nostri,  omnisque  ejus 
cum  hominibus  conversatio.  Magna  quaedam  fuit 
nostrae  salutis  praeparatio.  In  fine  atttem  ad  plenuni 
paratum  est  ejus  sacrum  corpusculum,  in  ara  cru* 
cis  torridum,  multiplici  passionis  et  doloris  ignd 
assatum  et  excoctum.  Sic  namque  paratum  nobis« 
metipsis  salubriter  inferre  debemus,  ut  dum  corpus 


So5 


nOUlLlJE,  DOMLNICALE$. 


ilM 


el  S2iiguiiiein  ^us  in  specie  panis  et  vini  sumimus,  A  Pater  audmt^  et  me  Filium  suum,  qui  veri:s  Deos 


latentein  inlrinsecus  veram-  divinitatem  et  humani- 
latem  incunctanter  credamus 

Et  iic  duplum^  inquit,  quam  $olebant  coUigere 
per  singulos  diet,  Quid  est  duplum  colligere,  nisi 
verum  Deum  et  hominem  credere  ?  Ui  qui  ante  le- 
gem  et  sub  lege  fuerunt,  quasi  simplum  quodam- 
modo  colligebant,  quia  bunc  tantummodo  verum 
Deum  esse  credebant.  Nos  vero  quasi  duplum  colli- 
gimus,  quia  hunc  verum  Deum  et  hominem  esse 
credimus.  Quasi  simplum  quoquc  per  singulos  dies 
coliigimus ,  dum  singulos  dies ,  singulos  dico  anti- 
qoos  Patres,  qui  licet  magni  et  praicipui  fuerunt 
in  virtutibus,  puros  tamen  homines  fuisse  credi- 
mus,  ipsum  3S7  ^^^  Dominum  nostrum  non  so- 


et  homo  sum,  ad  redemptionem  vestram  misit.  Sed 
vos  tantum  formam  servi,  quam  accepi,  attenditis, 
et  me  verum  Deum  esse  non  creditis.  No$  vero  quid 
$umu$,  quia'  mu$hitati$  contra  no$?  Ideo  interro- 
gando  vobis  dico,  ut  interrogatione  mea  id  quod 
nescitis,  scire  vos  faciam  quia  verus  Deus  et  homo 
sum.  No$  ad  humanitatem  meam  respicit  quia  ex 
duabus  essentiis ,  id  est  ei  anima  et  corpore,  com- 
pactus  sum ;  quid,  quod  ineffabile  est,  ad  divinita- 
tem  meam  pertinet ,  quam  vos  credere  non  vultis. 
Ideo  dico:  No$  vero  quid  $umu$,  quia  mu$$itati$ 
contra  no$  f  Hoc  est  si  iilud  quid ,  quod  ineffabila 
est  et  quod  ad  divinitatem  pertinet ,  mihi  deesset, 
humauitas  mea,  ad  quam  no$  pertinet,  quid  vobis 


lum  verum  bominem,  sed  etiam  verum  credimus      prodesset,  quomodo  vus  liberare  posset  ?  Goncordat 


esse  Deum.  Qood  autem  sic,  ut  dictum  est,  pro 
nobis  parari  in^  cruce  voluit,  et  quod  nobis  sic  du- 
ptum  colligendum  sit,  ut  illum  videlicet  verum 
Deum  et  booiinem  credamus  et  confiteamur,  hoc 
ante  passionem- suam  idem  Salvator  noster  pnedi- 
cavil  et  docuit,  uude  et  mox  terapus  praedicalionis 
ejos  subjonctttm  est,  cum  dicitur : 

DixerumiqmB  Mogse$  et  Aaron  ad  omne$  fUio$ 
Ittaei :  \ei$m  $cieti$  quod  Dominu$  eduxerit  vo$  de 
tdrra  ^gfpil  Quod  in  aetemitate  sua  apud  Deum 
Patrem  Moyu$  et  Aaren,  nosler  Dominus  et  Salva- 
tor  noster  Jesus  Christus  condixit  et  praefinivit , 
hec  in  fine  temporum  nisericorditcr  se  adimpletu- 


his  verbis  Domini  hoc  quod  Petrus  ipso  inspiranta 
ait :  Tu  e$  Chri$tu$  Filiu$  Dei  vivi  (Matth,  xvi,  16). 
Hoc  etiam  Martha  afiinnat  qux  ait  :  Ego  credidi 
quia  tu  e$  Chri$tu$  Filiu$  Dei^  qui  in  hunc  mundum 
veni$ti  (Joan,  xi,  27).  Hoc  alii  multi  credebant  et 
confitebantur ,  quibus  ipse  divinitus  inspirabat. 
Sequitur  : 

Et  ait  Moy$e$  :  Dabit  Dominu$  vobi$  vetpere  car-' 
ne$  edere,  et  mane  pane$  in  $aturitate»  Non  hoc 
Moyses  et  Aaron,  sicut  in  pnecedentibus,  sed  sdlus 
Mogse$,  solus  homo  ille  Christus  Jcsus  ait,  solus, 
inquam,  ait,  id  est  fecit  solus.  Nam  suum  dicere,  suuni 
erat  facere.  £t  quomodo  suuin  erat  facere  ?  Quid- 


rum  denuntiat,  cum  dicit  :  Ve$pere  $cieti$  quod  Do-  q  quid  de  passione  sua  pracdixit,  solus  in  bumana 

natura  perfecit,  et  quia  divinitas  impassibilis  erat, 
in  experimento  humanae  natune  sputa,  colaphos, 
viucula,  verbera,  vulnera  et  clavos  sustinuit.  Ipso 
dedit  nobis  in  illo  ve$pere,  quando  coenavit  cum 
discipuUs  suis,  et  in  illo  ve$pere  passioois  carnes 
suas  assatas  et  excoctas  in  aracrucis.  Et  man§ 
pane$  in  $aturitate.  359  ^^^^  ^nte  passionem 
suam  se  quibusdam  manifestavit,  sic  post  re- 
surreciionem.  Transacto  mane  resurrectionis  pa" 
ne$  in  $aturitate  dedit  quia  sanctam  Trinitatem» 
quam  per  pane$  iutelligere  possumus,  quibus- 
dam  de  se  dubitantibus  per  fidem  mantfestavit. 
Quidam  in  humanitate  dubitabant  quidam  in  divi- 
nitate.  Thomas  iu  bumanitate  dubitavit,  qui  dixit ; 

nitatis  me»  cognoscetis ,  et   mane  resurrectionis  ^  ^'tst  videro  in  manibu$  eju$  figuram  fal.  fixuram]  eta^ 


;  eduxerit  vo$  de  terra  JEggpti  et  mane  videbiti$ 
gloriam  eju$.  Hoc  in  loco  per  ve$pere  i^nominia 
passionis,  et  per  mane  gloria  prxnotatur  divinae 
resurrectionis.  Ve$pere^  inquit,  $cleti$.  Cum  tespere 
iliud  passionis  meae  advenerit ,  et  ego  exaltatus  in 
cnice  animam  meam  in  manus  Patris  tradidero,  et 
pro  voliis  liberandis  ad  inferos  descendero,  tiinc  ^cie" 
fts,  quod  modo  scire  non  vultis,  quod  Dominus  eduxe^ 
rit  vo$  de  terra  jEggpti^  quod  divinitas  mea  cum 
anima  ad  infenia  descenderit ,  et  vos  de  tenebris 
xtenue  damnationis  liberaverit.  Nam  nie  tantum 
puram  hominem  esse  creditis ,  ct  verum  Deum  et 
luHuinem  esse  credere  non  vultis.  Et  mane  videbiti$ 
glorutm  eju^,  Vespere  passionis  bumilitatem  huma- 


potoitiam  divinitatis  meae  9idebiti$  quia  si  purus 
booio  tantum,  et  non  verus  Deus  essem,  post  pas- 
iioiiem  et  mortem  a  mortuis  resurgerenonpossem. 
Haec  eadem  de  ignominia  passionis  et  gloria  resur- 
rectiooic  saepe  ante  passionem  suam  discipulis  suis 
pnedixerat,  quemadmodum  ibi,  ubi  ait :  Eee$  aicen- 
dakmM  Jerotoigman,  et  FUitt$  homim$  tradetur  gen* 
itto  od  Ubidendum^  et  fiageUandum  etex$puendmm. 
Et  poitquMm  fiageUaverini,  oceident  eum,  et  tertia 
A  f€9ur§et  (MatUt,  xx,  19).  Concordant  358  h's 
mfais  satis  manifeste  verba  hujus  lectionis,  in  qua 
coMeqoenter  dicitor  :  , 

Amdint  emim  mmrmur  ve$trum  eontra  Dominum, 
Mmrmmr  srstnun,  id  est,  dolorem  vestrum  Dcus 
Patrol.  CLXXIV. 


vorttfit.  et  mittam  manum  meam  in  latut  ejut^  non 
eredam,  Dubitabant  et  illi,  quibus  exprobravit  in- 
credulitatem  illorum  et  duritiam  cordis,  quia  his 
qui  viderant  eum  resurreiisse  a  mortuis,  non  cre- 
diderunt.  Sequitur : 

Eo  quod  audivit  murmurationet  vettrat^  quibme 
murmurattit  contra  eum,  Eo  qmod  Deus  Pater  mtfrmti- 
rationet  doloris  vestri  audieriLt  ideo  me  Filium  suum 
verum  Deom  et  bomineni  ad  redemptionem  vestram 
misit,  et  nunc  in  eadem  humanitate,  qua  pro  vobis 
mortuus  et  lepultus  suro,  per  potentiam  divinitatis 
mesB  resorrexi  •  mortuis,  et  ideo  ncc  de  diviniute, 
nec  de  humanitate  mea  dubitare  debetis.  Not  rerj, 
inqoit,  quid  tmmut  f  Ujrc  repetitio  verborom  Doinini 

9 


S67 


VEN.  GODEFRIDI  ABDATiS  ADMONTENSIS 


SGS 


est ,  ut  aibUror,  certa  veritatis  conOrmatio.  Nam  A  murant,  qui  adhuc  in  iulidelllate  el  caecitate  cordi» 


guperior  eorurodem  verborum  interrogatio  quaedam, 
ttl  ita  dicam,  divinitatis  ejus  fuit  manirestatio,  qua 
tnte  passionem  et  resurrectionem  suam  quibusdam 
se  vcrum  Dcum  manifestavit,  qui  de  dfvinitate  illius 
dubitabant.  Et  quia  post  passionemet  resurrectionem 
ipsius  multorum  cordibus,  tam  de  divinitate  quam 
dehumanitate  ejus,  inerat  dubitatio,  ideo  baH^eadem 
iterum  interrogando ,  repetere  voluit  ut  verum  se 
Deum  et  verum  hominem  resurrexisse  manifestaret  • 
No$  vero,  inquiens,  quid  sumus  ?  NoSf  dico,  in  hu- 
manitate,  quia  ex  anima  ei  carne  compactus ;  quid 
in  divinitate,  quia  Deus,  et  ideo  virtutem  divinita- 
tis  et  dispensationem  assumptx  humanitatis  indu- 
bitanter  credere  debetis. 


sui  perseverant.  Dic,  Domine  Pater,  et  fac  ut  om* 
nium  illorum  murmur  conquiescat,  et  hi,  qui  adhuc 
in  tenebris  sunt,  ad  tuae  veritatis  lumen  redeant. 
Sic,  sic  setemi  Patris  Filio  Domino  nostro  Jesu 
Christo  supplicanti  et  interpeilanti  pro  populo  suo, 
fit  quandoque,  cum  lempus  salvationis  illorum  ad- 
veuerii,  quod  sequens  iitlera  patenter  exprimens 
ait: 

Cumque  loqueretur  Aaron  ad  omnem  coetum  filiorum 
Israel,  respexerunt  ad  solitudinem ,  et  ecce  gloria  Do- 
mini  apparuit  in  nube.  Curo  enim  summus  ille  Aaron, 
Deus  Patcr,  in  cordibus  illorum  per  fidem  loqni  co&- 
perit,  eumque  lumine  visitationis  sux  tenebras  ca> 
citatis  eorum  illustraverit,  turbati  et  contristati  ad 


Nec  contra  nos,  inquit,  est  murmur  vestrum,  sed  B  soiitudinem  respicient,  quod  Redemptorem  nostrum 


tontra  Deum,  Quasi  dicat  :  Si  enim  non  creditis 
quod  ex  divina  ct  bumana  natura  compactus  300 
sum,  tunc  non  solum  contra  humanitatem  meam, 
ad  quam  pertinet  nos^  sed  etiam  contra  Dominum, 
id  est  contra  divinitatem  meam  est  murmur  vestrum. 
Et  quia  Judaei  maxime  huic  repugnant  fidei,  et  ta- 
men  couvertendi  erunt  circa  finem  mundi,  ideo 
sicut  iu  exordio  lectionis  hujus  praeuotata  est  super- 
bia  eorum  et  repulsio,  sic  in  fine  ejusdem  lectionis 
iilorum  prsenotatur  vocatio.  Unde  sequitur. 

Diktt  Moyses  ad  Aaron  :  Dic  universae  congrega' 
tiojii  filiorum  IsraeL  Per  Moysen,  ut  saepe  jam  dixi- 
mus,  bumanitas  Christi,  per  Aaron,  quod  interpre- 
tatur  mons  fortiludinisy  divinitas  ejus  designatur. 
llnde  dicere  illud  Moysi  ad  Aaron  est  pia  supplica-  ^ 
tio  assumptae  humanitatis  Christi  ad  divinitatem 
fiuam  pro  reliquiis  filiorum  Israel.  Ilumanitas  ita- 
que  Redemptoris  nostri  sedens  ad  dextcram  Patris, 
ubi  etiam  interpellat  pro  nobis,  pro  salvatione  re- 
liquiarum  Israel  divinitati  suae,  qua  patri  coaequa- 
lis  est,  supplicare  non  cessat. 

Dic  universce  tongregationi  filiorum  Israel  :  Acce^ 
dite  eoram  Domino  :  Ac  si  dicat :  Domine  Pater, 
liumauam  hanc  naturam,  quam  in  me  Filio  tuo 
vides,  quam  super  omnem  creaturam  ad  dexteram 
tuam  coUocasti,  de  massa  illa,  ex  Judaico  scilicet 
populo ,  assumpsi ,  qui  a  te  derelictus  esl ,  diu  ex- 
pers  factus  est  gratias  tuae.  Sed  remintscere  mise- 


non  Deum,  sed  solum  purum  hominem  esse  putave- 
runt.  Qui  dum  tam  felici  rcspectu  ad  hanc  solitudi- 
nem  respexerunt,  ecce  gloria  Domini  in  nubct  id  est 
in  carne  Christi  apparebit,  quia  gloriam  divinilaiis 
Chrisli  magna  fide  credunt  ct  prsedicabunt,  queni 
prius  natum  de  malre  \irgine  Deum  et  hominem 
credere  et  confiteri  noluerunt.  Et  quia  praesignata  iu 
fine  electionis  hujus  Judaeorum  conversio  nondum 
facta,  sed  adhuc  speranda  est,  cantus^  qui  finita  le- 
ctionc  sequitur,  non  injuste  eidem  Lectioni  concor- 
dare  videtur : 

CoUegerunt  pontifices  et  Pharistei  concilium ,  et  di^ 
cebant :  Quid  (acimus,  quia  hic  homo  muUa  signa  fa^ 
cit  ?  Sicut  conlra  Dominum  Salvatorem  tempore 
passionis  sux  pontifices  et  Pharisaei  visibiliter  cod- 
venerunt,  ita  etiam  nunc  omnes  pene  Judaei ,  qui 
adhuc  residui  sunt,  adversus  eumdem  Salvatorem 
jam  ad  dexteram  Patris  sedentem  conveniunt,  ei 
conciiium  malignitatis  et  perfidiae  contra  eum  quo- 
tidiecolligunt,etusquein302fi<^c"Q  mundi  colligere 
non  cessabunt ;  quia  maligno  et  duro  corde  verae  fi- 
dei,  in  quautum  possunt,  contradicunt  dicentes  : 

Quid  facimus,  quia  hic  homo  muUa  signa  facit  f 
Quid,  inquiunt,  facimus,  quia  hunc  hominem  tanta 
signa  per  orbem  terrarum  fecisse  videmus?  Doient 
quidcm  et  magno  odio  habent  quod  hic  homo,  homo 
videlicet  Christus  Jesus,  quem  illi  non  Deum,  sed 
solum  hominem  fuisse  aestimant,  tam  multa  signa 


rationum  tuarum,  Domine  Pater,  istumque  popu-  j)  salutis  et  gratiae  tam  multa  signa  ccelestiiun  sacra- 

lum  placatus  respice.  Et  quia  jam  pene  totus  pe- 

riit,  saltem  reliquiae  salvae  fiant.  Dic  ergo,  Domine 

Pater,  per  inspirationem  gratiae  tuae,  ut  accedaut 

per  fidem  coram  te  Domino  Creatore  suo,  ut  te 

Deum  Patrem  in  veritate  cognoscant,  et  me  Unige- 

u'tum  Filium  tuum,  quem  ad  redemptionem  illomm 

misisti  in  mundum.  Audisti,  Domine  Pater,  murmur 

infidelitatis  ipsorum,  quo  semper  ab  initio  mur- 

luurare  non  cessant  contra  te.  Audisii  murmur  ser- 

vorum  tuorum,  videlic^t  patrum  eorum,  qui  non 

male,  sed  bene  coram  te  murmurabant,  qui  perfi- 

cliam   filiorum   magno  dolore  deplorabant.   Sunt 

Hiaut  adhuc  nonnulii  ex  ipsis,  licet  pauci,   qui 

cunversi  ad  fidem,  tristi  dolore  pro  ilUi  361  rour- 


mentorum  in  Ecclesia   fecit,  et  quotidie  facit,  el 
quod  omnis  pene  mundus  in  illum  credit  ? 

Jam  enim  ubique  terrarum  dispersi  locum  suum 
et  gentem  aroiserunt,  in  quibus  Romani,  quod  in- 
terpretatur  tonantes^  id  est  Pater  et  Filius  et  Spiri- 
tus  sanctus  per  fidei  sacramenta  potenter  inhabitant. 
Etquia  fidem,  quae  est  in  Chrislo  Jesu  semper,  ut 
diximus,  impugnare  non  desinunt,  semper  concilium 
perversitatis  suae  contra  Doroinum  Salvatorem  jam 
aeternaliter  in  coclis  regnantem  colligunt,  satis 
congrue  nos  supra  merooratum  cantum :  CoUegerunt^ 
singulis  annis  tempore  Dominicae  Passionis  quasi 
eisdem  perfidis  Judaeis  insultando  canimus,  et  donec 
universitatis  iUorum  conversio  iu  fine  mundi  fiat, 


9C9 

\ 


HOMlLIiC  DOMINICALES. 


271) 


iiunquanicantarecessabimus.  Poslquam  antem  fiacla  A  generis,  pro  ejusdem  liberalione  Deum  Palreni  va- 


generali  illonim  con^ersione  coadunati  et  consociati 
filiis  Ecdesiae  fuerint,  ipsi  quoque  in  nomine  cruci- 
fixl  Salvatoris  una  nobiscuro  pari  concentu  et  una- 
uimi  Me  eumdem  cantum  cantaturi  erunt,  et  cui 
patres  illorum  in  passione  insultabant  dicentes  : 
i4re,  rexJudteoTum,  hunc  illi  vcra  confessionis  fide 
laudabunt  et  confitebunlur  regnnntem  et  vivcntem 
in  sscula  sxculorum.  Amen. 

363  HOMILIA  XL. 

LN   nOXIMCAM   PALMARUV   SKCUNDA 

Fecerunt  filii  hrael  malum  in  conspectu  Domini, 
qui  confortavit  adversum  eos  Eglon  regem  Moab.  Ser^ 
rieruntque  ei  decem  et  octo  annis^eiposlea  clamave- 
runt  ad  Dominum  (Judic.  iii). 


iido  interpellabant  clamore,  ac  tandiu  importuuis 
precibus  vim  inferebant,  quoadusquc  prosplciens  de 
coclo,  mitteret  eis  Salvalorem  ac  365  propugnato- 
rem  juxta  sequentis  litterae  narrationem. 

Qui  suscitavil  eis  Salvatorem,  vocabulo  Aod,  incly^ 
tum.qui  utraqne  manupro  dexUra  utebatur,  Per  Aod^ 
qui,  sicut  pnefati  sumus,  rir/i«  vel  mHitia  dicitur, 
Dominus  noster  Jesus  Christus  accipitur ,  de  quo 
recte  dicilur,  qiiod  utraque  manu  pro  dextera  uleba- 
lur.  Dextera  manus  ejus  divinilas  illius,  sinistra  vero 
humanitas  ejus  fuit.  In  dextera  sua,  id  esl  in  divi- 
nitatc  sua,  coelum  el  tei  ram  creavit ;  in  sinistra  vero, 
in  humana  videlicel  natura,  qua,  ut  diximus,  pro 
dextera  utebatur,  tantae  fortiludinis  fuit,  qiiod  nihii 


Veneranda  dies  bodierna:   festivilalis,  dics,  iii-  ^  «nquaui  sinistri  fecit,  sed  totus  sanctus,  totus  ju- 


qiiam,  Palmarum,  ea  de  causa  magiiirieis  a  saiicla 
Ecclesia  recolitur  lauduni  praconiis,  quia  hodicrna 
^ie  venienti  Domino  Jerosolyinain  cuin  palinis  ob- 
viam  processeiunt  filii  llobra^orum.  I!:€C  est  cniiii 
dies  pneclara,  iu  qua  ipsc,  qiiia  salus  tolius  liumani 
geiteris  advenerat,  ad  opus  iioslrx  rcdemptionis,  ad 
superanduni  videlicet  hostcm  antiquum  seipsiim 
praeparabat,  suis  in  hoc  fidelibus  relinquens  exein- 
plum  qualiter  de  adversario  triumpliantes  gloriam 
adipiscantur  coelestium  gaudiorum.  Quod  autem 
turba  illa  ciim  tali  Domino  occurrlt  gloria,  ea  maxi- 
me  fiiit  cauSa  quod  Lazaruin  in  comitatu  habcbat, 
qiiem  ipse  quatriduanum  a  mortuis  suscitaverat.  In 


stus,  mundus  et  iinmacuialus  in  omnibus  operihus 
suis  exstitit,  pcrditumque  hominem  in  ipsa  huma* 
nitale  demorle  ad  vilam  reparavit.  Quietiam,  qua- 
liter  in  diebus  carnis  suae  vixeril,  qualiter  docucrit, 
verbis  paulo  post  sequentibus  intelligi  poterit. 

Qui  fecit  sibi  gladium  ancipitem,  habentem  in  me- 
dio  capulum  longitudinis  palmos  manus,  Perglodium 
Chrisli  praidicatio  ejus  valet  intelligi,  de  quo  gladio 
David  dicil :  Accingere  gladio  super  (emur  tuum,  po- 
teniissime  (Psal.  xLiy,  4).  Qui  revera  gladius  anceps, 
id  est  utraque  parte  acutus  fuisse  describitur  qnia 
quod  verbis  docuit,  bonorum  operum  attestatione  «:x- 
hibuit,  divilias,  mundi  gloriam  contemnere,  volun- 


iila  processione  corporalitcr  et  visibiliter  lunc  ad-  ^  tariam  pauperlatem  pro  coclesti  regno  docebat  am 


crat  Dominus.  Confidimus  autem  et  speramus  quod 
vt  in  iiostra  bodiema  processione  adesse  invisibilitor 
dignctur  in  misericordia  el  miseratione,  in  qua  non 
mius,  sed  muUi  inveniuntur  Lazari,  quos  ipse  per 
poenitcntiam  conversos,  de  morte  animac  ad  vitam 
reparavit,  quod  revera  niajus  et  gloriosius  divin:e 
est  opus  misericordix. 

Ihec  autem  magnifica  Dominica;  passionis  ct  trium- 
phi  gloria  in  multis  sacrae  Scripturae  locis,  licet  obs- 
cure^S^i^^^P^^iS^^^^»^^^"^^"^  unum  reicrimus 
luemorabile,  quod  prxsenti  solemnilati  non  incon- 
gnie  videtur  convenire.  Fecerunt  fiiii  Israel  malum 
in  compectu  Dominiy  qui  confortavit  adversum  eos 
Eglon  regem  Moab,  Servieruntque  ei  dccem  et  octo 
aiuits,  et  postea  clamaverunt  ad  Dominum. 

Eglon  vacea  eorum  dicilur,  Aod  vero  virtus  vel 
miiitia  interpreUtur.  Per  Eglon  regem  Moab  hostis 
antiquus  non  inconvenicnter  poterit  accipi,  qni 
pusl  praevaricalionem  primi  hominis  lotuni  geniis 
humanum  suaesubdideratditioni.  Qui  licet  iii  gen- 
lilNis  caeterisquc  terrx  nationibiis.  Deura  ncscienli- 
bus,  lcgem  et  prophetas  non  halientibus,  libere  re- 
gnaTerit,  ac  violenter  eos  contriverit,  maximam 
tamen  ijrannidis  sua;  fortitudiiiem  in  populo  Jii- 
daeorum  exercebat,  quia  ipsi  proplietas,  legem  Do- 
ininl  ac  cscremonias  habentcs,  totum  quod  ad  cuU 
tum  Dei  pertiiiebat,  ipso  instigante  pro  adipisceudis 
lemporatibus  bonis  impendebaiit.  Sed  electi  tiinc 
tcinporii,  graviter  ferentes  opprcssionem  huniani 


plecti,  ut  iliud  :  Beati  pauperes  spiritu,  quoniam  ipso- 
rum  cst  regnum  coelorum  (Matth.  v,  3) ;  et  quod  mo- 
nuit  verbis,  firmavit  exemplis. 

Ilabcntem,  inquit,  in  medio  capulum  longitudinis 
palmoi  manus,  In  capulo,  utnotiim  est,  signum  cnicis 
S^^os^^i^^^^ui**  Crux  autcm  Christi  non  solum  illa 
fuit,  qua  coram  ociilis  hominum  pependit,  scd  om- 
nibus  diebus  vitae  sua^  crucem  quodammodo  porta- 
vit  quia  innumeras  laborum  et  dolorum  miserias , 
multifskrias  paupertatis  et  persecutionis  injurias  prr- 
severanter  sustinuit,  quain  etiain  crucem  suis  iiui- 
tatoribus  sequendam  proposuit  dicens  :  Si  quis  vnit 
postme  venire,  abneget  semetipsum^  tollatcrucemsuam 
quotidie,  et  sequatur  me  (Matth,  xvi,24).  Sequitiir  : 
D  Et  accinctus  erat  subter  sagum  in  dexlro  fetnore. 
Quia  de  femore  filii  nascuntur,  per  dextrum  femur 
Christi  sancta  ejus  humanitas  valet  intelligi,  de  quo 
nobilissimi  exorti  sunt  filii,  sancti  videlicetaposloli. 
Accinctus  gladio  subter  sagum  m  dexUro  femore  Du* 
niinus  fuit,  quia  carnalis  vitxdelectamenta,  qiia;  per 
sagum  intelligenda  sunt,  nonsolum  per  se,  sed  ctiatii 
pcr  filios  suos  ^  hoc  est  per  apostolos,  contcinnen  !a 
esse  dociiit. 

Erat  autem  Eglon  crassus  nimis.  Hostis  quippebu- 
mani  generis  crassus  erat  nimis ;  quia  ante  Christi 
passionem  tam  electos  qiiain  reprobos  post  mifrtem 
violenter  in  suum  traxit  el  absorbuit  ventrem.  Et 
licet,  ut  superius  diximus,  plures  potenter  ad  se  tra- 
xerit  ex  gentibiis,  iu  populo  t:imen  Judxorum  imasi 


271 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


17« 


t)rmcipaliterregnisuiposueratsolium,quodsequens  A  cetpauperemChristumimiteiDur,  eique  kumiliter  ad* 


Ihnuit  ordo  verborum. 

Sedebat  autem  in  asstivo  ccsnaculo  sohts,  Quia  in 
lestiYO  tempore  fructus  terrae  floresque  arborum  pro- 
deunt,  qui  latebant  in  hieme,  recte  per  aistivum  coe- 
nacutum  populus  designari  valet  Judxorum,  qui  tunc 
temporis  maxima  redundabat  prosperitatis  laetitia, 
divitiis  fruebatur  et  gloria  omniumque  rerum  abun- 
dantia,  in  qua  bonorum  omnium  copia,  quid  Deum 
367  contemnendo  voluptati  dediti  erant  et  carnis 
desideriis,  ipse  bumani  generis  inimicus  dulcem 
quietis  sedem  sibi  in  illorum  posuerat  cordibus.  Do- 
niinus  vero  ac  Redemptor  noster,  humanae  perdi- 
tiouis  miseriae  clemenler  disponens  subvenire,  qua 
virtute  violentiam  ejus  contriverit,  sequenti  narra- 
tione  intelligl  poterit. 

Dixitque :  Verbum  Domini  habeo  ad  te.  Quasi  di- 
ceret :  Verbum  illud,  quod  habeo,  Verbum  hoc  quod 
factum  est  earo,  humanavidelicetnatura  quam  por- 
to,  adversum  te  est ;  qufa  per  eam  in  te  triumphans 
pristinse  damnationis  poteutiam  dissolveus  ad  nihi* 
lum  redigam. 

Qui  statim  surrexit  de  solio  suo.  Cum  enim  totam 
Domini  et  Salvatoris  nostri  vitam  et  doctrinam  si- 
1  imetipsi  cemeret  essevalde  contrariam,  conlraeum 
se  erigendo  de  solio  368  ^^^  quodammodo  surrexit, 
dum  eosdem  Judaeos,  in  quibus  sedebat  et  regnabat, 
iu  persecutionem  ejus  incitavit,  quem  persecutionis 
conflictum  tandiu  Dominus  noster  Jesus  Christus 
cum  a{Sversario  habuit,  quousque  ad  crucis  patibu- 
lum  pervcnit. 

In  quo  nimirum  patibulo,  quemadmodum  sequeus 
verborum  declarat  ordo  :  Extendit  Aod  manum  sini" 
stram,  et  tulit  sicam  de  dextro  femore  suo  ,  infixitque 
eam  in  ventrem  ejus  tam  valide^  ut  capulus  ferrum 
sequeretur.  Aod  manum  sinistram  extendit  quia  Do- 
minus  et  Salvator  noster  sanctam  hunianilatem, 
quam  pro  nobis  assumpsit,  ad  laborum  certamina, 
ad  crucis  supplicium  tradidit. 

369  HOMILIA  XLI 

IN   D0I1IMIC4II   PJkLMARUM   TERTIA. 

Dixit  Caleb :  Qui  percusserit  Cariath  Sepher  et  va- 
staverit  eam^  dabo  illi  Axam  filiam  meam  conjugem. 
Cumque  cepisut  eam  Othoniel ,  filius  Cenez ,  fra- 


haerendo,  cum  virore  bonorum  opcrum  occurramus. 
Occurramus  ei  per  compassionem,  commoriamur  per 
vitiorum  mortificationem,  veneremur  propter  nos  in- 
firmum,  considerantes  in  seipso  excelsum  valde  et 
gloriosum.  Qui  si  pium  devotionis  nostrae  erga  se 
senserit  afiectum,  humilis  pium  se  et  clementemser- 
vis  suis  eihibebit ,  sublimis  et  immensus  pauperi- 
bus  suis  sese  ingeret  gloriosum 

Haec  vera  salutis  nostrae  gaudia ,  quae  modo  cele- 
bramus,  multis  et  diversis  olim  praefigurata  sunt  fi- 
guris  et  aenigmatibus,  ex  quibus  omnibus  duo  quae- 
dam  ad  medium  iibet  deducere,  et  quomodo  lux  ve- 
ritatis  sub  umbra  litterae  latuerit,  pro  modulo  nostro 
demonstrare. 
B  Dixit  Caleb  :  Qui  percusserit  Cariath  Sepher «  e9 
vastaverit  eam,  dabo  Hli  Axam  fiiiam  meam  uxorem. 
Nomine  Caleb ,  qui  interpretatur  cor ,  Deus  Pater, 
per  Othoniel^  quod  sonat  tempus  ejus  Deiy  Filius  Dei, 
in  Axa,  quod  claudicansy  vel  irascens ,  anima  370 
Christi ;  per  Cenez  ,  quod  dicitur  possessio  contem- 
pdbitist  Synagoga  potest  intelligi. 

Et  bene  Caleb  ,  quod  inteprelatur  cor ,  Deum  Pa- 
trem  exprimit ,  qui  de  corde  suo  Yerbum  bonum» 
id  est  Filium  sibi  coaetcrnum ,  coompipotentem» 
consubstantialem  eructavit  et  genuit.  Huic  cordis 
sui  Fiiio  Deus  Pater  Axam  filiam  suam  dare  conju* 
gem  spopondit ,  imo  et  dedit,  quando  ille ,  qui  per- 
fectus  erat  Deus,  perfeclus  homo  fieri  voluit  qui  ex 
anima  rationali  et  humana  carne  subsisteret ,  qui 
solus  ad  percutiendum  et  vastandum  Cariath  Sepher^ 
id  est  civitatem  litterarum,  consisteret,  hoc  est  quii 
sic  carnalem  legis  intelligentiam  percutcret,  ut  eam 
spiritalis  sensus  intelligentia  vivificaret,  sic  funditut 
vastarct,  ut  nova  Evangelii  gratia  austera  legis  prae- 
cepta  immutaret. 

Cumque  cepisset  eam  Othoniel  filius  Cenez ,  dedit 
ei  Axam  fiiiam  suam  conjugem.  Per  Othoniet ,  quod 
interpretatur  tempus  ejus  Dei ,  Filius  Dei,  Dominus 
Jesus  Christus  potest  consequenter  significari,  cujut 
omne  tempus  vitae  tempus  erat  Det,  quoniam  in  om- 
nibus  Dei  Patris  voluntati  obtemperabat ,  qui  soUis 
innocens  manibus  et  mundo  corde,  mitis ,  bonus  et 
suavis  erat  ad  omnes,  et  tamen  in  numero  imperfc- 


ter  Caleb  junior ,  dedit  ei  filiam  suam  conjugem  o  ctorum  inveniri  voluit ;  quoniam  tanquam  peccator» 


(Jos.  xv). 

Veneranda  hujus  diei  festivitas  magno  tripudio, 
fratres  charissimi,  nobis  est  oelebranda ,  in  qua  Fi- 
lius  Dei  ante  omnia  gloriosus,  mitis  aseili  dorso  in- 
eideng ,  ad  locum  passionis  hodie  venire  dignatus 
est,  ubi  se  Deo  Patri  sacrlficium  acceptabile  oflerret 
in  odorem  suavitatis  pro  totius  humani  generis  sa- 
lute.  Surgamus  igitur  ct  exeamus  ad  eum  extra 
castra  improperium  ejus ,  id  est  crucem  ejus  non 
erubescentes.  £t  quemadmodum  illi  Jerosolymam 
venienti  turbae  pauperum  et  puerorum  cum  ramis 
virentibus  occurrerunt ,  ac  quasi  jara  triumphanti 
laudes  regias  cecinerunt ,  ita  et  nos  faciamus  ut,  si 
tuembra  ejug  sumus,  caput  sequamur,  ipsum  videli- 


qui  de  peccato  nihilhabeb^t,  pati  et  mori  non  renuit, 
Qui  recte  filius  dicitur  Cenez «  quod  sonat  po$$es9io 
contemptibilis ,  quia  secundum  bumanara  naturam 
filius  erat  Synagogae«  quae  vere  cst  poesessio  coii/m- 
ptibilis.  Sicul  cnim  Ecclesia  possessio  est  amabilis» 
sic  Synagoga  possessio  contemptibiiis ,  eo  quod  II- 
dcm  non  recipiat  SaWatoris.  Cepit  itaque  Othomel 
civitatem  litterarum ,  quia  Christus  litteram  371 
occidentem  convertit  in  spiritum  vivificantem. 

Cui  Axa,  quae  claudicans  vel  irascens  interpreta- 
tur,  in  conjugio  associatur.  In  assumpta  quippe  bu* 
manitate  conjunxit  et  dedit  ei  Deus  Pater  aniuiaui 
rationalem,  quam  non  enerviter  claadic^ntem,  noii 
improbe  irascentem  fatcor ,  sed  optimo  modo  ciao- 


S7S  HOMILIiE  DOMINICALES.  274 

dicasse  el  inUm  fulsse  inlueor.  No3tis  illttin  qui  A  poenitentcs,  animam  Cbristi  lotis  praecordiis  laudant 
cUudical  uno  pede  terr»  inniti,  altemm  a  terra  sus-     et  praedicanL 


pendere.  Sic,  sie  et  anima  Chrisli  uno,  ut  ita  dicam, 
pede  teme  innitebatur,  quando,  sieut  Pauius  in  Le- 
1'tioiie  hodiema  ait :  Christus  m  simUitudinem  homi- 
nmm  facHu  ,  ei  kabihi  inventHs  ut  homo ,  humiliavU 
fetpsKiR,  lactui  obedient  Patri  usque  ad  mortem 
{PhiUpp.  II,  7).  El  illod  :  Exinanivit  seipsum  formam 
wervimecipiens  (/6fd.),  in  qua  Torroa  manens  peccato- 
res  ad  se  ▼enientes  non  repulit ,  infirmantibus  coixh 
patiebatur,  imperfectis  tanquam  misericors  confor* 
mabatar.  AUo  vero  pede  longe  a  terra  suspensa  eral 
aniroa  ejus ,  quia  per  divinitalis  potentiam ,  ne  te- 
miissiina  peccati  macula  peccatorum  nostronim  in- 
firmilali  commvnicaret,  rortiter  se  cnstodivir.  Sed 


Quam  pergentem  in  ilinere^  monuit  vir  suus,  ut  pe- 
teret  a  Patre  suo  agrum.  Ille ,  qui  in  divinitale  sua 
sine  itinere  et  mutabilitate  erat  in  ccelo  ,  natus  in 
mundo,  iler  coepil  habere,  quia  de  inlantia  ad  pueri- 
liam,  de  pueritia  ad  adolescentiam ,  ab  adolescen- 
tia*  ad  juventutem  proficere  voiuit ,  ut  qui  in  sua 
celsiludine  manens  non  poterat  coroprehendi,  in  sua 
Lumilitale  inciperet  agnosei.  De  hoc  itinere  alias 
legitiir  quod  Samaritanus  quidam  iter  faceret ,  ve- 
niensque  secus  languidum ,  motus  roisericordia, 
oleum  et  vinum  infudit  (Liir.  x,M).  Samaritanus 
iste  ipse  est  Christus  qui  iter  fecit,  quando  naturai 
nostrae  particeps  fieri  dignatus  est,  qui  tanquam 


el  iram  bonam  habuit ,  iram  laudabilem  exercuit,  ^  pius,  tanquam  misericors  nobis,  languidis  suis ,  vl- 


quia  omni  tempore  peccatis  irasci,  peccata  prohibere 
magna  districtione  consuevit 

Vux  anima  Christi  bene  et  optiine  Dei  Patris  filia 
Bominatur,  quia  pneter  hanc  solam  animam  nulla 
aiiima  fuic,  nec  erit  qiix  sic  Dei  Patris  oculis  place- 
re  potoerit,  nec  etiam  beatae  Virginis  Marise ;  quia  et 
ipsa  in  peccatis  concepta  esl  ct  nata ,  quam  postmo- 
dum  Spiritus  sanctus  sic  accepit  in  sua ,  ne  accede- 
rentad  eampeccata.lsta  autem  anima  Christi  una 
ei  omnibus  et  in  omnibus  electa  ct  prseelecta  erat, 
quam  Spiritus  sanctus  in  Canticis  canticorum  miro 
modo  laudal  el  praedic?!  dicens :  Seiaginta  sunt  re* 
gUuK  et  octoginta  concubinas  et  adolescentularum  non 


num  et  oleura  infudit :  vinum  laxando  peccata  pcr 
p<vnitentiam,  oleum  C(>nferendo  dona  virtutum  per 
gratiam.  ^icpergentem  in  itinere  monuit  vir  suus,  id 
est  divina  natura,  ut  peteret  a  Patresuo  agrtim.  Quid, 
rogo,  quid  ager  iste  significat,  quid  fructus,  quid  ho- 
noris  est  hunc  agrum  a  Patre  postulare?  373  ^^* 
gnus  certe  fructus,  magna  dignatio,  animam  Filii  Dei 
hunc  agrum  a  Paire  postulare,  quia  iste  est  ager, 
cui  benedixit  Dominus ;  ipsc  est  ager  sancta  Ecclc- 
sia,  de  gentibus  congrcgata,  quam  Deus  Pater  dono 
dedit  Filio  suo  dicens  ei  per  Prophetam :  Postula  a 
me ,  et  dabo  tibi  gentes  hareditatem  tuam,  et  posses.- 
sionem  tuam  terminos  terrm  {Psal.  ii,  8).  Quod  enim 


est  numerus;  una  est  columba  mea  ,  perfecta  mea,  ^  tantumnotus  erat  in  Judaea  Deus,  in  Israel  magnum 


una  matri  suas ,  electa  genitrici  suof.  Viderunt  emm 
filiig  Sion  et  beatissimam  pra^dicavemnt  reginm  et 
coHcubince,  et  laudaverunt  eam  {Cant.  vi,  7,  8).  Quid 
per  reginas  nisi  nobiles  illae  animae,  quae  regi  sempi- 
lerno ,  sponso  limnortali  conjunctae  sunt  pcr  fidei 
conjunclionem,  per  morum  correctionem,  per  lauda- 
bilem  virtulum  operalionem  ?  Quid  per  roncubinas 
nisi  peccalrices  animae,  quae  modo  per  pcenitentiam 
emuiidataR  372  a^ccedunt  et  ipsx  ad  thorum  regis, 
spirilalesque  filios  Deo  m  semetipsis  gignere  dignae 
tafidem  iiivenluntur?  Quid  per  adolescentulas,  nisi 
fenrids  in  Christi  amore  animae?  inter  omnes  has 
aninias  licel  bonas ,  licet  sanctas ,  una  est  anima 
Chrisli,  cui  niilla  similis,  una  est  columba;  una. 


Romen  ejus,  Filio  Dei  snfBciens  non  erat ,  qui  pro 
omnibus  mortem  gustare  et  animam  ponere  venerat. 
Qmu  cum  suspirasset  sedens  asino ,  dixit  ei  Caleb : 
Quid  habes  ?  At  iUa  respondit :  Da  mihi  benedictio» 
nem.  In  asino,  cui  Axa  insedit,  humanam  naturam 
possumus  accipere,  in  qua  jiivenis  Filius  Dei  om- 
nibus  diebus,  toto  tempore  suspiravit,  quia  in 
came  sua  multilnodas  propler  nos  roiserias  pati 
▼oluit,  sed  et  in  passione  instante  timore  et  an- 
gustia  morlis  intima  traxit  suspiria,dum  di>Eit : 
Tristis  est  anima  mea  usque  ad  mortem  (Marc.  xiv, 
Zi).  Item  in  alio  loco  :  Nunc  anima  mea  turbata  est 
et  quid  dicam?  {Joan,  xii,  27.)  Possumus  etiam 
simpliciter  in  asino   isto   animal  illud  intellige- 


dico,  quia  duplicitatem  nescit ;  columba ,  quia  felle  d  re,  super  quod  hodierna  die  rex  coelorum  scdens 

imariludinis  non  turgescit ;  perfecta ,  quia  et  verbo 

el  opere  eogitatione  immaculata ;  una  matri  suot, 

quoDJam  ipsa  sola  supemae  illi  angelorum  et  sancto- 

nmi  mullitudini  laudabilis  est  et  imroensa ;  electa 

qooque  ^eutfrtct  sikf,  quia  univers»  Ecciesiae,  qu» 

adliuc  peregrinatur  in  terris,  pr»  omnibus  sanctis 

adminibilis  est  et  dilecta.  Unde  aple  sequitur ,  rtdf- 

nmi  eam  fUiai  Sion.  Sion  inlerpretatur  speculatio.  Et 

^M  in  filiabus  Sion,  nisi  supemae  angelorum  et 

•andorum  multitudines»  revelata  facie  gloriam  Do- 

Bini  sp6culaiites?Ui  animam  Christi  viderunt ,  et 

beailwiiiiam  praedicaverunt.  Sed  et  regina,  perfectae 

tdlleei  aBimae ,  ad  supernam  pertinentes  hseredita- 

liai,  a  cmneublnif,  peccatrices  quondam  anima;,  scd 


Jerosolymam  dignatus  est  venire,  quemadmodum 
etiara  propheta  longe  ante  praedixerat  dicens  :  Noli 
timere^  filia  Sion,  ecce  Rex  tuus  venU  tibi  man- 
suetus  sedens  super  pullum  asime  fUium  ^ubjugads 
{Zach.  IX,  9). 

Sic  Axa  scdens  super  asinum,  id  est  aniiiia 
Christi,  humana,  ut  praediximus,  natura  induta, 
cum  suspirasset,  cum  sic  et  sic  trislaretur  el  turba« 
retur,  quod  non  propter  seipsara  turbaretur  et  sus 
piraret,  sed  propter  buraani  generis  redemplioneni, 
innuitur  in  eo  quod  ait :  Da  mihi  benedietionem. 

Ac  si  Deo  Patrl  Filios  diceret  :  Ego  Filius  tuus 
factus  sum  terviis,  libi  coaetemus  factus  suL  tcm- 
pore,  aniraam  ralionalem  suscepi,  indigna  et  abjeciA. 


S75  VEN.  GODEFRlDi  ABBATIS  ADMOiNTENSIS  517G 

pati  pro  humantgenerissalutenon  abnuo.  374^^  A  non  Yaluil;  quarto  jam  deccpit  ct  invaluit.  Post 

multa  tandem  rasis  septem  crinibus  ejus  ab  Allu- 
phylis  comprehenditur,  oculi  eruuntur ;  Gazam  du« 
citur,  clausus  in  carcere  molere  compeliitur.  Sic 
eo  deluso,  Pbilisthsei  Dagon  deo  suo  hostias  magni* 


mihi,  quaeso,  benedictionem  banc,  ut  per  sanguinem 
meum  omnia  qu»  in  coelo  sunt  et  in  terra,  pacifi- 
ccntur  et  tibi  reconcilientur.  Quam  benedictionem 
Paulus  commendat  dicens :  Deut  erat  in  Chri$to 
mundum  recondlians  st6t,  et  ipium  dedit  Redem^ 
ptqrem  mundi  pacificam  ea  quce  in  ccelo  tunt  et  in 
terra  tunt  (II  Cor.  v,  49). 

Terram  arentem  dedisti  mihi,  da  et  irriguam  aquis. 
Tu,  inquit,  Domine,  Pater  meus ,  dicis,  quid  ha- 
beam  ?  cur  triginta  annos  et  ultra  tot  suspiria  emi- 
terim  ?  Ecce  dico  tibi :  Terram  arentem  dedisti  mt/tt, 
sciiicet  Juda^am,  da  et  irriguam  aquis,  fac,  ut  Ec- 
clesia  tua  iibique  terrarum  diffusa  per  fldei  gratiam 
tc  Tontem  vitae  silire  tncipiat,  ad  te  currere,  te  se- 
qui  non  moretur  . 

Dedit  ergo  ei  Cateb  irriguum  superius,  et  irriguu  m 
tnferttts.  Quid  per  trngfvttm  superius^  nisi  muUitudi- 
nem  angelorum;  quid  per  trrtjrtium  tnfertus,  nist 
rouititudinem  hominum  intelligere  possumus  ?  Ilacc 
utraque  irrigua  Deus  Pater  Axae  suae,  filiae  suae 
dedlt;  omnia  enim  subjecit  pedibusFilii  sui,  quia 
ipse  est  cui  omne  genu  flecticur  coelestium,  terre- 
strium  et  infemorum,  eo  quod  ipse  factus  est  obe- 
diens  usque  ad  mortem,  mortem  autem  crucis. 

Haec,  sicut  audislis,  charissimi,  tempus  islud  ju- 
cundum  prxsagiebant.  Haec  sunt  annua  redemptio- 
nis  nostrse  festa,  in  quibus  verus  ille  Agnus  occisus, 
est  ct  immolatus,  cujus  sanguine  postes  nosirae 
consecrantur.  Cujus  passio  his  diebus  idcirco  reci- 
tatur,  ut  attendamus  et  videamus  et  meminerimus 
quid  pro  servis  suis  tantus  Dominus  pati  dignatus 
sit,  scientes  quia  si  compatimur,  et  conglorifica- 
bimur  si  commorimur,  et  conresurgemus  quod  ipsc 
praestare  dignetur  qui  vivit  et  rcgnat  per  omnia  se- 
cula  sacculorum.  Amen. 

375  H0M1LIA  XLU 

IN  DOMINICAM   Ilf    PALMIS  QCARTA 

De  Samsone  et  Dalila  (Judie.  ivi). 

Dies  ista,  fratres  charissimi,  bene  nominatur  dies 
palmarum^  in  qua  Bex  et  Dominus  noster  Jesus 
Christus,  ut  triumpharet  de  diaboio,  et  palmam  vic- 
toriae  reportaret,  hodie  vexilla  crucis  dignatus  est 
levare,  et  ad  locum  passionis  et  ceriaminis  tanquam 
pugil  fortissimuset  gloriosus  properare.  Cujus  om- 
nia  gesta  el  sacramenta  incaroationis ,  passionis, 
descensusadinferos,  sepulturae,  resurrectionis^  quo- 
modo  alius  quidam  praesignaverit;  libet,  quantum 
Deus  dederit,  exprimere  Samsonem,  dico,  iilum  qui 
in  omnibus  factis  suis  veri  Samsonis,  veri  Nazar^i, 
(ie  utcro  matris  consecrati,  Domini  noslrt  Jesu 
Christi  formam  praetulit  et  habuit,  ac  per  mirabilem 
forlitudinem  suam  divinae  fortitudinis  et  virtutis 
opus  exprimebat. 

Refert  historia  de  eo  quod  mulierem  quamdam^ 
qute  habitabat  in  valle  Sorech,  amaverit.  quae  voca- 
batur  Dalila.  Haec  suadentibus  Allophylis  decipere 
cum  ct  disce^e  ab  eo  in  quo  tantam  habcret  fortitu- 
dinem  consensit.  Primo,  secundo,  Urtio  tentavit,  ei 


ficas  immolabant,  laetantesque  per  convivia  prsece- 
perunt  ut  vocaretur  et  ante  eos  luderet.  Quem  fece- 
runt  stare  inter  duas  columnas,  et  ille  invocato  Deo 
suo  ultionem  expetens  pro  amissione  duorum  lumi- 
num  coucussis  fortitcr  columnis  Philistheos,  inimi- 
cos  suos,  ipse  morisns  cum  cis  interfecit,  multoque 
plures  interfecit  moriens  quam  antea  vivus  occi- 
deret. 

In  Dalila  ista.^  quam  Samson  adamavit,  omnis 
humana  natura,  quam  verus  Samson,  Christus  Do- 

B  minus,  miromodo  376  dilexit,  potest  intelligi,  quac 
ex  parte  constat  electorum  et  reproborum,  et  est 
bona  Dalila  pars  bona  clectorum,  mala  Dalila  pars 
mala  reproborum.  Haec  Dalila,  humana  scilicet  na- 
tura,  quae  in  primis  parentibus  nostris  Adam  et  Eva 
coepit,  bene  dicitur  habitasse  in  valle  Sorech.  Sorech 
genus  est  vitis  electissimum,  ct  interprelatur  W«c<a,. 
aut  vtsto  optima  per  quod  hortus  ille  deliciarum  pa- 
radisus  figuratur,  in  quo  vinum  jucunditatis,  ante 
praevaricationem  Adae  et  Evae  ,  omnibus  propinaba- 
tur,  ubi  poculum  aelemae  vitae  sinc  morte,  sine  pec- 
cato  succedens  offerebatur,  ubi  optima  visio  erat 
quia  Patris  et  Filii  el  Spiritus  sancti  deliciosa  et  dui- 
cis  ibi  visio  erat,  et  non  sanctorum  angelorum  fre- 
qucBS  et  solemnis  adventus  placebat.  Taliter  hu- 

^  inana  natura  in  paradiso  florente  solius  veri  Saui- 
sonis  amore  flagrante,  venerunt  ad  eam  orincipes 
Philisthinorum,  atque  dixerunt : 

Decipe  eum,  et  disce  ab  eo  in  quo  tantam  habeai 
fortitudinem,  etquomodo  eum  superare  valeamus^  e) 
vinctum  affligere.  Humana  natura  Deum  quodam* 
modo  dccepit,  quando  ex  suggestione  Allophyiorum« 
id  est  malignorum  spirituum,  subjectionem  et  obe- 
dientiam,  quam  Deo  creatori  suo  debuit,  non  pcr- 
solvit.  Et  propric  satis  dictum  est,  decipe  eum.  Nam 
illediciturdccipere,  qui,  quod  vovet  et  promittit, 
operc  implcre  neglcxerit.  Hoc  Arlam  el  Eva  fecit, 
qui  tunc  deceptionis  laqueos  conlra  Deum  erexe- 
runt,  cum  magis  serpcnti  fallenti  quam  Deo  vera^ 

D  promitleuti  crediderunt ;  et  quod  promiserunt,  irri-^ 
tum  fccerunt,  dum  Dominici  praecepti  praevaricatore& 
sunt  cflcrti.  Et  disce,  inquiunt,  ab  eo  in  quo  tantam 
habeat  fortitudinem^  et  quomodo  eum  superare  valea- 
mus  et  victum  afjligere.  Quod  si  non  in  haec  verba  lo- 
cutus  est  serpens,  imo  malus  ille  Philisthaeus,  id  est 
diabolus  377  ^^  serpente  aequipollens  tamcn  est. 
Nam  simile  eslhuic  quod  ait :  Curprcecepit  vobis  Deus 
ne  comederetis  de  omni  ligno  paratHsi  ?  In  quocunque 
die  comederitis  ex  co,  cperientur  oculi  vestri,  et  eri* 
tis  sicut  dii ,  scientes  bonum  et  malum  (Gen.  iii,  i). 
Ac  si  dixisset :  In  hoc  Deum  decipietis  in  vobis,  ut 
ex  ligno  quod  prsccepit  vobis  ne  comederetis,  come- 
datis,ct  si  hoc  persuasi  feceritis,discetis  ab  eo  in  quo 
ipse  Deiis  tantam  habeat  fortitudinem,  hoc  est  et  vos 


«77  HOMIU^  DOMLMCALES.  «78 

erilis  sicutDii,  scientes  bonum  et  malum;  et  hoc  A  qu«nam  sint  vineuUt,  quid  filum  stuppw,  quid  su- 
▼obis  facientibus  scire  et  nos  poterimus  quomodo, 


id  est  quo  pacto,  quomodo  nos,  in  vobis  superiores 
eflecti,  cum  inferiorem  faciamus,  et  Tinctum  pec- 
catis  vestris  ac  totius  posteritalis  vestrae  multis  mi- 
seriis  aOligamus,  quoadusque  morte  turpissima  con- 
deronemus  eum. 

Quod  $i  feceris^  o  humana  nalura,  dabimus  tibi 
mitlecentum  argenteos.  Duo  ista,  quae  promittunt 
Philisthaei,  roajus  et  minus,  duplicem  illam  diaboli 
spcmsionem  ostendunt :  per  mille,  quod  majus  est, 
tioc  qao<l  ait  eritis  sicut  dii ;  per  centum^  quod  mi- 
Rus  est,  scientes  bonHm  ac  malum.  Deceptis  igitur 
primis  parentibus  nostris,  cl  a  paradisi  gaudiis  cum 
onini  posteritate  exdusis,  omnis  electorum  multi- 
tiido,  qiise  a  prima  DaUIa  descenderat  ante  legem, 
visa  sui  calamitale  tocuta  est  ad  Samson,  veri  Sam- 
sonis  incarnationis  quxrcns  mysterium,  per  quod 
aiuissiim  restilnerctur  eis  regni  conloriim  patrimo- 
nium.  Et  quid  aiebant  suo  et  iioslro  Sanisoiii  ? 

Die^  obsecrOf  in  quo  sit  tua  maxima  foriiludo,  et 
quid  sit  quo  iigatus  erumpcrc  nequcas.  Maxinin,  in- 
qiiiunt,  fortltiido  lua  est  biimililas  tna,  pcr  quam, 
61  ie  exinanirc  el  boino  fieri  digiieris,  tc,  qnem  in 
celsitudine  diviniiatis  comprchendcre  nrquimus, 
hiiman»  riaturx  ligatum  redcmptorem  et  liberalo» 
reiii  nostrum  esse  gloriamur.  Idcirco,  o  Doniine, 
pciimus,  ut  illud  propler  nos  induas,  quo  ligatus 
erumpere  nequeas.  Sic  Dalila;,   oranti  et  instanti 


men^  quid  putamen,  quid  odor  ignis  significet?  Sta- 
men  uostrum  Adam  et  Eva  erant,  qui  nobile  stamen 
erant,  cum  in  statu  suo  manserunt,  et  in  deliciid 
paradisi  deliciabantur.  Putamen  autem,  quod  esl 
sectio  hujus  staminis,  totum  est  genus  humanum, 
quod  abscissum  et  propagatum  est  ex  illis  primis 
parentibus  nostris.  Hoc  stamen ,  Adam  scilicet  et 
Eva,  versum  est  in  stuppam^  quando  peccando  de- 
generaverunt,  nobilitatemque  illam,  in  qua  creati 
sunt,  a  paradisi  gaudiis  exclusi  amiserunt.  Ex  illa 
massa,  ex  illa  ignobili  stuppa  tractum  est  nobile 
iilud  fitumj  Filius  Dei,  qui  rupit  vincula  originalis 
ct  actualis  peccati.  Quomodo  rupit  ?  Eo  modo  qiiod 
ille,  qui  vcrus  eral  Deus,  filum  stuppse  fieri  non  csi 
B  dedignatus,  quod  ille,  qui  erat  Deus  Pater,  per  boni- 
tatem  suam  Filium  suum  misit,  et  Deus  Filius  ei- 
dem  Patri  suo,  ut  nos  redimerct,  usque  ad  mortem 
obcdivit.  Et  bene  hoc  filum  dicitur  tortum  staminh 
putamine,  quia  qui  perfectus  eratDeus,  perfectus 
factus  est  homo,  et  379  utraque  natura,  divina 
scilicet  et  humana,  sic  invicem  tortaest  etunita,  ut 
nciitra  separetur  ab  altera.  lllud  nobile  filum  accepit 
odorem  ignis,  quando  assatus  est  in  igne  passionis  et 
ex  hoc  igne  passionis  odor  suavissimus  penetravit  coe- 
los,  quo  semper  ab  initio  fetor  iniquitatis  magis 
qiiam  odor  suaviiatis  ascenderat.Hujus  itaque  odorls 
suavissimi  tanta  erat  immensitas,  ut  per  huuc  fieret 
humani  generis  redcinptio,  et  peccatorum  daretur 


vero  Samsoni  anle  legem,  co^pil  per  patriarchas  r  ^^^ro^ssio.  lilud  nobile  filum  ruptum  est  in  cruce. 


aJventum  suum  proinillere,  sic  prophet.indo,  sic 
respondendo :  Si  septem  nervicis  funibus  necdum  sic- 
cis,  sed  adhuc  humentibus  ligatus  fuero,  infirmus  ero 
nt  cetteri  homines.  Benc  in  septcin  ner>icis  funibus 
tempiis,  quod  erat  aiite  legem,  378  designatur, 
quaiido  totiim  tempiis  illud,  quod  scptenario  die- 
nim  numero  volvebalur,  unusquisque  sibi  lex  erat 
ei  funes  illi  necdum  sicci  erant,  quia  ncc  ignislega- 
lis  observantiae,  ncc  sol  justiti»  et  evangclica;  doc- 
trinae  illos  exsiccavcrat ;  $ed  adhuc  humentes  quo- 
niam  humore  et  fluxii  peccatorum  sordidaii  et  in- 
fecti  erant.  Si  his,  inqnit  Chrislus  Dominus,  funi- 
bos  ligatus  fuero,  id  est  si  cgo  iiatns  ct  ligatus  hu- 
mana  natura,  peccata  mundi   lulcro,  in/irmus  ero , 


quando  apcrto  laucea  militis  latere  crucifixi  Doiniui 
exivil  sanguis  et  aqua  in  redemptione  salutis  nostrae. 
Et  non  est  cognitum  in  quo  esut  fortitudo  ejus^ 
quia  Deum  esse  non  cognoverunt,  quando  sicuC 
homiuem  morientem  viderunt.  Ista  Dalilae,  id  esl 
electis,  qui  ante  legem  erant,  sunt  promissa  et  pro- 
phetata  ;  iiobiscum  autem  Samson  noster  omnia  in 
vcritate  peregit. 

Itaque  sicut  in  primo  responso  Samsonis,  ubi  si 
septem  nervicis  funibus  ligaretur,  infirmum  se  ut 
alios  horoines  praidicit,  ad  tcmpus  illud  quod  erat 
ante  legem  putandum  est  respicere,  ita  in  secundo 
responso  quo  ait :  Si  ligatus  fuero  novis  funibus,  qui 
nunquam  fuerunt  in  opere,  secundi  temporis,  quod 


ef,  «I  eateri  homines,  mori  potero.  Scd  tunc  pro-  D  ^rat  sub  lege,  peccata  figurantur,  quando  nova  pec-- 


mlssus  et  exspec  tatns  venire  distulit,  ideoque  Dalila 
isla,  pars  scilicet  electorum,  semper  in  vocem  cla- 
moris  enipit  dicens  :  Philisthiim  super  te,  Samsen. 
Nobilis,  inqiiiunt,  creatura  tua,  quam  ad  laudem 
et  honorem  nominis  tui  creasti,  tota  degeneravit, 
loia  ad  inferos  descendit  quia  Philisthiim  super  te, 
Id  est  superiorem  lociim  maligni  spiritus  obtinent, 
et  te,  qui  solus  dominari  de^  eres,  creaturae  tuae 
inferiorem  esse  fecerunt. 

Qui  rupit  vincuta  quomodo  si  rumpat  quis  filum 
stmppee  lortum  staminis  putamine,  cum  odorem  ignis 
aeegperit ;  et  non  est  cognitum  in  quo  esset  fortitudo 
epu.  His  verbis  Dominicae  passionis  sacramentiim 
limflfiirataro  est  et  praenuntiatum.  Scd  vidcndum 


cata,  quod  novi  funes  erant,  addita  sunt  veteribus. 
In  transgressione  enim  legis  nova  peccata  pppulo 
illi  accesserunt :  quia  cum  lex  non  essety  peccatum 
non  imputabatur,  quemadroodum  Paulus  ait :  Pec^ 
catum  non  cognovi,  nisi  per  tegem.  Concupiscentiam 
enim  nesciebam^  nisi  lex  diceret :  Non  concupisces. 
Occasione  autem  accepta  peccatum  per  mandatum  ope- 
ratum  est  in  me  omnem  concupiscentiam  (Rom.  vii, 
7,  8).  Hi  funes  ideo  dicuntur  nunquam  fuisse  in 
opere^  quia  etsi  aliqui  erant,  qui  legi  obtempera- 
bant,  neminentamen  ad  perfectum  adduxil  lex.  8i 
his,  inquit  Christus,  notis  funibus  ligatus  fuero,  hoc 
est  si  sub  tempore  legis  vinculis  humanae  naturaer 
ligatus  fuero,  infirmui  ero,  et  attorum  hominum  uF. 


179 


V£N.  GODEFRIF)!  ABBATIS  ADMONTENSIS 


i^a 


mi/if ,  qui  tecundum  divinitatem  Deus  ium  incom-  A  passionem  voluit,  ut  Odei  nostrae  rundamentum  m 


mutabilis,  sed  tamen  tunc  temporis  venire  non  est 
vnluntatis  me».  Ibi  clamante  denuo  Dalila  :  Philis" 
ihiim  iuper  U^  Sanuon^  hoc  est  electis  illis  qui  erant 
s.ib  lege  dolentibus  et  Deo  clamorem  cordis  ofieren- 
tibus  quod  maligni  spiritus  superiorem  locum  tene- 
rent  in  creatura  Dei,  prsnuntiata  et  praemonstrata 
380  cs^  futura  postmodum  Dominicae  descensionis 
ad  inferos  potentia  et  gloria  in  eo  quod  sul^ungi- 
lur :  Qui  ita  rupit  vincula  quasi  fila  telarum.  In  prima 
ruptione,  qua  Gbristus  rumpebatur  in  corpore  suo 
per  passionem  et  mortem»  rupta  sunt  viHcula  pecca- 
torum ;  in  secunda  ruptione,  qua  anima  ejus  de- 
scendit  ad  inferos,  rupta  sunt  vincula  pcenarum.Qui 
roystice  dieitur  rupi$se   vincula.  Nam  qui  aliquid 


nimpit,  totum  aiiquid  scindit  et  dividit.  Et  eo  modo  B  tur,  dicens  : 


seipso  poneret,  spiritumque  resurgendi  nobis  dona- 
ret.  Hoc  totum  quaedam  erat  propbetia  de  incama- 
tione,  passione,  descensu  ad  inferos,  resurrectione 
Domini  nostri  Jesu  Gbristi ;  et  nondum  veritas,  quas 
in  plenitudine  temporum  ventura  erat,  apparuit. 
Unde  quia  ista  omnia  propbetata  erant,  semper  Da  • 
lila,  omnis  videlicet  Ecclesia,  ab  initio  semper  in« 
vestigare  laborabat  in  quo  maxima  esset  fortitudo 
ejus.  Ubi  enim  infirmitas  apparuit  bumanitatis,  ibi 
abscondita  est  fortitudo  divinitatis.  Et  ideo  quandiu 
per  potentiam  et  fortitudinem  divinitatis  ejus  ge- 
nus  humanum  non  redimebatur,  eum,  qui  verax 
et  fidelis  est  in  omnibus  verbis  suis,  in  promis- 
sionc  sua  mentitum  quodammodo  fuisse  conqueri* 


Deus  Pater  fila  generis  humani  rupit,  cum  quosdam 
de  inferno,  scilicet  electos  tulit,  alios  vero  seterma- 
Uter  damnandos  inibi  dereliquit. 

El  quia  onmi  tempore  semper  aliqna  bona  Dalila, 
id  esl  bona  aliqua  anima  fuit,  qux  Deo  incumbcrct, 
et  adveutum  ejus  desideraret,  in  tertio  responso, 
quo  Samson  dicit :  Si  septem  crines  capitis  mei  cum 
iicio  plexueriSf  et  clavum  his  circumligatum  terrx 
fixeris^  in/irmus  ero.  Et  cum  fecisut  Dalila^  dixit  ad 
eum  :  Philisthiim  super  te^  Samson.  Tertii  temporis 
gratia  manifestatur,  qua  Deus  bomo  fieri  dignatus 
est,  id  quod  non  erat  assumens,  id  quod  fuit  sem- 
per  manens.  In  septem  crinibus  animam  Ghriiiti  se- 
ptiformi  gratia  Spiritus  sancti  plenam  possumus  in  - 
telligere,  in  licio  caruem,  in  clavo  fortitudinem  divi- 
nitatis,  in  terra  beatam  virginem  Mariam.  Et  non 
incongrue  in  crinibus  beata  anima  Ghristi  potest 
intelligi,  quia  sicut  infinitus  est  numerus  crinium, 
sic  infinita  ei  absque  numero  muititudo  virtutum 
ins.ta  erat  aninue  Ghristi.  Si  septem^  inquit,  crines 
eapitis  meif  boc  est  si  sanctam  animam  meam,  sep- 
iiformi  gratia  Spiritus  sancti  plenam,  /tcto,  hu- 
mana  carne  p/«xtt«rt<,  etclavum  fortitudinis  divinae 
circumligatum  infixeris  terras^  virginali  utique  ter- 
rae,  utero  scilicet  virginis  Mariae,  de  qua  concipi  et 
nasci  sub  tempore  gratix  disposui,  ego,  qui  ex  meo, 
cur  mori  debeam,  nullam  causam  habeo,  infirmus  et 
mortalis  ero. 

Et  notandum  quod  dicit :  Et  clavum  eircumliga' 
tum  terras  tn/ixen«,  quia  chlamydem  iJlam,  qiiam  de 
beata  Yirgine  assumpsit,  sic  induit,  sic  sibi  circum- 
ligavit  et  infixit,  ut  nunquam  eam  exuere  velit,  nun- 
quam  a  dlvinitate  humanam  naturam  possit  aut  ve- 
lit  separare.  Gujus  etiam  resurrectionis  gloria  com- 
mendatur  in  eo  quod  sequitur  : 

Qui  de  somno  consurgens  extraxit  clavum  cum  cri- 
nibus  et  licio,  381  Christus  Dominus  de  somno 
cepit ,  quando  iu  cruce  obdormivit ;  de  somno  con- 
surrexit^  quando  resurrexit  a  roortuis ;  extraxit  cla- 
tum  cum  crinibus  et  /tcto,  cum  fortitudine  divini- 
tatis  eamdem  animam  et  corpus,  licet  alterius  gra- 
tiae,  resumpsit,  in  qua  humana  natura  manducare 
etbibere,  cum  hominibus  conversari,   veluti  ante 


Per  tres  vices  mentitus  es  mUti ,  et  noluisti  dicere^ 
in  quo  sit  maxima  fortitudo  tua,  Huic  Samsoni  nostro 
mnltifarie  promisso  cum  diutinas  veniendi  moras 
innecteret,  Dalila  isla,  omnis  videlicct  elcctoruni 
multitudo,  molcsta  ei  esse  coepit,  sicut  in  consequen- 
tibus  dicitur  :  Cumque  molesta  ei  ^sset,  et  per  multos 
dies  jugiter  adhareret ,  spatium  ac  quietem  non  tri- 
bueret,  defecit  anima  ejus^  et  ad  mortem  usque  lassata 
est.  Nonne  molesta  ei  erat ,  cum  anxiis  ac  querulis 
vocibus  diccbatur  :  Manda,  remanda ,  exspecta  reex- 
specta^  modicum  ibi^  modicum  ibi  {Isa.  xxviii,  13). 
Ilem  :  Da  mercedem ,  Domine ,  sustinentibus  te^  ut 
propheta  tui  fideles  invenxantur  (Eccli.  xxxvi,  18). 
Item :  Osculetur  me  osculo  oris  sui  {Cant.  i ,  1).  Non 
alium,  inquit,  non  angelum,  non  hominem  exspeclo 
sed  ipse  me  osculetur  osculo  oris  sui.  Dudum  miiii 
per  ora  prophctarum  suorum  locutus  est  Dominus, 
veniat  et  ipse,  humiliet  et  exinaniat  se,  et  osculetur 
me  osculo  oris  sui.  Nonne  ex  Dalilis  istis  una,  beata 
Dei  genitrix  Maria  erat ,  qiiam  credimus  supra  om- 
nes  homines  [tanto]  roajori  instantia  hujusmodi 
382  dilectionis  osciila  postulasse ,  quanto  roajori 
dilectionis  Dei  et  proxiuii  desiderio  prae  cunctis 
mortalibus  fiagrabat?  Hoc  osculum  flagiubat  qui 
ait :  Utinam  disrumperes  ca^los^  et  descenderes  l  {Isa. 

LXIV,   1.) 

Cum  sic  et  sic  jugiter  ei  adh(ereret ,  spatium  ac 
qu-etem  non  tribueret,  defecit  anima  ejus^  et  usque  ad 
D  mortem  lassata  est.  Quomodo  et  quando  anima  ejus 
defecit  ?  Nimiruro  quando  roisertus  suoruiu  in  de- 
fectum  carnis  nostrae  homo  factus  desccmlit.  Quo- 
modo  tassatus  est,  qui  in  divinitaie  sua  rotitabili- 
talem  et  lassitudinem  non  recepit?  Assumendo  las- 
situdinem  nostram  lassatus  est;  qiiam  propterea 
cogiioscere  et  experiri  in  seipso  dignatus  est,  ut 
fictor  figmento  suo  sciret  condescendere ,  conside- 
rans  in  sua  lassitudine  quod  nostra  lassitudo  et  in- 
firroitas  stare  nos  curo  illo  non  permisit. 

rufic  aperiens  veritaUm  rei,  dixit  ad  eam :  Ferrum 
nunquam  ascendit  super  caput  meum^  quia  A'aM- 
rwus ,  id  esty  consecratus  Deo  sum  de  utero  matris 
mex,  Natus  in  munde  Dominus  noster  Jesus  Chri- 
stus  dignis  se  apeniit ,  et  ostendit  quisuam  essei. 


S81 


HOMILIiE  DOMLMCALESw 


262 


Uicens  :  Fermm,  id  est  aliqua  corraptio  ,  nunqtMtn  X  mis  parentibus  nostiis  in  paradiso  proroiserunt  i 


aicendit  $uffer  caput  meum ,  id  est  in  divinitatem 
meaiD  ,  quia  Terus  et  incoftimutabilis  Deus  sum,  et 
Tems  homo,  qui  Nazar<su$t  hoe  est  consecratus  sum 
ex  utero  matri$  mem  Marise ,  nunquam  corruptus  in 
conceplione  cjus ,  nunquam  corruptus  in  nativitate 
inea,  nec  postmodum  vivens  in  mundo  aliquid  con- 
traxi  de  peccati  naevo.  Hujus  rei  veritas  patuit  Pe~ 
tro,  qui  ait :  Tu  e$  Christu$  Filiu$  Dei  vivi  (Matth, 
XVI,  16).  Hujus  rei  veriias  paiuit  Martb»  dicenti  : 
Ego  eredidi  quia  tu  e$  Christus  Filius  Dci  vivi  (Joan . 
XI,  27),  et  aliis  nonnullis  ,  quibus  seipsum  manife- 
stare  dignatus  est.  Qui  Samsou  noster,  quid  a  Dalila 
alia,  id  est  parte  reproborum  Judxorum,  pati  volue- 
rit,  ixmuitur  in  eo  quod  ait 


erant  mille  centum  argcntci :  miile ,  dum  dicunt : 
Eriti$  $icut  dii;  centum,  $ciente$  bonum  et  malum, 
Hsec  pecunia,  quam  tunc  spopondcrunt,  in  passioiie 
Domini  nostrt  Jesu  Ghristi  data  est  et  accepta ,  quia 
tunc  in  veritate  aperti  et  iUuminati  sant  oculi  totius 
generis  humani ;  facti  sunt  ex  hominibus  dii ,  qiiia 
384  ^cu^  homo  factus,  largitus  est  nobis  suam 
deitalem ;  facli  sunt  $ciente$  bonum  et  malum  :  bi^ 
num^  quia  data  cst  reinissio  peccalorum,  et  de  morte 
et  de  inferno  redemptio ;  malum ,  quod  passus  est 
Christus  pro  nobis  crucis  supplicium.  Sed  et  hoc 
modo  possumus  sentire  quod  pecunia  Philistbino- 
rum ,  id  est  Judaeonim ,  iex  esset  et  prophelia,  qua 
accepta  a$cenderunty  quando  coUegerunt  coiiciliuui, 


Sira$um  fuerit  caput  meum,  recedet  a  me  fortitndo  ^  «^  interflcerent  Dominum  nostrura  Jesum  Christum, 


et  de/iciam,  eroque  ut  casteri  homine$.  Caput 
Christi  divinitas  est,  ut  diximus ,  Christi.  Quod  ca- 
{Hit  Christi  rasum  est  ct  denudatum,  cum  in  morte, 
i|U£iido  separata  est  anima  a  corpore ,  ita  recessit 
fortitudo  ejus  et  defecit  quod  forlitudo  divinitatis 
883  recessit  ab  adjutorio  humanitatis.  Factus  est 
ut  ceteri  homines,  cum  instante  hora  passionis  pa- 
Tere ,  taedere  et  mcestus  esse  voluit  dicens  :  Tri$ti$ 
eif  «itiita  mea  u$que  ad  mortem  (Marc,  xiv,  3i). 

Yiden$  iUa  quod  confessus  ei  esset  omnem  animum 
suum^  mi$it  ad  jnincipe$  Phili^thinorum,  atque  man' 
davit  dicen$ :  A$cendite  huc  $emel ,  quia  nunc  mihi 
aperuit  cor  $uum.  Samson  noster  omnem  animum 
suam  Dalilae  illi,  perfidae  scilicet  ct  incredulse  Syna-  C 
gogse,  coufessus  est,  dum  tot  ct  tanta  inter  eos  signa 
fecit ,  inOrmos  sanavit,  morluos  suscitavit ,  et  alia 
lAComparabilia  bona  exhibuit  et  ostendit.  Quse  per- 
fida  Dalila,  licet  gloriose  ct  magnifice  ab  co  gcsta  et 
dicta,  nonnisi  per  Filium  Dei  lieri  posse  cognoscc- 
ret,  qnemadfflodum  audita  doctrina  cjus  adiuirans 
aU  :  Nunquam  locu(u$  est  homo,  sictit  hic  homo 
(Joan.  VII ,  46).  Tamen  crcdcre  in  eum  iioluit ,  sed 
mi$it  ad  principe$  Philisihinorumt  quando  maligiios 
spiritus  ad  cor  suum  intromisit ,  quoi  um  insliuctu 
principes  sacerdotum  et  seniorcs  populi  conveue- 
ront,  et  universum  populum  adversus  Douiiniim 
Dostrum  Jesum  Christuro  concitaverunt. 

Qaae  Dalila  mandat  Philistbaeis  dicens 


kuc  semel ,  ^iitn  nunc  aperuit  mihi  cor  suum.  Judxi, 
dum  visis  signis  et  miraculis  ejus  impie  ct  pro- 
terre  instarent  dicendo:  Vsquequo  animas  mstras 
toUis  f  Si  tu  e$  Chri$tu$  ,  dic  nobis  palam  (Joan.  x , 
24); et :  Quem  Uipsum  facis?  (Joan.MUt  55.)Tandem 
in  passione  adjuratus  a  pontifice  ut  diceret  si  ipse 
esset  Filius  Dei  electi ,  aperuit  cor  $uum ,  duro  ait : 
Tu  dixi$tit  quia  ego  $um  (Matlh.  xxvi,  64  ,  Marc. 
xiT,  62). 

Qui  ateenderunt ,  a$$umpta  pecunia  quam  promi- 
seremi.  Yersus  iste  duplicem  habet  scnsum.  Diximus 
siipmus  per  Philisthaeos  malignos  spiritus  posse 
iiitiriligi.  Hi  a$cenderunt  in  passione  Domiui  a$$umpta 
vecunia  quam  nromiierant.  Pecunia  eorum  quain  pri« 


ne  forte,  si  dimitterent  eum  sic,  omnes  crederent  iu 
eum,  ct  ipsis  lex  et  prophctia  toUeretur. 

At  iUa  dormire  eum  fecit  super  genua  $ua,  et  in 
$inu  $uo  reclinare  caput,  vocavitque  tonsorem,  et  ratit 
septem  crine$  «/«w,  et  ccepit  eum  abjicere  ,et  a  $e  re- 
peUere.  Genua  Jesu  Chrisii  sancti  dicuntur  apostoli, 
$uper  quae  genua  fecit  eum  mcretrix  illa  Synagoga 
dormire,  quando  missa  cohorte  cum  gladiis  Dominum 
Jesum  comprehendi  et  ligari  jussit ,  quia  tunc  in  eis 
ita  obdormivit ,  quod  iiec  ipse  Petrus ,  qui  dixerat  : 
Tecum  paratu$  $um  et  in  carcerem  et  in  mortem  ire 
(Luc.  XXII ,  13),  cum  eo  perduraverit ,  sed  relicto  eo 
onines  fugerunt.  Sic  eo  dormiente  super  genua  sua 
fecit  etiam  eum  in  $inu  suo  reclinare  caput,  Nouue 
nimis  in  sinu  suo  caput  ejus  incUnavit  ct  humiliavit, 
quando  divinitatis  ejus  gloria  contempta  et  oblila 
duxit  eum  in  concilium  suum,  ubi  immuiidis  spuu- 
minibus  suis  angelicam  faciem  ejus  foedavit,  cola- 
pbis  capcidit,  faciem  velavit  ?  An  non  nefarie  et  cru- 
deliter  inclinavit  eum  et  despexit,  cum  misit  eum  ad 
Herodem ,  et  Herodes  sprevit  eum  cum  excercitu 
suo,  et  illusit  indutum  vesle  alba?  Vocavitque  ton^ 
$orem ,  et  ra$it  septem  crines  ejus  ,  et  ccepit  eum  abji- 
cere  et  a  $e  repeUere.  Tonsor  iste  Pilatus  fuit,  qui 
idcirco  recte  ton$or  nominaiur,  eo  quod  Agnum  illum 
mitissimum  tunc,  ut  ila  dicam,  tolonderit,  et  vellere 
suo  privaverit,  cum  acerrima  flagella  sanctissimo 
coipori  suo  imposuit,  qux  immanitate  et  crudeiitate 
Asccndite  j)  guaorones  prxteritas  pcenas  ejus  superabant.  Qiiod 


cnim  factus  in  agonia  sudorem  sanguiueum  emise- 
rat ,  quod  tristatus  est  usqur  ad  mortem ,  quod  spu- 
laius,  quod  colaphizatus,  lolum  hoc,  ut  ita  dicam, 
lolerabile  erat  in  comparatione  flageliorum,  qu« 
385  sustinuit  a  judice  Pilato.  Ibi  rasi  sunt  septem 
crincs  ejus.  Quid  in  crinibu$  Jesu  Chnsti ,  nisi  quod 
et  in  genibus  ejus,  sancti  videlicet  apostoli ,  possunt 
intelligi?  Qui  satis  congrue  criues  capitis  ejus  di- 
cuntur,  quia  sicut  capilli  capitis  sunt  ornamenturo , 
sic  et  iili  ornamentum  facti  sunt  divinitatis  ejus,  do- 
cendo  postmodum  et  prxdicando  quaede  ipso  vide- 
rant  et  audiveranl.  Sed  isti  criiies  a  capile  Christi 
suiit  quodammodo  rasi,  quando  in  articuio  passiouis 
eum  negaverunt  et  relicto  co  fugerunt. 


983 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADHONTENSIS 


«Si 


Coepitqve  eum  abjxcere  et  a  $e  repellere.  Abjecit  et  A  ab  eo,  scilicet  qiiod  fortitudo  divinitatis  reccderet  ab 


a  se  repulit  Judaea  Cbristuni,  cum  interrogante  Pi- 
lato  :  Regem  vestrum  crucifigam?  {Joan.  xix,  15.) 
responderunt :  Non  habemus  regem^  nisi  Ccesarem 
(Ibid.) ;  et :  Si  hunc  dimittis^  non  es  amicus  Ceesaris 
(Ibid.^  12).  Post  ista  omnia  apte  subinrertur :  statim 
ab  eo  fortitudo  recessit.  Quando,  quaero,  a  vero 
Samsone  recessit  fortitudo  illius,  cui  non  est  si- 
luilis  in  fortibus  ?  Christus  Deus  erat  et  bomo ,  et 
secundum  humanam  uaturam  pati  non  potuisset , 
nisi  fortitudo  divinilatis  recessisset  ab  adjutorio 
humanitatis. 

In  his  omnibus  non  illa  pessima  Dalila,  sed  bona 
et  electa  Dalila  illa,  multitudo  videlicet  animarum 
sanctarum,  quae  iu  inferno  et  regione  umbrae  mor- 
tis  adhuc  sedebant,  clamabant  et  dicebant  :  Phili- 
sthiim  super  te,  Samson.  Hoc  est  dicere  :  0  Do- 
mine,  licet  modo  propler  nos  patiaris,  licct  tot  et 
tanta  mala  sustlneas,  PhHisthiim  adhuc  super  te,  id 
est,  maligni  spiritus  superiores  sunt  creatnrse  tuae. 
£t  hoc  malum  tandiu  tolerabimus ,  usquequo  tu 
nobiie  prelium  saiiguinis  tui  e^undas,  noscr^ie  ad- 
ventu  tuo  hinc  tollas  et  eripias.  Quorum  preces  et 
desideria  non  spernens  fecit  quod  subjunctuui  est : 

Qui  de  somno  consurgens  dixit  in  animo  suo  : 
Egrediar  sicut  ante  feci ,  et  me  excutiam^  neseiens 
quod  Dominus  recessisset  ab  eo.  Yere  Samson  noster 
quasi  de  somno  consurrexerit ,  dum  omni  corporali 
dulcedine  et  quiete  poslposita  ad  iabores  passionis 


adjutorio  humanilatis.  Sed  in  eo  quod  mox  ait : 
Verumtamen  non  mea  votuntas,  sed  tua  fiat^  scie- 
bat,  id  est  diligebat  secundum  divinam  volunta- 
tem,  ut  Filius  pateretnr,  et  mundiis  salvaretur. 

Quem  cum  apprehendissent  Philisthiim  ,  fra/im 
eruerunt  oculos  ejus.  Evutsi  sunt  ocuti  Samsonis ; 
evuisi  suut  et  oculi  veri  Samsonis,  ex  utero  conse- 
crati,  Domini  Salvatoris.  Duo  oculi  Jesu  duo  erant 
populi,  Judaei  et  gentes  :  Duo  oculi  ejus  Adam  et 
Eva,  sive  duo  oculi  Petrus  et  Judas.  Duo  oculi  ejus 
Adam  et  Eva  evulsi  sunt,  quando  Adam,  qui  dexter 
oculus  Dei  erat,  peccare  in  paradiso  non  extimuit. 
Erutus  est  ei  sinister  oculus  Eva,  dum,  quae  pri« 
dem  rectis  luminibus  ad  Deum  respexerat,  ad  sini- 
B  stram  serpenti  obaudiendo  respexit.  Amisit  387 
oculum  dextrum,  quando  Petrus  in  voce  ostiariae 
ter  illum  negavit ;  amisit  sinistrum,  quando  Judas^ 
qui  tradidit  illum,  laqueo  sese  suspendlt. 

Ductus  est  &iii?s€Jn  G«ciroi,  quod  interpretatur 
fortiludo.  Ductus  cst  et  Christus  Gazam,  dum  ad 
aram  crucis  ductus  est  immolandus  pro  uubis,  ubi 
tantae  fortitudinis  opus  consummavit,  per  quod  ille 
f«rtis  armatus  inermis  et  invalidus  effectus  est. 
Clausus  in  carcere  molebat^  quia  virtus  dilectionif, 
quae  eum  feccrat  crucem  ascendere,  eadem  fecerat 
cum  carcerem  et  horrorem  gehennae  expetere,  ubi 
more  molentis  diligentcr  molere  ccepit,  quia  bona 
et  electa  grana,  sanctos  scilicet  suos,  ad  punim  com- 


properavit.  Qui  quod  non  invitus,  sed  sponte  pate-  p  molita  secum  ducendo  collegit;  mala  grana,  malos 


retur,  innuitur  in  eo  quod  ait :  Egrediar  sicut  ante 
feci^  et  me  excutiam.  Quid  est  dicere  :  Egrediar, 
386  nisi  animam  meam  volo  in  cruce  ponere  ?  Quid 
est :  Et  me  excutiam,  nisi  passus  et  mortuus  cumple- 
ctis  meis  resurgam.  Nesciens,  inquit,  quod  Dominus 
recessisset  ab  eo,  Cur  dicitur,  qui  omnia  novit,  ne- 
scire  quod  Dominus  recesserit  ab  eof  Nesciebat  pla- 
ne,  quia  scire  nolebat,  quam  contemnenda  mortis 
ignominia,  quam  graves  essent  contumelisc,  quam 
amara  mortis  susliuentia;  nesciebat  qu\2i  scirenole- 
Lat,  quod  derelinquendus  esset  a  divinilatis  poten- 
tia,  quae,  nisi  recessisset,  et  ad  horam  se  subtra- 
xisset,  nullo  modo  mortem  pati  potuisset.  Et  ita 
nolenti  scire  mortis  ignominiam  obtulit  se  pro  no- 
bis  bostiam  vivam  et  immaculatam. 

Possumus  etiam  alio  sensu  intelligere  quod  di- 
citur :  Nesciens  quod  Dominus  recessisset  ab  eo, 
ScireDei  esl  diligereDei,  nescireDei  est  non  diligere 
Dei.  Haec  duo  :  Scire  Dei  et  nescire  ejus  spectant 
ad  dnas  voluntates  ejus,  quas  habuit  in  ipso  pas- 
sionis  articulo.  Sicut  enim  erat  Deus  et  homo,  ita 
duas  voluntates  habuit ;  unam  divininatis,  qua  in- 
tendebat  et  desiderabat  quod  ad  salutem  bumani 
generisnecessariumerat;  alteram  humanitatis,  qua 
niOFtem  expavit,  qua  anima  tenebatur ,  et  in  came 
nianere  volebat,  quemadmodum  et  in  passione  orat 
dicens  :  Mi  Pater,  si  possibite  est,  transeat  a  me 
calix  iste.  In  hoc  dicto  dcmonstratur,  quod  nescie- 
bal^  id  est  non  ditigcbal,  qtwd  Dominus  recessisset 


videlicet  et  peccatorcs,  qui  digni  eo  non  fuerunt,  in 
mola  diaboli  dereliquit. 

Jamque  capiUi  ejus  renasci  caperunt.  Dixirous  su- 
perius,  per  capillos  Domini  apostolos  posse  intelligi. 
lli  renasci  corperunt,  cum  hoc,  quod  timore  mortis 
aliquantum  cesserant,  amare  poenitendu  dihierunt» 
et  ob  hoc  in  capite  Jcsu  crcscere  et  renasci  merue- 
runt. 

Convenerunt  principes  Philisthinorum  in  unum^  ut 
immolarent  hostias  magnificas  Dagon  deo  stio,  Con- 
veneruntet  seniores  plebis  ac  principes  [sacerdotum 
et  Scribae,  ut  immolarent  hostias  Dagon^  quod  inter- 
pretatur  piscis  tristitio!,  qunndo  odium  illud,  quod. 
lelhalis  trislitia  in  cordc  eorum  pariebat,  sic  evo- 
D  muerunt  ut  incalcscerent  voceseorum  dicentes  :  Tol- 
le,  tolle,  crucifige  eum  (Joan.  xix,  45).  Saliati  sunt 
valde  ct  laetati,  cum  Pilatus  adjudicavit  fieri  petitio- 
Kcm  corum,  et  dimisso  Barabba  Jesnm  tradidit  vo- 
luntatieorum  (Luc,  xxiii,  25).  Tbi  cerie  hostias  ma- 
gnificas  diabolo  immoiabanty  ibi  votis  et  deslderiis 
iniipils  saturati  Deum  suumlaudabantdicentes :  Tra- 
didit  nobis  inimicum  nostrum  Samsonem  in  manus 
noslras. 

La:tantesque  per  convivia  sumplis  jam  epulis  prace- 
perunt,  ut  vocaretur  Samson,  et  anteeos  luderet.  Qui 
adductus  decarcere  ludebatante  eos.  Qiiando,  quasfto, 
coram  Philisthaeis  istis  noster  Samson  lusit  ?  Nimi* 
rum  cum  non  dedignabatur  a  colaphizantibus  ve- 
lari,  nec  rejicicbat  cilaiuuin ,  ab  illudentibus  sibi 


iS5 


HOMILI^  DOMLMCALES. 


m 


prescepiro  lo  inanudatuin,neqiie388cblamydem  A  teram  Itsva,  id  est  obedientiam,  quam  DeoPalii  us' 


coccineam,  neccoronamspineam  caplti  impositam, 
xieque  Romanos  milites  genua  sibi  flectentes  et  risu 
regem  se  Judaeorum  salutantes  aversabatur.  Post- 
quam  in  talibus  satis  lusit  (erant  enim  ista  omnia 
gaudium  et  Ixtitia  cordis  ejus)  alio  modo  rursus  lu- 
dere  coepit,  queroadmodum  subjungitur  : 

Feceruntque  eum  stare  inter  duas  columnas.  Duac 
istaecolumnae  duo  sunt  cornuacrucis,  super  quseex- 
teusa  et  suspeusa  sunt  superni  regis  membra.  Ibi 
domui  plena  virorum  ac  mulierum  Samson  ludenlem 
exspectabat  jquia  omnis  Ecclesia  coeleslium,  terre- 
strium  ct  infemorum  huic  spectaculo  applaudebat, 
per  quod  citius  se  Isetificari  et  redimi  sperabat. 

Qui  dixit  puero  regenti  gressus  suos  :  Dimitte  me. 


que  ad  moriem  exhibuit.  Dixitque,  imo  oravit  di- 
cens  :  Moriatur  anima  mea  cum  Philisthiim.  Yolo, 
inquit,  nt  humana  natura,  quam  suscepi,  moriator, 
et  non  solum  moriatur,  sed  et  eum  Philisthiim  mo» 
riatur,  Quomodo,  o  Domine,  anima  tua  cum  Phili- 
sthiim  moriatur?  Ut  mors  mea,  inquit,  quam  iijno- 
cens  sustineo,  ita  eis  dominetur  et  praevaleat,  ut  po- 
testas  corum  funditus  destruatur  el  intereat. 

Concussisque  fortiter  columnis  cecidit  domus  super 
omnes  principes  Philislhinorumf  multoque  plures  tn- 
terfecit  moriens  quam  antea  vivus  occiderat.  ConcuS" 
sisque  fortiter  columnis  sanctae  crucis,  id  est  omit* 
tente  Domino  Spiritum,  hujusmodi  operationis  cla- 
ruerunt  signa,  quod  velum  templi  scissum  est  in 


ui  tangam  columnas  quibus  omnis  imminet  domus^  "  duas  partes  a  summo  usque  deorsum,  petiae  sciss» 


iit  recliner  super  eas^  et  paululum  requiescam.  Puer 
iste,  qui  gressus  Samsonis  noslri  dirigebat,  divini- 
tas  erat,  quae  cuncta  bumaniutis  opera  disponebat, 
qtt%  etiam  tunc  incredulis,  quod  nulla  csset,  vide- 
Latur.  Sed  non  nulla  erat,  imo  magna  erat,  jamque 
abscondile  operabatur.  Dimitte  me,  inquit,  ut  tangam 
columnas.  Ac  si  Dco  Patri  dixisset :  0  fortis  et  prse- 
potens  divinitas  mea,  permitte  me  ascendere  arborem 
crucis,  ctii  omnis  imminet  domus  Ecclesiae  mese,  sine 
qua  nihil  est  validum ,  nihil  sanctum,  nihil  tutum  : 
f '/  f^f  reclincr^  et  pauiulum  requiescam^  quia  si  non 
ibi  inclinato  capite  spiritum  meum  tradidero ;  et  ibi 
dulciter  non  requievero,  tot  millia  electorum  meo- 
rum  educere  et  liberare  nequeo  de  inferno.  ^ 

At  ille  invocato  Deo  suo  ait:  Domine  Deus,  me^ 
mento  mei,  et  redde  mihi  nunc  pristinam  foriitudinem 
nieam,  ut  uUiscar  me  de  hostibus  meis^  et  pro  amis' 
tione  duarum  luminum  meorum  unam  expetam  ultio- 
fiem.  Ac  si  Dominus  noster  Jesus  Ghristus  pendens 
in  cruce  confixis  manibus,  invocato  Deo  Patre,  di- 
xisset :  Domine  Pater,  memento  Fiiii  tui  pendentis 
ia  cruce ;  da  mihi  ut  pristina  fortitudine,  quam  in 
coelo  exercui,  projiciendo  diabolum  et  angelos  ejus, 
ita  ut  niinquam  amplius  restauretur ;  sic  modo  ea- 
deiu  fortitudine  in  morie  mea  illum  dejiciam  et  con- 
teram,  ut  sicut  in  coelo  damnatus  est  et  389  pro- 
jcctus,  ne  habeat  sedem  et  locum  in  coelo,  sic  etiam 
contcratur,  ne  habeat  sedem  in  terra,  hoc  est  in  ele- 


sunt,  monumenta  aperta  sunt,  et  multa  corpora 
sanctorum,  qui  dormierant,  surrexerunt.  Sed  ei 
simpliciter  possumus  dicere  quod  Samson  noster 
colunmas  crucis  concusserit,  qdando  clamans  ex- 
spiravit  quia  nonnuUi,  quod  saepe  videmus,  sus- 
pensi  in  patibulo ,  dum  sunt  praevalidi  et  fortes 
in  robore,  instante  bora  mortis  innisi  patibul» 
ligna  crucis  praevalide  concutiunt.  Et  eo  modv 
ipse  Dominus  nostcr,  quia  juvenis  390  ^^  fortif 
erat,  egrediente  anima,  fortiter  crucis  concusiit 
ligoa.  Ibi  cecidit  domus  super  principes  omnes  Pl^ 
iisthinorum.  Per  domum  hanc  sancta  Ecclesia  de- 
signatur,  quae  tunc  casum  bonum*pertulit,  quando 
Christus,  qui  est  caput  corporis  Ecclesiae,  in  morlA 
occubuit.  Quae  salubris  hujus  sanctae  domus  ruiua 
facta  estsuperprincipesPhilisthinorum,  quia  mali* 
gni  spiritus,  qui  prius  erant  superiores,  facti  sunt  ixk* 
feriores,  et  per  hunc  casum  Philisthaeis,id  est  hostibut 
invisibilibus  substratis  et  adnullatis  coepit  Ecclesia 
superior  esse  et  eminere.  Tunc  Dominus  noster,  Sam- 
son  noster  muUo  plures  interfecit  moriens  quam  antea 
vivus  occiderat,  quia  licct  in  vita  sua  omnia  bona  et 
sancta  docuerit,  omnia  bona  ostenderit  et  fecerit,  per 
hoctamen  Philisthaei  ad  plenum  non  sunt  interfecti. 
Conciissis  autem  columnis  istis,  ubi  ipse  mortem 
gustavit,  multo  plures  interlecit  moriens  quam  antea 
vivus  occideratf  quia  unquam,  ut  prius,  tanta  domi- 
natione  super  mortalium  genus  regnabunt.  Hinc  est 


ctorum  rocorum  cordibus;  conteratur  etiam  in  in-  D  quodillumlquemtototemporevitae  suaeimpieetflagi* 


femo,  ne  potestatem  habeat  in  electorum  meorum 
aoimabus.  Et  pro  amissione  duorum  luminum  meo- 
rom.  AdametEtae,  qui  ociili  mei  erant  in  paradiso, 
quos  mihi,  duro  decepit,  eruit,  tinam  recipiam  in  eis 
ultionem ;  nec  non  alios  oculos  meos,  Job  oculuni 
roeum,  Moysen  oculum  meum,  qui  poslti  sunt  in  in- 
femo,  tollam  eis  reddens  eos  paradiso  et  coelo.  Et 
apprelundens  ambas  columnas,  quibus  innitebatur  do' 
musy  aiteramque  dextera^  et  aiteram  ima  tenens^  di-- 
xit:  Moriatur  anima  mea  cum  Phiiisthiim.  Samson 
noster  ambas  coiumnas  apprehendit^  quando  in  cruce 
nianus  suas  expandit,  et  aiteram  dextera,  id  est  po- 
leutia  et  providentia  divinitatis  tenebat,  qua  origi- 
nalis  peccati  crimina  delevii  et  coelum  aperuil ;  al- 


tioseviventem  suumessegloriabantur,si  ultimum  tra- 
hens  spiritum  ex  corde  poeniteat,  non  gehennae  tor* 
toribus,  sedcoelorum  annumeraridoleantconcivibus. 
Jam,  fratrescharissimi,  incarnationem,passionem, 
descensum  ad  inferos,  resiirrectionem  Domini  no* 
stri  audistis,  et  jam  qiiid  de  scpultura  ejus  adjun<- 
gatiir  advertite. 

Descenderunt,  inquit,  fratres  ejus,  et  universa 
eognatio  ejus,  et  tuierunt  corpus  ejus^  et  sepeiieruni 
eum  inter  Saraa  et  Estahoi.  Fratres  Samsouis  iio- 
stri  apostoli  et  alii  discipuli  ejuserant,  fratres  ejus 
Joseph  et  Nicodemus  fuerunt,  qui  accepto  a  Pilato 
corpore  ejus  ligaveiunt  linteis  cum  aromatibus,  et 
posueriint  in  raonumento  suo.  Sed  quid  est,  quod 


S87  Y£N.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  idS 

ttUer  Saraa  et  Ettahol  sepultus  memoratur?  Yult  A  nec  litteralis  scientia  baberi  in  memoria  valet.  Sic, 


hoc  aliquid,  si  ipsa  interpretatio  nominum  requi- 
ratur.  Saraa  interpretatur  carbonet ;  Estahol  ignU 
parturiens,  Quid  per  carbones  ,  nisi  nos  miseri, 
nos  carl)ones  desolatorii  ?  Quid  per  ignem  par- 
•urientem  nist  igniti  illi  lapides,  angelicarum  sci- 
iicet  \irtutum  multitudines  ?  Inter  nos  itaqne, 
qui  Saraa^  id  est  carbone$  sumus,  391  et  tn- 
ier  Estahol,  quod  sunt  angeli  incendeutes,  positus 
et  sepultus  est  Dominus  noster  Jesus  Ghristus.  Sed 
non  pari,  imo  diverso  modo  sepultum  nostrum  te- 
nemus  et  tractamus.  Illi  enim  tenent  enm  in  re, 
nos  in  spe ;  illi  de  prope,  nos  de  longe  ;  tUi  in  ple- 
nitudine,  nos  es  parte ;  ilii  gaudentes,  nos  dolentes; 
illi  ardente8,nos  in  hoc  mundo,  tanquam  in  ex- 
tranea  domo,  vix  scintiilam  charitatis  acquirentes. 
El  tamen  interim  sepuitum  nostrum  ftdeliter  ser- 
Teinus ;  quibus  possumus  servitiis  honorificemus, 
donec  et  nos  post  hujus  vitae  exsilium  mutemus 
imperfectum  plenit&dine,  imaginem  veritate. 

Libet  inter  haec  quantum  Deus  donaverit  de  petra 
hujus  histeriae  oleum  mortalitatis  elicere,  et  suc- 
emcte  exponere  quo  ordine  haec  in  nobis  agantur 
quae  de  Samsone  gesta  referuntur.  Multi  nostrum 
llalilam  istam  propter  malitiam  suam  detestamur. 
Sed  si  nosipsos  intueamur,  quod  illa  semel  visibili- 
ler  Samsoni  fecit,  nos  Samsoni  nostro  Ghristo  fre- 
quenter  lecisse  et  quolidie,  proh  dolor!  agere  ne- 
gare  non  possumus.  0  quoties  posl  dulcia  oscula 
et  fcDdera  amoris  ejus  ipsum  abjicimus,  et  a  nob-s 


sic  miserabiliter  dejectis  et  confusis  non  est  despe- 
randum,  sed  velocius,  puer  noster,  id  est  humilis 
sensus  est  advocandus,  ul  videlicet  buinilitas  sedeat 
in  corde,  quae  nos  illuminet  in  opere,  quae  nos  ipsos 
quales  simus  in  veritate  scire  et  videre  faciat,  et  si 
iste  puer  praesto  erit,  in  viam  rectam  dirigentur  pe- 
des  nostri. 

Nam  cum  talibus  supemae  vtsitationis  tempuf 
iiluxerit,  dicunt  puero  suo ,  id  est  humiliato  spiritui 
suo  :  Dimitte  me,  ut  tangam  columnas  quibus  omnit 
imminet  domusj  ut  recliner  paululum  "super  eas  et 
requiescam.  Istae  duae  columnae,  quas  honio  tangere,  et 
super  quibus  paululum  requiescere  desiderat,  duo 
bona  sunt,  quae  illum  a  carualibus  concupiscentiis 
B  possunt  liberare,  continentia(  corporis  el  custodia  cor- 
dis.  Quibus  manu  sanctae  operationis  per  misericor- 
^am  Dei  altactis  vigilet,  necesse  est,  in  continentia 
corporis,  excubet  diligentissime  in  custodia  cordis, 
elevet  ad  Domiuum  vocem  orationis  dicens  :  Domine 
Deus,  memento  mei,  et  redde  mihi  nunc  pristinam  foT' 
titudinem  meam,  ut  ulciscar  me  de  hostibus  mets,  et 
pro  amissioneduorumluminum  meorumunam  expetam 
uttionem,  Hocestdicere :  Domine  Deus  meus,  duo  lu- 
mina,  id  est  intellectum  et  memoriam,  a  te  Greatore  el 
benefactore  meo  accepi :  sed  ista  lumina  peccatis  meis 
exigentibus  amisi.  Si  ergo  tuo  justo  judicio  ista  reci- 
pere  dignus  apud  te  non  invenior,  saltem  nunc  redde 
mihi  pristinam  foriitudinem  meam^  hoc  est  da  ut 
nunc,  sicut  aliquando  te  donante  potui,  resistam  vi- 


repeliimus,  Philisthaeos,  hoc  est  madgnos  spiritus  G  i\[^^  et  exercere  me  satagam  in  Donis  aclibus. 


advocantes,  eis  superiorem  locum  damus,  ad  deci- 
piendum  et  perdendum  in  cordibus  nostris  amato- 
rem  animae  nostrae  multas  impietatum  machina- 
tiones  construimus !  Per  Dalilam,  quae  interpreUtur 
stlii/a,  caro  nostra  intelligitur,  quae  semper  portat 
aquam  et  honorem  carnalis  concuptscentiae.  Sam- 
•on  vero,  qui  interpretatur  sol  eortim,  fidelis  qui- 
libet  est,  quem  verus  Sol  justitiae  illuminavit  per 
fidei  agnitionem  et  meriti  electionem.  Hunc  fidelem 
post  multa  interfecta  millia  vitiorum  etpeccatorum, 
post  dulces  divini  amoris  amplexus,  Dalila  ista,  id 
est  caro,  nonnunquam  decipit,  dum  camalibus  de- 
fideriis,  quibus  repugnare  deberet,  consentiendo 


Post  haec  ccncussis  coiumnis  multo  plures  interfe^ 
cit  moriens  quam  antea  393  ^^"^  oeddtrat,  Gon- 
cutit  columnas,  dum  cemotus  a  pigritia  cordis  ad 
laborem  tendit  bonae  operationis,  et  de  bona  opera- 
tione  corporis  ad  custodiam  cordis,  et  haec  duo  ita 
connectit,  continenliam  corporis  et  custodiam  cor- 
dis,  ut  non  facile  ea  postmoduin  amittere  queat.  Sic- 
que  multo  plures  interfecit  moriens  quam  antea  tivui 
occiderat,  quia  etsi  aliquando  in  seipso  ^rsecn-^ 
tus  est  vitia,  tamen  quia  in  huroilitate  non  fecit, 
amittere  quodammodo  habuit,  quod  in  humilitata 
non  custodivit,  et  tunc  eo  magis  [et]  potentius  vitit^ 
interficit,  quanto  perfectius  et  verius  humiliari  con 


Mccumbit.  Quae  radit  capillos,  dnm  bonos  affectus,  ^  ram  Deo  elegerit. 

Stndas  cogitationes,  quae  per  capillos  iutelligi  pos- 

tunt,  homini  aufert ;  radit  capillos,  dvaxk  innumeras 

ct  assiduas  sacrae  Scripturae  meditationes  a  corde 

dislrahit ;  radit  capillos,  dum  interoam  illam  ora- . 

tionis  et  gustus  Dei  dulcedinem  intercipit,  et  alie- 

nam  Spintui  facit. 

392  Tincturo  post  haec  Samsonem,  boc  est 
animum  bominis,  Allophylis,  impiis  scilicet  daemo- 
nibus,  eiponit ;  quem  comprehendentes  et  laeti  am- 
bientes,  atrisque  oculis  privare  nituntur.  Duo  oculi 
bomiuts  sunt  spiriulis  et  litteraiis  sensus,  vel  duo 
oculi,  intellectus  et  memoria.  Hi  duo  oculi  misera* 
biliter  enauntur ,  dum  dominante  camali  concupi- 
•centia  in  bomine,  nec  spiritualia  praecepta  intelligi, 


Imploremus  itaque  Dominum  nostmm  Jesum^ 
Ghristum,  cujus  haec  est  solemnitas,  in  qua  usquo 
ad  mortem  humiliari  voluit,  ut  veram  nobis  bumi- 
litatem  concedat,  faciatque  sic  nos  imperiose  uiurtia 
ejus  dolorem  attendere,  ut  coropungamur  el  com- 
patiamut  et  commoriamur,  ul  et  quandoque  eonre- 
surgamus  et  conregnemus  per  iufinita  s^ula  saecu- 
lorum.  Amen. 

394  HOMILIA  XLIII 

l!f  IK>niNIC4M  PALMIRCM  QUINTA 

Verbum  quod  faetum  est  ad  Jeremiam  a  Domino 
dieens:  Surge  et  descende  in  domum  figuli,  et  ibi. 
oudieM  verba  mea  (Jer.  xviii). 

Tempus  Dominicae  passionis  tcnipus  est  singular# 


M9 


HOMlLliE  DOMINICALES. 


m 


et  pr^ipuum  iiostrse  salutis  et  reparationis ,  quod  a  <^^rne  homo  factus  appareret.  Ad  ipsum  ergo  talf 


eliam  singulare  in  sacra  Scriptura  recipit  vocabu 
lum.  Pasiio  enim  Domini  nuncupatur ,  non  quod 
quatuordecim  diebus  passus  sit  Dominus,  sed  quia 
his  diebus  contumelias  Yerborum  et  multimodarum 
injarix  passionum,  quas  a  Judasis  irrogatas  susce- 
pit,  bis  diebus  expressius  referuntur. 

Sciendum  autem  est  quod  eamdem  unigeniti  Filii 
Dei  passionem  idcirco  quatuordecim  diebus  cele- 
bramiis,  quia  ipse  pro  nobis  in  utroque  bomine 
passus  est,  in  anima  et  corpore.  In  anima  quideni 
pro  nobis  passus  est  per  nimiam  compassionem 
quam  erga  afHictionem  et  miseriam  bumani  generis 
intui  babuit*  in  corpore  vero  pro  nobis  passus  est 
multas  injurias  et  opprobria  sustinendo,  novissime 
ipsa  mortis  acerbitate  pro  nobis  in  cruce  occum- 
bendo.  Non  solum  enim  tunc  Unigenitus  Deus  pro 
Dobis  passus  est,  quando  crucifixus  in  mortem  se 
tradidit,  sed  omnis  vita  et  conversatio  ejus ,  qua 
triginta  tribus  annis  in  hac  vita  conversatus  est, 
dura  quodammodo  iili  passio  fuit ,  quia  ab  omni 
grosperitate  et  jucunditate ,  vitseque  praesenlis  de- 
tectatione,  prorsus  extraneiis  sub  perseculione  coe- 
pit,  et  sub  persecutione  hanc  vilam  fmivit.  Nam  ut 
de  eo  in  sacris  evangclioruin  iibris  legimus,  adhuc 
tenelius  etvagiens,  adhuc  matris  ubera  lambenspro- 
pterHerodispersecutionem  fugitin  i£gyptum,paren- 
tani  iiiucmiiiisterio  deportatus,  sicque  totum  vitaesus 
lempus  sub  persecutione  degens,  novissimc  eamdem 
reverendam  vitam  perpassionem  crucisconsummavit 


modo  requieseentcm,  tali  modo  in  jucunditate  et 
deliciis  suse  divinitatis  recumbentem  Deus  Pater  in- 
visibililer  et  indicibiliter  occulto  suojudicio  etcon- 
silio,  arcano  verbo  ut  surgeret  admonuit.  Quando 
eum  pro  salute  humani  generis  incamari  fecit,  bit 
verbis  eum  alloquitur  dicens  :  Surge  et  descende  f» 
domum  figuli.  Ac  si  diceret :  Quia  in  divinitatetua, 
in  qua  mihi  coaeternus  et  coaequaiis  es ,  dolores  el 
passiones,  quibus  hominem  perditum  instaurare  et 
renovare  debes,  sustinere  non  vales ,  surge  de  bac 
dulci  et  delectabili  quiete  et  ad  certamen  laborum 
et  tribulationum ,  mortisque  acerbitatem  teipsum 
prsepara.  Sicque  exsurgendo  descende  in  domo  figuli 
carnem  assumendo,  ut  per  laborcs  et  alllictiones  as- 
B  sumpta;  humanitatis  perdito  homini  subvenias. 
Sed  videamus  nunc  quis  in  figiilo  isto  possit  in- 
telligi,  vel  quid  in  domo  figuii  hujus  valeat  accipi. 
Figulus  iste  Deus  Pater  est,  figulus  eliam  iste  Dei 
Fiiius  secundum  divinitatem  suam  est,  qui  secun- 
dum  potciitiam  divinitatissuaeomniacumDeoPatie 
fiuxit  et  creavit.  Iste  pnepotens  figulus  cum  Deo 
Patre  secundum  diviniiatem  creans  et  formans  om- 
nia,  secundum  humanitatem  domus  hujus  figUiUiii^ 
quia  a  Deo  Patre  secundum  assumptum  bominem 
creatus  est.  Et  quia  ligulus  vas,  quod  fingere  398 
voluerit,  de  luto  fingit  et  componit ,  recte  per  do- 
mumfiguli  assumptahumanitasFilii  Dei  potcst  desi- 
gnari,  quae  licet  incorrupta  et  incontaminata  fuerit, 
de  luto  tamenhumanae  iiaturae  et  conditionis,  id  ett 


Hanc  Fiiii  Dei  passionem  longe  ante  Jeremias  pro-  ^  immaculatum  corpus  assumere  voluit,  suaeque  divi- 

nitati  coadunavit.  Nam  sicut  primus  homo  Adam  a 
Deo  plasmatus  de  limo  terne  formatus  est ,  sic  el 
secundus  Adam,  homo  Cbristus  Jesus,  a  Deo  Patre 
de  limo  terne  quodammodo  est  formatus ,  quia  de 
virginea  carne,  quae  ex  eadem  lutea  massa  est  pro- 
genita,  carnis  materiam  assumpsit 

Possumus  etiam  per  domum  figuli  beatam  Dei 
Geiiilricem  Mariam  intelligere,  in  qua  idem  figulus, 
Dei  Filius  carnem  assumendo  quasi  in  domo  pro- 
pria  habitavit.  Sequitur  : 

Et  ibi  audies  verba  mea,  Quod  idem  est  ac  si 

l^eus  Pater  Filio  suo  in  divinitate  sua  posito  dixia- 

sel :  Verba  mea  ad  salutem  humani  generis  profu- 

terpretatur  excelsus  Dominus.  Qiiis  in  islo  excelso  ^  tura  in  divinitate  tua  adimplere  non  vales ,  quia  in 


pbeta  nomine  et  vita  sua  prxfiguravit,  qui  a  Deo  pro- 
pbeta  electus,  antequam  in  utero  formarelur,  in  vuWa 
loatris  sanctificatus  singulari  quadam  sanctitate  et 
innocentia  inter  caeteros  prophetas  emicuit.  Isaias 
ilenique  et  David,  et  caeteri  prophetae,  quamvis  san- 
cti  essent  et  electi,  conjugio  tamen  copulati  licite 
hoc  mando  utebantur.  Sed  Jeremias  Domino  sibi 
praecipiente  et  dicente  :  Non  accipies  uxorem  in  hoc 
ioco^  et  non  erunt  tibi  filii  (Jer.  xvi,  2),  in  virgini- 
late  permansit,  miiltasque  tribulationes  ,  angustias 
el  passiones  pro  vcritate  et  justilia  a  Judaeis  per- 
pessus,  singularem  innocentiae  Agnum  nomine  et 
I  passione  sua  designavit.  Jeremias  enira  in- 


IKmiino  justius  valet  exprimi  quam  unigenitus  Dei 
Patris  Filius,  qui  secundum  divinitatis  suae  excel- 
Jmtbm  angelorum  et  hominum  est  Dominus  ?  Ad 
hunc  exeelsum  Dominum  verbum  Domini  factum  est, 
de  quo  in  Jeremia  sic  legimus : 

yerbum  quod  factum  est  ad  Jeremiam  a  Domino, 
dicens  :  Surge  et  descende  in  domnm  figuii ,  et  ibi 
audies  terba  mea.  Quando  ad  aliquem  verbum  boc 
dicitur  :  Surge^  hic  profecto  aut  sedere,  aut  jacere 
cognoscitur.  Sedere  autem  vel  jacere  quiescentis 
est,  targcre  vero  vel  stare  laborantis  et  pugnantis 
esl.  Igitur  unigenitus  Dei  Filius  in  sinu  Dei  Patris, 
in  accubitu  sua*aetemitatisquietus  residebat,  quietus 
recuinbebat,  antequam  visibilis  fieret ,  antequam  in 


«Livinitate  tua  afOictiones  et  miserias  pro  bumano 
generc  pati  non  poteris.  Sed  si  in  domum  figuli  de- 
scenderis,  si  homo  factus  fueria ,  ibi  audies  verba 
fHM,  ibi  profecto  verbis  meis  obaudies ,  quia  pa^ 
siones  et  dolores,  quas  divinitas  admittere  non  po- 
test,  in  assumpto  homine  sustinebis.  Haec  verba,  ut 
praediximus,  verba  sunt  Dei  Patris  in  ae(emitate  sua 
Filium  suum  alloquentis.  Sed  verba  sequentia  verba 
sunt  unigeniti  Filii  Dei,  Deo  Patri  in  assumpU  Lu* 
manitate  ad  salutem  bominum  voluntarie  obedienr 
tis.  Unde  et  sequitur  : 

Et  descendi,  inquit,  in  domum  figuli^  et  eeee  ipse 
faciebat  opus  super  rotam,  Descendi ,  inquit  Filius 
Dei  luri  obediendo,  et  in  ipsa  obedieotia  corpu» 


531  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOMENSIS  «0« 

mortale  assiiinciido,  et  sic  me  descendente,  ecce  ipse  A  bitiim  solveret.  Nam  licet  baptizato  eodem  Dtmii!  o 


/igului  faciebat  opus  super  rotam,  Opus  istud  no- 
bile  et  egregium  ,  quod  (igulus  noster  Deus  Pater 
operatus  est  sacrosanctum  corpus  unigeniti  Filii 
Dei  fujt,  quod  sic  potcntia  divinitatis  suae  in  beata 
Virgine  operari  dignatus  est,  ut  absque  virginali 
Gorruptione,  sinc  virili  commistione  Dco  Patre  et 
Spiritu  sancto  in  carne  397  ^jus  soIummoJo  opc- 
ranle  Dcum  et  hominem  Virgo  parerel.  Et  bene  opiis 
istud  in  quo  incarnatio  unigeniti  Filii  Dei  designa- 
lur,  dicitur  fecisse*  super  rotam.  Nara  opus  islud 
tam  prsBclarum  est  et  prsecipuum,  ut  excellentia  et 
sublimitate  sua  univcrsa  opera  Domini  prsccellat, 
quae  aut  in  coelestibus,  aut  in  terrcstribus  est  ope- 
ratus.  Superrotam  autem  hoc  opus  fecisse  dicitur; 


nostro  Jesu  Chrislo  paterna  vox  de  coelis  supereum 
intoniicrat  dicens  :  Hic  est  Filius  meus  dilectus^  in 
quomilncomplacui  {Matth.  iii,  17),  tamen  omncs 
adhuc  descendebant  ad  inferos,  sicut  prius  ante 
CiTisti  incarnationem  desccnderant,  nuUusque  ho- 
minum,  quanquam  juslus  et  sanctus,  regnum  pote- 
rat  intrare  coclorum.  Sed  vase  isto  dissipato,  Salva- 
tore  nostro  in  carne  crucifixo,  lanceaque  militis  la- 
tere  ejus  aperto,  dum  sanguis  ct  aqua  efiluerct,  tan- 
dem  originali  peccalo  deleto,  pcccatorum  facta  le- 
missione,  Dcus  per  mortcm  Filii  sui  placatus  ad  re- 
conciliationem  huinani  gencris  ab  ira  sua  est  con- 
versus.  Sic  per  mortcm  ct  passionem  Filii  sui  ab  ira 
conversns,  fecit  corpus  unigeniti  Filii  sui  in  resnr- 


nam  per  rotam,  quae  volubiiis  est,  et  scmpcr  relatu  B  rectione  vas  alterum^  in  gloriaquidem  vas  alterum. 


suo  ad  ima  devolvitur ,  satis  congrue  genus  huma- 
num  polest  designari.  Ilaec  rota,  universum  scilicet 
genus  humanum,  ut  rota  ab  inilio  mundi  volvcba- 
tur,  et  in  originali  culpa  ad  ima  dilabebatur, 
quia  nullus  morlalium  ab  initio  saeculi  expcrs 
essc  potuit  quiu  in  originali  culpa  couciperctur  et 
nasceretur.  Sic  quippe  ordo  generatioiiis  usque  ad 
Christum  descenderat  et  pervenerat,  ut  uuusquis- 
que  ab  altero  in  peccato  conciperetur  ct  nascerctur, 
nullusque  tam  sanctc  et  innocentcr  in  hac  vita  sub- 
sistere  potuit,  nisi  tamen  post  finem  hujus  niorta- 
litatis  velut  in  peccatis  natus  ad  inferni  profunda 
descenderet.  Sed  solus  ille  medialor  Dei  et  homi- 
uum,  homo  Christus  Jcsus,  super  hanc  rotam  fuit 
quia  solus  siue  peccato  conceptus  et  natus  cst.  Et  ^ 
quia  in  his  prophetae  verbis  tria  nobis  exprimuutur 
sacramenta,  incarnationis,  passionis,  resurrectionis, 
jam  praeinisso  incarnationis  mystcrio  ad  enarran- 
dum  passionis  et  resurrectionis  mysterium  ingrcdi- 
tur.  Sequitur  enim  : 

Et  dissipatum  esl  vas  quod  ipse  faciebat  e  luto  ma- 
nibus  suis.  In  vase  isto  corpus  Dominicum  est  acci- 
picndum,  quod  videlicet  sacrosanctum  corpus  vas 
fuit  insilae  sibi  divinitatis.  Et  tamen  vas  istud  nobile 
Deus  Pater  artifex  e  luto  fecerat  manibus  suis. 
Fecerat  quippe  vas  istud  e  tuto  quia,  ut  praediximus, 
ex  lutea  massa  humanae  conditionis  corpus  immacu- 
latum  unigeniti  Fiiii  sui  sine  peccato  et  commistione 
yirili  concipi  et  nasci  fecit.  Et  hoc  manibus  suis,  id  ^ 
cst  virtute  et  potentia  divinitatis  sux.  Quod  vas  di- 
vinitatis  tunc  dissipatum  esty  quando  pro  salute  hu- 
mani  generis  in  morte  occumbens  sanctum  corpus  in 
cruce  pendere  permisit,  et  cum  sancta  anima  carnc 
snluta  ad  inferni  claustradescendit.398  ^^  ^'^^^  i^^o 
dissipato,  ita  Christo  Jcsu  in  cruce  passo  ad  resur- 
rcctionis  gloriam  mox  propheta  sanctus  spiritu  pro- 
pbetico  plenus  verba  convertit  dicens : 

Conversusque  fecit  Hlud  vas  allerum^  sicut  ptacue- 
rat  in  oculis  ejus^  ut  .faceret.  Deus  Pater  propter 
primi  parentis  inobedientiam  avcrsus  fuerat  ab  omui 
humano  genere.  Hic  paries  iuimicitiarum  taudiu  in- 
ler  Deiiin  ethomines  erai  oblirmalus,  donec  ipseFi- 
lius  Dei  passione  et  morte  sua  aeterno  Patri  Adaede- 


sed  idem  in  natura,  sicut  ante  mundi  constitutionem 
m  Qculis  divinae  majestatis  placuerat,  ut  unicum  Fi- 
lium  suum  gloria  et  honore  post  resurrectionis  trium- 
phum  clarificaret.  De  hac  clariGcaiione  Paulus  apo- 
stolus  dicit :  Christus  resurgens  a  mortuis  jam  non 
moritur;  mors  illi  ultra  non  dominabitur  (Rom.  vi, 
9).  Dcdit  ergo  et  nobis  in  resurrectione  et  gloriOca- 
tione  sua  spem  futurae  resurrectionis,  quoniam  ct 
nos  in  eodem  corpore  in  quo  nunc  vivlmus  sumus 
resurrecturi,  sed  alterum  vas  in  gloria  futuri,  cuni 
incorruptionis  et  immortalitatis  compendio  donati 
ab  ipso  fuerimus  in  resurrectione  coronati,  quicum 
Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnalperomnia 
sxcula  saeculorum.  Amen. 

399  HOMILIA  XL1V 

IN  DOMINICAM  PALHARUU  SEXTA. 

Dixi :  Ascendam  in  paimam,  et  apprehendam  fru- 
ctus  ejus  {Cant.  vu). 

De  Dominicae  passionis  rocmoria,  quam  sanctt 
Ecclesia  solemni  devotione  quatuordecim  diebut 
suscepil  celebrandam,  non  sine  causa  actum  est, 
sed  Spiritu  sancto  ordinante  dispositum  credimus 
ul  opus  nostrae  redemptionis  idcirco  duabus  septi- 
maiiis  celebraretur,  quia  mystice  in  eis  aiiquid  la- 
tet  qiiod  in  fidelibus  Christi  in  praesenti  et  in  futura 
vita  Deo  auxiliante  perflcictur. 

In  prima  ergo  septimana,  in  qua  commemoratio- 
nem  Dominicae  passioiiis  incipimus,  quae  tola  plcna 
est  moeroris  et  tristitix,  totum  tempus  vitae  praesen- 
tis  possumus  accipere,  in  qiio  elecli  Domini  passio- 
nibus  Christi  conflgurati,  inaerumna  ctlabore  hujus 
exsilii  tristantur  et  anxiantur.  Hac  igitur  (lebiti  vita 
pcracta  in  Ane  hominis,  sequitur  secunda  septima- 
na,  quae  in  gaudio  quidem  incipit,  sed  tamen  luctu 
et  moerore  permista  est.  Primus  igitur  dies  hujiii 
septimanse,  dies  vidclicet  Palmarum,  qui  in  laetitla 
et  exsultatione  magna  celebratur,  potest  significare 
finem  electi  cujusquc  hominis,  cum  a  vinculis  hu- 
jus  vitae  absolutus  libcr  de  hoc  mundo  egreditur. 
Hic  talis  egressus  vcre  electis  Domini  erit  jucundus 
et  festlvus  quia,  diini  sc  per  Dei  gratiam  recogiio- 
scunt  vicisse  carnem  propriam,  mundum  et  diaL(v 
lum,  cum  palma  victorisc  gaiidcnter  occurrunt  Du- 


S03 


HOMlLIiC:  DOMLMCALES. 


2ri 


mino.  Quibus  sancli  angeli  appUudentes,    et  cum  A  agoiustam,  corpus  videlicel,  in  quo  laboraverimt  pro 


palmis  obviam  procedentes  cum  gaudio  eos  susci- 
piunt,  et  in  palatlum  sempiterni  regis  introducunt. 
Hunc  celebrem  diem  Palmarum  sacra  Scriptura 
non  reticuit,  sed  per  os  Salomonis  regis  in  Canticis 
canticorum  ita  futurum  prsedixit  dicens:  Dixi: 
Ascendam  in  palmam,  et  appreliendam  fructus  eju$, 
In  palma  victoria  sanctae  crucis  designatur.  In  pal- 
ma  qiioque,  si  simplicem  sensum  velimus  accipere, 
diem  bodiemum  400  Pi^^otatum  fuisse  possumus 
advertere,  in  quo  Salvator  ascendens  Jerosolymam, 
quae  utique  in  eminentiori  et  altiori  loco  posita  est, 
illic  cum  paimis,  hymnis  et  laudibus  a  turbis  fldc- 
lium  honorifice  voluitsuscipi.  Si  enim  solummodo 
in  hisverbis  victoriam  sanctac  crucis  vellet  intelligi, 


Domino,  in  consoitium  gaudii  sui  immortale  et  in- 
corruplibile  percipere  non  merentur,  ob  boc  tristan- 
tur.  Sed  hac  trislitia  oclava  die  Pascbx  rcsurreciio- 
nis  Doraiuicae  abolebitur,  cum  morte  absorpta  in  vi- 
ctoria  biuo  politi  gaudio,  corporis  et  animx,  rcsur- 
genl  inxDomino.  Undc  in  processione  bodierna  U4*u 
cappis  induimur,  sed  albis,  quia  exeuntes  de  cor- 
poribus  sanctorum  animse  nunc  in  sola  aninia  gau- 
debunt  et  remunerabuntur,  jacente  adhuc  corpore  in 
terrse  pulvere.  In  cantoribus  autcm,  qui  Convenlum 
cum  Versibus  suscipiunt,  quique  albis  et  cappis  ve- 
stiuntur,  sanctos  angclos  possumus  accipere,  qui  ad 
suscipiendas  eleclorum  animas  a  Dco  sunt  praeor- 
dinali,  quibus  non  injuste  cappa  congruit,  quse  iu 


profecto  ita  convenienter  dicere  potuisset,  ascendam  ^  anteriori  parte  lata  est  et  aperta,  quia  ipsi  ab  onini 


tit  crucem,  sicut  dixit,  ascendam  in  palmam.  Sed  glo- 
ria  hujus  diei,  in  qua  pro  nobis  passurus  Jerosoly- 
maro  ascendit,  breviter  a  Spiritu  sancto  pncnotuta 
f st.  Dixit  ergo  olim  Dei  Filius,  quod  ascensurus  es- 
set  in  palmam,  quando  in  xternitate  sua  constitutiis 
longe  ante  cum  Deo  Patre  condixerat  et  praeordina- 
Terai,  ut  pro  salute  huniani  generis  in  palmam  san- 
ciaecrucis  vellet  ascendere,  ubi  genus  bumanum  a 
potestate  diaboli  liberaret,  suoque  dominio  manci- 
paret.  Ergo  cum  in  palmam  ascendit,  cum  expansis 
manibus  in  eruce  pependit,  fructus  palmoi  apprehen^ 
dit,  Quinam  sunt  fructus  hujus  palmse  nisi  totum 
genus  humanum,  quod  tunc  apprehendit,  cuin  in 
cnice  moriens  sibi  passione  et  morte  sua  copulavit. 

£t  bene  dicit,  apprehendam,  Nam  quod  apprehen- 
ditur,  prius  fugisse  cognoscitur.  Fugerat  quippe 
Deum  peccando  omnis  humana  natura,  nec  salvari 
poierat,  non  solum  anteChristi  adventum,  sed  etiam 
post  Cbristi  nativitatem.Quamvisenim  propeccato* 
ribus  natus  fuisset  Dominus,  et  eos  doctrin<e  suae  gra- 
lia  illuminasset,  multaque  signa  ostcndisset,  his  ta- 
uen  omuibus  pt^ractis  nequaquam  eos  appreliendity 
sedadhuc  omncs  ab  eo  fugiebant,  quia  electi  cum  re- 
probis  ad  inferos  descendebant.  Novissime  vero, 
dum  in  cruce  occubuit,  tunc  veraciter  eos  qni  se 
fiigerant  appreliendity  sibique  ita  conglutinavit  ut  non 
soliim  justiet  innocentes,  verum  etiam  peccatores, 
ti  ante  mortem  pcenitentiam  egerint,  coelestis  regni 
mereantur  introitum. 

401  ^^  hsinc  gratiani  humano  generi  obtinendam 
etpeHiciendamhodiernadie  Dominus  ascenditJero- 
iolymam,  ubi  cum  ramis  palmarum  solemniter  est 
tuscqitus.  Per  banc  jucundam  diem,  ut  superius 
jam  diximus,  significari  potest  finis  vitae  nostrae, 
inquacum  palma  victoriae  ab  hac  vita  transeuntes 
a  sanctis  angelis  suscipiemur.  Ilunc  laetum  et  glorio- 
tum  diem  sequuntur  alii  diep,  qui  tristitia  et  mcerore 
aliquantulum  sunt  admisli,  quia  plerumque  electi 
Domini,  qui  ad  plenam  perfectionem  et  purgationem 
in  bac  vita  non  potuerunt  pervenire,  post  Hnein  vitae 
purgatorio  igne habent  emundari.Estet alia causa  hu- 
jus  tristitiae,  quam  clecti  Domini  came  sohiti  habent 
pott  fliiem  hujus  vilae.  Quandiu  enim  fidelem  sui  co- 


corruptione  et  miseria  vitu:  pracsentis  liberi  plena  fc- 
licitate  perfruunlur.  His  cappis  et  nos  quandoque 
vestiemur,  ciim  in  die  resurrectionis  nostrae  cuui 
corpore  et  anima  resurgentes  exbilarabimur,  cum 
corpus,  quod  nunc  oneri  [esi],  immortalitate  et  iii- 
corruptione  ornatum,  fuerit  honori,  ubi  tanta  iiber- 
tate  et  gloria  remunerabilur  anima,  ut  ubiciinqiie 
ipsa  voluerit,  absque  ullo  impedimento  vel  pondere 
statim  adsit  corpus. 

Sed  quia  omnis  homo,  antequam  ad  hanc  cclsilu- 
dinem  perveniat,  multas  fraudes  insidiasque  inimici 
et  tribulationes  in  fine  vitaesuae  cst  passurus,  bene 
402  bodierna  die  in  Benedictione  palmarum  cani- 
mus  :  CoUegerunt  pontifices  et  Pharisa:i  eeneUiuw^  et 

^  dicebant :  Quid  facimus,  quia  homo  multa  signa  fa^ 
cit?  Si  dimittimus  eum  siCy  omnes  credent  in  eum. 
Ne  forte  veniant  Romani  et  toUant  nostrum  hcum  et 
genlem  (Joan.  ii,  48)  In  pontificibus  et  Pharisaeis 
mulignos  spiritus  possiimus  intelligere,  qui  appro- 
pinquant  bora  mortis  uniuscujusque  fldeiishominis. 
Concilium  suum  congregant,  cum  varia  macliina- 
menla  multasque  insidias  ei  prseparant,  iit  eum  a  spe 
aetcrnae  beatitudiuisdejectum  miserabi!i:er  decipiaiit. 
Ad  hoc  namque  solum  intendunt,  ut  consilio  et  sug- 
gestionibus  suis  dcceptum  secum  ad  tormenta  tru- 
hanl.  Et  ideo  collecto  concilio  dicunt :  Quid  facimutn 
quia  hic  homo  multa  signa  facit  ?  Cum  enim  perspexe- 
rint  hominem  peccatorem  a  misera  vita  sua  in  melius 

D  commutari ,  et  per  confessionem  ca:teraque  boiia 
opera  circa  flnein  vitae  suae  semetipsum  p!  aeparare , 
bacc  sunt  signa  quae  maligni  spiritus  niinis  abhorre- 
scunt  fleri  ab  homine,  visisque  talibus  signis  tiniei.t, 
ne  ab  eorum  dominio  et  consortio  elapsus ,  consors 
regni  coelestis  dbciatiir,  et  in  Christo  Jesu  Domino 
nostro  inveniatur.  Hoc  timore  et  dolore  moti  maligni 
spiritus  recte  adjungunt :  Si  dimittimus  eum  sic , 
omnes  credent  in  eum,  Si,  inquiunt,  hunc  peccatorem 
jam  poenitentem  ita  a  nobis  effugere  permittimus ,  si 
eum  penrersis  suggestionibus  et  insidiis  non  subver- 
timus,  non  tantum  in  isto  solo  detrimentum  patie- 
mur,  sed  caeteros  quoque  peccatores  amittemus,  qiii 
exemplo  conversionis  ejus  ad  poenitentiam  revoca- 
buntur.  Credent  enim  se  ouooue  per  iMBnitentiam 


f9S 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


possesalviri,  etsicomnes,quossub|^otestatenoslra  A  in  praesenti  Yita,   qui  non  appropinquante  luortis 


tenemus,  a  nobis  effugient. 

Ne  forte ,  inqnit ,  veniant  Romani ,  et  tollant  no- 
strum  locum  et  gentem.  Bomani  tonantes  interpre- 
tantur,  per  quos  sanctos  angelos  possumus  intelli- 
gere.  Timcnt  ergo  maligni  spiritus,  si  hominem 
poenitentem  a  tentationibus  quiescere  permiserint, 
quod  sancti  angeli  veniant ,  et  locum  ,  quem  sibi  in 
eorum  cordibus  praeparavcrant ,  tollant,  et  gentem 
Titiorum,  quam  in  eis  per  prava  opera  nutriebant, 
penitus  amittant.  403  ^i^  suspicienibus  laborantes 
maligni  spiritus  tractant  et  meditantur,  quomodo  ei 
praeyaleant.  Unde  ct  sequitur  : 

Ab  illo  ergo  die  cogitaverunt  interficere  eum.  Ab 
iUa  quippe  illuminatione  qua  a  Deo  Tisitatus  est ,  ita 


hora  angustetur,  tristeturet  patescat.  Vude  in  Of- 
fertorio  recte  subjungitur :  Improperium  exspectavit 
cor  meum  et  miseriam ;  et  $ustinui,  qui  simul  coa- 
xeistaretur,  et  nhn  fuit ;  consolantem  me  quasivi,  et 
non  inveni;  et  dederunt  in  escam  meam  fc/,  et  in  siti 
mea  potaverunt  me  aceto  (Psal.  lxyiii,  21,22).Con- 
solantem  tunc  requirit  anima,  sed  minime  inTcnit, 
quia  in  solius  Dei  judicio  ejus  pendet  cousolali(. 
Quod  bene  proTida  anima  sciens  et  metuens,  in  fiiie 
missse,  quasi  in  fine  Tit»  suae  orat,  dicens  :  Pater, 
si  non  potest  hic  calix  transire,  nisi  bibam  iUum^  fiat 
voluntas  tua  (Matth.  xxyi,  if).  Quod  idem  est,  ac  si 
dicat :  Scio,  Domine  Pater,  quia  sententia  diTinitatis 
tu»  dictante  de  hoc  sseculo  non  possum  transire, 


terrentur  ut  omnimodis  studeant  quomodo  fallacia  e<  D  Qigi  niortis  asperitatem  experiar  mortisque  aculeos 

sustineam.  Ergo,  quoniam  impossibile  est  ul  caii- 
cem  istum  non  bibam,  flat  Toiuntas  tua,  quia  to- 
luntas  tua  bona  et  gloriosa  est. 

405  HOMILIA  XLV. 

DE   TEllPORE   PASCBALl  (31)   PRlllA. 

Dixit  Achis  ad  David  :  Scio  quia  bonus  es  tu  in  ocu- 
lis  meis.sicut  angelus  Dei,  sedprincipes  Philisthiim 


dolis  suis  a^lernae  vit»  jam  proximum  interficiant. 
Inter  has  anguslias  et  insidias  deprebensus  homo  ne- 
cesse  habet  ut  ex  intimo  cordis  affectu  preces  ad 
Deum  dirigal,  ne  auxilio  ejus  dtstitutus  pereat ,  et 
sicut  hodie  in  Introitu  missx  canimus,  ad  Deum  pro- 
( lamet  dicens  :  Domine ,  ne  ionge  facias  auxilium 
tuum  a  me ,  od  defensionem  meam  aspice ,  tibera 
me  de  cre  leoniSy  et  a  coruibus  unicoruium  humilita- 
tem  meam  (Psal.  xxi,  20-22).  Quem  cum  Domlnus 
ad  se  clamaotem  exaudierit,  et  a  laqueo  hujus  saeculi 
libcravcrit,  et  ad  se  Tcnire  jusserit,  dignas  gratiarum 
actiones  Hberatori  suo  offerct,  dicens  Graduale  :  Te. 
nuisti  manum  dexteram  meam  in  voluntate  tua ,  de- 


dixerunt :  Non  ascendat  nobiscum  in  pralium  (II 
Reg.  xxviii). 

Sanctae  et  Tcnerandae  paschalis  solemnitatis  fe- 
sliTitas,  quae  per  mundum  uniTersum  nunc  ceie- 
bratur,  longe  ante  in  patribus  nostris  praefigurata 
est,  maximeque  in  Tcrbis  et  operibus  duorum  illo- 


duxisti  me  ,  et  eum  gloHa  assumpsisti  me  ( Psai,      rum  patriarcharum  Abrahae  et  DaTid  pracnuntiaba- 

M  «»«•■■      OA\        Aa   »•     ylaA«#   •     T*«       T^AminA      mnnainn  #lAvt/k_    ^  .     ...  ■-«•i. 


Lxxii,  2i).  Ac  si  dicat :  Tu,  Domine,  manum  dexte- 
ram  meam  tenuisti,  qui  me  inter  hujus  Titae  tenta- 
tiones  cadere  non  permisisti,  et  in  voluntate  tua  me 
deducens,  tentatorem,  ne  mihi  praevaleret,  fortitudine 
hrachii  tui  superasti,  et  ad  te  videndum  modo  cum 
gloria  assumpsisti. 

SIc  salvatori  et  liberatori  suo  devotas  gratias  «f  • 
fcrens,  viso  suo  Domino  quem  desideravit  in  Gra- 
duali,  Yersu  admirando  subnectit,  dicens :  Quam 
bonus  Israei  Deus  rectis  corde!  (Ibid.  1.)  Post  ad- 
mirationem  de  Dei  bonitate  habitam  statim  oculos 
cordis  ad  propriam  miseriam  considcrandam,  de 
qua  exiTit,  reflectit  dicens :  Mei  autem  pene  moti 
iunl  pedes,  petie  effusi  sunt  gressus  meiy  404  ^^'^ 


tur,  quibus  etiam  singulsriter  et  specialiter  Filius 
Dei  olim  promittebatur.  David  enim  ille  egregius 
psaltes,  tam  factis  mysticis  quam  et  dictis  prophe- 
ticis,eumdem,  qui  factus  est  genus  et  radix  David, 
specialius  signiftcaTit.  Nam  in  omni  prophetia  sua 
unius  psalmi  testimouium  nou  prxtermisit,  qoiu 
aliquid  de  Christo  Domino  suo,  Filio  suo,  dixerit. 
Qui  DaTid  quando  et  quomodo  in  figura  veri  Da- 
vid  jrictus  sit  breviter  audiamus. 

Legimus  quod  populus  ille  Hebraeorun,  quem 
9ibi  Dominus  de  omni  numero  totius  plebis  in  pe- 
culium  elegit,  magistros  haberent,  quemadmodum 
illis  constituit,  primum  Moysen  ejusque  successo- 
res,  deinde  Samuelem,   qui  eos  non  in  vanitate 


uiavi  in  peccatoribuspacem  peccatorum  videns(Ibid.,  d  elationis,  sed  in  spiritu  Dei  et  veritate  justeet  rega- 


2).  Ac  si  dicat  beata  anima  :  Ego  quidem,  Dominc, 
intertentationes  saeculi  constitutafunditus  psriissem, 
in  periculo  mortis  constituta  penitus  desperassem, 
nisi,  tu,  Domine,  gratia  tua  me  adjuTisses,  et  auxilio 
tuo  protegente  labi  non  permisisses. 

Ad  nas  rursus  tentationes,  quas  passura  est  anima 
in  mortis  articulo,  totum  pertinet  quod  sequitur  in 
niisM,  Tractus,  Offertorium,  Gommunio.  Nonne 
bene  anima  in  agonia  posita.  mortisque  angustis  cir. 
cumdata  Tractum  hunc  concinit  dicens :  Deics,  Deus 
nuus,  respice  in  m«,  quare  me  dereiiquisti  ?  Longe  a 
saiute  mea  verba  deiictorum  meorum !  (Psai.  xxi,2.) 
Nullus  deniqne  homo  lam  sanctc  et  innocenter  Tivit 

(31)  Ita  eod. 


iiter  judicabat.  Quibus  propter  superbiam  contenti 
et  subditi  esse  nolentes  regem  sibi  constitui  postu- 
labant,  et  petilio  eorum  in  ocuiis  Domini  displicu.t, 
dixitque  ad  Samuelem  :  Audi  vocem  popuU  huju$  in 
omnibus  qua  ioquitur  tibi.  Non  enim  te  abjecerunt^ 
sed  m«,  ne  regnem  super  eos  (I  Reg.  tiii,  7),  Licet 
enim  Tcrbum  istud  in  oculis  ejus  displiceret,  fieu 
tamen  permisit.  Est  enim  aliud  quod  per  malitiani 
hominum  fieri  permittit,  aliud  quod  clementer  fieri 
prseordinat,  et  fieri  suaTiter  disponit.  Unde  cst  iU 
lud  in  psalmo  :  Et  dimisi,  inquit,  eos  s€cundum 
desideria  cordis  eorum;  ibunt  in  adinventionibu* 
suis.  Si  popuius  meus  audiisc:  me,  Israel  $i  in  vHsmeis 


297  nOMILIie  DOMINIGALES.  298 

ambulaiset,  pr0  nihilo  /'orstian^OG  inimicos  eorum  A  in  regno  diaboli,  quia  dum  triginta  et  eo  amplius 


kumiUassem,  et  super  tribulantes  eos  misissem  ma- 
5Mcm  meam  (Psal,  lxxx,  13-45).  Dedit  igitur  eis 
Saulem  regem,  sub  cujuspotestate  grandempcenam, 
grandem  coufusionem,  juxta  quod  merebantur, 
passi  sunt.  Sed,  quamvis  eis  in  furore  suo  regem 
dederit,  solitae  tamen  pietatis  et  misericordiae  non 
est  •blitus.  Misit  enim  Samuelem,  qui  occulte  Da- 
Tid  puernm  in  regem  ungeret,  de  quo  ipse,  inveni^ 
infuit,  tirum  secundum  cor  meum^  qui  dux  et  rector 
essel  super  populum  ejus. 

Per  bunc  populum  iniquum,  qui  Saulem  regem 
peiiTit  Dei  inimicum,  omne  bumanum  genus  eipri- 
milor,  quod  in  primo  pareute  nostro  Adam  et  Eva 
praeTaricante  peccavit.  Qui  primi  parentes  nostri 


annos  in,  hoc  mundo  videretur  et  viveret ,  nullus 
electorum  suorum  sarcina  carnis  deposita  coelorum 
regnum  ingredi  potuit.  Unde  electus  et  dilectus 
praecursor  ejus  Joannes,  de  quo  ipse  quod  in  na.i8 
mnlierum  nemo  major  surrexit  testatur  eo  viventa 
ad  inferos  descendit. 

Cum  ergo  Saul  persequeretur  David  sanctum, 
fugit  illuc  ubi  tutum  sibi  esse  putavit,  et  venit  ad 
Achis,  qui  dedit  ei  Siceleg  urbeni  ad  habitandum» 
sicut  liber  Regnorum  testatur.  Dixit,  inquit,  Achi$ 
ad  David  :  Scio  quia  bonus  es  tu  in  oculis  meis^  sicut 
angelus  Dei,  Igitur  consurge  mane,  tu,  et  seni  tui 
qui  venerunt,  et  cum  de  nocte  surrexeritis,  et  caperii 
dilucescere,  pergite.  Surrexit  itaque  David  de  noctet 


ita  nobiliter  creatierant,  quod  ipse  Dominus  Pater  ^  ipseetviriejus^utproficiscerentur  maneetreverteren*  • 
et  protector  ac  rex  eorum  solus  esse  voluit.  Sed      tur  ad  terram  Philisthiim.  i 


hoc  bono  ejus  non  contenti  iniqui  Saulis,  id  est 
diaboli,  dominio  se  mancipaverunt ,  dum  per  ser- 
pentem  seducti  vetitum  pomum  comederunt.  Unde 
omnis  sequens  posleritas  eorum  sub  ipso  rege  in- 
Dumera  mala  tandiu  perpessa  est,  donec  David, 
manu  fortis^  id  est  Cbristus,  novus  rex  in  roundo 
nasceretur,  qui  Pbilisthaeum  illum,  scilicet  diabo- 
lum,  mirando  duello  expugnare  aggrederetur ,  et 
fundam  manu  hinc  inde  contorquens,  lapidem 
vivum  jaceret,  id  est  sanctam  animara  innumeris 
contortus  passionibus  emitteret  dicens  ad  Patrem  : 
Jn  manus  tuas  commendo  spiritum  meum  {Luc.  xxiii, 


Si  omuia,  quae  tunc  agebantur  figurae  erant  fntu- 
rorum,  invenimus  David  nostrum,  id  est  Christum, 
in  omnibus  persecutionibus  suis  ad  Achis  confu* 
gisse.  Achis  interpretatur  frater  meus  vir,  408  ^^ 
fratre  isto,  qui  cum  additamento  vir  nuncupatur, 
fortis  Dei  Patris  divinitas  potest  intelligi.  Qusebene 
et  frater  et  vir  nominatur.  Magnam  enim,  ut  ita 
dicam,  cognationem  ad  invicem  habent  divinitas  e€ 
humanitas,  ita  ut  qui  verus  est  Deus,  verus  sit  eS 
homo ;  et  qui  verus  homo,  verus  et  perfectus  sit 
Deus.  Ad  Achis  itaque  David  confugit,  quia  ad  Deum 
Patrem  Filius  confugit,  quem  per  divinae  fortitudi- 


46),  et  sic  adversarium  nostrum  prosterneret  atque  ^  nis  suae  potentiam  in  omnibus  semper  protexit  el 

adjuvit.  Dixitque,  et  veraciter  Filio  suo  dicere  po* 
luit :  Scio  quia  bonus  es  tu  in  oculis  meis.  Fiiius  ille 
altissimi  bonus  erat  in  oculis  Dei  Patris,  quia  ex 
die  qua  natus  est,  usque  in  diem  qua  assumptus 
est,  nihil  unquam  aut  voluiitate  vel  actione  commi- 
sit,  unde  oculos  offenderet  Dei  Patris 

Ad  quem  Deus  Pater  :  Surge,  inquit,  manet  tu  et 
servi  tui.  Deus  Pater  Filio  suo,  qui  humilis  appa- 
ruit,  contemptus  est,  flagellatusest,  ut  mane  devicta 
omni  corruplione  resurgeret,  praecepit,  quemad- 
modum  longe  ante  David  in  persona  Dei  Patris  Fi- 
lium  resuscitantis,  ait :  Exsurge^  gloria  mea^  ex- 
surge  psalterium  et  cithara  {Psal.  lvi,  9).  Et  Filius : 
exsurgam  diiuculo  (ibid.),  id  est  impassi.ilis  et  im- 


delerel. 

Sub  hujus  ilaque  daemoniaci  regis  tandiu,  ul 
diximus,  potestate  tenebantur,  quoadusque  mise- 
ratus  Dominus  descenderet  de  sinu  Patris,  et  sicul 
^ondam  David  occulte  in  regem  unctus  est,  sic  et 
ips«  occulte  nimis  et  in  abscondito  nasci  dignatus 
cst. 

407  Principes  enim  hujus  mundi  gloriosa  nati- 
vilas  ejus  latuit,  quia  qua  via,  quo  ordine,  qua  po- 
testate  regnum  diaboli  destruerc  vellet,  nondum  in- 
telligebalur ,  nondum  agnoscebatur.  Natus  autem 
mansilel  fuil  in  regno  diaboli.  Quare  autem  dico 
eam  foisse  in  regno  diaboli  ?  Non  sic  eum  dico 
fuisse  iii  regno  diaboli,  ut  voluntate  et  actione  ali- 


<|uando  deliqueril,  sed  eo  modo  dico  eum  fuisse  in  D  mortalis  ero.  Qua:  lesurrectionis  'loria  mox  iiifer-» 
Teguo  diaboli,  quia  in  mundo,  qui  totus  regnum      tur,  cum  subjungilur : 


diaboU  fuil,  nobiscum  mansit,  inter  nos  peccatores 
fiber  m  peccatis  omnibus  vixit  el  conversatus  est. 
Sub  quo  rege  in  diebus  camis  suae  multa  adversa, 
multas  perseculiones  passus  est.  Nam  mox  natum 
Herodes  persequi  coepit,  e  cujus  roanibus  pueru- 
las  adbac  tenellus  in  iGgyptum  fugit,  cunctisque 
diebiis  Titae  suae  sub  Saule,  id  est  diabolo,  et  roem- 
bris  ejtis  pari,  nobiscum  dolore  et  tentatione  abs- 
qoe  peccato  afleclus  est.-  Nam  quod  contradictio- 
aes  in  doclriua,  in  miraculis  irrisiones,  illusiones, 
spola,  eolapbos,  flagella  usqiie  ad  mortem  insli- 
gante  diabolo  per  membra  ejus  sustinuit,  totum 
boe  Aiilesse  in  regno  diaboU.  Eratetiam  eo  modo 
Paaol.  CLXXIV. 


Cumque  venissent  David  et  viri  ejus  in  Siceleg  dig 
tertia,  Amalecitai  impetum  fecerant  ex  parte  au^ 
strali,  et  caplivas  duxerant  mulieres  ex  ea  a  minim9 
usque  ad  magnum,  et  non  interfecerant  quemquam^ 
sed  secum  duxerant,  et  pergebant  itinere  suo.  Nonno 
his  verbis  vera  et  manifesta  Domini,  aliorumque 
sanctorum,  qui  cum  eo  surrexerunt,  resurreclio 
innuitur?  Sicut  enim  David  die  tertia  \enit  cum  vi- 
ris  suis  in  Siceleg,  sic  verus  David  noster  Ghrisluff 
die  lertia  a  roortuis  resurgens,  venit  cum  viriSt 
scilicet  electis  suis,  quos  resuscitaverat,  el  appa- 
ruit  in  civitate  sancta  Jerusalem.  Per  Siceleg  uam* 
que,  qao^defcecatio  inlerpretalur,  Judaea  sive  Jerq  • 

IQ 


299  VEN.  GODEFRIDI  ABBAT13  ADM0NTENS13  500 

saleinpotestaccip!,quamChristu$passioQeetinorle  A  ficerent  ineit  lacryma,  Plauctus  iste.  quo  David  cl 


sua  defaecaverat,  id  est  purgaverat,  et  a  peccalorum 
fasce  sanguine  suoerouudaverat.Venienleautem  Da- 
vid  in  Siceleg,  A  maleeitte  tmpe/tim  fecerani  ex  parte  au' 
s(ra/t.Amalacite,qui  pofmluilambene  interpretantur, 
409  s[Hritus  sunt  maligni ,  omnia  consumentes, 
omnia  ad  nihilum,  que  possunt,  redigentes.  lli  im-- 
petum  (ecerant  ex  parte  australi,  quando  passo  et 
niortuo  Domino,  apostolos  aiiosque  Gtiristi  fideles 
et  electos  in  incredulitatis  et  dubietatis  dirfidentiam 
duxerunt.  Et  captivas  duxerant  mulieres  ex  ea^  id  esl 
animas  in  fide  molescere  fecerunt,  qux  fortes  in 
fide  esse  debuerant.  Et  boc  a  minimo  usque  ad  ma- 
gnum.  Dfc  miuimis,  ut  ita  dicam,  Maria  Blagdalene, 
ejusque  consimiles  erant :  de  magnis  magni  aposto- 


papulus  ^jus  plangit,  planctum  et  dolorem  iilum  si- 
gnificat,  quem  verus  David  in  corde  uniusrujusque 
electi  sui  aniare  poenitenlis  suscitavit,  et  pro  boc 
quod  limore  mortis  aiiquantulum  cesserant,  amare 
flere  el  lugere  fecit.  Sic  enim  legitur  in  Evangelio, 
quomodo  Petrus  planxerit  quomodo  pust  trinam  ne* 
gation^m  egressus  amare  fleverlt.  Et  quod  ille  fecit, 
hauddubium  quinet  alii  fecerint.  Planxerunt  autem, 
donec  de/icerent  in  eis  lacrymce,  quia  quando  lacr jms 
diluerunt,  quod  peccaverunt,  tunc  utique  lacrymae 
in  eis  defecerunt. 

Siquidem  et  duas  uxores  David  captivce  ductos  sunt^ 
et  centritlatus  at  David  valde.  Spsctant  hxc  omnia 
ad  gloriosumet  foriem  David,  id  cst  Ct.ristum.  Du 


li.  Magnus,  inquam,  PetruSi  magni  alii  ejus  con-  B  xerat  ille (iuas  uxores,  quia  duas  sibi  sponsas,  Jud.ne- 


discipuli,  quos  omnes  Amalecitae  quasi  captivos 
duxerant^  quando  instinctu  malignorum  spirituum 
in  fide  dubitabant.  Nonne  satls  duram  captivilatem 
Petrus  sustinuit,  quando  ter  Dominum  negavit? 
Nonne  Thomas  per  bunc  Amalecilarum  populum 
captivus  ductus  est,  quando  narrantibus  aliis  con- 
diftcipulis  quod  viderint  Dominum ,  respondit  et 
dixit :  Nisi  videro  in  manibus  ejus  fixuram  clavorum^ 
et  mittam  manum  meam  in  latus  ejus,  non  credam 
(Joan.  XX,  25).  Nonne  ipso  die  Dominicae  resurre- 
ctionis  duo  ex  discipulis  cjus  euntes  in  castellum 
Emmaus,  magna  cordis  captivitate  detenti,  tristes 
ad  invicem  ea,  qus  Domino  et  magistro  suo  accide- 
rant,  relerentes  aiunt :  Nos  sperabamus  quod  ips$ 
redempturus  esset  Israel  ?  (Luc.  xxiv,  Stl.)  Eo  itaque 
modo  mulieres^  id  est  infirmas  animas  electorum 
Christi  captivaverant,  sed  tarocn  non  interfecerant ; 
quia  licet  in  fide  resurrectlonis  Christi  adbuc  dubi- 
tarent,  intimae  tanien  dilectionis  fervor  et  aflectus 
in  eis  exstinctus  non  est,  quo  ei^a  Dominum  et  Ma- 
gistrum  flagrabant.  Illa  enim  Maria  Magdalene,  quae 
idcirco  aromata  sua  emerat,  vt  ungerct  corpus  ejus, 
lio^t  perfecte.nondum  crederet  in  eum,  immenso  ta- 
men  desiderio  et  ardore  dileclionis  ipsius  xstuabat. 
Hos  igitur  omnes  Amalecitas,  maligni  videlicet  spi- 
ritus,  quamvis,  ut  diximus,  non  interficerent,  secum 
taraen  non  credentes  duxerant.  Et  pergebant  iiinere 
f tu>.  Ad  infemi  claustra,  quo  omne  genus  humanum 


orum  scilicct  et  geiitium,  Ecclesiam  in  fide  ct  dile- 
ctione  conjunxerat ;  Amalecita^,  inimici,  ut  diximus, 
humani  generis  tulerunt,  et  captivasduxeruntj  quan- 
do  utrumque  populum  una  eademque  via  ad  inferos 
magna  dominatione  deduxerunt.  Sic,  sic  abductis 
uxoribus  David,  nunquid  aequanimiter  tulit?  Minime, 
sed  contristatus  est  valde.  Sed  et  noster  David,  Deus 
supra  nos,  homo  propter  nos  pro  uxoribus  ct  filiis 
suis  et  filiabus  contristatus  est  valde,  primo  quod 
omne  genus  humanum  diabolus  possederat,  et  reos 
suppliciorum  chirographo  tenuerat  peccalorum,  do- 
luit  quoque  quod  electi  filii  ct  discipuli  ejus  glorifi- 
catum  et  resuscitalum  a  Patre  Filium  minime  crc- 
,  dere  potuerunt.  Inde  est  quod  subjungltur. 

411  yolebat  enim  eum  populm  lapidare ,  quia 
amara  erat  anima  uniuscujusque  super  ftliis  et  flia- 
bus.  Quando,  rogo,  moerenteni  et  contristantem 
David  nostrum  populus  voluit  lapidare,  nisi,  quando 
in  lapideo  corde  durantes  de  gloria  resurrectionis 
tandiu  dubitabant  ?  Unde  sicLt  legimus,  recumben" 
tibus  illis  apparuit  et  exprcbravit  incredulitatem  iUo- 
rnm  et  duritiam  cordis,  quia  his  qui  viderant  eum 
reiurrexisse^  non  crediderunt  (Marc.  xvi,  li).  Sic  el 
sic  praevalentibus  inimicis  ad  debellandos  et  expu- 
gnandos  eos  David  noster,  vere  manu  foriis  sese 
praeparavit,  juxta  quod  suhjungitur : 

Confortatus  est  autem  David  in  Domino  Deo  suo. 
Deus  enim  Pater  Filii  fortltudo  erat,  quia  eu:n  ia 


descenderat,  secum  deducere  et  itinere  stco,  quo  so-  d  omnibus  adjuvabat,  ipseque  David ,  id  est  Filius 


liti  erant,  ad  inferos  pergere  volebant.  Q  md  utique 
iter,  nepii  disctpuli  ejus  pergerent,  verus  David 
noster  intervenit,  juxta  quod  sequitur  : 

410  ^^^  ^^9^  venisset  David  et  viri  ejus  ad  ctrt- 
fa{em,  et  invenissent  eani  succensam  igni^  et  uxores 
et  filios  et  fUias  suas  esse  captivas,  levaverunt  David 
et  pifpulust  quierat  cum  eo^  voces  suas^  et  planxerunt 
donec  deficerent  in  eis  lacrymas.  David  veniens  ad  ci- 
vitatcm  suam,  id  est  Christus  resurgens  a  mortuis 
ciim  electis  suis  invenit  civitatem  suam  a  populo 
Amalecitaruro  sucunsam  igni,  id  est  malignorum 
spirituum  odio  et  instinctu  dMectissimum  sibi  popu- 
Iu|n  in  fide  dubitasse.  £l  levaverunt  David  et  ptputu^, 
^ui  «raf  ctit»  «0,  voces  suas,  et  planxerunt,  donee  de^ 


Dei,  Deum  Patrem  consuluit,  si  latrunculos,  luali- 
gnos  videlicet  spirltus.  qui  nobilem  cjus  creatiiram 
rapuerant,  et  ad  inferni  claustra  devexerant,  ipse 
persequi  morieiido  et  descendendo  ad  inferos  debcret. 
Et  nt  cosdem  inimicos  suos  insequeretur  et  perse- 
queretur,  a  Deo  Patre  mandatum  accepit.  Ait 
enim : 

Persequere ;  absque  dubio  enim  eomprehendes  cos, 
et  excuties  pradam,  Rcdemptor  etenim  nostcr,  per 
myste.ium  crucis  omnem  principatum  diaboli  de- 
struendo  et  sibimet  triumphum  gloriac  acquirendo, 
prwdam  eorum  excussit,  omnesque  contrarias  pote- 
states  de  fidelium  suurum  cordibus  expellendo  capti- 
vos  6U0S  reduxit.  Sequitur : 


501  II0MILI.4!:  DOMLMCALES.  5Ct 

Abiit  ergo  David  ipsi  et  iexeenti  rtrt,  qui  erani  A  omniaoperaejus,  qua  misericordiae  gratia  iatronem 

sero  pocniteutem  suscepit,  susceptum  misericordi* 
ler  .onmibui»  peccatoribua  evidenis  clementis  sua 
dereliquit  exemplum.  Hunc  itaque  quia  ipTenimua^ 


eum  <o,  et  venerunt  uique  ad  tomntem  Beior^  et  laai 
quidem  iubititerunt.  Persecutui  est  autem  David  ips0 
et  quadringenti  viri^  Subititerunt  enim  dueenti,  qui 
lasfi  tramire  nan  potuerant  torrentem  Deior.  Sex* 
cenii  illi,  qui  alieuni  cum  DaYid,  omnes  iUot  signi* 
ficare  possunt  sanctost  qui  ante  legem  fuerunt.  .Qui 
cum  Duvid  nostro  abierunt,  quia  quod  placitum  in 
oculis  ejus  erat,  sequi  pro  modulo  suo  satagebant, 
Quadringeuti  aulem  viri  ordinem  exprimunt.perier. 
ctissimonim;  quadrageiiarius  enim  uumerus  magn^ 
perfectionis  typum  in  sacra  Scriplura  solit  tenere, 
Quatuor  deni  enim  quadrag>nta  faciunt.  Perfectissi- 
mi  vero  qui  sunt,  nisi  apostoli,  martyres  eorumque 
consimiles,  qui  legati  perfectione,  qux  in  decem 


nobiscum  eum  ad  David  nostrum  ilttcafBiu-  Quidesl 
ad  David  eum  ducere,  nisi  unum  eumdeo^que  iatro- 
nem  pii  Gonditorii^  et  liber^torig  nostri  osculii, 
quam  mirabiliter  eum  lalvaverit,  opponere*  ct  u% 
antiquum  suum  miraculum  in  nobis,  quos  proprii 
reatus  coQScientia  accusat,  innovare  quotidie  digne- 
tur,  exorare  ?  Hinc  illa  ^oUta  vox  et  oratio  est  pa^ 
nilentium,  Deum  sic  creberrime  postulantlum  : 
Domine,  qui  pro  me  in  cruce  innocens  pependistit 
memento  mei,  qui  similis  sum  latroni.  Virginem 
enim  castltatis,  Yirginem  Spiritiis  sancti,  Mariam 


pneceptis  et  ^12  evangelica  doctrina,  quae  in  qua-  B  genitricem  tuam  immundus  ego  et  pollutus  immun- 


tuor  libris  consistit,  inslructi  ad  imitandum  Domini 
Dei  vestigia,  agiles,  fortes  ct  idoneierani?  Uiomnea 
quasi  latcri  David  faniiLarius  adba^rentcs  ad  bellum 
cum  eo  exierunt,  hostes  invi&ibiles  persequebantur 
et  comminueruut.  Numero  autem  ducentorum,  qui 
lassi  subsistunt,  nos  accipi  possumus»  qui  sic  infir- 
mi,  ftic  miseri  sumus,  quod  torrentem  Beior  tramire 
non  pouumui.  Besor  interpretatum  dicitur  impelle. 
Pertorrentem  Beior  mala  desideria  accipe. /mpei- 
lentenos  torrente  isto,  id  est  carnalibus  desideriis  et 
vitiis  quotidie  nos  atteutantibus  laui  iubsiitiums.  Et 
ideo  non  de  numero  perfectorum,  sed  heu !  unpcrfe- 
ctorum  sumus,  et  dum  progredi,  et  ultcrius  trans- 
ire  nitimur,  hebetes  et  invaiidi  facti  ad  tolerandas 
pro  Dominoiabores  et  passiones  ignominiose  rema- 
ncmus.  Cur  auiem  lioc  duplici  numero  nos  designa- 
mur,  nisi  quia  spem  prxscAtis  vitae  tenemus  et  futu- 
rae  ?  £t  quam  spem  dico  prxsentis  vit;e  et  fatur»  ?  In 
prxsenii  vita  spo  lona,  spe  sancta  animamur,  quia 
si  de  prxteritis  maiis  pocnitucrit  nos,  ab  eo  qui.non 
dcserit  speranles  in  sc,  veniam  peccatorum  nos  acci- 
pere  non  dubitamus,  et  de  futurorum  bonorum  ex- 
spcctatione  licti  intra  numerum  electorum  no$ 
qtiandoque  aggregari  fortiter  de  Dei  misericordia 
speramus.  Ergo  quia  miseri,  quia  iuipcrrecti  et  nul- 
lius  meriti  suiuus,  qui  impeiientibus  vitii&  et  v^lu- 
ptatibus  camis  tanquam  iassi  subsistimus»  et  cum 
Davidnostro  ad  bellum  exirencn  possumus,  rest^t 


dis  labiis  nominare  pertimesco.  Petrum  clavigerum 
tuum ,  Paulum  familiare  tui  organum  ,  aliosque 
sanctos  tuos  interim  prxtereo,  eorum  quasi  dissi* 
mulaus  auxilium  exorare.  Solius  misericordias  tuaa 
memor  ero,  qua  latronem  in  cnice  pondentem  tecum 
respexisti,  suscepisti,  salvasti,  et  ut.eadem  miseri» 
cordiuQ  tuse  opera  in  me  misero  et  peccatore  perfi- 
cias,  suppUciterexoro.  £o  itaque  modo  vlr^gyptius 
ad  David  ducitur,  et  post  hssj  bona»  quas  exbibita 
sunt,  cnumerantur. 

Dederunt,  inqult,  ei  panem,  et  comedit^  et  bilU 
aquam  sed  et  fragmenta  maaoB  caricarum  et  dua$ 
ligaturas  nvce  passa:,  In  eo  quod  dicitur  comedisse 
paneni  et  bibisse  aquam,  vcra  et  integra  (idcs  ejus 
'  innuitur.  OcuUs  corporis  carnaUbus  ntl  nisi  homi- 
nem  crucifixum  vidit,  sed  eunidem  hom.nem  ange« 
lorum  et  bominiim  panem  esse  credidit,  pcr  queia 
ei  coelesies  et  terrestres  refici  et  satiari  solent,  Bi^ 
bit  et  aquam,  quando  tradente  Domino  spiritum  in 
manus .  Patris,  iUe  adhuc  vivens  vidit,  quod  unus 
milituoi  iancea  latus  ejus  perforavit,  et  continuo 
sanguis  et  ^qua  exivit,  per  quam  aquam  et  sangui- 
nem  omnium  peccatorum  suorum  remisstoneni  se 
percepturum  esse  non  dubitavit.  Couiedit  et  (ru'- 
gmen  mqsix  caricarum.  In  fragniine  uiassae  c;(rica- 
rum  414  multitudincs  iUse  duicissin.arum  anima- 
ruQi,  qua^  apud  inferos  adventum  Domini  Dei  sul 
exspectabant,  possuut  accipi.Quae  massa  caricarum 


r.uncaliquid  inconsequentibus,  quodmaguificecijt- j^idcirco  (rcgmen  maiitr  caricarum  fuisse  dicitur, 

quia  descendens  Dominus  ad  inferos,  non  omnes, 
sed  fragmfn,  id  est  partem  iUam  eiectorum  suo« 
rum  inde  tulit.  Fragmen  vero  aUud,  parlem  utiquo 
reproborum  inibi  victor  ascendens  dereliquit.  Hanc 
Christi  ad  inferos  descensionciu  istc  credidit,  el 
desuper  coUustratus  noverat  scriptum  esse :  0 
mon,  ero  mon  tua^monui  tuus  ero^  infeme  (Oie. 
XIII,  i4).  Et  hac  fide  animatus,  qiiasi  fragmen^  ut 
ita  dicam,  massa;  caricarum  comedit.  Comedit  et 
duai  ligaturai  uvce  pa-aa*,  Dux  ligaturiF  uvae  passce 
duas  in  Cbristo  natiiras  cxprimunt,  divinam  sciii* 
cet  et  humanam.  Una  enim  eral  natura  humanita"» 
tls,  qua  ligabatur  ad  tolerantiam  passionis;  altcra 
divinitatis,  qua  Ugabatur  ad  gloriam  resurrectionis. 


soletur  noa.  SequiLur ; 

Et  ittvenerunt  virum  JEggptium  in  agro^  et  addnz$- 
mnt  eum  ad  David^  dederuntque  ei  panem,  ut  comef 
deret^  et  biberet  aquam,  sed  et  fragmen  maace  cari^ 
carum^  et  duai  tigaturai  uva  paaas,  Vir  iste  i£gy- 
ptiiis  latroestille  fainosus  cum.Domino  crucifixuSt 
qui  in  ipso  niortis  articulo  Deum  cooU  ac.ternn  co- 
gnovit  ac  confessus  esL  Huncqiiisque  in  agrossLcnd 
Scrlptura^  fuventttiit.  Ubique  enim  memorabile  illud 
divinae  iniscricordiae  opus,  quo  mirabiUter  salvatus 
est,  legitur  ct  pracdicatur,  ubique  ad  reorum  ct  peo- 
catorum  consolationem  proclamatur.  Licet  enim 
universa  opera  Doiplni  mira  sint»  gloriosa  sint  et 
laude  digna;  tamen4i3  ciiserationes  ejus  super 


805 


VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS- 


SM 


nas  dua$  ligaturai  uvcs  passce  comedit;  quia  duas  A  principis  leuebrarum?  Nimirum  tunc,  quando  pen* 


in  Ghristo  naturas,  divinam  9l  humanam  perfecto 
esse  credidit. 

Qttt,  cum  comediuet,  reversus  est  spiritut  ejus^  ac 
refodUatus  est.  Tere  enim  hac  fide  animatus  spxri- 
Itts  ^us  reversui  est  ae  refocillatusy  et  in  Domino 
confortatus. 

Non  enim  eomederat  panem^  neque  biberat  aquam 
tribus  diebus  et  tribus  noctibus,  Tribus  diebus  pa- 
nem  non  comederat,  et  aquam  non  biberat ;  quia 
fidem  sanctae  Trinitatis,  qux  per  tres  dies  accipi 
potest,  nunquam  cognovit,  nunquam  recepit.  Sed 
el  eo  modo  tribus  noctibus  jejunus  permansit  quia 
lolum  vitse  suae  tempus  in  nocte  peccatorum  expen- 
derat,  et  tribus  modis,  id  est  cogitatione,  locutio- 


dens  in  cruce  conversus  ad  Jesum  ait :  Domine, 
memento  ni€t,  dum  veneris  in  regnum  tuum  {ibid., 
42). 

Et  juravit  David,  Quidjuravit  ?  Amen  dieo  tibif 
hodie  mecum  eris  in  paradiso,  Yerax  et  fidelis  in 
omnibus  verbis  suis  fuit,  qui  hoc  dixit,  qui  hoc  ju- 
ravit.  Et  ideo,  quod  promisit,  continuo  implevit. 
Ducit  latronem,  ducit  peccatorem  suum  secum  pri- 
mnm  in  infernum  416*  ducendum  continuo  cum 
dulci  animarum  coliegio  in  paradisum.  Sequitur : 

•  Qui  cum  duxisset  eum,  ecce  illi  discumbebant  su* 
per  faciem  universas  terrcs  comedentes  et  bibentes^  et 
quasi  festum  ceiebrantes  diem  pro  cuncta  prasda  et 
spoliis,  quas  ceperant  de  terra  Philisihim,  et  de  terra 


ne,  operatione  graviter  coram  Domino  deliquerat.    B  Juda.  Quinam  ilii  erant,  qui  super  faciem  universos 


Dixitque  ei  David  :  Cujus  es  tu  ?  Vel  unde  ?  Et 
quo  pergis  ?  Qui  ait :  Puer  Mggptius  ego  sum,  ser* 
9U$  viri  Amalecitas;  dereliquit  me  dominus  meus^ 
quia  cegrotare  ccspi  nudius  tertius.  Interrogare  et 
dicere  istud  David  interrogare  et  dicere  illud  veri 
DaYid  significabat,  quo  hunc  latronem  intrinsecus  ad 
cognoscendum  seipsum  deducebat  415*  ^^*  <^ujus 
ab  initio  servus  exstitisset,  diligenter  intueretur  et 
perpenderet.  Quod  et  fecit.  Nam  vero  uncto,  vero 
Pontifici  Jesu  Ghristo,  quis  et  qualis  fuisset,  intima 
cordis  poenitudine  ultimum  trahens  spirltum  con- 
flleri  CQcpit,  cum  alii  latroni  Dominum  convicianti 
til :  Neque  tu  times  Deum  ?  Nam  nos  quidem  digna 
factis  recipimus,  hic  autem  nihil  mali  fecit  (Luc. 


terrcB  discumbebant,  nisi  Spiritus  maligni,  qui  omne 
humanuni  genus  potestative  oppresserant  et  de« 
praedaverant,  comedentes  fortiores,  bibentes  mino- 
res,  et  pro  hoc  quasi  festum  diem  celebrabant. 

Et  percussit  eos  David  a  vespere  usque  ad  vespc" 
ram  alterius  (ftet,  et  non  evasit  ex  eis  quisquam^ 
nisi  quadringenti  viri  adolescentes^  qui  ascenderant 
camelos  et  fugerant.  Consummata  victoriosissima 
passione  Domini  sexta  feria  circa  horam  nonaro, 
cwn  jam  inclinata  esset  dies  ad  vesperam,  ab  hoc 
vespere  usque  ad  vesperam  alterius  diei  omnes  ini- 
micos  suos  percussit,  potentiam  diaboli  subvertit, 
ioKnundorum  spirituum  audaciam  ccmminuit,  clau- 
stra  inferni  confregit,  et  non  evasit  ex  eis  quisquam^ 


xxiii,  40).  Piter,  inquit,  ^gyptius  ego  sum  servus  ^  nisi  quadringenti  vtri,  omnes  videlicet  electi  et  per 


•irt  Amalecitas.  Dereliquit  me  Dominus  meus.  Quod 
est  confiieri  et  dicere  :  Ego  iniquus,  ego  tenebrosus, 
•arvus  fui  diaboli.  Sed  dominus  meus^  cui  servivi, 
CHi  insUnter  adhaesi,  me  dereliquit^  et  ad  hoc  quod 
nunc  patior  me  perduxit.  ' 

Dixit  itaque  ei  David  :  Potes  me  ducere  ad  cuneum 
istum  ?  Interrogatio  ista  domini  quaedam  est  aAr- 
matio,  et  qui  umnium  hominum  quxrit  salutem,  ' 
posse  et  bene  posse  duci  se  per  hunc  latronem  ad 
euneum  istum  malignorum  Spirituum  non  negat,  imo 
affirmat.  Sicut  enim  diximus,  universis  Ghristi  op^ 
ribus  quae  fecit,  quod  natus,  quod  mortuus  est,  non 
ila  animantur  et  consolantur  peccatores,  sicut  hoc 


fecti  illi,  ^ttt  camelos  ascenderant^  id  est  qui  corpora 
sua  jam  resumpserant  et  resurrexerant,  sicut  in 
Evangelio  legitur,  quod  %ulta  corpora  sancterum^ 
qui  dormierant,  surrexerunt,  et  venerunt  in  civitatem 
et  apparuerunt  multis  (Matth.  xxv,  52),  Sequitur : 

Ertitt  ergo  David  omnia  quc  tulerant  Amalecita:^ 
et  duas  uxores  ejus  eruit,  nec  defuit  quisquam  a 
parvo  usque  ad  magnum,  tam  de  filiis  quam  de  filia'' 
bus  et  de  spoliis,  et  qucecunque  rapuerant,  reduxit^ 
et  minavit  ante  faciem  suam.  Verus  ille  David  no* 
ster  omnta,  ^tid?  ru/«ranfA  ma/ecitip,  maligni  videli- 
cet  spiritus,  eruit  quoniam  non  soium  eos  qui  le- 
gem,  circumcisionem  et  baptismum  acceperant,  de 


facto,  sicut  hac  misericordia  quam  exhibuit  latroni  ^  infemo  redemit,  sed  et  illos  qui  ante  legem  sancti 


quia  per  hoc  quod  in  illa  hora  mortis  eum  qui  nun< 
qaam  credidit,  nunquam  Deum  quaRsivit,  assumpsil 
el  paradisum  promisit;per  hanc,  inquam,  spem, 
quam  inde  peccatores  assumunt,  ducitnr  Deus  su« 
per  ctin^um  malignorum  spirituum  in  peccatoribus, 
el  hac  spe  magis  magisque  ad  poenitentiam  susci- 
Uti,  de  cuneo  malignorum  spiritunm  per  manum  po» 
tentis  David  eripiuntur.  Interrogante  itaque  David, 
si  duci  possel  ad  cuneum  istum,  audiamus  quid 
responderit : 

Jttf  a  mihi  per  Deum  quod  non  occidas  et  non  trth 
dat  me  in  manus  domini  mei  et  ducam  te.  Quando 
tul  quo  modo  iste  verum  David  adjuravit  ut  non 
occidtrel,  el  non  traderel  in  manus  domini  sui 


,  et  justi  Aierunt,  secum  reduxit;  Job  enim  beatum, 
aliosque  ejus  consimiles,  qui  ex  gentili  popuU 
erant,  el  Deo  in  vita  sua  acceptissimi,  Moysen, 
Abraham,  David,  nec  non  alios  praecipuos  elcctos 
suos  omnes  secum  tulit.  Et  duas  uxores  ejus  eruit 
quia  utrumque  populum,  Jud^orum  scilic^t  et  gen- 
tilium,  quem  amiserat,  collegit,  et  novas  Unigeniti 
Dei  sponsas  fecit,  quarum  una  417  Achinoem  Jez- 
rahelites,  altera  Abigail  vocabatur.  Gongruunt  hxc 
nomina  uxoribus  veri  David.  Achmoem  enim  in- 
lerpretatur  fratris  mei  decor;  Jezrahelites  semen  Dei; 
Abigail  Patris  exsultatio.  Et  bene  per  Achinoem  Ec- 
clesia  designatur,  quae  fV^atris  decor  dicitur.  Esl 
eiiim  Ecdesia  fratris  decor;  decor»  inquam,  fratris. 


BOMILlie  DOMINICALES.  808 

id  esthonor  etregnum  ejusdem  Christi  filii  Dei.  A  qui  crantcumDavid,  dixit:  JVon  dabimui  eisquid- 

quam  de  praida,  quam  eruimu$,  quia  non  venerunt  nO" 


Cst  et  Jexrahelites,  id  est  semen  Dei,  dum  ad  refe- 
rendum  bonorura  operum  fructum  semen  Yerbi  Dei 
flda  f  inceritate,  eollicitudine  non  pigra,  corde  et 
opere  conservare  tatagit.  Est  et  Abigail,  Patris  ex- 
iultatio;  quia  quando  Synagoga  veri  David  credendo 
in  eum  copulam  merebitur,  dies  quodammodo  tunc 
erunt  Isetitix  et  exsultationis  Dei  Patris.  Igitur  ille 
Tere  fortis,  vere  desiderabilis  omnia  de  manu  inimi- 
corum  suorum  eruit,  filios  etiam  et  filias  suas^ 
quos  ille  fortis  armatus  apud  inferos  jure  yictoris 
detinebat,  iste  fortior  superveniens  abttulit  :  Et 
quctcunque  Amalecitce  rapuerant,  ante  factem  suam 
minavit. 
Dixeruntque :  Base  est  prasda  David,  Nonno  bsc 


biscum  in  proslium.  Per  virum  hunc  iniquum  et  pis- 
simum  hseritici  possunt  accipi,  qui  innumeris  hst- 
resibus  et  schismatibus  suis  Ecdesiam  Dei  scindere 
et  laedere  moliebantur.  Ex  quibus  unus  Novatianut 
cum  suis  sequacibus  fallaciter  asseruit.  post  amis- 
sam  primam  baptismi  ionocenUam ,  nulli  deinecps, 
etiam  si  poeniteret,  dandamesse  aDeo  veniam.  Huic 
falsae  et  Deo  odibili  assertioni  recte  David  obviasse 
videtur,sicut  in  consequentibus  declaratur. 

Dixit  autem  David  :  Non  sic  facietiSy  fratres  msi^ 
de  his  quoB  tradidit  nobis  Dominus,  et  custadivit  nof » 
et  tradidit  latrunculos,  qui  eruperant  adversum  lno$p 
et  non  audiet  vos  quisquam  super  sermone  hoc.  Yult 


erat  vox  et  laus  illa  deliciosorum  flliorum  et  flliarum  B  nempe  Dominus  noster  Jesus  Christus  omnes  homi- 


Davidisnostri,  idest  animarum  illarum,quae  patrem 
suum  astemae  gloriae  Regem,  in  magno  cordis  ju- 
bilo  e  vestigio  prosecutae  sunt  de  infemo  ?  Ecec  tsi^ 
iuquiunt,  prceda  David.kc  si  dixissent:  Tibi  soli  ma- 
gno  David  haec  vlctoria,  talis  triumphus  ascriben- 
dus  est,  quia  speliasti  inferos ,  nosque  ab  inferis 
eximend«  de  manu  mortis  morte  tua  liberasti.  Jam 
inimicos  vicerat,  jam  mortem  superaverat,  jam  per- 
fectos  et  electos  sanctos  suos  redemerat  magnut 
et  fortit  David  :  Yideamus  nunc  quid  quotidie  agat, 
audiamus  nunc  consolationem  nostram.  Sequitur  : 

Venit  autem  David  ad  ducentos  vtros,  ^vt  lassi 
eubstiterant,  nec  sequi  poterant  David^  et  residere 
eos  jusserat  in  torrente  Besor,  Duceuti  illi,  ut  supra 
dixi,  qui  lapsi  subsistunt,  nos  imperfecti,  nos  desi- 
det  sumus  qui  ad  tolerandas  pro  Domino  persecutio- 
num  labores  non  suflicimus,  quimagna  eximiorum 
tanctoram  opera  imitari  non  possumus,  et  idcir- 
co  dico,  non  possumus,  quia  juxta  torrentem  Besor 
jubente  418  David  consedimus.  Torrens  enim  Be- 
sor,  id  est  mala  desideria,  malae  voluntates,  quae 
not  quotidie  impellunt^  ad  pugnam  nos  cum  David 
nostro  exire  non  permittunt.  Attamen  ad  nos  per 
muUiplicem  gratiam  suam  venire  non  dedignatur, 
si  ad  iroitandum,  quae  sequuutur,  haud  segniter  nos 
praeparamus. 

Qtit  egressi  sunt,  inquit,  obviam  David  et  populo 
quierat  cum  eo,  Tunc  namque  vero  David  et  populo 


nes  mag.s  salvare  quam  perdere;  419  vult,  ut  per 
veram  poenitentiae  satisfactionem  plenarium  aeter* 
nje  vitae  adipiscamur  remunerationem.  Nec  vult, 
ut  audiat  quisquam  haereticos  super  sermone  hoc 
quia  sicut  adest  ei  ad  ignoscendum  clemens  volun* 
tas,  sic  et  ad  dimittendum  non  abest  facuUas;nec 
negat  post  poenitentiam  veniam,  qui  hominem  ad 
quaerendam  pietatis  sux  provocat  et  excitat  gra« 
iiam. 

jEqua  enim  pars  erit  descendentis  in  pra?/tttm,  «f 
remanentis  ad  sarcinas^  et  similiter  divident,  In  ordi- 
ne  militiae  magni  David  quidam  in  praelium  descen- 
dunt,  quidam  ad  sarcinas  remanent.  Illi  cum  prin- 
cipe  suo,  id  est  Christo,  in  praelium  descenderunt, 
quiolim  exemplo  ejusdem  FiUi  Dei  corpora  suapro 
Christo  perimenda  caniiflcibus  obtulerunt,  quonim 
constantiam  fldei  miramur  ac  veneramur.  Remanen- 
tes  autem  ad  sarcinas,  nos  minimi,  nos  peccatoret 
sumus,  qui  corpore  mortis  adbuc  gravati  iugemisci- 
mus,  sed  tamen,  quantum  isti  dederit,  in  fide  et  tpe 
ei  subjicimur,  ut  qualiscunque  praemii  ab  illo  dono 
participemur.  Quamvis  cnim  diversa  sint  diversorum 
merita,  aequa  pars  erit,  quia  eadem  in  coeUsvCuno* 
torum  gloria  erit,  quamvis  cuique  pro  meritis  divi« 
datur.  Licet  enim  multae  et  diversae  in  domo  Patris 
sint  mansiones,  unius  tamen  denarli  pretio  omn«t 
remunerabuntur,  dum  solus  iUe  merces  omnium 
erit,  qui  el  solus  sufiicit  omnibus.  Ne  quis  autem  bk 


ejus  obviam  egredimur,  quando  de  magnifica  et  d  hoc  dubilaret,  onfnem  aufert  scrupulum,  dum  tub* 
gloriosa  sanctorum  conversatione  et  de  praecepto     jungitur: 


jam  a  Domino  pr;emio  eorum  gratulamur,  et  eum 
cujus  munere  et  gralia  se  ipsos  et  mundum  vice- 
runt,  laudamus,  veneramur.  Erit  enim  et  merces 
operi  nostro,  si  id  quod  minus  in  nobis  babemus, 
diligendo  in  aliis  nostrum  facimus. 

Ascendens  autem  ad  populum  salutavit  eos  pacifice, 
Dominus  noster  Jesus  Christus  ad  populum  tuum 
iKendit,  quando  resurgens  a  mortuis,  apostolis  tuis, 
quomodo  et  quando  et  quoties  voluit,  apparuit, 
talutavitque  eos  pacifice,  quando  in  medio  eorum 
ttans  pacis  suae  munera  et  gaudia  non  semel,  ted 
ilemm  atque  iterum  obtuUt  dicens  :  Pax  vobis. 

Respandentquevir  unus  iniquus  etpessimus  de  vtrfi« 


Et  factum  est  hoc  ex  die  illa,  et  deincepi  constitm^ 
tum  et  prasfinitum^  et  quasi  lex  in  Israel  usque  hs 
diem  hanc.  Nihil  enim  est  quod  hanc  legem  destrutt 
nihil  est  quod  remissioneiu  peccatorum  impediat» 
si  homo  tempus  poenitentiae  niodo  sibi  a  Deo  indul- 
tum  non  negligat ;  nihil  est  quod  aequalilcrdividen- 
tis  et  digne  electos  remunerantis  Domini  bonam  et 
clementem  voluntatem  avertere  valeat.  Sequitur  : 

Venit  autem  David  in  Siceleg,  et  misit  dona  de  prcH 
da  senioribus  Juda  proximis  suis  dicens  :  Accipite  be- 
nedictionem  de  praida  hostium  Do^nini  490  ^<<  9^* 
erant  in  Bethel^  et  qui  in  Ramoth  ad  meridiem,  et 
qui  iti  (kth$r^  $l  qui  m  Aroer,  €t  qui  in  Sephamoth,  et 


PC7  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  5W 

[quiin  Esthamo,  et  qui  in  Rachal,  et  quiin  urbibus  A  venerunt  viri  Juda,  et  unxerunt  in  flebrcn  David^ 


Jerameelf  et  qui  in  urbibus  Ceni,  et  qui  in  Rama,  et 
qui  in  lacuAsan,  et  qui  in  Atach,  el  quiin  Uebron^ 
ei  reliquis  ,  quierant  in  his  locis,  in  quibus  ccmmo- 
ratus  fuerat  Davki  iite^  et  viri  ipsius.  David  nos!er 
Chribtus  Dondinus,  irefe  manu  [oriis,  spoliatoihrerno 
doiia  sua  nobilissimis  senioribus  niisit,  quando  Deo 
Patri,DeoSpiritui  sancto  ipse,  utitadicam,coaequa- 
lis  f  t  consobsiantialis  ad  coeli  palatium  trahsmisit. 
Jussit  quoque  proximos  suos,  aiigelicasscilicet  dir^ni- 
tates  qui  prosimi,  qui  Ticini  ex  assidua  ejus  visione 
Buni.depradahrstium  Domini  benedictionem  accipere, 
quando  intra  novem  ordines  supernorunispiiituum, 
qui  per  pnescripla  locorum  vocabula  possunt  intel- 
iigi  electam  illaiu  animarum  multitudinem  divisil  et 


ut  retjncret  super  domum  Juda,  Re^navit  autem 
Dcvid  luper  Judsm  septem  cnnis,  Post  hac  venerunt 
universa:  trihus  Isreet  cd  David  in  Uebron,  unxe- 
runtque  ««»»422  in  regem  super  Israei,  et  regnafit 
in  Jerusslem  super  tmnem  pcpulum  Itraet  et  Juda, 
His  verbis  status  prasintis  et  futurae  Ecclesi»  com- 
roendatur,  in  qua  Ret  ct  Dominus  noster  Jesus 
Chrislus,  cui  omnis  potestas  a  Patre  in  coelo  et  in 
lerra  data  est,  dominatur.  Ungilur  nunc  David  no- 
sler  in  regem  a  viris  Juda,  id  est  a  solis  Deum  cre- 
dcntibus,  ct  vere  Deum  confilentibus,  regnatque 
sepiem  annis  in  Hebron,  quod  interpretatur  conju- 
gium,  quia  per  omne  tempus  vitx  istius,  qood  se- 
ptenario  dierum  numero  decurrit,  ipse  Rex  cl  Do- 


annumeravit,  ut  videlicet  pars  quxdam  angelorum  B  niinus  nost^r  coelestis  spiritale  cum  sponsa  sua, 


et  archangelorum  choris  interesset,  alli  virtutum, 
principatuum ,  potestatum  ordinibus  admisceren- 
tur,  alii  dominationum  tbronorum,  cberubim  et 
seraphim  consortio  et  contubernio  gauderent ;  alii 
principaliier,  ut  diximus,  Patris,  ct  Filii  et  Spiritus 
sancti  perpetua  visione  fruerenlur.  Hxc  prctiosa 
munera,  hasbenedictiones  Rexet  Dominus  n<>ster 
David  Deo  Patri  dono  dedit.  Pulchreque  post  tam 
praeclaram  victorlae  paimam  mors  Sauiis  describi- 
tur. 

Factum  «sf,  inquit,  post  mortem  Saulist  ut  Da* 
vid  reverteretur  a  ecede  AmdleCf  et  mansit  in  Sfce^ 
leg  duos  dies,  Jn  die  autem  tertia  apparuit  homo 
di  castris  Saut  veniens  veste  conscissa,  et  pulvere  ^ 
eaput  aspersus,  In  duobus  diebus  tempus  illud,  quod  * 
ante  legem  ctsubicge  erat,  accipi  potest ;  lerfta  vero 
die  '«empus  gratix,  quo  factum  magnum  memorabile 
factor  coeli  et  terrae  pere^it,  exprimilur,  quando 
passus  et  mortuus ,  lertia  die  resnrrexit,  et  ex  hoc 
mortem  Saulis,  id  esl  diaboli,  voluit  pncdicari,  quod 
est  ulique  praedicare  regnum  Dei.  ttomo  autem  ille 
de  eastris  421  ^^^^  veniens,  conscissa  vcste,  el  pul- 
tere  caput  aspersus  milites  illos  designat,  qui  ad 
ctistodiam  Dominici  sepulcri  deputati  erant.  Ilorum 
vestls,  ut  ita  dicam ,  integra  erat,  quando,  quod 
Christus  resurrex'.sset,  prxdicabant  conscissi  vero 
veste,  et  pulvere  caput  aspersi,  quando  pulvere  ava- 
ritlae  devicti  et  pecunia  corrupli  a  veritatf ,  quam 
pridein  profhebantur  (recesserunt).  Qui  videlicet  j) 
bomo  postmodum  jubentc  David  occiditur,  sicut  in 
conse^iuent.bus  dcclaralur : 

Vocans,  inquit,  David  unum  de  pueris  suis  ait : 
Aceedens  irtue  in  eum.  Qui  percussit  itlum  et  mor" 
tu,us  est.  Puer  iste,  quem  vocat  David,  ordo  est 
apostolicus  pcr  orbem  terrarum  ad  pi*xdicanduin 
niissus,  qui  accedens  in  illum  populum  irruit,  qui 
Chrsto  nccdum  credidit,  et  percussum  occidit, 
quando  gladio  verbi  Dei  mori  iii  eo  feliciter  fecit, 
quidquid  adhuc  infidelitatis  et  dubietatis  in  cordi- 
bus  eoruin  residui  erat. 

Per  mundum  itaque  universom  praedicata  resur- 
rectione  cjusdem  r«gis  victoriosissinii,  bcne  in  typo 
bujus  rei,  pro  quo  cuncti  lactamur,  sobditur  quia 


sancta  scilicet  Ecclesia,  conjuf^ium  et  nuptias  celc- 
brat. 

Post  expletioncm  autem  senarii  numeri,  id  est 
finito  et  consummato  saecolo,  super  cmnem  Israel  et 
Judam  regnabit  in  Jerusalem ,  quando  universis 
electis  suis  ad  se  congregatis  ipse  universorum  Rcx 
et  Dominus  in  omnibus  ct  super  omnes  regnabit, 
et  perpetua  su!  visione  aelerndliter  satiabit.  Ad 
quam  satietaiem  perducat  nos  Dominus  noster  Je- 
ius  Cbrislus,  qoi  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  v.tH 
et  regnat  per  omnia  sarcula  saeculorum.  Amen 
423  HOMILIA  XLVI. 

IN  DOHIKICAII   IN   ALBIS  PRIIIA. 

Dum  esset  sero  die  illo  una  Sabbatorum^  et  fores 
esient  ciausce ,  ubi  erant  disciputi  congregati  propter 
metum  Judaorum^  venit  Jesns,  et  stetit  in  9nedio  e9' 
rtffn,  et  dicil  eis  :  Pax  vobis  {Joan.  xx). 

Resilrrectionis  Dominicae  sacrameNturo,  quam 
semel  factam  annua  soleronitate  recolimus  propter 
spem  genieralis  resurrectionis,  quam  in  futuro  ex- 
spectantiis,  significat  nobis  lllain  resurrectionem, 
qua  electos  suos  Dominui  omnipotens  mirabiii  sua 
elementia  quotidie  de  morte  ad  vitam,  de  peccatis 
et  viliis  ad  bonam  et  laudabilem  resuscitare  digna- 
tur  conversalionem.  Quali  autero  ordine  hanc  in 
nobis  resurrectioncro  operatur,  hujus  Evangelicae 
lectionis  vcrbis  instruimur  et  docemur.  Ait  enim 
cvangelista . 

Cum  esset  lero  die  illo  una  Scbbatorum^  et  fores 
essent  ctausa^,  nbi  erant  discipuli  congregati  propter 
metum  Jndaorum.  Sero  fil  in  homine,  cuin  pcr  pr.e- 
venientem  Dei  gratiam  agitur,  i:t  paulatim  ad  .sui 
ipsius  cognitionein  possit  pervenire,  et  iiiutileui  ct 
infrucluosam  vilam  suam  cordis  oculo  considerare, 
qua  diligentcr  considcrata  jucunditas  et  prosperltas 
saeculiii  incipiat  amai-escere  ct  tenebrcscere.  Iliide 
dicitur  in  Genesi  :  Et  factum  est  vespere  et  mane 
dies  unus  ( Cen.  i ,  5 ).  In  vcspere  cognitio  sni , 
in  roane  cognitio  Dei  potest  accipi.  Nam,  dum  boinu 
attendere  CQrperit  et  considerare,  quali  et  quaui  in- 
a^timabili  clcmentia  eum  Dominus  in  peccatis  suis 
supportaverit,  peccantom  non  deserueril,  incipit 
sibimetipsi  m  miquitatibus  suis  dispUcere,  et  volu- 


SM  HOMILI^  D0MINICALE9.  810 

plalcs  saeculi,  quas  prius  amaveral,  propier  Deura  A  per  graliam  suam  prjesliteril,  illts  quoque  manus 


«oiilcmnere  ct  despicere.  Sunt  namque  nonnulli, 
quos  tmta  pictnte  ac  benignitate  diligii  ct  ampte- 
ct.tur  Deus,  ut  patienter  et  longaniniiter  eos  ex- 
spcrtet,  donec  transactis  et  completis  desideriis  et 
Toliiptaiibus  suis  si:a  sponte  ad  ipsum  convertantur. 
424  ^^s^  is^"^  vespere  sequitur  mane ,  de  quo 
ct  hic  dicitur  die  illo  quia  dc  cognitione  sui  ad  Dei 
cognitionem  pcrvcnit,  in  quo  die,  in  qua  illumina- 
tione  et  cognitione  Deum  diligere  et  pure  amare  in- 
cip!t.  Diem  Ulum^  illam  ulique  illuminationem  non 
incongrue  sequitur  una  Sabbaiorvm,  In  una  Sabba^ 
torum  intelligi  valent  Lona  opera  sive  virtutes.  Non 
ciiim  dicit :  Una  Sabbati,  sed  una  Sabbatorum  quia 
ex  illa  illuminatlone  non  una  virtus  acquiritur,  sed 


et  latus  ostendtt,  Per  manus  operatio,  per  latn$ 
snncta  conversatio,  ad  quam  venire  et  in  qna  ope- 
rari  debct,  potest  figurari.  Oslendit  ei  DominuB  m«- 
9ttt«,  dum  bona  opera,  in  qi/ibos  M  exereere  in  spi- 
ritali  palxstra  debeat,  demonstrat.  6$t$ndHil  latn$, 
sanctam  scilicet  conversationero,  in  ^qiui  a  tumuUu 
et  strepitu  mundi  lateat,  el  in  qua  certare  et  milf« 
tare  pro  Dei  aniore  satagat^  Curo  igtturad  sanclam 
conversationem  venerit,  et  se  in  bo&is  operibos 
exercitaverit,  rccte  mox  subd.tur : 

Cavisi  sunt  ergo  disdputi  riso  Domino.  Quale 
quantumque  gaudium  habeant  et  possideant  qui 
Dominum  in  interioribus  sensibus  suis  viderint, 
norunt  qui  sunt  experti.  Vident  nempe  Dominum 


virtutes  virtutibuscumulantur,  unibonooperimulta  B  in  semet  psis,  vident  Dominum  in  bonis  praelatis» 


bona  et  sancta  opera  accedunt  et  suflfragantur.  Post 
unam  Snbbatorum  convenientcr  scquttur  : 

Et  fores  essent  clausas  prcpter  metum  Judaorum. 
Cum  enim  sero  in  homine  factum  fuerit,  cum  vo- 
luptatem  sxculi  mcntis  despectu  calcaverit,  et  iii 
cordis  illuminatione  cognitionem  Dei  ct  sui  habu- 
erit,  et  de  virtute  in  virtutem  per  bona  opcra  pro- 
fci^erit,  claudit  demum  Deo  adjuvante  fores  suas 
propt^r  metum  Judceorum,  In  JudwiSt  malignos  spi- 
ritus  intelligere  possumus,  qiii  perversis  et  mali- 
gnis  suggesiionibr.s  suis  nos  aggrediuntur  et  impu- 
gncnt.  Igitur  proptnr  metum  Judworum,  id  est  ma- 
ligiioruni  spirituum  claudcnds  sunt  fores  utriusque 
Loniinis,  interiores  videlicet  sensus  et  exteriores, 


vident  Dominum  in  sancta  conversation^  fideiium 
cum  eis  commorantium,  vident  qiioque  Dominum^ 
in  sacra  Scriptura,  in  quibus  omnlbus  viso  Domiiio 
exsultant  et  tripiidiant  magno  gaudio.  Sequitur  : 

426  ^^<'  ^'^  iterum :  Pax  vobis,  Viso  Domino 
pax  secunda  tribuitiir,  cum  pax  de  vitiis,  pax  de 
came  propria  datur,  ut  rore  sancti  Spiritus  homo 
refrigeralus  nequaquam  ultra  ad  illicita  peccata  la- 
batur. 

Sicut  misit  me  Pater,  et  ego  mitto  vos.  Dominus 
Jesus  Cbristus  a  Deo  Patre  in  bunc  mundam  ad 
nos  missug  omnes  tribulationes  ct  angusUas » 
tentationes  et  passiones  quas  in  hac  vita  pati  et 
sustinere  putcst  homo,  prxter  sola  peccata,  pro 


interiores,  ne  mala  desideria  et  perversse  voluntates  ^  nobis  cst  passus.  Nam  quidquid  pro  se  pati  de* 


aditum  cordis  aperlum  inveniant ;  exteriores,  ne, 
snggerentibus  malignis  spirilibus,  ad  camalia  et  ini- 
qua  cp?ra  corruant. 

Vbi,  inquit,  erant  discipuli  congregati,  iJbi  sic,  ut 
prxdiximus,  fores  clauduntur,  ibi  disciputi,  l)oni  et 
ut!les  sensus  per  Dei  gratiam  eongregantur^  in  quonim 
medio  venil  Jesus^et  425  ^tans  in  medio  dicit  ets: 
Pax  vobis,  Venire  Jerum  eu  visitatio  consotationis 
ejus.  Venit  Jesus  ad  quosdam,  in  quorum  tanien 
medio  non  stat ;  qiios  quidem  ad  horam  ad  pecca^o- 
runi  suonim  cognitionem  monet  et  excitat  ,  sed 
transcunte  tempore  vistationis  ct  cogniiionis  sux 
ad  peccata  redcunt  ac  si  ca  ininime  cognovissent 
€t  p!anxisscnt.  In  his  vero  quos  suos  in  xteina  d 
pneJestinatione  sua  pncscivit,  quosque  eo  ordine , 
iit  jam  dictum  est,  in  vlla  sua  provexerit  et  clarl- 
iicaverlt,  ad  eos  pcr  dispositionem  et  dispcnsatio- 
nem  suam  venit,  stabilcmquc  statum  salutis  in  eis 
facit.  Stat  in  medio  eorum,  dum  in  intinio  cordis 
eorum  requiescens  stabilem  statum  salutis  operatur 
in  eis ,  dicitque  eis  :  Pax  vobis,  Dicerc  Jesu  fa- 
cere  ipsius  cst,  cum  pacem  dat  de  mundo,  ut  ncc 
prosperis  hiijus  sxculi  homo  moveatur  nec  advcrsis 
prospera,  hoc  est  humanas  iaudcs  conlemnnt  ct 
despiciat  adversa  vero,  irrisiones  et  opprobria  pro- 
pter  Dcum  non  formidct.  Scquit.ir  : 

Et  cum  hoe  dixissett  ostendil  eis  manm  et  latus, 
Uuibus  Dominus  hoc  dixerit,  qtiibus  hauc  pacein 


buerat  homo,  tanlum  susccpit  in  seipso,  ita  ut  per 
omnia  tenlaretur  ut  liomo  pro  simiiitudine  alsque 
peccato.  Tali  modo  et  nos  mittimiir  a  Domino,  u^ 
in  praesenti  vita  tribulationibus,  angustiis  et  teota- 
tionibus  variis  conteramur,  donec  transcursis  et 
devictis  hujiis  vit»  laboribus  et  aeriimnis  ad  regnum 
ipsius  perveniamus.  Qiii,  elsi  exeuiplo  Dominico  in 
tentationibus  nostris  culpa  carere  non  possumus» 
ut  sine  peccato  simus,  sicut  ilie  sine  peccato  fuil 
in  hoc  mundo,  per  misericordiam  lanicn  suain  ita 
nobis  ipse  coopei-aiur,  iit  in  tentationibiis  nostris 
laqueis  et  deccptionibus  diaboli  non  succumbamus» 
nec  ab  eis  penitus  obruainur.  Sequitur  : 

Iloc  cum  dixisset ,  insufftavit  et  dixit  eis  :  Acct' 
pile  Spiritum  sanctum :  quorum  ^emiseritis  peccata^ 
remittuntur  eiSj  et  quorum  retinuetttis^  retenta  sunt, 
Post  pcricula  lentationum  ct  tribulationum  sequi- 
tur  gratia  inlimae  consolationis  et  diilccdinis,  quam 
per  Splritum  sanctum  suiim  insuffat  et  inspirat  ele- 
ctis  siiis,  dicens  eis  :  Accipite  Spiritum  sanctum; 
qnorum  remiseritis  peccata,  remitluntur  eis,  et  quo^ 
rum  reiinueriiis^  retenta  sunt,  Inundante  gratia  di* 
vinx  visilationis  et  dulcedinis,  tanta  a  Domino  be- 
nclicia  piicstantur  elcctis,  ut  peccata  et  deiicta, 
qu:n  tempore  pune  orationis  in  ainaritudine  cordis 
sui  perfecte  cognoscunt,  defler.t  et  pocnitent,  mise- 
ralione  divina  remittantiir  eis.  Ipsi  quidem  primura 
remittunt,  id  est  remilti  sibi  faciunt  ea,  duro  pro 


8tl  ,  .       VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  ^         81« 

eis  iDtimo  cordis  dolore  et  contritione  in  lacrymis  A  formem  sancti  Spiritus  gratiam  in  se  continet.  Nam 


se  Domino  mactantes  afficiunt.  Remittuntur  quoque 
eis  a  Dominb,  ciim  post  laborem  el  po^.nitentiam  ve- 
ram  consequontur  indulgenliam.  427  ^^  qu§rum 
retinueritiSf  retenta  tunt.  Peccata  Ycro,  quae  reti- 
nuerint,  hoc  est  a  quibus  perfecte  relaxari  et  eroun- 
dari  non  polueriut »  tanta  virtus  et  fortitudo  eis 
subministratur  a  Domtno,  ut  baec  inter  semetipsos 
ita  cohibeant  et  retineant  ut  nequaquam  eis  prae- 
Taleant ,  sed  sub  eis,  id  est  sub  potestate  eorum 
sic  retenta  iini  ut  ullerius  ad  aperta  et  illicita  flagitia 
non  corraant.  Sequitur : 

Tkemas  autem  unus  ex  duodecim,  qui  dicitur  Di- 
dtjmus,  nen  erat  cum  ets,  quando  venit  Jesus.  Tho- 
mas  abysius  interpretatur,  quo  nomine  perfectus 


ex  tribus  et  quatuor  septenarii  numerus  consjstit, 
qui  eisdem  parlibus  multiplicatus  in  duodenarium 
surgit.  Congrue  satis  boc  numere  donorum  coele- 
slium  plenitudo,  et  vera  vit»  exprimi  valet  per- 
fectio.  Sequitur : 

Qui  dicitur  Didymus.  Hoc  verbum,  dicitWy  pras- 
sentis  est  temporis.  Et  juste  praesens  tempus  ad  Dt- 
dymum  ponitur,  quia  quandiu  in  bac  mortali  carne 
vivitur,  mens  bominis  quadam  dubietate  confun- 
ditur,  modo  ad  amorem  Conditoris  suspirat,  modo 
amor  saeculi  suspirantem  retardat,  modo  conslanter 
et  intrepide  bona  agere  incboat,  modo  forraidat, 
ne  bene  inchoata  consummare  valeat,  dicens  intra 
semetipsum  :  Haec  et  illa  virtutum  opera  aggredere. 


liomo    el   in   Deo  confortatus ,  qui  tali ,  ut  jam  B  et  pro  Deo  laborando  bonis  operibus  fortiter  insiste. 


dictum  est,  ordine  in  vita  sua  processit,  flgurstur. 
De  hoc  abysso  recte  canimus  in  psalmo  :  Abyssus 
abyssum  invocat,  Abyssus  invocat  abyssum,  cum 
perfectus  bomo  oculis  mentis  suae  abyssum  miseri- 
cordiae  et  judlicii  Dei  praeponit ;  abyssum  miseri- 
cordise  invocat,  cum  subtili  consideratione  atten- 
dit,  quam  multos  omnipotens  Deus  peccatis  gravibus 
involutos  juxta  terminum  vitae  suae  per  misericor- 
diam  suam  ab  iniquilate  ad  justitiam ,  ab  amore 
saeculi  ad  aroorem  suum  converterit.  Invocat  etiam 
abyssum  judicii,  quando  mente  sollicitapensat  quod 
nonnuUi  per  innocentiam  vitae  videntur  decorati, 
qui  tamen  in  (ine  suo  reprobantur  per  occulti  dis- 
pensationem  judicii.  Tali  consideratione  cum  per- 
fectus  homo  die  noctuque  semetipsum  occupat,  alio- 
rufB  finem  considerans  semper  ad  seipsum  recurrit, 
divinorum  judiciorum  abyssum  timet,  timeus  humi- 
liatur,  et  jam  \d%  operibus  suis  gloriam  extrinsecus 
non  quaerit,  sed  in  superni  adjutorii  protectione 
spem  suam  ponit. 

Ille  profecto  qui  sic  conversatur,  unus  ex  duo^ 
decim  dicitur,  quasi  dicatur  unus  de  perfectis.  In 
sacra  autem  Scriptura  quando  unus  ponitur,  per 
hoc  simplicis  animi  virtus  plerumque  designatur. 
Unde  in  principio  libri  Regum  legitur :  Ftit^  vir  unus. 
Unus  enim  in  multos  dividi  non  potest :  et  ideo  non 
incongrue  unus  dicilur,  qui  intentione  animi  sui 
ad  diversa  non  derivatur,  qui  in  adversis  et  prosperis 


Rursumque  fragilitate  carnis  devictus  recogitat  : 
Noli,  inquiens,  teraetipsum  decipere  inchoando  boe 
quod  non  potes  perficere.  Sensus  autem  hominis 
exteriores  ejusdem  dubietatis  perniciosi  valde  sunt 
cooperatores ,  qui  ab  agnitione  divina  interiores 
frequentissime  impediunt.  Unde  recte  dicitur  :  Qui 
non  erat  cum  eis,  id  est  cum  exterioribus,  quandp 
venit  Jesus, 

Congratulantes  ergo  dixerunt  ei  alii  discipuli,  Per 
ditcipulos  interiores  hominis  sensus  accipere  pos* 
sumus,  429  Qu<>s  beatus  bomo  instabilium  cogi- 
tationum  obstaculis  praepeditos,  alios  cflicere  sat- 
agit,  quatenus  intra  semetipsum  coliecti  et  sacris 
,  meditationibus  dediti  ad  coeleste  desiderium  inno- 
'  ventur.  Praelibata  tandem  supemae  visitationis  dul- 
cedine ,  quid  sensus  hominis  dicant ,  audiamus  : 
Vidimus  Dominum,  Haec  verba  loquitur  invisibilii 
lingua  conpunctionis  et  internae  congratulationis » 
qua  tunc  sensus  bominis  replentur,  cum  intemi 
gaudii  suavitatem  degustare  merentur.  Sed  quia 
huic  qui  ad  perfectionem  tendit,  semel  praegustata 
divinae  dilectionis  suavius  non  suilicit,  recte  sub- 
ditur : 

Bespondit  Thomas :  Nisi  vtdero  in  manibus  ejus 
figuram  [Vulg.  fixuram]  clavorum.  Per  clavos  intel- 
ligi  possunt  praecepta  Dominica,  Salomone  atts- 
stante,  qui  ait :  Verba  sapientium  sicut  stimuli^  et 
quasi  clavi  in  altum  defixi  (Ecc/e.  xii,  ii).  Si  ergo 


idem  pennanet,  in  prosperis  non  erigitur,  in  428  D  <^l3vis  comparantur  verba  sapientium,  eo  quod  per- 


adversis  non  dejicitur.  Vnus  non  est,  quem  nunc 
superbia  inflat,  ira  perturbat,  nunc  vana  gloria  de- 
leclat,  nunc  odium  et  invidia  contra  proximum  la- 
cerat,  imo  duplex,  magis  triplex,  multiplex  dici  po- 
terit,  quia  circumquaque  dividitur,  dum  singuiis 
quibusque  vitiis  subjacere  non  renuit.  Igitur  qui 
Thomas,  id  est  abyssus.  exstat  per  occultorum  ju- 
diciorum  considerationem ,  unus  per  simplicem 
mentis  intenlionem ,  bene  ex  duodecim  esse  de- 
scribitur  propier  vitae  perfectioucm.  Undc  duode- 
cim  apostoli  sunt  electi,  ut  ex  ipsius  numeri  per- 
fectione  daretur  intelligi  quod  illi  prae  cunctis  mor- 
talibus  summa  perfectione  essent  praedili.  Numerus 
iste  commune  quid  cum  septenario  babet,  qui  septi- 


transeant  atque  compungant  corda  audientium, 
quanto  magis  illius  verba  qui  ipsa  est  Sapientia? 
Porro  ciavorum  figura  ipsa  est  praeceptorum  inteili- 
gentia.  Manus  Dominicae,  in  quibus  videntur  bae 
clavorum  figurm^  operationes  sunt  divinae.  Desideraf 
ergo  quiUl)et  beatus,  ut  in  manibus  Christi  figuram 
clavorum  videaty  ut  rectam  praeceptorum  intelligen- 
tiam  habeat,  et  eam  utiliter  intelligens  imitari  va- 
leat  exemplo  Salvatoris  nostri,  de  quo  scriptum 
est :  Quia  [cod.  quoi]  caspit  Jesus  facere  et  docere 
{Act.  I,  i). 

Et  mittam^  inquit,  manum  meam  in  latus  ejus.  Per 
latus  Christi  Ecclesiam  possumus  intelligere,  quae 
conjuncta  esl  ei  in  crucci  effluente  sanguine  et  aqua 


StS  HOMILtiE  DOHINICALes.  ,^  .  Sl4 

cx  ejus  latere.  Non  sufficit  igitur  perfecto  bomini,  ul  a  nunquam  perfecte  possunt  claudi.  Modo  enim  clau- 


mandata  Domini  inteiligat,  et  operetur,  nisi  et  ma" 
num  suam  in  iatus  Domini  mittat^  id  est  aliis  qui- 
busiibet,  in  Ecclesia  positis,  operibus  suis  et  exem- 
plo  prodesse  valeat. 

Et  mittam  digitum  meum  in  locum  clavorum.  Per 
digitum,  qui  in  locum  clavorum  mittendus  est,  signi- 
ficatur  discretio  mentis  et  rationis,  quae  ita  intei- 
lectum  et  opera  distinguere  et  examinare  debet,  ut 
cor  hominis  faciat  locum  clavorum^  id  est  mandato- 
rnm  Domini,  ut  ita  caute  omnia  discemat,  430  ut 
Mec  de  intelligentia,  nec  de  bona  operatione,  nec  de 
proximorum  aediflcatione  gloriam  quxrat,  non  va- 
nitaii  et  superbiae,  sed  illi  soli  a  quo  est  ascribat. 
Dicatergo  quilibet  beatus,  ad  veram  perfectionem 


duntur,  modo  aperiuntur.  Clauduntur  qcldem,  dum 
ad  quaerendam  gratiam  Dei  aliquando  ad  se  intrt 
se  coliiguntur ;  aperiuntur  iterum,  dum  ex  oppri« 
mente  caruis  sarcina  ad  exteriora  relabuntur.  Sed 
ct  evoluto  oclavo  die,  generali  videlicet  resum* 
ctione,  dum  ita  clauduntur  ^iod  ad  nullius  unquam 
mutabilitatis  corruptionem  v^abontur,  veMi  vero 
Je$u$,  et  $tat  in  medio,  quia  perpetuae  statum  salutis 
ita  firmat  in  electis  suis,  quod  nec  in  anima,  nec  ia 
corpore  quidquam  quo  beatiludo  eomm  perturbe- 
tur  ultra  eis  accidere  poterit.  Ibi  vere  tertiam  eis 
pacem  ofiert,  pacem  videlicet  a  diabolo,  quaro  in 
hac  vita,  quandiu  vixerant,  nunquam  habere  pote- 
rant,  quia  nulla  ejus  periidia,  nulla  ejus  ullra  eot 


tendens  :  Ni$i  videro  in  manibu$  eju$  figuram  clavo-  ^  nocere  vel  inquielare  poterit  malitia.  Posiquam  ter- 

tiam  hanc  pacem  dederit,  qua&i  sub  exemplo  Tbt» 
mae  cuique  electorum  suorum  in  aeterna  beatitudiiie 
Jirmato  dicit : 

Infer  digitum  tuum  huc,  Per  digitum  intelligitur 
discretio.  Et  est  quasi  dicat :  Quandiu  fragili  cir- 
cumdatus  carne  in  aerumnosa  transactae  mortalitatis 
laborasti  certamine,  eras  huc  et  illuc  (necessaria 
enim  erat  t  bi  discretio),  nunc  ad  corpus,  nunc  ad 
spiritum,  modo  ad  exteriora  regendaet  disponenda, 
modo  ad  interiora  et  spirilualia  meditanda  et  discer- 
nenda.  Sed  quia  ab  his  omnibus  nunc  liberatus  et 
et  expeditus,  infer  digitum  tuum  huc^  irifer  vim,  dis- 
cretionem  et  rationem  mentis  tuae  ad  contuendam 

,  et  discemendam  magnitudinem  miserationis  men. 

'  Infer  digitum  tuum  huc  ad  me,  il6i  spiritus  tuus  con- 
firmatus  in  aetema  beatitudine,  in  mea  sempiteri^a 
visione  gaudeat  et  laetetur,  ubi  corpus  tuum  aetem» 
immortalitatis  claritate  glorificatum  nullo  indigety 
quo  sustentetur. 

Et  vide  manu$  mea$.  Vide^  inquam,  et  considert 
mirabilia,  quae  ostendi  in  te  omnipotentiae  et  pietatit 
meae  432  opera.  Si  quando  enim  in  illa  vita  lau- 
dabiiiter  vixisti,  si  quando  ex  operibus  tuis  mibi 
complacuisti,  manus  tuae  et  manus  meae  pariter  fe* 
cemnt,  quia  tua  et  mea  opera  fuemnt,  seU  quod 
jam  factum  est  in  te,  totum  est  ex  me.  Vide  manu$ 
mea$y  vide  quis  ego  sim;  considera  quid  inte  face- 
rim,  quia  quod  de  homine  mortaii  homo  immortalis, 


mm,  id  est  nisi  eo  usque  profecero,  ut  praecepta  Dei 
'  intelligam,  el  imitator  Christi  in  operibus  ejus  exi- 
ttam ;  et  mittam  manum  meam  in  latu$  eju$t  id  est 
jpse  etiam  aliis  exemplo  bonae  operationis  in  Eccle- 
tia  Dei  prodesse  studeam,  et  tunc  ad  istud  medium 
pertingam,  ut  mittam  digitum  meum  in  locum  clavO'- 
mm,  quod  est  cor  roeum,  ut  ita  discemam  inter 
•pera  Dei  et  opera  mea,  ut  neque  de  intellectu  sive 
operis  effectu,  vel  aliorum*  de  meo  exemplo  profectu 
nihil  mihi  ascribam,  sed  ei  a  quototumest  attri- 
buam,  nisi,  inquam,  haec  omnia  in  me  ipso  expertus 
foero,  non  credam,  hoc  est  nunquam  stabilis  ero, 
nunquam  veram  fidem  Deo  creatori  meu  persolvere 
potero.  Quae  nimirum  perfectio  et  potestas  beatitu- 
dinis,  quia  vix  aut  nunquam  in  hac  vita  potest 
acquiri,  sed  in  futuram  vitam  reservatur,  ubi  plene 
eC  perfecte  electis  Dei  debetur,  recte  subjungi- 
tor  : 

Et  po$t  die$  oeto  iterum  erant  di$cijmli  tiida,  et 
Tkomae  cum  ei$.  Sex  diebus  decurrit  omne  tempus 
vitae  praesentis.  Septima  dies  significat  requiem  ant 
mamm,  in  qua  electi  Dei  deposila  camis  sarcina 
cum  Christo  iu  aetemae  pacis  et  securitatis  gaudent 
gloria.  Die  vero  octava  generalis  resurrectio  nota- 
tur,  in  qua  resumpto  corpore  sanctorum  animae 
plena  et  perfecta  remunerantur  beatitudine.  Po$t 
dies  octo,  post  diem,  inquam,  resurrectionis  vere 
intus  $unt  discipuli,  quando  interiores  et  exteriores 


tensus  hominis  sub  disciplina  Dei  jam  veraciter  D  ^^  homine  infirmo  et  fragili  homo  beatus  aetemae 


constituti,  ab  omnibus  istis  exterioribus,  quibus 
nunc  occupantur,  prorsus  liberati  ita  Deo  uniuntur, 
et  in  solius  Dei  amore  figuntur  et  slabiliuntur,  quod 
nec  minimo  unquam  cogitationis  excessu  ab  eo  se- 
parantur.  Ibi  est  etiam  Thoma$  cum  ets,  occultorum 
videlicet  judiciorum  Dei  consideratio,  quia  judicia 
Dei,  quae  in  hac  vita  nunquam  comprehendere,  ad 
quoram  profunditatem  contuendam  in  hujus  mor- 
talitatis  miseria  nunquam  potuemnt  pertingere,  ibi 
481  ^^  ^^  perfecte  incipienl  agnoscere,  ibi  per- 
fKle  impiebitur  quod  sequitur  : 

Vemt^  inquit  evangelista,  Je$u$  janui$  c/austf,  et 
9$etit  in  medio,  et  dixit :  Pax  vobi$,  JanuoB^  quod  sunt 
isterioret  exterioresque  sensus  hominis,  in  hac  vita 


incommutabilitatis  et  incorruptionis  gloria  donatus 
et  firmatus  es,  manu$  meas  sunt,  nihil  tibi  in  hoc  i^e- 
cum  commune,  sed  ex  me  factum  est  in  te  absque 
te.  Vide  ergo  manu$  mea$y  et  affer  manum  tuam^  et 
mitte  in  latu$  meum.  NuIIo  amplius  laboris  taedio  fa- 
tigaberis,  sed  omnem  tuam  operationem  vertt  in 
quietem  contemplationis,  totum  te  transfer  in  gau- 
dium  et  claritatem  aetemae  meae  visionis. 

Et  noli  e$$e  incredulus,  $ed  fideli$.  Dum  fuisti  in 
corpore,  eras  aliquando  credulu$t  aliqnando  erat 
incredulu$f  quia,  etsi  quando  in  bonae  actionis  stu- 
dio  stabilis  fuisti,  mentis  instabilitate,  instabiii  co- 
gitationum  vanitate  evagando  ab  interna  fidelitate» 
quam  erga  me  habere  debuerasi  plerumque  deci* 


m  TEN.  GODEnapi  AZBATIS  AD.\fONTEKS!S  516 

di$li.  i^  qiiia  jam  proTCii  te  ad  clariialein  mcsD  A  nieus  et  Deu$  meus.  Ilic  non  ponitur  Thomas^  qni  di^ 

citur  Didymus,  sed  l.^nlum  Thomas,q\u2i  oinnis  434 


perpetnilatils,  retnovebitur  a  te  omnis  Toluntas  in- 
crcdutifatts,  omnis  Toluntas  instabilitatis.  Eris 
amodu  fidelis,  quia  toiis  sensibus  tuis  m  mea  dile- 
•ctione  lixus,  totis  animae  et  corporis  desidcriis  et 
afTcctibus  mibi  adhaerebis,  mihi  aeternaliter  com- 
roanebis.  Ut  eniin  audenter  dicani,  Petrus,  Paulus 
et  caeteri  dancti  Del»  ilcet  jam  in  aeterna  quiete  cum 
Ghiisto  gaudeant,  necdum  tamen  perfecte  ad  hanc 
fldelitatem  pervenerunt,  quia  quandiu  aliquid  extra 
Deuni  cogitant,  quandin  dcsiderio  rehabendi  corpora 
siia  «TSiuant,  licet  modicum  sit,  idipsum  tameii  de- 
sideriuni  plenitudinem  dilectionis  Dei  ex  paite  in 
eis  retardat  et  iinpedit ;  sed  cum  resumplo  in  fme 
mundi  corpore  carne  simiil  et  anima  beata  immorla- 


ibi  dubitatio  cessabit,  ubise  Deus  Pater,  Deus  Filius, 
et  Dcus  Spirilus  sanctus  verc  et  pcrfecle  electis  suis, 
sicutiest,  manifestabit.  Dicinius  quidem  niinc  :  Z>o« 
minus  meus  el  Dens  meus,  scd  qiiasiintciicbris.  Crca« 
torem  eiiim  Redempiorem  nostrum  conntcmur  et 
credimiis,  necdum  tamen,  sicuti  est,  obsistentc  et 
impedienteumbra  mortalitatis  perfectecognoscimi:s. 
Sed  cuin  oculo  ad  oculum  cura  videl^imus  siciiti  est, 
cum  incxstinguibiii  (lamma  dilcclionis  ejiis  pcrfeclc 
succensi  fiierimus,  quod  nec  minima  cogitatione  in 
spiritu,  nec  aliqua  quac  ci  contraria  sit  aclione  in 
corpore  a  clariiate  visionis  ejus  separari  poterimus 
tunc  vcrecorpore  ct  spiritu  inlxtiliaetcxsultatione 


litate  vestienlur,  et  nihil  erit  quo  vel  minima  ain-  B  a:lemalitcr  proclamabinuis  :  Domiuus  meus  et  Deus 


plius  rogitationc  ab  amore  Dei  retardentur.  Nunc 
Tcre  implelitiir  quod  sequilur  :  Respondit  Tho- 
mas  et  dicit  ei :  Dominus  meus  et  Deus  meus. 

433  Possiimus  et  alio  inodo  ha;c  eadem  verba  in- 
tc?jgere.  Inferdigilum  luum  huc,  et  vide  manus  meas^ 
$1  affer  mamim  luam,  et  mittein  latus  mefcni,  et  noli 
esse  incredttlus^  sed  fidelis.  In  tribus  bis  verbis,  sci- 
licct  huc,  manibus,  latere,  totam  siinul  sanctara  Tri- 
nUatem  possuiuus  accipcre.  Jnfer,  inquit,  digitum 
tuum  huc.  Per  digitum  intelligitur  discrctio,  et  est 
quasi  dicat :  Dum  aihuc  in  carne  vixisti,  in  fide  tua, 
qua  ad  hanc  quam  jam  adeptus  es  deternitatis  glo- 
riam  laborasti,  quiedam  libi  praeposita  crat  discre- 
tio  de  Patre,  de  Filio,  de  Spiritu  sancto,  hoc  est  ut 


meus.  Tunc  eniw  perfecte  cognoscemus  qua  onmi- 
potentiaet  inagni(icentia  divinitatis  suic  nos  crcavit» 
qua  elementia  ctdulcedinc  humanitatis  sux  nos  li- 
beravil.  Hajc  enim  visio  ct  perfecta  Dei  cogiiitio 
Tcrc  est  vila  setema,  qucmadmodum  ipse  Dominus 
in  Evangelio  dicit :  llax  est^  inqutt,  vita  wterna,  ut 
oognoscant  te  solum  verum  Deum,  ei  quem  misisti  Je- 
sum  Chrihtuw  {Joan.  xvii,  5).  Ibi  vcrc  inefTabiii  ge- 
ntre  locutionis  ciii<|ue  clectoruin  suorum  quasi  in 
h«c  ^'«rba  loquitiir  diccns : 

'  Quia  vidisti  me,  credidibti.  Ac  si  dicat :  Quid  me 
Creatbrcm  cl  Redemploi'oi!i  luuin,  sicut  scir.pcr  de- 
sidcrasVi,  ii:  perpetuitale  et  gloria  magninccntia*  iiieae 
vidisti,  Xdco  credidisti,  idc»  ac  hancslabilitatem,  ad 


—  — , ,  —   -, „         -  -  , , 

crederesin  Patrem,  crederes  inFilium,  crederes  in  ^  istam  quani  ultra  inecum  sine  dolore,  sine  defectu 


Spiritum  sanctitm  ;  sed  hanc  Adei  tuae  discretionem, 
quae  tunc  quodammodo  erat  illuc,  infer  modo  huc 
quas  tunc  eratextra  te ,  infer  modo  huc  intra  te. 
Agnosce  modo  in  re  et  perfecta  veritate  excellentiam 
el  majestatem  Dei  Patris,  qiiam  in  illa  vita  nunquam 
cognovisti,  nisi  qiiantum  fide  et  spe  comprehendere 
potuisti.  Ei  vide  manus  meas  agnosce  opera  mea, 
agnosce  jam  in  re  individuaiu  illam  qiiam  in  illo  sae- 
culo  nimquam  agnoscere  potuisti  uiiionem  divinita- 
tis  et  humanitatis  meae.  Vide  jam  et  considera  qua 
pietatis  meae  clementia  coaeternus  Patri  in  esseiitia 
divinitatis,  factus  propter  te  honio  iii  utero  Virginis 
matris,  Redemptor  tuus  factus  siin  in  humilitate  su- 


habiturus  es  xternae  beatitudinis  nrmilatem  perve- 
nir^  meruisti.  El  quia  sola  est  lidcs  ct  spes,  qiuc 
elcctos  Dei  in  hujus  vitne  miscria  laboranlCs  propter 
Deum  ad  hujus  beatitudinis  provehit  pncinium.con- 
tinuo  raanifestat,  cum  subjungit : 

Beatij  qui  non  viderunt,  et  crediderunt.  Ac  si  dicat : 
Beati  qai  in  tenebris  et  iiinbra  inortis  adliuc  positi 
pro  mca  vislone,  pro  apternae  bealiludinis  pudiis 
qiiae  non  videriint  iii  re,  Iab«)raverunt  m  spe.  Per  hoc 
enim  crediderunt,  por  hoc,  inquam,  ad  hanc  quam 
jam  meciim  aetcrnalitcr  ultra  habiluri  sunt  stabili- 
latis  aiternitatem  pervcncrunt.  435  P^^*  ''"'"•^  ^^^" 
lum  futurae  beatiludinis,  quem  perarta  rosurrectio- 


sceptae  pn»pter  te  bumanitaiis.  Etaffer  manum  tuam  d  ne  repromisit  Dorainus  in  futura  vita  clcctis  siiis, 
et  mitte  in  latus  mettm.  Per  latms  in  quo  homo  re-      apte  subjuaxit  evangolista : 


quiescit,  Spiritus  Sanctus,  qui  requies  est  omnium 
sanctorum  suorum,  apte  iutelligi  poterit.  Affer,  in- 
quit,  mmnum  tuam^  et  mittein  latus  m^iim,  h«c  cst 
cuiictam  ttiam  operatioiiem  verte  in  reqiiiem  Spiri- 
tus  sancti.^afm,  cum  de  tenebris  ad  lucem,  de  iraa- 
gine  ad  speclera  transieris,  nulla  alia  erit  ulira  tua 
operatio,  nisi  seinpirerna  de  contemplationc  Patiis 
ei  Filii  in  SpirUu  sancto  rcquies  et  exsultatio.  Et 
noli  esse  in&ednlui,  ud  fidclis,  Nulla  tibi  ultra  vo- 
luntas  incredulitatis  reniaielit  quia  spiritus,  aniraa 
el  corpus  tiium  iu  visione  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus 
sancti  aeternaliter  gaudebit.  Audita  hac  Toce  tunc 
primum  vcrc  respondei  Thomas  ei  dicit :  Dominus 


Multa  quidem  et  alia  signa  fecit  Jesvs  in  conspectu 
discipulorum  snorum^  qua*  non  sunt  scripta  in  libro 
hoc.  Quamvis  verba  ista,  juxta  communcm  et  siin- 
plicem  sensum,  ita  intelligi  possint  qiiod  multa  a!ia 
signa  praesenlibus  discipulis  suis  in  dicbus  caniis 
SU9?  fecerit  Dominus,  quae  iii  hoc  libro  Evangelii 
scripta  non  siint,  possumus  etiam  in  eisdem  vcrbis 
aliquid  aliiid  qiiod  adhiic  sublimius  cst  noiarc,  qiiod 
lamen  a  vera  fldc  et  sano  intellectu  hou  vidctur  dis- 
snnare. 

Duo  namqiie  sunt,  circa  qutt  vcrsatur  iota  inten- 
tio  sacrae  Scripturae,  opera  Tidelicet  condilionis,  ei 
opera  'csuuraiionis.  Quae  opera  condiiiOnis  multn 


5!7 


immAJR  DOIHNICALES. 


m 


sunt :  circa  i!1a  enim  Tersatur  creatio  cocli,  creatio  A  nomen  ejus  dicitur.  Yere  etenim  vitam  liabebvnius 


lerrae,  creatio  marts  :  creatio  coBli  cum  oniamenlls 
sois,  sole,  lima/stdlis  ;  creatio  terrsecum  ornamen- 
tis  suis,  h^rbls,  arboribus,  kestiisanimantibuset  po- 
tissimum  rctionali  cf^atura,  qnod  est  homo  ,  pro- 
pler  qu^m  omniafacta  sunt,  creatio  mariscumnni- 
tersis.qua;  ineocreata  sunt.  Rzcomnia  veremu/fa 
Sunt,  eta/ta,  et  $igna.  Multa  sunt,  quia  mullipliciter 
creata  sunt ;  aVia  sunt  ab  iliis  operibus  restauratio- 
nis,  quianon  fueruntipsa  terius,  sed  iigna  Tcrita- 
ts;  $igna  ejusquse  futura  erat  perCbristum  huma- 
nxreparctionis. 

Hsc  multa  et  hxc  alia  feeit  Jeius  in  conspectu  di' 
uiputorum  suorum  quasi  signa  qnia  paliendo,  mo- 
Tiendo,  resurgendo,  ascendendo,  Spiritum  sanctum 


in  nomiAe  ipsius,  in  (ide  ipsius,  si  f  redendo'euni  Crea- 
torem  nostrum,  ut  Creatorem  et  Dominum  nosti-um 
timemus,  si  credendo  eum  Hberatorem  ac  SalTato- 
rem  nostrum  deliilo,  ut  Redempiorem  nosiruni, 
amore  diligin^us  etquia  Creatornoster  est,  propter 
timorem  ejus  mala  caTcamus  quia  SalTator  noster  est, 
propter  amorem  ejus  bon  \  faciamus.- 

437  Hujus  lidei  perfectiouem  tribuat  nobis,  slne 
quo  nihil  perfectum  est,  DominuB  noster  Jesus 
Christus,  ut  quem  terum  Deum  et  verum  bominem 
Terum  Creatorem  et  Tenim  Redeirptorem  nostruin 
credimus  et  confitemur,  sic  timeamus,  sic  diligamus, 
ut  in  nomine  ipsius  vltam  habcamus,  quatenus  cum 
post  dies  octo  venerit,  cum  peracta  resurrectione 


decoelis  mittendo,  eadem  signa,  quae  a  con^pectu  B  |n  medio  discipulorum ,  omnium  videlicet  elertorum 


omoium  hominum  aliena  erant,  quia  omnium  scien- 
liam  latebant,  aperuit,  et  manifesta  fecit  cbnspe- 
ctui  et  agnitioni  disciputorum  suorum.  Hicestenim 
liter  lUe  scriptus  intus  et  foris,  signatus  sigillis  sc- 
fttm,  dequo  cum  dicatJoaunes  in  Apocalypsi:  Et 
tiemopoterat  in  calo^  neque  in  tetra^  nequesubtus  ter^ 
ram  aperire  librumjneque  respicere  illum  {Apoc,  v,3). 
Post  pauca  responsum  est  illi :  Ne  fteveris,  ecce^  tt- 
rtl  Uo  de  tribu  Juda  radix  David,  aperire  librum^  et 
septem  signacula  ejus  (ibid.,  5).  Et  436  P^^^  pauca: 
Dignuses^  Domine,  accipere  librum,  el  aperire  signth 
cula  ejus^  quoniam  oecisus  es  et  redemisti  nos  Deo  in 
sanguine  tuo  (ibid. ,  9).  Per  ipsius  enim  incamatio- 


suorum  steterit,  et  nos  cum  Thonia ,  cum  omni 
sanctorum  multltudine  audiamus  ab  ipso  in  xterna 
gloria  :  Infer  digitnm  tuum  huc  ,  et  vide  manus  meas, 
et  affer  manum  tuam ,  et  mitte  in  latns  meum ,  ubi  in 
agnitione  Dei  Patris,  in  contemplatione  ipsius  Fiiii , 
in  requie 'Spiritus  sancti  iaetemur  et  exsultemus 
per  infinita  saecula  sxculorum.  Amen. 
43g  HOMILIA  XLVn. 

m  DOMiNICAII   II   POST   PASCHA   PRIMA. 

/n  t7/o  tempore  dixit  Jesus  discipulis  suis:  Ego 
sum  pastor  bonus  ;  bonus  pastor  animam  suam  dat 
proovibus  (Joan,  \), 

Quia  secundum  Apostolum  animalis  homo  non  per- 


ncm,  passionem,  resurreclionem  et  ascensionera,  r  ^»P''^*<i**®*''"'^P*"^"*  ^^('^*''-"»  *^)»  ^^''***"" 


et  Spiritus  sancti  de  coelis  missioneni  non  solum  illi 
perfecti  discipuli,  sed  et  inJtatores  eorum  plene  et 
perfecte  agnoscere  coeperunt,  quod  WiUlta  illa,  quae 
jiraecedebaht,  opera  Creationis  quasi  tigna  qujedam 
fuerunt  eorum,  qux  in  veritafe  per  eom  facta  sunt, 
hdmanse  rescaurationis.  Multa  illa  et  alia  signa,  ope- 
n  videlicet  creationis'  noit  sunt  scripta  fii  libro  hoc  Novi 
Tefttamenti,  sed  sunt  scripta  in  libro  alio,  in  libro 
Moysi,  in  libro  Veterls  Testamenti.  Hae  aUtem^  opera 
▼idelicet  restaurationis,  quae  non  multa,  non  o/ta, 
non  ^igna,  sed  quae  pauca,  qu»  brevia,  quae  ipsa 
Teritssunt,  in  liLrohoc  Kvangelii,  in  libro  videli- 
cet  Novi  Testamenti  seripta  sunt,  et  hapc  pauca  totius 
bumani  generis  saluti  sufliciunt.  Quae  sunt  illa?  Iisec 


Uei  Patris  caro  factum  est ,  et  habitavit  in  nobis, 
ut  in  carne  dcgens  inter  homines  per  camis  com- 
mauentiam  honiines  ad  spiritalero  eicitaret  intelli- 
gentiam;  et  qui  caperenon  poterant  spiritualia, 
audirent  carnalia,  et  per  ea  proficerent  ad  spirita* 
lia.  Unde  fit  qi^od  in  doctrinae  siiae  verbis  ea  plerum- 
que  loquitur,  quae  carnales  audire  quidem  possent , 
ied  non  iuteiligerent ;  sp.ritales  autem ,  quibus  da- 
tum  est  nosse  nysterium  regni  Dei,  non  tantum 
audirent,  sed  et  audita  ad  salutem  animanim  intel- 
ligcreiit.  Quod  prxsentis  Evangelii  sacra  lei  tio  evi- 
denter  nobis  demonstrat ,  ubi  Dominus  pastorem  , 
mercenarium ,  lupuin  et  oves  nominat ,  quae  oinnia 
nomina  quidcm  sunt  rerum  visibilium  et  carna- 


iitique,  Mt  credatis,  quia  Jesus  est  Christus  Filius  |)  libus   cognila ,   sed  aliud   in   bis  verbis   exterior 


Det,  et  ut  credentes  vitam  habeatis  in  nomineipsius, 
Uoc  enim  esi  Verbuiu  abbreviatitm  ,  de  quo  dicit 
Propbeta  :  Verbum  abbreriatum  faciet  Dominus  su^ 
per  terram  (Rom.  ix,  28).  In  \  oc  Verbo  abbreviato 
restaurati  et  vivificati  vitam  habebimus,  si  Jesum 
Doaiinum  et  Salvatorem  nostrumesse  veruin  Deum, 
esse  verum  hominem  credemus,  et  quud  idem,  qtr 
Saivator  noster  est  secundum  bumanitaiem,  Creaior 
cosler  est  secundum  diTinitatem.  Et  ut  credentes,  in- 
quit,  vitam  kabeaUs  in  nomine  ipsius.  Nomen  ipsius 
fides  est  ipsius.  Nam,  sicut  homini  vel  cuique  rei 
ideo  nOtoi:n  imoonitur,  ut  per  nomen  agnoscatur  sic 
Dominus  ai.  RedtSiflplor  noster,  quia  nuliatenus  nisi 
per  fidem  in  hoc  mundo  a2!io.sciiur,  fiJes  ejus  recte 


capit  auditus ,  aliud  iiitelligenti»  spirilalis  exhilet 
fnutiis.  In  pastore  enim  ovium  animarum  boniis  et 
verus  designatur  pi^aslatus ;  in  mercenario  fictus,  in 
lupo  sdversarius,  subditi  notantur  in  ovibtu.  In  pa- 
store  etiam  quemlibet  fidelem  sua:  ipsius  animae  sol* 
licitum  custodem  intelligere  possumus,  in  mercena-' 
Wo  operantem  et  tcmporalia  diligentem ,  in  /tip# 
diatolum  homini  insidiantem ,  in  ovibus  cordium  et 
actionum  simplicitatem. 

11  is  de  lectioiie  evangeiica  breviter  praemissis  nunc 
ad  ipsius  intellectuni  pleiiius  elucidandum  acceda* 
mus,  et  quae  iu  eo  ad  nostram  vel  aliorum  utiiita* 
tem ,  Dei  gratia  largienle,  gratis  omnia  daple,  acce- 
pimus,  ipso,  qui  baec  sancta  Lvangelii  verba  ediditi 


Sld  .  .VEN.  GODEFRIDI  ABftATlS  ADMONTENSIS  %iO 

auiiliante  et  ejus  sancto  Spiritu,  pro  posse  nostro  A  bus  subsidiis  fit  plenimque  ut  dlspergantur  ores , 
proferamus.  Ait  itaque  Dominus :  quae  ad  serviendum  Domino  congregatas  fuerant. 

Ego  iumpattor  bonus.  Bonmfattoranimaniiuam  Mercenarius  autem  fugit^  quia  mercenarius  e$t  9 
dat  pro  ovibus.  Quod  pastorem  et  bonum  Dominus  .  et  non  pertinet  ad  eum  de  ovibus,  FugitUcendo  mer« 
•e  nominat,  novitate  et  dulcedine  nominis  bujus  ad     cenarius ,  dum  nec  adversario  exteriori  libertato 


amorem  suum  corda  bominum  torpentia  excitat ; 
quia  ipse  vere  pastor  iile  essentialiter  bonus  est , 
qui  omnes  bomines,  bonos  et  malos ,  imo  omne , 
quod  vivit  in  mundo ,  solk  bonitate  sua  pascit  in 
carne,  et  fideles  suos  verbo  sacrae  doctrinse  pascit  in 
mente,  nec  non  et  sacrosancti  corporiset  sanguinis 
«ui  delicias  in  ^ancta  Ecclesia  ad  salutem  animarum 
copiose  ministrai  quotidie. 

Ad  bujus  iroitalionem  pastoris  quicunque  in  Ec- 
desia  Dei  bonus  pastor  esse  voluerit ,  animam  suam 


abstractam  a  carnalibus  desideriis  dat  pro  ovibus^  ^  quod  sequitur : 


vocis  audet  contraire,  nec  praedicationis  verbo  adveiw 
sario  interiori  valet  resistere.  Et  hoc  ideo,  quia 
mercenarius  est ,  id  est  quia  in  sui  prselatione  mun* 
dum  magis  quam  Deum  diligit ,  et  non  pertinet  ad 
eum  de  ovibus^  id  est,  ait  cor  ejus  non  accedit,  ut 
tangat  cum  soliicitudo  de  animabus,  sed  pertinct  ad 
eu<n  soUicitudo  de  suae  carnis  voluptatibus.  Yerum 
quia  pius  et  misericors  est  Dominus,  et  novit  omnes, 
qui  sunt  ejus ,  etiam  sub  male  viventibus  praelatis 
non  obliviscitur  suorum  Dominus,  ideoque  subjungit 


439  ^c<>  ^^^  Deo  subjicit  ad  serviendum,  et  hoc  pro 
9vibus ,  pro  sibi  cemmissis,  quatenus  Deo  fideliter 
serviendo,  et  firmiter  adhaerendo  hoc  apud  eum  sua 
devotione  obtineat,  ut  quod  ipse  minus  potest , 
commissos  sibi  Deus  sua  pietate  foris  et  intus  custo- 
diat.Dfl(  etiam  si  necesse  fuerit  in  persecutione  ad  ex- 
cutiendam  animam  suam  pro  animarum  sibi  commis- 
sarum  salute ,  ut  Kiagis  ipse  pro  ovibus  suis  mortem 
Telit  sustinere,  quam  eas  in  periculo  et  morte  ani- 
roarum  relinquere.  Quod  ad  imitationem  Christi 
multos  sanctorum  pro  ovibus  suis  fecisse  iegimus,  et 
ob  hoc  eorum  memoriaro  gloriose  et  dulciter  in  Eccie- 
sia  frequentamus. 

Mercenarius  autem  et  qui  non  est  pastor,  quia  aliter 
sentit,  longe  aliter  quam  bonus  pastoragit.  Mer. 
cenarius  enim  est  qui  magis  pro  mercede  temporali 
quam  pro  animarum  salute  locum  regiminis  occu- 
pat ;  ideoque  pastor  non  est ,  quia  sicut  Dominus 
Petro ter  dixit:.Pfl«ce  oves  meas  (/oirn.xxi,  17);  istc 
trina  illa  pastione  nec  praMiicationis  verbo,  ne6  bonae 
operatienis  exempl» ,  nec  sanctae  orationis  suffra- 
gio  ovibus  Domini  vel  prseesse  vel  prodesse  laborat. 

Cif;ii«  non  sunt  oves  propria:.  Quod  proprium  est 
hominis,  arctius  an  eo  ,  quam  quod  alienum  est, 
dlligitur.  Oves  itaque  proprice  mercenarii  esse  non 
dicuntur.quiaab  eo  ad  salutem  non  diliguntur.  Is  ita- 
que  vldet  lupum  venientem ,  et  fugit.  Lupum  vel  ad- 
versarium    aliquem    visibilem  ad   disturbalionem 


Ego  sum  pastor  bonus^  et  cegnosco  meas,  et  co» 
gnoscunt  me  tnece,  Ac  si  dicat :  Etsi^lii,  qui  paslorit 
nomen  habent ,  pastoris  non  exsequuntur  oflicium, 
ego  tamen ,  quod  meum  est ,  ingenitae  bonilatis  naea 
non  obliviscar,  quia  ego  non  nuncupative,  sed  es« 
sentialiter  sum  pastor  benus^  tt  cognosco  meas,  id 
est  diligo,  quos  meos  futuros  esse  cognoscu,  sub 
quocunque  vivant  praelaio.  Et  cognoscunt  me  mece^ 
id  est  diligunt  [me]  uieae ,  id  est  quos  futuros  esse 
cognovero  haeredes  beatitudinis  aelernae.  Modum  au- 
tem  quemdam  dilectionis ,  quo  vel  Deus  bominem 
diiigat,  vel  homo  Deum  diligere  debcat  verbis  se- 
quentibus  videtur  innuere,  cum  dicit : 

Sicut  novit  me  Pater^  et  ego  agnosco  Patrem  ,  ei 
'  animam  meam  pono  pro  evibus  meis,  Filium  nosse 
Fatrem,  sicut  Filium  Patcr  novit,  est  ejusdem  polcn- 
tiae,  ejusdem  sapientiae,  ejusdembonitatis  esse  Fi- 
liucn  cum  Patre.  Et  cum  una  sit  aequalitas  divinita- 
tis  in  Filio  et  Patre,  non  dedignatur  Filius  pro  Patris 
obedientia  humiliari  in  humanitatc ,  et  pro  ovibus 
suis  animam  ponere.  Hxc  est  itaque  forma  dilectin* 
nis ,  quam  nobis  ipse  proposuit ,  ul  sicut  ipse  ia 
forma  Dei  Palris  aequalis  ,  usque  ad  formam  441 
servi  suscipiendara  pro  Patris  dilectione  et  reveren- 
tia  non  dedignatus  est  humiliari ,  ita  homo  quilibet » 
cujuscuuque  sit  potentiae,  cujuscunque  sapientiae, 
ut  Deum  veraciter  prol)etur  diligere,  non  dedignetur 
animam  suaro  in  qualibet  abjectione  pro  Dei  dile- 


gregis   Dominici,  vel  ad  direptionem  rerum  ejus  d  clione  ponere.  Ipse  enim  ideo  animam  suani  pro  no* 


de  foris  venientem ,  vel  adversarium  hivisibilem 
diabolum ,  ad  interitum  animarum  rugientem  in- 
teIligit,proquibusstare  inpraelio  Domini  bene  vi- 
vendo  pra;dicando ,  orando  debuit ,  quae  sua  sunt , 
non  quae  Jesu  Christi  quaerens,  misere  derelin- 
quit.  IHmittit  autem  oves ,  sicut  ait  beatus  Gre- 
gorius  (52) ,  non  mutando  locum ,  sed  subtrahendo 
solatium ,  fugit  autem ,  quia  se  sub  suae  perversi- 
tatis  et  inutilitatis  silentio  abscondit. 

Quo  fugiente  lupus  rapit  et  dispergit  oves.  Rapit 
lupus  subsidia  exteriora  servorum  Domini ,  quibus 
Domino,  440  ministrare  debuerunt ,  et  deficienti- 


bis  posuit ,  ut  et  nos  pro  ipso  animas  nostras  po* 
namus.  Primum  quidem  pro  nobis  caro  factus  ani- 
mam  suam  in  came  posuit ,  deinde,  ut  nos  redimeret» 
eamdem  animam  in  cruce  posuit ,  tandem  animam 
ut  suorum  animas  redimeret ,  in  infemo  posuit , 
iterumque  eamdem  animam  in  carne  resurgendo 
posuit,  animamque  et  carnem  in  coelis  ascendendo 
posuit,  ibique  cum  carne  et  anima  vultui  Dei  Palris 
pre  nobis  intercedendo  quotidie  assistit.  Quia  ergo 
et  suos  ipse  diligit ,  et  sui  eum  diligunt ,  quicunque 
sive  mercenarius ,  sive  pastor  prxlatus  sit  ipsius 
ovium,  in  fulura  vita  ipse  solus  et  unus  pastor  eril 


(3S)  S.  Gregor.  xl  Bom.  in  Evang.  lib.  1,  hom.U,  S,  lom.  LXXVI.  Patrologiae. 


HOMILIiE  DOMRSIGALES.  32» 

(1  OTium,  qfuasbeatitudini  sanctoruro  cosequa-  A  videtur  dicere  Dominus  :  Mereenariu$t  H  qui  nonett 
elorum.  Hoc  est  enim ,  quod  videtur  dicere :  pastor^  cujus  non  sunt  $ve$  proprue^  videl  lupum  ve- 
lia$  eve$  habeo,  quce  non  $unt  ex  hoc  ovili ;  et  nientem;  et  dimittit  ove$,  et  fugit.  Mercenarius  enim, 
H»riet  me  adducere^  et  vocem  meam  audient^  et  qui  pro  Deo  exterius  laborat,  et  qui  pastor  443  non 
m  oviUy  €t  unu$  pa$tor,  Alice  istae  ove$  intel*  «  est,  qui  pasci  secunducn  Deum  interius  operam  noa ' 
Bsnnt  santtoriun  angelorum   multitudines ,      dat,  ipseest,  iruftisfioiisttnl  ovespropHis,  quiaTirtii- 


1  montibus  ille  dereliquit,  qui  unam  perditam 
t  abiit ;  quai  non  $unt  ex  hoc  ovilij  id  est,  ex 
.elcorporaU  sanctae  Ecclesi»  congregatione, 
liritus  sunt  in  ccelo  Domino  assistentes,  quo$f 
Dominus,  oportet  me  adducere^  et  vecem  meam 
!,  §t  fiet  unum  ovile  et  unu$  pa$tor.  Adducet 
as  Dominus  in  generali  resurrectione,  cum 
Nl  ealum  de$ur$um,  et  terram  di$cernere  po- 
mum  {P$al.  xlik,  4)  et  peracta  per  ministe- 


tes  istae,  patientia,  et  simplicitas,  etsi  aliquaudo  vi-* 
deantur  esse  laborantiun.,  propria  eorum  non  sunt» 
sed  sunt  proprise  in  lectione  et  oratione  se  pascen* 
tium.  Ab  eis  enim  possidentur  quasi  propriee  ^ 
quibus  nec  vi  aliqua  tentatoris  auferri  valent  nec 
fraude. 

Merc€nariu$  autem,  quia  bas  oves  propnas  non 
babet,  videt  lupum  venientem^  id  est  intelligit  diabo- 
lum  vel  blanditiis  corrumpere,  vel  terroribus  vincero 


iBCtorum  angelorum  separatione  malorum  et  B  molienten;  et  dimittit  ope<,  id  est  relinquit  in  adver- 


im,  tunc  vocem  eju$  audient^  qua  electis  suis 
Venite,  benedicti  Patri$  mei  ,  percipite  re- 
[Matth.  XXV,  54).  Et  tunc  fiet  unum  ovile,  id 
I  tocietas,  una  beatitudo,  una  gloria,  UHum 
m  angelorum  et  bominiira,  et  tuuc  erit  tinics 
quia  tunc  unus  Deus  Pater  et  Fiiius  et  Spiri- 
AClus  pastor  442  ^^^^  omnium,  quos  sua 
ktia  sine  omni  defectu  miseriae  in  jucunditate 
lUatione,  quam  thezaurizabit  super  eos,  satia- 
eternum. 

gitur  sub  tali  pastore  secure  quandoque  in 
I  regno  sociari  et  jucundari  mereamur,  cure- 
terim  ut  in  pnesenti  vita  antmarum  nostrarum 


sitate  mansuetudinem,  in  prosperitate  humilitatem, 
et  fugit^  id  esl  faciem  suam,  animi  videlicet  intentio- 
Mem,  qua  Deum  respicere  debuit,  a  Deo  avertit.  Unde 
it  quod  sequitur : 

Et  lupu$  rapit  et  di$pergit  ove$.  Unam  enim  ovem, 
quam  diximus  patientiam,  lupus  rapit  in  adversis ; 
alteram,  quam  diximus  simplicitatem,  ita  di$pergii 
ut  simplicitatem  mercenarii  in  duplicitatera  conver* 
tat,  id  est  ut  pro  suis  opcribus  et  Dei  retributioneiB 
et  mundi  favorem  desideret. 

Quod  profecto,  scilicet  quod  mercenariue  fugit^ 
quia  mercenariu$  e$tt  444  (<>lum  ideo  (it,  quia  de 
spiritali  anim»  pastu,  de  quo  s»pe  diximus,  non  esl 


»  non  segnes  inveniamur.  Sicut  enim  supe-  p  soUicilus,  et  non  pertinet  ad  eum,  sed  perlinet  ad 


parte  tetigimus,  in  paslore  non  solum  praelatus, 
Idelis  quisquc  animae  suae  custos  soUicitus  po- 
lignari,  qui  tunc  merito  bonus  pastor  a  Do- 
ineretur  nominari,  cum  animam  suam  dat 
dam  jugiter  in  bonis  illis  et  beatis  pascuis  di- 
ictionis,  sacrae  meditationis  et  pura^.  orationis, 
pro  ovibue,  si  habentur,  servandis,  vel  si  non 
nr,  congregandis.  In  ovibu$  enim  mansuetudi- 
,  simplidtatem  intelligere  possumus,  quas  ne- 
io  fidelis  quisque,  qui  salvari  desiderat,  debet 
t,  mansuetudinem,  id  est  patientiam,  ne  ad- 
frangatur  siroplicitatem,  ne  in  prosperis  ex- 
r,  ut  simpliciter  pro  benefactis  suis  divinae 
erationis  praeimuro  exspectat,  favoris  Iransi- 


eum  qui  pastor  est,  de  ovibu$,  patientiae  et  simplici- 
tatis  virtutibus,  quas  verus  pastor  ideo  nunqiiam  po- 
test  amittere,  quia  ad  eas  obtinendas  lectionis  el 
orationis  pastu  dulciter  saginatur  quotidie. 

Nos  itaque,  dilectissimi,  ut  bas  in  nobis  oves  con- 
gregemus ,  et  pascendo  firmiter  conservemus ,  ad 
eum  qui  essentialiter  pa$tor  bonu^  est  et  pro  ovibns 
suis  animam  suam  posuit,  humiiiter  confugiamus, 
obsecrantes  ejus  misericordiam,  ut  lupum  insidian- 
tem  a  nobis  sua  potestate  repeliat,  et  nos,  qui  pop«« 
lus  ejus  et  oves  pascuae  ejiis  sumus,  in  suis  pascuis 
ita  custodiat,  quatenus  ipso  auxiliante  eo  usque 
perveniamus,  ubi  sub  ipso  pastore  protecti,  et  in 
loco  pascuae  coUocati  nullum  deinceps  lupum  timea- 


udem,  etiam  si  occurrit,  contemnat.  Ista  sunt  [)  mus,  sed  in  aeterna  et  secura  cum  ipso  beatitudine 


i  iHa  millia  ovium,  quas  Job  ilie  magnus  inter 
ika,  imitandus  inter  spiritales,  dives  in  roundo, 
in  Deo  habuit,  qui  nec  in  bonis  a  Deo  sibi  col- 
Ktolli  curavit,  nec  in  adversis  fatigatus  et  ira- 
Deo  recessit. 

his  itaque  ovibus  tenendis  et  tuendis  fidelis 
e  in  praedictis  pascuis  lectionis,  meditationis, 
118  animam  suam  studiose  pascat,  ut  apud 
veraciter  bonu$  pa$tor^  non  mercenariu$^  esse 
r.  Mercenariu$  enim  esse  potest,  qui  pro  Deo 
i  laborat,  et  laboris  sui  mercedem  vitam  aeter- 
if  ie  putat,  sed  surgente  tentatione  facile  vel 
is  vel  prosperis  flectitur,  qui  lectionis  et  ora- 
poslu  scpius  non  reficitur.  Hoc  est  enim  quod 


gaudeamus,  qui  cum  Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  vi- 

vit  et  regnat  per  omnia  saecuia  s»culorum.  Ameu.  . 

445  HOMILIA  XLYin. 

IN  EAMDEM  D0MIN1GAM  SECUNDA. 

Ege  $um  pa$tor  bonu^  (Joan.  x). 

Dominus  noster  Jesus  Christus,  qui  essentialiter 
est  bonus,  satis  convenienti  coroparatione  bonum 
se  pastorem  nominat,  quia  omnia  quae  creavit  el 
fecit,  clementi  bonilale  regit  et  gubemal;  el  quid- 
quid  pro  salute  hominum  fecit  aut  protulit,  non  suo 
bonori,  non  suae  providit  gloriae,  sed  bumanae  sal« 
vationi  in  hoc  curavit  prodesse.  Si  enim  nuHus  ho- 
minum  creatus  aut  salvatus  esset,  idem  ipse,  siciil 
ab  inilio  eral*  omnipotens  el  «temus  in  divinilal^ 


8»  VEN.  GODZFRIDI  ABBATIS  ADMONTENftlft  ZU 

tua  permansisset.  Unde  boniutem  suam  ,  qua  nos  A     447  Mercenar'us  autem  et  (;ui  non  est  pattor^ 


creafit  el  redem.t.  banura  se  nominando  i>astoreai 
commendal  i  nt  unusquisque  bis  admoneatur  ?er- 
bia  qualiter  bonilati  ejus  brniis  operibus  resptind^at. 

Ego  lum,  inquit,  pastor  bontt$.  Boni  pastoris  esl 
oflicium  pascenda,  adaquando,  a  monibus  bestiarum 
dcfendendo,  curam  gerere  ovium  sibi  commissarum. 
Pastor  ergo  ille  summe  bonus  oves  pascux  suae , 
qnse  nos  sumus,  spiritali  et  corporali  passione  quo« 
tidie  pascere  non  desinit,  simulque  a  morsibus  be* 
stiaru.n,  id  esi  a  laesione  malignorum  spirituum 
protectione  manus  suas  prolegit  et  defendit.  Qui 
etiaro,  in  quanlum  oves  suas  gratuita  bonitate  di- 
lexerit,  verbis  sequentibus  palenter  insinuans  ait : 

Bonus  pastor  animam  suam  dat  pro  ovibus,  Ipse 


cujus  non  sunt  otes  propria*,  videt  lupum  venientem. 
Fil  plerumque  ut  mercenarli,  l.cet  ipsi  non  recie 
vivant,  subditis  tamen  legem  recte  vivendi  praepo- 
nant,  quorum  vita,  licet  non  &It  inMtanda,  qux  ta- 
men  recte  dicunt  et  prxoijilonl,  non  sunt  contem- 
ncnda  ,  quemadmodum  discipulos  suos  ipsa  Ve- 
riias  admouuit,  dicens :  Supercathedram  Moyii  se- 
derunt  Scribw  et  Pharistei.  Qucs  dicunt  vobis^  fa^ 
cite ;  qu(B  vero  Hli  faeiuHt,  nolite  facere  (Matth.  xiiii, 
2).  Scribae  quidem  el  Pnarisxi  iegem  in  synagogit 
suit  annuntiabant  et  docebant ,  quam  tamen  ipsi 
niinime  observabant  Quorum  imitatores  mercenarii 
esse  probantur,  qui,  quod  recte  praedicaverint  et 
docuerint,  male  vivendo  destruunt.  Videt,  inquit. 


quippe  solus  veraciter  bonus  animam  suam  pro  re-  B  lupum  venientem,  et  dimittit  oves  et  fugit.  Venienta 


demptione  ovium  suarum  posuit,  non  ut  sibimet- 
ipsi  gloriam  acquireret,  vel  augeret,  sed  ut  homi- 
nem,  qul  perditus  erat,  ad  regnum  coelorum  revo- 
caret.  Nam  etsi  aliqui  erant  boni  pastores,  vt  vide* 
licet  Pelrjs  et  Paulns,  cxterique  apostoii  et  apo- 
stolorum  imitaiores,  qui  sollicite  ovium  suarum 
curam  gerebant,  non  tamen  pro  eisdem  ovibus  sine 
respectu  446  proprioe  mercedit  laborabant.  Si 
eniin  laboris  sui  re;nuneratioiiem  a  Domino  non 
exspectasscnt,  tantos  iabores,  tantas  perseculiones 
non  sine  gravi  Uedlo  toierassent.  Qiils  unquam  pa-r 
stor,  licet  bonus  et  saiictus,  tantas  pro  ovibus  suis 
tustinere  pisset  passionum  injurias  quantas  iile, 


lupo  roercenarius  fugit,dum,  sicutl)ealus  Gregorius 
ait  (35)  :  Quibuslibet  potestatibus  male  agentibus  ro- 
tioni»  libera  voce  eontraire  metuit.  —  Lupus  ergo 
rapit,  et  oves  dispergit,  quia,  dum  ab  implis  bona 
spiritalium  dissipantur  et  subsidia  vit»  suLtr.ihuR- 
tur,  oves  nonnunquam  dispergqutur.  Sed  jam  Re- 
demptor  noster,  verut  et  bonus  pastor,  dilectloneaB, 
qua  oves  suas  agnoscit  et  diligit,  iterata  repetLtione 
consequenter  innuit : 

Ego  sttm,  inquit,  pastor  bonus,  et  eognosc9  meas^ 
et  cognoseunt  me  mece,  Ac  si  patenter  dif  at :  Oves 
meas  pro  quibns  animam  meam  pnsui,  quat  saK- 
guine  meo  redemi,  tam  paternae  cbarliatls  a^ectii 


cum  etset  Daminus  omuium,  in  forma  servi  appa-  ^  agnpsco  et  diligo,  quod  tive  sub  pastore  sint,  sivt 

..        .^       ,  .  ,       ,  .   n         »1       ^  tj         ,  .  .  ^.^^.'^    •      -i'^ 


rens  tustinuit,  dum  spiita,  colaphos  et  flagelia  pat- 
tus,  et  ad  ultimum  inorie  turpissima  condemnatus, 
in  medio  duoriim  latronuin  crucifixus  et  lanceatus 
pependit  ?  F.t  quia  in  omnibus  his  tolerandls  nuUut 
euin  imitari  valet,  in  pri  o  pastore  Ecclesi^e,  Petxo 
videlicet  apostolo,  formam  quamJam  bonis  prae- 
tcribit  pastoribus,  quam  imitari  debeanl,  quem  re- 
turgens  a  mo:  tuis,  an  so  diligeret  tertio  interroga« 
vit,  cui  irinu  respor.sione  amore.n  confitenti  tertio 
patcendas  oves  suas  commendavit.  Ideo  fideii  pa- 
slori  Ecclesiae  ter  Dominus  pascendas  oves  suas 
commendavit ,  triuam  pastlonem,  prxdicationem, 
operationem,  orationem,  qua  i)onus  quisque  pastor 
giegem  tibi  commitsum  pascere  debeat,  pnesigna- 


sub  mercenario,  tine  protectionis  meae  auxiiio  nun- 
qnam  eos  neque  hic,  aeque  in  fuiuro,  derelinqiio, 
Et  cognoscunt  me  mece;  elenim  pastorem  et  Re* 
demploren  tuum  cognoscunt ,  quia  non  me:cena« 
rlum,  sed  me  verum  pa&iorem  sequentes  vcccii 
meam  audiunt.  Qui  vere  oves  Domini  sunt,  vocem 
ejvs  per  internam  inspirationem  aiioquentem  au« 
diunt  quia  plerique,  si  sub  mercenario  sunt,  ab  eo 
fuglentes,  Patrem  et  pastorem  animarua  suarum« 
sub  quo  salvari  possintv  bumiliter  quaeruct.  t\t  au- 
tem  durum  et  grave  videatur  ovibus  Domini  ixita- 
tior.e  vers  bumilitatis  et  obedientis  vocen  ejut 
sequi ,  formam  nobls  in  semetipso  prxscriber.s  ait : 
44S  ^'^^^  ^^^^^  ^^  Pater^  et  ego  egtnico  Pa^ 


vit.  Hac  trifaria  pattione  pastor  quisque  oves  Do^  ])  trem,  et  auimam  meam  pono  pro  cvibus  meis.  ^\\od 


minicat  pascere  ttudeat,  ut,  quos  verbis  ad  bene 
agsndum  admonet,  K>onis  exemplls  instruat  ct  in- 
fonnet,  et  ad  batc  (qcod  potissimum  est)  assidua 
oratione  adjuvare  non  cetset.  f^am  tunt  nonnulii, 
qiii  nec  por  pr^edicatlonem  ,  nec  operationem  ad 
meliorem  vitam  ppssunt  informari;  quos  necesse 
est  orationum  suirragiis«  ut  in  meiius  profieiant» 
apud  Deum  adjufari.  Sed.  quia  praescivit  Dominut 
multos  in  Eccleti^  non  veroa  pastores,  sed  merce- 
narios  futurot  ette,  Qui  iocum,  non  mcritum  pa« 
storit  haberent,  et  non  pro  iucro  animarum,  te4 
pro  tolit  terrenit  commodit  iaborarent,  tubjunxit 
dicens: 
(35)  S.  Gregor.  loc.  cit.  ad  aot.  Sl 


idem  est  ac  si  dixisset :  Slcut  cgo,  licet  P*iT'\  ccse^ 
qualis,  coaeternus,  ooomnipotens  prt  ejus  ^letti^iv^e 
in  tantum  me  bumiliavi,  quod  formam  servi  :icci- 
pienspro  redempiione  ovium  mearum  auiirass  cieam 
dedit,  sic  qui  oves  me»  tunt,  et  esse  voluct,  earo- 
dem  mihi  dilectiouera  rependere  delent,  ut  ur.eae 
diiectionis  cauta  humiliari  sub  obedieAtia  non  re- 
fugiant,  et^  quantum  possunt,  proximit  in  vera  cha- 
riute  prodesse  ttudeant.  Vere  enim  proximum  diU- 
gere  cognoscilur,  qui  summopere  ea  admlttere  ca- 
vet,  in  quibus  eum  oflendere  vei  contristari  valet, 
Sic  dii  gentem  nos  Redemptorem  nottrum  diiigert 
deberemutt  uo  in  aliquo  oculot  msgettatit  c^us  of* 


323  nOMILIiE  DOMINICALES.  320 

fenderemus,  qui  nos  dlligit'  non  in  aliqua  suimet-  X     ^n  hoc  rerera  orili  unus  erit  pastcr^  bumilitatis 

ct  innocent  a*  au( tor,  ct  qualiseunque  slt  praelutus, 


ipsius  utilitate,  sed  sola  graluit^e  niiserationis 
suae  bonitate.  Nam  quod  houio  honiiu^.m  diligit, 
suam  potius  quam  Iterius  utililatem  qi^xrit ,  qui 
etiam  si  plus  diligens,  minus  sc  diligi  conspicit,  ani- 
mum  citius  ab  eo  quem  dilexil  avertit.  Si  crgo  nos- 
metipsos  tanlopere  diiigimus,  qyanto  magis  Deus 
in  omnibus  et  super  omnia  est  diligendus,  a  quo  id 
quod  ardenter  diligimus,,accepimus,  animam  Tide- 
licet  et  corpus.  Scquilur : 

El  alias  ove$  habeo^  qux  non  sunt  ex  hoc  ovili ; 
et  illas  oportet  me  adducere^  el  vocem  meam  audient. 
Quasi  propri;p.  oves  ChrisU  Judxi  fuerunt ,  inter 
quos  natus,  nutritus  est  el  conversatus,  a  quibus 
eiiam  passnset  cnicifixus.  Ati(s  vero  ovesy  ut  expo- 
sitores  dicunt,  fideles  sunt,  qui  de  ^cntil.tate  ad  fl- 
deiu  veuerunt.  Possunius  etiam  attiori  sensu  per 
)ves  Gliristi  innocentt^s,  ct  per  alias  oves  poeniien- 
tes  intelligere,  quas  uiisericoriiitir  iu  ovilc  suum 
digna:ur  adducere.  Num  sunt  noiuiulli,  quos  iu  te- 
nera  adhuc  aelatc  a  sa^ciilaris  vilae  corruptione  Do- 
niinus  separat,  ct  iu  spiriiali  cou^ei-satioite  a  cri- 
minalibus  peccatis  custodit  ct  observat.  El  hi  tales 
propter  iuiiocentiam  vitx  non  immcrito  Christi  di- 
cunhir  oves.  Et  ecoutra  plerique  suut  qui  omne 
tempus  vitae  sux  ia  vanitatibus  et  illecebrls  sxculi 
consumimt,  quos  dum  per  internam  visitationis  suae 
gratiam  a  via  sua  roala  revocaverit  et  in  ovile  san- 
ctx  conversationis  adduxerit,  ovcs  449  Cbristi 
per  veram  dicuntur  poenitentiam,  sicut  illi,  de  qui- 
bus  supra  diximus,  ovc's  per  veram  vocantur  inno- 
centiam.  Hi  vocem  ejus  audiunt,  quia  hoc  quod 
ipse  discipulos  discere  a  se  priecepit,  quantum  ipso 
adjuvante  possunt,  factis  itnplere  contendunt.  Di» 
icite,  inquit,  a  me  quia  mitis  sum  et  humilis  corde 
{Matth,  XI,  29).  Non  eniin  dixlt :  Discite  a  me  quod 
in  crucis  patibulo  pro  vest/a  salitte  pendeo.  Sed, 
posl  positis  omnibus  passionis  sux  laboribiis,  solum 
Loc  eis  exemplum  proposuil  humilitatis  et  patienti», 
1 1  qui  vere  discipuli  ejus  volunt  esse,  patientes  sint 
cthumilescorde. 

De  his  talibus,  innocentibus,  inquam,  et  poeniten- 
ilbus,  fiet  unum  ovile,  unitum  sc  l.cetctin  profunJa 
cordis  humilitalc,  quia  humilia  de  se  sentiunt,  et 


ipse  tamen  pastor  ibi  erit  primus  ct  suminus,  qui 
supradictas  oves  innicentiai  et  pG^nitenliae  miseri- 
corditer  pascit  et  gubcrnal  in  aniina  et  corpore.   . 

Ilaec  divinoe  miseratiouis  opera  Petrus  apostoius 
uotat  in  Lectione  bodierna.  Eratis^  ijiqiiit,  ali- 
quandj  sicut  oves  errantes^  sed  eonversi  eslis  nunt( 
ad  pastorem  et  episcopunt  animarum  vesfrarum  (l 
Petr,  II,  25).  Yerba  luec  iam  injiocenl^bus  quam 
poenitentibus  apte  congruunt,  quia  po^nitente^  h|>c 
luodo  oves  errantes  eraiit,  quod  omneiu  vitain  sbam 
in  vanitatibus  sa^cuii  transegerant ;  iunocentes  y^ro 
niliilomlnus  oves  errantcs  fuerunt,  quia  factam  45QI 
in  se  Dei  misericordiain  non  cognoverunt,  nec  pro 
0  conservata  innocentia  dignas  Deo  gralias  egcrunt. 
Sed  postquam  ita,  ut  pncdiximns,  in  ovile  Chrlsti 
convencrint,  et  vera  humilitate  et  charitate  coadu- 
n.^.ti  fiicrint,  tunc  quodammodo  ad  pastorem  et  epi- 
scopnm  aniuiarum  suarum  conversi  iaudant  et  dili- 
gnnt  facta  in  se  magnalia  Dei. 

Bene  quiJem  Redemptor  noster  episccpus  anima" 
rum  nostrarum  dicitiir ;  quia  episcopus  luperinten- 
dcns  interpretatrir.  Priusquam  homo  in  iitero  uia- 
tris  ccncipiatur  et  forinetur,  occulto  di  pcnsationis 
sux  consilio  intendit  qiiid  de  homine  et  cuin  homine 
facturus  sit,  quomodo  innoccntem  et  poenitenti^rQ 
salvare  velit.  Novit  ipse  cognitor  omniiim  mor>j«  et 
quulitates  singulorum,  et  secundum  id  quod  uni- 
cuique  exped.t,  vocatlonem  et  conversationem  ipso- 
rum  disponit.  Siint  enim  nonnulli,  qui  si  puri  et 
imuiaculati  in  infanlia  ad  spiritale  propositum  vo- 
carentur,  alios  despiciendo  supra  se  extollerentur» 
Et  ideo  hos  tales  ipse  scientiarum  Dominus  graviter 
nonnunquam  lapsos  per  poeniieotiam  clenienter  re- 
vocat,  ut  postlapsum  conversi  humiiiores  ct  fortiores 
flant.  Sunt  etiam  alii,  quos  si  vanitatibus  saeculi  im- 
plicari  pcrmltteret,  yix  aut  nullatenus  ab  amore  sae- 
culi  an!mum  suum  retraherent.  Et  bos  tales,  sua  prae* 
venientemisericordia,  abineunteaetateusquead  flneni 
conservat  in  innocentia.  Ita  ergo  pastar  et  episcopus 
animarum  nostrarum  singulis  quibusque  saivandis 
superintendit,  qua  convcrsione  quo  ord  ne  taro  poe- 
niteiites  quam  innoccntes  vocandi  sint,  et  dum  in 


honore  invicem  prsevcnirc  contendunt.  Oves  quippe  d  ovile  suum  eos  adduxerit  ih  charitate  ferventes,  in 


pcenitentium,  duiu  laborcs,  jejunia,  vigilias  c^tera- 
que  virtutum  opera  in  ovibiis  innocentium  conside- 
rant,  in  eorum  comparatione  se  vere  peccatores 
dijudicant,  et  ideo  magis  magisqiie  semetipsos  hu- 
miiiant.  Econtra  oves  innocentium,  dum  humilita- 
ien  et  dignam  satisfactionem  in  ovibus  poeniten- 
iinm  attendunt,  sc  nil  boni  egisse,  se  in  vacuum 
laborasse  conquerentes,  humHttatem  et  perfectionem 
illonim  imitari  contendunt.  Ilac  mutua  humilitatis 
contcntione  dum  invicem  innoccnles  et  poenitcntes 
bon:>re  se  student  praevenire,  non  incongrue  dici 
Talei  quod  sii  unum  ovitej  quia  in  unitate  humilita- 
|js  sitn  iBuiuo  concordant,  et  unanimi  charitate  se 
iaTicem  subBiittUAt  ei  bumiUaci 


humilitate  invicem  obcdientes  tam  vljsiiuli  quam  in~ 
visibili  pastionis  suse  gratia  pascit  nos  ct  reflcit. 

Et  quia  nos  sumus  oves  pascu»  suae,  quos  in 
ovile  suum  dignalus  est  adducere,  tota  cordis  inten- 
tione  vocein  ejus  sic  studeamus  audire,  ut  cQiicor- 
des  charitate,  subjecti  in  humiiltate  ita  in  prxsenti 
dulcedinis  suae  pabulo  pasci  mereamur,  ut  quando^ 
que  ad  acternae  satietatis  delicias  perducamur.  IJ 
ipse  praestare  dignetur  Dominus  noster  Jesus  Chri- 
stus,  qui  com  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regxat 
per  omnia  saecula  saccuionim.  Amen. 
451  HOMILIA  XLIX. 

in  DOVINICAM  III  POST  PASCBA  PBIHA. 

HciUcum^  ttjam  uon  videbitis  tnf ,  d  iterum  modi* 


527 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


528 


cum,  ei  videbitis  m«,  quia  vado  ad  Patrem  (Joan.  A  dicum  enim  dictam  est  a  modo,  Ideoque  cnm  dicit 


XVI  ). 

Quia  Dominus  ac  SaWator  noster  vidit  et  praesci- 
vit  de  corporali  sui  absentia  discipulorum  animos 
Don  mediocriter  perturbandos,  praedixit  et  praesigna- 
vit  eis  in  his  sacne  evangelicse  iectionis  verbis  pas- 
sionem,  resurrectionem  suam  et  ascensionem,  ut 
qui  de  temporali  ejus  morte  turbandi  essent,  audita 
resurrectionis  et  ascensionis  ejus  gloria  haberent 
unde  consolari  possent.  Recte  autem  ait : 

Modicum^  etjam  non  videbitis  me.  Ab  illa  enim 
hora,  ultima  videlicet  coena  sua,  qua  haec  eisdem 
discipulis  suis  loculus  est,  modicum  erat  tempus, 
qno  eum  non  videre  inciperent :  Tentus  enim  nocte 
illa  a  Judaeis,  el  in  crastinum  cruciflxus,  mortuus 
et  sepullus,  eorum  sublatus  est  aspectibus.  Sed  et  ^ 
iterum  modicumy  et  viderunt  eum,  quando  die  tertia 
resurrexit,  et  per  dies  quadraginta ,  quibus  in  hoc 
mundo  post  resurreclionem  suam  mansit,  quando 
et  quomodo  voluil  eis  apparuit.  Quod  autem  ad- 
junxil :  Quia  vado  ad  Palrem^  per  hoc  praedixit  eis 
mirabile  sacramentum  ascensionis  suae,  qua  expleta 
dispensatione  mortalitatis  in  assumpta  humanitate 
aeternaliter  regnaturus  erat  cum  Patre  in  coilis. 
Quia  vero  ipsi,  utpote  carnales  adhuc  et  infirmi 
nihil  horum  intelligere  poterant,  subjunxit  adhuc 
et  ait : 

Amen,  amen  dico  vobis^  quia  plorabitis^  et  flebitis 
vos ;  mundus  autem  gaudebit ;  vos  autem  contrista-- 
bimini,  sed  tristitia  vestra  convertetur  in  gaudium  ^ 
Plorabant  quidem  et  flebant  dolore  inaesiimabili , 
quando  eum ,  quem  prae  omni  mundo  diligebant 
praeter  quem  solum,  nuUum  in  hoc  mundo  gaudium 
vel  laetitiam  habebanl,  nec  habere  volebant,  com- 
preliendi,  ligari,  452  flagcUari  et  ad  ultimum  cru- 
cifigi,  mori  et  sepeliri  cernebant.  Mundus  autem 
gaudebat^  quia  perfidi  Judaei,  qui  mundum  plus  quam 
Deum  amaverunl,  in  morte  ejus  laetali  sunt,  quia 
memoriam  ejus  pariter  cum  vila  se  exstinxisse  pula- 
verunt.  Sed  tristitia  amatorum  Ghristi  versa  est  in 
gaudium^  quia  qui  moriente  eo  incredibili  dolore 
afflicti  et  contristati  sunt,  agnita  ejus  resurrectione, 
visa  excellentissima  ejus  ascensione  indicibili  gau- 
dio  repleti  sunt,  testante  beato  Luca  evangelista. 


modicumy  modum  quemdam,  quanlum  video,  nobis 
ostendit,  sine  qno  nullus  hominum  salvari  poterit. 
Est  enim,  ac  si  dicat  cunctis  quos  praedestinatos  ad 
vitam  misericordia  sua  salvare  desiderat :  Vos,  qui 
immodici  hucusqne  fuistis,  dum  immoderate  vi- 
vendo  peccatis  peccata  sine  modo  addidislis,  jam 
modum  aliquem  453  ^^  peccando  habete  coliibendo 
vos  a  vitiis ,  quibus  sine  modo  hactenus  inservire 
studuistis.  Sed  primum  istnd  modicum,  quod  pos- 
sumus  nominare  conversionem  peccatorum,  licet 
sit  via  saiutis  humanae  et  inilium,  necdum  tamen 
videndum  se  homini  Deus  repromiltit,  donec  ad  se- 
cundum  modicum  proficial,  per  quod  cor  conlriium 
et  humilialum  figuraliter  designat : 

Et  iterum  modicum^  inquit,  et  videbitis  me.  Hoc 
etiam  insinuari  per  Psalmislam  videlur,  cum  dicit : 
Declinu  a  malo,  et  fac  bonum  (Psal.  xxxvi,  27).  De« 
clinare  a  malo,  quod  est  primum  modicum,  homo 
peccalor  potest,  sed  non  statim  ad  faciendum  bo- 
num  suflicit,  donec  miserante  Deo  iterum  modicum, 
quod  di\imus  cor  contritum,  adeptus  fuerit.  Nam 
postquam  per  intemam  contritionem  vere  cor  hu- 
miliatum  fuerit  ad  faciendum  bonum,  homo  antea 
invalidus  convalescit ,  sicque  per  veram  humilita- 
tem  confortalus  ad  visionem  Dei  proficit,  ipso  D«« 
mino  testante,  qui  ait :  Beati  mundo  corde,  quoniam 
ipsi  Deum  videbunt  (Matth.  v,  8).  Et  recle  cor  hu  • 
mile  cor  mundum  appellatur.  Scriptum  namque  est : 
Immundus  est  ante  Deum  omnis  qut  exaltat  cor 
suum.  Ad  hanc  autem  cordis  munditiara,  in  qua 
vere  Deus  videtur,  qualiter  homo  perlingere  valeat, 
licet  obscure,  per  Psalmistam  Spiritus  sanctus  ui- 
sinuat :  Myrrha,  inquit,  et  gutta,  et  casia  a  vestimen" 
tis  tuis  (Psal.  xLiv,  8).  Per  myrrham  camis  mortifi- 
catio,  per  guttam  cordis  humiiiatio,  per  casiam 
mentis  accipi  potest  contemplatio.  Per  veslimenta 
autem  Dei  Scriptura  sacra  accipitur,  quia  sicut 
veslimeutis  homo  tegitur,  ne  nudus  appareat,  sic 
quodammodo  Deus  et  sensus  divinus  sub  velamine 
sacrae  Scripturae  abscondilus  latitat.  A  vestimentis 
etenim  Dei  myrrha,  et  gutta  et  casia  procedunt, 
quia  ex  Scripturis  sacris  homo  conversus  iustruitur 
quali  studio  camem  suam  cum  vitiis  et  concupi- 


qui  ait :  At  ilti  adorantes  regressi  sunt  in  Jerusalem  D  scentiis  crucifigendo  mortificare  debeat ;  quod  est 


cum  gaudio  maqno,  et  erant  semper  in  templo  lau" 
dantes  et  benedicentes  Dominum  (Luc.  xxiv,  52). 

His  breviter  praelibatis  etiam  aliam  adhuc  mortem 
resurrectionemque  corporis  sui,  sanctae  videlicet 
Ecclesiae,  cujus  caput  ipse  est,  intelligendam  pro- 
posuit.  Docet  enim  nos  eisdem  verbis  qualiter  mori 
et  resurgere  in  hac  vita  debeant  qui  discipuli  et 
membra  ejus  dici  et  esse  desiderant. 

Modicum,  inquit,  et  jam  non  videbitis  me,  et  ite- 
rum  modicum  et  videbitis  me,  quia  vado  ad  Patrem. 
His  sane  verbis,  licet  obscura  valde  et  intellectu 
diflicilia  videantur,  recte  nobis  aeteraa  Dei  praescri- 
bit  Sapientia  qualiter  hi  qui  peccando  erraverant, 
H  viam  justitiae  bene  vivendo  redire^debeant.  Jf o- 


vere  myrrha,  quae  vere  hominem  a  putredine  vitio- 
rum  emundatum  in  Ghristo  vivificat.  Post  myrrham 
ponitur  gutta,  quod  est  cordis  humilitas  :  Quanto 
enim  caro  454  morlificata  dejicitur,  tanlo  mens 
humiliata  ad  bonae  operationis  studium  accenditur. 
Post  myrrham  et  guttam  ponitur  casia  ;  quia  per 
carnis  mortificationem  et  veram  cordis  humiliatio- 
nem  proficit  homo  ad  suavissimam  mentis  contem- 
plationem.  Quia  vero  durum  est  homini  et  difficile 
sic  mortificando  et  humiliando  caraem  suam  despi- 
cere  se  ipsum  Dominus,  qui  pro  nobis  et  myrrha 
et  gutta  fieri  voluit,  nobis  ad  exemplum  proponil 
dicens : 
Quia  vado  ad  Patrem,  Gutta  namque  factus  e$t 


229 


nOMELI^  DOMLNICALES. 


730 


Domious  parvuliis  pro  nobis  infans  nascendo,  myr-  A  inlcrrogalio  csl  humilis  pro  eadcm  ignoranliae  suae 


rha  factus  est  in  assumpta  pro  nobis  humanilate 
moriendo.  Nec  injusle  adventus  Cbristi  in  came 
guUae  comparatur.  Nam  sicut  guiU  una  modicum 
qaiddam  est  in  comparatione  magni  fluminis,  sic 
humaiiitas  Cbristi  parva  valde  rcs  erat,  ad  coni[>a- 
rationem  incomprehensibiiis  ejus  divinilatis.  Igitur 
quicunque  huic  gultae,  Dei  utique  Unigenito,  pro 
nobis  homini  facto,  perfecte  seipsum  humiliando 
conformaliir,  quicunque  myrrbam  hanc  eleclissi- 
mam,  morlificando  in  se  vilia,  imilalur,  in  co  procul 
dubio  idcm  Deus  et  homo  ad  Patrem  mdit,  dum 
eam  per  visilationis  suae  gratiam  ad  fasligium  sua- 
vissiniai  contemplationis  sustollit,  quae  significatur 
pcr*  casiam.  Nec  injuste  casiae,  qu«  est  arbor  aro- 


csecitate  continuanda  ad  Deum  oratio.  Nam  quid 
aliud  veri  Domini  discipuli  faciunt,  dum  quasi 
derelicti  a  Deo  nullo  corporis  labore,  nulia  cor- 
dis  devotione  ad  gratiam  divinae  dulcedinis  per- 
tingcre  se  posse  conspiciunt,  nisi  qiiod  suppiici 
corde  et  voce  Doniino  clamant  in  oratione :  Quid 
est  hec  quod  dicit  nobisy  modicum  ?  Ac  si  dicant : 
0  Domine,  essentialiter  misericors  456  ^^  bone, 
quid  est  hoc  quod  de  ineffabiii  tua  dulccdinc  nobis 
di^itur  quotidie?  Doce  nos,  Domine,  solita  tua  boni- 
tate,  fac  nt  experiamur  intrinsecus  quid  sit  modicum, 
•^t  iterum  modicum ,  quod  audimus  extrinsecus , 
sine  quo  ad  visionis  tuae  gratiam  pcrtingere  nou 
possumus. 


matica,  el  non  nisi  in  locis  humentibus  nasciiur,  cun-  ^      Nescimus  quid  loquitnr.  Nihil  nobis  audirc  exte- 
templatio  assirailatiir,  quia  nobilis  illc  humor  lacry- 
marum,  qucm  contcmplalio  mcntis  de  terra  cordis 
elicit,  diversas  arborcs,  qii»  siml  diversa  viKutes, 
in  corde  hominis  crescerc  facit. 

El  congrue  qnidcm  tria  hicc  verba  Psalmislai  tri- 
Lms  supra  diclls  vcrbis  Domini  convcniunt.  Per  pri- 
inum  enini  modicum  sieiit  per  myrrham  morlificalio 
carnii;;  pcr  iierum  modicum,  qiiemadmodum  et  per 
guttam,  humilitatcmdesignat  cordis.  Quod  vero 
dlcit,  qtua  vado  ad  Patrem^  siciit  ct  per  casiam, 
nienlis  ostendit  contempIationenK 

Pcr  eadcm  ctiam  vcrba  evangciica  rectc  Oratio 
bodicrna  iiluminattir,  455  ii^  ^^^  petimus,  ut  er- 


riiis  proderit,  si  tua  nos  gratia  docere  intrinsecus 
deslcrlt.  Hujusmodi  orationem  quia  libcnter  audiat 
et  exaudiat  Dominus,  consequenter  evangelista  oslen- 
4iit  in  conseqiientibus. 

Cognovit  autem  inquit,  Jesus  q^na  volebanttum 
interrogare  et  dixit  eis,  Cognoscere  Jesu  cst  appro- 
bare  et  diligere  Jesu.  Nam  revera  omnes  illos  dili- 
git,  qui  pro  salute  sua  sollicitantur,  qui  pro  igno- 
rantia  Dei,  qiiam  in  semetipsis  deprehendunl,  fre- 
quenter  contrislantiir.  Interrogare  horoinis  eslde- 
siderare  hominis.  lUi  vere  Deum  inierrogant  qui  id 
quod  de  spiritalis  scicntia  perfectionis  intrinsecus 
deesse  sibi  conspiciunt,  precibus  et  lacrymis  et  desi- 


rantibus^  quo  in  riam  petssint  redire  justitia*^  verita-  ^  deriis  omnino  indefessis  suppieri  in  seper  misericor- 

4is  lumen  ostendatur.  Via  etenim  jiistitiae  esl  morti- 

Hcatio  carnis,  lumcn  veritatis  est  humilitas  cordis. 

Pcr  hscc  diio  rccte  homo  salvandus  illuminatur,  ut, 

ea  qux  Ciiristiano  iuimica  sunt  nomini  respuendo, 

declinarc  a  inalo  sciat,  et  ea  quce  sunt  apta  sectando, 

raccrc  bonum  valeat.  Quicunquc  igitur  his  gradibus 

inanu  graii«T  in  spiritali  vita  provchitur,  bcne  cum 

*o  cujus  mcinbrum  facius  cst  diccre  potcst,  quia 

vado  ad  Patrem,  Ad  Pairem  enim  cum  Dco  in  Dco 

vadlt,  dum  lerrcna  quaeque  et  caduca  penna  con- 

lemplationis  transvolans,  solis  coclestibus  intendii. 

Sed  quia  talis  cst  vicissitudo  humanae  mutabilitaiis 

et  miserix,  quod  is  qui  modo  pcr  occuliam  supernae 

Tisitaiionis  gratiam  suaviter  cum  Deo  obleclatur  et 


diam  Dei  desiderant.  Hoc  desiderium  Jesus  cogno- 
scit,  quia  in  electis  suis  approbat  et  diligit. 

Dixit  eis  :  De  hoc  quoiritis  inter  vos  qmia  dixi 
Modicum  etjam  non  vidcbitis  me,  et  iterum  nwdicum^ 
et  videbitis  me.  Dicere  Dei  est  suscitare  Dei ;  quia 
cor  illud,  in  quoallquod  bonae  voluntatis  vestigium, 
aliquod  coelestis  patriae  desiderium  deprebendit,  ad 
magis  et  magis  desiderandum  se  suscitat  et  accendit. 
De  hoc  qua^ritis ,  inquii,  inter  vos.  Ac  si  dicat :  Qua:- 
ritisy  ct  tolo  cordis  dcsiderio  ad  hoc  suspiratis,  ut 
modicum  istud  et  iterum  madfc?im,  de  qiio  dixi  vo- 
bis,  agnoscatis,  hoc  est  ut  scire  possitis  qualiter  me 
per  diilcedinem  visitationis  meae  vobis  praesentem 
observare,  quibus  meritis  rccedenlem  et  gratiam 


reficitur,  modo,  subtracta  visitationis  Dci  dulccdiKe,  D  meam  vobis  subtrahentem  revocare  valeatis  :  talem 


m  quamdam  Dei  et  sui  ignorantiam  relabitur,  apte 
subjungitur  : 

Dixerunt  ergo  ex  discipuUs  suis  ad  invicem,  Disci- 
pulorum  nomine  spiritum ,  animam  ct  corpus  lio- 
minift  possumus  )accipere,  qui  dum  se  sub  discipli- 
iiam  Domini  recte  vivendo  colligunt,  nec  tamen  ad 
iJetidaratam  divinae  agnitionis  et  dilectionis  dulce- 
dinem  pervenire  possunt ,  ista  sine  iniermissioue 
verba  ad  invicem  conferunt  : 

Quid  est  hoc  quod  dicit  nobis  :  Modicum,  et  jam 
non  videbitis  me;  et  iterum  modicum^  et  videbitis  me,  et 
qmia  vado  ad  Patrem  ?  Quld  est  quod  dicit,  modicitm  ? 
Diias  hic  posuit  interrogationes.  Prima  interroga- 
tio  est  propriue  ignorantise  consideratio ,  secunda 
Patrol.  CLXXIV. 


desiderii  vcstri  inquisitionem  quia  approbo  et  diligo, 
viam,  qiia  ad  hoc  pcrvenire  possitis,  vobis  oslcndo. 
457  Amen  dico  vobis  quia  plorabitis  et  flebiCi^ 
vss,  mundus  autem  gaudebit.  Ac  si  dicat  :  Mundi  et 
mundiim  diligentium  est  inaniter  extolli  et  gaudere» 
vestrum  est  plorando  *et  flendo  ab  inani  eorum  gaa- 
dio  abstinere.  Gaudium  mundi  in  duabus  causis 
maxime  subsistit,  scilicet  in  voluptate  carnis  et  vo- 
luntate  cordis  Et  quia  pauci  sunt  qui  in  duabus  hia 
rebus  non  peccaverint,  quin  aut  corpore  ea  quae  to- 
luptatis  sunt,  delectabiliter  possidcndo,  aut  non  pos- 
sessa  corde,  id  est  voluntate  ardcnter  desiderando, 
a  via  veritatis  non  erraverint,  duo  nobis  verus  nostor 
medicus  Christus  proposuit  medicamina ,  quibus  t% 

11 


SM 


VEN.  GODEFRIW  ABBATIS  ADMONTENSIft 


r>% 


ea,  qui«  voUiptate  carnis  voluntalc  coidiscommisi-  a  auima,  par/o  puero,  pre$$ura^,  huuiilitalis  videlicel 


mus,  sauemus  criiuina  :  Amerij  amenf  inquit,  dico 
rebii  quia  pLorabitis  et  flebilis  vos,  Ploratus  per- 
tinet  ad  corpus,  fletus  ad  cor.  Et  est  quasi  dicat  Do- 
minus  cunctis  ad  perfectum  tendentibus  :  Quidquid 
contra  rectitudincm  pweceptorum  meorum  corpore 
eommisistis,  corporali  labore  et  pressura  evacuabi- 
tis ;  quidquid  corde  ea  qua;  mundi  sunt  illicite  desi- 
derando  deliquislis,  non  nisi  amaro  cordis  fletu  pur- 
gabitis.  Hujusmodi  autem  Domini  consilium  cum 
amatores  sa^culi  liujus  haud  facilc  rccipiant ,  cum 
gaudere  ct  inaniter  extoUi  potius  quam  hoc  modo 
plorare  et  flere  desiderent  et  appetant,  apte  subjun- 
ctum  est : 
Mundus  autem  gaudebit;  vcs  autem  contristabi- 


et  afllictioiiis,  cui  se  causa  pariendi  puerum,  spiri- 
tum  videlicet  salutis,  ad  horam  submiserat,  quo- 
dammodo  nonmeminit,  dum,  post  tempus orationis» 
immemor  concepUe  ad  boram  inlernx  dulcedinis 
ad  pristinam  levitatem  aniini  inconstantiam  rcvcr- 
titur.  Sed  undehoc? 

Propter  gaudiumy  quianatus  est  homoinmundum. 
Ideo  utique  non  meminit  pressurce,  ideo'  obliviscilur 
visitalionis  et  dulcedinis  supernx,  quia  459  ^^**^^ 
est,  et  homo  natust  hoc  est  radicatus  non  in  coclum, 
sed  in  mundum,  Sed  quareaut  quomodo,  qui  mundo 
renuntiavit,  homo  radicatus  in  munduni  dici  po- 
terit  ?  Etenim  qui  ira,  odio,  vcl  invidia  adhuc  in- 
trinsecus  devastatur,  qui  pro  mcritis  suis  non  coe- 


mini,  s^d  tristitia  vestra  verteiur  in  gaudium.  Ac  si  B  leslia,  sed  terrena  quarendo  humanis  laudibus  de- 


dicalur  :  (>audet  quippe  mundus  gaudio,  cui  sempi- 
ternus  succedit  luctus.  Vos  autcm,  qui  ad  |ea  ten- 
ditis  gaudia,  quibus  dolor  nullus  succedit  vel  tristi- 
tia,  semper  hac  in  vita  contristari,  semper  corde  et 
corpore  oportet  humiliari.  Sed  tristitia  vestra  verte- 
tur  in  gaudium,  Tristitia  electorum  Dei,  quae  vere 
secundum  Deum  est,  qu2e,  juxta  Apostolum ,  pasni- 
tentiam  in  salutem  stabHemoperatur(II  Cor,  vii,  10), 
tiinc  vere  vertitur  in  gaudium,  quando,  post  moero- 
rem  verae  humilis  poenitentiae,  Deus  hominem  suae 
visitationis  dulcedine  intrinsecus  consolatur.  Hoc 
sane  gaiidium  in  exordio  lectionis  hujus  suis  humi- 
libus  458  repromittit,  ubi  post  modicum  et  iterum 
madicum  ait,  et  videbitis  me.  IUud   sane  gaudium, 


lectatur,  licet  a  mundo  separatus  sit,  homo  in  munn 
dum  natus,  inmundum  radicatus  jure  nomijiatur. 

Igitur  qualiter  nobis  contra  hsec  vigilandum,  do- 
cet  nos  bealus  Petrus  in  Lectione  hodiema,  qua 
dicit :  Obsecro  vos  tanquam  advenas  et  peregrinc% 
abstinere  vos  a  camalibus  desideriiSf  qum  militant 
adversus  animam  (1  Petr.  ii,  11).  Illa  desideria,  quae 
ad  aperta  caniis  flagitia  hominem  illiciunt,  non  so- 
ium  camaliadesideria  nominantur,  sed  etiam  ea  qusr 
ad  appetitum  laudis  huinana;,  ad  iram ,  vel  impL- 
tientiam  cor  improvidum  emolliunt  et  dejiciunt 
Quicunque  igitur  advenas  et  peregrinos  in  hoc 
mundo  [se]  cognoscentes,  ab  hujusinodi  desideriis 
se  abstinent,  quicunque,  juxta  praedictam  Domini 


quod  ex  interna  Dei  visione  intrinsecus  concipitur,      senlentiam,  plorando  et  flendo  in  spe  futurae  beau- 


cmne  gaudium  excedit.  Per  illud  enim  cor  contrista- 
liim  in  Domino  non  solum  consolatur ,  sed  in  ipsa 
etiam  consolatione  ad  videnda  et  cognoscenda  multa, 
quse  antea  incognita  fuerant,  illuminatur  et  subleva- 
tur.  Adcpto  siquidcm  tali  gaudio,  gaudio  videlic«t 
divinae  contemplationis ,  qualis  et  quanta  cordis 
corporisque  custodia  adhibenda  sit ,  per  subjectam 
similitudincm  docere  videtur,  cum  dicit : 

Iftt/ter,  cttm  parit,  tristitiam  habet,  quia  venit 
hora  ejus.  Mulieris  nomine  moUem  et  infirmum 
homiuem  possumus  accipere,  qui  tunc  quasi  parere 
dicitur,  quando  aut  commissa  deflendo  crimiiia, 
aut  ad  coelestia  suspirandu  gaudia,  aliquid  quod  gra- 


tudinis  in  hac  vita  se  dejiciunl  et  deprimunt,  ho- 
rum  ipse  Dominus  noster,  sine  quo  solatium  nol- 
lum  est,  et  in  praesenti  consolator,  et  in  futuro 
erit  remuneralor.  Unde  subjunxit  et  ait : 

£(  vos  igitur,  inquit,  nunc  quidem  tristitiam  ha- 
betis.  Iterum  autem  videbo  vos,  et  gaudebit  cor  ve^ 
strum.  Ac  si  dicat :  Vos  quidem  nunc  tristitiam  habe- 
tis  salubrem ,  videlicet  contritionem  profundae  460 
humilitatis,  sed  sollicita  mentis  custodia  curate  ne  sii 
homo  natus  in  mundum,  ne  post  conceplam  iutcmas 
dulcedinis  gratiam  ad  inania  hujus  mundi  gaudia, 
ad  ea  quae  militant  adversus  animam  desideria 
animo  recurratis,  sed  in  eadem  cordis  corporisque 


tum  Deo  sit  et  acceptabiie,  ex  utero  cordis  sui  pa-  d  humilitate  constantiaque  perseverantes,  solis  coeles- 


rere  nititur.  Ad  talem  dum  se  prxparat  partum, 
tristitiam  habet.  Nisi  enim  humilitas  et  afHictio  poe- 
nitentiae  piaecesserit,  nihil,  quod  vel  Deo  placeat, 
vel  sibi  ipsi  expediat,  'de  corde  suo  parere  honK) 
poterit.  Quae  tamen  tristitia  cum  apud  moUes  ho- 
mines  stabilis  non  sit,  apte  Dominus  subjungit, 
quia  ventt  hora  ejus.  Hora  ejus,  id  est  hora  talis 
tristitiae  non  aliunde  nisi  ab  ip60  Domino,  omnium 
bonorum  largitore  venit,  ex  cujus  munere  est  ut  et 
homo  salubriter  pro  peccatis  suis  noverit  humiliari, 
el  pro  eadem  humilitate  divinitus  mereatur  conso- 
lari.  Sequitur : 

Cum  autem  pepererit  puerum,  jam  non  meminit 
preHurw.  MoUis  et  necdum   fundata   in  Christo 


tibus  intendaiis.  At  si  durum  vobis  hoc  videtur  el 
difficile,  attendite  quale  sit  gaudium,  quod  pogt  fe- 
licem  hanc  perseverantiam  vobis  repromittitur  in 
praemium  :  Iterum  autem  videbo  vos,  et  gaudebit  cor 
vestrum.  Non  eniin  semel  vos  vidisse,  non  sufficit 
mihi  semel  vobisgratiamduicediais  meaeostendisse, 
sed  iterum  iterumque  vos  videbo,  quia  quandiu  in 
hujus  vitae  exsiUo  laboratis,  paternae  visitatioois 
consolatione  vos  relevabo. 

Et  gaudebit  eor  vestrumf  quia  qiianto  duriiis  tri- 
bulationum  molestiis  caro  attrita  turbatur,  UntocO' 
piosius  cor  vestrum  desideratae  dulcedinis  nies 
gratia  consolatur.  Et  gaudium  vestrum  nemo  toliet  a 
vobis,  quia  gaudium  illud  meae  visionis,  hic  incboa» 


539  HOMILIi£  DOMINIGALES.  534 

iuin,  io  fuiuro  plenius  dabitur  vobis,  ubi  tanta  se-  A  std  aniraani  yisitandi  gratia  Doniiniis  accedit ;  rursut 


curitate,  tam  secura  proprietate  vobis  slabilietur, 
quod,  omni  tristitia,  omni  adyersitatis  sublata  mo- 
lestia,  nihil  Yobis  nisi  aeterux  jucunditatissolemnitas 
et  certa  perpetuse  glorificationls  manebit  dignitas, 
per  infinita  sscuia  sxculorum,  Amen. 
461  IIOMILIA  L. 

m  EJLMDEM   DOMINICiM  SECUNDA. 

Modicum^  et  jam  non  videbitis  me,  et  iterum  mo- 
dicum,  et  widebiti$  me ,  quia  vado  ad  Patrem  (Joan. 
xvi). 

Prxsentis  hujus  series  lectionis  pars  cst  serraonis 
illius,  quem  in  ultima  cocna  sua  Salvator  exorsus  est 
cum  dilectis  et  electis  discipulis  suis,  qui  sua  digni- 
iateet  qxcellentia  omnes  sermones  illos  supcreminct, 


modicumf  quando  probandi  causa  recedit.  Istad 
modicum  Isaias  propheta  notat,  ubieorumqtlerelosa 
verb^  describit,  qui  Ghristi  in  came  praesentiam 
suspirabant :  Modicum  ibi,  modicum  ibi  (ha.  xxviit, 
40). 

Necesse  litique  habet  unaquxque  Deo  devota  ani- 
ma  ut  diligenter  semper  observet,  et  quando  visita- 
tioimmissa  db'Altissimo  venial,  et  quando  itemm 
subtracta  eam  deserat,  quia  si  hoc  vigilanti  cufa 
mens  observare  neglexerit,  haud  dubium  quin  et 
internsc  suavitatis  omnino  expers  sit.  Hinc  cst  quod 
Eliseo  petente  ut  spiritus  Eliae  duplex  in  eo  ncrel, 
Elias  rcspondit : 

463  '^^  inquit,  videris,  quando  tollar  a  te,  etit 


quos  in  carne  locutus  est  Dei  Filius,  ita  ut  nullus  B  quod  petisti ;  si  autem  non  videris^  non  erit  (IV  fteg. 


crangelistarum,  ad  bene  capiendum  vel  conscriben- 
dom  fuisset  iioneus  prseter  ipsum  solum  beatum 
^oannem,  qui  supra  pectus  illius  interim  recubuit, 
de  quo  tbesauros  sapienliae  et  scientise,  qui  in  eodem 
pectore  Jesu  reconditi  erant,  haurire  meruit. 

Modicum^  inquit  Doiuinus,  et  jam  non  videbitis 
me,  et  ilerum  modicum,  et  videbitis  me.  In  his  Do- 
mini  verbis  vicissitudines  et  mutabilitates  illae  de- 
notautuT  quas  fideles  quaclibet  animae,  quandiu  cor- 
pus  hoc  corruptibile  quod  aggravat  portant,  patiun- 
tor.  Qulbus  studium  est  frequenter  orare,  et  quibus 
carae  est  recessum  et  adventum  Domini  in  cor  suum 
^giii  menlis  circumspectioue  notare,  illi  nimirum 


II,  10).  Eliastypum  gerit  Domini  Salvatoris.  Eiiscus 
in  persona  describitur  animae  Deum  sitienlis.  Bpi- 
ritum  Eliae  dupUcem  in  se  flcri  anima  exposlulat, 
quando  spiritum  veritatis,  spiritum  duplicis  dilec- 
tionis,  Dei  videlicet  et  proximi,  dari  sibi  a  Domino 
desidcrat,  quem  non  alio  pacto  conferri  sibi  posse 
Dominus  repromittit,  nisi  abscessum  ejus  et  reditumt 
sicut  diximus,  sollicita  circumspcctione  investigare 
et  praevidere  studuerit.  Post  descriplas  vicissitudi- 
nes,  visitationis  videlicet  et  probationis,  quas  anima 
patitur,  consequenti  ordine  subjungiiur  : 

Quia  vado  ad  Patrem,  Vadit  namque  ad  Patrem 
Dei  Filius,  quando  pro  animabus  illis,  quas,  etsi  lae^ 


Vicissitudines  has  non  ignorant,  quoties  videlicet  ille  ^  tificat  ejus  visttatio,  molestat  tamen  vicissitudo,  ipse 


quem  amant  per  occultam  suae  insplrationis  gratiam 
eos  obleciet  et  reficiat,  quoties  rursus  eamdem  desi- 
deraiissimam  visitationis  suse  dulcedinem  eis  sub- 
irahai.  Undeest  iUud  quod  sponsa  in  Ganticis  can- 
iicorum  loquitur  :  Fuge,  ditecle  mi,  et  assimtlare 
cofnece  kinnutoque  cervorum  super  montes  aromatum 
{Cant.  yiii,  14).  Tantae  namque  hae  bcstiola^  agilitatis 
sont,  quod,  quando  jam  comprehendi  et  configi 
puiantur,  dicto  citius  venatorum  manibus  elabun- 
iur. 

Quibusnon  incongrue  Ghristus,  fidclium  Sponsus 
aniaiaruui,  comparatur,  qui  dum  lacrymanli  et  in- 
secianii  se  animae  462  occurrens  comprehendi  pa- 
iiior,  subito  iterum  quasi  e  roanibus   avolat,  et 


misericorditcr  interccdit,  et  eidem  Deo  Patri  se  pro 
salute  earum  ostendit.  Sequitur  : 

Dicebantergo  ex  disciputis  ejus  ad  invium,  Disci- 
pulorum  nomine  spiritum,  animain  et  corpus  ho  • 
minis  possumus  accipere,  qdi  ad  hoc  se  intus  ci 
exterius  conferunt,  ut  discant  mandata  Domini  juxts 
testimonium  illud  Psalmigraphi :  Bonum  mt/it,  Do- 
mine,  quod  humiliasti  me^  ut  discam  mandata  tua 
(Psal.  cxvin,  71).  Illi  profecto  qui  in  sxcufo  suni 
positi,  maiidata  Domini  discere  non  possunt,  quia 
terrcnis  voluptatibus  et  desideriis  supra  modum 
inhiantes,  his  qux  ad  eum  et  ad  salutem  ^nimaeper- 
linent,  intendere  nequeunt.  Sed  hi  discipulorum 
Domini  recte  nomine  censentur,  qui  intra  clausiri 


denno  revertitur  si  toto  desiderio  requiratur.  Quod  d  septa  se  contulcrunt,  ut  expeditum  cor  et  corpus  ad 


aatem  dicit  sponsa  :  Fuge^  dilecte  mi,  et  assimilare 
emffrt»  hinnuloque  cervorum  super  montes  aromatum^ 
wm  dicit  rogando,  sed  vicissitudines  has,  quas  eam 
fragili  adhuc  carne  circumdatam  paii  nccesse  est, 
iBsinaando.  Per  hoc  quod  ait  Dominus,  modicumyet 
imm  nan  videbitis  me,  illud  denotari  clredimus  quod 
afiquando  desideranti  se  animae  suam  praesentiam 
mbirahii ;  per  iterum  modicum,  ct  videbitis  me,  hoc 
innnitur  quod  rursus  Deum  sitiens  anima,  intimis 
iUom  aflbciibus,  atque  ipsis  meduUis  cordis  coelitus 
^psttm  suscipit. 

Ec  rede  modicnm  ad  utrumque  ponitur,  quia  ni- 
BinuB  breve  ei  modicum  est  quidquid  praesenlis 
ten^oris  yolnbilitaie  agitur.  Modicum  est,  quando 


discenda  praicepta  Domini  habeant,  ut  die  noctuque 
sub  disciplina  Domini  et  disUictione  regulari  vi- 
vant.  Nempe  spiritus,  anima  et  corpiis  honiinis,  qui 
vere  disciplinatui  Domini  inhaerere  noverunt,  ista 
sine  intermissionead  invicem  vcrba  conferunt. 

Quid  est  hoc  qnod  dicit  nobii  :  modicum^  et  non  tt» 
debitis  me,  et  46ft  iterum  modicum,  et  videhitis  me^ 
et  quia  vado  ad  Patrem  1  Quid  est  quod  dicit,  modi^ 
cum  ?  Duae  istae  interrogationes  suni  admirationes 
quia  nunquam  fti  admiratio,  nisi  vel  ex  nimio 
dolore,  vel  ex  nimio  gaudio,  nec  aliquid  homo 
miratur,  nisi  quod  novum  et  rarum  videtur.  Ad- 
roiratio ,  quae  ex  magnitiidine  sit  doloris ,  ad 
exercitium   pertinet  tentationis ;   quao   autcm   ex 


355  A^EN.  GODEFRIDI  ABBATW5  ADMONTENSVft  536 

nimio  conlingil  gaudio,   tcmpus   respicit   consola- A  li»  suaeconsolationerelevari. /)<?  Aor,  inquit,  (Tttflr- 
tionis.  Biiratur  homo  prac  dolore,  quando,  ex  vehe- 


mentia  tentationis,  intimi  saporis  dulcedine  se 
frustratum  esse  medullitus  suspirat ;  miratur  rursus 
prae  nimio  gaudio,  dum  redeunte  supernx  gratia  vi- 
sitationis  de  multitudiue,  exsultat  divinae  consola- 
tionis. 

Illud  etiam  quod  evangelista  bis  hic  ponit :  Dice- 
bant  ergo  ex  discipulis  ejus  ad  invicem ;  et  iterum  : 
Dicebant  ergo,  binam,  quam  diximus,  respicit  admi- 
rationem,  quae  ex  nimio  dolore  Ot  vel  gaudio,  <fuia 
exteriorum  et  iuteriorura  sensuum  cujuslibet  electi 
hominis  haec  est,  nocturna  atque  diurna  collatio, 
quod  vel  dolent  in  tempore  tentationis,  dum  eis  dul- 
cedo  subtrahitur  intimae  visionis,  vel  quod  gaudent, 


ritis  inter  wo»,  quia  dixi  :  Modicum,  et  jam  non  vi- 
debitis  me;  et  iterum  modicum  et  videbitis  me.  Ac  si 
eleclis  suis  ad  supradictam  inquisitionem  suam 
intus  respondeat  Dominus  :  Quia  hxc  est  die  noctu- 
que  collatio  interiorum  et  exleriorum  sensuum  ve- 
strorura,  ut  sciro  et  investigare  possitis  quid  discessu 
ci_reditu  meo  significem  in  vobis ;  ego  formam  pro- 
pono  vobis,  quam  interim  sequaraini,  quandiu  cor- 
pus  quod  aggravat  animam  portatis,  in  quo  vos  has 
vicissitudines  necesse  est  pati. 

Amen^  amen  dico  vobis,  quia  plorabitis  et  flcbitis 
vos.  Per  haec  duo  verba  plorabitis  et  flebitisj  qux  si- 
niilem  habent  significationem,  geminam  intelligere 
possumus  compunctionem ;  unam ,    quam    tinior 


quando,  |fconqui(  scente  omni  impulsu  tentationis,  B  pcenae  et  peccatorum  producit  poenitentia  et  aniari- 


auxilium  in  se  experiri  merentur  supernae  consola- 
tionis.  Ista  quoque  admiratio  pulchre  in  Veteri  Tes- 
tamento  praenotata  legitur,  quando  cum  nocte  rore 
descendente  simul  manna  descendit,  mirantes  filii 
Israel  dixerunt :  Manhu,  quod  significat,  quid  est  lioc  ? 
{Excd.  XVI,  15).  Noctem  intelligimus  praesentem  vi- 
tam,  per  rorem  frigus  tentationis,  per  manna  sapo- 
rem  inlernae  comtemplationis.  Cum  rore  manna  des- 
cendit,  quia  post  impulsura  tentationis  horaini  electo 
gratia  venit  iptirai  saporis.  Ilas  igitur  vicissitudines 
interiores  et  exteriores  sensus  hominis  in  se  seu- 
tientes,  rairantes  ut  filii  Israel  dicunt.  Quid  est  hoc  ? 
dum  aut  dolent  aut  contristantur  propter  molestiam 
tentationis,  vel  gaudent  et  delectantur  prbpter  abun- 
dantiam  divinaiconsolationis.  Post  descriptas  harum 
vicissitudinum  species  recte  subjungilur  : 

Nescimus  quid  loquitur.  JSesciunt  discipuli,  id  est 
spiritus,  anima  et  4Q5  corpus  horainis  clccli,  quid 
loquatur  Dominus  quia  quandiu  sunt  in  corpoic 
mortis  hujus,  nunquam  discernere  et  invcsligare 
valent  pro  quibus  mcritis  eos  Dominus  consoletur  ; 
nesciunt  eiiam,  quando  lentantur,  utrura  ad  proba- 
tionera  vel  perditionem  eos  tentari  patiatur.  Unde 
quasi  dicunt  nescimusquid  loquitur,  cum  pro  his  vi- 
cissitudinibus  conturbati  sollicitantur.  Hanc  sollici- 
tudinem  quod  Dominus  diligat  in  electis  suis,  in 
consequcntibus  sancti  evangelii  demonstratur  ver- 
bis  : 


tudo  ;  466  alteram,  quae  de  «elernae  vita;  et  cocle- 
stium  bonorura  procedit  araore  et  desiderio.  Amen, 
amen  dico  vobis,  inquit  Dorainus,  in  Veteris  et  Novi 
Testamenti  institutione,  amen,  amen  dico  vobis  in 
Dei  et  proximi  dilectione,  amen,  amen  dico  vobis  in 
activaect  contcmplalivae  vitae  cxercitatione ,  quia 
piorabitis  et  flebitis  vos,  id  est  quia  vestrura  est  ut, 
quandiu  vivitis,  et  ex  mei  timoris  formidine,  et  pro 
mei  amoris  corapungaraini  dulcedine. 
?  Mundus  autem  gaudebit,  inquit.  Ac  si  dicat :  J/itn- 
dus,  id  est  amatores  mundi  in  hoc  ploratu  et  flctu 
partem  habere  ncc  volunt,  nec  possunt,  qiiiainancm 
hujus  saeculi  laetitiam,  quae  acterni  doloris  luctu  ama- 
ricanda  est,  sequentes,  recte  pro  peccatis  suis  et  pro 
'  aeternae  vitae  desiderio  compungi  nesciunt.  Ab  hujus 
saeculi  reprehensibili,  imo  damnabili  gaudio  electos 
suos  Dominuscorapescit,  dura  conliuuo  subjungit: 
Vos  autem  contristabimini.  Vos  ,  inquara,  quos 
disciplinatui  raeo  mancipavi,  duni  vos  a  communi 
hominura  convcrsatione  et  corpore  et  habitu  sepa- 
ravi,  quandiu  in  hac  vita,  quae  tentationibus  plena 
est,  vivitis,  semper  et  peccatorum  veslrorura  et  raei 
ainoris  causa  contristari  debetis.  Salubrem  Aposto* 
lustristitiamdcscribensait :  Tristitia  quas  secundnm 
Deum  est,  pa^nitentiam  operatur  in  salutem  stabi-^ 
lem  (11  Cor.  vii,  iO).Et  conlinuo  subjunxit :  Ecce 
secundum  Deum  contristari  quantam  in  vobis  opera-^ 
tur  sollicitudinem^  sed  defensionem,  sed  indignatio- 


Cognovit  autem  Jesus  quia  volebant  eum  interro-  D  nem,  sed  timoremy  sed  desiderium,  sed  a;mulationem 


gare.  Cognoseere  Jesu  est  approbare  et  diligere 
Jesu.  Cogtwvit  Jesus,  quia  lolebant  eum  interrogare. 
Proprium  est  ncscientis  ut  interroget,  quatenus 
discat  a  sciente  quod  nescit.  Fo/tin(  nimirum  electi 
Jesum  interrogare,  quando  omni  studio  elaborant 
iuvestigare  quid  de  eis  decemat,  dura  aut  anxiari 
cos  perraittit  tentationibus ,  aill  suis  illos  attollit 
consolationibpji  Hanc  inquisitionem  Jesut  cogno" 
scit,  quia  cam  in  electis  approbat  et  diligit. 

Dixit  ei^ :  De  hoc  quaritis  inter  vos,  quia  dixi : 
Modicum  etjam  nonvidebitis  me,  et  iterum  modi- 
cum  et  videbitis  me,  id  est  qtiod  facit  et  permittit 
eos  aliquando  siibtracta  visitationis  suae  gratia  ten- 
tationibus  angubiiari,  et  itenim  bcatissimaj  prajsen- 


sed  vindictam  (/6id.,  11).  Defensionem  salubris 
tristitia  in  homine  operatur,  cum  homode  his  quae 
cogitatioue,  verbo,  vel  opere  se  deliquisse  meminit, 
coram  Deo  digua  poenitentiae  satisfactione  se  defeu- 
dere  satagit ;  indignationem  in  illo  operatur,  cum  se- 
metipsura  per  hoc  indignari  et  despicere  incipit , 
quia  aliquando  tale  quid  adraisit  quod  eura  abaeter- 
nitatis  amore  separare  potuit ;  timorem  in  eo  parit, 
CMro  timereDeum,  timere  etiam  poenam,  quae  pec- 
catis  suis  debetur,  incipit;  desiderium  gignit,  cum 
toto  cordis  affectu  ad  amorera  coclcstis  patrire  suspi- 
rat ,  wmuiationejn  in  eo  facit,  cum  zclo  pietatis  ar- 
matus  pecitrnta  sua  vehementer  aimulari  4g7  stu- 
ducrit ;  vmdictam  in  illo  operatur,  cum  omnia,  qvot 


C37  nOMILliE  DOMLMCALES.  558 

eontra  I>eum  seegisM  recordatur,  quotidiana  labo-  A  borum  suorum  contcmplari  c<rperH,  ct  ipsumDeum, 
rumsuonimexercitatione,jejuniorura,scilicet,vigi-     in  quo  est  requies 


liarum  etoratlonum  instantia,  in  semetipso  pcrse- 
quitur.  Ne  autem  electi  Dei  ita  secundum  Dcum  con- 
tristari  abhorreant,  quid  sequatur  hanc  tristitiam, 
in  consequentibus  sancti  Evangelii  verbis  Dominus 
eis  demonstrat : 

Sed  trUtitia  vestrOy  inquit,  verteiur  in  gaudium. 
Non  enim  quallscunque  tristitiay  quse  de  vano  do- 
lore  concipitur;  sed  bsec  dc  quo  modo  d.ximus,  vcr^ 
tetur  in  gaudium^  quia  hanc  a;ternx  renuinerationis 
consequetur  prxmium.  Ad  quse  confirmanda  Domi- 
nus  nabis  de  muliere  proponit  paradigma,  ut  ci  his 
quae  animus  novit,  ad  incognita,  qux  non  novit, 
fturgat,  spirilalia  videlicet  ex  comparatione  corpora- 
lium  rejpum  colligat. 

Mutier^  inquit  Dominus,  cum  parit,  tri$titiam  ha- 
ket^  quia  venit  hora  ejus  :  cum  autem  pepererit  pue- 
rum^jam  non  meminit  pressurce  propter  gaudium, 
quia  natus  est  homo  in  mundum.  Dolor,  qui  mulie- 
rem  parturientem  opprimit,  omnem  dolorem,  quem 
anquam  in  corpore  suo  homo  sufferre  potest,  exce- 
dil.  Sed  cum  infans  ei  natus  fuerit,  et  eum  omnia 
menibra  integra  habere  perspexerit,  ita  de  fructu 
Tcntris  sui  gaudet,  ac  si  nunquam  in  partu  doiore 
aKquo  tacta  fuisset.  Bene  ergo  seterna  Sapientia  com- 
parationem  de  mulicre  pnccedentibus  verbis  suis 
aptavit,  in  quibus  dicit :  Vos  autem  contristabimini, 
$ed  tHstitia  vestra  vertetur  in  gaudium.  Sicut  enim 


obliviscens  omnium  laborum 
suorum  in  praemium  acceperit,  jam  non  meminit 
pressura^,  id  est  dolorum  omnium,nuoscarnis  adhuc 
sarcinam  portans  perpessa  est :  obliviscitur,  propter 
gaudium,  vidt*Iicet  illud,  quia  homo  ille ,  qui  natus 
erat  in  mundum,  jam  coelcstis  patriae  civis  effectus 
visione  Creatoris  sui  pascitur.  Pronosita  ergo  simi- 
litiidinc  de  mulicre  Dominus  subjunxit : 

Et  vos  igitur  nunc  quidem  trisliliam  habelis ;  i:e- 
rum  autem  videbo  vos,  et  gaudebit  cor  vestrum.  VoSf 
inquam,  clecli  mei  nunc  quidem  tristidam  liabelisr 
dum  mortem  istam,  tentationes  ct  peiegrinationcm 
vcstram  ingemiscitis.  Iterum  autem  videbo  ros,  id 
cst  dum  corruptibile  hoc  inducril  incorruptioncm 
^  perpctuara,  mc  ipsum  vobis,  sicuti  sum,  in  divini- 
tateet  humanitate  mea  ostcndam.  Fa  gaudebit  cor 
vestrum,  dum  in  summa  jam  securitate  posilis,  nihil 
unquam  a  diabolo,  vei  a  mundo,  vel  a  <  arne  vestra, 
quod  perlurbet,  amplius  occurret  vobis.  Dc  hoc 
gaudio  cordis  per  Isaiam  quoque  prophetam  Domi« 
nus  dicit,  ubi  electos  suos  in  coelcsti  Jenisalem 
quandoquc  consolandos  esse  describit :  Et  videbitis, 
inquit,  et  gaudebitisy  et  lcetabitur  469  ^o^  vestrum 
(Isa,  Lxvi,  14).  Quale  sit  illud  gaudium,  quis  ex- 
plicarc  valeat,  cum  etiam  excogitari  nequeat?  Om- 
nes  sensus  et  omnia  membra  electorum  in  illud 
gaudium  sempitcrnae  jubilalionis  se  atlollunt,  in 
quo  laudi  Creatoris  sine  fine  vacabitur,  quae  laus 


parturiensmulier  ad  teirpus  dolet  ctcruciatur,  po- r  est  sine  faslidio,  quia  sine  fatigatione  profertur, 


ttea  autem  de  prole  sua  gaiidens  totius  doloris  et 
cniciatus  obliviscitur,  et  anima  cum  labore  et  go- 
mitu  virtutum  proferens  opera  postea,  cum  depo- 
tuerit  corpus  mortis  hiijus,  quod  eam  aggravat,  in 
aspecta  remunerationis  totius  immemoreritgemitus 
el  laboris.  Mulier,  inquit,  cum  parit,  tristitiam  ha- 
htt,  quia  venit  hora  ejus.  Mulieri  enim,  cum  a  mol- 
litie  dicatnr,  satis  congrue  anima  per  Dci  gratiam 
moUita  comparatiir,  qu»  tunc,  ut  diximus,  parit, 
cnm  jugi  laborum  suorum  instantia  ct  multo  imbre 
lacr^rmarum  prolem  virltitum  de468  ^^  proferre 
ei  parere  satagit,  in  quo  partu  procul  dubio  tristi- 
iiam  habet,  quia  fructum  laborura  suorum  non  vi- 
deCf  praeraium  videlicet  aeternse  jucunditatis,  quam 
coosecotura  est  pro  laboribus  suis.  Cum  enim  die  D 
Boclnque  homo  laboraverit,  et  in  jejuniis  et  vigiliis 
noltis,  ac  orationibus  assiduis  vires  suas  expende- 
rit,  nihil  pro  hoc  in  hoc  mundo  accipil,  nemo  illum 
vel  saltem  pro  hoc  consolatorio  verbo  alloquitur, 
imo  magis  in  spirituali  vita  et  sub  regulari  disci- 
plina  positus,^si  quid  minus  egerit,  gravi  emcnda- 
tioiie  corripitur.  Recte  enim  dicitur,  quia  vcnit  h^ra 
ijui.  Venit  hora  mulieris  parturientis,  id  cst  animae 
in  came  iaborantis,  quia  nunc  est  hora  tentationis, 
bora  miseriaeet  peregrinationis.  Cum  autem  pepere" 
fit  puerum,  jam  non  meminit  pressura^  propter  gau- 
dium^  quia  natus  est  homo  in  mundum.  Cum  autem 
peperit  puerum,  id  cst  cum  fidelis  qua^Iibet  anima, 
qi:ai  pro  Dco  laboravit,  in  finc  vilae  suai  fr;iclum  la- 


Haec  beatorum  laetitia  nulla  aliquando  interpolari 
valet  trisiitia,  nullo  fine  terminabitur,  quemadmo» 
dum  in  consequentibus  Dominus  pollicetur  : 

Et  gaudium  vestrum  nemo  tollet  a  vobis.  Hujus 
aetemi  gaudii  et  nos  quandoque  participes  simus  ex 
iargitate  bonilatis  ipsius,  qui  idcirco  homo  fieri  et 
mortis  tristitiam  subire  dignatus  est,  ut  nos  ad 
aetema  gaudia  perduceret ,  cui  est  honor,  et  gloria 
et  imperium  in  saecula  saeculorum.  Amen. 
470  HOMILIA  LI. 

IN  DOMI.MCAM  IV  POST  PASCBA  PRIMA. 

Vado  ad  eum,  qui  me  misit,  et  nemo  ex  vobii  in' 
terrogat  me :  Quo  vadis  ?  Sed  quia  hac  locutus  sum 
vobis^  tristitia  implevit  cor  vestrum  (Joan.  xvi). 

Sacrosancta  ba^c  Evangelii  lectio,  quam  modo  au- 
divinms,  dilectissimi,  sumpta  est  ex  sermone  illo» 
quem  in  ultima  coena  sua  cum  discipnlis  fecit  Jesus. 
Et  sicut  idem  sermo  omnes  sermones  illos  excellit 
quos  unquam  fecit  aut  dixit,  sic  dignitas  et  excel- 
leiilia  mystcriorum,  quac  in  eo  esl,  omnium  homi- 
num  sensnm  ct  intellectum  transccitdit.  Nec  mirum, 
quia  sicut  cadem  nocte  novum  ct  inauditum  opus, 
quod  uunquam  antea  factum  est,  faccrc  vohiil ;  sic 
sermo,  quem  in  eadem  nocte  fecit,  jure  cunctis  scr- 
monibus  incomparabilis  csse  debuit.  Hunc  omncs 
discipuli  ejus  pariler  audierunl,  sed  pari  intcUigen- 
tiaomnes  capere  non  poluerunt.  Ethoc  salisex  eo 
liquet  quia  quatuor  illi  proceres,  qui  Evangeliun^ 
scripserunt,  dc  scrmonc  isto  omnes  tacueruiit,  pr»- 


8S9  VEN.  GODEFillDI  ABBATIS  ADHONTENSIS  340 

ter  tolura  Sosjtmesn^  qui  dignus  fuil  solus  supra  pc-  A  tre  in  hunc  mundum  missus  sum.  Siquando  per  In 


ctus  iesu  tecumbere,  ex  quo  baurire  meruit  fontem 
Tiue ,  (iuenta  aetem»  sapicnti».  Sedebat  iii  eadem 
eoena  Mattliaeus  cum  Joanne ;  quod  audivit  Jioannet, 
lioc  audivit  et  Mauhaeus,  sed  nihil  de  sermone  isto 
dixil  vel  scripsit ,  quia  Deus  illi  dare  noluit ,  quod 
toli  Joanm,  qucm  propter  specialem  castitatis  prae- 
fogatiyam  prse  cseteris  dilexit ,  pne  caeteris  senrare 
\o\m\U 

Quid  de  hoc  nos  miseri  sumus  dicturi?  0  homo, 
lu  quis  es,  ut  rcspondeas  Dco  ?  Quis  ad  videnda  et  co- 
gnoscenda  scrmonis  hujus  mystaria  idoneus,  si  illi  ca- 
pere  non  potucrunt,  qui  pra^sentialiter  cum  a  Domino 
«udieruiit?  iEstinio  tamen  si  quid  est  quod  mortalis 
homo  inde  conjicere  potest  quod  hoc  potissimum  ser 


visibHem  praesentiam  meam  rore  dulcedinis  ct  gra- 
tiaef  meae  infundi «  et  pro  desiderio  cordis  vcstri  me- 
cum  Jdiquando  intrinsecus  consolari  merqistis,  dico 
vobis  quia  diu  in  hac  gratia  subsistere  non  potestis. 
Vado  enim  ad  eum  qui  me  misity  et  in  ea  dulcedine 
qua  velletis  me  diu  habere  non  valetis. 

Et  nemo  ex  vobis  interrogat  me ;  Quo  vadi$  ?  Inter- 
rogare  hominis  est  desidcrare  hominis.  Nemo  ex  ro- 
bis  interrogat  me,  quia,  me  vadente,  mc  gratiam  vobis 
subtrahente,  ad  tantam  cordis  vestri  «Suritiam  devol- 
viinini ,  quod  nemo  ex  vobis  desiderat  ine ,  hoc  est 
quod  neque  de  recessu  mco  doletis ,  sicut  dcbelis,. 
neque  dcbito  charitatis  ardore  reditum  meum  dcsi* 
derare  valetis.  His  laboriosis  vicissitudinibus  cxer- 


valum  sil  illisqui  imitatores  sunt  Joannis,  spirita-  B  cctfidclcs  suosinhacvita  Doniinus,quaeetinLectio- 


libus  videlicet  hominibus,  qui,  ad  exemplum  ipsius, 
custodita  ab  infantia  castitate  el  innocentia  sua,  cum 
Domino  cl  in  coena  sunt,  et  in  eadem  coena  supra 
pectus  Jesu  recumbunt.  Peclus  Jesu  sacra  Scriptura 
edt,  quia  sicui  in  peclpre  cor,  et  in  CQrde  vita  est, 
sic  latel  in  sacra  Scriptura  spiritualis  ille  sensus, 
ex  quo  viviflcatur  homo  et  reviviscit  intrmsecus. 
Sunt  nonnulli ,  qui  supra  hoc  pectus  Jesu  caput, 
quod  est  intentio ,  reclinant ,  nec  taiuen  in  coena 
gunt ,  ilti  videlicct  qui  ad  investigandas  et  cogno- 
scendat  subtiiilates  Scripturarum  non  propter  Dcum, 
sed  propter  semetipsos  elal>orant,  ut  duni  scire  quod 
alios  latel  comprol>antur,  propter  ipsam  scientiam 


ne  hodierna  ox  parte  notantur,  cum  dicitur :  Omne 
datum  optimumet  omne  donum  perfectum  desursum 
est  descendens  a  Patre  luminum,  apud  quem  non  esi 
transmutatio  ^  nec  vicissitudinis  obumbratio  (Jac.  i, 
17).  Omnipotens  Deus,  cum  semper  idcm  sit,  sem- 
per  in  semelipso  slabilis  subsistit,  nunquam  trans- 
mutatur,  nuila  unquam  vicissitudine  oLumbratur. 
Apud  illum  quidcm  lumcn  est  sapientiae  et  scientiae, 
apud  iilum  est  aeterna  suavitas,  apud  iilum  et  in  ilio 
est  aeternae  exsultationis  et  laetitiae  jucunditas.  47St 
Nos  vero ,  nos  sumus  apud  quos  et  in  quibus  esl 
transmutatio  et  vicissiludinis  obumbratio,  qui  nec 
ad  lioram  quidcm  in  nobis  subsistimus,  scd  sempcr 


probabiliores,  utpote  disertiorcs,  majorem  ab  homi-  ^  variamur,  vicissitudinibus  variis  suecedentibus  ita, 

*%.... ^     1.^-.  ^  —   -  —      ^  A       1  ^  ^  * -. _-M VT^— ^^     wl  AVivWk^nita  A    Al\«i  ■'kft  l%>ft»n*v«  ■!  m        ^99  J\.^       «^  /'ho     ^  ao  ■rl  av*a  •■a       n  aa 


nibus  honorem  et  gloriam  consequantur.  Hoc  non 
copvenil  Dei  amatoribus,  Joannis  imitatoribus,  qui 
ad  scientiam  sacrae  Scripturae  propter  hoc  soium- 
modo  debent  elaborare,  ut  perveniani  per  eam  ad 
majorem  Dei  notitiam,  inveniantque  in  ea  cor  Dei, 
id  csl  sensum  Dei,  per  quem  intus  viviGcentur,  per 
quem  ad  dulcedinem  cordis,  ad  mundiliam  corporis, 
adpuritatem  orationis,  ad  desiderium  aelemitatis  ma^ 
gis  aqcendantur  et  iuformentur.  Quicunque  illi  sunt, 
qui  boc  modo  supra  pectus  Jesu  recumbunt,  hos  in- 
l^r  epulas  el  convivia  internae  dulcedinis  invisibili- 
ter  Dominus  el  inedicibiiiter  hujusmodi  alloquitur 
verbis : 
471  y^ido  ad  eum  qui  me  misit;  et  nemo  ex  vo- 


plerumque  obumbraiuur,  quod  nos  desiderarc  nec 
cogilare  quod  Lonum  est  possumus.  Quid  cnim  est 
aliud,  quod  boni  homiucs  dcflcnt  in  oratione,  quod 
conqueruntur  in  confessione,  nisi  dum  sentiuut  in 
semetipsis  quod  gratia  Dci  carcnl,  quod  desiderium 
post  Deum  neque  ad  ca,  qu^  agcnda  cssent  piopter 
eum,  liaberenon  valcnt?  Attanien  quia  ipse  cst,  ul 
diximus,  Yerbum  Dei  Patris,  non  solum  hoc  dico 
verbum,  quod  corporaliter  extcrioribus  insonat  au- 
ribus,  sed  quod  invisibililcr  docel  houiiuem  intrin- 
secus,  quid  sic  vadendo  ab  homiue  operetur  in  ho- 
mine,  manifestat,  cum  dicit : 

Sed  quia  hac  locutus  sum  vobis^  tristitia  implevit 
cer  vestrum.  Quae  est  ista  tristitia^  quae  ex  ejus  locu- 


bis^interrogat  me:  Quo  vadit?  In  verbis  istis,  quan-  ])  tione,  exejus,  inquam,  operatione  (loqui  enim  Dei 


lum.  videre  possumus,  videtur  mihi  quod  significa- 
mil  Dominus  quasdam  vicissiludines,  quibus  et  per 
^uas  exercentur  in  hac  vita  Dei  fideles.  Est  enim  vi- 
dssitudo  quae  homini  Deum  diiigenti  dulcis  esl  ei 
chara  et  vicissitudo  quae  ei  valde  Irislis  est  el  amara. 
In  vicissitudine  bona  sunt,  quanda,  visitante  gratia 
Allissimi»  per  internam  dulcedinem  suaviler  cum 
Domino  reficiunlur.  In  vicissitudine  amara  sunt, 
quando,  recedente  Deo  el  interna  gratia  deficiente, 
laboribua  el  doloribus  in  semetipsis  afficiuntur.  Ail 
ergo :  Vado  ad  eum  qui  me  misit.  Ipse  est  Yerbum 
Dei  Patris-  quod  mittitur.  El  est,  quasi  praesens  prae- 
sentibus  suis  filiis  el  suis  loquatur  fidelibus :  Ego 
f um  qui,  ad  visitandum  vos  et  salvandum,  a  Deo  Pa- 


est  operari  Dei )  gencratur  in  homine  ?  Est  tristUia 
mala,  quae  Deum  offcndit :  est  etiam  tristitia  bona, 
qjuae  offensum  Deum  homini  placabilem  rcddit.  Ge- 
minam  hanc  tristitiam  definit  Apostolus,  cura  dixit : 
Tristitia  sceculi  mortem  operalur ;  tnistitia  t*cro,  quce 
secundum  Deum  est,  pcenitentiam  operatur  in  salutem 
stabilem  (II  Cor.  vii,  10).  Si  homo  pro  damno  saeculi, 
pro  mortc  aniicorum,  pro  incommodo  rerum  tempo- 
ralium,  vel  ctiam  pro  contemptu  vel  injuria  a  proxi- 
mis  sibi  illata  conlristatur,  haec  esl  tristitia  steeuli 
qu(B  mortem  operatut.  Sed  dum  horao  salubriter  hu- 
miliatus  in  semetipso  pro  regno  ccelorum,  pro  amitta 
inlerna  Dei  gratia  tanto  vebemenlius  contriftari  coe- 
pcrit ,  quanto  minus  subtractp  eo ,  qui  ^•crum  esl 


511 


nOMILliE  DOMINICALES. 


543 


gaudium,  in  semctipso  inyenit,  quo  consolari  pos-  A  buit.  Unde  ait  Aposlolus  :  Quvd  si  nosipsos  judxca' 


sit,  haec  est  tristitia  quce  iecundum  Deum  esse  pro- 
batur,  baec  pwnitentiam  in  salutem  stabilem  operatur. 
Per  eam  enim  ad  gratiam  et  dulcedinem  Dei ,  quae 
▼ere  slabills  salus  hominis  est,  homo  ita  revocatur, 
quod  etiam  stabiliter  eam,  quantum  hoc  in  hac  vita 
prcstbile  est,  habere  meretur.  Yel  haec  est  posniten- 
Ha  in  salutem  stabilem,  ut  homo  ea,  quae  commisit, 
quibus  graliam  Dei  amisit,  ea  stabilitate  poeniteat, 
uiamplius  non  473  admittat.  llaec  est  gratia  et 
ulilitas  ,  propter  quam  summum  illud  Yerbum , 
quod  est  Ghristus  Filius  Dci,  qui  et  Verbum  est  pcr 
isitemam  inspirationem  suam  honiini  loqucndo,  Chri- 
Mtus  invisibili  gratia  sua  cor  ungendo,  utiliter  ad 
horam  homini  se  subtrahit,  quatenus  ipso  recedente. 


remusy  non  utique  judicaremur  a  Domino  (I  Cor.  ll. 
51). 

Sed  ut  haec  eadem  verba  propter  ea  quae  subjecla^ 
sunt,  manifestius  intelligere  valeamus,  similitudinem 
quamdam  nobis  proponamus.  Sit  mulier,  quae  ha- 
beat  virum.  Si  accidit  ut  vir  ille  longcrecedat  ab  ea, 
si  Odelis  est  ei,  in  hoc  ostendat,  ut  eamdem  fidem 
absenti  quam  et  praesenti  sen^are  studeat,  et  in  qui- 
buscunjue  offendere  posset  praesentem,  oflendere 
timeat  absentem.  Mulicr  ista  est  quaelibet  iidelis  ani-^ 
ma ;  vir  ejiis  est  Christus.  Yir  iste  si  subtrahit  se 
sponsae  suae,  id  est  animae,  si  iidem  Dei  habet  in  se, 
debet  absentem  sicut  praesentem  diligere,  debet  se 
ab  omni  poUutione  cordis  et  corporis  sollicite  custo- 


quid  sit  per  se ,  humilius  houio  incipiat  agnosce-  B  dire,  nihil  negligere,  eadem  disciplina  atque  con- 


re.  Hanc  enim  utilitatem  ipse  manifestat,  cum  sub- 
jungit: 

Sed  ego  veritatem  dico  vobis  :  Elxpedit  vobis  ut  ego 
vadam.  Ipse  qui  vera  et  surnma  verilas  est,  veritatem 
homini  dicit,  quaudo  post  salubrem  illam  tristitiam 
quae  secundum  Deum  est,  homini  tribuit  quod  in  ve- 
ritate  se  ipsum  agnoscit,  videt  in  hac  ipsa  sui  agni- 
tione  quod  omnino  sibi  expedicrit  quod  sic  eum 
Deus  deseruerit,  quia  dum  in  hac  omnipotcntis  Dei 
desertione  medullitus  humiliatur,  dulcissima  sancti 
l^piritus  consoIaUoue  visitatur,  quam  nunquam  con- 
sequi  posset,  si  veie  humiliatus  non  fuisset.  Ait  ergo 
ipse  :  Snper  quem  requiescam,  nisi  super  humHem  et 
fiitericm,  et  trementem  sermones  meos?  {Isa.  lxvi,  2). 
8i  enim  in  dulccdinis  suae  gratia  semper  Dcus  ho- 
mini  adesset,  nunquam  in  semetipso  subsistere  pos- 
eet,  sed  et  elevarct  se  super  se,  sibique  quod  Dei  est 
non  timeret  attribuere.  Unde  secundum  hocc  Donuni 
Tcrba  expedit  homini  ut  ipse  vadat,  quatenns  dum  in 
ipsius  recessu  paupertatem  et  niiseriam  suam  liumi- 
liler  agnoscit,  illi  se  per  humilitatem  discat  subji- 
cere  a  quo  habet  quidquid  cst,  sine  quo  nec  ad  mo- 
nientum  quidem  subsistere  potest.  Ait ergo  Dom- 
nus: 

Expedit  vobis  ut  ego  vadam.  Si  enim  non  abiero, 
Paracletus  non  veniet  ad  vos ;  si  autem  abiero,  mittam 
eum  ad  vos.  Putest  enim  fieri  ut  spiritum  intellectus, 
epiritum  consilii,  vel  alium  aliquem  magnum  spiri- 


stantia  absenti  sicut  praesenti  in  omnibus  servire ; 
nam  hoc  est  veram  fidem  servare  ad  eum. 

Sed  adhuc  aliquid  subtilius  in  verbis  istis  intelli- 
gere  possumus.  Nam  quod  ait ;  lUe  arguet  mundum 
de  peccatOy  dejustitia,  et  dejudicio^  statimque  quasi 
exponcndo  eadem  verba  subjunxit  :  De  peccato  gttt- 
dem,  quia  non  credunt  in  me;  de  justitia  vero,  quia 
vado  ad  Patrem,  et  jam  non  videbitis  me ;  de  judicio 
autem,  quia  princeps  mutidi  hujus  jam  judicatui 
est.  In  his  verbls  ,  qaantum  mihi  videtur,  tria 
notavit ,  excepit  ,  inquam  ,  de  cunctis  peccatis 
unum*peccatum,  quod  est  maximum  omnium  pec- 
catorum,  de  cunctis  justitiis  unam  justitiam,  quae 
estmaxima  omnium  justitiarum,  de  cunctis  judiciis 
unum  judicium,  quod  est  maximum  omuium  judi- 
ciorum.  Summa  omnium  peccatorum  est  infidelitas; 
nam  quod  homo  in  Deum  non  credit,  hoc  peccatum 
cuncta  peccata  excedit ;  sine  fide  enim  nunquam  po- 
test  fieri  aliquod  bonum,  lestante  Apostolo,  qui  ait : 
Omne  quod  non  est  ex  fide,  peccatum  esl  (Rom.  xiv, 
25).  Summa  475  omnium  justitiarum  est  fldes,  non 
solum  dico  illa  fides,  quod  homo  credil  in  Deum» 
sed  quod  in  omnibus  rebus  debilam  fidem  serval  ad 
eum.  Ilsec  iides  operatur  in  homine  mentis  coulem- 
plationem,  quac  transcendit  omnem  justitiae  opera- 
tionem.  Nam  cum  homo  ad  hanc  puritatem  cordis 
sui  venerit,  quod  nihil  ei  in  hoc  mundo  prxter 
Deum  sapit,  cunctamque  post  eum,  quem  videre  non 


tuni  homo  habeat;  sed  Spiritum  illum,  qui  est  Para-  q  potest  oculis  corporis,  mentis  suae  iutentionem  et 


etetuSf  qui  est  Spiritus  consolationis,  qui  tristia  et 
moerentia  corda  mirabili  suavitate  sua  consolatur, 
nemo  promereri  poterit,  nisi  qui  in  semetipso  vere 
hnmiliatus  fuerit. 

Sed  eum  Spiritus  iste  venerit,  ille^  inquit  Dominus, 
arguet  mundum  de  peecato,  et  de  justitiay  et  de  judi- 
€10.  Arguit  mundum  de  peccato  Spirilus  Sianctus, 
quoniam  adventus  sui  474  visitatione  hominem  il- 
luminat,  ut  arguere  semetipsum  de  peccato  suo  in- 
dpiat ;  ipso  quidem  illuroinante  arguit  se  de  peccato 
quod  commisit,  arguit  se  de  justitia  quam  praeterrai- 
«it,  arguit  se  etiam  de  judicio  quaudo  dolet  in  se- 
loetipso  qnod  nec  pro  commisso  peccato,  nec  pro 
ce^lectn  jiisiitia  unquam  seipsum  judicavit,  sicut  do- 


devotionem  in  coelum  dirigit,  hacc  cst  tota  et  plena 
justitia,  in  qua  plene  comprehenduntur  et  complen- 
tur  universa  justitise  opera.  Ibi  vere  Deus  pascitur 
et  potatur  ,  vestitur  it  visitatur  ,  ibi  hospitio 
sustlpilur,  quidquid  est  jiislitiae,  ibi  totum  perfici- 
tur. 

Summa  vero  omniura  judiciorura  est  quando  per- 
pendit  homo  et  considerat  quale,  qnaiitum  el  quam 
terribile  est  judiciura,  quo  princeps  mundi  hiijua 
jaro  judicatus  est  cum  oronibus  suis  scctatoribus. 
Qui  recte  princeps  mundi  dicilur,  quia  per  haec  duo 
verba  duo  quaedam  notantur,  per  quae  ipse  diabolus 
maxime  regnat  in  hominibus,  cum  quibus  aeternali- 
tcr  judicandus  ost  et  damnandus.  Snperbia  q^iidero,. 


3U5 


VEN.  GODCFRIDI  A.BBATIS  ADMONTENSIS 


5ii 


qvob  $ub  nominc  principis  inlelligUur,  et  voluplas  A  Christiim,  quando  ad  cognoscciidum  eiim  aposlo- 

camis,  qua  sub  nomine  mundi  figuralur.  Ilocjudi- 

ciuni  cuin  homo  ita  perpendil,  quod  et  ipse  xeraci- 

ter  et  ex  omni  cordc  suo  pertiraescit,  atque  duo  illa, 

superbiam  scilicet  cordis  et  voluptatem  camis ,  ea 

districtionc  in  semetipso  judicat  et  damnat,  quod 

superbiam  per  humilitatem  comprimere,  voluptatem 

per  continentiam  el  castitatem  semper  iii  semetipso 

laborat  exstinguere,  hoc  judicium  est  super  omne 

judicium,  per  hoc  judicium  evadit  homo  aeterus 

damuationis  suppliciiim.  Sequitur : 

A4huc  multa  habeo  vobis  dieere ,  sed  ncn  pote$tii 
poftare  medo,  Cum  venerit  ilte  Spiritus  veritati$ 
doeebit  vos  omnem  veritatem,  De  verbis  islis  secundum 
expositorcs  breviter  hoc  dicinius,  quia  sancti  apos- 


lorum  corda  perfecte  illuminavit.  Nam  q  jod  nonduni 
eum  perfecte  cognoverint,  probat  ipse  Dominus, 
ubi  dicente  Philippo :  Domine,  ostende  nobis  Patrem^ 
et  8u(ficit  nobi$  {Joan.  xiv,  8),  respondit  :  Tanta 
tempore  vobiscum  sum ,  et  non  cognovistis  me , 
Philippe?  (/Wrf.,  9.)  Benc  qiiidem  eum  cognovenint, 
Dominum  et  Mngistriim  siinm  esse  non  dubilaveruiit, 
sed  eam  quse  iu  ipso  erat  divinitatis  su;e  gloriam 
nonduro  plene  cognoveriint.  Cognovit  euni  otique 
Petrus,  cum  diccbat :  Tu  es  Christus  Filius  Dei  vivi 
(Matth.  XVI,  1G),  sed  nondumtanienitaclarineatus 
erat  in  illo,  477  "t  pro  divinitatis  ejus  mori  posset 
testimonio.  Sed  quia  haec  omnia  Spiritus  sanctus 
in  illis  operaturus  erat,  recte  Dominus  dicebat : 


toli ,  quibus  haec  loquebatur  Dominus ,  qui  camales  6  Ule  me  clarificabit^  hoc  est  ille  me  vobis  insinuabit^ 


adhuc  et  infumi  erant,  capcrc  spiritualia  nondum 
talebant,  sicut  apcrte  ex  eo  liquet,  quia  eadem 
nocte  quando  eis  isia  dicebat,  quando  in  sanctissima 
illa  coena  de  caelestibus  roysteriis,  quae  eis  nunquam 
ante  dixerat ,  tanta  dulcedine  eos  informabat , 
qualem  ex  eo  tempore,  quo  manerc  cum  illo  cCepe- 
runt,  usque  in  horam  illam  nunquam  eiperti  sunt, 
mox  ut  de  eadem  doino  476  cgressi  sunt,  relicto 
illo  orAues  fugemnt.  Sed  veniens  desuper  Spirilus 
sanctus  docebat  eos  omrtem  veritatem ,  quia  replente 
illo  et  doccnte  Divinitatis  gloriam  plene  et  pcrfecte 
cognoverunt  et  constanter  mundo  praedicavernnt, 
qicam  necdum  Christo  praesente  et  docente  perfecle 


quia  de  meo  esse,  de  mea  essentia,  quae  in  Patre 
mecum  nna  est  siibstantia ,  accipiet ,  et  annunticbii 
vobis,  ut  quod  de  roe,  id  est,  de  divinitate  mea  adbue 
non  cognoscitis,  pleneatque  pcrfecte  cognosccre 
possitis. 

His  secundum  sensuni  expositomm^breviler  prse- 
notatis  vidcamus  si  quid  subtilius  per  auxiliuni  Spi- 
ritus  sancti  in  verbis  istis  invenire  tcI  intelligcre 
possimus. 

Adhue  multa  habeo  vobis  dicere,  sed  non  potestis 
portare  modo,  Yerba  ista  aestimo  non  sic  omnino 
esse  intelligenda,  quod  ipse,  qui  est  Verbum  Dei 
Patris,  ita  ea  dixerit,  quod  majora  adhuc  et  subli- 


cognosccre  potuemnt.   Aperuit  quidem  eis  quasi      miora  docere^discipulos   suos,  sanclos  apostolos* 

.: AA :#^«:»      ^..^^A^  ......^»*»  D^*.^     ^ ii»-     J -      _..; ii^„.! • 


ostium  quoddam  veritatis,  quando  assumpto  Petro, 
Jacobo  ct  Joanne  in  montem,  ubi  transfiguratus 
esl  ante  eos,  claritatem  gloriae  suae,  quam  filii  lucis 
post  resnrrectionem  visuri  snnt,  eis  demonstravity 
ubi  videmnt  Moysen  et  Eliam  cum  eo  ioquentes. 
Patrem  etiam  veritatisde  ceelo  audiemnt,  ubi  facta  est 
Tox  de  nnbe  dicens  :  Hic  est  Filius  meus  dilectus  ^  in 
quo  mihibene  eomplacui,  ipsumaudite  (Matth.  xvii,  5). 
Ibi  quidem  quasi  per  ostium  veritatis  introspexe- 
nmt,  post  adventum  vero  Spirittis  sancti  in  ipsam 
Teritatem  intravemnt,  ipsam  veritatem,  illuminante 
ei  confortante  eos  Spiritu  sancto,  constanter  et  sine 
timore  mundo  annuntiaverunt.  Nam  et  ipse  Petrus , 
qai  ad  vocem  mulieris  ostiariae  Christuin  negavit, 
postea  coram  regibus  et  principibus  :  Obedire ,  in- 
quiens,  oportet  Deo  magis  quam  hominibus  (Act.  v,  29), 
mortem  constanter  pro  Christo    suscepit.    Unde 
recte  ait  Dominus :  Cum  autem  venerit  iHe  Spiritus 
teritatiSf  docebit  vos  omnem  veritatem;  non  enim 
loquetur  a  semetipso^  sed  qumcunque  audiet  loquetur^ 
it  qu(s  ventura  sunt   annuntiabit    vobis.   Spiritus 
sanetus  non  loquitur  a  semetipso,  qiiia  non  est  a 
semetipso,  sed  a  Patre  et  Filio.  Ab  illis  quidem 
loquilur,  cum  quibus  una  essentia  esse,  dignoscitur. 
Qu(e  ventura  sunt,  vobis  annuntiat^  quia  gaudia 
patriae  ccelestis  per  donwn  suae  inspirationis  vobis 
manifestat. 

lUe  me  clarificabitj   quia  de  meo  accipiet  ^  et 
annuntiabit    vobis^    Spiritus    sanctus    clariticavii 


Tellet,  quain  docuerat,  quia  ncc  cxccllentia  sermonis 
hujus  hoc  admittit,  cui  nihil  excellentius  in  omni 
doctrina  sua  inveniri  poterit.  Sed  diccre  Dei  est  fa- 
cere  Dei,  sicut  scriptum  est  :  Dixit,  el  facta  suni 
(Psal.  3LXX1I,  9).  Et  quia  nunquam  homo  in  hac  vita 
tantum  proficit,  nisi  adhuc  habeat,  unde  magis  pro» 
ticere  possit;  talis  est  humana  natura  ut,  sicut  sem- 
per  habct  quo  descendal,  ita  scniper  habeat  quo 
ascendat ;  electos  et  dilectos  discipulos  suos,  quo» 
ultra  omnes  homines  provcxit,  ad  majorem  adhue 
dignitatem  provehere  voluit.  Unde  per  multa  illa 
quae  adhuc  eis  se  dicturum  promisit,  multas  gratias, 
miiltas  utilitatcs  et  profectus  praesignabat ,  quos 
adhuc  in  illis  et  per  illos  factums  erat.  Nam  etsi 
D  opug  non  habebant,  utpote  post  adventum  Spiritus 
sancti  omniuin  hominum  perfectissimi,  in  semetipsis 
altius  proficere,  in  profectibus  tamen  illoram  qul 
salvandi  erant  per  verbnm  et  doctrinam  eomm^ 
multa  eis  adhnc  habebat  adjicere.  Quidquid  enim 
laboravemnt  in  salutem  proximorum,  hoc  totum 
accessit  ad  profectum  illorum.  Ergo  recte  ait :  Adhue 
habeo  multa  vobis  dicere,  hoc  est  adhuc  multa  habeo 
vobis  facere.  Yolebat  enim  ut  in  se  et  in  proxirais 
semper  de  virtute  in  vlrtutem  irent,  donec  ad  vi- 
dendum  Deum  deomin  in  Sion  pervenirent.  Hxc 
sunt  multa  illa  quse  tandiu  cum  eis  egit,  donec  ad 
nnum  redegit.  Porro  unum  estTneccssarium.  Turba- 
bantur  erga  inulia,  quandiu  erant  in  hac  Tita,  sed 
multa  illa  ad  uiiiiiu  sunt  47ft  redacta,  quando  eo 


5i5 


HOMILI^  DOMIMCALES. 


ZAi 


usque  asceiiderunt.  quod  scmetipsos  propter  Deum  A  vobis,  —  Qut  a  semetipso  loquilur,  ut  in  alio  Evan- 

gelii  loco  Dominus  dicit,  propriam  ghriam  qumrit 
(Joan.  VII,  18).  Spiritus  sanctus  non  loquitur  a  se- 
metipso,  quia  non  esl  a  semelipso,  sed  a  Patre  et 
Filio,  nec  sui  gloriam  quaerit,  sed  Patris  et  Filii,  t 
quibiis  procedit,  sed  ut  ad  sensura  facilius  perve- 
nianius,  per  singula  membra  versum  istum  distin- 
guamus.  Non  enim  hquetur  a  semetipso,  hoc  est  fa- 
ciet  vos  propria;  gloriae  contemptores.  Scd  rjMflTim- 
que  audiet  loquetury  hoc  est  faciet  vos  veros  Dei  in 
spiritu  adoratores.  Et  qucc  ventura  sunl  annuntiabit 
vobis,  hoc  est  faciet  vos  fldeles  ajteniac  salutis  et 
perpctuae  damnationis  pncdicatores.  Nunc  de  sensu 
videamus. 
Loqui  Spiritus  sancti  est  visitatio  et  inspiratio 
B  Spiritus  sancti.  A  semetipso  non  hquitur,  quia  cor 
illud,  quod  ipse  visitat  et  insptrat,  hoc  per  suam 
misericordiam  ad  hoc  huroiliat  et  illuminat,  ut  in 
cunctis  actibus  vel  dictis  suis,  non  suam,  sed  solius 
Dei  gloriam  requirat.  lloc  enim  unicuique  ante  omnia 
satagendum  est  homini,  ut  hanc  a  Domino  miseri- 
cordiam  consequatur,  ut  in  omnibus,  quae  facturu8« 
dicturus  est,  aut  docturus,  iliius  solummodo  gloriam 
quaerat,  a  quo  et  mercedem  exspectat,  ne  de  illis 
sit  de  quibus  Dominus  dicit  :  Atnen  dico  vobis,  recc 
perunt  mercedem  suam  (Matth.  vi,  2).  Post  haec  recte 
subjungitur  :  et  qua^cunque  audiet  toquetur,  quia 
quemcunque  hominum  ipsc  Spiritus  veritatis  per- 
fectum  propriae  glorise  contemptorem  fecerit,  hunc 
verum  in  spiritu  facit  Dei  adoratorem  :  480  «^ 
qusecunque  homo  ille  in  illa  suavissima  mcntis  illu- 
minatione,  in  illa  purissima  oratione  loquitur,  ille 
profecto  audit,  qui  eum  tactu  gratia;  suae  intus  lo- 
quentem  facit.  Quod  ipse  non  loquilur  in  homine, 
hoc  quidem  nec  ipse  probatur  audire,  quia  ad  pro- 
fectum  et  utilitatem  hominis  non  facit  transire.  Se- 
quitur  : 

Et  quce  ventura  sunt  annuntiabit  vobis.  Ac  si  dicat: 
dum  his  gradibus  per  gratiam  Spiritus  sancti  quo- 
tidie  ascenditis,  quod  v^re  propriam  vestri  gloriam 
contemnitis,  quod  in  oratione  vestra  illius  solum- 
modo  qui  loquitur  in  vobis  volnntati  intenditis,  qute 
ventura  sunt  utiliter  annuntiare  poteritis.  Quae  sunt 
quiB  ventura  sunt  ?  Duo,  salus  aetenia  et  damnatio 


in  mortem  tradiderunt,  et  itlud  unnm,  quod  est  ne- 
cessariiim,  regnum  utiquc  ccelorum,  in  praemium 
accepenint. 

Adhuc,  inquit,  multa  habeo  vobis  dicercy  sed  non 
potestis  purtare  modo.  Ac  si  diceret :  Multa  ista  quae 
in  vobis  ct  per  vos  in  proximis  vestris,  fldelibus  meis, 
per  vos  saivandis  factunis  sum,  non  possunt  siinul 
fieri,  in  brevi  non  possunt  consummari.  Cum  autem 
venerit  ille  Spiritus  veritatis  docebit  vos  omnem  vert- 
tatem.  Per  omnem  veritatem  possumiis  intelligere  vel 
Veteris  vel  Novi  Testanienti  cognitionem,  vel  Dei  et 
proximi  dilectionem.  Sed  hxc  interim  omittamus,  et 
qaid  recte  omnis  veritas  sit  subtilius  vidcamus. 

Omnis  veritas,  quam  vere  docet  Spiritus  veritatis, 
cst  cognitio  sui  et  cognitio  Dci,  quia  quid<iuid  veri- 
tatis  in  Scripturis  sacris  continctur,  per  ha;c  duo 
totum  adimpletur.  Cognilio  sui  paiil  homini  tiino- 
rem,  timor  humilitatem.  Quod  enim  non  timemus, 
inde  esl  quod  perfectam  noslri  cognilioiiem  non  ha- 
lienius.  Si  recle  nosmctipsos  cognoi;ceremus,  nihil 
nisi  quod  timendum  esset,  iii  omni  vita  nostra  inve- 
I  ircmus.  Ilunc  tiinorem  habebat  electus  illc  servus 
Dei  Job,  quem  Dominus  tanta  laude  extulit,  quod 
nullus  hominum  in  terra  ei  similis  fuerit,  cum  dice- 
bal :  Verebar  omnia  opera  mea  (Job  ix,  28).  Ipse  a 
Domino  quidem  laudabatur,  sed  quia  perfecte  tiroo- 
rcm  Dei  ante  oculos  habebat,  verebatur  cuncta,  quae 
faciebat.  De  hoc  tiroore  scriptum  cst  :  Initium  sa- 
pientim  timor  Domini  (Eccli,  i,  16). 

Post  hamilem  sui  cognitionem ,  cum  homo  ad  ^ 
istom  pervcnerit  tiinorcm,  statim  sequitur  cognitio 
Dei,  quae  parit  amorem  Dei,  quia  quicunque  cogni  ^ 
tionem  Dei  non  habet,  noc  diiectionein  Dei  habere 
Talet.  Est  autem  cognitio,  Dci,  quando  homo,  illu- 
strante  Spiritu  sancto,  in  dulccdine  cordis  sui  per- 
pendit  et  considerat  miram  et  magnilicam  super 
genus  humanum  Di  i  misericordiaro,  quod  horoinem, 
quem  ad  imaginem  et  similitudinero  suaro  creavit  ex 
luhilo,  et  ad  quodcunquc  voluisset,  creare  euro  po- 
tuisset,  hominem  rationalero,  hominero,  inquam,  ad 
cognoscendum  Deum  et  diligcndum  intelligibilem 
creare  curavit,  et  ad  ultimuro,  quod  estomnium 
maximnm  et  pretiosissimum,  corpus  et  sanguinem 


479  suum  nostrae  salutis  fecit  pretium,  ita  ut  sicut  j)  aeterna.  Qikp  ventura  sunt  annuntiabit  vobis,  dum  per 


tonc  semel  pro  nobis  percuntibus  in  ara  crucis  vo- 
luit  immolari,  sic  quoque  ejusdem  corporis  et  san- 
fvinls  sui  sacramentis  quotidie  roorientes,  quoti- 
die  nos  faciat  rcviviscentes.  Per  hanc  veraro  Dei 
cognitionem  proccdit  horoo  ad  suavissiroaro  Dei  di- 
lectionem ,  de  qua  scriptum  est  :  Plenitudo  iegis  est 
dUectio  (Rom.  xiii,  10).  In  tiroore  est  initiuro  sa- 
pientiae,  in  amore  est  tota  sapientia,  quia  quidquid 
kge  jubctnr,  pcr  hunc  Dei  amorem  totum  adimplc- 
tur.  Et  liacc  sunt  vcrba  quae  ait :  Docebit  vos  omnem 
veritatem,  hoc  est  dabit  cognitionem  Dei  et  sui, 
qtiod  Tcrc  omnis  veritas  potest  dici. 

NoH  enim  toquetur  a   semetipso;  sed  qua^cunque 
aniiet  loquetury  et  qucs  ventura  sunt   annnntiabit 


suam  miscricordiam  dabit  vobis  ut  et  LK)nis  qui  sal* 
vandi  suntseternam  salutem,  et  malis  quidamnandl 
sunt  perpetuam  damnationem  fructifere  et  salubritcp 
annuntiabitis.  Sed  unde  ista  vobis  dabit,  unde  haec 
ventura  utiliter  annuntiantes  racit?Dico  vobis  : 

lUe  me  chrificabit,  quia  de  meo  accipiet,  et  annun" 
tiabit  vobis.  In  his  duobus  verbis  me,  et  de  weo,  duo 
exprirountur,  quae  sunt  in  Deo,  divina  videlicet  et 
humana  natura.  Estenim  Deus  et  homo,  Verbum  et 
caro,  Deus  invisibilis,  horoo  Visibilis,  Verburo  seciin- 
duro  divinitatero ,  caro  secunduro  huroanitatem. 
Ergo  per  me,  quod  est  Verburo  per  se,  potest  intelligi 
Divinitas.  Quod  autero  dicit  de  meo,  quod  quasi 
adjectivum  cst,  potest  intelligi  assumpta  in  Dcup 


w 


\EN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


548 


liuinanilas.  liliid  eniiii  fuii  pcr  se,  istiul  assumpsit  in  A  ut ,  dum  hoc  doDum  dilectionis  Dei  vel  proxinii  in 


8C.  Et  sicut  liacc  duo  in  Dco  sunt  intcrior  divinitas, 
extcrior  liuinanitas,  sic  iii  Scriptura  sacra,  quae  nibi- 
lominiis  caro  Dei  dicitur,  Duo  sunt,  liitera  et  sensus, 
caro  et  spiritus,  (sensus  liltcralis  exterius,  scnsus 
spiritiialis  intcrius.  Iiidc  ait :  lUe  me  clarificabit^  quia 
de  meo  accipiet.  Ac  si  diiissct :  3/e)  qui  Dcus  suniet 
Iionio,  Vcrbiiin  ct  caro,  illc  Spiritus  veritatis  clarifi  • 
cabii;  sensuincniin  mcuni,  scnsumspirilalemctdi- 
Tinuin,  qucm  dc  meo,  de  carne  mea,  quod  est  littera 
nica,  accipiet,  vobis  anmmtiabit,  vobis  ita  manifcsta- 
bit,  et  cliicidabit,  ut  in  tota  Scriptura  mea  nibil  sit, 
qiiod  vobis  abscondi  possil ;  Vobis  annuntiabit,  vobis 
ipsc  dabit,  ul  utiliier  ct  fructuosc  annuntiare  possitis 
illis  qui  crediluri  sunt  actcrnam   salvationem  illis 


nobis  senserimus,  non  nostris  meritis,  sed  gratuit^e 
bonitati  illius,  a  quodescendit,  bumiliter  ascribamus. 
£t  notandum  quod  non  dicit :  Descendens  a  Deo, 
vel  Greatore,  vel  ab  Omnipotente,  sed  descendens  a 
Patre,  Magna  enim  in  boc  verbo  consolatio,  mira  et 
inaestimabilis  erga  nos  peccatores  omnipotentis  D^ 
ostenditur  miseratio.  Ipse  enim  est  Pater  noster, 
Pater  ille  bonus  et  misericors,  qui  paternum  affe- 
ctum  semper  babet  erga  fiUus  suos.  Sicut  cnim  bo- 
nus  aliquis  patcr  uno  pro  inrinno  ct  debili  infantu- 
lo  suo  majori  intcrdum  soIUcitudine  ac  niiseratione 
angitur  et  roovetur,  quam  super  bis,  qui  sani  suiit, 
et  per  se  subsistere  possunt,  sic  Deus  omnipotens, 
duicis  Pater  noster,  speciali  quadam  miserationis  dul- 


481  <I^*i  damiiandi  sunt,  xlcrnam  damnationcm  ;  B  cedine,  infirmis  suis  fiiiis,  quod^sunt  peccatores,  con- 


vobis  annuntiabit,  quia  quidquid  in  alioriim  profecti- 
bus  laboravcritis,  vobis  in  sctcrna  vila  recompcnsa- 
bit,  quando  scipium,  qui  cst  vila  xlcrna,  vobis  iu 
prxmiiini  dabit,  ut  ipsc  sit  mcrccs  vesira,  laus  pe- 
rennis,  et  ina^stimabilis  gloria  pcr  infiiiita  sxculo- 
rum  sxcula.  Amcn. 

IIOMILIA  Llf. 

IX  DOXIiNICAM  IV  rOST  PASCUA  SECLMOA. 

Omne  datum  optimum,  et  omne  donum  perfcctum 
desursum  est,  descendens  a  Patreiuminum  (Jac.  i),clc 

In  duobiis  his  dictis,  quoruin  primuin  datum  opti- 
mum,  altcrum  donum  pcrfectum  dicitur,  gemina  di- 
lcctio ,  Dei  cl  proxitni  non  incongrue  intelligitur. 
Omne  datmn  optimum  apto  exprimitdilcctioncmpro- 


descendit,  et  compatitur.  Ipse  eiiim  ille  Patcr  est, 
qui  multos  babet  fiiios,  habct  sauos,  babet  et  infir- 
luos.  Filii  incolumcs  justi  sunt  et  innocentes  ;  filii 
infirmi  et  debiles  miseri  sunt  peccatores.  Et  quain- 
vis  utrisque  paternae  pietatis  custodia  provideat,  jii- 
6tis  videlicet  et  peccatoribus,  ampUori  tamen  mise- 
rationis  respectu  liis  qui  infirmi  sunt,  qui  a  vera  sa- 
nitate  peccaudo  deciderunt,  invigilat,  ut  salvos  fa- 
cial. 

Et  bene  dicit  descendens  a  Patre  luminum.  In  se 
ipso  cuim  lumcn  esl  iudeficiens,  lumen  sempiternum ; 
in  nobis  vero  lumen  est  efricieus,  lumen  dico  illumi-» 
naiis  et  inflammans,  quia  iUuminat  nos  ad  cognitio- 
nem,  inflammat  nos  ad  dilectionem.  Et  ut  plcniut 


ximi.  Intcr  omnia  eniin  datadatum  illud  datum  opti-  ^  adliuc  et  perfectius  mullimodam  ejus  483  ^^^^^  ^^^ 

uium  jure  dicitur  ct  cst,  quod  honio,  omni  abjecta 

amuritudine  ct  dolo  ,  suavi  corJe  proxinium  suum 

diligcrc-potcsl,  ct  boniiin,  quod  sibi  ipsi  fieri  amat, 

slmplici  cliani  cordo  proximo  suo  oplat  ei  dcsidcral. 

Oinno  aiitcm  donum  perfcctum  dileclioncni  Dei,  qua; 

soluiiiinodo  perfecloriim  cst,  noii  inconvcnienier  si- 

gnificat ,  dilcctioncm  enim  proximi  omncs  homincs 

babcrc  possunt ;  ad  dilcclionem  Dci  soli  perfecli 

asccndunt.  Datum  quidem  optimum  Pctrus  habuit, 

qiiia,  sanctam  ejusconscicnliain  nuUa  odii  vcl  invi- 

diur  amariludinc  rcmordentc,  puro  et  simplici  corJc 

oiunes  homines  dilcxit.  Sed  donum  perfectum  non- 

dum  habuit,  dum  seipsum  plus  quam  Dcum  dilexit. 


miserationem  cognoscamus  ,  subjunxit  adhuc  Apo- 
Stolus  et  ait : 

Apud  quem  nonest  transmutatio,  nec  vicissitudinis 
obumbratio.  Quamvis  verba  baec  intelligcnda  sint 
quod  ipse  secundum  divinitatis  suse  excellcntiani 
nunquam  transmuletur,  nunquam  abilla,  quam  nou 
solum  sccundum  divinitatcm,  sed  etiam  in  huma- 
nilate  sua  habet,  seterni  claritate  splendoris  obum- 
bretur,  juxta  vocem  Prophetuc ,  qui  ait :  Tu  autem 
idem  ipsees,  et  anni  tui  non  deficient  {Psal.  ci,  28) : 
possumus  etiam  sic  intelligere,  quia,  licet  nos  a  fi- 
Uali  dilectione,  a  fiiiali  quam  Uli  debemus  ssepe  mu 
tentur  veneratioi.e,  Ule  tameu  nunquam  transmuta- 


et  proptcr  unius  vocem  ancillu!  negando  mori  pro  ^  tiir  a  patcrnitatls  suae  dulcedine,  ab  inaestimabUi  illa 


Ghristo  tiinuit. 

Pene  aulcm  dicitur:  Desursum.  Geminum  enim 
doniiin  dilectionis  Dei  cl  proximi  vere  desursum  est ; 
quia  sancti  angcli  et  beats  electorum  animae,  qux 
sursum,  qua;  in  ccelo  sunt,  utruraque  hoc  donum  a 
Deo  acccpcrunt,  quod  ct  ipsum  super  omnia  diligen- 
tes,  et  ad  se  invicem  mutua  charitate  flagrantes, 
nUiil,  quod  vel  isti,  vel  UU  dilectioni  contrarium  sit, 
admittere  possunt.  Et  Ucet  sit  desursum,  fit  etiam 
descendens,  quia  Dcus  omnipotens  etiam  in  bac  vita 
electis  et  dilectis  filiis  suis  hoc  ipsum  donum  suum 
dividit,  dum  et  ad  suam,  et  proximorum  dilectio- 
nem  dulci  inspiration^  sua  eos  provehit  482  ^^ 
accendil.   Er^jo  dum  dicit  descendcns,  admonel  nos 


qiiam  habet  supcr  nos  miseratione.  Nam  cum  Pa- 
trem  sc  recognoscat,cos  qui  filii  ejus  sunt,  quos  pnc- 
destinavit  bxrcdes  fieri  rcgni  sui,  etiam  jacentes  in 
peccatis  diligil,  quia  non  intuetur  eos  talcs  quales 
tunc  sunt,  cum  peccata  committunt,  cum  vitUs  in- 
serviunt,  sed  qualcs  futuri  sunt,  cura  fortiores  ct 
perfectiores  post  lapsum  resurgunt.  Ut  enim  audcn- 
ter  dicam,  cum  Petrus  negavit,  cum  David  aduUeri 
simul  et  homicidii  crimen  perpetravit,  propter  illo- 
ruro  delictum  non  est  transmutatus  Deus  pius  et  mi- 
sericors  ab  iUa  pietatis  suae  dulcedine,  qua  et  illum 
antenegationem,  istum  ^nte  adulterii  homicidiiquo 
reatum  dilexit,  ciim  dixit :  Inveni  mihi  virum  secun- 
dum  ccr  mc«/??,  quia  non  quales  tunc,  scd  quales  ftt* 


549  HOMlLliE  DOMINICALES.  3» 

turieraEt,  provido  pietatis  suae  oculo  misericordi-  A  tura  vita  consummati,  etin  perfectosDeiGliostrans* 

formali  sine  defectu  selernaliier  cum  Ghristo  glo- 


ler  illos  inspexit.  Ergo  nullius  hominis  peccatum, 
quantumcunque  grave,  mirabilem  illum  paternitatis 
suae  aflectum,  quemerganos,  qui  peraeternam  prae- 
destinationcm  in  filios  Dei  assumendi  sunt ,  potest 
immotare. 

Juste  autem,  postquam  dixit,  apud  quem  non  est 
iranimHtatio^  adjecit,  nec  vicissitudinis  obumbratio, 
Nos  mlseri,  nos  peccatores,  ex  nostrae  mutabilitatis 
miscria  quasi  quibusdam  vicissitudinibus  obumbra- 
mur,  cum  juxta  Prophetam,  qui  ait :  Con/itebitur  ti^ 
ki,  eum  benefeceris  ei  (Psal.  xLviii,  19);  accedenti- 
bus  prosperis  Deum  diligimus,  succedentibus  adver- 
sis  a  dilectione  Dei  revocamur  ;  cum  ad  vota  cuncta 
sappetunt,  alacresetdevotiDominofamulamur:  cum 
obest  484  <iuid,  quasi  taedio  quodara  affecti  in  ser- 
▼itio  Dei  lassamur.  Sed  vicissitudinis  hujus  obum- 
hratio  non  cadit  in  Deum ,  quia  uno  eodemque  pa- 
temitatis  affectu  et  dulcedine  diligit  nos,  quotquot 
praedestinati  sumus  ad  vilam,  et  cum  diligere  non 
possumus,  cum  bene  facimus,  et  cum  bene  facere 
Bon  possomus.  Scit  enim  quos  elegil,  scitqui  modo 
in  peccatis  jacentet  peccato  serviunl,  quales  pergra- 
tiam  ipsius  postea  futuri  sunt. 

Ad  cognoscendam  autem  et  investigandam  tantam 
omnipotentis  Dei  ecga  nos  miseros  benignitatem  et 
mlsericordiam  nullius  hominis  sensus  suflicit,  nul- 
liushominis  intellectus  comprehendere  poterit.  Tan- 
tae  etenim  miserationis  efiiciens  causa  est  sola  Dei 
voIunUs,  inaestimabilisetgratuita  Dei  bonitas.  Quod 
intuens  beatus  iste  aposlolus  apte  subjunxit  :  Fo- 
luntarieenim^  inqult,  genuit  nos  verbo  veritatis^  ut  »t- 
mus  initium  aliquod  creaturce  ejus.  Ideo  utique  dicit 
voluntarie,  quia  nullis  nostris  praecedentibus  meri- 
tis,  sed  sola  sua  voluntate,  sola  sua  clementi  boni- 
tate  genuit  nos  sibi  ipsi  in  filios.  Et  quomodo  genuit 
nos  ?  Non  ea  utique  generatione,  qua  carnales  pa- 
tres  generant  filios,  sed  verbo  veritatis.  Verbum  ve- 
ritatis  est  Fiiius  Dei,  Verbum  veritatis  vcrbuin  est 
fidei  ejus,  quam  dedit  nobis,  qua  credimus  eum  Fi- 
lium  Dei  unigenitum,  et  exPatre  natum  anteomnia 
saeeula,  in  fine  lemporum  ad  infima  nostrae  morta- 
litatis  descendisse,  in  assurapta  pro  nobis  humani- 
tate  passum,  roortuum  et  sepultum,  resurrexisse  et 


riabimur. 

Quia  vero  beatus  Jacobus  hanc  suam  epistolam 
non  universaliter  omnibus  hominibus,  sed  tribubus 
Israei,  perfectis  videiicet,  qui  ad  visionem  Dei,  ad 
quam  initiati  sunt,  pie  vivendo  pervenire  conten  • 
dunt,  post  sublimem  hanc  doctrinae  suae  institutio- 
nem  subjungit,  dicens :  Scitis,  fratres  mei  ditectissi- 
mi,  Ac  si  dicat :  Quae  ego  scribo  vobis,  ipsi  quidem 
scitis  sed  ideo  scribo  vobis  haec,  ut  ad  facienda  ^ 
custodienda,  quae  scitis,  parati  semper  et  solliciti 
sitls.  Quid  autem  sit,  quod  ad  hanc  eos  custodiam 
juvare  et  excitare  possit,  ostendit  prolinus,  cum 
subjungit :  Sit  autemomnis  homo  vetox ad  audiendum^ 
B  tardus  ad  loquendum,  et  tardus  ad  iram.  Gum  audiri 
plenimque  possit  quod  auditum  non  solum  non  pro- 
dest,  sed  etiam  obest,  sit  omnis  homo  velox  ad  au- 
diendum   non   omnem    auditum ,  ut   arbitramur, 
sigiiificat,  sed  audilum  verbi  Dei,  verbi  veritaiis, 
per  quod  in  filios  Dci  generamur ;  quia  quisquis  hoc 
verbum   verilatis  non   cognoverit,  nec  crediderit, 
nullo  modo  salvus  erit.  Est  autem,  quasi  dicat : 
Omnis  homo,  qui  annuroerari  inter  filios  Dei  deside- 
ral,  agilem  atque  sollicitum  ad  audiendam  doctrinam 
verbi  Dei  semetipsum  exhibcat,  quatenus  pcr  assi- 
duitatem  audiendi  addiscat  quid  de  Deo  sciie,  cre- 
dere  vel  docere  oporteat.  Quod  cum,  divina  iliumi 
nante  gratia,  didicerit,  ne  affectus  praelationis  subre- 
pat,  humiliter  in  semctipso  subsistere  laboret  atque 
^  studeat.  Hoc  etenim  docet  nos  Apostolus  verbis  se- 
quentibus,f  cum  dicit :  Tardus  autem  ad  loquendum^ 
Velox  debet  seroper  esse  ad  audiendum  et  discendum 
ex  assiduitate  verbi  Dei   quid  de  Deo  seire  vei  ere* 
dere  debeal ;  tardus  autem  dcbet  esse  ad  toquendum^ 
hoc  est  ad  praedicandum  et  docendum,  ne  locum 
praedicationis,  locum  dico  praelationis  unquam  vin- 
dicare,  vel  etiam  affectare  sibi  praesumat. 

Si  vero  omnipotentis  Dei  dispensatione  et  eccle- 
siastica  vocatione  in  locum  486  rcgiminis  assum- 
ptus  fuerit,  qualem  sedi  et  officio  Chrisli  exhibere 
se  debeat,  Apostolus  manifestat  continuo,  cum  sub- 
jungit  :  Et  tardus  ad  iram.  Quid  estquod,  praeter- 
missis  caeteris  vitiis,  ut  est  superbia,  avaritia   et 


aseendisseet  jamsedentem  ad  dexteram  Patris,  ven-  d  hujusmodi,  quae  nonnunquam  etiam  bonis  praelatis 


turum  in  fine  saeculorum  ad  judicandum  genus  hu- 
mannm. 

Sed  quia  audivimus  quomodo  nos  genucrit,  videa- 
mus  etiam  ad  quid  n(»s  genuerit.  Ut  videlicet  simus 
hntium  aliqvod  creaturce  ejus.  Goelum,  terra,  mare, 
ct  quidquid  in  eis  est,  totum  creatura  Dei  cst.  Hujus 
imtium  creaturce  est  homo.  His  enim  oninibus  praee- 
minet  homo,  super  haec  omnia  principatum  tenetho- 
rao.  Quaecunque  enim  creata  sunt,  propter  homincm 
creata  sunt.  Igitur  in  hujus  vitae  mutabilitate  sumus 
lntfwjii  creaturce  Dei,  in  aetema  vita  erimus  con- 
•mnmatio  creaturae  Dei,  Hic  enim  verbo  veritatis, 
quo  in  fiiios  Dei  485  generamuf ,  initiamur  quo- 
j^Uimnodo  in  illam  beatitudinis  gloriam,  qua  in  fu- 


subrepere  solent,  solam  iram  nominavit?  Ideo  u(i- 
que,  quia  vidit  hoc  vitium  maxime  interdiim  prae- 
valere  praelatis.  Ira  enim  est  amor  ulciscendi.  Igitur 
quicunque  loco  et  vice  Ghristi  digne  praesidcre  de- 
siderat,  non  praeceps,  sed  tardus  ad  iram  esse  stu- 
deat,  in  judicio  Dei  suam  ulcisci  injuriam  nunquam 
prassumat.  Ex  amore  enim  ulciscendi  excaecatur 
oculus  mcntis,  ne  videat  justitiam  Dei.  Unde  sequi- 
tur : 

Ira  enim  viri  justitiam  Dei  non  operatur.  Triplex 
namque  justitia  est :  justitia  Dei,  justitia  hominis» 
justitia  diaboli,  sitamendicendum  est  habere  posso 
diabolum  aliquam  justitiam.  Justitia  Dei  esl  reddere 
bonum  pro  malo;  justitiahominis  est  reddere  bonttm 


Wl  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSCS  3^ 

pro  bono,  malum  pro   malo ;  justitia   diaboli  esl  A  tus  cst  nobis  quando,  velut  agnus  mansuetns  ad 


semper  redderc  malum  pro  bono.  Quantumcunque 
nos  malis  noslris  in  nos  iram  Dei  provocemus,  ex 
ingenita  tanicn  bonitatis  el  niiscrationis  suae,  qua  ge- 
nus  hominum  diligit,  justitia  semper  malis  coslris 
respondet  bona,  scmpcr  ad  parcenduni  et  ignosccn- 
dum  promptus  et  paratus  nostra  mala  sua  superat 
misericordia.  Scd  non  talisosljustitiahominis,  quae 
et  bonum  pro  bono,  malum  pro  malo  reddit,  dum 
et  diligentes  se  diligit  :  bona  sibi  facientibus  bene- 
faciendo  occurrit.  Justitia  vero  diaboU  esl,  semper 
pro  bono  malum  ireddcre,  quia  universos  prorsus 
bomines,  qui  bene  operando,  juste  vivendo  propter 
Deum  laborant,  ipse  tentando  fatigat  ut  impediat, 
insequitur    ut  praecipitet  atque  subvertat.   Igitur 


victimam  ductus,  in  ara  crucis  semetipsum  obtuli( 
Deo  Patri  pro  nobis.  Mansuetudo  enim  ejus  fuit 
miraet  inaestimabilis  patientia  ejus  quia  ut  nos  redi- 
meret,  probra,  sputa,  colaphos  ct  flagella ,  et  ad 
ultimum  ignominiam  crucis  paticnter  sustinuit  pro 
nobis. 

Utergo  quisque  vicem  Christi  gerens  in  Ecclesia, 
hoc  verbum  in  mansuetudine  nobis  insitum  susci- 
pere  valeat,  abjecta,  ut  diximus,  omni  inmunditia 
et  abundantia  malitiac  sempcr,  paticntiam  Chr^ 
sti  impatientix  su%  opponere  studeat.  Quod  dum 
feceritis,  suscipitej  inquit,  in  mansuetudine  insitum 
verbum,  quia  Deus  Pater,  Deus  Spiritus,  ipsc,  qui 
est   Verbum  Dei,  Filius,  dabit  vobis  tale  verbum 


quicunque  in   sede  Dei  non  ea,  quae  Dei,  sed  quae*  ^  quod  potest  salvare  animas  vestras,  animas  dico 
sua  sunt,  quaereudo  suas  libenter  injurias  ulciscitur, 
justitiam  Dei  non  solum  non  operatur,  sed  et  om- 
Aino  justitise  Dei  contrarius  esse  convincitur. 

Ut  autem  hocvitium,  quod  justitixDei  contrarios 
nos  facit,  cavere  possimus,  487  nirsus  monet  nos 
apostolus  in  consequenlibus  :  Propter  quod,  inquit, 
abjicientes  omnem  immunditiam  et  abundantiam  ma-- 
Uiice  j  in  mansuetudine  suscipite  insitum  verbum, 
quod  potest  salvare  animas  testras,  Omnis  immundi-^ 
tia  immundans  et  commaculans  cor  hominis  .est 
mentis  superbia ,  testante  Scriptura,  quae  dicit  : 
Immnndus  est  ante  Deum  omnis,  qui  exaitat  cor  smm, 
A  bnndarttia  QiUiem  malitiw  ettectus  est  malae  volun- 
tatis.  fg'*tur  quia  ex  tumore  superbiae  ira,  hoc  est  C 
amor  nlciscendi  consurgit,  recte  apostolus  dicit : 
Prupter  quod  abjicientes  omnem  immunditiam.  Ac  si 
dicat :  Ut  justitia  Dei,  quae  contraria  est  justitiae 
kominis,  quaecontraria  esl  justitiae  diaboli,  operari, 
hoc  est  ut  conformati  justitiae  Dei  non  solum  bonum 
pro  bono,  sed  etiam  bonum  pro  malo  reddere  possi- 
tis  peccantibus  in  vobis,  propter  quod  necesse  est 
ut  omncm,  quae  immundos  vos  facit  ante  Deum,  su- 
perbiam  abjiciatis,  ne  forte,  si  subrepat  vobis  ira, 
amor  videlicet  ulciscendi,  quae  vobis  inferuntur  in- 
juriae,  abundantia  malitiae  unquam  vos  sic  superet, 
quin  caveatis,  utcontrariam  Deovoluntatem  vestram 
ad  effectum,  quod  cst  vere  abundantia  malitiw,  per- 
ducatis.  Quod  dum  feceritis,  boc  est  cum  perfecte 
humiliati,  justitine  Dei  conformes  facti  fueritis,  sus- 


vestrorum,  quia  quidquid  tunc  praedicaveritis,  quid- 
quid  de  incarnatoDei  Verbo  docuerilis  adaedifica- 
tionem  proximorum,  ad  salvationem  animarum  ve- 
slrorum,  vobis,  inquam,  commissorum,  fiducialiter 
atque  utiliter,  ac  fructuose  pronuntiare  poteritis. 
Sed  et  nos,  ut  idem  Verbum,  in  mansuetudine  nobis 
insitum,  digne  suscipiamus,  susccptum  custodia- 
mus,  ct  imitari  valeamus  concedat  nobis  ipsum  Ver- 
bum  Patris,  JesusCliristusDominus  noster,  qui  cum 
eodem  Patre  in  unitate  Spiritus  sancti  vinl  et  regnat 
in  saecula  ssculorum.  Amen. 

489  IIOMILIA  LIII. 

IN  FERIAM  VI  POST  DOMINICAU    IV,    PASCHve  PRlMiB. 

Filioli  mei ,  adhuc  modicmm  vobiscum  sum  (Joen, 

XIIl). 

Quoniam  verba  hsec,  verba,  inquam,  dilectl  bujus, 
supra  pectus  Domini  recumbentis ,  plena  mysticis 
sunt  sacramentis,  nequaquam  vacare  vidctur  a  my- 
sterio,  quod  in  hoc  sermone ,  qnem  in  ultima  coena 
ante  passionem  suam  cum  discipulis  Salvator  ha- 
buit,  non  filios  eos  appellavit ,  scd  filiolos ,  quemad- 
modum  in  exordio  hujus  evangclicae  lectionis  inve- 
nimus.  Ft/to/t,  inquit,  adhuc  modicum  vobiscnm 
sum,  Cum  enim  non  filios  eos  quasi  fortes  et  con- 
stantes,  sed  filiolos,  videlicet  quasi  imbecilles  ct  te- 
neros  eos  cognominat ,  teneritudinem  modicae  dile- 
ctionis,  qua  eum  adhuc  dilexerunt ,  insinuat.  Non- 
dum  enim  filii  erant ,  sed  filioli.  Nam  licet  (iliaU 
eum  dilectione  ut  Patrem  diligerenl,  tamen  haec 


eipite  verbum.  Quod  vel  quale  verbum?  Inmansue-     eadem  dilectio  tenera  quodammodo  erat  et  modica; 

iudine  vobis  insitum,  Verbuminmansuetudinenobis 

insitum  Verbum  est  pro  nobis  incamatum,  Verbum 

Patris,  Filius  Patris.  Sed  quomodo  aul  quando  hoc 

Terbum  in  mansuetudine  nobis  insitum  est  ?  Utique 

in  passione,  ubi  vere  mansuetudo  ejus  manifesta 

est.  Quamvis  enim  pro  nobis  incarnatus,  quamvis 

triginta  et  eo  amplius  annis  in  mundo  nobiscum  sit 

conversatus,   perfecle  488  tamen  adhuc  insitus 

nobis  non  est.  Sed  ea  nocte,  qua  tradi  pro  nobis  in 

mortem  voluit,  ultima  videlicet  coena  sua,  qua  pre- 

tiosissimum  corporis  et  sanguinis  sui  mysterinm 

nobis  consecravit  et  tradiditt  inseri  quodammodo 

Qobis  coepit.  Perfecte  autem  in  mansuetudine  insi- 


quia  nondum  opprobria  et  contumelias  pati  pro  Do- 
mino  poterant,  et  magis  prospera  mundi,  quam  ad- 
versa  diligebant.  Quare  autem  nondum  filii,  sed 
fitioli  fuerint,  ipsa ,  quae  hsec  loquitur,  Veritas  pa- 
tenter  insinuans  ait. 

Adhuc  modicum  vobiscum  sum.  Ideo ,  inquam , 
adhuc  filioli  quasi  parvuli  et  infirmi  estis,  ideo  non- 
dum  ut  filii  fortes  magna  el  perfecta  dileclione  me 
Dorainum  et  Patrem  vestrum  diligitis,  quia  ego,  sine 
quo  nihil  potestis  facere ;  adhue  non  multum ,  sed 
modicum  vobiscum  sum  ,  id  est  nondum  rauUam  ei 
magnam  vobis  meae  dilectiouis  virtutem  contuU, 
nondum  ad  toleranda  mundi  hujus  adversa  multv-^ 


863  HOM]LIi£  DOMIMCALES.  S54 

fonni  Spiritus  sancti  fortiludine  vos  corroboravi.  A  pro  nominemeo  opprobria  et  contumelias  gaudexH 

Quceretii  me,  et  sicut  dixi  Judocis  :  Quo  ego  vado. 


V08  non  potestis  venire,  ei  vobis  modo  dico.  Qucpretis^ 
J^QO  inquAin*  nie ,  qui  salus  vestra  sum  :  Quaretis 
me ,  Salvatorem  animarum  vestrarum ,  iideliler  iu 
mecredendo  ,  juste  et  pie  vivendo;  et  tamen  ,  quo 
ego  vadoy  vos  venire  non  potestis ,  quandiu  contem- 
plum  mundi  fugitis ,  quandiu  magis  prosperitates 
quam  adversitates  diligitis.  Unde  sicut  dixi  Judaiis  , 
Sicut  populo  illi  carnali  carnaliter  me  inquirenti  et 
diligenti  non  aeterna ,  sed  temporalia  repromisi,  ut 
Tidelicet  de  hostibus  suis  triumpharent ,  et  ubertate 
rerum  temporalium  superabundarent ,  sic  et  vobi$ 
modo  dico ;  quia  quandiu  carnales  estis,  quandiu  me 
iKm  spiritaliter,  sed  carnaliter  diligitis ,  et  prosperi- 


tes  suslinere  valeatls. 

Nec  prxtereundum  est  quod  ait :  Vt  diligatis  tii* 
vicem,  sieut  dilexi  vos,  [Quomodo  invicem  diligere 
debcamus,  sicut  Christus  dilexit  nos,  Pa^ilus  aposto- 
lus  manifeslius  insinuat,  qui  ail :  Ambulate  in  dUec- 
tione,  sicut  Christus  dilexit  nos,  et  tradidit  semetipsum 
pro  nobis  {Eph.  v,  2).  Undeet  in  alio  locodicitur: 
Quia  ilie  pro  nobis  animam  suam  posuit,  et  nos  debe- 
mus  animas  pro  fratribus  ponere  (Joan,  iii,  16).  Ad 
hanc  imitationem  dilectionis  discipulos  suos  vcrbis 
consequentibus  invitat,  dicens : 

In  hoc  cognoscent  omnes  quia  mei  discipuli  estis^ 
si  dilectionem  habueritis  ad  invicem.  Cum  plurima 
sint  virlutum  opera,  quae  Domino  placeant,  et  quae 


Utem  temporalem  quaeritis,  ad  tolerandam  passionis  B  discipulos  Christi  observare  et  adimplere  conveniat, 


ignominiam  fortes  et  constantes  esse  non  poterilis. 
Et  qiM  ego  vadoy  vos  non  potestis  venire.  Ecce,  jam 
Tado  comprehendi  a  Judaeis  el  ligari ,  sputa,  cola- 
phos  et  flagella,  opprobria,  contumelias  et  irrisiones 
pati,  ad  ultimum  vero  morte  turpissima  condemnari. 
Sed  vos,  cum  me  haec  omnia  passurum  videritis,  me 
solo  relicto  mecum  venire  non  potestis,  quia  ad  pas- 
sionem  et  mortem  ignominiosaro  sustinendam  adhuc 
inftrmi  et  imbecilles  estis.  Ut  autem  ad  tolerandae 
passionis  constantiam  pervenire  possitis ,  minora 
Tobis  facienda  propono ,  per  quae  attingere  tandem 
Taleatis  ad  altiora. 

Mandatum,  inquit,  novum  do  vobis,  ut  diligatis 
hnicem  sicut  dilexi  vos  Notandum  in  primis  est  cur 
mandatum  dilectionis  novtim  dixcrif.cum  etiam  in 
TeteriTestamento  hoc  idem  maiidatum  Gdeiibus  suis 
fradiderit.  Non  injuste,  ut  credimus,  novum  manda" 
tum  dilectio  dicitur,  quia  nulla  prorsus  virtus  est, 
per  quam  sic  homo  intcrior  innovctur,  per  quam  sic 
interna  suavitas  491  mentis  accrescat  et  reparctur, 
H  e  contrario  nullum  omnino  vitium  est,  quod  sic 
importunitate  sua  oculum  cordis  obnubilari  faciat, 
sicut  odium,  quod  sic  ab  omni  intentione  purac  oi*a- 
tionis  animum  impediat.  Nam  si  superbus,  si  luxu- 
riosus  homo  sit,  hanc  eamdem  superbiam,  hanc  quo- 
que  luxuriam  in  se  ipso  plerumquc  reprebendit, 
plangit  et  poenitet.  Solum  vero  odium,  dum  cor  ho- 
minis  deviclum  possederit,  ita  devastat,  turbat  et 


cur  solam  dilcctionem,  quasi  singulare  quoddam 
signum  aeterna  Sapientia  posuit,  per  quod  discipu- 
los  492  su^s  specialiter  cognosci  voluit  ?  Dona 
quidem  et  necessaria  est  salvandis  omnihus  fidrs, 
spes,  continentia,  castitas,  instautia  orationis,  vigi- 
liseetjejunia,  cxteraque  sanctaeservitutisobsPii^iia. 
Sed  tamen  haec  omnia  tam  malis  quam  bouib  ple- 
rumque  esse  possunt  comniunia.  Sola  autem  dilectio 
specialis  quaedam  virtus  est,  per  quam  Christi  co- 
gnoscentur  discipuli,  ita  ut  non  solum  discipuli, 
vcrum  etiam  electissimi  mereantiir  esse  ftlii.  El 
quia  beatissimus  Pctrus  non  solum  inter  discipulos, 
vcrum  etiam  inter  electos  agnoscendus  erat  filios» 
in  persona  omnium  ad  perfectionem  verae  dilectio» 
nis  pervenire  cupientium  nou  injustc  respondisse 
crcditur,  quemadmodum  continuo  subinfertur. 

Dicit  ei  Simon  Petrus.  Simon,  id  est  obediens,  fi- 
delis  quisque  dici  potcrit,  dum  juxta  vocem  jubentis 
Domini  dilectionem,  quamvis  modicam,  erga  proxi- 
mum  habere  incipit,  licet  non  dura  et  aspera  pati 
pro  Domino  possit.  Fit  etiam  Petrus,  id  est  agno^ 
scens,  dum  constantiam  tolerandae  passionis  sibi  de- 
esse  conspicit,  ad  quam  tamen  Deo  miseraute  taft* 
dem  pervenire  contendit.  Sed  hanc  constantiam, 
hanc  virtutem  animi,  licet  nondum  habueril,  habe- 
rese  tamen  Pelrus  credidit.  Ideo  fiducialiter  Do- 
mino  passuro  dixit  ? 

Domine,  quo  vadis  ?  Euntem  ad  passionem  et  mor- 


inquietat,  ut  nullas  omniiio  fructuosae  orationis  vic-  d  tem  Dominum  ac  Magistrum  suum  sequi  desiderat. 


timas  Deo  oflerre  valeat.  Sed  quia,  ul  praedictum 
est,  sola  dilectio  maxime  spiritum  hominis  innovat, 
et  ad  bona  facienda  accendit  ^et  corroborat,  provida 
pielate  benignusMagistcr  mandatum  novuni  dilectio- 
nis  infirmis  adhuc  discipulU  proponere  voluit,  per 
quod  ad  meliora  innovari  et  provocari  possent.  Man- 
daium^  inquit,  novum  do  vobis,  ut  diligatis  invicem^ 
iicut  dilexi  vos.  Quasi  dicat :  Si  mala  et  opprobria 
ab  aliig  vobis  irrogata  nondum  patienter  portare  po- 
leslis,  invicem  tamen  diiigentes  nulli  roalum  infera- 
tis,  Dullum  odio  habeatis,  etbona,  quae  vobis  ab 
aliis  Yullis  fieri,  vos  causa  diiectionis  aliis  exhibere 
curate,  et  sic  de  hac  roodlca  dilectione  proximi  ad 
iianc  maximam  dilectionem  pcrvenietis,  ut  eliam 


quia  propriam  adhuc  iufirmitatem  ignorabat.  Sed 
pius  Magister  ab  hac  noii  bcne  provida  intentione 
eum  revocare  studuit.  Ideo  blanda  iili  admoniliooe 
respondens  ait : 

Quo  ego  vado^  non  potes  me  modo  sequi,  seqtteri$ 
autem  postea.  Quo  ego  vado,  ligari  videlicet,  flagel- 
lari,  iliudi,  conspui,  colaphis  caedi,  crucifigi  et  mori, 
illuc  sequi  me  infirma  mcntis  tusc  quaerit  intentio, 
Sed  quod-tu  ignoras,  ego  oninia  sciens  novi  qued 
n&n  potes  me  modo  sequi ;  quia  ad  haec  omnia  susti- 
nenda  nequaquam  virtute  mea  adhuc  te  corroLo- 
ravi.  Sequeris  autem  postea.  Postea^  dico ,  <e- 
quer%$  passionis  ac  mortis  meae  vestigia,  cum  te  re- 
piebit  et  cpnfortabit  desuper   vcnicntis  Spirilos 


55S  VEN.  CODEFIUDI  ABBAtiS  ADMONTENSIS  5^ 

sanGti  graiia.   Tunc  non  solum  in  bis  quae  pas-  A  dentibus  non  extollimur,  si  adversis  irruentilus  non 


surus  sum  ,  me  Dominum  ac  Magistrum  tuum 
493  ^^1""^  seqneris,  id  est  imitaberis ,  verum  etiam 
nova  quaedam  et  duriora  passurus  eris.  Nam  ego 
affixus  crucis  patibulo  sursum  ereclo  capite,  et  ver- 
lis  in  terrara  pedibus  animam  in  manus  Patris  pro- 
|»ria  yoluntate  et  potestate  commendabo ,  tu  vero 
causa  profundiB  bumilitatis ,  quasi  diflGciliorem  eli- 
gens  mortem ,  caput  ijbi  deorsum  inclinari ,  et  pedes 
lursum  erigi  postulabis,  et  sic  longiori  cruciatu 
eonsummatus  pretiosa  me  mortc  clariflcabis.  Uac 
clarificatione  mortis  vere  secuius  est  beaiissimus 
Peirus  Dominum  et  Magistrum  suum ,  vere  magnam 
demonstravit  perfectae  dileciionis  constantiam.  Sed 
quia  nos  inflrmi  et  fragiles  ad  tanlam  perfectionem 


dejicimur,  et  si  quid  hoc  modo,  in  bumilitate  vlde- 
iicet  ei  patientia  orantes  petimus,  aut  hic  vel  in 
futuro  a  Deo  Patre  luminum  incunctanter  accipie- 
mus.  Qui  vero  hunc  petitiouis  modum  obscrvare 
negliguni,  non  fructuose,  non  vcraciter  in  nomine 
Salvaioris  peiunt,  quos  etiam  idem  Salvator  suavi 
exbortatione  consequenter  ailoquiiur,  dicens  : 

Usque  modo  non  petistis  quidquam  in  nomine  meo. 
Usque  ad  hunc  modum  humiiitatis  et  paiicniia*  non- 
dum  venistis,  ideo  nondum  in  nomiue  meo,  in  fide 
et  dilectioue  mea ,  gaudia  salutis  xternx  veracitcr 
petendo  quaesivistis. 

495  ^^^><^  ^^  accipietiSt  ut  gaudium  vestrum  ple- 
num  sit,  Petite,  inquam,  veri  huuiiles  ei  patientes» 


attingere  non  possumus,  studeamus   summopere  B  p^rire  non  prosperis  elevati,   non  advcrsis  exaspe- 


meritis  et  precibus  ipsius  adjuti ,  sic  proximos  no- 
liros  in  veritate  diUgere,  ui  ipse  qui  vera  esi  dile- 
ciio,  nos  inier  eiectos  discipulos  suos  quandoque  di- 
gnetur  recognoscere,  JesusCbristus  Dominusnoster, 
qui  cum  Paire  et  Spiriiu  sancto  vivit  ci  regnat  per 
omnia  ssecula  saeculorum.  Amen. 

494  HOMILIA  LIV. 

IV  DOMIMICAII  V  POST   PASCHJL  PRIMA. 

In  illo  tempore  dixit  Jesus  discipuUs  suis :  Amen, 
atnen  dico  vobis,  si  quid  petieritis  Patrem  in  nomine 
meo,  dabit  vobis  (Joan,  xvi)» 

Tesiis  ille  fidelis  et  verus  testis,  gratia  ei  veri- 
taie  plenus,  verus  videlicei  Dei  Patris  Unigenitus 
de  Spiriiu  ei  fiducia  promissionis  suae  certos  ei  se- 
curos  nos  reddere  volens,  banc  eamdem  promissio- 
nemquasijurejurando  his  verbis  confirmai,  dicens: 
Amen,  amen  dico  vobis,  In  boc  etenim,  quod  in  pri- 
mordio  leciionis  hujus  affirmativam  hanc  dictionem 
geminando  rcpetii,  firmissimam  nobis  ceriitudmem 
suae  promissionis  iribuii,  ut  si  quid  a  Deo  Patre  in 
Bomine  dilecti  Filii  sui  petierimus,  petiiionis  nostrae 
frucium  incuncianier  nos  larga  manu  Dei  Patris 
percepturos  esse  credamus.  Ait  enim  ; 

Amen,  amen  dico  vobis,  si  quid  petieritis  Patrem  in 
Homine  meo,  dabit  vobis,  In  nomine  quidem  Domini 
Salvaioris  veraciter  petimus,  si  Deum  Patrem  since- 
riiaie  verae  fidei  diligendo  et  confitendo  cognosci-^ 
mus,  juxia  quod  scripium  esi  :  Corde  enim  credi" 


rati,  et  sic  petentcs  accipielisy  non  terrcnum  quid 
Tcl  commutabilc,  non  transitorium  quid  vel  corru- 
piibile,  sed  ut  gaudium  vestrum  plenum  sit,  illud  vi- 
delicet  gaudium  melTabile  et  interminabile,  quando 
desideratissimam  summse  Trinitatis  gloriam  pe- 
renni  incommutabilitate  videbitis,  quando  inter  in- 
numera  iaetantium  milUa  incommutabill  feUcitate 
gaudebitis.Sed  quia  inaestimabile  aetemae  jucunditaiis 
gaudium  omnem  humanum  eisuperat  intellecium , 
quidquid  in  bac  lectione  evangelica  incamaia  Ye* 
riias  eleciis  suis  de  futuris  promittii  gaudionira 
praemiiis,  totum  se  loqui  faieiur  in  provcrbiis.  Ait 
enim : 

Heec  in  proverbiis  locutus  sum  vobis,  Sicui  enim 
proTerbium  aliud  sonat  et  aliud  significai ,  sic  ni- 
mirum  multa  valde  gloriosa  et  jucunda  dicia  ct 
scripta  sunt  de  claritate  visioni^  seiernaet  de  in- 
enarribili  electorum  beatitudine  ;  sed  iamen  aUa 
mulio  majora  ei  jucundiora  beati  beatorum  omniom 
videbunt  oculi,  qui  cohaeredes  ei  comparticipes  esse 
mercutur  Domini  Creatoris  sui.  Tunc  revera  nuila 
electis  Dei  dicenda  sunt  proverbia,  quibus  nuda  et 
aperta  erunt  omnia.  Unde  sequitur  : 

Venit  /lora,  cum  jam  non  in  proverbiis  loquar  to^ 
biscum,  Venit  hora  illa  desiderabilis  hora  laeiitiai  et 
exsultationis,  quando  aeternus  Dei  Pairis  Filius  fi- 
liis  suis  dileciissimis  non  in  proverbiis  ,  id  esi  non 
in  mysticis  loquetur  Scripturarum  sentcntiis  de  sps 


tur  ad  justitiam,  ore  autem  confessio  fit  in  salutem  D  et  gloria  aeiernae  immortalitatis,  sed  palam,  inquii, 


{Rom,  X,  10).  Hic  revera  credcre  ad  justitiam  di^ 
citur,  qui  iempore  leniationis  fidem  negando  non 
deserii,  quam  lempore  pacis  fideliier  confiiendo  ie- 
miit.  liemque  alio  modo  non  minus  salubriier  in 
nomine  Salvaioris  peiimus,  si  exemplo  ejusdem 
SaWatoris  et  inter  prospera  vere  humiles,  et  inter 
adyersa  esse  siudeamus  mites  ei  paiienies.  Hoc  ni- 
mirum  nomine  suavi  et  saluiari  salvari  se  sanctus 
David  exorabat  dicens  :  Deus,innominetuosalvum 
me  fac  (Psal,  liii,  3).  Unde  et  nos  hoc  eodem  no- 
mine  salvari  cupienies  in  Oraiione  Dominica  quoti- 
die  oramus ,  dicenies  :  Sanctifieetur  nomen  tuum 
{Matth,  VI,  9).  Tunc  revera  nomen  Salvaioris  sancti- 
flcatur  ei  honoraiur  in  uobis»  si  prosperis  succe- 


de  Patre  meo  annuntiabo  vobis.  Palam  uiique  d$ 
Deo  Patre  electis  suis  annuntiabit,  quando  ad  simi- 
liiudinem  Dei  perfecie  reformati  revelata  coniem'- 
plabuntur  facie  quae,  quanta  et  qualis  clarifas  U 
magnificentia  paiernae  sii  majestatis. 

///o,  inquit,  die  in  nomine  meo  petetis,  Quid  in 
die  aeteraitatis,  quid  in  die  pacis  et  securilaiis  in 
nomine  Salvatoris  electi  petunt,  qui  jam  frucium 
peiiiionis  ei  iaboris  sui  perceperuni,  qui  curo  buhh 
mum  et  verum  iUud  bonum  jam  496  ^^^  ^^  ^* 
beant,  quid  ulira  peiendo  obiinere  iaborant?  Peti- 
tio  namque  illorum  fervens  esi  amor  ipsorum  et 
deslderium  ;  nam  ardentissima  cbaritaie  videre 
semper  desiderant  desiderabiiem  Doroinum  et  regero 


8S7  IIOMiLijE  DOMIMCALES.  S£g 

ftuum.  Est  eliam  iu  hac  vita  cleclis  I>oi  «lics  magna  A  peccatumest  (Rom.  \iv,  25).  Ergo  qui  ainari  ct  bea- 

▼alde  et  celebris,  dics  sciiicet  dtvinai  contempla- 

tionis,  quando  benignus  ille  spirilus  veritatis  in 

illuminato  cordis  thalamo  pius  inter  dilectum  et 

dilectara  mediator  factus,  suavi  inspiratione  dilectse 

diligenti  suggerit ,   quid  ab  ipso  dikcto  summo- 

pcre  petendum  sit.  Namet  hxc  eidem  dilecta,  co^- 

lesli  quodam  dcsiderio  quasi  impudens  facta,  Sin- 

gula  lalentis  morbi  vuluera,   singula,  inquam,  vul- 

nerantis  peccati   conlagia  ,  quibus  se  tcste  con- 

sclenlia  vu!ncratam  et  sauciatam  recognoscit,  ei- 

dem  dilecto  quasi  fidcli  mcdico,  quasi  amico  inlimo 

in  hac  hora  contcmplationis  vere  poenitendo  et  con- 

filendo  aperit.  Qui  dum  manum  medicantis  gratix, 

mauum  salvantis  misericordise  singulis  quibusque 

Tuhieribus  imposuerit,  ab  omni  eam  lethali  pecca- 

torum  contagione  salvam  faciet.  In  illo  utique  die, 

in  illa  videliccl  illuminatione  cordis,  veraciter  elecli 

tn  nomine  Salvatoris  petunt ;  nam  quidquid  sic  illu- 

minati,  sic  divinitus  inspirati  petlerint,  ad  veram 

procul  dubio   animsc  salulcm    respicit,   nec  talis 

unquam  petitio  iueflicax  aut  infructuosa  esse  pole- 

rit.  Sic  uamque  in  praesenti  petentes  et  in  futuro, 

ut  jam  dictum  est,  fructum  petitionis  suae  rcci- 

pientes,  nullo  jam  ulCra  intercessionis  egent  auxi- 

lio»  quippe  qui  incommutabiliter  plenae  jucunditatis 

perirauntur  gaudio.  Unde  scquitur  : 

Et  non  dico  vobis    quia  eqo   rogabo  Patrem  de 
vobis.  Ac  si  dicat :  Electus  Patris  Unigenitus  electis 


tificari  a  Deo  Patre  desiderat,  et  credeudo  amare  el 
amando  credere  studeat.  Sed  qusenam  sui.t  quse  cre^ 
dere  et  amare  salvandus  quisdcbeal,  nlsi  ca  quse  ipsa 
Veritas  consequenter  enumcrando  insinuat? 

Quia  a  Deo,  inquit,  exivi.  Exivi  a  Palre^  et  veni  in 
mundum,  tterum  relinquo  mundum^  et  vado  ud  Pa- 
trem.Exivif  inquit,  a  Deo  consubstantialis  Palri 
aeternaliter  existendo  :  Exivi  a  Patre  carnem  por 
obedicntiam  Palris  assumcndo,  et  veni  in  mundnm 
de  malrc  Yirgine  nascendo.  Iterum  rellnquo  mundum 
moriendo,  et  vado  ad  Patrem  ascendendo.  Ilaec  pro- 
fecto  fidei  sacramenta  dum  aiite  passioucm  vcl  wma* 
tem  suam  dilectis  denunliarct  discipulis,  quid  de  h!s 
et  mente  concepcrint,  et  ad  hsec  quid  conimuni  rc- 
'  spoKsione  diierint,  brevi  senteiitia  evangelisla  com- 
prehendens  ait  : 

Dicunt  ei  discipuli  ejus.  lu  omni  scrmonis  hiijus 
serie,  ubi  respondentium  verba  discipulorum  legi- 
mus,  Busquam  eos  tam  communi  ser.tentia  diiccto 
Magistro  respondisse  invenimus.  Manifestc  4S8 
quidem  communis  innuit  responsio  vcrborum,  quod 
videlicet  ipso  inspirante  communis  faclus  crat  cuu- 
sensus  animorum  ,  ut  opus  miscricordiae  opus  hu-^ 
manae  rcdemptionis,  quod  passione  et  morte  ipsius 
consufnmandum  erat,  pio  corde  cognoscendo  dili- 
gercnt,  nec  ultra  calicem  passionis,  quem  jam  bibi- 
turus  erat,  transferri  ab  eo  carnali  quadam  afiec- 
tione  desiderarent.  Unde  licet  conturLati  et  contri- 


suis,  in  aetemitate  sibi  conregnantibus,  non  pro  p  stati  dicunt  ei 


Tobis,  inquam,  cohaeredibus  meis  mihi  jam  conso- 
ciaiis  ultra  apud  Deum  Patrcm  rogando  interve- 
nio,  quia  me  fideli  intercessione  illum  vobis  recon- 
ciliasse  scio,  dum  multas  assumpta  humanitatis 
miserias  pro  vobis  sustinui,  ad  ultimum  cruci  afiixus 
preces  et  lacrymas  cum  cl2|more  valido  ofierens  ani- 
mam  meam  pro  vobis  posui,  et  nunc  quia  plena  et 
perennis  vobis  pax  cst  et  sccuritas,  nulla  omnino 
orandi  pro  vobis  erit  necessitas. 

497  ^P^  ^"'^  Pater  amat  vos,  quia  vos  me  ama- 
slff ,  et  credidistis  quia  a  Deo  exivi.  Notandus  ordo 
Terbonim  est,  quia  dum  incarnata  Sapientia  dulci 
praemisisset  narratione  innumera  pietatis  suae  bene- 
ficia,  qualiter  pro  nobis  patiendo  et  moriendo  Deum 


Ecce  nunc  palam  loqueris,  et  proverbium  nullum  di- 
cis.  Ecce  ittiftc,  tu  nobile  Ycrbum  Patris,  manifeste 
loqueris,  quia  pro  salute  gencris  humani  te  jam  pas- 
surum  et  moriturum  asseris  :  Et  proverbium  nullum 
dicisy  quia  tu  Verbum  omnipoiens,  tu  Verbum  aeter* 
num  ante  saicula  cum  Deo  Palre  manens  ,  quidquid 
olim  cuncta  prxcinebant  palriarcharum  et  prophe- 
tarum  oracula,  quidquid  legalia  praefigurabant  sacri-* 
ficia,  quasi  quaedam  erant  provcrbia,  quia  pro  te 
Verbo  et  prcpter  lc  Verbum  dicta  et  facta  sunt  uni- 
versa.  El  ecce,  tu  Verbum  haec  eadem  proverbia  ces- 
sare  facies,  quia  per  te  gralia  et  veritas  facta  cst. 

Nunc  scimus  quia  scis  omnia.  Sicut  nescire  Dei 
reprobarcDei  est,  sic  scire  Dci  diligere  Dei  est.  Nunc^ 


Patrem  rogaverit,  qualiter  sic  rogando  nos  eidem  D  inquiunt,  scimus^  nunc  vcre  cognovimus ,  cogno- 


Patri  reconciliaverit,  mox  et  sc  amantes  et  in  se  cre- 
dentes  a  Deo  Patre  amandos  esse  asserit.  Ipse  enim 
Pater,  inquit,  amat  vos,  quia  vos  me  amastis  et  cre- 
didistis.  Manifeste  his  verbis  iste  Patris  Filius  innuit 
non  eos  a  Deo  Patre  diligi,  qui  humilitatem  passio- 
nem  et  mortem  Filii  sui  verbis  tantummodo  confi- 
tendo  credunt,  sed  eos,  qui  hanc  credendo  et  amar.- 
do,  id  est  in  fide  et  cbaritate  perseverando  imitari 
cvptunt,  quoniam  nec  fides  sine  charitate  nec  chari  - 
tassineftde  proderit,  quemadmodum  beatus  Jacobus 
aposlolns  dicit :  Fides  sine  operibust  id  est  sme  cna- 
ritate,  mortuaest  (Jac.  ii,  20).  Itemquequod  chari- 
tas  sinefide  Deo  placere  non  possit,  idem  Apostolus 
nihilominus  insinuansait  :  Quod  extra  pdem  csf, 


scentes  diligimus,  quia,  tu  Domine,  cui  naturalis 
inest  l)onitas,  scis,  id  cst  diligis  omniay  omnia  scili^ 
cet  gcnera  hominum,  non  solum  Judxorum,  sed  el 
gentium,  et  nibil  odisti  eorom  quae  fecistl,  sed  pas- 
sione  et  morte  tua  salvare  omnia  disposuisti. 

Et  non  opusest  tibi  ut  quis  te  interroget.  Interrogare 
Domini  est  de  salute  sua  hominem  monere,  interro- 
gare  vero  hominis  est  de  salute  propria  quaerere.  In- 
terrogatione  sua  Dominus  Adam  praecepti  trangres- 
sorem  ad  viam  salotis  et  poenitentiae  revocare  voluit» 
quando  eum  post  lapsum  interrogando  vocairit  etait : 
Adam,  ubi  es?  (Gen.  iii,  9.)  Qui,  licet  interrogatus, 
moneri  nollet ;  ipsa  tamen  vocantis  Domini  interro- 
gatio  qusedam  fuit  salutis  admonitio.  Et  quia,  ul 


539  VEN.  GODEFRIDI  ABBATiS  ADMONTENSIS  560 

pnediximus  ,  homiiiis  inlerrogalio  propriae  saluUs  A  adimplere  contenderct.  Quod  eriiro  tunc  Judaeos  car» 

nales  ,^  carnaliter  vivcntcs  monuit  et  (iq^uil ,  hoc 


est  in(]uisitio,  rectc  discipuli  jam  passuro  dicunt  Do 
mino  :  Et  non  opus  499  ^^^  ^*^^  ^^  ^J^*^  ^^  interroget. 
Ac  si  dicant :  Quamvis  neccssarium  sit  homini  sem- 
per  de  salute  sua  quxrore,  semper  pro  redemptione 
animae  suse  soliicitum  esse,  nunc  tamen  nonopus 
est  tibi,  Redemptor  Domine ,  ut  quis  te  interroget ,  id 
est,  ut  quis  te  ad  perficiendam  salutem  humani  ge- 
neris  obsecrando  et  implorando  excitct.  Nam  in  hoc 
opus  sponte  venisti,  hoc  opus  salutis  jam  consum- 
mare  disposuisti.  Nen  opus  est  tibi,  non  tale,  in- 
quam,  opus  tibi  a  Deo  Patre  injunctum  est,  ut  hoc 
opere  [consummato  quis  de  salute  sua  dcsperare,  de 
spe  aeternse  felicitatis  quis  debeat  dubitarc.  Nam 
opus  libi  injunctum,  benigissime  amator  hominum, 
salus  et  redemptio  erit  ad  vitam  Ixternam  pertinen- 
tium.  Et  non  opus  est  tibi  ut  quis  te  interroget.  Opus 
quidem  est  homini  mortali  a  te,  benignissime  Sal- 
vator  et  amator  hominum,  lacrymis  et  prccibus  sa- 
lutis  suae  qnaerere  remedium ;  et  non  opus  est  tibi  om- 
nia  scienti,  omnia  agnoscenti,  et  humanae  mortali- 
tatis  infirma  oculo  misericordiae  tuae  perspicienli,  ut 
quis  te  tanquam  hominem  ignarum  et  inexpertum^ 
tanquam  hominem  obliviosum  et  immemoremhu- 
manae  miserise  et  infirmitatis  monendo  etexhortando 
memorem  faciat,  quia  tanta  erga  nos  tua;  bonitatis 
est  suavitas,  ut  nunquam  inopiae  nostrae  et  tribula- 
tionis  oblivisci  valeas. 

In  hoCf  inqiiiunt,  cognovimus  quia  a  Deo  existi,  In 
hoc  ineflabili  pictatis  opcre  cognovimus  quia  ad  exal 


eliam  nunc  nos,  qui  spiritales  sumus,  ct  osse  debe- 
mus,  eisdem  verhis  monct  et  instruit. 

EstotCf  inquit,  factores  verbi,  et  non  auditores  tan- 
tum,  fallentesvosmetipsos.  Siimusquidem  niiseraiite 
Deo  populus  quem  de  mundo  elegit  Donunus,  ut  au- 
ditores  verbi,  auditorcs  divinae  scientia^  essepossi- 
mus.  Unde  oportet  ut  non  auditores  tantum  verbi^ 
sed  et  factores  esse  ^tudeamus,  ut  scicntiam  divinae 
legis  quam  frequenter  audimus  ,  legimus  ct  intelli- 
gimus ,  factis  adimplere  summopere  Iaboremu&,  ne 
nosmetipsos  audiendo  tantumct  non  faciendo  fal* 
lamus.Bonum  quidem  ct  necessiu  iumSOl^^^  scireet 
audire,  quae  facienda  sunt.  Scd,  qni  ca,  qux  scit  et 
B  audit,  agere  negligit,  scmetipsum  procul  dubio  fal- 
lit,  quia  solo  auditu,  sola  scicntia  salvari  non  pote* 
rit:  Quia  si  quis ,  inquit ,  auditor  est^  et  non  factor, 
hic  comparabitur  viro  consideranti  vultum  nativita- 
tis  suce  in  speculo.  Si  Sjmplicitcr  considcratlonem, 
quae  in  speculo  fit,  acciperc  volumus,  quod  cito 
transeat,  ct  velociter  oblivioni  ti-adatur,  non  igno- 
ramus.  Et  ideo  viroseipsum  inspeculo  consideranti, 
nec  tamen,  qualis  sit,  diu  in  memoria  retinenti, 
homo  ille  non  incongrue  comparari  valet,  qui  ver- 
bum  Dei  cum  gaudio  audit  et  recipit,  sed  in  opere 
faciendo  auditor  obliviosus  factus  fuerit.  Yerumta- 
men  incredibile  est  quod  electus  ille  et  perfectus 
Chrisli  discipulus,  quem  tanta  scientia  ac  sapicntia 
rcplevit  omnipotens  Dominus,  tam  simpliciter  haec, 


tandos  nos  de  sinu  Patris  descendisti,  adsanandos      utjam  pnenotavimus,  dixerit,  nec  sublimius  aliquid 


dolores  nostros  infirma  mortalitatis  nostrae  suscepi- 

sti.  Pro  hac  ineffabili  pietate  et  misericordia  tibi 

laus  et  gloria  per  infinita  saecula  saeculorum.  Amen ! 

500H0MILIALY. 

IN   EAMDE1I   DOMINICAM   SECUNDA. 

Estote  factores  verbi,  et  non  auditores  tantumf  fat- 
Untes  vosmetipsos  {Jac.  i). 

Electus  et  dilectus  apostolus  Ghristi,  beatus  Jaco- 
bus,  merito  sanctitatis  et  justitiae,  ita  se  specialiter 
Deo  familiarem  et  proximum  fecit,  quod  pro  ca^teris 
coapostolis  suis  solus,  frater  Domini  cognominari 
meruerit.  Quamvis  cnim  omnes  discipulos  suos 
propter  saiictitatem  et  innocentiam  vitae  pius  Magi- 
Ster  sic  dilexerit  et  honoraverit,  ut  generaliter  eos 
fratres  nominarct ,  quemadmodum  per  Psalmistam 
ait  :  Narrabo  nomen  tuum  fratribus  meis  (Psal,  xxi, 
23),  iste  tamen  solus  hac  singulari  dignitate  hono- 
ralur  et  magnificatur,  ut^bique  in  Scripturis  fra- 
ter  Domini  cognominetur.  Idem  ipse  frater  Domini, 
beatus  videlicet  Jacobus,  populum  adhuc  in  Ju- 
daismo  positum  ,  qui  legem  quam  acceperat  carna- 
liter  intellexit  et  implevit,  et  propter  scientiam  legis 
quain  habiiit ,  super  gentes  legem  Domini  ignoran- 
tes,  inaniter  semetipsum  extulit ,  hodierna  Lectione 
monuit  et  instruxit ,  ut  non  tantum  auditor  verbi, 
auditor  scriplae  legis  existens,  per  hanc  se  saivari 
crederet,  sed  potius  de  Judaismo  ad  Christianismi 
fidera  transicns,    spiritaliter  legem  inlelligere  et 


in  his  vcrbis  intelligi  voluerit  Undc  ad  spiritalem 
sensum,  quem  jam  tractare  coepimus,  hxc  eadeni 
verba  discutiamus. 

Per  virum  in  speculo  considerantem  intelligendus 
non  inconvenientcr  estjildam  protopIastus;'per  ru/mm 
vero  nativitatis  ejus  eminenliam  et  elegantiam  crca- 
tionisejus  accipere  possumus.Sicut  enim  vultusli6mi- 
nis  eminentioret  elegantior  parsestcorporis,  et  pene 
sensus  omnes  exteriores,  quod  est  visus,  auditus, 
gustus,  odoratus,  in  solo  vultu  habemus,  itaet  ipse 
Adam  non  dc  homine  natus,  aed  de  terra  creatus,  sin- 
gularem  quamdam  eminentiam  et  eleganliam  immor- 
talitatis,  sapicntise  et  intellectus  habuit,  ac  perpetuo 
0  habere  potuisset,  si  transgressor  praeceptorum  Dei 
factus  noii  fuissct.  Qui  tamen  eamdem  eminentiam 
creationis  suaetn  speculOf  hoc  est  Jn  sensu  cordis  sui 
ante  lapsum  vidit  et  consideravit^  quia  nullam  in  se 
infirmilatem,  nullam  peccati  concupiscentiam,  nul- 
lum  mortis  timorem  scntire  potuit. 

Polest  etiam  pevspeculum  intelligi  mulier  illa  quam 
de  costa  ipsius  Adae  Dominus  aedificavit,  in  qua  plc; 
nius  et  perfectius  statum  conditionis  suae  considera- 
vit.  Unde  cum  hauc  eamdem  adduceret  Dominus  ad 
euro,  ipsaro  intuens  502  ^it '  Boc  nunc  os  ex  ossi- 
bu$  meis,  et  caro  de  carne  mea  (Gen.  ii,  SS).  Quid  in 
corpore  huroano  osse  robustius,  quid  carne  est 
fragilius?  Consideravit^  ut  credirous,  in  hoc  ipe- 
culo,  in  aspectu  videlicet  roulieris  firmitatem  et  im- 


341  nOMlLlJE  DOMINICALES.  S61 

mortalitalem  ,  qiiam  anle  lapsuoi  babuit ;  provide-  A  qualh  (uerit.  Quid  oblitus  est  niiser  Adam  seductus 

et  inobediens  factus?  Nunquid  oblitusest  quod  in 


bat  forsan  spiritu  propbctico  fragilitalem  et  mise- 
riam,  qus  post  culpam  inobedientise  tam  ipsi  quam 
inulieri  Tentura  fuit.  Uude  idem  est  ac  si  dicat :  Hoc^ 
quod  nunc  os  cst  in  me,  nunc^  inquam,  in  illu  statu , 
in  quo  mo^io  sum,  os  quodammodo  est,  quia  forte  ac 
firmum  cst  in  me  el  in  nuiliere,  quae  ex  ossibus  meis 
ftumpta  est,  quia  adlmc  in  nobi»  virtus  et  forlitudo 
immortalitatis  et  incorruptionis  est.  Si  vero  postea 
per  inobedientiam  in  alium  stalum  mulatus  fuero, 
quod  nunc  os  ex  ossibus  meis,  quod  nunc  in  nie  forte 
ei  firmum  est,boc  tunc  caro  erit  de  carne  meoy  quia 
infirmum  erit  et  fragile,  quia  in  me  ipso  fragilitas 
erit  etcorruptio,  et  in  mulicrc  ista,  quae  carnem  ac- 
cepit  de  carne  mea.  Et  quia  adbuc  Adam,  plenus  sa 


paradiso  fuit  et  esse  debult  ?  Oblitus  utique  est  for* 
titudinis  et  incorruptionis,  quam  ante  lapsum  babuit, 
qualis,  quam  fortis,  fii  mus  ac  robustus  luuc  fuerit, 
qui  postquam  mandalum  Domini  pnecipientis  obli- 
vioni  iradidit,  statim  et  ipse  propriam  camem  ino- 
bedienlepi  ac  rcpugnantem  sensit,  sicut-el  ilic  Crea- 
tori  suo  inobediens  factus  fuit.  Undeelmox  ipse  ac 
mulier  inviccra  erubescentes  folia  ficus  consuerunt, 
quibus  nuditatem  corporis  conlexerunt. 

Ad  bxc  etiam  timorem  mortis,  dolorcm  pariter  ac 
laborem  in  corde  et  corpore  sentiebant,  quem  anta 
culpam  inobedientise  noudum  experti  erant.  Sunt 
cnim  nonnulli,  quibus  magna  et  gravis  illa  videtur 


pientia  Dei,  banc  infirmitatem  ct  mutabilitatem  non  ^  vindicta,  quae  pro  tali  subsecuta  sit  inobedientia,  eo 


solum  sibimetipsi,  sed  etiam  omni  bumano  generi 
venturam  essesensu  rationali  prsevidit,  convenienter 
in  consequentibus  subjungcns  ait :  Propfer/iocrWm- 
quet  homo  patremet  matrem  et  adlKsrebit  uxori  suas,et 
eruni duo  in  carne  una  (Gen.  ii, 24).  Propter  hoc,  quia 
itafuturum  erit,  ut  fortitudo  simul  et  fragilitas  in  ho- 
miiie  6it,ut  nunc  os  ex  ossibus,modo  caro  de  carne  pro- 
Teiiiat,  ut  nunc  liomo  firmus  et  fortis  opera  virtutis  et 
fortltudinis  faciat,modo  iterum  ad  infirmitatem  ct  fra- 
f  ilitatem  redeat,  propter  hoc,  inquam,  quia  ita  esl; 
necesse  erit  homini,  ut  patrcm  suum,  quod  est  va- 
nilas  sxculi,  et  matrem,  quod  est  voluplas,  de  qui- 
bus  infirmitas  ac  fragilitas  nascitur,  dcrelinquat,  ut 
uxori  suae,  hoc  est  carni  sux  licenter  adhaerere  va- 
leat.  De  hoc  patre  et  de  hac  matre  quod  euin  dcre- 
liqueriiil ,  David  sanctus  laetabundus  in  Domino 
Kloriatur  et  ait :  Quoniam  Pater  meus  et  mater  mea 
dereliquerunt  me  (PsaL^  xxvi,  10).  Si  enim  homo  in- 
terior  hunc  patrem,  id  est  vanitatcm  mundi  non 
qiuerit  nec  diiigit,  et  homo  exterior  matrem  illam, 
id  est,Toluptatem  camis,  speinit  et  contemnit,  tunc 
nxori  suae  licenter  adlia^rere  poterit,  tunc  carni  suae, 
quae  necessaria  sunt,  licenter  administrare  503  ^^' 
lebil.  Naro  sive  manducaverit,  sive  biberit,  aut  aliud 
quid  corpori  suo  necessarium  fecerit,  totum  ilii  ad 
■alutem  proveniet,  totum  ad  honorem  Dci  respi- 
ciel« 
Et  eruntf  inquit,  duo  in  carne  una.  Quae  duo  in 


quod  nil  mali  commiserint,  nisi  quod  de  interdicta 
arbore  tantum*  comedere  praesumpserint.  Yideamus 
igitur,  quantum  malum,  quanta  poena  in  omnes  homi< 
nes  inde  processerit,  et  tunc  scire  possumus,  qualis 
504^^  quam  grayis  illa  inobcdientia  fuerit,  cum  ne- 
ino  tam  dives  vel  potcns,  nemo  tam  miser  et  inops  sit, 
qui  sine  labore  et  dolorc  vivere  valeat,  nemo  tam 
sanctus  vel  innocens ,  qui  in  membris  suis  legeni 
roenti  suse  repugnantem  non  sentiat.Sunt  etiam  non-^ 
nulli,  qui  exemplum  inobedienlis  Adae  imitanles  non 
solum  roandata  Dei.  quae  acceperunt,  servare  con- 
temnunt ;  verum  eliam  bona  sibi  divinitus  collata 
parvipendunt  et  desplciunt.  Sed  his  justo  Dei  ju- 
dicio  talis  nonnunquam  superveniet  tentatio,  ut  bona 
per  misericordiam  Dei  sibi  concessa  sic  perdant  et 
amittant,  ut  vix,  aut  nullatenus  baec  eadem  bona, 
qu»  amiserunt,  dulciter  ad  merooriam  revocare  va- 
lcant. 

Qui  autem,  inquit,  perspexerit  in  lege  perfecta:  li- 
bertatiSf  et  permanserit  non  auditor  obliviosus ,  sed 
factor  operis^  hic  beatus\  in  facto  suo  erit.  Lex  per- 
fecKe  libertatis  vita  et  conversatio  Jesu  Christi  satis 
congrue  valet  intelligi,  qui  solus  inter  homines  tam 
iiber  a  peccaio,  tam  perfectus  in  omni  conversationo 
sua  fuit,  quod  nec  roinimam  pcccati  roaculam  co- 
gitatione,  verbo  aut  opere  contrahere  potuit,  quia 
nec  peccare  posse  voluit.  Sed  nunquid  hanc  legem 
tantae  libertatis  ita  perspicere  deberous,  ut  imitari 


«anie  una  erunt?  Homo  videlicet  interior  et  exterior  D  c^in  hoc  modo  nos  posse  putemus,  «^uatenus  cogi- 


ila  in  came  una  uniti  erunt,  ita  unanimiter  sibi  in- 
Ticem  concordant  et  consentiunt,  utsensus  rationa- 
is  ad  nnum,  quod  est  necessarium,  id  est  ad  inqui- 
ffeadttmDeum  tendat,  et  caro  bene  collaboranduro  id 
ipsom  quaerat  et  concupiscat.  Sequitur : 

Coneideravit  enim  m,  et  abiit,  et  statim  oblitus  est 
fuaUs  fuerit.  Qnidnkm  esteonsiderare  nisi  verum  in- 
febtigare?  Comideravit  eniro  seroetipsum  Adam ,  et 
Kradler  senta  rationali  investigavit,  fortem  se  et 
aoDiOfUlem  in  illostatu,  quo  tunc  erat,  et  infirmuro 
ae  niQitateip,  ai  Iransgressor  praeceptorum  Dei  tie- 
m.  El  imen,  prob  dolor !  abut,  boc  est  ab  ob^dien- 
iia  M  feoe88il,el  serpenli  inobedienitiam  suggerenti 
^  el  ooBtensil.  Et  stfltim,  inquU,  oblitus  est 
PmoL.  CLXXIV. 


tando,  loquendo  et  operando  nulluro  dronino  pecca- 
turo  commitlamus?  Nunquid  boc  nobis  praecepit, 
Dominus?  Est  enim  aliud  quod  nobis  praecepit? 
quod  unusquisque,  si  vult,  adimplere  poterit :  Di- 
scite,  inquit,  a  me  quia  mitis  sum  et  humilis  eorde 
(Matth.  XI,  29).  Mitem  ac  patientero  super  orones  ho- 
mines  se  ostendit  Dominus,  dum  sputa,  colaphos  et 
flagelia  mira  mansuetudinev  mira  sustinuit  patientia; 
vere  se  bumilem  ostendit,  dum  contra  tot  convilia, 
tot  faisa  testimonia  nunquam  verbum  elationis  re- 
sjM^ndit.  Si  quis  banc  legem  patientiae  el  humilitaiis 
Cbristi  ita  perspexeril  ac  legerit,  ul  non  obHtiosus 
auditoT  semper  eam  iroitari  meminerit,  hk  beatus  in 
faeto  suo  erit,  quia  non  ex  auditu,  sed  de  faclo  boiii 

13 


^flS  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  804 

operis  fructum  consequetur  seternx  beatitudinis.  A  cit :  Omne  quod  in  mundo  esi ,  concnpiscentia  car* 


505  ^  "^  4"*^  ^^  perfectionem  vitae  sufTicere 
.  crederet ,  si  a  malis  abslinendo  tantummodo  bonis 
;operibus  invigilaret,  et  nil  de  custodia  oris  et  cordis 
curaret,  continuo  admonendo  subjungit :  Si  quis  au- 
tem  putat  se  religiosum  esse  non  refrenans  linguam 
suamt  sed  seducens  cor  suum^  hujus  vana  est  religio. 
Nemo  ad  feram  religionem  sibi  putet  sufficere ,  si 
exterius  bonis  se  operibus  exercere  studuerit ,  nisi 
etiam  linguam  suam  a  verbis  impalientix  et  elationis 
refrenaverit,  et  cor  suum  per  vanas  et  inutiles  cogi- 
tationes  seduci  et  dispergi  non  permiserit.  Nam  si 
quis  religiosum  se  in  bona  operatione  ostenderit,  et 
cuslodiam  in  locutione  et  cogitatione  babere  negle- 
xerit,  hujus  vana  est  religio,  Ideo  ,  inquam ,  vana^ 
quia  cilo  evanescit ,  nec  firma  et  stabilis  esse  valet  ^ 
ulia  religio  boni  operis ,  qux  soliditatem  non  habet 
per  cuslodiam  oris  et  cordis.  Nam  qualis  religio  esse 
debeat,  patenter  in  consequentibus  insinuat : 

Religio  ,  inquit ,  munda  et  immaculata  apud  Deum 
et  Patrem  hmc  est :  Yisitare  pupillos  et  viduas  in  tri- 
bulatione  eorum  ,  et  immaculatum  se  custodire  ab  hoc 
sceculo, — Religio  bajc  apud  Deum  ei  Patrem^  Patrem, 
inquaro ,  nostrum  dulcissimum ,  beneplacita  est ,  et 
accepta,  qux  interius  munda  est  in  intenticne,  et  ex- 
terius  immaculata  in  operatione  ,  ut  videlicet  intus 
per  elationem  cordis  bomo  non  intumescat,  nec  fo- 
ris  de  bonis  operibus  humanam  laudem  superbicndo 
requirat. 

Sed  hacc  religio,  licet  munda  et  immaculata  sit,  ^ 
essc  tamcn  sine  tribulatione ,  hoc  est  sine  tcnlatio- 
ne,  homo  non  valet.  Ideo  visitare  pupillos  et  viduas  in 
hac  tribulatione  dcbet.  Pupilli  dicuntur  qui  absque 
patre  et  matrc  sunt ,  et  viduw^  quorum  viri  mortui 
sunt.  Per  pupiUos  accipere  valemus  interiores  sen- 
sus  nostros,  pcr  viduas  exteriora  opera  carnis.  Sen- 
8US  nostri  quasi  pupilli,  et  opcra  carnis  quasi  viduae 
quodammodo  506  ^vtn^*  dum  patrem  illum  et  ma- 
trcm,  de  quibus  supra  diximus,  id  est  vanitatem  s»- 
culi,  ac  voluptatem  carnis,  dereliquerint.  Hos  pupil- 
los,  et  has  viduas  visilare  in  tribulatione  tentatiouis 
hoc  modo  debemus  ,  ut  in  tentatione  occurramus  et 
adjuvemus ,  ne  vanitas  sxculi  intus  prxvaleat  per 
mentis  elationem,  aut  voluptas  carnis  foras  dejiciat 
per  malam  operationem.  De  his  pupillis  ac  viduis  Je-  D 
remias  propheta  non  gemendo  ,  sed  quasi  congratu- 
lando  ait :  Pupilli  facti  sumus  ahsque  patre ,  matres 
nostrw  quasi  vidua:  (Thren.  v.  3).  Hoc  idem  est,  quasi 
sensus  et  opera  perfecte  conversi  homiuis  gratias 
agendo  dicant  Domiuo  :  PupiHiy  Domine,  per  tuam 
misericordiam  facti  sumus ,  quia  patrem  nostruro, 
Tanitalem  sseculi ,  et  matrem  nostram ,  voluptatem 
utique  camis,Ce  adjuvante  dercliquimus.  Et  nunc 
tui  fnfpi7/t  sumus,  te  solum  Patrem  habemus,  sub  tua 
niatema  protectione  gaudemus,  Quisquis  ergo  hos 
pnpillos  et  bas  viduas  visitare  ,  et  in  tentatione  ad- 
juvarc  curaverit^  tmmacu/aftim  se  ab  hoc  smculo  cu- 
stodire  valebit.  Quid  per  sceculum  intelligendum  sit, 
Joannes  in  Eplstola  sua  manifeste  insinuat,  cum  di- 


nis  estf  et  concupiscentia  oculorum  ^  et  superbia 
vitce  ( /  Joan.  ii,  16).  Immaculatum  quippe  ab  hoc 
sseculo  semetipsum  custodit ,  qui  maculam  8U-* 
perbiae,  quantum  possibile  est ,  devilare  ac  supe- 
rare  contcndit.  Gurandum  ergo  nobis  est  ut,  quos 
assiduos  auditores  verbi  sui  esse  vohiit  Domi- 
nus,  factores  etiam  ejusdem  verbi  esse  studeamus, 
el  formam  humililatis,  quam  habitu  et  vestitu  pra:- 
tendimus,  hanc  corde  firmiter  tenentes  verbis  et  ope- 
ribus  ostendamus.  Quod  ipse  prsestare  dignetur, 
qui  Yerbum  eslDci  Patris,  Jcsus  Chrislus  Dominus 
noster  qui  vivit  et  regnat  per  infinita  sxcula  saecu- 
lorum.  Amen. 

507  HOMILIA  L\I, 

^     IN  DOMINICAM   INFRA  ASCENSIONEM  DOMINI   SCCUlfDA» 
QU/E  ET  VI  POST   PASCHA. 

Cum  venerit  Paracletus  ,  quem  ego  mittam  vobis  m 
Patre,  spiritum  veritatis%  qui  a  Patre  prccedit^  ilU 
testimonium  perhibebit  de  nie  ,  et  vos  testimonium 
perhibebitis  quia  ab  initio  mecum  estis  (Joan.  xv.) 
Sacrosancta  h?cc  Evangclii  lectio  pars  qujedam  est 
sermonis  illius,  quem  Dominus  in  ultima  coBna  sua, 
ea  videlicet  nocte ,  qua  tradelatur ,  cum  discipulis 
suis  habuit ,  ubi  inlcr  multa  et  duic  ia  coelestis  vita 
documenta  eliam  tristitiam  et  dolorem ,  quem  ex 
passionc  et  morte  sua  habiliiri  erant,  pnemittends 
adventum  Spiritiis  sancti  consolari  ct  mitigare  cu- 
raverat,  quemadmodum  in  exordio  Evangelii  hujiis 
audivimus,  qiio  dicit : 

Ctim  venerit  Paracletus ,  quem  ego  mittam  vcbis  a 
Patre ,  spiritum  veritatis,  qui  a  Patre  procedit,  ilU 
testimonium  perhibebit  de  me,  et  vos  testimonittm 
perhiffsbitis  quia  ab  initio  mecum  estis.  Hsec  Doroini 
promi&sio  vere  impleta  est  in  eis,  quando  post  ascen- 
sionm  ejus  inaudita  et  ineflabili  Spiritus  sanctl 
grali^  ita  perfusi  et  collustrati  sunt,  ut*  sine  timora 
nomcn  Domiiii  confilercntur  et  prsedicarent ,  nihil* 
quc  amplius  esset  qiiod  eis  resistere  posset.  Sed  io 
hac  patcraa  promissione  sua  etiam  nostri  oblitus 
non  fuii ,  qiiia  quod  illis  sanctissimis  discipulis  suis 
tunc  promisit ,  hoc  ct  nobis  et  cunctis  hominibus, 
qui  eos  imitantur ,  quantum  possunt ,  et  sequuntur, 
in  illis  et  cum  illis  promisit. 

Yeri  imitatores  eorum  omnes  illi  sunt,  qui  toIu- 
ptatibus  mundi  bujus  corde  et  corpore  pcrfecte  abre- 
nunliaverunt,  qui  omnem  spem  suam  et  consolalio- 
nem  in  sola  bonitate  et  misericordia  Dei  collocave- 
runt.  His  Ulibus  ipseParacIetum  sanctum  Spiritura 
suum  promiltit  et  miltit,  ut  sit  eis  et  spiritus  veritO' 
tis  et  spiritus  consolationis.  Mittit  eis  spiritum  veri- 
tatis,  quando  illuminat  eos  508  mlerius,  quod 
transgressiones  suaset  negligeutias  recte  et  perfecte 
cognoscere  incipiunt,  et  in  consideratione  maloruro, 
quae  commiserunt,  despiciunt,  et  parvipendunt 
etiam  hoc  quod  bene  et  recte  egerunt ,  nullique  se 
homini  pneferunt,  in  vera  cordis  humilitate  cunctis 
se  hominibus  submittunt.  Post  biuaic  internaro  sni 
considerationem  sive  cognitionem  pmdiit  eos  idem 


965 


nOUILI^  DOMINICALES. 


566 


spiritus  wiutis  ad  cogniticmem  Dei,  quando  gralia  A  rcsonat,  vere  siiavera  et  amabilem  spiritum  amoris 

ipsius  adjuti  humiliter  in  semetipsis  cognoscunl,  hu- 

miUimasque  Deo  gralias  referunl ,  quod  eos  in  insi- 

pieutia  sua  et  impietate  tam  clementer  tamque  pa- 

terne  supporiavil ,  quod  secimdum  indulgenliam  el 

benignitatem  suam  tempus  eis  poenitentiae  el  salis- 

^actionis  tandiu  servavit. 

Isle  spiritus  veritalis  est  eis  eliam  Paracletus,  id 
est  spiritus  consolationis,  quia  licet  grave  sit  homi- 
ni  et  difliciie  sic  contemnere  se  ipsum  er  humiliare, 
annos  et  tempora  sua  in  amaritudinc  animae  suae 
semper  piBnitendo  ac  dcflendo  recogitare ,  cadem 
Uunen  tristitia  mista  est  cum  quadam  exsuUatione 
H  beiitia.  Ipsa  enim  sui  amaritudo  fit  ei  quasi  qiue- 
dam  certiludo  indulgentise  et  remissionis,  atquespes 


significat.  Spirilus  utique  veritatis  quasi  a  Patra 
proceditf  quando  homo  non  in  timore,  vel  propter 
timorem  futurae  poenx,  quam  meruit,  sed  in  fiiiali 
dilectionc  mcdullilus  dolcl  ct  gemit,  quod  contara 
amorem  et  honorem  benignissimi  Patris  sui,  qui 
tandiu  oum  pictatis  su.x  dulcedine  510  portavit, 
qui  tot  ct  tanta  beneficia  indigno  et  immcrito 
pcccatori  suo  conlulit,  tanta  flagitia  committerc 
tam  innumerabiiiter  palcruilalis  'ejus  oculos  oQen- 
dere  potuit.  De  hoc  spiritu  veritatis,  qui  sic  per 
timorem  et  amorem  in  elcctis  Dei  operatur,  aple 
adhuc  Dominus  subjecit  ct  ait : 

llle  testimonium  perliibcbit  de  me.  Ac  si  dical : 
Quando  mc  donanle  ct  auxiliante  de  spiritu  timoris 


consolatio  perpetuje  saWationis.  Sed  istis  brevi-  B  ad  spiritum  amoris  pervcncritis,  ille  testificatur  yo- 


terpraemissis  consideremus  ordinem  verl)orum,  quia 
in  verbis  Dei  nihil  inordinatum,  in  verbis  Dei  nihil 
incompositum  est  aut  superfluunu  Ubi  intelligere  ea 
Don  possumus,  nostrae  infirmitatis,  nostr;B  ignoranti;£ 
est,  ubi  vero  ex  ipsius  dono  et  miscricordia  aliquid 
in  eis  videre  possumus,  ibi,  quam  rectum  ordinem, 
qnam  perfeclam  viam  salutis  nostne  pi*aetcndant 
nobis  et  ostendant,  cognoscimus. 

509  Cnm  veneril,  inquit,  Paraclelus,  quem  ego 
miiiam  vobis  a  Patre,  spiritum  veritatis,  qui  a  Pa- 
tre  procedit.  Quis  est  iste  qui  hacc  loquitur?  lUe 
ntique,  qui  dicitur  et  est  Verbum  Dei  Pairis,  Domi- 
nus  nosler  Jesus  Christus.  lllud  Ycrbum  Dei  Patris 


bis  dc  rac  qux  injuste  egeritis  contra  mc ;  ilie,  in- 
quam,  manifestat  vobis  quanta  bona  quai  agenda 
erant,  pra^termiscritls ;  quanta  mala,  quae  vitanda 
erant,  commiserilis.  Nec  absurde  ita  h;ec  Domini 
verba  intelligenda  aistimo,  cum  nunquam  tam  vere 
seipsum  homo  cognosccre  possit,  quomodo  in  iHa 
hora,  quando  ad  spiritum  amoris  pervenerit.  Ibi 
vere  non  tantum  verba  sua  et  opera,  sed  et  volunta- 
tes  suasict  cogitationes,  quibus  Deum  oflendit,  per- 
fecte  cognoscere  incipit.  Sic,  sic  spiritu  amoris  Dco 
testimonium  perhibente  indicibiliter  intrinsecus  in 
cordc  hominis  tandem  fieri  potest  ut  implealur  quod 
soquitur : 


mkliii^  vere  gcnerat  in  corde  hominis  spiritum         Et  vosy  inquit,  testimonium  perhibebitiSy  quia  ab 


me 

UfiiaUs,  Unde  necessarium  est  homini,  sseculum 
reKnquenti,  ut  doctrinae  Yerbi  Dei  semper  intendat, 
mbam  Dei  libenter  audiat,  sollicite  custodiat.  Nam 
et  illo  et  per  iilud  edocetur  et  admonetur,  ubi  divi- 
BS  Toluntati  propriaeque  saluti  conlrarie  vixerit, 
qnam  inutiliter  universos  dies  et  annos  suos  trans- 
^erU.  Qui  hoc  faciunt,  isti  procul  dubio  spiritum 
veritaiU  accipiunt,  qui  fit  eis  verc  Paraclctus,  quia 
generat  eis  coelestem  spem  coelestemque  consola- 
&oneni.  Qui  autem  verbum  Dei  non  audiunt,  vel  au- 
ditani  custodire^negligunt,  isti  pro  spiritu  veritatis 
Ittbent  spirituro  falsitatis,  per  quem  deccpti  sic  lu- 
diftcantur,  quod  ipsa  mala  opera  sua  quasi  bona  et 
jssta  reputant ;  quae  vero  bona  sunt,  mala  esse  ar- 
Mtrantor.  Spiritales  autem  homines,  quorum  la^ti- 
tb  est  et  exsultatio  verbo  Dei  assidue  refici ,  isti 
me  beati  sunt,  isti  spiritum  veritatis  accipere  pos- 
nnL  Sed  iste  spiritus  veritatis  generat  eis  spiri- 
tun  timoris.  Nam  instructi  et  admoniti  verbo  Dei 
fvanto  in  vera  bumilitate  peccata  sua  cognoscunt, 
tttito  magis  Deum,  quem  peccando  spreverunt  et 
aiendenint,  timere  incipiunt.  Spiritum  autem  ti- 
teqoitur  spiritus  amoris,  quem  sequenti 
satis  apte  Dominus  videtur  designare,  cum 
«dt: 

C«f  a  Patre  proeedii.  Nomen  Pairis  verbum  est 
^akediHis  et  cbaritatis,  proprium  enim  est  Patris 
keaifPBe  et  paternc  agere  cum  filiis  suis.  Nec  incon- 
WBienter  TerlNaihoc,  quod  suaviter et  amabiliter 


initifl  mecum  esiis,  Ycrc  testimonium  Yerbo  Dci 
perhibet,  quando  docente  et  illuminante  spiritu  amo- 
ris  recte  cognoscit  quia  verbum  Dci  justilia  est  ,et 
veritas;  omnis  autem  vita  ejus  injustitia  et  falsitas. 
Yel  sic  testimonium  Deo  pcrhibet,  quando  peccata 
sua  et  scelera,  quse  testificante  Spirilu  sancto  intus 
in  semetipso  cognoscit,  pocnitenti  corde  et  voce  et 
in  oratione  et  in  confessione  vere  et  humiliter  Dco 
aperit.  Unde  autem  tale  testimonium  Deo  perhibere 
possit  homo,  manifestat  continuo  Dominus  dicens  : 
Quia  ab  initio  mecum  estis,  Si  juxta  litteram  haec 
Domini  verba  sic  inlelligimus,  quod  discipuli  Do- 
mini  cum  eo  fuerint  ab  initio  suo,  ab  eo  videlicet 
tempore,  quo  is,  qui  sine  initio  erat  in  divinitate, 
D  initium  habere  coeperit  in  assumpta  humaniiate,  non 
recte  sapimus,  cum  aetatis  suae  anno  tricesimo  pri- 
mum  eos  elegerit  et  assumpserit.  Si  511  autem 
dixerimus  quod  ipsi,  scilicet  apostoli,  ab  initio  suo. 
id  est  a  nativitatis  suae  primordio  cum  Domino  fue- 
rint,  nihilominus  fallimur.  Unde  ut  custodiri  verilas 
possit  haec  eadem  Domini  verba  spiritaliter  intelli- 
gere  nos  convenit.  Per  initium  potest  intelligi,  quan- 
tum  mihi  videtur,  hoc  quod  vere  initium  et  princi- 
pale  in  homine,  spiritus  videlicet  hominis,  in  quo 
dignitas  et  bonor  hominis  est  quia  ibi  ad  imaginem 
et  similitudinem  Dei  conditus  est,  quem  non  incon- 
grue  initium  dixerim,  cum  juxta  assertionem  quo*^ 
rumdam  sapientium,  qui  allius  saperc  de  verbo  Dei 
et  tractare  noverunt,  ad  imaginem  et  similitudinero 


^67 


^EN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEiNSIS 


368 


«uain  primo  Deus  hominem  invisibiliter  in  spiritu  A  mus  iios  super  nos,  aliis  nos  hominibus  vel  scientia 


creaverit,  postmodum  vero  de  visibili  terr»  materia 
visibiliter  eum  plasmaverit.  Unde  quod  primum  in 
homine  conditum  est,  initium  homiuis  non  injusle 
dici  potest.  IIxc  est  enim  excellentior  pars  liominis, 
quse  sola  capax  est  divinilatis,  quae  sola  digna  est 
in  qua  Deus  habitet,  qui  cum  Deus  spiritus  sit,  non 
in  carne,  sed  in  spiritu  hominis  habitat.  Quicunque 
ergo  spretis  hujus  mundi  voluptalibus  in  hac  sui 
parte  sic  Deo  unitus  est,  quod  in  suo  spiritu  nihil 
dc  hoc  saeculo,  quantum  possibile  est  homini,  prae- 
ler  Deum  qua;rit  et  diiigit,  hic  ab  initio  esse  cum 
Deo  comprobatur ;  in  hoc  ctiam  Deus  onmipotens 
esse  suum  assidue  habere  non  dcdignatur.  Sed  quia 
quanto  electi  quique  surgere  ad  Deum  per  bonse  con- 


vel  vitae  merito  prxferentes,  talesque  nos  quaies 
nunquam  fuimus  a.'stimantes,  inlerdum  etiam  ordi- 
nantes  de  nobis  quod  fieri  uon  possumus,  nec  digni 
essemus  quid  dc  miseris  nobis  dici  potest,  nisi  quod 
invisibiles  ininiici  nostri ,  quoruin  instinctu  hscc 
agimus,  cbjque  synagogis  fecerint  eosy  quod  a 
conspectu  Domini  et  sanctse  congregalionis  illius  in 
cujus  medio  stamus  miserabiliter  ejecerint  nos  con- 
sortio?  Ha^c  sunt  hosiis  antiqui  tentamenta  513* 
quibus  captas  incautas  hominum  mentes  plerumque 
seducit  et  abducit,  a  quibus  cavere  debemus,  ne* 
dum  venerint,  recipiamus,  vel  si  receperimus,  ne 
delcclemur  in  eis  videamus.  Delectatio  autem  si  ap- 
prehenderit  nos,  caveamus  ne  usque  ad  consensum 


versationis  studium  nituntur,  tanto  majores  ab  ini-  ^  peccati  pertrahat  nos,  memores  semper  verborum 


roicis  Dei,  malignis  videlicet  spiritibus  tentationum 
insidias  patiunlur,  docet  nos  sequentibus  verbis 
quid  inter  easdem  tentationes  agere  debeamus. 

HceCy  inquit,  locutus  sum  vobis  ut  non  scandali- 
xemini.  Ac  si  diceret :  Quandiu  praegravati  corpore 
mortali  in  serumnoso  hujus  saeculi  exsilio  detinemi- 
ni,  semper  insidiantium  saluti  vestrae,  malignorum 
spirituum  tentationes  patiemini.  Sed  /kfc  locutus 
sum  vobisy  ut  non  scandalizemini.  Quid  est  scanda- 
lizari,  nisi  causam  peccati  praebere?  Causam  pcc- 
cati  malignis  spiritibus  praebcmus,  quando  sugges- 
tionibus,  quibus  tentant  uos,  per  consensum  suc- 
cumbimus.  512  ^^^  <^st  homo  super  terram,  a  quo 


Domini,  quibus  haec  eadem  nobis  praedixit,  quibus 
vigilarc  contra  ea  nos  docuit  et  admonuit :  Hwc^ 
inquiens,  locutus  sum  robist  ut  non  scandalixemi • 
ni.  Absque  synagogis  facient  vos,  Sed  quia  peri- 
cula  tentationis  praedixit,  more  pii  patris  post  ter- 
rorem  subjungit  consolationem,  dicens  : 

Sed  venit  hora.  Ac  si  dicat :  absque  synagogis  fa-- 
cient  vos  maligni  spiritus  tentationibus  suis,  sed  ve- 
nit  hora,  in  qua  ego  colligam  vos,  in  qua  patemis 
consolationibus  meis  misericorditer  relevabo  vos. 
Nec  incongrue  hoc  modo  dictum  esse  aestimamus 
verbum  hoc,  sed  venit  hora^  quia  sicut  Deus  homi- 
ncm  diligit,  sic  nunquam  seipsum  homo  diligere  no- 


manum  suam  spiritus  maligni  contincant,  quem  di-  ^  vit,  nec  tanta  unquam  devotione  salvationem  suam 


versis  fraudibus,  diversis  immissiouibus  suis  hnpe- 
terc  et  fatigare  non  audeant.  Sed,  juxla  saluberri- 
mam  hanc  Domini  doctrinam,  scmper[Iaborandum 
est  ut  non  scandalizemur.  Impossibile  quidem  est 
ut  non  tentemur ;  inevitabile  est  ut  in  ipsis  etiam 
quibus  tentamur  peccatis  aliquando  non  delecteraur, 
sed  cavendum  magnopcre  nobis  est  ne  delectalio- 
'  nem  pcccati  sequatur  conscnsus  peccati,  oum  id  ip- 
gum  quod  male  delectat  semper  nos  in  nobis  odisse 
oporteat.  Quia  vero  contra  inimicos  nostros  et  ten- 
tationes  eorum  pervigiles  nos  Dominus  atque  solli- 
citos  esse,  quemadmodum  audivimus,  jam  praemo- 
nuit  nunc  etiam  quomodo  tentent  nos,  aperit  nobis 
ex  parte  in  his  quae  adjecit : 


homo  desiderat  vel  exoptat,  quanto  paternitatis  af- 
fectu  salvare  eum  Deus  desiderat.  Sed  venil,  iiiquit, 
hora,  Desiderabilis  hora  haK"  hora  est  laetitiae  et  exsui- 
tationis,  hora  utique  compunctionis,  hora  orationis, 
vel  hora  contemplationis.  De  eadem  hac  hora  dicit 
Joannes  in  Apocalypsi  :  Factum  est  silentium  in  cato 
quasi  hora  media  (Apoc.  viii,  i).  Goelum  istud  est 
cor  hominis;  silentium  vero  factum  in  hoc  coelo 
quasi  media  hora  quietam  mentis  tranquillitatem 
sive  serenitatem  significat,  quam  hora  illa,  suavitas 
utique  compunctionis,  puritas  orationis,  assiduitas 
contemplationis  generat.  Nam  ubi  protransgressio- 
nibus  suis  atque  negligentiis  perferte  homo  intrin- 
secus  corapuiigitur,  et  ex  ferventissimae  orationis 


Absque  synagogis^  inquit,  facient  vos,  Haec  Do-  D  instantia  ad  celsitudinem  compunctionis  sublevatus 


mini  verba  sic,  quemadmodum  dicta  sunt,  impleta 
legimus  in  apostolis,  quando  perfidi  Judxi  instinetu 
malignorum  spirituum  eos  dc  synagoga,  id  est  dc 
consortio  suo  ob  confessionem  nominis  Ghristi  ex- 
pulerunt  et  ejecerunt.  Sed  illi  visibiles  inimici  Do- 
mini  jam  ex  patre  mortui  sunt ;  vivunt  autem  invi- 
sibiles  inimici  ejus,  maligni  videlicei  spiritus,  qui 
electis  ejus  hsec  eadem  quotidie  invisibiliter  faciunt. 
Nam  quoties  convenientes  in  unum  ad  orandum 
Deum  et  laudandum  corpore  apparemns  in  con- 
spectu  Domini,  mente  vero  vagamur  circa  vanitates 
saecuK,  ea  quse  ad  nos  non  pertinent,  quae  nihil  no- 
bis  conferunt,  nihil  nobis  nisi  iram  et  offensam  Dei 
pariunt,  cogitantes  et  tractantes;  vel  dum  statui- 


quasi  unus  spiritus  cum  Deo  fit,  indicibilis  illa  sua- 
vitas,  quam  ibi  degustare  cum  Deo  meretur,  non 
incongrue  comparatur  hor^Cf  eo  videlicet  quod  bre- 
vis  sit,  quia,  etsi  ionga  esset,  longa  videri  non  pos- 
set.  Omne  enim  suave  breve ;  omne  vero  amarum 
videtur  longum.  514  ^^  ^^  eadem  hora^  licet 
brevis  sit  et  brevis  videatur,  mirifice  tamen  et  ma- 
gnifice  universos  labores;  angustias  et  tribulaliones 
hominis  Iqevigat  et  consoiatur,  in  qua  solus  bomo, 
cum  solo  Deo  fiducialiter  ac  faroiliariter  causas  suas 
agens  pro  multimoda  ei  et  inenarrabili,  quaro  sibi 
exhibuit  pietate  et  gratia,  humillima  gratianim  actio* 
ne  se  submiitit,  et  universa  languaM^  animx  ▼oinerm 
pietati  ejus  medicanda  et  miaidt  oflerre  non  em- 


989  HOMILUB  DOMLNIGALES.  570 

bescii,  ticque  tequens  scntentia  Cliristi  impletur,  A  neque  me,  qui  sum  Yerbum  Patris ;  ideoque  nibii 
qua  dicit : 

Ei  venii  hora^  ui  omnis  qui  interficU  ros,  arbitre- 
iur  ohsequium  u  prasUare  Deo.  In  verbis  islis  osten- 


dit  nobis  Dominus  quantam  et  quam  irremediabilem 
tribiilationem  atque  dolorem  malignis  spirilibus  hora 
ista  pariat,  quam  mirabiliter  aOiciat  illos  atque  a(ni> 
^t.  Nam  quod  dicit  :  Omni$  qui  interficit  vosj  per 
boc  expressisse  eum  quemlibet  malignorum  spiri- 
luum  aestimare  possumus,  qui  invisibiliter  discipu- 
los  Christi  tunc  quodaromodo  interflcit,  quamlo  ma- 
lignas  suggestiones  atquc  tenlationes  quasi  quasdam 
sagittas  moi  tis  infligere  eis  non  desinit,  quateuus 
YJUm  suam,  quse  Deus  est,  utcunque  eis  auferre 
possit.  IJli  autem  cum  ad  horam  illam  bcatissimam 
perreiierint,  cum  a  facie  earumdem  sagitlarum  in  B 
sinum  misericordissimae  pietatis  Dei  confugerint, 
quidquid  vitium  illud  est,  quo  maxime  vulnerati 
sunt«  maximis  poenitentix  lameclls  medicanti  gra- 
tiae  Dei  curandum  sanandumque  committunt.  Om- 
nis  autem,  id  est  quilibet  spiritus  nequitiae,  sive  sit 
spiritus  superbiae  aut  iracundiae ,  spiritus  invidiae 
aut  luxuriae,  qui  incentor  aut  instigator  ejusdem 
▼ilii  est,  quod  iste  tantopere  plangit,  videns  et  intel- 
ligens  quod  tanta  sc  homo  ille  humilitate  Deo  incli- 
aaTerit,  quodque  ei  sagitta  mortis  causa  vitse  facla 
sit  et  salutis,  arbitratur  obsequium  se  pra'stare  Deo, 
Videi  sane  et  dolet ;  quod  in  homine  illo,  tenlationi- 
bus  suis  sic  fatigato,  in  quo  honori  Dei  detrahere  se 
cstiroabat,  magis  contra  spem  suam  Deo  servierit,  . 
eumque,  quam  tentationibus  suis  interflcere  se 
posse  credebat,  potius  vivificaverit,  dicens  quodam- 
nodo  secura  in  se  :  Quid  515  ^i^  ^^  ^i^  homincm 
isiam  tentare  et  fatigare  profuil  ?  Nonne  omius  co- 
aatus  etiabor  meus  eo  processit,  ut  quem  perdi- 
iisse  credebam,  salvasse  me  videam? 

Et  ne  minus  sane  sapuisse  vel  intellexisse  videar 
Sn  Terbis  Domini  dicentis  :  Venit  Iwra,  ut  omnis  qni 
inierlUii  vos,  arbitretur  obsequium  se  prastare  Deo  , 
Tideamus  quam  magnura  atque  laudabile  obsequium 
diabolos  Domino  prsestiterit  in  elcclo  servo  suo  bealo 
Job,  quem  tentandum  petiit  et  obtinuit,  quem  inter- 
iectis  filiis,  sublala  subslanlia,  ad  ultimum  a  planta 
pedis    usque  ad  verticem  mirabiliter  pcrcussit  et 


eorum  quae  Patris  et  mei  sunt,  scire  vel  diligere  po»- 
sunt.  ^on  noverunt  sane  quanta  sit  circa  vos  beni- 
gnitas  Patris  mei,  qui  creavit  vos;  non  noverunt 
etiam  quanta  ego,  qui  Yerbum  Patris  sum,  misera- 
Uone  vigilem  super  vos,  qui  morte  et  sanguine  meo 
redemi  vos. 

Scd  hccc  iocutus  sum  vobis,  ut  cum  venerit  hora^ 
eorum  reminiscamini  quia  ego  dixi  vohis.  Hora  ista 
hora  bona  cst,  quam  supra  memoravimus,  hora  uti- 
que  compunctionis,  hora  orationis,  quae  transfert 
hominem  ad  celsitudinem  contcmplalionis.  Cux 
hora  ista  homini  venerit,  ibi  vere  reminiscitur  eo- 
rum,  hoc  est  universorum  516  heneficiorum  Dei ; 
nam  cuncta,  quae  divinae  miscrationis  gratia  cum 
eo  operata  est,  hora  illa  plcnius  alque  suavius 
ad  meiTioriam  ei  revocat,  quam  alia  eum  lingua  do- 
ctoris  doccre  unquam  vel  admonere  valeat.  Sed  quid 
est  quod  adjecil :  Qnia  ego  locutus  sum  vobis  ?  idem 
est  quantum  video,  ac  si  dixisset  :  Ego  Creator 
vestcr  ac  liberator,  ego  salutis  vestrae  amator  locu- 
tus  sum  vobis,  ut  declinantes  a  malo  exerceamini 
in  bono,  despectisque  omnibus  quae  tempore  trans- 
eunt,  ad  ea  properetis  gaudia  quae  sine  temporA 
aeternaliter  permancbunt. 

Possumus  etiam  alio  modo  intelligere  hacc  Domini 
vcrba  dicentis :  Et  ha?c  facient  ras,  quia  non  nove- 
runt  Patrem  neque  me.  In  praecedentlbus  dixit,  sicut 
audivimus,  absque  stjnagogis  facient  vos ,  prapsi- 
gnans  et  manifestans  tcntationes  immundorum  spi- 
rituum,  quibus  cxercentur  electi.  Sed  post  tribula- 
tioncm  tentationum,  subjungit  consolationem,  cum 
dicit  :  Et  veniet  hora,  ut  omnis  qui  interficit  vos,  ar^ 
bitretur  obsequium  se  prtestare  Deo.  Sed  ne  existi- 
ment  discipuU  Christi,  cum  in  horam  istam  vene- 
rint,  hoc  est,  cum  in  teropore  orationis  per  veram 
compunctionem  mcntisque  contemplationem  Deo 
approximare  meruerint,  jam  tunc  hostes  eorum, 
malignos  videHcet  spiritus  ab  eis  quicvisse,  jam 
tentationes  eorum  et  insidias  ita  se  cvasissc,  ut 
post  horam  hanc  rursum  eos  impetere,  rursum  per- 
versitatis  suae  jacula  instaurare  contra  eos  non  au- 
deant,  suhjunxit  denuo  Dominus,  et  ait  :  Et  hcec  fa- 


afflixit,  illeque  inter  haecomnia  immobilitcr  et  inno-  d  <*'^'''  i'o''«-  Hcralio  haec  verborum  Domini  significat 


center  cum  Deo  persistcns,  atque  in  cunctis  aflliclio- 
iiibas  suis  sempcr  laudans  Dcum  ac  benedicens  de 
perfecto  perfectissimus,  de  probabili  viro  factus  est 
w  probatissimus.  Et  quidmirum?  Diaholusboslis 
antiquus,  velit,  nolit,  servus  Dei  est,  servitutem  Do- 
miiii  sui  effugere  non  potest ;  ideoque  cum  aut  per 
te,  aot  per  eos  qui  sub  ipso  sunt,  malignos  spiritus 
adversari  sibi  in  electis  suis  nititur,  sic,  qucmad- 
BOdam  audivimus,  obsequium  ei  praestare  compelii- 
t«r.  Subjunxit  ergo  Dominus  et  ait : 

Ei  heec  facient  tobis,  quia  non  noverunt  Patrem 
meque  me.  Ac  si  dicat :  Hwe  omnia  quae  a  malignis 
spirillbus  pastvros  vos  praedixi,  idcirco  facient  vo- 
M«,  ffilc  non  noimunt,  id  est  uon  dilexerunt  Patrem 


iteratam  tentalionem  daemoniorum ,  quia  quamvis 
sciant  et  vidcant,  quale  obsequium  Deo  tenlando 
electos  suos  praestiterunt,  qupd  ipsos  etiam  elcctos 
probabiliores  tentationibus  suis  et  perfccliorcs  red- 
diderint,  non  tamen  quiescunt  ab  eis,  semper  eos 
tentando,  semper  saiuti  eorum  insidiando.  £t  quare 
hoc? 

Quia  non  noverunt,  ait  Dominus,  Patrem  neque 
me.  Pater,  quemadmodum  praediximus,  nomen  est 
amoris',  et  congruc  signiflcat  amorem;  ideoqua 
quod  dixit  :  Quia  non  noverunt  517  Pt^ff^ni  ncque 
me,  ita  est,  ac  si  dixisset  :  Omnia  haec,  quae  prius 
fecerunt ,  iterum  iterumque  facient  vobis ,  quia  non 
ttoverunif  hoc  est,  non  dilcxerunt,  nec  diligere  pos- 


37i 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATiS  ADMONTENSiS 


572 


siiiU  axnorero  iihim,  qno  verbo  Dei  inteiidiiis,  qiio  A  ac  castiute  vigilanlius  et  studiosius  Spiritui  sancto 


me,  qui  Verbum  Dei  sum,  diligitis. 

Sed  hcec  toculus  snm  vobis^  ut  cum  vcnerit  hora,  ho^ 
rtm  reminiscamJni,  qnia  ego  dixi  vobis.  Hcccomni^i 
malignorum  spirituum  tcntamenla,  quibus  semper 
vobis  insidiantur,  ego  qui  Veritas  sum,  pradixi  vobisj 
ut  cum  veuerit  hora  illa,  in  qua  pcr  compunctionis 
et  oralionis  inlerna^quc  dulcedincm  conlemplationis 
ab  incursu  corum  mecum  ci  in  me  quiescere  coRpe- 
ritis,  eorum  rcmiuiscamini^  quia  dixi  vobis,  Quo- 
modo  dico :  Ueminiscamini?  Ita  vidclicee,  ut  nun- 
quam  dehora  illa  sic  p]*£sumatis,  ut  scculura  tenta- 
tionis,  diabolicx  machinamenta  minus  soUicite  ca- 
veatis,  sed  in  arridenle  vobis  prosperilalc  de  subsO' 
cutura  semper  solliciti  sitis  adversit^tc,  ut  si  forle 
ingruerit,  rursusin  horam  illam,  manu  roiscralioni  D 
mcxrapiaroini,  in  qua  consolalionis  rocse  dulce- 
dine  abundantius  et  pcrfectius  rclevari  mcrea- 
mini. 

Ad  hunc  sensum  Evangelii  quod  pro  roodulo  no- 
stro  exponendo  transcurrirous,  respicit  Leclio  ho- 
dierna,  in  qua  hortatur  nos  beatus  apostolus  Petrus 
pari  sensu,  sed  uon  eisdero  verbis,  vigilare  conlra 
tcntanlis  inimici  insidias  diccns  :  EstoteprudentiSf 
et  vigilate  in  orationibus,  ante  omnia  autem  mutuam 
in  vobismelipsis  charitatem  continuam  habentcs^  quia 
charitas  operit  muttitudincm  pcccatorum.  Tria  ista, 
quac  scquenda  nobis  proposuit,  prirouro  quidem,  ut 
prudentes  sirous ;  secunduro,  ut  vigilerous  in  ora- 


corda  nostra  praeparerous.  Scripturo  naroque  est : 
Spiritus  sanctus  non  habitat  in  corpore  subdito  pec- 
catis,  Elitcrum  :  Super  quem  requiescam^  nisi  supcr 
humilem  et  mansuetum  et  trementem  sermones  meos  ? 
Sed  quia  castitas  carnis  nihil  est  sine  castitate  ct 
humilitate  mentis,  studeamus  castitati  cum  humili- 
tate,  humilitati  cum  charitate,  ut  adveniens  Spi- 
rilus  sanctus  tales  non  inveniat,  quos  templum 
glorise  suae  inhabitando  perficiat  :  quod  ipse  pra^- 
stare  dignelur,  qui  curo  Deo  Patre  in  unitate  ejus- 
dem  Spiritus  sancti  vivit  et  regiiat  per  omnia  saecula 
scculorum.  Amen! 

519  HOMILIA  Lvn. 

IN  SABBATCM  QUAILOR  TEMPOBUII  PENTECOSTES  PRlltA. 

Surgens  Jesus  de  synagoga  introivit  in  domum  Si^ 
monis :  Socrus  autem  Simonis  tenebatur  magis  febri^ 
bus,  (Luc.  IV.) 

Sanctae  et  venerandae  Paschatis  hujus  soleronita- 
tis  fmis,  qui  jaro  inslat,  finem  illum  universae  car- 
nis  non  inconvenienter  nobis  insinuat,  cui  consum- 
roatis  temporalibus  quac  nunc  agirous,  festis  fesliva 
aterAje  jucunditatis  gaudia  succedunt,  qua  nullo 
unquaro  finetcrminari,  nec  aliqua  adversitatis  mo- 
lestia  in  sua  aliquando  aeternitate  poterunt  pertur- 
bari.  In  hoc  sane  beata;  ei  nunquaro  liniendae  festi- 
vitatis  priroordio  in  salvandis  oronibus  dua  haec  Do- 
mini  et  Salvatoris  nostri  miracula  vere  et  perfecle 
mplelnmtur,  quae  nunc  in  fine  hujus  jam  peracle 


tionibus ;    tertium,    ut   mutuam   in  nobismetipsis  q  fesiivitatis  divinis  inserta  ofliciis  legimtur. 


charitatcm  continuaro  habearous,  ad  dcclinanda 
insidiantium  nobis  iniroicoruni  tentaroenta  ad 
impetrandaro  felicero  horam  illaro,  de  qua  in  prae- 
inissis  sancti  Evangclii  verbis  tractavirous,  prorsus 
nccessaria  acstiroarous.  518  Omniquidero  tempore, 
maximc  tamen  curo  ad  servitutem  Dei  accedimus, 
constanler  agerc,  prudenter  nosmetipsos  custodire 
debemus,  ne  quid  nobis  ex  fraudc  diabolica  subre- 
pat,  quod  horam  illam,  in  qua  Deus  conspicitur, 
nos  retardarc  valeat.  Debemus  etiaro  vigilare  in  ora- 
tionibus,  ita  ut  cor  curo  corpore  vigiiet,  laboribus- 
quecorporis  intentio  rocntis  concordet.  Sed  haec  duo 
prudentiaro  sciiicetet  vigilantiaro  in  orationibus  ter- 
tium,  iii  est,  virtus  charitatisornaredcbet.  Opor 


Ilesterno  namque  die  teste  evangelica  verilate 
audivirous,  qnaliter  pius  et  misericors  Dominus  ho- 
mincro  paralyticum  curaverit ;  hodierna  vero  sancti 
Evangclii  lectio  nobis  insinuat  qualiler  febricitan- 
lero  roulierero  solo  Divinitatis  s«a;  iroperio  optatae  sa- 
nilati  rcdonaverit.  In  his  duobus,  viro  scilicet  et 
roulicre  non  incongruc  spirituro  noslruni  accipere 
possurous  et  carncm,  quae,  licel  ab  infirmilatibus 
suis  nunc  roultoties  libereiilur,  stabili  taroen  et  per- 
fecte  sanitati  nequaquam  restituentur,  donec  festis 
his  quae  tempore  transeunt  e  roedio  factis,  ille 
dies  perpetuac  soleronitatis  ct  laetitiae  illuxerit^ 
in  quo  electi  quique  sic  ab  omni  corruptione 
expedicntur,  quod  nullam  aroplius  nec  corpore  nee 


tet  enim,  ut  mutuam  in  nobismetipsis  charitatera  D  spiritu  infirroitatis  molestiaro  experientur.  Quo  au- 

continuam  habearous  in  nullo  proxirouro  laedentes, 

tt  si  laedirour,  patientcr  propter  aroorero  et  hono- 

rem  Dei  sufrerentesaique  portantes,   ea  videlicet 

conditionc,  ut  et  ipsc  in  roagna  multitudine  dulce- 

dinis  suae  noslri  mcmoretur,  atque  in  horam  illam 

6ua  nos  clemcntia  pcrducat,  ubi  in  ipso  et  per  ipsum 

oroniuro  injuriarurn,  omnium,  quae  nobis  occurrere 

posnint,  advcrsitaturo  obliviscarour  et  consolemur. 

Hanc  enim  horaro  nihil  sic  innovat   sicut  dilcctio; 

nihi)  sic  iropedit  sicut  odiuro  ct  aroaritudo. 

Haec  autero  oronia,  quae  ex  Evangelio  et  lectione 
audivirous,  ideo  nobis  in  hac  Doroinica,  quae  solcm- 
nitati  Spiritus  sancti  proxima  est,  leguntur,  ut  sal- 
tem  paucis  islis  diebus  in  omni  humiHti^le,  rhnritats 


tem  ordine  ad  hujus  modi  gloriani  hacin  vita  Do^ 
roino  sibi  coopcrante  quis  pertingere  valeat,  praesens 
sancti  Evangelii  lectio  aperte  nobis  insinuat, 

Surgens,  inquit  evangelista,  Jesus  de  synagoga 
introivit  in  domum  Simonis.  520  ^^^  Synagogam 
hoc  iii  loco  niullitudincro  fidelium  possumus  acci- 
perc,  in  qua  ct  curo  qua  Dominus  noster  Jesus  Chri- 
stus  quodaroroodo  tunc  erat,  quando  humana  carne 
circurodatus  oronis  camis  rooiestias  praeter  solum 
pcccaturo  nostri  causa  sustinebat.  Surrexit  autem 
de  illa  Synagoga,  quando  post  gloriosum  passionii 
triurophuro  devicta  roorte  resurrexit,  et  communi 
huroanae  carnis,  quam  gerebat,  passilnlitate  in  non^ 
ac  singularis  viUe  digTiitatem  transmutata,  Bicut  ii^ 


8^  BOMILIJ:  DOMIMCALES.  574 

dWiniUle  8ic  el  in  taamaniute  sua  imptssibilis  et  A  siae  interveniuDt,  quemadmodiim  sequentta  sancti 

Evangelii  verba  testantur.  Sequitur  enim  : 
Et  rogaverunt  iUum  pro  ea.  Per  bos  qui  rogasse 


immorUlis  factus  est,  quemadmodum  Apostolus 
dicil :  Chn$tu$  returgens  ex  mortuisjam  non  moriturf 
mors  iili  ultra  nondominabitur,  (Romm  vi,  9.)  Sic  iu- 
^ue  surgendo,  sic  inquam,  assumptae  bumanilatis 
morUliUtem  per  DiviniUlis  potentiam  evacuando 
tntroitit  in  domum  Simonis.  Per  Simonem,  qui 
iDterpretatur  obediens,  licel  ipse  Domuius  nostcr  Je- 
sus  Ghristus  usque  ad  mortem  pro  nobis  Patri 
obediens  factus  convenienter  accipiatur,  poiest  ta- 
men  per  eumdem  Simonem  coetus  Angelicus  intel- 
ligi,  qui  immutabili  semper  Deo  dilectione  adbaesit, 
qui  nulla  unquam  inol)edienliae  inconstanlia  a  via 
Teritatis  decUnavit. 
Possumus  etiam  ejusdem  Simonis  nominc  beatas 


Dominum  pro  xgrotante  muliere  suppressis  nomin^ 
bus  dicuntur,  sicut  sxpe  solemus,  sic  etiam  boc  in 
loco  sanctos  angelos,  qui  pro  nostra  quotidie  solli- 
citantur  salute,  neonon  et  bealas  justorum  animas- 
jam  Christo  522  conregnantes  non  incongrue  acci 
pere  possumus.  Isti  sane,  licet  omni  jam  miseria, 
careant,  utpote  in  aeternse  l)eatitudinis  gloria  coUo- 
cati,  sciunt  tanien  quam  laboriose  in  hujus  viUne 
exsilio  aliquando  vixerint,  quam  vix  bujus  mortali- 
tatis  aerumnas  solius  Dei  auxilio  evaserint,  ideoquc- 
Unto  obnixius  una  cum  sanctis  angelis  pro  nostris. 
miseriis  Cbristo  supplicant,    quanto  in  his  quai 


electorum  animas,  qui  cum  Cbristo   surrexerunt,  B  palimur,  et  se  aliquando  laborasse  non  ignorant. 


non  iuconvenienter  accipere,  cum  quibus  domum  il- 
lam  suam,  coelestem  scilicet  Jerusalem,  introimt^ 
qnam  omnibus  sibi  obedientibus  prctiosi  sanguinis 
ftui  effosione  conquisivit.  Hanc  itaque  domum  li- 
cet  secundum  divinitatem  semper  sibi  propriam, 
secundum  bumanitatem  tamen  quasiex  dono  Patris, 
^rus  ille  noster  Simon  accepit  quando  post  trium- 
phum  521  passionis  et  gloriam  resurrectionis  ad 
«jusdem  dexteram  Patris  gloriosus  victor  conse- 
dit. 

Socrus  autem  Simonis  tenebatur  magnis  febribus, 
Cum  uxorem  aliquis  duxerit,  mater  ejusdem  uxoris 
Mcncm  viri  appeilari  consuevit.  Sed  cuui  Dominum 


Sed  sciendum  est  quia  non  bumano  morc  procc- 
dendo,  nec  verbis  verba  jungendo  omnipotentis  Dei 
misericordiam  pro  nobis  implorant,  sed  oratio  illo- 
rum  est  fervens  nostrae  salutis  desiderium.  Deside- 
rant  enim  desiderio  inaestimabili  ut  praesens  saicu- 
lum  istud  fmiatur,  quateniis  et  ipsi  receptis  corpo- 
ribus  plenum  gaudium  consequantur  et  isti  qui  car- 
nis  adbuc  mole  premuntur,  tam  corporum  quam 
animarum  febribus  liberati,  actcrnae  sanitati  resti- 
tuantur.  Sed  tanlum  tantorum  desiderium  nequa- 
quam  in  vacuuni  ibi,  quia  si  pius  ct  misericors  Dd 
minus  gemitus  et  lacrymas  non  despicit  iliorum 
qui  adbuc  in  bujus  mortalitatis  exsilio  peregrinan- 


d  Salvatorem  nostrum  per  Simonem  intelligendum  p  tur,  quanto  dulcius  eoruro  annuit  precibus  qui  jam 


dixerimus,  quid  per  uxorem  vel  socrum  cjus  acci- 
pere  possumus?  Sponsa  quidem  et  uxor  ejus  est 
immorUlis  illa  quac,  a  terrenis  rebus  jam  exuta,  in 
ccelestibus  cum  Cbristo  immortaliter  gaudct  Ec- 
clesia  ;  cujus  m^er  cum  praesens  bscc  Ecclesia  sit 
(quotquot  enim  animae  acterni  Regis  Ibalamo  re- 
cepts  sunt,  vel  adhuc  recipientur,  necesse  est  ut 
prius  ex  matris  hujus  utero  gcncrentur)  socrus  ejus- 
dem  Domini  nostri  non  immerito  baec  eadem  prae- 
•ens  Ecclesia  dici  poterit.  Sed  baec  socrus  Domini, 
ipso  de  Synagoga  hac  per  immortalitatis  gloriam 
snrgenle,  domumque  suain,  cociestem  videlicet  Je- 
rusalem  cum  sponsa  sua,  (idelium  multiludine,  in- 
grediente,  magnis  tenebatur  febribus^  quia,  quandiu 
In  hujus  mortalilatis  miseria  vcrsalur,  divevsis  pec-  D 
eatorum  nexibus,  quae  l)ene  febribus  comparantur, 
irremediabiiiter  praegravabitur.  Nam  siqui  sunt,  qui 
in  operibus  suis  sani  videantur ;  pauci  tamen  inve- 
niuntur  qui  verbo  non  offcndant,  qui  ex  linguae  in- 
curia  internam  plerumque  sospitatem  non  amiltant. 
Si  quis  autem  tam  conslans  tamque  perfectus  in- 
temae  sanitatis  suae  custos  existeret,  qnod  nec  fa- 
ctis,  nec  dictis  aliquando  eam  corrumperet,  quis 
matem  castum  sehabere  cor  gloriatur,  quis,  inquam, 
ifiTeniri  poterit  qui  diversas  noxiarum  (ebres  cogi- 
tationam  etiam  invitus  non  patiatur  ?  Hujus  itaque 
bumanae  inOrmitatis  miserias  non  ignorant  bi  qui 
Jam  cum  Cbristo  in  coeiestibus  regnantcs  laetantur; 
«t  idto  aatidais  precibus>ro  praesenti  statu  Eccie- 


cum  ipso  regnantes  claritatcm  vultus  ejus  famiiia- 
rius  contcroplantur.  Scriptum  est  enun  :  Desiderium 
pauperum  exaudivit  Dominus^  praparationem  cordis. 
eorum  audivit  auris  tua  (PsaL  x,i7).  Licet  enim 
veras  aeternaebcatitudinis  divitias  jam  possederint, 
tamen,  quia  vere  sunt  humiles,  non  incongrue  ap- 
pellantur  pauperes.  Et  cum  prasparatum  semper  ad 
Deum  cor  habeant,  jugitcr  eum  sentientes  quo- 
tiescunque  aegrotantis  in  bujus  mundi  exsilio  matris 
suae,  sanctae  videlicet  Ecclesix  Cbristo  miserias  sug- 
gerunt,  nequaquam  petilioni  eorum  contradicit,  sa- 
nando  iliam  ab  imminentibus  peccatorum  febri- 
bus,  quemadmodum  evangelista  dicit  in  consequen- 
tibus : 

Et  stans  super  illam  imperavit  febri^  et  dimisit 
^cnt.  —  Stat  quidem  Dominus  super  t//am,  in  cujus 
medio  aliquando  erat,  dum  homo  pro  bomine  factus 
sic  hominibus  communical)at,  quod  universos  dolo- 
res,  miserias  et  infirmitates,  quas  nos  necessiute 
patimur,  ille  non  necessitale,  sed  voluntate  sola  pro 
nobis  sustinebat.  Sed  quia  nulla  jam  523  >a  ^^^ 
cadit  infirmitas,  utpote  qiii  ^loria  et  honore  coro- 
natus  in  domo  sua,  immortalis  immortaliter  regnat, 
l)ene  jam  dicitur,  stans  febri  imperare^  quia  tam  se- 
cundum  humanitatem  quam  secundum  divinitatem 
suam  potens  est  Ecclesiam  suam  diversis  tam  cor- 
porum  quam  animaruin  passiouibus  solo  imperio 
salvare,  quemadmodum  ipse  post  resurrectionem 
suim  apparens  discipulis.  suis  ait  :  Data  est  miki 


575 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


57C 


cmnii  potettas  in  cctlo  et  in  terra  (Matth,  xitiIi,  18).  A  ter  pneyenie&t,  skali  prabsens  ordo  Terboruni  figu^ 


Qualicunque  ergo  sive  corporis  sive  animx  infir- 
mitate  sancta  Ecclesia  detineatur,  mox,  ut  ipse  ira- 
peravcrit ,  a  febre  dimittitur,  faciens  quemadmo*- 
dum  in  scquentibus  sancti  Evangclii  verbis  dici- 
tur  : 

Ef  continuo,  inquit  evangelista,  surgens  ministra- 
tit  illis,  Sed  quid  est  quod  dicitur,  ministravit  iltist 
nisi  quia  anima  illa,  qu%  suse  infirmitatis  torpore 
prxgravata  nuUmn  debitx  servilutis  obseciuium  Deo 
impendere  poterat,  mox  ul  divinx  pietalis  auxiiio 
optatse  se  sanitati  restitutam  senserit,  non  solum 
illi,  cujus  munere  et  gratia,  sed  et  iiUs,  quorum  in- 
terventu  se  sanalam  non  dubitat,  expedito  corde  el 
corpore  ministrare  incipit?  Nam  cur  nos  sanctis* 
sim»  Dei  Gcnilricis  Maris;  sanctorumque  angelo- 
rum,  nec  non  et  aliorum  festa  sanctorum  tam  de- 
TOto  in  terris  veneramur  obscquio,  nisi  ut  ab  in- 
gruentibus  quotidie  tam  corporis  quam  animse  lan- 
guoribus  et  tcmporaiiter  liberari,  et  seternie  inter- 
cessionis  illorum  auxilio  quandoque  restitui  me- 
reamuTsanitati.  Sed  quia,  quandiu  in  boc  loco  in- 
Hrmitatis  manemus,  diversis  utriusque  horoinis  in- 
firmitatibus  laborare  habemus,  tandiu  nos  illis  mi- 
nistrare  convenit,  quoadusque  perfectse  sanitatis 
tempus  adveniat,  de  quo  consequenter  evangelista 
•ubjungit : 

Cum  sol  autem  oecidisset^  omnes  qui  habebant  in" 
firmos  variis  languoribus,  ducebant  illos  ad  eum. 
Hoc  itaque  sie  intelligere  possnmus,  quod  quandiu 
quis  in  hac  vita  consistit,  verus  ille  sol,  sol  scilicet 
justitise  nunquam  sic  in  corde  ejus  peccatorum  te- 
nebris  ingruentibus  occidat,  quin  sperare  possit  et 
debeat,  ut  piis  operibus,  sanctis  votis  et  precibus 
excitatus  rursus  ei  per  visitantis  intrinr^cus  gratiae 
suae  splendorem  oriatur.  Nam  ipse  est  cui  nunquam 
sinc  524  SP^»  misericordise  supplicatur.  Omnis 
quippe  oratio  eum  spe  et  fiducia  ad  Deuin  est  diri- 
genda,  quia  in  vanum  nrando  laboratur,  nisi  puram 
oralionem  vera  spes  cordis  comitetur.  Hinc  est  quod 
non  oramus  pro  his  qui,  cum  adhuc  in  carne  vive- 
rent,  a  communione  sanctse  Ecclesiae  separati  sunt, 
quia  talis  oratio  in  vanum  caderet,  utpote  cui  nulla 
salvationis  spes  succederet.  Omnes  igitur,  in  quo- 


raliter  inbuit : 

Omnes,  iirquit  evangelista,  ^Kt  habebani  iAfimtoi 
variis  languoribus,  ducebant  iilos  ad  eum.  Non  dici- 
tur^ut  habent,  sed  ^ict  habebant,  quia,licet  misero» 
aliquando  infirmos,  singulos  videlicet  utrinsque  ho- 
minis  sui  sensus  habuerint,  nequaquam  tamen  tnno 
habebunt  quia  propria  teste  conscientia  siabilis 
poenitenti»  perfectaique  satisfactionis  medicamine 
eisdcm  infirmis  suis,  quantum  poterant,  Domino 
cooperante  bac  in  vita  subvenire  non  cessabant. 
Unde  quia  habebant,  sed  jam  tunc  non  habent,  ctun 
magna  spe  cl  fiducia  semetipsos  ad  Deum  adducenl 
gaudentes  aiternse  majestatis  ejus  conspectibus  prae- 
sentari,  ubi  sanitati  xternae  seternaliter  ab  ipso  me- 
B  reantur  redonari. 

At  ille  singulis  manus  imponens  curavit  omnes. 
Singulis  quippe  manus  imponet,  crnn  divinse  suae 
potentiae,  quae  per  manus  ejus  accipi  potest,  illos 
participes  efficiendo,  sic  eorpore  et  anima  525 
aeterndc  beatitudinis  gloria  stabiliet,  quod  nec  corpor^ 
iniquis  opcribus,  ncc  in  aniraa  illicitis  desideriis  di- 
vinae  majestatis  oculos  ultra  ofiendere  poterunt.  Hasc 
itaque  desiderabilis  et  vere  jucunda  impositio  lunr 
nuum  summi  Pontificis  ubi  facta  fuerit,  miro  modo 
implebitur,  quod  in  ordine  lectionis  evangelicae  sub- 
jungitur : 

Exibant  autem,  ait  Evangelista,  dcemonia  a  mv/- 
tis  clamantia  et  dicentia :  Quia  tu  es  Filius  Dei. 
Quandiu  in  hujus  mundi  exsilio  peregrinamur.nequ»- 
quam  exitus  iste  dsemonum  fieri  polest  quia  licei 
divina  eosmanu  tenente  malitise  su;e  tyrannidem 
in  fidelibus  Christi  pro  velle  et  libitu  suo  explere 
nequeant  internostamenquodammodo  ct  nobiscum 
conversantur,  ct  die  noctuquc  sa|(Jti  uostrae  obsw 
stunt  et  insidiantur.  Scd  post  solis  occasura,  prae- 
sentis  vidclicct  mundi  tcrminum,  cum  verus  ille 
Pontifex  singulis  manus  imposuerit,  cum  omnes 
electos  suos  ab  omni  corporis  et  animae  corruptione 
curaverit,  tunc  demum  dwmonia  a  multis  exibunt^ 
quia  nullis  ultra  tentationibus  sanctis  Dei  appro- 
pinquare  poterunt.  El  benc  dicit  a  multis  quia  noB 
omnes  salvabuntur,  qui  Iremendo  Dci  judicio  in  die 
illa  prxsentabuntur.  Sed  cum  a  multis,  a  salvan- 


rum  cordibus  verus  ille  sol,  Christus  videlicet,  hac  d  dis  videlicet  omnibus,  divina  urgente  sententia,  jam 


in  vita  sic  occiderit,  quod  duro  et  impcenitenti 
cordi  perseverantcs  in  peccatis  ultima  eos  vitae  il- 
lorumdies  invenerit,  ab  ^his  omnis  spes  videndi  in 
gaudio  aetcmi  solis  claritatem  simul  cum  vita  per- 
ibit,  qni  in  eisdem  peccatorum  tenebris,  quas  hic 
pomitendo,  et  ver%  luci,  quae  Cbristus  est,  per  di- 
gnam  satisfactionero  appropinquando  exuere  no- 
luerunt,  in  his,  inquam  post  hujus  vitae  terminum 
shie  fine  iaconsolabiliter  cruciari  habebunt.  Illi  vero 
qui  pro  intemo  jam  dicti  veri  solis  occasu  nunc 
contristantur,  cl,  quandiu  viviml,  piis  semper  labo-. 
ribus  eum  ad  ortum  suscitare  eonanlur,  in  fine 
mundi  curo  traAsacto  mutabilitatis  hujus  tempore 
%i)\  i^te  visibilis  occiderit,  majcstatem  Dei  fiduciali- 


dicta  daemonia  exire  cogentur..  Omuipolentiam 
Dei,  licetinviti,  confitentur  clamanliaet  dicentia  : 
Quia  tu  es  Filius  Dei  quia  lunc  demum  cognosccnt, 
qnod  solus  ille  Dominus  sit  omnium,  qui  solu» 
suis  juste  dominari  debeat  in  perpetuum.  Sed  hujus- 
modi  confcssionem  illorum  non  praemium,  sed  sup- 
plicium  sequitur»  quemadmodum  ex  consequeo- 
tibus  sancli  Evangelii  verbis  ostenditur  : 

Et  increpans  non  sinebat  ea  loqui.  Illa  nimirum 
Domini  increpalio  est  aeterna  aetemae  mortis  dammi- 
tio,  cui  in  illo  exlremi  examinis  judicio  iidem  dae- 
mones  involventur,  ubi  electis  in  aeteraae  beatita- 
dinis  gloriam  receptis  ipsi  cuin  suis  sequacibut 
sempitornis    deputabuntor    ignibui   dicente    MA 


171  HOMIUi£  DOMIMCALCS.  S7S 

Donimo:    lu^  matedictiy  in   ignem  tBtermm,  ^vt  A  moiueutum  quidemclaritateiu  yuUus  ejuspossemus 
prwpafaiui  est  diabolo  et  angelis  ejus.  (Matth.  xxv, 


41).  Hxc  itaqtie  Domini  sententia  526  ^^^Q^  ^n 
eos  prolata  fuerit,  recte  qiiaedam  incrcpatio  dici  po- 
terit,  quia  intus  crepat^  iiitus  omnem  eorum  fortilu- 
dinem  [cod.  fomiidincml  conlcrit  ct  CYacuat.Unde  et 
bene  sulKlitur  :  Et  non  sinebat  ea  loqui.  Locutio  d<e- 
moBum  est  maligna  suggcslio  eoruin ;  pervcrsani 
enim  perfidise  suie  loquelain  quodammodo  nunc 
emiltunt,  cum  cuiiibet  homini  in  secreto  suo  stanti 
sive  sedenti  cogitationcs  uon  honas,  et  perversa 
desideria  immittunt,  facientes  ul  secum  Iionio  tra- 
clare  incipiat,  quomodo  factis  vel  dictis  aliquid,quod 
Bon  expedit,  perficerc  valcat.  Tali  siquidem  modo 
ciim  electis  suis   hac  in  vita   loqui  cos   Domimis 


sustinere. 

Ea  propter  cumjam  dictadies,  dies  videlicci 
perpetuae  soleinnitatis  et  laetitiae  advenerit,tcum 
universa  multitudo  fidelium  capiti  suo  Cbristoasso* 
ciata  regnum  ca^Iesle  introierit,  tunc  isdem  Salva- 
tor  nosler,  qui  nunc  lalet,  qiii  nunc  quodammoda 
intgs  est  egressum  desidcrabilem,  magnum  et  mira- 
bileni  faciet,  tunc  inquain,  omni  humanae  infirmita* 
tis  caligine  funditus  detersa  sic  omnes  in  corpore 
et  anima  perpctuae  visilalionis  sua?  gralia  collustra- 
bit,  ut  uniisquisquc  iilorum  corporalibiis  oculis 
sanctissimani  ejiis  bumanitatem,  spiritnalibus  vero 
incomprehensibilem  ejus  inlueatur  Divinitalem. 

Nam  illud  est  quod  mox  evangelisla  subjungit : 


permitt!t,  ut  videatqui  sint  qui  inorliferse  eorum  B  /6a/,  inquiens,  indesertum  iocum.  Licet  per  deser- 


locutioni  contradicendo  non  conscnliant,  et  ci  a 
quo  sunt  laudabili  cordis  corporisque  constaniia 
incdnvulse  adha^rcant.  Transacto  autem  hujiis  niuta- 
bilitatis  tempore,  cum  jam  dicla  Domiiii  increpalio 
in  eos  retorqucbitur,  cum  ad  ejus  vocem  omnis 
eomm  virtus  et  fortitudo  couteretur,  tunc  demum 
a  pestifera  hac  locutione  cessabunt,  quia  nullo  ten- 
iationis  sive  suggestionis  incursu  gaudia  illorum 
iiUraiperturbare  poterunt,  scienles  ipsum  esse  Deuin 
sine  fine  in  suis  ct  cum  suis  rcgnaturum.  Unde 
digoe  satis  subjungilur  : 

Facta  autem  die  ibat  Jesus  in  desertum  locum, 
¥ituendum  est  itaquc  diligcntius  quae  sit  facta  dies 
Isla,  quam  tam  distincte  hic  commemorat  Evange- 
lista.  Est  revera  dies  quaedam,  dies  jucunda  et 
^iderabilis  Christus,  videiicct  dies  aeternx  jucun- 
ditaiis  et  dulcedinis ;  qui  tamen  nequaquam  dies 
f^ia  dicitur  quia  sicut  nullo  unquam  concluditur 
fine ;  sic  etiam  sine  initio  erat  coaequalis  Patri  in 
«iivinitatis  majeslate.  Est  et  alia  dies^  quae  recte 
dies  facta  appellari  poterit,  collecta  videlicct  mul- 
titudo  electorum,  quam  splendore  gratiae  suae  dies 
ilianon  facta  bac  in  vita  miscricorditer  illuminavit, 
elad  diem  illum  aeternae  jucundilalis,  cui  caliginis 
iMobra  nulla  succedit,  occulla  pra^dcstinatione  sua 
ante  mundi  exordium  praeordinavit.  Hsec  cst  reve- 
ra  dies  illa,  de  qua  dicit  Scriptura  :  Et  benedixit 
587  ^^"^  ^'^^  septimo,  et  sanctificavit  iilum.  Ha^c 


tum  locum  regnum  coelorum  accipiatur,  teste  homi- 
ne  ilio  qui  relictis  in  deserto  nonaginta  novem  ovi- 
bus,  ad  requirendam  unam  perditam  abierat,  potcst 
tamen  hic  per  desertum  iocum  cor  cujusque  electi 
non  incongrue  intclligi,  quod  recte  quasi  desertum 
nuncupatiir,  cum  per  invisibilcm  visitationis  suae 
gratiam  modo  prxsentem  sibi  Dominum  gaudeat, 
528  modo  eadem  prsescntix  suae  subtracla  dulce- 
dine  deserliim  se  ab  eo  doleat.  Scd  post  hujus  vite 
miserias  cum  supra  dicto  modo  cgressus  fuerit, 
cum  omnibus  suis  talem  se  qualisest  exhibuerii, 
tunc  revera  quasi  in  desertum  ibit  iocum  quia  sin- 
gulorum  tiinc  corda  sic  divinitatis  siiae  prsesentia 
replendo  possidcbit,  qiiod  nequaquam  amplius  eos 
deserere  poterit  sicque  fit  quod  mox  subjungitur : 
Et  Jurbce  requirebant  eum,  et  venerunt  usque  ad 
ipsum.  Ibi  enim  non  solum  magni  et  incomparabiles 
sancti,  Petrus  videiicet,  Jacobus  et  Joannes  caeteri- 
que  eorum  similes.  sed  et  turba:  insatiabili  perpetuaei 
divinitatis  ejus  satiabuntur  visione.  Turbarum  quip^ 
pe  nomine  quosque  minus  perfectos  possuinus  acci- 
pere.  Qualescunque  in  hacvila  fuerint,  qui  Deo 
tandem  propitio  a:ternae  beatitudinis  gloriae  admii- 
tuntur,  recte  requirere  eura,  et  venire  usque  ad  ip- 
sum  dicuntur.  Sed  quomodo  velubi  requirent  Domi- 
num,  in  cujus  conspectu  exsultabunt  et  laetabunturT 
Illorai»  profecto  requirere  cst  solum  eum  qui  super 
omnia  est  prae  omnibus  amare  et  dcsiderare ;  venir& 


iiaque  dies  divinilus  benedicta  cum  advenerit,  cu-  [>  vero  usque  ad  ipsum   esl  totis  animse  corporisque 


jus  semel  inchoata  claritas  sine  fine  permanebit  sine 
dubio  implebitur,  quod  subsequcnti  ordine  verbo- 
nim  figuraliter  innuitur  : 

Egressus,  inquit  cvangelista,  ibat  in  desertum 
locum,  Quandiu  in  hujus  mortalilatU  cxsilio  mane- 
mus,  Dominus  noster  Jesus  Christus  nobis  quo- 
dammodo  intus  csl,  quia  mortalis  sarcina  corporis 
prxgravati,  in  divinitatis  suae  claritate  euni,  sicut 
esi,  videre  non  valemus.  Nam  quemadmodum  radiis 
^aKeniis  bujus  soiis  salva  oculorum  acie  nullus 
morialium  diu  intendere  posset  sic  revera  si  verus 
iile  8ol  nunc  egrederetur,  si  fieri  posset  ut  talis  qua- 
lis  est  uuDcapparerenobisdignaretur,  ex  miserauda 
marialitatis  hujus  qua  depriraimur  caligine  nec  ;^d 


affectibus  transire  in  ipsuni.  Quod  autem  scquitur  ; 

Et  detinebant  eum,  ne  discederet  ab  m,  nihil  aHtid 
esse  aistirao,  nisi  quod  fortissirais  ei  ardenlissim» 
charitatis  astricli  brachiis  inconvulse  adhaerebuni, 
quod  nec  ipse  ab  eis  nec  ipsi  ab  eo  ulla  ainplius  ra-» 
tione  disccdere  potcriint.  Hoc  sane  cum  ita  sit,  nec 
inveniaturclectorum  quis,  qui  tunc  extra  beatitudi- 
nis  januam  remanserit,  quid  est  quod  in  fine  Evan- 
gelica;  hujus  lcctionis  ipsa  Veritas  subjungir  dicens : 

Quiaet  aiiis  civitatibus  oporlet  me  evangeliuire 
regnum  Dei  ?  Possunt  itaqoc,  salva  fidc  calbolica  ci 
verilate,  haec  novissima  Domini  verba  praecedenii- 
bus  non  itKJonvenienter  aptari.  Quod  eiiiro  dicii, 
quia  aiiis  enfn  tivitutibus  evangeiizare  refnum  M 


S79  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEISSIS  SS9 

83i9  oporteat,  idcm  cstsi  univcrsa  electorum  col-  A  ea  quae  de  iteranda  nalivilate  dixit.  Jdcirco  quo- 


lecla  ad  se  multitiidine  singulos  eorum  labores,  fa- 
cta,  dicta  ct  cogilaliones  singulariter  remunerando 
dicat :  Fuislis  sane  aliquando  civitates  mc£,  civita- 
tes,  inquam,  eleclic,  civitates  dulces,  niminmque 
acceptx,  dum  mortaii  adhuc  corpore  praegravati 
contra  hostem  antiquum  forti  virtutum  acie  dimicas- 
tis,  et  ignitas  cjus  sagittas  pedibus  sanctae  opera- 
tionis  viriliter  proterendo  soli  nnhi,  quantum  possi- 
bile  erat,  mundum  cordis  corporisque  vestri  habi- 
taculum  observare  studuistis.  Sed  ct  nunc  uihilo- 
ininus  civUate$  mese  cstis,  longe  tamen  alioB  quam 
alii^aando  fueritis.  Eratis  profeclo  tunc  civitates 
infirmae  ex  deprimente  vos  carnis  imbecillitate;  nunc 
autem  civitates  firmatae  et  pncmunitae  ex  sempiter- 


modo  baec  eadem  fieri  [possent,  diligentius  inqui-' 
sivit.  Gui  etiam  modum  ejusdem  nativitatis  roani- 
festius  insinuans  ait : 

Amenj  amen  dico  tibiym$i  quis  renatu$  fuerit  ex 
aqua  et  spiritu^  non  potest  introire  in  regnum  Dei. 
531  0«^^  natum  est  ex  came^  caro  est ;  et  quod 
natum  est  de  spiritu,  spirilus  est.  Ac  si  dicat:  Im- 
possibile  quidem  est  hominem  scnem  iterum  ex 
utero  matris  suae  corporaliter  nasci ;  sed  non  im- 
possibile  est,  imo  valde  necessarium  est,  per  aquam 
baptismi  et  per  gratiam  Spiritus  sancti  invisibililer 
regenerari  et  ablui.  Nam  quod  natum  est  ex  came, 
caro  est,  id  est  homo  nondum  renatus  totus  caro 
est,  quia  nihil  in  eo  sanclum  ct  spiritale  est.  Posl- 


quae  ultra  vos   manebit  tam  corporum  quam  ^  quam  vero  spiritaliter  et  invisibiliter  renatus  fuerit. 


Ba 

nnimarum  immortalitate.  Hoc  itaque  modo  quia 
mlia  faclae,  hoc  est  quia  meo  donoet  gratia  in  melius 
mutatae  estis,  oportet  me  vobis  regnum  Dei  evange- 
Hzare  oportet,  inquam,  quia  paternamei  cxigit  pie- 
tas,  sempiternam  vobis  sempiternae  Trinitatis  mcx 
gloriam  sic  demonstrare,  ut  a  mansuris  regni  mei 
gaudiis  nunquam  ultra  separari  possitis.  Ad  haecgau- 
dia  obtinenda  pcrducat  nos  gaudium  Patris,  ubi  in 
deliciis;  cojiestis  patriae  sic  aRternae  Trinitati  conjun- 
ganur,  ut  pcrpetuam  ejus  clariiatem  revelala  facie 
contemplantes  laudare  mercamur  per  inOnita 
saecula  saeculorum.  Amen. 

530  HOMILIA  LYlll. 

Iff  DOMINICAM   SANCTiE   TRINITATIS   PRINA, 
QUiE   ET    I  POST   PENTECOSTEN. 

Erat  homo  ex  PhariswiSj  Nicodemus  nomine,  prfn- 
ceps  JudcBorum,  liic  venit  ad  Jesum  nocte  et  dicit  ei : 
Rabbij  scimus  quia  a  Deo  venisti  Magistcr  (Joan.  iii). 

Sicut  ex  verbis  sanctorum  Patrum  cognovimus, 
princeps  iste  Judworum  divinis  aliquantulum  mira- 
culis  eruditus,  Jesum  Ghristum  a  Dco  venisse,  ct 
Deum  cum  illo  fuisse  credidit,  sed  tamcn  ipsum 
esse  Deum  nondum  perfectc  cognovit.  Quem  idco 
Magistrum  nominat,  quia  coelesti  ejus  magisterio 
ad  viam  perfectae  veritatis  venire  sperabat.  Unde  et 
ipse  ^Magister  veritatis,  dum  hunc  solum,  qui  ad 
eum  venerat,  Nicodemum  crudivit  et  docuit  cun- 
ctis  Gdeiibus  qua  via,  quo  ordine  salvari  debeant 
ostendit. 

Ameit,  amen  dico  li6t,  nisi  quis  renatus  fuerit  de- 
nuo,  non  potest  videre  regnum  Dei.  Praedixit  Sal- 
vator  hac  brevi  sententia  sacramentum  baptisma- 
tis,  quod  quotidie  frequentatur  in  Ecclcsia.  Nam 
qui  in  originali  peccato  concipitur  et  nascitur,  ne- 
cesse  habet,  ut  per  baptismi  gratiam  regeneretur 
ac  renovctiir,  quatenus  et  filius  Dei  fieri ,  et  vi- 
dere  possit  regnum  Dei.  At  ille,  utpote  in  nocte 
Tcniens ,  adhuc  videlicet  in  tencbris  ignorantiae 
manens,  roysterium  verbi  bujus  capere  non  valuit. 
Ueo  consequenter  interrogando  ait : 

Quomodo  potest  homo  nasci,  cum  sH  senex  ?  nun- 
quid  potest  in  ventrem  matris  suo!  iterum  introire  ct 
nascif  Noii  siiie  causa  Dominum  dixisse  crcdidit 


non  solum  spiritalis,  sed  etiam  spirilus  vocari  po- 
terit,  quia  sicut  invisibilis  est  substantia  Spiritus 
sancti,  ita  et  homo  in  Ghristo  renatus  invisibiliter 
lactus  cst  filius  Dci. 

Non  mireris,  inquit,  quia  dixi  tibi :  Oportet  vos 
nasci  denuo.  Nicodcmus  nondum  pleniter  instru- 
ctus  mirari  de  hac  invisibili  nalivitate  non  imme- 
rito  poterat.  Unde  et  bonus  ille  Doctor  auctorem 
hnjus  nativitatis  evidentius  illi  adhuc  insinuat  el 
roanifestat. 

SpirituSf  inquit,  ubi  vultj  spirat,  et  vocem  ejus 
cudiSj  sed  non  scis  unde  veniat,  aut  quo  vadat. 
Quasi  dicat :  Mox  ut  Spiritus  sanctus  per  invoca- 
tionem  vcrbi  Dei  virlute  sua  aquas  aspirando  sancti- 
ficat,  ita  oiuncs,  qui  in  eis  baptizantur,  mundat  ct 
regenerat,  ut  de  filiis  mortis  et  diaboli  niios  Dei  et 
Iiaeredcs  regni  coelestis  cfliciat.  Et  vocem,  inquit, 
ejus  audis,  et  nescis  unde  veniaty  aut  quo  vadat,  Ubi 
vox  Spiritus  sancti  loquitur,  ibi  non  terrena  sed 
coclestia,  non  carnalia  audiunlur  scd  spiritualia ;  et 
tamen  scire  non  possumus  undc,  quando,  vel  quo- 
modo  gratia  Spiritus  sancti  in  cor  hominis,  cui  [cod, 
qui]  loquitur,  veniat,  vcl  ad  quem  finem  ct  fructiim 
eadem  gratia  vadat  ct  procedat. 

Sic  est,  inquit,  omnis   qui  natus  est  ex  spiritu. 

Omnis  homo,  qui  invisibiliter  intus  renatus  fueril, 

incipit  esse  fidelis  et  spirilalis,  quod  non  erat ;  et 

tamen  si  in  futuro  aeteruam  gratiam  accepturus  fil, 

D  ignorat. 

Respondit  Nicodemus  et  dixit  ei :  Quomodo  possunt 
h(gc  fieri,  Non  quasi  infidelis  et  increduhis,  qua- 
liter  haec  fieri  possint  interrogat,  sed  modum  et 
ordinem,  quo  fieri  valcant,  cxponi  sibi  expostulat. 

Respondit  Jesus,  et  dixit  ei :  Tu  es  magister  in 
Israelf  et  hac  ignoras  ?  532  ^^^  verba  Domiiii 
non  verba  sunt  increpantis,  sed  admonentis ;  non 
hunc  solum,  sed  et  omncs,  qui  magistri  vocari  vo- 
lunt,  ad  humilitatis  viam  provocantis,  ne  quis  ma- 
gister  vocari  vel  esse  praesumat,  qui  ea  quae  di- 
cenda  vel  agenda  sunl,  ignorat. 

Ameuj  amen  dico  tibi^  quia  quod  sdmue  toquimur^ 
et  quod  vidimu%  tcstamurj  et  testimoninm  nostrnm 
non  accipitis.  Hic  seipsum  fonnam  et  cxemplum 


m 


HOMILiiE  DOMiNIGALES. 


m 


proponit  magistris  et  praelatis  omiiibus,  ut  ea  qu»  A  tur.  Et  per  haec  verba  evideiis  gratia  salvandi  bo- 


tciunt  diligendo,  quae  vident  intelligendo,  loquan- 
tur  et  testentur  operando.  Et  testimonium,  inquit, 
nostrum  non  accipitis,  Non  singuiariler  ait,  accipis 
sed,  actipitist  quia  non  hoc  Nicodenio  dicendum 
erat,  qui  talem  hunc  Magistrum  audire  summopere 
desiderabat,  sed  ad  illos  potius  rcspicil  qui  jactan- 
ter  ea  quae  sciunt  proferunt,  et  quse  alios  docenl 
ipsi  facere  contemnunt.  Sequitur  : 

Si  terrena  dixi  vobis,  et  non  creditis^  quomodo^  si 
dixero  vobis  caeiestia,  credetis?  Quoniodo  homo  ille 
qui  de  coelo  venit  ct  coelestis  erat,  terrena  illis 
ducit  f  Dixit  enim,  sicut  in  alio  loco  invenimus, 
Scribis  et  Pharisaeis  de  passione  ct  resurrectione 
sua  !  Solvite  templum  lioc^  et  in  tribus  diebus  excitabo 


illwi  (Joan,  ii,  49).  At  illi,  qui  terrena  taiituin  quae-  ^  confitendo  magnificat. 


minis  demonstratur.  Nam  homo  ex  PharisiBis^  id 
esl  divisis  tunc  fidelis  quisque  esse  incipit,  dum  se 
bominem  recognoscens  in  huroane  hactenus  se 
vixisse  pQenitueril,  et  his  qui  spiritaliler  Pharisaei 
sunt,  qui  cordc  et  corpore  a  peccatis  et  negotiis 
hujus  mundi  divisi  sunt,  associari  appetit.  ilino 
eliam  nomen  hoc :  Nicodemus^  quod  victor  populus, 
vel  victoria  populi  dicitur,  non  inconvenieuter  con- 
gruit.  Nam  ut  victor  populus,  id  est  virtutum  popu- 
lus  in  ipso  crescat  et  consurgat,  victoriam  populi^ 
victoriam  pcccati  et  injustitiae  exercere  in  semet- 
ipso  desiderat.  Fit  etiam  hoc  modo  princeps  /«- 
dworum,  Princeps  Deum  conptentium  ^  quia  licet 
nondumopere  et  veritate  valeat,  verbis  tamen  Deum 


rebant  et  intelligebant,  spiritaliter  baec  intelligerc 
ncKiebant.  Sed  pius  Magister  eumdeni  discipulum 
suuro,  videlicet  Nicodemum,  rum  quo  tunc  loque- 
batur,  a  camali  et  terreno  sensu  ad  coeleslia  intel- 
ligenda  provocare  et  excitare  voluit.  Idcirco  de 
coelestibus  eum  instruens  ait : 

Et  nemo  ascendit  in  coelum,  nisi  qui  descendit  de 
cos/o,  Filius  hominisj  qui  est  in  coslo,  Quasi  dicat : 
Quisquis  in  coelum  ascendere  dcsiderat,  Filio  homi- 
fits,  id  est  mihimetipsi,  filio  Virginis  in  unitate 
verae  (idei  se  conjungere  sltideat,  quia  non  aliter 
nisi  per  me,  qui  de  cuelo  descendi,  in  cwlum  ascen" 
dere  valet.  Sed  quia  hacc  eadem  ascensio  fieri  non 


Hic  venitj  inquit,  ad  Jesum  nocte,  Gum  enirn  per 
bonae  voluntatis  inspirationem  quasi  primum  gra- 
dum  salutis  534  ascenderit,  el  unus  ex  spirituali- 
bus  Pharisaeis  esse  voluerit,  quasi  de  mediis  vitio- 
rum  erumpens  tenebris,  passibus  pocnitentiae  adiro 
tentat  ipsum  auclorem  luminis,  quem  in  amaritu- 
dine  cordis  talibus  alloquilur  verbis  : 

Rabbi^  scimus  quia  a  Deo  venisti  magister,  Ac  sl 
dicat :  Scimus  quidem,  Magister  et  Domine,  te  a 
Deo  Palre  missum  coelestis  magisterii  exemplum 
fidelibus  tuis  exbibuisse,  ut  si  quis  humililatis  tuae 
vestigia  sequi  studeat,  te  ut  Patrem  et  Redempto- 
rem  piissimum  in  sede  majestatis  quandoque  videat. 


potest  absque  fide  et  sacramentis  Dominicae  pas-  ^  Ego  autem  non  ut  Patrem  aut  defensorem,  sed  uS 

j.     ..  ..  t-*j  «»«  A       *   *     A' 


sionis,  recte  dicitur  in  consequentibus 

£l  sicut  Moyses  exaltavit  serpentem  in  deserto^ 
ita  exaltari  oporlet  Filium  hominiSf  ul  omnis^  qui 
credit  in  ipso,  non  pereat,  sed  habeat  vitam  cetemam. 
533  Exaltalio  serpentis  aenei  pr^figurabat  passio- 
iiein  Redemploris  nostri,  in  quem,  si  quis  passionem 
illius,  in  quantum  potuerit,  imitando  crediderit, 
non  solum  a  pocnis  inferni,  et  a  periculo  animae 
salvabitur,  vcrum  etiani  vitam  aeternam  habere 
roerebitur. 

Jam  lectionem  evangelicam  breviter  ad  allego- 
riam  praenotavimus.  Nunc  ad  nosmetipsos  oculum 
cordis  reducentes  moralem  in  ea  sensum.discamus. 

Erat  homo  ex  Pharisaeis  ,   Nicodemus   nomine 


advocatum  aut  protectorem,  sed  utjudicem  acma* 
gistrum,  ul  Dominum  et  ultorem  severissimum  Ke 
videre  timeo.  Nam  cervicem  cordis  mei,  prout  dc-» 
bui,  nunquam  tuo  inclinavi  magisterio.  Quae,  dun 
tacila  secum  cogitatione  frequenter  submurmurat, 
tandem  ad  eflectum  boni  operis  pervenire  deside- 
rans,  his  verbis  Domino  supplicat  dicens : 

Nemo  potest  hcec  signa  facere  qua;  tu  facis,  nisi 
fuerit  Deus  cum  eo.  Nemo  inquit,  prxter  te,  Do- 
mine,  signa  timoris  tui  excitavit  in  me.  Timorem 
judicii  tui,  metumque  aeternae  damnationis  et  voiun- 
tatem  boiiam  tua  in  roe,  Domine,  excitavit  inspi- 
ratio.  Sed  tamen  bonum  quod  volo  perficere  per 
memetipsum  non  valeo ;  nam  quid  per  se  miser  et 


princeps  Juda!orum.  Praesens  sancti  Evangelii  lectio  D  infirmus  valct  homo ,  nisi  fuerit  Deus  cum  eo?  Esse 

Deum  ubique  cum|omnibusperpotentiam  majeslatis 
suae  nemoest  qui  dubitet.  Sed  tamen  aliler  est  cum 
bonis,  aliter  cum  malis.  Est  enim  cum  bonis  bonao 
voluntati  eorum,  quam  ipse  eis  inspiraverit,  coope- 
rando  et  adjuvando ;  est  etiam  cum  malis  malitiam 
illorum  clementer  miseraudo  ac  tolerando.  Fuit  cam 
Saulo  persecutore  misericorditer  ejus  tolerando 
malitiam,  donec  mirabilem  in  eo  operatus  est  suae 
pietatis  gratiam.  Fuit  etiam  cum  beata  virgine  Ma« 
ria  cooperando  voluntarise  castilati  ejus.  Nam  dum 
viruni  in  concipiendo  cognoscere  noluit,  mater  et 
virgo  esse  meruit.  Unde  et  angelus  ad  eara  ait :  Ate, 
Maria^  gratia  plenuy  Dominus  tecum  (Luc.  i,  i8). 
DominuSf  inquit,  tecum,  Nam  cui  virginale  in  ln 


quinque  nobis  gradus  salutis  ialenter  innuit,  qui- 
bus  fidelcs  suos,  quos  ad  vitam  Dominus  praedesti- 
navit  et  vocavit,  de  vitiis  ad  virtutes  roisericor- 
diter  elevat  et  provehit.  Primus  gradus  salutis  cst 
bonae  voluntalis  inspiratio,  secundus  morum  et 
actuum  conversio ,  tertius  intima  contrili  cordis 
compunctio,  quartus  assidua  coelestium  rerum  me- 
ditatio,  quintus  cauta  et  circumspecta  mentis  cogi- 
tatio.  Uude  et  consequens  ordo  evangelicae  narra- 
tionis  insinuat  quomodo  haec  omnia  initiari  et  con- 
fnnimari  in  electis  debcant. 

Erat^  inquit,  homo  ex  Pharisa'is,  yicodemus  rto- 
mine^  princeps  Judxorum,  Pharisaeus  divisus^  Nico- 
demus  victor  popului  vcl  victoria  populi  interpreta- 


SSS  TEN.  GODEFRIDI  ADBATIS  ADMONTENSIS.  SS( 

proposhum  cimpUcuit,  coopcrator  tuus  in  conser-  A  ex  spiritUt  spiritus  ett.  Quod  toturo  camale  et  cor-^ 
vanda  vtrginitate  erit  qiiia  obumbrante  yirtute  Altis- 
timi  concipies  et  paries  Filium  Dei.  535  ^i^  nimi- 
Tum  omni  homini,  cui  bonam  voluntatem  inspirave- 
/rit,  cooperator  in  bona  actione  erit.  Unde  conse- 


(juentcr  ?iil : 

Anieny  amen  dico  libi,  nisi  qui$  natus  fuerit  denuo, 
non  potest  videre  regnum  Dei.  Ecce  secundus  bonae 
conversionis  gradus  suhsequiUir,  quse  per  nativita> 
lcm,  qure  iterari  in  liomine  debel,  non  inconvenicn- 
ter  accipiiur.  Nam,  dum  quis  perfccte  conversus  am- 
bulare  in  novitatc  vitse  conperil,  sic  est  quasi  denuo 
natus  sit.  Et  tiinc  regnum  Dei,  rcgnum  vcrilatis  ct 
jiistitiae  videre  in  corporc  suo  poterit ;  nam  regnum 
Deividereesi  aviliisct  concupiscenliis  (ariialibus 


ruptibile  sit,  quidquid  natum  ex  carne  fuerit,  ipsa 
qiioque  caro  illecebrosa  innuit.  Nam  teste  Apostolo : 
Caro  semper  adversus  spiritum  concupiscit  (Gal.  v, 
47).  Unde  etiam  hi  qui  carnales  sunt,  sola  carnalia 
quserunt  et  diligunt.  Et  quod  natum  est  ex  spiritu 
spiritus  est.  Quid  bac  spiritali  nalivitate  sublimius, 
cum  etiam  ipse  Deus  sit  spiritus  ?  Ei  ideo  quid  aliud 
nisi  lotum  spiritale,  totum  coeleste  esse  poterit,  quid- 
quid  anima  fidelis  de  Spirilu  sancto  concipil  et  par- 
turit?  Animatis  autem  homo  non  percipit  ea  quce  sunt 
spiritus  (I  Cor.  ii,  44),  ideoque  adhuc  de  spiritali 
nativitate  ait  manifestius : 

Non  mireris  quia  dixi  tibi :  Oporlet  vos  nasci  da» 
nuo.  Spiritus  ubi  vult,  spirat,  et  vocem  ejus  audis^  $t 


abstincre.  Sed   quia  sic   denuo    nasci  inveteratus  ^  nescis  unde  veniat^  aut  quo  vadat.  NoUy  inquam,  mi-^ 


quisque  dierum  malorum  haud  facile  valet,  quasi 
admirans  bonitatcm  Dci  gratulabundus  ait : 

Nunquid  potest  homo  nasci,  cum  sit  senex  ?  Nun- 
quid  polest  in  ulerum  matris  suce  iterum  introire  et 
nasct  ?  Ac  si  dical :  Nunquid  sine  te,  Creator  Do- 
mine,  tanta  niisericordia,  tanta  clemciitia  fjeii  va- 
let  in  homine;  ut  qui  in  peccatis  male  inveteratus 
senuit,  ilerum  emundatus  a  peccatis  in  uterum 
matris,  in  uterum  regenerantis  grati»  introire  pos- 
sit?  Mater  etenim  salvandorum  omnium  ipsa  csl 
(quod  salva  flde  dicere  possumus)  regcneratrix. 
Conditoris  gratia  ;  uterus  vero  ipsius  grutiae  est  sc- 
creta  ejusdem  Conditoris  praedestinatio.  Nam  l.ac 
eadem  mater  in  utero  secrcti  sui  salvandos  suos 


quodammodo  concepit,  dum  cos  ad  vitam  aeternam      rtbitur, 


rerisj  id  est  mirando  perscrulari  non  valebis,  quo- 
modo  per  septiformem  Spiritus  sancti  gratiam  spiri- 
talem  naJivitatem,  quam  prscdixi,  in  electis  meis  ite- 
rari  faciam.  Nam  spiritus  ubi  vult,  spirat,  hoc  est 
voluntaria  aspiratione  fideles  suos  praeveniendo  visi- 
tat.  Scd  sunt  nonnulli,  qui  vocem  aspirantis  audiunt» 
et  tamen  quando  veniat,  vel  qiiando  vadat ,  scire 
contemnunt.  Periculosum  quidem  non  est,  nescirc 
unde  veniat,  aut  quo  vadat^  sed  valde  periculosum 
est  nescire  537  quando  veniat,  aut  quando  vadat. 
Nam  qui  audire  vocem  aspirantis,  observare  tempus 
advenientis  vel  abeuntis  sollicita  circumspectione 
«ititur,  nasci  per  conversionem,  renasci  per  com- 
pnfictionem  supra  memoraio  naiivitatis  ordine  me* 


anle  saecula  praedestinavit,  ipsosque  quotidic  ma- 
tcroa  pietate  generat,  dum  ad  innocentiam  vitae  mi- 
Sfcricorditer  eos  justificando  reformat.  Et  quis  ex 
utero  hujiis  beatae  Matris  egressus  iierum  introire 
et  nasci  poterit,  nisi  qiii  per  veram  conversionem 
perfecte  humiliatus  fuerit  ?Unde  pnst  secundum 
gradum  bonae  conversionis  lertius  gradus,  id  est 
compuuctio  humiliati  cordis,  subsequilur,  quemad- 
modum  cjusdem  veritatis  sententia  continuo  subin- 
fertur : 

Amen^  amen  dico  tihi^  nlsi  quis  renatus  fuerit  ex 
^qua  et  «ptriru,  nonlpotest  introire  in  regnum  Dei.  Ex 
aqua  et  spiritu  homo  interior  tunc  536  quodam- 
modo  renascilury  quando  in  hora  intimx  conipun- 
ctionis  unus  cum  Domino  spiritus  cfllcitur,  quando 
creato  spiritui  increatus  Spiritus  coadunalur  et  con- 
jungitur.  In  hac  compunctione  cordis  et  conjun- 
ctione  Spiritus  cocleslis  qiiaedam  fit  regeneratio,  quae 
sic  homincm  reformal  et  regenerat,  ut  in  regnum 
Deit  quod  inlra  se  est,  tNfrotre  valcat.  Regnum  nam- 
qjue  Dei  introirej  est  in  cor  suum,  in  quo  regnum  Dei 
esse  debet,  assidua  meditatione  rcdirc,  ut  si  forte 
sponsus  iile  coelestis  eum  visitaturus  adveniat  in 
abundantia  suavitatis,  venientem  digno  honore  eum 
Suacipiat.Yerumtamen,  quia  sic  regnum  Dei  introire 
camales  ncsciunt,  scd  spiritalcs ,  apte  dicitur  in 
conaequcntibus. 

Quod  natvm  est  ex  carne^  caro  ett ;  ei  quod  natum 


Sic  est^  inquit,  omniSy  qui  natus  est  ex  spiritu.  Ac 
si  dicat :  Sic  omnis  ad  verum  esse  tcndit,  et  ad  vc- 
rufli  esse  pervenit,  qui  post  bonae  voluntatis  inspira*- 
tionem  sic  natus  per  conversionem,  sic  renatus  per 
compunctionem  fuerit.  Qui  autem  haec  minime  in  se 
expertus  est,  quid  intrinsece  ad  haec  rcspondeat,  re» 
sponsione  sua  Nicodemus  iste  denuntiat. 

Quomodot  inquit,  p§ssunt  hac  fieri  ?  QuomodOy  in- 
quit,  quo  modo,  quo  studio  cogitationes  meas  verba 
et  opcra  sic  moderari  valeo,  ut  nasci  per  conversio- 
nem,  renasci  merear  per  compunctionem  ?  Cui  mox 
moderamina  rectae  vitae  proponuniur,  cum  continuo 
subinfcrtur : 
D  Tu  es  magisterin  Israel,  et  hac  ignoras?  Tu,  in- 
quam,  si  talis  magisler  in  Israel  esse  desideras,  ut  tu 
ipse  Israetf  id  est  vir  videns  Deum  esse  valeas  nun- 
-iiuid  ignoras  quod  ad  tale  magisterium  pervenirc  non 
poteris,  nisi  cogitationes,  sermones  et  actus  recto 
moderamine  disposueris?  Oportet  namque  ut  in  hu- 
militate  subditus,  in  charitate  proximi  sis  veluti  so- 
ciiis,  si  Magister  in  Israel  esse  volueris,  si  Deum  in 
dulcedlne  cordis  viderc  appetis.  Et  quoniam  imper- 
fecti  quique  minime  ad  haec  pcrtingere  valent,  de 
persona  perfectorum  ilerum  manifestius  ait: 

Ameny  amen  dico  tibi^quia  quod  scimus,  loquimnTt 
et  quod  vidimusy  testamur,  el  testimonium  nostrum 
non  accipilis.  Perfectorum  estca  quse  Dci  sunl  sdre 
cordis  affcctu,  ridere  mentis  intellectu ,  loqui  $t  ft- 


585  HOMILI^  DOMINICALES  i£STIVALES.  586 

«uirioperis  ofTectu.  Sed  teslimonium  illoruDi  imper-  A  quis  quatuor  supra  memoratis  gradibus,  id  est  Iiona» 

voiuntatis  inspiratione ,  morum  ct  operum  conTer* 
sione,  contriti  cordis  compunctione,  sancta  el  cob« 


f#cti  non  accipiunt ;  nam  ea,  quae  tcstantur,  imitari 
contemnunt.  Unde  iterum  Dominus  taliler  eos  admo- 
nct  dicens : 

Si  terrena  dixi  vobis ,  el  non  creditis,  quomodo,  si 
ccelestia  vobis  dixero,  538  credetis  ?  Hsec,  quae  tri- 
bus  dislincta  gradibus  supra  memoravimus  dc  bonoe 
Toluntatis  inspiraiione,  de  morum  et  aciuum  con- 
Tcrsione,  de  intima  cordis  compunctione,  qunsi  ter- 
f ena  quodannnovio  esse  videntur  in  comparatione  bo- 
rum  quae  sequuntur,  assidua  scilicet  rerum  coele- 
stium  meditatio,  cauta  et  circumspecta  cordis  co- 
gitntio.  Et  ideo,  si  quis  ad  ea  quae  quasi  terrena  sunl 
non  attingit  ea  quse  coclestia  sunt,  quomodo  com- 
prehendet?  Nam  quartus  jam  gradus  succedit,  quod 


lesti  meditatione  provebitur,  quinto  ctiam  gradu,  hoo 
est  cauta  et  circumspecta  cordis  cogitatione  exaitan 
merebitur ,  ut  sicut  Mcyses  mystico  nomine  de  aqua 
sumptus  dicitur,  ita  et  iste  de  spiritali  aqua,  gratia 
videlicct  divinae  contemplationis  assumptus  erudia- 
lur  intrinsece  et  doceatur,  quatenus  forti  et  clr- 
cumspecta  custodia  cordis  FiUum  homiuis^  filium  in-  ' 
temeratae  Yirginis  per  humilitatem  et  mansuetudi- 
nem  exattare  539  ^^  semelipso  incipiat,  sicut  prius 
serpentem  antiquum  per  superbiam,per  irametva- 
nam  gloriam  in  deserlOy  id  est  in  corde  suo  exaltabat, 
Nam  cor  peccatoris  tunc  male  desertum  et  desolatum 


est  rerum  coelestium  meditatio,  quam  consequentcr  R  dici  po:erit,  quando  sordibiis  peccatorum  exclusus 


evangelica  exprimit  lectio. 

iVemo,  inqtiit,  ascendit  in  coelum^  nisi  qui  descen- 
dit  de  ccelo,  Filius  hominis,  qui  est  in  coeto,  In  cce- 
lum  ascehdere  est  et  per  piae  devotionis  desideria 
cogitando  et  suspirando  sublevari  a  terrenis  ad  coe- 
lestia.  SeJ  boc  modo  nemo  potest  ad  coolestia  ascen- 
dere,  nisi  qui  de  coeto  descendit,  boc  est  qui  de  toto 
corde  suo,  in  quo  coclum  et  scdes  Dei  esse  debet, 
profunda  humilltate  se  inclinare  studet.  Et  hic  est 
revera  per  unitatem  humilitatis  filius  hominist  qui 
tst  in  coelo,  illius,  inquam,  honiinis,  qui  est  Olius 
Yirginis,  cujus  cculum  est  in  corde  humili  et  quieto. 
Sicque  Gt  ut  quintus  jam  gradus  succedat,  circum- 
specta  scilicet  cogitatio  cordis,  quam  subsequcns 
innuit  ordo  evangclicae  veritatis.  Nam  sequitur : 

Sicut  Moyses  exaltavit  serpentcm  ineremOf  ita  ex- 
altari  oportet  Filium  hominis,  ut  omnis  qui  credit  in 
ipsum ,  non  pereat ,  sed  habeat  vitam  ceternam,  Si 


coelestis  inhabitator  illud  deserit.  Sequitur: 

Ut  omnis  qui  credit  in  i7/tim,  non  pereat ,  sed  Aa- 
beat  vitam  a^ternam.  Perire  tam  Deo  quam  sibimet- 
ipsi  tunc  homo  non  bene  providus  et  circumspectus 
dicitur,  dum  oculo  cordis  circumvagando  per  di- 
versa  rapitur,  quia  nec  propriam  videre  valet  mi- 
seriam ,  nec  divinae  majestatis  revereri  praesen- 
tiam. 

540  Qui  ^^i'^^  s^<^f  u^  supra  dictum  est ,  fllium 
bominis  exaltando  crediderit ,  nec  Deo  nec  sibimet- 
ipsi  circumvagando  perire  valebit ,  sed  vitam  teter' 
nam  habere  in  praesenti  inchoat  per  intimae  contcra- 
plationis  dulcedincm,  quam  in  futuro  sine  fine  per 
iiicommutabilem  babebit  plenitudinem ,  praestanto 
Domino  noslro  Jesu  Christo,  qui  cum  Patre,  el  Spi- 
ritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  sxcula 
saeculorum.  Amcn. 


PR^FATIO 

541-542  ^  HOMILIAS  DOMINICALES  iESTIYALES. 


Solemnitates  Dominicarum  a:stivalium  inchoaturi^  Dominum ,  cujus  istce  Dominiccs  et  a  quo  dictce  stmt » 
numiliter  invocemuSf  utipse^  qui  est  viay  veritas  et  tita,  viam  nobis  ad  intelligendum  qute  in  his  latent,  w- 
ritatem  ad  scribendum ,  et  pro  earum  observatione  vitam  nobis  concedere  dignetur  sempiternam, 

Spiritualibus  enim  spirituaiia  comparantes,  ilHs  pra^cipue  qui  spiritu  facta  carnis  mortipcant ,  ut  in  mo- 
nasteriis  Deo  vivant ,  operis  nostri  studium  impendere  intendimus,  a  quibus  hoc  tantum  laboris  nostri  prof- 
mium  recipere  cupimus,  ut  si  nostrm  parvitatis  non  piacet  operatio,  saltem  non  dispiiceat  devotio ,  qui  etsi 
pro  veiie  nostro  prodesse  omnibus  non  possumus^  obesse  tamen  quod  facturi  sumus  nuiii  credimus.  Legant 
igitur  iitterati  el  sapientes  virorum  sapientium  et  eruditorum  exposiliones,  iegant ,  si  voiunt ,  parvi  et  humi- 
lesy  qui  in  monasteriis  sunt,  nostr(e  simpiicitatis  quaiescunque  adinventiones,  et  si  in  his  diversum  aiiquidab 
aliorum  expositionibus  audiunt ,  non  contemnant ,  dum  tantum  a  fide  et  sana  doctrina  discrepare  audita  non 
ittUiiigant.  Spiritus  enim  sanctus,  dividens  singuiis  prout  vuit,  iste  est  a  quo  omne  datum  optimum  et  omne 
donum  perfectum  est  ^  qui  sicut  majoribus  iargiter  administrat  unde  ditentur,  ita  minoribus  dare  solet  mi>^ 
sericorditer  unde  consoientur,  Quce  igitur  ipso  largiente  ad  nostram  et  aiiorum  consolationem  m  Evang^- 
iiorum  intellectu  accepimuSf  ipso  adjuvante  ad  scribenda  non  in  nobis^  sed  it^  isto  confidentes  accedamui. 


S87 


nCN.  GODfiFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS. 


988 


543  HOMILIA  LIX. 

IN  D0MIN1C.VM   I  POST   PENTECOSTEN   PRIMA. 

Eral  dives^  et  induebatur  purpura  et  by$$o,  et  epu- 
labatur  quotidie  splendide  {Luc.  ivi). 

Gum  totus  mundus  in  duobus  subsistat  ordinibus, 
divitum  videlicet  et  pauperum ,  habent  in  hac  pa- 
rabola  divites  doctrinam  suam ,  habent  in  hac  pa- 
rabola  pauperes  consolationem  suam.  Habent  hic 
ex  divite  isto  divites  quod  timeant  et  expavescant , 
habent  in  paupere  isto  patiperes  ut  consolentur,  et 
in  spem  vitae  aeternae  convaiescant.  Admonentur 
enim  hic  divites,  ut  inter  divitias  mundi  et  honores 
Ita  se  habeant ,  ne ,  pr«)pler  breves  et  caducas  prae- 
sentis  vitae  delicias,  cum  divite  isto  qui  sepultus  est 


A  innocentia  serviens  Deo  in  spiritalis  vitae  observan- 
tia,  imaginem  ct  similitudineni  Dei  soliicite  in  se- 
mctipso  conservare  nititur,  recte  et  congrue  homo 
qnidam ,  homo ,  inquam ,  singularis  dicitur.  Qui 
ctiam  dum  in  spiritalis  vilx  profcctu  ex  abundanti 
divinae  pictutis  inunere  desiderabiles  virtutum  divi* 
tias,  quibus  Deus  oninipotens  electos  et  dilectos  fi- 
lios  suos  in  sancta  conversalione  tovet  et  nutrit, 
ditatur  et  sublimatur,  recte  homo  quidam  dives  no- 
minatur.  Cuin  autem  in  ipsa  sui  innocenlia  et  san- 
ctitate  eadem  liumililate,  austeritate  atque  difB- 
cultate  corpus  suum  tractat ,  qua  et  conversus  pec- 
cator  in  sua  poenitentia  ,  neque  minus  ct  per  carnis 
mortincationcm ,  et  per  cordis  inunditiam  semel- 
ipsum  stringit,  no  peccala  admitlat,  quam  homo 


in  infernum ,  aeternae  damnationis  incidant  suppli-  p  peccator  laborat ,  ut  commissa  deleat  et  abstergat , 


cium.  Gonsolantur  hic  pauperes,  ut  si  patienter 
dgerint,  si  in  ista  sui  paupertate  memores  Dei  spem 
Buam  in  ipso  posuerint ,  consolationemque  egestatis 
iuae  ab  ipso  quaesierint  et  exspectaverint ,  cum  pau- 
pere  isto ,  qui  de  praesenti  vlta  subiatus,  in  sinum 
Abrahae  ab  angeiis  est  deportatus,  post  grave  pau- 
pertatis  taedium  suave  aetern»  consolationis  sperare 
debeant  refrigerium. 

Possumus  etiam  in  duobus  istis,  in  oiviie  et  pau- 
pere  pra:iatos  et  subditos  intelligere,  quia,  qui  sicut 
dignitate ,  ita  etiam  scientia  Dei ,  virtutumque  ac 
morum  probitate  praediti ,  praelati  in  Ecclesia  Dei 
vocantur,  recte  diviiis  nomine  censentur  et  hono- 
rantur.  Ille  vero,  qui  despectis  et  abjectis  inundi 


recte  de  eodici  poterit:  545  ^^  induebaturpurpura  et 
byssoy  et  epulabatur  quotidie  splev.didc.  In  purpura  mor- 
tificalio  accipiliir  carnis,  in  bysso  vero,  qui  de  terra 
oritur,  et  cum  labore  ad  candorem  perducitur,  ex- 
primi  potest  mundilia  cordis.  Nisi  enim  mortifica- 
tionemcarnis  subsequatur  mupditiacordis,  utsim- 
pliciter  propter  solum  Deum  carnein  suam  noverit 
mortificare,  laudesque  inde  exterius  non  requirat , 
non  multum  ei  proderit  suscepla  mortificatio  carnis. 
Blulti  denique  sunt  qiii  se  a  peccalis  pro  honestate 
vitae  continent,  ne  coram  ociilis  hominum  confun- 
dantur.  Plerique  etiam  post  perpelrata  peccata  in 
poenitenlia  aflligiintur,  camem  macerant,  ct  tamen 
pro  pocnitentia  et  alDictiono  sua  coram  humanis 


divitiis  humiliter  propter  Deum  alienae  voluntati  et  G  aspectibus  laudari  et  honorari  desiderant.  Hiomnes 


jussioni  subjiciuntur,  nomine  pauperis  Lazari  apte 
exprimuntur. 

Sed  et  in  divite  isto  et  paupere  innocentes  et 
(ccnitenles  pcssumus  accipere.  Nam  qui  per  mise- 
ricordiam  Dei  innocentiam  suam  servaverunt,  et 
per  carnis  mortificationem ,  cordisque  munditiam 
t>eo  placere  in  sancla  conversatione  meruerunt,  hi 
profecto  sunt  qui  et  divitis  nomine  merito  honoran- 
iur^  eiindutipurpuraet  bysso  niemorantur.  Qui  vero 
nocenter  vixerunt ,  544  ^^  quasi  ulceribus  plcni; 
putredines  vitiorum  suorum  perfecte  agnoscentes, 
vere  se  poenitentiae  submiserunt ,  ulcerosi  pauperis 
Lazari  in  se  nomen  susceperunt.  His  breviter  prx- 


purpura  induuntur  in  eo  quod  a  peccatis  abstinen- 
tes  carnem  suam  mortificanl,  et  poenitentiae  labo- 
ribus  afiliguntur.  Bysso  vcro  non  vcstiuntur,  quia 
miHiditiam  cordis  non  habent,  dum  pro  transitoria 
laude  carnem  suam  mortificant.  Quisquis  vero 
utrumque  agit,  et  quod  carnem  suam  a  vitiis 
abstinendo  mortificat ,  nullamque  inde  laiidem 
exterius,  sed  solius  Dci  retributionem  quaerit  inte- 
rius,  hic  recte  purpura  et  bysso  dicitur  indutus.  Ibi 
bene  sequitur  mentis  conteinplalio,  quae  in  verbis 
sequentibus  intelligitur : 

Et  epulabatur  quotidie  splendide.  Epulum  istud, 
quobeata  anima  epulari  debet  in  Dumino,  percipitur 


missis  oculum  mentis  ad  intellectum  sacrae  evange-  j^  orando,  legendo,  meditando.  Epiilum  sapientiae  per 


licae  lectionis  vertamus,  relinquentesque  divitem'et 
pauperem  spiritalem  ,  intueamur  divitem  et  pau- 
perem  spiritalem ,  et ,  quid  in  his  admoneamur  et 
instniamur,  diiigenter  consideremus.  Ait  namque 
Dominus:  Homo  quidam  erat  dives^  et  induebatur 
purpuM  et  bysso,  et  epulabatur^quotidie  splendide. 
Homo  iste  dives  significat  hominem  beatum ,  nullis 
criminalibus  peccatis  in  vita  sua  lapsum  aut  viola- 
tiim,  qui  aut  a  parentibus  suis  ab  istis  pueritiae  suae 
temporibus  Deo  traditus ,  aut  etiam  omnipotentis 
I>ei  inspiratione  voluntarie  sequestratus  a  communi 
hnjussaeculi  conversatione,  transitoria  praesentis  vitae 
gaudia  parvipendit,  soliscoelestibus  et  mansuris  sine 
fine  gaudiis  animum  intendit.  Hic  sane  cum  in  saa 


cipit  liomo  in  oratione,  epulum  scientiae  accipit  ex 
lectione.  Sed  notandum  quod  dicit,  et  epulabatur 
quotidie  splendide.  Perfectus  namque  homo,  qui  ad 
veram  vitam  tendit,  ad  hoc  omni  conamine  debet  in- 
tendere,  ut  epulum  istud  per  Dei  gratiam  possit  ha- 
bere  quotidie.  Difficile  autem  est  homini  ut  epulum 
sapientiae,  quod  orando  gustatur  et  sumitur,  quotidie 
possit  habere,  ut  in  compunctione  intima  Deum  sa- 
piens,  in  hoc  sapore  orationis  jugiter  valeat  immo- 
rari.  Ergo  cum  non  adest  epulum  sapientiae,  ut 
orando  Deum  valeat  praegustare,  assumat  sibi  epu- 
lum  scientiae  quod  ex  assiduitate  oritur  lectionis  scu 
meditationis,  et  quolibet  horum  epulo  satiatus  fuc- 
rit»  splendide  epulatus  dici  poterit.  546  ^^  ^^^ 


389  ROMILli£  DOMINICALES  ifCSTITALES.  590 

Yerbumhoc  posituro  est  sptendide.  Nam  raro  con-  A  arctiora  priecepta,  adquacomnes  hohiines  aitingert 


tingit,  ut  aliquis  ex  his  tribus  epulis  percipiens  abs- 
que  fructu  remaneat,  nisi  aliquis  splcndor  mentis 
inde  ei  proveniat,  ut  aut  orando  Deum  sapiat,  aut 
legcndo  luroen  scientix  percipiat,  vel  meditando  in- 
Ycniat  quod  ante  nesciebat.  Qnotidie  ergo  ex  aliquo 
horum  epulo,  orationis,  lectionis,  meditationis  per- 
ciperc  debet,  qui  perfecte  oculis  summs&  majestatis 
complacere  studet.  Sequitur : 

Eierat  quidam  mendicus^  nomine  Lazarus,  — 
Laxarus^  qui  interpretatur  adjutus^  conversum 
quemllbet  peccatorem  significat,  cui  necesse  est, 
ut  adjuvetur  orationibus  ,  adjuvetur  sanclis  exhor^ 
tationibus,  adjuvctur  aliorum  sanctorum  homi- 
num  sanctis  exempUs  et  consolationibus.  De  hoc 


non  valeut.  Blagnum  quippe  pracceptum  est  uon 
adulterare.  Scd  illi  qui  humiliter  jacet  ad  januam 
divitis,  hoc  observasse  non  suilicit,  sed  arctiorem 
et  excellentiorem  viam  servare  proponit,  de  qua 
Dominus  in  Evangelio  dicit :  Qui  viderit  mulierem 
adconcupiscendam  eamjam  maichatus  e$t  eam  in 
corde  $uo  (Matth.  v,  28).  Rursus  magnum  prsece- 
ptum  est  honiicidium  non  faccre.  Sed  ille,  qui  per 
augustam  portam  intrare  contendit,  etiam  illud  sub- 
tile  prscccptum  attcndit,  quia  ^ut  c(/f//'r«[/r£m<tfum, 
homicida  e$t  (IJoan.  iii,  15).  Demicis  ^aturaricu^ 
pit  qui  hsec  niinuta  et  excellcntiora  studia  operibus 
implcre  satagit,  qui  desiderium  bonae  et  sancUe  vi- 
tae  perfecle  habuerit.  Et  recte  verbum  istud  positum 


spiritali    Lazaro   recte    subjungitur :   Qui  jacebat  B  cst,  quwcadebant  de  mensa,  quia  haec  subtiliora  pr»- 

ad  januam  ejus  ulccribus  pleiius.  Ulcera  suni  peccata 

et  viiia,  quae  cum  perfecte  cognoscere  incipit,   non 

stat,  sed  jacet  ad  januam  divitis^  dum  sccundnm 

eruditionem  sanctamque  conversaiionem  aut  prsesi- 

dentis,  aut  alierius  cujuslibet  sancti   hominis,  ib 

sua  sanctitate  et  innucentia  Deo  humiliter  servientis, 

diligenter  considerat  quid  agere,  quid  fugerc  debeat. 

Etbenedicit:  Adjanuam  divitis.  Per  januam  entm 

fit  exitus  et  iniroitus  in  domum.  Janua  cujusque  di- 

vitis,  qua  higreditur,  est  circumspectio  cordis,  qua 

ad  semetipsum  ingreditur,  ut  se  iiitus  recognoscere 

possit:  janua,  per   quam  egreditur,  est   exhibitio 

boni  operis,  quo  saluti  et  utilitati  proximorum   in- 


cepta  revera  cadunt,  quia  a  multis  observari  ne- 
4[ueunt.  Pauci  enim  sunt  qui  in  minimis  se  custo- 
diunt,  qui  voluntates  et  desideria  sua  tam  caute  et 
soUicite  observent,  ut  a  vera  castitate  nunquam  m 
cogitatione  labantur.  Quis  enim,  juxta  Apostoli  seii« 
tentiam,  cor  castum  se  habere  gloriabitur?  Seqoi-* 
tur: 

Sed  et  canes  veniebant  et  lingebanl  uicera  ejus,  Qui- 
cunque  mendicus  ille  est,  qui  vere  se  mendicun» 
paupcrem  dico  et  egenum,  cognoscit,  qui  ad  januam 
divitis  jaccns  introitiim  et  exitum  ejushumiliterob- 
servat,vilam  ejus  ad  iinitaiioiiemsui  soIUcite  consi- 
derat,   huic  cupienti  saturari,  sicut  diximus,  de 


tendit.  De  hoc  exitu  et  «ntroilu  dicit  Peirus  aposto-  ^  mensa  divitis  saiubriter  canes   veniunt,   ulcera   /in- 


lus  de  Domino  Jesu  :  In  omni  tempore,  quo  intravit 
et  exivit  internos  Dominus  Jesus  (Act.  i,  21).  Intra- 
vit  Dominus  Jesus,  cum  nostri  causa  ad  semetipsum 
iugressus  orabat  et  interpellabai  Patrem  pro  nobis, 
sicut  de  eo  in  Evangelio  scribitur,  quomodo  ascendit 
in  montem  solus  orare.  Et  iterum :  Vespere  autem  facto 
solus  eral  ibi  (Blatth.  iv,  %\).  Sic  ingressus  rursum 
exibai,  cum  totum  diein  in  prsedicatione  consume- 
ret,  cuin  inaedificationeproximorum  vigilaret,  cum 
divina  miraciila  foris  indigentibns  ct  quaerentibus 
exhiberet.  Talem  iutroiium  et  exitum  unusquisque 
imilari  debet.  Introeat  ad  circumspectionem  sui, 
exeat  ad  a:dincaiionem  proximi.  547  ^^  hujus  di- 
viiis  januam  jacet  quilibet  pauper,  qui  se  ulceribus 


gunt,  dum  praedicatores  348  sancii,  canes  signiA- 
cati,  languentis  animae  vulneribus  ct  lingua  exbor- 
tationis,  ct  Uiigua  consolationis  subveniunt.  Qaid 
enim  aliud  est  canes  ulcera  lingere,  nisi  sanandis 
vulneribus  pii  exemplo  Samaritani  modo  vinum, 
modo  oleum  infundere,  quatenus  per  amaritudiuem 
poenitentiae,  quod  est  vinum,  putredines  vitiorum 
reseccntur,  et  per  consolationis  dulcedinem,  quod 
cst  oleuni,  sauciatae  viilnera  animae  foveantur  et  sa- 
nentur  ?  Postquam  sic  humilis  Lazarus,  verus  aeter» 
nae  salulis  mendicus,  quasi  extracta  per  linguas  ca* 
num  putredine  vulnerum,  ad  veram  pcenitentiam 
confessioncmque  peccatoruin  exsurrexerit,  Ct  tan* 
dem  per  gratiam  Dei  magnum  et  memorabile  factum 


pleniim  conspicit,  qui  magnis  et  gravibus  crimini-  D  hoc  in  homine,  de  quo   unigenitus   Dei  FiUus,  qui 


bus  se  involutum  novit,  jacet,  inguam,  dum  humi- 
Uter  attendit  quomodo  ad  seipsum  ingrediatiir,  cum 
ad  orationis  studium  se  coiiverlit;  et  quomodorur- 
sus  egrediatur,  cum  ad  bona  opera  exercenda,  et  ad 
sedificationem  proximorum  se  extendit.  Igitur  sicut 
ille  qui  pronus  jacet  interra,  nequaquamcitoassur- 
gere  valet,  ita  profecto  pauper  humilis  ad  januam 
divitis  jacere  debet,  ut  firmiter  et  stabiliter  ilU  ad- 
luereat,  non  cursim,  aut  volando  vitam  ejus  intuea- 
tur,  sed  diligenter  introitum  et  exitum  ejus  conside- 
rans,  vitam  ejus  studeat  imitari. 

Cupiens,  inquit,  saturari  de  mtcts,  quve  cadebant 
de  mensa  divitis.  Mensa  diviti§  est  sacra  Scriptura ; 
micse  vero,  quae  de  (lac  mensa  cadunt,  sabtiliora  et 


haec  omnia  operatur,  in  sequentibus  testatur : 

Factum  est  aulem,  inquit,  ut  moreretur  mendicus^ 
et  portaretur  ab  angelis  in  sinum  Abraha,  Est  mors 
quaedam  mors  bona,  quae  dicitur  mors  sanctorum ; 
est  mors  alia  mors  mala,  quae  diciiur  mors  pecc^to- 
rum.  De  morte  bona  scriptumest:  Pretiosa  in  coU" 
spectu  Domini  mors  $anctorum  ejus  (Psal.  cxv,  15). 
De  morte  mala  scriptum  est :  Mors  peccatorum  pet^ 
sima  (P$aL  xxxiii,  22).  Mortc  pessima  illi  morian- 
tur,  qui  cami  camisque  voluptatibus  dediti,  post  con* 
cupiscentias  suas  eunt^  ct  dum  cognoscere  pocnilendo 
nolunt,  quod  faciunt,  aeternar^damnationis  poenam  bn- 
ciduut.  Moritur  autem  humilis  (^hristi  mendicus,  con* 
versus  utique  peccatorum  suoruro  perfectus  ins^ctai- 


m 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


tor,  morle  bona,  morle  illa,  quae esi  Tcre  mors  prelio-  A  tu$  jacet  ?  Nam  dobr  ille,  <jUO  propter  Intolerabilera 


sa  in  conspectu  Domini,  quando  morilur  mundo, 
quandomorilurpcccatiset  vitiis,  quandomoriturvo- 
luptatibus  etconcupisccntiis  carnis,itasane,  utquan- 
tum  est  in  homine,  non  permiltat  dominari  in  se, 
quidquid  misericordissimos  omnipotcntis  Dei  uculos, 
quem  solum  aniat,  queni  solum  desiderat,  possit  of- 
fendere.  Cumque  sic  in  se  mortificatur,  in  Christo, 
qui  vita  esl  videntium,  felicius  viviiicalur.  Unde 
statim  subinferlur,  quod  portaretur  ab  angelis  in  si- 
num  Abrahae.  Per  Abraham,  quod  Pater  exceUus 
inlerpretalur,  Deus  Pater  accipitur,  cujus  majesta- 
tis  celsitudini  nihil  comparatur.  Sinus  ejus  esl  re- 
quies  illa  internse  dulccdinis,  qua  humilis  Chrisli 
mendicus  suaviter  reGcitur,  dum  post  longos  atque 


quem  sentit  in  se  inlernae  gratiae  defectum  550  ^^ 
semetipso  cruciatur,  recte  doloribus  inferni  compa- 
ratur.  Nam  dum  tacitus  in  se  considerat  quomodo 
quilibel  humilium  in  sua  quicte  soli  Deo,  nulla  ter- 
rena  cura  impediente,  adhaereat,  libenter,  si  pos- 
set,  ipsi  suae  prxlationi  abesset.  Sed,  quia  esse  non 
potest,  quod  desiderat,  majora  in  semetipso  crucia* 
menta  tolcrat.  Unde  et  sequitur  : 

Elevans  aulem  dives  oculos^  cume$set  in  tormentis^ 
vidii  Abraham  a  longe,  et  Lazarum  in  sinu  ejus.  Cua 
enim  in  tormentis,  hoc  est  in  nimia  tortura  suae 
meutis,  quasi  levatis  post  tergum  oculis,  prioris  vila 
recolit,  quando  post  positis  labentibus  cunctis,  so- 
ius  soli  Deoadhaesit,  uihilque  extraDeum  qusesivit 


diutinos  pocnitentis  cruciatus  suavissime  549  ^i~  B  vei  amavit,  videi  Abraham  a  longe^  videt  omnipoten- 


vina3  visitationis  et  consoiationis  sapore  recreatus  el 

vivificatus,  egcstatis  et  mendicitatis  suse  perfecte 

obliviscitur.  Sed  per  quos,  aut  a  quibus  portatur  in 

hunc  sinum  Abrahse  humilis  mendicus?  Ab  angeiis* 

Per  angelos,  qui  nuntii  dicuntur,    sancta  desideriai 

sanctae  cogitationes,  sanctae  voluntates  non  imme- 

rito  exprimuntur,  a  quibus  mirabiliter  homo  suble- 

vatus,  etad  ipsam  summae  quietis  dulcedinem,  quasi 

in  sinum  Abrahae  deportatus,  tanto  securius  cum 

Deo  requiescit,  quanto  minns  de  his,  quae  exlra  sunt, 

admiltit,  vel  concupiscit.  Sequitur : 

Mortuus  est  autem  et  dives,  et  scpuUus  est  in  infer^ 

no,  Qui  sit  divcs  iste,  in  praecedentibus  suilicienter 

:iudivimus.  Sed  restat  ut  videamus  qua  morte  moria- 

.  i 

tur,  qui  et  vitac  sanctitale  et  innocentia,  tantaque 

diversarum  virtutum  excellcntia  a  Deo,  sicut  audi- 

vimus,  honoraturetsublimatur.  Fit  enim  plerumque 

ut  talis  hic  homo,  qui  indutus  purpura  et  bysso  quo- 

lidie  splendide  in  mentis  contemplatione  cum  Deo 

epulatur,  ex  omnipotentis  Dei,  sanctaeque  Ecclesiae 

electione  in  locum  regiminis  quaeratur  et  assumatur. 

Sedquia  necesse  estut,  dum  menscoelesti  assuefacta 

dulccdini  adexteriora  spargi  coeperit,  minus  se  ad 

interlora  colligere  possit.  Ipsa  sui  promotio  fit  ei 

durae  cujusdam  mortis  occasio,  dum  moritur  illi 

splendori,  illi  dulcedini,  quam  antea  habuit  ex  mise- 

ricordia  Dei.  Irruentibus  enim  undique  negotiis  et 

sollicitudinibus  saeculi,  quibus  necesse  est  cum  in- 


tem  Deum  eiongatum  a  se,  quia,  quem  per  assiduam 
internaedulcedinis  gratiam  proximum  aliquando  ha- 
buit,  vix  a  longe  cognoscil.  Videt  et  Lazarum  in  sinu 
eju$.  Nam  dum  in  nimia  cordis  sui  amaritudine  per- 
pendit  et  considerat,  quemlibet  humilem  in  sua  hu- 
militate  soli  Deo  adhxrentem,  per  inlemae  quietis 
dulcedincm  ad  alta  sustoUi,  nuUa  terrenae  occupa- 
tionis  molestia  deprimi,  se  vero,  quasi  de  terrenis 
occupationibus  obcsecatum,  nihil  de  interno  luraine 
percipere,  doiet  tranquillitalem  suam,quam  perdidit, 
et  ne  usque  ad  prava  opera  corruat  pertimescit. 
Unde  clamat  voce  corpoi  is,  clamat  voce  cordis  ad 
aures  pii  Conditoris  :  Pater  Abraiiam^  miserere  mei. 
Ac  si  dicai :  Pater  Abraham^  qul  secundum  nominis 
'  tui  excellentiam  paternae  dulcedinis  aliquando  mihi 
ostendisti  gratiam,  miserere  mei,  in  muilitudine 
miserationum  tuarum  memento  mei. 

Et  mitte  Lazaruni,ut  intingat  extremum  digitisui 
in  aquam,  ut  refrigeret  linguam  meam,  quia  crucior 
in  liac  flamma.  Per  Lazarum  hoc  in  loco  non  incon- 
grue  inteUigimus  spiritum  poenitentis,  in  digito 
Spiritum  sanctum  per  exlremum  digiti  spiritum  ti- 
moris  Domini,  per  aquam  gratiam  compunctionis. 
In  /tn/jfuavero,  per  quam  sermo  profertur,  et  volun- 
tas  hominis  aperitur,  non  inconvenienter  voiuntas 
et  desiderium  cordis  exprimitur.  Sed  et  flamma,  in 
qua  cruciatury  terrenae  cura  occupationis  apte  figu- 
ratur.  Etestquasi  dicat :  Domine,  non  sumdignus. 


volvi  propter  amorem  eorum,  quorum  necessitatibus  j)  quia  non  mereor,  ut  spiritum  amoris  tui,  quo  ali- 


corporalibus  et  spiritalibus  providere  debet,  quanto 
magis  cura  exterior  accrescit,  tanto  divinus  ille  coe- 
Icstis  illuminationis  splcndor,  quem  aliquando  aut 
ex  orationis  dulcedine,  aut  ex  lectionis  assiduitate, 
aut  meditationis  in^tanlia  percipere  consuevit,  in- 
lus  decr^scit.  Cumque  habere  non  poterit,  quod 
habuissc  se  aliquando  recolit,  fit  vita  oneri,  fit  ipsa 
)ux  horrori,  sicque  impletur  quod  sequitur  :  Et  se- 
pultu$  est  in  inferno.  Infernus  locus  tenebrarum  est 
eX  poenaruro.  Et  bene  dicitnr  sepultus.  Terra  enim 
obruitur  qui  sepelitur.  Quid  est  haec  sepultura  nisi 
terrenae  iDCcupatioms  et  soUicitudinis  cura,  qua  OfH 
primenie,  dum  sursum  se  ad  ccelestia,  sicut  consue- 
wat,  erigere  non  valet,  quasi  in  ipso  inferno  tepul^ 


quando  tactiis  sum,  misera  anima  consolari  debeai. 
551  ^d  mittCy  obsecro,  Lazarum,  mitte,  in  me 
vere  pqenitentis  hominis  spiritum,  ut  intingat  extre-' 
mum  digiti  sui  in  aquamy  hoc  est  ut  saltem  per  spi» 
ritura  timoris  accipiamillaro  aquan)  compunctionis, 
quae  contagia  peccatorum  meorura  dUitat,  ut  lingua 
mea,  volnntas  utique  et  desiderium  animae  meae, 
quo  ad  te  aestuat  et  suspirat,  ex  hac  fiamma  et  ar- 
dore  terrenae  oecupationis,  in  qua  crocior,  aUquod 
rerrigerium  consolationis  tuae  accipial.  El  quia 
omnipotens  Deus  hujusmodi  hominem,  hominem, 
dico,  se  diUgentem  el  inYoeantem,  el  si  in  quibus- 
ten  attquando  labitury  nunquam  lameo,  peiire 
pititiir,  admcMielnr  verbis  iequentibus  el  docelur. 


593 


HOMlLliE  D0MINICALE8JESTIYALES. 


594 


ut  redeal  ad  se  intra  se,  diligenter  perpendens  et  A  sionem  impenetrabilem  ut  neque  Deus,  qui  semper 

promptus  est  ad  misericordiam,  in  i)enediclionibus 
dulcedinis  suse  ad  cor  hominis  descendere,  neque 
homo  per  sanctae  devotionis  affectum  vel  desiderium 
ad  Deum  possit  ascendere.  H«c  est  enim  nubesiiia» 
de  qua  dicit  propheta  :  Opposuisti  tibi  nubem,  ne 
iranseatad  te  oratio  {Thren,  iii,  44).  Sed  quia  dili- 
gentibus  Deum  omnia  cooperantur  in  bonum,  in 
oiniiibus  his  homo  justus  non  deflcit,  sed  proficit 
quia  ^[uanto  humilius  defectum  suum  cognoscit» 
tanto  magis  in  Deo  proflcere  incipit.  Ait  ergo  : 

Bo§o  ergo  te,  Pater^  ut  mitta$  eum  in  domumpatrii 
mei  {habeo  enim  quinque  fratres)  ut  testetur  t//is,  ne  et 
ipH  veniant  in  locum  hunc  tormentorum. 

Vater  hominis  spiritus  est  hominis ;  domus  patrii 


considerans  quid  illud  sit  quod  maxime  ei  gratiam 
divini  muneris,  gratiam  utique  intern»  dulcedinis 
impedierit.  Nam  sequitur  : 

Et  ait  iUi  Abraham :  Ft/t,  reeordare  quia  recepisti 
bona  in  vita  tua,  et  Lazarus  similiter  mala.  Ac  si 
dicat :  recordare,  obsecro,  quia  pro  innocentis  vitae 
tuae  merito,  pro  bono  actionis  studio,  quo  mihi  soli 
placere  debuisti,  bona  in  vita  tua  recepisti,  quia,  dum 
humanae  laudis  favoribus  plus  aequo  exhilaratus  et 
supra  te  elevatus,  minus  caute  exteriora  qusesisti, 
jure  bona  interiora  amisisti.  At  contra  Lazarus^ 
humilis  quilibet  poenitens,  peccata  sua  humiiiter 
recognoscens,  et  si  mala  fecit,  mala  in  vita  sua  re- 
cepit,  quia  pro  nuilis  suis  laboribus  aliquibus  hu 


manae  laudis  nec  laetatus  nec  delectatus  est  favo-  B  corpus  signlficat,  quod  spiritus  inhabitatet  vivificat. 


ribus. 

Nune  autem  hic  consolatur^  tu  vero  cruciaris. 
Cognoscit  enim  se  pauperem  et  egenum,'  ideoque  in 
suae  humilitatis  quiete  divinis  fovetur  consolationi- 
bus.  Tu  vero  ex  occasione  terrenae  occupationis, 
internae,  quae  ex  Deo  est,  consolationis  dulcedine 
privatus  in  temetipso  cruciaris,  Et  quare  ista  patia- 
lur,  ex  consequentibus  innuit,  cum  protinus  sub- 
jungit : 

Ei  in  his  omnibus  inter  nos  et  vos  chaos  magnum 
firmalum  est,  ut  hi  qui  volunt  hinc  transire  ad  vos,  non 
possint,  neque  inde  huc  transmeare,  Quae  sunt  haee 
omnia  ?  Omnia  quae  in  hoc  mundo  sunt,  aut  bona 
sunt,  aut  mala  sunt,  aut  prospera  sunt,  aut  adver- 
sa  sunt.  Dum  enim  homo  nimis  diligit  bona,  nimis 
odit  mala ;  nimis  diligit  prosperilatem,  nimis  refugit 
adversitatem ;  hcec  omnia  flrmant  chaos  552  ^^^ 
gnum,  Faciunt  enim  confusionem  magnam  inter 
Deum  et  hominem,  ne  aut  visitationis  illuminatio- 
nisque  supernae  claritas  desuper  resplendeat,  aut 
turbala  mens  per  sancti  desiderii  aflectum  sursum 
ad  Deum  ascendere  valeat. 

Nec  transeunter  animadvertenda  sunt  verba  baec. 
Per  eos  namque,  de  quibus  dicitur,  ut  hi  qui  volunt 
hinc  transire  ad  vos^  non  possint,  quantum  video, 
angelicos  spiritus,  angelicas  beatitudines,  inaestima- 
biles  illas,  quibus  fruuntur  angeli  in  coelis,  supernae 
clantatis  atque  suavitatis  delectationes  non  incon- 


In  qmnque  autem  fratribus  quinque  sensus  hominis 
inteHiglmus.  Et  est  quasi  dicat :  Indignus  sum,  Do* 
mine,  lllius  dulcedinis  et  553  gratise,  qua,  tu  Pater 
cancte,  qui  in  te  nunquam  deflcis,  tuum  Lazarum» 
quemlibet  tuorum  humilium,  per  te  reflcias.  Sed 
rogo  ut  mittas  eum  in  domum  patris  mei ;  rogo,  in- 
<iuam,  ut  propter  multiplicem  pietatis  tuae  misera- 
tionem  illa  humilitas  et  paenitentia,  quae  vere  poeni- 
tentem  hominem  decet,  mihi  donetur,  per  quam,  et' 
si  interioribus  sensibus  meis,  a  luce  tuae  clari- 
tatis  obtenebratis,  ex  abundantia  dulcedinis,  quae  in 
te  est,  consolari  nequeo,  saltem  ne  exterioribus 
sensibus  corporis  mei  ex  occasione  aut  terrenas 
prosperitatis,  aut  terrenae  adversitatis  aliquid,  quod 
tuae  majestatis  oculos  offendere  possit,  admiltam.' 
JSe  et  ipsi  veniant  in  locum  hunc  tormentorum,  hoc 
est,  ne  tormenta  illa  quae  ego  patior  intrinsecus  in 
anima,poslea  in  corpore  simul  et  anima  aeterniy 
deputatus  suppliciis  sustineam. 

Et  ait  iUi  Abraham :  Habent  Mogsen  et  prophetas; 
audiant  iUos.  Haec  verba  Abrahae  verba  sunt  Dei 
omnipotenlis,  loquentis  in  corde  hominis,  per  qua^ 
monet  hominem  et  instruit ,  qualiter  ad  amissam 
supern»  ddlcedinis  gratiam  redire  valeat,  et  quibus 
rebus  futura  quae  roetuit  tormenta  eflugere  debeat. 
In  Moyse  namque,  qui  legislator  erat,  accipitur  assi* 
dua  sacrae  Scripturae  meditatio;  in  prophetist  qui 
non  solum  praeterita,  sed  et  futura  nuntiant ,  acci- 


grue  intelligendas  esse  aestimo.  Quod  v»iro  addidit  j)  pitur  praedicatio.  Habent,  inquit,  Moysen  et  pro^ 


nequeinde  hmc  transmearef  per  hoc,  quantum  intelli- 
go,  sancta  hominis  desideria  et  aflectus  videtur 
significare.  Saepe  namque  flt  ut  per  sanctorum  mi- 
nisterium  angelorum  missa  de  coelis  supernae  dulce- 
dinis  gratia,  gratis  et  sine  labore  bominis,  ex  sola 
et  simplici  benignissimi  Conditoris  bonitate  homi- 
nem  praeveniat,  ita  videlicet  ut  etiam  nesciat,  dum 
accipit,  unde  sit  quod  accipit.  Saepe  eliam  fit  ut 
gratuitae  bonitatis  suae  manum  omnipoteiis  Deus 
reirahat,  et  non  nisi  suis  laboribus  ad  id  quod  desi- 
derat,  bomo  conscendere  valeat.  Sed  dum  omnia  haec, 
de  quibus  diximus,  prospera  scilicet  et  adversa,  ex 
misera  humanae  vitae  mutabilitate  ingeruntur,  nec 
respuuntur,  flrmant  inter  Deum  et  hominem  coofa- 
PAxaoL.  CLXXIV. 


phetas ;  audiant  iUos,  Ac  si  patenter  dicat :  Si  quae* 
ris  ad  interna,  quae  surgunt  ex  contemplatione, 
mentis  dulcedinis  gaudia  redire ,  si  vis  in  exlerio-- 
ribus  scnsibus  tuis  a  peccatis  et  vitiis  temetipsum 
custodire,  necesse  est  ut  intendas  lectioni ,  necesse 
est  ut  intendas  praedicationi.  Debes  audire  Moysen^ 
sacram  Scripturam  frequenter  legendo,  debes  an- 
dire  prephetasj  aliorum  hominum ,  sive  qui  sub  tft 
sunt ,  sive  qui  alibi  sunt ,  qui ,  etsi  non  praedica^ 
tione,  coelesti  tamen  sua  conversatione  et  futuram. 
perennis  vitae  gloriam,  et  futuram  aeternae  damna-. 
tionis  poensm  quasi  propbetapdo  insinuant,  vitanx^ 
imitando.  Saepe  etenim  fit  ilt ,  dum  is  qui  praees^ 
aliis  praQdicat,  in  ipsi^^juibus  pra^icat  suum  praei^ 


895  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  m 

dicatorem  inveniat.  Qui  enim  abjeciis  et  despectis  A  docentes  fructum  laborum  suorum  recipiant  beati- 


Yoluptatibus  saeculi  humiliter  propter  Deum  viyit^ 
Bon  injuste  propheta  Dei  dici  poterit.  In  eo  nam- 
t|U6  quod  mala  soUicite  declinat ,  ostendit  esse  tor- 
menta  gehennae,  quae  effugere  554  desiderat ;  in 
ee  autem  quod  bona  humiliter  faciat,  ostendit  esse 
^udia  patriae  coelestis ,  quae  adipisci  festinat.  Quia 
tero  interdum  nec  iectionis  instantia ,  nec  aliorum 
hofflinum,  in  quibus  sanctae  conversationis  studium 
conspicit,  constantia  occupatum  exterioribus  curis 
animum  ad  internam  suavitatem  emoUire  potest, 
Fccte  positus  in  tormentis  dives  subjunxit  et  ait : 

Non,  pater  Abraham,  Sed  si  quis  ex  mortuis  ierit 
ad  eoi ,  fKtnUentiam  agent,  Ac  si  dicat :  Non,  pater, 
non  juvat  me  ad  evadenda,  quae  misera  anima  mea 


tudinem  aeternorura  gaudiorum. 

Sed  quia  solus  Deus  est  qui  haec  in  nobis  operari 
debet  et  potest,  ipsius  impioremus  auxiUum,  ut 
qui  sua  nos  gratia  in  sanctis  suis  verbis  ista  docuit, 
ipsius  etiam  gratia  adjuvemur,  ut  exsequamur, 
quatenus  et  vos  pro  huroiU  subjectionis  vestrae 
devotione ,  et  nos  pro  gravi  occupationis  et  admi- 
nistrationis  nostrae  lalM)re,  ea  quae  sine  labore  sunt 
aetemae  beatitudinis  gaudia  consequarour.  Quod  ipse 
praestare  dignetur  Doroinus  noster  Jesus  Ghristus , 
qui  cum  Palre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per 
omnia  saecula  saecuiorum.  Amen. 

Verbis  hujus  sancti  Evangelii  pro  posse  nostro 
expositis,   Ubet  intueri  si  quam  congrueutiam  vel 


lua  gratia  destituta  in  se  palitur,  tormenta  vel  le-  B  aptitudinem  haec  prima  Domiuica  habere  possit  cum 


ctionis  studium  vel  aliorum  hominum  sanctae  con* 
versationis  exemplum.  Sed  si  miser  spiritus  meus , 
mortuui  in  semelipso,  per  tuae  misericordissimae  vi- 
sitationis  gratiam  aliquomodo  respiraret  ad  vitam , 
tunc  demum  digna  pocnitentia  et  ea  qux  tuse  in  me 
displicent  paternitati,  in  memelipso  possem  punire, 
et  ad  amissam  tuae  dulcedinis  gratiam  redire. 

Ait  autem  iUi :  Si  Moysen  et  prophetas  non  audiunt^ 
neque  si  quis  ex  mortuis  resurrexerit ,  credent,  Ac  si 
dicat :  Si  non  intendunt  lectioni ,  si  non  intendunt 
praedicationi ,  quod  est  vere  Moysen  et  prophetas 
audire,  neque,  si  quis  ex  mortuis  resurrexerit ,  cre- 
dent ;  quia  etsi  ad  tempus  et  horam  per  supernae 
dulcedinis  gratiam  a  Deo  visitantur,  et  a  morle 
animae  intrinsecus  vivificantur,  non  durat ,  ncque 
diu  valet  vivificatio  ista  sive  resurrectio,  nisi  adju- 
vetur  et  roboretur,  et  assiduitate  lectionis  et  instan- 
tia  pnedicationis. 

Haec  de  lectione  evangelica  adjuvante  et  donante 
gratia  Spiritus  sancti  utcunque  digessimus  ad  ad- 
monitionem  et  exhortationem  divituro  et  pauperura, 
qui  in  monasteriis  sunt,  praelatorum  videlicet  et 
subditorum ,  qui  in  spiritali  vita  placere  Deo  con- 
tendunt,  ut  hi  qui  in  subjectione  et  quiete  sunt, 
audientes  hanc ,  de  qua  diximus ,  mortera  divitis , 
et  expaventes  caveant,  ne  affectantes  sibi  onus 
praelationis  sua  voluntate  aut  desiderio  in  flamraam 
et  cruciatum  terrenarum  soilicitudinum ,  quae  eva- 


prima  iUa  die  creationis  raundi.  Vellemus  enim ,  si 
Deo  donante  possemus ,  his  septem  prirais  Domini- 
cis  septera  dierura  opera  per  significationem  aptare, 
et  quomodo  uniuscujusque  diei  opus  unicuique 
Evangerk)  in  raysterio  concordel  et  respondeat,  de- 
monstiare. 

Legimus  in  Genesi  quod  creata  sit  lux  dicente 
Doraino  :  Fiat  lux ,  et  facta  est  lux  (Gen.  i ,  3),  etc. 
Quantura  raihi  videtur,  potest  sirapUci  et  plano 
sensu  per  lucem  hanc  juslus  Lazarus  Ule  qui  por- 
tatus  est  ab  angelis  in  sinura  Abrahse  accipi ;  per 
tenebras  dives  ille  qui  induebatur  purpura  et  bysso 
et  epulabatur  quotidie  splendidc ,  qui  raortuus  se- 
pultus  est  in  inferno.  Divisit  enira  Deus  lucem  ac 
tenekras,  quando  rairabili  aequilatis  suae  judicio 
istura  in  sinum  Abrahse  consolandum  et  reraune* 
randura  angelorura  rainisterio  duci  voluit  qui  raala 
in  vita  sua  recepit;  illum  vero  qui  oranibus  bonis 
invita  sua  affluebat,  in  inferno  sepeliri,  in  tormentis 
cruciari ,  nec  per  guttara  aqme  refrigerari  permisit. 
Ibi  appellavit  lucem  diem ,  et  tenebras  556  ^octem^ 
quia  juxta  utriusque  raeritura  divisit  praeraiura ,  et 
huic  aeternae  retributionis  diera  ,  isti  vero  tenebras, 
id  est  aeternae  daranationis  intulit  noctera. 

lioc  simpUciter  in  divisione  lucis  ac  tenebrarum 
possumus  accipere.  Sed  quia  morali  sensu  Evange- 
lium ,  prout  potuimus,  transcurrimus ,  opere  pre- 
tium  est,  secundum  raysticura  sensum  Evangelii 


dere  non  possunt  qui  praesunt ,  perveniant.  Qui  D  primae  diei  opus  exponere ,  et  quod  nonnuUa  sit 


autem  ex  voluntate  et  electione  Dei,  vel  ettam 
( quod  nonnunquam  accidere  solet)  peccatis  et  pri- 
stinis  desideriis  suis ,  quiete  sua  non  contenti  me- 
ruerunt ,  quod  tantis  laboribus  exponuntur,  quod 
in  locum  regiminis  assumuntur,  555  audiant ,  in- 
tendant,  imitentur,  exsequantur  doctrinam  et  ad- 
monitionem  Abrahae  dicentis:  Habent  Moysen  et 
prophetas,  audiani  ittos.  Intendant,  inquam ,  le- 
ctioni ,  inslstant  praedicationi ,  secundum  Aposto- 
lum ,  qui  scribens  ad  Timotheum  inter  caetera  di- 
cit :  Dum  teniOy  intende  leetioni  et  exhortationi  do- 
ctrina  ( /  Tim,  iv,  13).  Si  enim  hoc  faciunt,  verc 
Moysen  et  prophetas  audiunt ,  sicque  fit  ut  secun- 
dum  tacram  Scripturam  et  recte^viventes  et  recte 


consonantia  diei  et  EvangeUi ,  tam  in  ista  quam  et 
in  aUis  sequeniibus  Dominicis,  quantum  Deus  do- 
naverit,  insinuare. 

Dixit  itaque  Deus :  Fiat  lux.  Et  faeta  est  lux. 
Et  ffidit  Deus  lucem^  quod  esset  bona ;  et  divisit 
lucem  ac  tenebras,  Appellavitque  lucem  diem  et  te- 
nebras  noctem.  Factumque  est  vespere  et  mane  dies 
unus.  Gum  cnim  dives  quisque,  quem  virtutum  di- 
vitiae  adornabant ,  quem  sacrarum  epulum  Scriptu- 
rarum  reficiebat ,  eraoritur  et  sepeUtur  in  infemo , 
emoritur,  dico,  Deo,  vivens  muudo  per  inanem 
mentis  extoUentiara  ;  sepelitur  quoque  in  inferno , 
dum  (enebrosa  et  lethali  conscieniia  cruciatur  et 
obrittbllatur,  necesse  est  ut  Deus  Dominus,  Deus 


597 


HOMILliE  DOMINICALES  iESTIVALES. 


S9S 


Creator  noster  lucem  fieri  prsecipiat ,  et ,  ut  quon-  A  mereturabeopr»n)iaetdienii€ternoruro  gaudiorum. 


dam  luccm  visibilem ,  sic  etiam  lucera  suam  invisi- 
bilem,  quae  cordis  tenebras  irradiet  et  collustret^ 
desnper  mittat ,  lucemque  ac  tenebras  dividat.  Lux 
ista ,  quam  dixit  Deiis  ut  fieret ,  bona  et  munda « 
ut  mibi  videtur,  est  voluntas,  per  quam ,  dum  pri- 
mum  cordi  immittitur,  homo  illuminatur,  et  ad  co- 
gnoscendum,  timendum  et  amandum  Deum  praepa- 
ratur.  Quandocunque  enim  per  divinx  aspirationis 
gratiam  allquod  bonse  voluntatis  initium  in  corde 
hominis  ottum  fuerit ,  magna  et  pracclara  dies'  bona 
hsec  Totuntas  coram  Domino  erit.  Quue  dies ,  bona » 
inquam ,  voluntas ,  et  boni  consensus  fieri  non  po- 
test ,  nisi  Deus  dicat ,  cujus  dicere  est  facere  ejus« 
Post  acceplam  bonam  voluntatem,  qiiid  aliud, 


sic  mala  et  injusta  voluntas  meretur  ab  eo  nocteni 
suppliciorum,  etiamsi  nunquam  subsequatur  actim 
peccatorum. 

Ne  autem  ,  quod  diximus ,  incredibilfe  videatur» 
scilicet  quod  bona  et  mala  voluntas  pro  operibus  co^ 
ram  Dominohabeatur»  audi  ipsumDoBiinum  InEvaft* 
gelio  558  ^^^^  afiirmare,  ubi  ait :  Qui  vtderit  mn* 
lierem  ad  concupiscendum  eam^  jam  mcBckatus  mI 
eam  in  corde  suo  (Matth.  v,  2S).  Certe  magnam  diem 
factam  audivimus  in  divite  isto,  qui  indmbatur  pur* 
pura  et  bysso,  etepulabatur  quotidUi  splenAide,  pur» 
pureum  habens  indumentum,  quia  moiliiealMmi  ca»» 
nis  studebat,  byssum,  quia  muBditia  corjk^ris  et  ani- 
mae  ei  placebat.  Sed  quia  non  diviisit  lucem  ac  tene*» 


frntres  mei ,  restat ,  nisi  ut  bonae  et  sincene  volun-  B  bras,  hoc  est,  sanctam  et  mundam  voluntatem  a  Ta« 


tatis  conscnsum  sic  Deo  in  seipso  conservet,  ut  ab 
omni  vanitate  et  inanitate  hujus  mundi  Deo  adjutore 
hunc  custodiat ,  pro  posse  suo  immaculatum  et  in- 
contaminatum  ?  Dante  Deo  et  faciente  hanc  lucem , 
id  est  bonam  voluntatem  ,  nobisque  omnera  pro  vi- 
rlbus  nostris  amoventibus  et  respuentibus  vanitatis 
circumstantiam ,  bene  dici  potest  557  ^^  nobis , 
et  facta  est  lux,  Dei  enim  dicere  est ,  ut  dixi,  ipsius 
facere.  Ipse  lucem  suam  facit  in  nobis  splendescere, 
ipse  nos  llluminat,  ipse  nec  bona  volentibus,  aut 
si  volentibus ,  sed  non  valentibus ,  et  velle  et  posse 
siihministrat.  Facta  hac  luce,  bene  sequitur  : 

Et  tidit  Deus  lucem^  quod  esset  bona,  et  divisit  /«- 
cem  ac  tenebras,  Illa  voluntas,  quae  munda  est,  q\m 


nitate  jactantiae  et  inanis  glortse  non  custodivit,  sed 
per  hsec,  prob  doior !  commaculavit,  Deus  qui  priiif 
appellaverat  lucem  diem,  id  est  qui  pro  magno  ba» 
buitbonam  voluntatem,  ipse  appellavit  tenebras  no^ 
ctem,  quia  injusta  desideria,  iniquus  humans  lau- 
(lis  appetitus,  quem  quaesivit,  quemamavit,  perver* 
S2e  etiam  cogitationes,  quod  totum  erant  tenebras 
versse  sunt  coram  Domino,  quia  non  cognovit,  iQ 
profundam  peccatoruni  noctem. 

Inter  haec  invocandus  est  summopere  Deas,  ut,  ai 
quando  diem  voluntalis  bonae  creat  in  nobis,  ipse 
quoque  hanc  in  nobis  custodiat,  faciens  ut  talis  sil 
voluntas  nostra,  ut  semper  diem  et  nunquam  appel*- 
let  eam  tenebras.  Quod  et  ipsum  cum  iliis  agere  pa« 


non  aliqua  vanitate  corrumpitur  et  maculatur,  Deo  ^  ratus  est,  qui  more  Lazari  bumiiiantur,  qui  egesla- 


ptacita  est.  Hanc  videt,  quod  bona  sit,  et  quia  bona 
est,  approbat  eam  et  diligit.  In  hac  amabili  Dei  om- 
nipotentisvisione,  fitlucis  ac  tenebrarum  divisio, 
Quid  sunt  tenebrae  nisi  mala  desideria,  illicitse  et 
confusie  voliiptates,  noxiae  et  turpes  cogitaliones? 
Et  bene  ista  tenebrce  nominantur,  quia  per  ista  cor 
obtenebratur,  si  non  respuanlur,  si  cum  amore  sus- 
cipiantur.  Unde  magnopcre  laborandum  nobisest 
ut  Deus  in  nobis  dignetur  dividcre  lucem  ac  tene- 
bras,  ne  maloe  et  illicitx  concupiscentiae,  inordina- 
tae  cogitationes  sic  quodammodo  ingruant  et  praeva- 
leant,  ut  lux  qua;  resplenduit  in  nobis,  in  noctem 
peccatorum  tenebrescereincipiat,  quia  per  hanc  di- 


tem  et  mendicitatem  suam  veraciter  intnentur,  qul 
quidem  laudabihter  vivunt,  sed  laudari  non  appe» 
tunt,  qui  in  magna  cordis  quiete  positi,  quieto  Dee 
perfrui  pleruraque  in  hac  vita  merentur.  Isti  itaque 
de  veri  luminis  die,  quem  acceperunt,  gaudeant,  et 
Deo  gratias  'agant.  In  quibus  vero  per  peccati  ia*' 
psum  verus  dies  fecit  occasum,  recurrant  ad  se,  et 
recognoscant  quid  in  se,  quid  in  proximo  delique* 
rint,  et  pro  hoc  dignae  poenitentiae  et  satisfactionis 
munus  Deo  oflcrant.  Ilinc  admonet  Joannes  in  Le- 
ctione  hodierna,  ut  acf  lucem  veniamus,  nos  ipsos 
recognoscamus,  lucem  charitalis  teneamus,  dicf^ns : 
Qui  non  diligit  fratremsuum,  quem  videt^  Deum^  quem 


visionem  bonam  et  plenam  magnae  diei  innobisha-  d  non  videt^  qnomodopotest  diligere?  (/  Joan.  iv,  20.) 


bebimus  lucem.  Quod  autem  tota  salutis  aut  perdi- 
tionis  summa  consistat  et  pendeat  in  voluntate  ho- 
minis,  quantum  mihi  videtur,  verbis  scquentibus 
edocemnr : 

Appellavitque  ,  inquit ,  lucem  dxem  et  tenebras  «o- 
ctem.  Ubi  enim  divinae  inspirationi  non  aliqua  va- 
nitate  mistus,  sed  integer  bonae  voluntatis  consen- 
sus  interius  cooperatur,  etiamsi  exterius  bonorum 
operum  desit  effcctus,  nequaquam  aelernae  retribu- 
tionis  auferetur,  imo  afleretur  et  donabilur  fructus, 
quia  ipse  Deus  noster  appellat  lucem  diem,  ipse  ma- 
gni  scit  pensare  et  remunerare  solam  bonae  actionis 
voluntatem.  Qui  sicut  appellat  lucem  diem,  sic  etiam 
a  pellat  tenebraa  noctem,  quSa  sicuttKmtvohuitas 


Qui  ergo  seipsum  perfecte  cognoverit,  et  dilectio- 
nis  quam  proximo  debet  non  obliviscitur,  in  iliosine 
dubio  fit  vespere  et  mane  dies  unus,  Qnid  per  vespe* 
ram  nisi  cognitio  sui  accipienda  est?  Ex  vera  cogni- 
tione  sui  transitur  de  vespere  in  mane,  Quid  eft 
mane  nisi  dulcis  et  amabilis  cognitio  Dei  ?  559  Haec 
utraque  cognitio,  id  est  vespere  nostrum  et  mane 
Dei,  faciunt  in  nobis  diem  unum,  Quid  per  diem 
unum  [intelligitur]  nisi  verus  Deus,  Doroinus  noster 
Jesus  Christus,  qui,  remotis  cordium  tenebris,  ple- 
num  et  perfectum  diem  amoris  sui  creat  et  perficit 
in  electis  suis?  Ut  autem  dies  isla  super  nos  veniat, 
ut  hix  talis  nos  Deo  praecipL&nle  illuminet,  id  est, 
ut  talis  voluntas  adsit  quae  Itix  voeari  possit,  peti* 


S99  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  |ADMONTENSIS  400 

miis  in  oratione  hodierna  auxilium  gratise  ejus,  ut  A  tibi  {Psal.  xl,  5).  In  factis  meis,  in  peccatis  meis. 


in  exsequendismandatisejus,  et  voluntate  et  actione 
illi  placeamus.  Quid  est  enim  Yoluntas,  nisi  lux? 
Quid  est  actio,  nisi  dies  ?  Igitur  quia  praepediente 
dtabolo  et  mundo,  et  propria  carnis  infirmitate,  seu 
malonim  hominum  pravitate,  plenam  et  stabilem 
kicem  habere  nequeunt  electi,  necessarium  Talde 
est,  ut  du»  istae  personae,  dives  yidelicet  et  pauper, 
qHod  est  omnis  homo,  ad  Deum  clamet,  se  et  sua 
omnia  Deo  commendet.  Dicant  etorent  diyites,  non 
dese,  sed  deDomino  praesnmentes  :  Deus^  in  te  tspe- 
rmitium  fortitudo^  adesto  propitiut  invocationibus  no- 
«m,  ut  si  unquam  divites  in  virtutibus  et  fortes  in 
operibus  nostris  fuimus,  tuhas  divitias  tua  virtute  et 
fortitudine  in  nobis  custodias.  Dicant  et  orent  pau- 


non  alium,  sed  meipsum,  oDomine,  coram  te  accuso, 
meipsum  peccatorem  recognosco.  Ideo  dico  tiJii : 
Mi$erere  mei,  $ana  animam  meamj  quia  peccavi  tibi. 
Beatus,  qui  intelligit  superegenum  et  pauperem,  in 
die  mala  liberabiteum  Dominus  {Psal.  xl,  2).  Sicut 
beatus  est,  qui  dicit,  Sana  animamlmeam^  quia  pec- 
eavi  tibi ,  sic  non  minoris  l)eatitudinis  est,  ^t  intel- 
Ugit  super  egenum  et  pauperem,  qui  pauperiem  et  ege- 
statem  suam  fideliter  intuetur,  sciens  et  considerans 
quia  totum  quod  boni  habet,  Christus  est ,  totum 
quod  habet,  Ghristi  est.  lUe  enim  dives  est  qui  su- 
perbus  est,  qui  de  castitate  et  innocentia  sua  gloria- 
tur,  qui  de  conversatione  sua  sibi  blinditur  ctextol- 
litur.  Et  qui  hoc  fecerit,  m  die  mala,  in  die  mortis. 


peres,  humiles  quique  et  despecti :  Et  quia  sine  te  ^  in  diejudicii  non  liberabitur ;  qui  vero  intelligit  se 


nUtil  potest  mortalis  in/irmitaSy  }pr€esta  auxilium  gra- 
tUB  twB  infirmitati  nosti^,  ui  in  exsequendis  manda- 
Us  tuis,  et  voluntate^  id  est  luce  et  actione,  plena  sci- 
licet  die,  quam  [coc/.  quem]  in  nobis  facias,  tibipla- 
oeamus. 

Respicit  ad  huBC  sensum,  ut  mihi  videtur,  ho- 
diema  missae  eiicellentia,  ubi  homo  illuminatus  ca- 
nit  prae  exsultatione,  canit  in  spe,  ut  quandoque  ma- 
gnum  aliquid  accipiat  in  re,  dicens :  Domine^  in  tua 
misericordia  speraviy  exsultabit  eor  meum  in  salutari 
Itto,  cantabo  DominOi  qui  bona  tribuit  mihi  {PsaL  xii, 
6).  0  Domine,  inquit,  quia  per  tuam  misericordiam 
aliquantulum  iliuminatus  sum,  ideo  in  tua  miseri- 
cordia  speravi,  ideo  magnam  mihi  praesumendi  de 


pauperem  et  egenum,  et  tanquam  egenus  et  pauper 
ante  januam  Dei  quotidie  mendicat  et  pulsat,  hunc  m 
diemala  liberabit  Dominus,  quia  ipso  suscipiente, 
isto  juvante  et  ducente,  liberabitur  a  peccatis,  libe- 
rabitur  a  timore  mortis,  judicii  et  poenarum. 

561  Ganit  post  haec  anima  beata,  cujus  solius  dia- 
boli  insidiae  cavendae  sunt,  dicens  Domino  Deo :  Do- 
mine  Deus  meuSy  in  te  speravi^  salvum  me  (ac  ex  om- 
nibus  persequentibus  me,  et  libera  me  {Psal,  vii,  2). 
Quod  dicit  per  pluralem  numerum  :  Salvum  me  fac 
ex  omnibus  persequentibus  me,  significat  prospera  ct 
adversa,  per  quae  duo  dives  et  pauper  tentantur  et 
probantur.  Hinc  est  vox  illa  Abrahae  dicentis  ad  di- 
vitem  :  Ft/t,  recordare  quia  recepisti  bonc  in  vita 


tefiduciampraestitisti,  speransmequandoqueillo  vem-  G  tua,  et  Lazarus  similiter  mala.  Et  in  his  omnibus  m- 


turum  ubi  lux  mea  ad  plenum  diem  perveniat.  Sed 
interim  de  medio  fiat  (34),  exsultabit  cor  meum  in 
salutari  tuo,  quod  luce  sua,  id  est  voluntate  bona, 
bono  consensu  replevit  et  possedit,  cor  meum,  licet 
non  plene,  sed  ex  parte. 

Etbene  dico,  expaite,  quia,  qui  hanc  lucem  ex 
parte  cognovi,  a  bona  voluntale  5G0  ^^  perfectio- 
nem  bonorum  operum  tendere  et  pervenire  cupio 
et  satago.  Sed  nulla  hic  esse  vel  durare  potest  per- 
fectio.  Quare  ?  Quia  videmus  nunc  per  speculum  in 
csgnimate  ;  ex  parte  cognoscimus,  et  ex  parte  prophe- 
tamus ;  cum  autem  venerit,  quod  perfectum  est^  eva^ 
cuabitur^  quodexparte  est{I  Cor.  xiii,  42),  et  tunc 
CMUtabo  DominOy  qui  bona  tribuit  mihi.  Quid  est  can- 
tabo?  Ibi  esse,  ubi  noii  plangam,  aut  orem,  sed  ubi  lau-  ^ 
dem  te,  sciens  quod  nihil  mihi  ex  me,  sed  omnia  l)ona 
ex  te.  Sed  interim  modo,  quoniam  in  diebus  malorum 
sumus,  ubi  invisibiles  inimici  nostri  saeviunt  in  nos, 
ubi  interdum  lucem,  nunc  post  lucem  succedunttene- 
brae,  post  Introitum  spei  et  laetitiae  cordis  sequitur  in 
Yersu  oratio  animae  adhuc  in  mundo  gementis  etdicen- 
tis :  Usquequo^  Domine,  obliviscerismein  /inemfusque' 
quo  avertis  fadem  tuam a  me ?  {Psal.  xii,  i.)  Hinc  in 
Graduali  suspirans  iterum  anima  laborans  et  pericli- 
tans  inter  magnas  tentationum  turbas,  sed  tamen  mul- 
tum  de  Dei  misericordia  sperans  dicit :  Ego  dixi :  Do- 
mine,  miserere  mei,  sana  animam  meam,  quia  peccavi 


ter  nos  et  vos  chaos  magnum  firmatum  est.  Haec  duo, 
quod  prospera  quaerere,  quod  adversa  declinare 
concupiscimus,  faciunt  inter  nos  et  Deum  chaos,  id 
est  confusionem  magnam,  ne  lux  cordis,  quod  est 
Deus,  videatur,  sed  magis  teuebrae  pro  luce  amen- 
tur  et  suscipiantur.  Quicunque  in  prosperis  supra 
modum  non  extoliitur,  quicuiique  in  adversis  suis 
nimium  dejicitur,  hic  bona  et  mala  in  vita  sua  non 
recipit,  quia  universa  et  prospera  et  adversa  aequo 
animo  contemnit.  Et  iste  orare  et  invocare  Deum 
del)et,  ut  eodem  opituiante  sic  per  prospera  et  ad- 
versa  hujus  saeculi  transeat,  ut  ad  eum  perveniat, 
diccns  :  Intende  voci  orationis  mecs,  rex  meus,  et 
Deus  meus,  quoniam  ad  te  orabo,  Domine. 

Igitur  quia  inter  noctem  et  diem  sumus,  et  dies 
ac  noctes  allerno  affectu  unusqiiisquc  nostrum  co- 
gitur  pati,  ac  modo  sentientes  et  habentes  diem» 
dicto  citius  declinamus  in  noctem,  donec  omnis  nox 
transeat,  et  unus  dies,  qui  vesperam  nou  habet» 
adveniat;  ille,  qui  has  vicissitudines  ita  sustinet, 
quod  nun  movetur,  non  lassescit,  isle  finita  missa 
cum  communicaverit,  id  est  562  ^^^  ^^  corpus 
Ghristi  transierit,  laeto  corde,  laeto  corpore  in  fine 
vitae  suae  cantabit :  Narrabo  omnia  mirabilia  (lea,  /(e- 
tabor  et  exsuUabo  in  te,  psallam  nomini  tuo^  Altis^ 
sime  {Psal,  ix,  3).  Gernens  enim  invisibiie  illud 
praemium,  quo  perventurus  est,  incipit  in  laetitU' 


(34)  Ita  cod.  Idem  est,  ac  si  dicat :  Interim,  dum  de  medio  fiat,  id  est  dum  viU  ista  finiatur. 


*M  BOMlLIiE  DOMINICALES  ifiSTlVALES.  '  ^  401 

cordis  sui  enarrare  omnia  mirabilia  Dei,  incipit  re-  A  inier  homines  ita  conversari  polnit,  quod  nunquam 


memorari  et  confiieri  de  profundo  cordis  sui  omnia 
peccata  sua.  Incipit  enarrare  mirabiiia  Dei,  consi- 
derans  quod  haec  mirabilia  ejus  sint,  ubicunqye  et  a 
quocunque  peccato  se  custodivit.  Enarral  mirabilia 
Dei,  quod  tandiu  distulit  et  exspectavit  peccantem,  ut 
non  puniret,  sed  coronaret  pocnitentem  et  emendan- 
tem.  Tunc  de  visibilibus  ad  invisibilia  transitum  fa- 
ciens  ait :  Lcetabor  et  exsuUabo  tn  (e,  psallam  nomini 
tuo ,  Altissime^  Duo  posuit ,  la^tabor  et  exsultabo 
propter  duplex  corporis  et  animae  gaudium. 

Lwtabor  ergo,  inquit,  et  exsultabo  :  lcetabor  cor« 
pore,  exsultabo  spirilu,  el  hoc  ex  te,  non  ex  me, 
p$aUam  nomini  tuo  quia  quandiu  hic  ero,  psailere 
hal)eo  canii  meae,  infirmae  menti  meae.  Gum  autem 


cogitatione,  verbo  vel  opere  aliquid  admisit,nisi  quod 
virile  et  virtuosum  fuit.  Hunc  autem  vinim  homi- 
nem  Ghristum  Jesum  David  564  quoque  in  psalmo 
denotat,  et  praeter  istum  solum  omnes  homines  peo- 
catorum  contagione  involutos  denuntiat  :  Omne$ 
inquit,  dedinaverunt  stmu/,  inutiles  facti  sunt^  non 
est  qui  faciat  bonum ,  non  est  usque  ad  unum  (PsaL 
XIII,  3).  Ecce  unus  iste  saepe  jam  dictus,  et  semper 
diceudus,  et  nominandus  est  Dominus  noster  Jesus 
Christus,  qui  pro  sua  singulari  innocentia  unius 
nomine  saepe  significatur  in  sacra  Scriptura. 

Sed  quod  verus  homo  absque  humanae  contagio- 
nis  culpa  in  hoc  mundo  vivere  potuit,  non  ex  hn- 
mana  natura  sua  habuit,  sed  ex  hoc,  quod  Deus 


pervenero  ad  le,  tibi  soli  psallam,  altissimo  et  glo-  B  fuit,  unus  in  sancta  Trinitate,  quam  per  tria  no- 


rioso  nomini  tuo  psallam,  quia  hic  gemitus,  hic  plo- 
ratio,  ibi  sine  fine  exsuitatio.  Fratres  mei,  gema- 
mus  et  oremus  nunc,  ploremus  hic  et  humiliemur, 
ut  ad  abundantissimum  et  inenarrabile  illud  gaudium 
perveniamus,  quod  nunquam  verbis  effari,  quod 
nunquam  aestimari  potest,  et  tamen  acquiri  potest. 
Ad  quod  nos  perducat,  qui  vivit  et  gloriatur  cum 
Deo  Patreper  immortalia  saecula  saeculorum.  Amen. 
563  HOMILIA  LX. 

KI«D01IINICAM   1   POST  PENTECOSTEN  SECUNDl. 

Fuit  vir  unus  de  Ramathaimsophim  de  monte 
Ephraimy  etc.  (/  Reg,  i). 

Yerbum  Dei,  unigenitus  Dei ,  Dominus  noster 
Jesus  Christus,  cum  Judaeis  dicat :  Scrutamini  Scri- 
pturas ,  et  ipsa  sunt  quce  testimonium  perhibent  de 
me  (Joan.  v,  39),  magnum  veritatis  firmamentum 
videtur  esse,  si  quis  sacram  Scripturam  sic  inter- 
pretari  valeat,  ut  mysterium  ejus,  ipsum  Dominum, 
qui  eam  instituit,  respiciat.  Necessario  quidem 
moralis  in  sacra  Scriptura  sensus  requiritur,  ut 
▼idelicet  infirmi  quique  in  exemplo  habeant,  quo- 
modo  vitam  suam  et  mores  corrigere  et  componere 
debeant.  Sed  quia  ipsa  Veritas  dicit  quod  omnes 
Scripturae  testimonium  de  se  perhibeant,  majus 
est,  ut  diximus,  veritatis  stabiliraentum,  ut,  de  quo 
loquuntur,  ad  ipsum  etiam  mystice  referantur.  Unde 
et  nos  eum  hic  in  capite  iibri  notatum  esse  creden- 
tes,  hanc  litteram  in  prima  libri  Regum  historia, 
quantum  ipso  largiente  possumus,  ad  ipsum,  qui  d 
est  caput  nostrum,  referre  et  iaterpretari  tentamus. 
Sic  enim  in  principio  iibri  Regum  legitur  : 

Fuit  vir  unus  de  Ramathaimsophim  ,  de  monte 
Ephraim ,  et  nomen  ejus  Eleana  ,  fUius  Jeroboam 
[Vulg.  Jeroham],  fiUi  EUu ,  /S/it  Thau  [Vulg. 
Thohu]j  fiUi  Suph^  Ephrathceus,  Unius  viri  hujus 
nomine  Mediator  Dei  et  hominum,  homo  Ghristus 
Jesus  potest  significari,  quia  praeter  ipsum  solum 
nunquam  homo  super  terram  viri  nomine  in  veri- 
tate  potuit  vel  poterit  appellari,  cum  omnes  ho- 
mines  sicut  in  iniquitatibus  concepti  et  geniti,  non- 
nunquam  per  peccati  pollutionem  r^ddantur  effe- 
minati.  Ipse  autem  Dominus  noster  Jesus  Gliristus 
jure  vir  unus  dici  debuit,  quia  solus  in  hoc  mundo 


mina  haec  Ramatha^  Sophim^  Ephraim  credimus 
significari  posse.  Ramatha  namque  excelsum  di- 
citur,  per  quod  nomen  Spiritus  sanctns  non  incon- 
venienter  accipitur.  Sophim  autem  specuUi  sonat, 
per  quod  ipse  Dei  Filius,  de  quo  loquimur,  fignrari 
poterit,  qui  per  assumptioncm  humanitatis  in  Deam 
visibilem  se  hominibus  exhibuit.  Ephraim  vero  fnc- 
gifer  interpretatur,  per  quem  Deus  Pater  valet  de- 
signari,  a  quo  effectum  suscipit  quidquid  illud  est, 
quod  unquam  bonum  fructum  attulerit.  Non  ef^o 
Domino  iiostro  Jesu  Ghristo  humana  natura  conta- 
lit,  quod  vita  ejus  et  conversatio  vitae  et  conversa- 
tioni  omnium]  sanctorum  ab  initio  usqne  in  ftnen 
saeculi  dissimilis  fuit,  sed  ex  hoc  habuit  quod  Deu 
erat  et  homo,  et  tota  sancta  Trinitas  oTperabatiir 
cum  ilio  et  in  illo,  cum  qna  et  in  qua  Deus  unus 
est  sine  fine  et  initio. 

Et  nomen  ejusy  inquit,  EU:ana.  Elcana  Dei  posiec- 
sio  interpretatur,  per  quem  hic  ipse  homo  Ghristns 
Jesus  figuratur.  Non  necesse  habemus  multum  de 
hoc  instrui,  quomodo  ipse  vocetur  Dei  possessio 
quia  scimus  565  4^^^  omnis  plenitudo  divinitatis 
corporaliter  habitaret  in  illo.  Et  merito  sancta  divi- 
nitas,  cujus  oculi  mundi  sunt»  ne  iniquitatem  vi- 
deant,  illum  talem  hominem  in  propriam  et  specia- 
lem  sibi  possessionem  vindicaverat,  in  cujus  cogi- 
tationibus,  verbis  et  operibus  nunquam  aliquid  iR- 
venit,  quod  displicere  ei  potuerit. 

FiUi  Jeroboam,  fiUi  EUu,  fiUi  Thohu,  fUn  Suph^ 
Ephrathceus,  Interpretationes  horum  nominum  di- 
camus,  et  summatim,  quod  nobis  in  his  videtur, 
perstringamus.  Jeroboam  misericors,  Eliu  Deus  iste 
interpretatur.Thohu  signum\e\  subter^Suph  specuUt^ 
Ephrathaeus  fructifer  dicitur.  Breviter  enim  ei  sim- 
pliciter  de  his  dicei^e  possumus ;  quia  opus  gratui- 
tae  misericordiae  fuerit,  quod  ille,  qui  Deus  erat  so- 
per  nos,  subter,  id  est  homo  esse  voluit  propter  nos, 
et  qui  imago  et  splendor  est  substantiae  Dei,  conspi- 
ciendum  se  hommibus  praebuit ;  quod  hoc  nomen 
Suph,  quia  specula  dicitur,  significat,  et  tunc  Ephror 
thceus,  quod  interprelatur  fructtficans  ,  factus  est 
dum  praedicando  et  miracula  faciendo  corda  homi- 
num  ad  se  convertit. 


m 


TEN.  GODEFfilDI  ATOiTIB  ADMONTOillS. 


m 


Et  habuit  duas  uxorest  nomeu  uni  Anna  et  nomen  X  6uae  homines  a  capCiviUte  dial^oli  redire  non  pote- 


tecundcB  Phenenna.  Duos  uxores  Domini  nostri  Jesu 

Cbristi  fuerunt  du^e  in  eo  naturae,  divina  scilicet  et 

humana,  quas  etiam  duarum  muliernm  barum  si- 

gnificant  nomina.  Anna  enim  graiia  interpretalur, 

Pbeneiina  vero  conversio  dicitur.  In  Annx  nomine 

Jiumanam    naturam   Ghristi   possumus   accipere. 

Mam  ipsa  vere  plena  fuit  gratiae,  in  qua  Deo  ita 

.  complacuit,  quod  per  eam  omiii  humaao  generi, 

.  quod  illum  ad  iracundiam  provocaverat,  ropropi- 

liare  voiuii,  £t  non  sine  cerla  mysterii  causa  ita  si- 

gnanter  dicilur :  nomen  uni  jLnna.  Una,  id  est  sin- 

.  I^laris  et  incomparabilis  in  Unigenito  Dei  bumana 

.  fuit  natura,  quia  ipse  solus  conceplus  est  de  Spiritu 

.  saacto,  et  natus  ex  Maria  virgine  sine  viriii  semine. 


rant,  quin  sub  peccati  jugo  colia  depressa  baberent, 
et  omnes  tam  justi  quam  injusti  ad  infemum  567 
descenderent ,  donec  chirographum  decreti,  quod 
adversum  nos  erat,  de  medio  tuiit,  et  cruci  illud 
affixit. 

Et  ascendit  vir  ille  de  civitate  iua  statutisdiebus. 
Tir  ille  est  Unigenitus  Dei,  qui  antequam  vir,  id  est 
homo  nobis  factus  esset  in  tempore,  vir  fuit  in 
a^ernitate,  in  divinitatis  dispositione,  quia  omnia 
tempora  praecedit  divina  seternitas,  nec  Deo  praeter- 
itum,  futurumve  aliquid  creditur,  sed  orania  prae- 
(lentia  ei  dicuntur,  quia  xtcrnitaLe  sua  cuncta  com- 
plectitur.  Si  euira  Apostolus  de  nobis  dicit :  Elegit 
nosinipso  ante  constitutionem  mundi  (Ephes.  i,  4), 


A  saeculo  non  est  auditum,  ui  aliqua  mulier  sine  vi-  B  quanto  magis  iu  acternitate  ipse  homo  fuit,  in  quo 
rili  attactu  conciperet  vel  pareret.  Unde  et  Scriptura     nos  Deus  elegit  ? 


ttumanam  in  Christo  naturam  designans  recte  di- 
cit :  nomen  sim  Anna. 

Per  Pbeaennam  divina  in  Chrihto  natura  valet  in- 
telligi,  cui  hene  convenit  SOB  hujus  nominis  in- 
terprelatio.  Nam  Phenenna^  sicut  diximus,  dicilur 
cofiMfMo.  Est  nimirum  divinae  naturae  operatio, 
^uisquis  dle  malo  ad  honum,  et  ad  veram  beatitudi- 
Aem  ab  iafeEcitatis  co$werti  poterit  periculo.  Recte 
ergo  per  iliam,  quae  conversio  dicitur.  Diviua  natura 
exprimitiir,  quia  per  summae  Divinitatis  potentiam 
eeaverUtiur  ooine,  quod  beatae  conversionis  donum 
exseqaityr. 

Notafidiim  «ntem  qiiod  ait,  nomen  secundw  Phe- 
nefwe.  Verhnm  hoc  tecundai  eamdem  habet  signifi-  * 
catiOBeoi,  sicut  diceretur,  prosperm.  Nam  res  secun- 
das  ila  significamus  sicut  et  prosperas.  Si  enim  se- 
€Mnd(B  pro  significatioaeposterioris  hic  poneretur, 
recte  in  ^ascedentibus  nomen  primceAuM  dicere- 
tiur.  Nuac  atttem  dicitor,  uomeu  uni  Auna^  et  nomen 
secuttda  Phenenna^  ut  iade  detur  intelligi,  quod  hoc 
in  loco  verbujB  hoc  secundm  pro  aignificatione  pro- 
sperae,  aon  posterieris,  debeat  accipi.  Proprie  mu- 
lieri  huic,  per  quam  divina  aatura  expriaiitur,  ver- 
hum  prosperitatis  appoaitur.  Nam  quidquid  humana 
ia  Christo  aatura  pateretur,  diviaa  tamen  in  eo  aa- 
tura  ia  suauaa  prosperitatis  traaquiilitate  persiste- 
bat,  nullam  unquam  adversitatis  vel  perturbationis 


Ascenditque  vir  ille  de  civitate  sua  statutis  diebus. 
Civitas  Dei  est  angelica  et  humana  creatura,  cinii 
quibus  cceleslem  Jerusalem  civitatera  suam  con- 
strucre  disposuit  aule  tempora  sxcularia.  Vir  HU\ 
id  est  Unigenitus  Dei,  de  civitate  sua  statutis  diebus 
ascenditf  dum  in  illo  statu  xtcrnae  bealitudinis  san- 
clos  angelos,  qui  per  dies  figurari  possunt,  confir- 
mavit,  quandoque  et  illuc  bominera  collecturus,  ut 
perfecta  esset  civitas  ejus.  Nemo  autera  miretur, 
quod  per  dies  angelos  designatos  esse  dicimus,  cura 
in  creatione  eorura  dixerit  Deus :  Fiat  lux.  Lux  enim 
et  dies  dicunUxr  quia  luci  el  diei  aetemae  participan- 

,  tur.  Sed  cur  ascendU  vir  ille  de  civitale  sua  statulis 

'  dUbus? 

Ut  adorgret  et  sacrificaret  Domino  exercituum  in 
Sile.  Idcirco  enim  firmitatem  aeternae  perseverantlas 
sancti  aageli  acceperunt,  ut  iaudi  et  visioni  Creato- 
ris  sui,  ad  quam  creati  fuerant,  perpetuo  inhaere- 
rentf  quod  est  adorare :  et  in  defensione  essent  hu- 
mani  generis,etin  ministerium  milterentur  propter 
eos,  qui  hsereditatem  capiunt  salutis,  quod  est  sa- 
crificare.  Hoc  adorare  et  sacrificare  factum  est  m 
St7o,  quod  interpretatur  avulsiOf  id  est,  in  ilia  avul- 
sione ,  ubi  divisit  Deus  lucem  ac  tenebras ,  et 
appellavit  lucem  diem  et  tenebras  noctem,  ubi  vi- 
delicet  electos  angelos,  qui  per  lucem  designantur, 
ab  aposlatis  angclis,  qui  per  lenebras  figurantur. 


molestiam  ia  se,  quae  sihi.ipsi  gaudium  est,  perpeti  p  segregavit,  etquodaramodo  avulsit,  568  ctdiabo- 


veladautterevaiebat.  Sequitur; 

Fueruntque  Phenennce  filii  ^  Annce  autem  non 
erant  liberi.  Qui  eraat  hi  filii^  qui  fuerunt  Phenen- 
lup,  id  est  diviaae  aaturae  Christi,  nisi  spkritus  ange- 
iici,  quos  ia  heatissima  contemplatione  vultus  sui 
a  tempore  creatioais  suae  patemi  amoris  fovebat 
duloediae?  Auuce  autem  nou  erunt  liberi.  Notandum 
qiHMlihi  filii  describuntur ;  hic  autem  habentur  li- 
beri,  qui  a  lihertate  dicuntur.  Divinae  naturae  Christi 
ruerant  /i/n,  quia  ei  filiali  amore  adberebant  angeli ; 
•ed  humaaae  aaturae  Uberi  aou  eraat,  quia  per  raor- 
tem  suam  aondum  homiaes  ad  veram  libeitatem 
perduxerat.  Quamvis  enim  FiUus  Dei  humanam  na- 
turam  assumpserit,  cunctis  tamea  diebus  carui» 


lum  quidera  cuni  suis  sequacibus,  qui  ei  per  super- 
biara  contradixerunt ,  in  infemum  perpetualiter 
daranavit ,  et  eos  qni  in  humilitate  et  obedicntia 
cura  Deo  perstiterunt,  perpetuo  secum  regnaturas 
confirmavit. 

£t  recte  Unigenito  Dei  ascrihitur  qnod  ipse  ad- 
oraret  et  sacrificaret  Domino  exercituum,  id  est  Deo 
Patri  suo,  et  sibi  ipsi  in  divinitate  sua,  quia  omnis 
sanctorum  angelorum  adoratio,  id  est  in  laude  Dei 
perseverantia,  et  devotio  et  sacrificium  eorum,  vi- 
delicet  in  humano  genere  administratio,  Filii  Dei 
in  eis  est  operatio.  Nam  si  in  hoc  raundo  horao, 
qui  adbxrct  Doraino,  unus  cura  eo  spiritus  efiicitur, 
quanto  magis  ipse  in  sanctis  angelis,  et  ipsi  in  eQ 


^^  HOHIUiE  DOMINICALES  i£STlTALE5.  i06 

unam  sun.,  et  quod  ilU  faciunt,  ipse  facere  non  im-  A  deroplio  perflceretur  humana.  Sed  quomodo  hanc 


merito  dicitur  ?  Sequitur 

Erant  autem  ibi  duo  plii  Heti,  Ophni  et  Phineei, 
sacerdote*  Domini,  Heli  Deu$  meus  interpretatur,  per 
quem  ille  designari  valet,  cujus  uomen  est  veracitcr 
eC  substantialiter,  quod  iste  babet  figuraliter.  Duo 
fiUi  Heli,  id  est  Dei  omnipotentis,  suut  angelus  et 
homo,  quos  etiam  duorum  nominum  filiorum  Heli 
exprimit  iuterpreuiio.  Opbni  discalceatus  interpre- 
latur ;  Phinees  vero  parcens  ori  dicitur.  Per  Ophni 
satis  congrue,  ul  arbitror,  angeli  designantur,  qui 
▼ere  sunt  discaiceati,  quia  iia  cognoscuntur  esse 
creali,  quod  nullo  mortalitatis  impedimento  gravan- 
lur.  Per  Phinees  humana  creatura  non  injuste  po- 
lest  ligurari,  qua  ex  parte  electorum  ita  parcens  est 


partem  dedit  tristis  f  Non  ita  praecipitanda  est  meotis 
sententia,  ut  credamus  posse  divinitati  aliquam  ac- 
cederetristitiam,  quas  sibi  gaudium  aeternum  esS. 
Sed  baec  tristiiia  ipsa  fuit  miseratio ,  qua  condolui^ 
in  perditione  sua  generi  humano.  Idcirco  autem  Anna^ 
unam  partem  dedit,  id  est  buman»  naturae  su^,  qus 
per  Annam  designata  est,  opus  redemptionis  no- 
strae  Deus  injunxit ,  quia  Annam  diligebat,  quia  vide- 
licet  570  bumanam  naturam  non  solupi  in  se  ipsoy 
verum  etiam  amabliem  habebat  in  omni  genere  hu- 
mano. 

Dominus  autem  concluserat  vuivam  ejus.  In  vulva 
carnalis  propago  concipitur.  Unde  per  vulvam  noQ 
injuste,  ut  arbitror,  carnis  voluptas  accipitur.  Om- 


ori,  quod  non  solum  injuslum  et  noxium  sermonem  B  nem  igitur  carnaiem  voluptatem  in  humana  naturf 

deviut,  pro  quo  pouna  exsolvitur,  verum  etiam  sol- 

licita  est  pro  otioso  verbo,  pro  quo  ratio  ponitur, 

ne  videlicet  per  linguae  incuriam  ad  malorum  ope- 

rum  delabalur  perlidiam.  Bene  ergo  duo  filii  Heli, 

idesiAngelus  et  homo,  quos  sibi  Deus  genuerat 

creando,  sacerdotes  Domini  dicuntur,  quia  ipsi  Deo 

se  in  sacriflcium  oflerunt,  angelus  in  coelo  Deum 

laudando,  et  ei  jugiter  inhaerendo,  homo  in  terra 

ad  ipsum  Crealorem  suum  in  servitute  quotidiana 

suspirando. 

Venit  ergo  dies,  et  immotavit  EUana,  Dies  lunc 
tenit,  quando  5^9  Yerbum  caro  factum  est,  et  ha- 
Intare  in  nobis  coepit.  Antequam  dies  bic  illucesce- 
ret,  id  est  priusquam  incarnatio  Filii  Dei  fieret,  le- 
nebrae  super  faciem  abyssi  erant,  quia  cecilas 
4eiictorum,  et  ignorantiae  profunda  ohscuritas  corda 
faominum  legebat.  At  postquam  dies,  quem  fedt 
Dominus,  iUucescere  ccepit,  dum  videlicet  sermo 
omnipotois  «  regalibus  sedibus  venit,  nux  abces- 
sit  infideiitatis,  et  corda  hominum  lux  possidebfit 
fidei  H  veritaHs.  Yenit  ergo  dus  ei  immolavit  £/- 
cana. 

DediHfue  Phenemue  uxori  siur,  et  cuuUis  fiiu$  et 
filiabus  suis  partes.Partes  Pheneuum  uxori  sum,  id  est 
4ivinae  naturae  suae,  Dei  Filius  dedil,dum  angelicam 
ei  tiiimanam  creaturam  in  laudem  et  gloriam  no- 
minis  sui  creavit.  In  filiis  et  fitiabus  Phenennae,  id 
«st  divinae  natune,  angelos  et  homines  possumus  ac- 


Cbristi  divinilas  ita  quodammodo  concluserat^  quod 
licet  in  simiLitudine  carnis  peccati  appareret,  nunr 
quam  tanien  aliquam  mundanae  voluptatis  culpani 
cogitatione,  verbo  vel  opere  contraheret,  ei  dum 
praedicatione  sua  delicias  et  voluptates  praesenti^ 
saeculi  contemni  debere  docuit,  seipsum  in  exemplujp 
dedil,  qui  nec  tantum,  ubi  caput  suum  reclinarety 
in  hoc  mundo  babere  voluit.  Sed  quid  inter  baec  fa- 
clum  est  ? 

Affligebat  quoque  eam  osmula  ejus,  et  vehementer 
angebat^  in  tantum  utexprobraret  quod  Dominus  conr 
clusisset  vulvam  ejus.  Secundum  veritatem  litter^e 
dubium  non  est  Pbenennam  Annae  acmulam  fuisse^ 
Sed  superius  per  Pbenenfiam  divinam  in  Chrislo 
naturam  diximus  posse  intelligi.  Sed  aliud  hic  per 
jUBmulam,  quam  ibi  per  Phenennam,  potest  accipi 
nisi  quis  ita  velit  intelligere,  quod  divina  natura  hi^ 
panam  afiligeret  hoc  modo,  et  vehementer  angerel^ 
quia  eam  mala  mundi  perpeti,  et  mortem  subire  pro 
salute  humani  generis  ipsa  misericorditer  disposuis- 
set. 

AKter  autem  hoc  in  loco  per  asmuiam  intelligers 
possumus  Synagogam,  quae  Christo  apparente  in 
earne  tanto  contra  eum  zelo  invidiae  exarsit,  qaod 
illum  injuriis,  blasphemiis  et  irrisionibus  crudelilflr 
afflixit,  et  contra  multa  bona  opera,  quae  m  eis  pr»- 
dicando,  et  inflrmos  eonim  sanando  faciehat,  nil  ei 
nisi  convicia  reddebant.  Novissime  autem  et 


«ipere ;  per  fiiios  quidem,  qui  fortioris  conditionis  D  menter  angebant^  quaudo  eum  morte  finiri  posse  i 


sunt  quam  filiae,  augelos  credimus  posse  intelligi ; 
per  filias  autem  homines,  eo  quod  infirmioris  naturae 
«intquam  angeli.Hisfiliisetflliabus,  angelis  videiicet 
cl  \^iDm\\ni%parUs dedit  DeiFilius.Augeiis  quidema 
prima  conditione  sua,  quasi  jure  luereditario  ccelum 
•iradidit  possidendum,  ut  ibi  iaudibus  Creatoris  sui 
vacareot  in  perpetuum ;  terram  ^tem  dedit  filiis 
liominum,  in  qua  in  sudore  vullus  sui  laborando, 
^uandoque  et  ipsi  in  parte  dectorum  ad  angelorum 
fMrvenirent  consortium. 

Annoe  autem  dedit  partem  unam  tristis,  quiaAnnom 
diUgebat.  AiuMr,  id  est  bumanae  jnaturae.suae,  unam 
partem  Dei  Filius  dedit.dvm  unum  hoc,  quod  neces- 
garium  fuit,  eiiiyunxit,  ut  per  ipsam  et  in  ipsa  re- 


spicantes,  comprehensum ,  ligalum,  colaphis  etfla- 
gellis  caesum,sputis  iliitum,  spinis  coronatum  inter- 
emerunt  tn  ligno  suspendentes.  Sed  uiter  haec  om« 
nia  nulia  ei  alia  objicere  valebant  improperia ,  nisi 
quod  Dominus  eonclusisset  vuivam  ejus,  id  est  quod 
iipse  non  secundum  carnem  vivenel,  et  can^ales  eo- 
rum  caeremonias  571  observando,  praesenlis  saecu)i 
yoluptaiem  non  appeteret.  Nomie  tunc  exprobral>ai|l 
ei  quod  Dominus  vulvam  ejus  conclusisset ,  quando 
eum  reum  mortis  acclamabant^  eo  quod  Filium  Dfi 
jpe  fecisset ! 

Sicque  (aciebat  per  tinguios  annos.  Taliter  Judsi 
Domino  Jesu  per  singulos  annos^  id  est  per  singulas 
perfectiones  improperabanl,  quas  iuter  eos  divma 


407  -  VEN.  fiODEF&IDi  ABBATIS  ADMONteNSlS  4M 

iniracu)a  (^bi^iido  ostendebat.Magnus  itaque  annus,  A  dinem  administro,  qua  redeoiptionem  perflcies  hu- 

mani  generis. 


id  e^t  perfectio  fuit,  quando  ca^cum  a  nativitate  U- 
beravit.  Sed  ad  hanc  perfectionem  Synagogae  au- 
diamus  exprobrationem.  Non  esty  inquiunt,  hic  homo 
a DeOjqui Sabbatumnon  custodit  (Joan. ix,i6).Magna 
rursus  erat  perfectio,  quando  Lazarum  quatridua- 
num  mortuum  vocavit  de  monumento,  et  resuscita- 
tum  ac  solulum  abire  fecit  liberum.Sed  ad  hoc  etiam 
qualiter  Judaei  exprobraverint,  Evangelium  nobis  di- 
cit  :  Cogitaverunt,  inquit,  principes  sacerdotum,  ut 
€t  Lczarum  interficerent,  quia  multi  propter  iUum  abi- 
bant  ex  Judceis,  et  credebaut  in  Jesum  {Joan.  xii,  iO), 
sicque  faciebat  per  singulos  annos,ctfm  redeunte  tem- 
pore  ascenderent  ad  templum  Domini^  et  sic  provoca- 
bat  eam.  Modus  est  temporis,  ut  statum  non  habeat 


Surrexit  autem  Anna,  postquam  comederat  et  bibe- 
rat  in  Silo.Comedit  Anna  et  bibit^  quando  Deus.homo 
in  ipsa,  qua  tradebatur,  nocte,  coenam  suam  cum 
electis  et  diiectis  discipuiis  suis  habuit,  ubi  earnem 
suam  cum  sanguine  dedit  in  escam  et  potum  animae. 
£t  bene  dicitur,  in  Silo ,  quod,  sicut  diximus,  inter- 
pretatur  amlsio ;  quia  ibi  praesens  fuit  coetus  ange- 
licus,  qui,  ut  praefati  sumus,  a  reproborum  consortio 
angelorum  in  principio  est  avulsus.  Fuit  etiam  ibi 
ordo  apostolicus,  qui  eadem  convenientia,  qua  et 
arngeli,  per  Yerburo,  quod  avulsio  dicitur,  potest  de- 
signari.  Nam  ipsi  sancti  apostoii,  per  quos  et  cun 
quibus  soiis  eadem  coena  perficiebatur  visibililer. 


majisionis.  Et  ideopertempus  motus  iile  Synagogae  ^  tanta  dilectione  dulcedini  humanitatis  ejus  inhaere- 

non  injuste  designatur,  quod  nunc  his,  nunc  talibus 

odiis  contra  Dominum  Jesum  movebalur.  Ad  extre- 

mum  motus  suus  ad  hoc  etiam  iliam  perducebat,  ut 

in  templum  Domini  ascenderent^  id  est  ut  Dominum 

Jesum,  qui  ultra  omnes  sanctos  vere  fuit  templum 

sancti  Spiritus,  morte  turpissima  condemnarent.  Ista 

erat  irritatio,  qua  provocabal  Synagoga  humanam 

naturam  in  Ghhsto. 

Porro  illa  flebat,  et  non  capiebat  cibum.  Fletus  iste 
humanae  natucae  Christi  compassio  iila  fuit,  qua  per- 
ditioni  generis  humani  condoluit.  Judaeis  enim  jam 
et  morlem  inferentibus  hoc  fletu  a^sluabat,  quia  nec 
crudeiitatem  eorum  nec  mortis  dolorem,  sed  humani 
generis  untummodo  cogitabat  liberationem.  Cibum  q 
quoque  non  capiebat^  quia  Judaeis  fel  in  escam  ejus 
daniibus,  et  in  siti  sua  aceto  eum  potare  volentibus 
recusabat,  tantum  ut  salus  humana  perficeretur, 
quam  esuriebat  et  sitiebat. 

572  ^»a?t<  ergo  ei  Elcana  vir  suus  :  Anna,  cur  fles, 
et  quare  non  comediSf  et  quam  ob  rem  affligitur  cor 
tuum  ?  Isu  interrogatio  fuit  quaedam  humanae  na- 
turae  excitatio  qua  eam  ad  hoc  divinitas  incitabat,ut 
humano  generi  compateretur,  et  in  hac  miseratio- 
nis  compassione  pro  eo  usque  ad  mortis  susceptio- 
nem  aflligeretur.  Bene  ergo  dicitur :  Dixit  ergo  ei 
Eleana  vir  euus.  Dicere  Dei  est  facere  Dei.  Fuit  ni- 
mirum  divinitatis  in  humana  natura  Ghristi  operatio» 
quod  flevitf  id  est  quod  perditioni  nostrae  condoluit, 


bant,  quod  ab  amore  saeculi  573  quodammodo 
avulsi  erant.  Postquam  Anna  comederat  et  biberat  in 
SilOy  id  est  cum  humana  natura  Ghristi  coenam  suam 
cum  coetu  illo  apostolico  perfecit,  surrexit^  hoc  est 
ad  passionis  triumphale  certamen  se  accinxit.  Hoc 
ipsum  significabat,  cum  adhuc  in  coena  sedens  disci* 
pulis  dicebat :  Surgite^  eamus  hinc  (Matth.  xxvi,  46), 
haud  dubium,  quin  ad  passionem. 

Et  Heli  sacerdote  sedente  super  uUam  ante  posU$ 
templi.  Sicut  qui  in  sella  sedet  homo,  requiescit,  sic 
divinitas,  quae  per  Heli  designari  potest,  requievic 
in  homine  Ghristo.  Per  templum,  quod  hic  habetur, 
ipse  Ghristus,  in  quo  prae  omnibus  sanctis  jucundum 
sibi  Deus  habitaculum  fecerat,  satis  congrue  desi- 
gnatur.  Per  postes  autem  tempii  Deus  Pater  et  Spi- 
ritus  sanctus  possunt  accipi,  qui  hoc  templun  sie 
continebant  et  sustentabant,  quod  ne  leviquidem 
peccati  pollutione  aliquando  dissolvi  poterat.  Et  hoe 
quidem  sccundum  humanam  naturam  dicitur.  Nam 
secundum  divinitatem  Deo  Filio  cum  Patre  et  Spiri« 
tu  sancto  aequalis  potestas  esse  cognoscitur.  HeU 
tacerdote  sedente  super  seUam  ante  postes  lemp/t. 

Ctff»  esut  Anna  amaro  animo.  Saepe  jam  diximus» 
per  Annam  humanam  in  Ghristo  naturam  esse  de- 
signatam.  Haec  amaro  animo  fuit,  quando  jam  in 
passionis  articulo  constituta  dixit  :  Tristis  est  anima 
mea  usque  ad  mortem  (Matth.  xxvi,  38).  Sed  nunquid 
credendum  est  quod  Dominus  Jesus,  qui  se  sponte 


quod  non  comedU,  idest  nullam  humana^  voluplatis  D  »«*  ^^  P^ssionis  et  mortis  ignominiam  obtulit  pro 
oelectationem  in  hoc  mundo  appeiivit,  quod  cor  ejus 
afiigebatur^  quod  videlicet  requiem  sibi  ipsi  non  de- 
dit,  donec  redemptio  humana  perficeretur. 

Nunquid  non  ego  melior  tibi  ««m,  quam  decem  fiUi? 
¥er  decem  filios  decem  sensus,  quos  in  humana  na- 
tura  sua  Gbristus  habebat ,  intelligere  possumus. 
I9am  sicut  verus  homo  erat»  ita  decem  sensibus  in 
anima  et  corpore  ut  caeterl  homines,  subsistebat. 
Nunquid  non  ego  meUor  tibi  sum  quamdecem  filH? 
Ego,  inquam,  divinitas,  quae  te,  o  humana  natura 
Christi,  corporaliter  inbabito,  plus  tibi  proficio. 
quara  decem  sensus  tui,  quibus  in  humana  came  et 
in  anima  rationali  subsiswis.  quia  ego  libi  fonitu- 


ipsa  passione  aliqua  commoveretur  amaritudine? 
Non,  sed  ita  amaro  animo  erat,  quod  genus  huraa- 
num  in  perditione  adhuc  constitutum,  et  animas  ad 
infemum  descendere  dolebat.  Fuit  etiam  in  boc 
amaro  animo  humana  natura  Gbristi,  quod  Judaeos» 
de  quibusprocesserat,  tam]cmdeliter  in  necemsuam 
conspirare  videbat,  quos  propter  hoc  ipsum  sceiusv 
quod  iu  eo  exercuerant,  perpetuae  damnationis  peri- 
culo  subjacere  sciebat.  Sed  cum  sic  amaro  animon» 
set,  quidfecit? 

O^avit  Dominum  flens  largiter.  Nonne  tibi  videtur 
Dominum  Jesum  orasse  et  largiter  flevisse,  quando 
574  A^^tii  m  agonia  proUxius  orabat^  et  factus  esl 
iudor  ejus  sicut  guttig  sanguinis  decurrentis  in  ter^ 


i09  nOMtLLE  DOMtNlCALES  i£STlVALES.  410 

ramt  (Lut,  txii,  45,44.)  0  quam  inagnus  fuit  fletus  A  tur.  Et  novacula  non  ascendet  super  eaput  eju»,  No- 

Taculaferruni  est  acutissimum,  quo  capiili  raduntur. 


et  humano  dolori  omnino  incognitus  sudor  ille  san-* 
guineus,  quem  de  corpore  suo  Dei  Filius  profluere 
Yoluii,  dum  in  passione  sua  pro  Redemptione  hu- 
raana  Deo  Patripreces  effudit ! 

Cum  sic  oraret  et  iargiter  fleret,  Deo  Patri  votum 
9ovi$t  quod  si  quando  opus  redemptionis  humanae, 
ob  quod  eum  in  mundum  miserat,  perficeret,  ad  lau- 
dem  et  gloriam  nominis  sui  omnes  ilii  electorum 
animas  adduceret. 

Et  votum  vovit  dicens :  Domine^  inquit,  exercituum^ 
sirespiciensviderisalHictionem  famulcB  tucB,  etrecor- 
datus  mei  fueris,  nec  oblitus  anciUce  tum,  dederisque 
servw  tuw  sexum  vtri/em,  dabo  eum  Domino  omnes 
dies  vita:  ejus.  Si  diligenter  attendere  velimus,  etsi 


et  quo  facile  homo  vulneratur.  Per  novacuiam  enUn 
siibtiles  diaboli  suggestiones  figurate  inteliiguntuF, 
quas  nulius  homo  praeter  ipsum  solum,  qui  Deus  el 
homo  fuit,  tam  vigilanti  cura  prsecavere  potuit  vel 
poterit,  nisi  per  easin  aliqua  parte,  vel  cogitatione, 
aut  verbo  seu  opere,  vel  in  tribus  his  omnibus  pec- 
cati  vuinere  saucietur.  Unde  David  quoque  in  psal- 
mo  ioquitur  :  Sicut  novacula  acuta  fedsti  dolum 
(PsaL  Li,  4).iVovactf/a,  inquit,  non  ascendet  super  caput 
ejus.  Per  caput  mens  potest  accipi,  quia  sicut  a  ca- 
pite  membra  reguntur,  sic  cogitationes  in  mente  di- 
sponuntur.  Cum  ergo  in  gioria  futur»  resurrectionis 
omnis  electorum  coetus  jam  in  virum  perfectum  oc- 


non  his  verbis,  pro  ipsa  tamen,  quae  hic  designata  B  currerit,  et  in  mensuram  aetatis  plenitudinis  Ghristi 


est,  causa  Bominum  Jesum  in  passione  sua  orasse 
cognoscemus.  Tria  hic  aequalis  significationis  verba 
habentur,  id  est,  famula,  ancilla,  serva,  per  quas 
designari  valet  omnis  electorum  Ecclesia,  quae  in 
tribus  temporibus  exstitit,  ante  legem  videlicet,  sub 
lege,  sub  gratia.  Per  famulam  Ecclesia,  quae  erat 
in  pairiarchis,  recte  designatur,  quae  in  spe  futurae 
redempUonis  Deo  fideliter  famulabatur.  Per  ancti- 
imm  figurari  possunt  hi,  qui  sub  legali  vinculo  de- 
pressi,  legi  quasi  aiu;t//a;  Dominae  serviebant,  et  li- 
bertatem  filiorum  censequi  non  poterant.  Per  s«r- 
vam  sub  gratia  constitutos  intelligi  posse  credimus» 
qui  non  servili  timore  coacti,  sed  filiali  amore  de- 
Ticti,  divina  praecepta  servare  noverant.  Pro  his 
ergo  omnibus  Deo  Patri  in  humana  natura  sua  hoc 
BOdo  supplicabat  Dei  Filius :  Domine  Deus,  Patcr 
OBimpotens,  qui  me  pro  salute  mundi  incamari  di- 
sposuisti,  siresficiens  videris  afflictionem  famuUe 
Hur,  id  est  si  ad  eos,  qui  ante  legem  in  fide  tibi  fa- 
mulabantur,  oculos  misericordiae  tuae  converteris, 
et  illos  a  diutina  afQictione  quia  in  infemo  depri- 
munlur,  absolveris  :  nec  oblitus  anciUcB  tuce^  hoc  est 
si  eomm  qui  sub  lege  tibi  serviebant,  veram  liber- 
tatem  filiorum  tribuendo  575  memineris  dederis* 
que  servas  tuce  sexum  virilem^  si  videlicet  nunc  in 
tempore  gratiae  per  me  redemptionem  humani  ge- 
ncris  perfeceris,  et  electos  tuos,  qui  in  infemode- 
thientur,  et  qui  adhuc  in  mundo  sunl,  a  captivitate 


profecerit,  novacula  non  ascendet  super  caput  ejuSf 
quia  tunc  tanta  pax  et  securitas  erit,  quod  nunquam 
amplius  diabolus  per  subtiles  suggestiones  suasi 
mentibus  sanctomm  saltem  vel  aliquod  noxiae  cogi- 
tationis  vuUius  infligere  valebit.  Sequitur  : 

576  Eactumque  est^  cum  iUa  muUipiicaret  preus 
coram  Domino^  ut  HeU  observaret  os  ejus.  Factum  istud 
factum  magnum  est,  et  mirabile  opus  scilicet  re- 
demptionis  humanae,  quod  nobis  saepe  in  sacra  Scn  • 
ptura  commendatur,  ubi,  sicut  hoc  in  loco,  factum 
est  hahetur.  Nam  proprie  ibi  factum  est  praeponitnr, 
ubi  in  sequentibus  magnum  aliquid  et  memorabile 
vel  secundum  litteram,  vel  secundum  mysterium 
Scriptura  loquitur.  Igitur  factum  magnum  fuit  re- 
demptio  humana,  quod  factum  cunctis  Dei  praaemt- 
net  operibus,  quia  miserationes  ejus  sunt  snper 
omnia  opera  ejus.  Gum  ergo  humana  natura  Ghristl 
factumistudlaboraret  perficere,  preces  multtplicavH^p 
quia  omnis  vita  ejus,  tota,  inquam,  illius  in  hoc 
mundo  conversatio,  omnia  opera  ejus  et  verba  mul- 
tiplices  preces  fuerunt  coram  Domino ;  quia  in  his 
omnibus  hoc  tantum  attendebat  et  desiderabat,  ut 
per  eam  Deus  in  perditione  sua  subveniret,  et  repro- 
pitiaretur  generi  humano.  In  hac  precum  multipli- 
catione,  in  omni,  inquam,  vita  ejus  et  conversatio- 
ne,  HeU  observabat  os  ejusy  quia  DominusDeusPater 
omnipotens,  qui  per  Heli  designari  potest,  et  ipse 
Dei  Filius  secundum  divinitatem  suam  se  ipsum  in 


diaboli  perfecte  liberaveris  et  (quod  interpositum  est)  D  humana  natura  sua  ita  observavit,  et  in  tali  custo- 


reeordasus  mei  fueris,  id  est  hoc  totum  mei  et  meae 
obedientiae  causa  feceris,  dabo  eum  Domino  omnes 
dies  vit€B  ejus,  ibi  videlicet  electoram  tuorum  coetum 
tibi  reconsigno,  ubi  non  dies  mortis,  sed  omnes  dies 
viicB  emnt,  ubi  tu  in  eis  glorihcaberis,  et  ipsi  in  te 
perpetuo  gaudebunt. 

Vinum  et  siceram  non  hibet,  et  novacula  non  a- 
scendet  super  caput  ejus,  Yinum  et  sicera  poculum 
est  ebrietatis,  quod  immutat  mentem  hominis.  In 
lllo,  inquam,  beatitudinis  regno,  quo  tibi,  o  Deus 
Pai«r,  per  meae  redemptionis  mysteriumelectos  tuos 
adduco,  ita  mentes  eorum  in  te  confirmabuntur, 
quod  nunquam  aliqua  interveniente  instabilitatis  vel 
subversionis  causa  ab  aetemitatis  amore  mntabun- 


dia  habuit,  quod  nunquam  lapsus  est  verbo,  nun- 
quam  vel  minima  peccati  poUutioney  cogitatione  vd 
opere  attingi  aut  cormmpi  potuit. 

Porro  Amna  loquebatur  in  carde  suo  tantumque  Ith 
bia  iUius  movebantur,  et  vox  pemius  non  audiibatur. 
^stimavit  ergo  eam  HeU  temulentam,  Humana  na- 
tura  Christi,  quam  per  Annam  designari  saepe  jam 
diximus,  loquebatur  ttt  corde  suo^  quia  ex  quo  cor- 
poris  nostri  necessitate  fmi  coeperat,  desideriom 
hoc  in  corde  suo  gerebat,  ut  opus  redemptionis  hu- 
manae  perficeret,  ob  quod  consummandum  de  ccelis 
ad  terras  descenderat.  Tantumque  labia  iUius  move- 
bantur,  vox  vero  penitus  non  audiebatur.  Per  labia. 
qiiae  foris  apparent  in  bomine,  exteriora  opera  hu- 


^d 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  Ar«MONTENSIS 


44f 


manitatis  Christi  possumus  intelligere.  Per  conti-  A  vero  in  iUius  morte  debitores,  i  cognitione  Dei  re- 
nuos  enim  triginta  tres  annos,  quibus  homo  inter      pellerentur. 


Iiomines  conirersari  577  voluit,  tantum  labia  illius 
mQvebantur^  quia  exteriora  opera  illa,  quae  causa  sa- 
lutis  nostrae  fecit,  tantummodo  ab  eo  exercebantur. 
Sed  cum  quasi  purus  homo  yideretur,  et  putaretur, 
agnosci  non  potuit,  si  in  his  omnibus  redemplionem 
humani  generis  operaretur.  Sed  unde  hoc,  nisi  quod 
vox  penitui  non  audiebatur  ?  Quod  videiicet  deside- 
rium  illud,  quo  ad  perficiendam  redemptionem  hu- 
manam  sestuabat,  non  aperiebat,  quod  lunc  primum 
manifeste  apparuit,  quandoipseDeiFiliuspassionis 
et  mortis  poenam  subire  voluit.  jEstimabatergo  eam 
Heli  temulentam, 
Dixitque  ei :  Vsquequo  ebria  eris  f  Digere  paulisper 


Respondens  Anna:  fiequaquam,\nqu\i,Dominemi. 
Unigenitus  Dei  Dominus  noster  Jesus  Christus  sicut 
ex  duabus  naturis  subsistebat,  sic  nihiiominus  et 
duas  volunlates  habebat,  humanam,  quseest  caniis, 
et  divinam,  qu%  esl  deitatis.  Divinae  nalurae  volim- 
tas  fuit  gentium  vocaiio  et  Judaeorum  repulsio ;  hu- 
manae  autem  naturae  voluntas  eral,  ul  sine  excaica- 
tione  Judaeorum  fieret  illuminatio  geniium.  Unde  ad 
verba  divinitatis  ,  quae  tanlummodo  redemplionem 
gentium  denuntiant,  responsio  quodammodo  fuit  hu- 
manitatis :  Nequaquam,  Domine  mi.  Non  expedit,  in- 
quil,  mi  Pater,  quem  ex  forma  servi  Dominum  ap- 
peilo ,  cui  aequalisi  et  consubslantialis  in  divinitate 


vinum,  quo  mades.  Temulentus  quasi  ebrius  dicilur,  B  existo,  ut  qui  per  obedientiam  iuam  de  paterno  sinu 


et  proprium  est  ebrii  ut  mente  mutetur,  et  a  sensu 
suo  alienetur.  jEstimabat  ergo,  inquit,  eam  Heli  te- 
mulentam.  ^stimari  proprie  hoc  dicitur  quidquid 
pro  magno  et  pretioso  habetur.  Pro  magna  utique 
aestimatione  Deus  Pater  habuit,  magnum,  inquam, 
et  gloriosum  in  oculis  ejus  fuit,  quando  humanam 
naturam  in  Lnigenito  suo  ab  omni  bumano  sensu, 
ab  illo,  dico,  qui  pronus  est  in  malum ,  ita  aliena- 
tam  vidit,  quod  nunquam  cogitalione,  verl)o  vel 
opere  aliquid,  quod  ad  peccati  poUutionem  pertine- 
ret,  intus  seu  exterius  sentire  vel  admittere  potuit. 
Et  dixit  ei :  Usquequo  ebria  eris  ?  Ac  si  diceret :  0 
humana  natura,  in  Uuigenito  meo  ab  omni  sensu  pec- 
cati,  quo  caeteri  homines  corrumpimtur,  te  omnino 
aiienam  video.  Sed  usquequp  ebria  eris,  id  est  quan- 
diu  singularem  innocentiam  tuara,  in  qua  sensu  to- 
tius  humanae  contagionis  cares ,  ita  occultas ,  quod 
per  eam  perditioni  generis  huraani  in  morte  non 
subvenis?  Digere  pautisper  vinum ,  quo  mades.  Per 
vinum,  quod  laetiGcat  cor  hominis,  jucundiias  ilia  et 
Ixtitia,  et  forte  desiderium  illud  desigiiari  pot«st , 
quod  habuit  humana  natura  Christi  ad  consumman- 
dum  opus  humanae  redemptionis.  Unde  Dei  Patris 
omnipotentis,  et  ipsius  Filii  Dei  divinitatis|ad  bn- 
manam  naturam  suara  haec  quodammodo  veri)a  fue- 
funt :  Digere  pauUsper  vtntim,  quo  mades,  id  est  iilud 
desiderium ,  quod  habes  ad  redemptionem  humani 
generis,  quo  ita  abundas,  578  vt  jucunditas  et  lae- 


tuoin  mundum>veni,  nunc  tam  parvus  fiat  mortis 
meae  fructus,  quod  soiummodo  populus  gentium  sal- 
vetur  et  redimatur,  populus  vero  Judaeorum,  de  qui- 
bus  hoc  ipsum  corpus ,  in  quo  per  mortem  generi 
humano  subvenio,  assumpsi,  a  gratia  tua  et  ab  aeter- 
na  beatitudine  excludalur.  Si  ergo  recte  attenda- 
mus,  etsi  non  eisdem  verbis,  eodem  tamen  sensu, 
et  eadem  significalione,  jam  in  agonia  passionis  po- 
situs,  protulit  et  ista  Dominus  nosler  Jesus  Christus: 
Pater  mt,  si  possibite  esty  transfer  calicem  istum 
579  ^  ^  (Marc.  XIV,  36).  Transferri  a  se  calicem 
postulat ,  non  quidem  timore  patiendi ,  qui  ob  hoc 
ipsum  in  hunc  mundum  venire  dignalus  est,  ut  pro 
^  salute  humani  generis  passionis  et  mortis  ignomi- 
'  fiiam  subiret,  sed  ex  eompassione,  quam  super  prio- 
rem  populum  hafouit,  hsec  ad  Patrem  verba  diiit, 
^ttia  aegre  Cerebat,  si  ab  illis  calicem  propinatum  M- 
beret ,  quos  ob  hunc  ipsum  reatum  «ternae  dAmna- 
iionis  subire  sciebat  periculum.  Sed  quia  divina  vo- 
luntas  humanae  voluntati  praeponenda  erat,  continuo 
revertens  in  aemetipsum,  hoc  quod  ex  humttnee  na- 
iurae  voluntate  renuerat,  divinae  voluntatis  polestate 
confirmat :  Verumtawieny  ait,  non  mea  voluntas,  sed 
iua  fiat  (ibid.).  Non  hoc,  inquit,  iiat  quod  humano 
affiectu  loquor,  sed  propter  quod  ad  terras  lua  vo- 
iuntate  descendi. 

Nam  mulier  infelix  nimis  ego  sum.  In  his  verbis, 
si  quis  mystice  atteudere  velit,  humana  nalura  Christi 


litia  cerdis  lui  sit,  quod  per  passionem  et  mortem  ])  in  seipsa  omnes  humanae  nalurae  miserias  in  conspe- 


iuam  idem  hamanum  genus  redimatur,  quandoqui- 
dem  operibus  perficie,  ut  digestio  iila  ita  in  fideles, 
membra  vliielicel  corporis  tui,  iranseat ,  quod  cun- 
ctis  per  orbem  natiouibus  salus  aeterna  proveniat, 
cum  hoc,  quod  semper  in  occulto  desiderasli  mani- 
fesle  perfeceris,  eos  scilicet,  qui  in  corpus  tuum  per 
fidem  transituri  sunl,  prelio  sanguinis  tui  redeme- 
ris. 

Sed  hoc  pauUsper^  id  esl  parun  interim  erit.  Nam 
per  redemptionem  tuam  genlea  nunc  tantummodo 
sunt  iiluminandae;  Judaei  vero,  de  quibus  processisli, 
crudeliter  in  necem  luam  conspirantes,  sunt  exoe- 
candi.  Hoc  utique  divinitatis  fuil  juiticium,  ut  gentes 
per  mortem  Chrisli  ad  [fidem  converterenluri  Judaei 


du  divinitatis  exponit,  et  cum  isia  dicit,  nos  in  se 
iransfert ,  corpus  nostrum  membrorum  suorum  in 
ae  affectum  suscipil.  Nam  mulierinfeUxnimis  egosum. 
Ego,  inquam,  humana  natura,  a  primo  tempore  crea- 
lionis,  in  primo  homine  Adam,  et  post  ipsum  in  om- 
nibus  hominibus  sum  infelix  nimis,  quia  omnes  ho- 
mines  ad  inferni  claustra  descendunt  tam  justi  quam 
injusti,  nullus  aeternae  felicitatis  praemium  valet  con- 
sequi.  £rgo,  oDeusPater,  propter  meam  humanam 
naturam,  absque  originali  peccaio  conceptam  et  ge- 
fiiiam,  el  sine  actuali  crimine  in  boc  mundo  conver- 
«atam,  ad  omnem  humanam  naturam  ulraque  peste 
«orruptam,  id  est  originaii  et  aduali  pecc^to  vitia- 
iam,  oculos  pietatis  converle,  el  super  feloc  miseiere» 


41S  HOMILLG  DOMINICALES  iESTIYALES,  414 

ifuod  vinunij  et  sieeram  et  omne  quod  inebriare  potestf  A  tuit :  Ne  reputes  ancillam  tuam,  quasi  unam  de  filia' 


lonbibi.quod  videlicet  jam  triginta  tres  annos  in 
hoc  roundo  conversatus,  mea  humanitaie  hoc  non 
potui  efficere,  ut  homines  ita  in  te  delectarentur,  et 
sic  mentes  eorum  a  terrenis  desideriis  et  a  cupiditate 
carnali  mutarentur,  quod  eos  in  corpus  meum  pos- 
sem  triijicere. 

580  ^^  ^^  ^^^^^^  ^^^«  ^^^^  ^^^^^  '•  vinum  et  sice- 
ram,  et  omne  quod  inebriare  pote$tj  non  bibi,  possu- 
mus  intelligere.  Est  enim  quasi  humana  natura 
Cbristi  suam  singularem  innocentiam  DeoPatrietsui 
ipsius  divinitati  exponat,  ul  illius  recordetur,  et  per 
hanc  omni  humano  generi,  quod  eum  ad  iracundiam 
provocaverat,  miserealur  et  repropitietur.  Vinum, 
inquit ,  et  siceram  ,  et  omne  ,  quod  inebriare  polest^ 


bu8  Belial.  Quasi  dicat :  ^quitatis  tuae  est  ct  mise- 
ricordiaj,  o  Dcus  Pater,  quod  ad  reconciliandum 
tibi  genus  bumauum ,  boc  in  me  Unigenito  tuo 
perpendas,  quod  me  interjllos  reputare  non  potes, 
qui  tibi  per  originale  et  actuale  peccatum  a  primo 
Adam  usque  nunc  exstiterfint  inobedientes.  Nam 
ego  per  obedientiam  tuam  in  hunc  mundum  veni , 
in  obedientia  tua  tandiu  bomo  inter  homines  cou- 
versaius  sum ,  per  obedientiam  tuam  jam  passionis 
et  mortis  subire  volo  supplicium.  Cum  boc  in  mc 
perpenderis,  justum  est,  ut  per  me  generi  humano 
repropitieris. 

Quia  ex  multitudine  doloris  et  moeroris  mei  locuta 
sum  usque  in  prcesens,  In  multitudine  doloris,  et  moe-' 


non  bibi.  Quasi  dicat :  Hoc  te,  o  summa  divinitas,  B  roris  humana  natura  Christi  locuta  est,  quando 


ad  misericordiani  fleclal  et  moveat,  quod  me  buma- 
nam  naturam  Christi  tui  sic  in  hoc  mundo  vidcs 
conTcrsatam,  quod  nunquam,  sicut  caeteri  homines, 
in  quorum  simililudine  et  babitu  appareo,  aliquam 
mundanae  voliiptatis  delectationem,  per  quam  mens 
roea  a  te  mularetur,  admittere  volul  cogitalione» 
verbo,  vel  opere.  Sed  quid  feci? 

Effudi  animam^  meam  in  conspectu  Domini ,  hoc 
est  ita  1  ationalcm  animam ,  per  quam  in  humana 
came  subsisto,  ab  onmi  corruplione  custodivi  ex- 
traneam,  et  ita  uon  tantum  in  anima,  sed  et  in  cor- 
pore  omnis  peccati  lam  conversalione  quam  na- 
scendi  ordine  imraunis  sum,  ut  summse  divinitati  ju- 
cundum  esse  possit  et  delectabile,  oculos  majestatis 


querelam  suam  in  conspectu  divinitalis  exposuit, 
eo  quod  in  omni  ejus  in  hoc  mundo  conversatione, 
in  cunctis  hominibus,  diabolus,  sicut  et  ante ,  ly- 
rannidem  suam  exerceret ,  et  nuUi  ingressus  regni 
coelorum  indulgeretur,  sed  omnes  tam  justi  quam 
injusti  ad  infernum  descenderent.  Ex  muUitudiney 
inquit ,  doloris  et  moeroris  mei  locuta  sum  usque  in 
pra^sens,  Secundum  hoc  enim  quod  in  prsecedenti- 
bus  exposuimus,  hora  tunc  passionis  inslabat, 
quando  ista  dicebat.  /n  multitudine^  ait,  doloris  et 
moeroris  mei  locuta  sum  usque  in  prcesens.  Quod  est , 
quasi  dicat :  Dolorem  ilium  et  moerorem ,  ex  quo 
bomo  factus  sum ,  $82  semper  habui ,  quod  quan* 
quam  humanae  redemptlonis  causa  hQminem  assum- 


suae ,  quos  ab  omni  genere  hiimano  propter  iniqui-p  6  pserim ,  omnes  tamen  sub  diaboii  potestate  captivos 

esse  et  ad  infemum  descendere  vidi.  Sed  jaio  in 
praesenti  dolor  iste  finiendus  erit ,  quia  jaiyi  per 
passionem  crucis  et  mortis  meae  electos  meos  capti- 
vitate  diaboli  liberare,  et  flanmieum  illum  gjadium, 
qui  paradisum  obstruxit ,  sanguine  meo  e^stinguere 
disposui ,  ui  omnibus  iiluc  liber  pateat  ingressifs , 
quicunque  mihi  per  fidem  aut  conjuncti  vel  adhuc 
sunt  conjungendi. 

Tunc  Eeii  ait  ei :  Vade  in  pace,  et  Deus  Israel  det 
tibi  petitionem  tuamj  quam  rogasti  eum,  Ergo  Deus 
pater,  et  ipsa  humanae  naturae  Christi  divinitas  de- 
precationi  ejus  annuit,  et  ad  perficiendam  redem- 
ptionem  bumani  generis  eam  excitat^  et  dicit :  Vade 


tatem  avertit ,  super  me  deducere. 

Sed  et  subtiUus  inquirendus ,  quod  ait :  Effudi 
animam  meam,  Hoc  est  quasi  dicat:  Ego  Unigenitus 
tous  eo  quod  mihi  tecum  sit  una  divinitas,  apqualis 
gloria ,  coaetema  majestas ,  dum  per  obedientiam 
tuam  humanitate  mea  humano  generi  subvenire  de- 
crevi ,  ipse  animam  effudi ,  me  ipsum  videlicet  m 
ntero  matris  meae  feci ,  non  iUa  me  effudit ,  id  est 
originem  mihi  dedit,  quam  ego  creavi,  in  qua  cor 
pus  humanum  mibi  aptare  volui.  Et  quia  Deus  sum 
et  homo,  et  in  divinitate  humanitas,  et  in  humani- 
tate  operatur  divinitas ,  ideo  totum,  quod  vixi ,  fuit 
in  conspectu  Domini^  quia  nunquam  tale  quid  com- 


misi  m  omni  vita  m^a  et  conversatione ,  unde  Deus  jj  in  pace.  Accingere  ,  inquit ,  ad  triumpham  passio- 


oculos  suos  posset  ^vertere 

581  ^^  reputes  anciUam  tuam  quasi  unam  de  fi- 
liabus  Belial.  Belial  absque  jugo  interpretatur.  FiUi 
BeUat ,  id  est  filii  inobedientiae  Adam  et  Eva  fuerunt, 
qui  jugo  Domini  se  subjicere  renuerjint ,  cum  si- 
iniles  Deo  esse  cupientes,  mandatum  Domini  trans- 
gressi  sunt.  in  his  ergo  et  omnes  homines  usque 
ad  ipsum  solum  Filium  Dei  fiUi  BeUal  fueranl ,  quia 
per  eamdem  protoplastoram  inobedientiam  in  prae- 
varicatione  nascebantur,  in  praevaricatione  vixemnt 
dum  oHginaU  crimUil ,  in  quo  nati  sunt ,  actuale 
peccatum  adjecerunt.  Uude  humananatura  Christi, 
qua;  nec  in  iniquitatibus  concepta ,  nec  in  peccato 
conversata  fuit ,  ad  Deum  Patrem  recte  dicere  po- 


nis  et  mortis,  per  quam  pacificanda  sunt  sive  qaae 
in  coelis  sunt  sive  quae  in  terris  (Ephes.  i ,  iO).  Et 
Dominus  Deus  det  tibi  petitionem ,  quam  rogasti  eum, 
Quaenam  humanae  naturae  Christi  fuit  petitio ,  nisl 
ut  per  mortem  ejus  non  solum  gentium ,  veram 
etiam  Judaeorum  perficeretur  redemplio,etlapi8  unus 
angularis  ambos  in  se  parietes  venientes  e  diverso 
reciperet. 

8icut  enim  praediiimus,  secundum  humanam 
naturam  suam  interitum  Judaeomm  Dei  FiUusaegre 
ferebat ,  de  quibus  secundum  carnem  processerat. 
Et  quia  preces,  quas  pro  ipso  populo  ad  Deum  Pa- 
trem  effudit ,  incassum  transire  non  poterant ,  sta- 
tim  post  asceBsionem  ipsius  magna  pars  ejusdem 


41S  VEN.  GODEFRIDI  ABBATtS  ADMONTENSIS  4IB 

populi  credidit ,  et  ex  ipso  sancta  [Ecclesia  initiari  A  vtlatts  ut  venirent,  quia  jam  parata  sunt  omnia 
coepit.  Et  si  ex  parte  caecitas  in  eodem  populo  cou-     {Luc,  xiv). 


ligit ,  plenissime  tamen  adbuc  in  fine  mundi  effectus 
precum  Domini  nostri  Jesu  Ghristi  videbitur,  quia 
cum  plenitudo  gentium  introierit,  tunc  omnis  Israel 
salvus  erit  {Rom.  xi ,  ^5).  Hujus  ergo  salutis  beati- 
tudinem  eamdem  humana  natura  Ghristi  eidem  po- 
pulo  in  subsequentibus  exoptat,  dicens  : 

583  Utinam,  inquit ,  inveniat  ancilla  tua  gratiam 
in  ocuUs  tuis  l  Ac  si  dicat :  0  Deus  Pater,  utinam 
aliquando  tempus  adveniret,  quod  ancilla  tua,  vetus 
scilicet  illa  Synagoga ,  ad  gratiae  tuae  libertatem , 
a  qua  ob  erroris  sui  obstinatam  contentioncm  re- 
pulsa  est  rediret !  Abiit  ergo  mulier  in  viam  suam , 
et  comedit.  Ut  ergo  Judaeorum  et  gentium  perficere- 


Praesumptionis  argui  timemus,  quod  super  verba 
et  sententias  sanctorum  expositorum,  et  praecipue 
beatl  Gregorii,  qui  excellenter  exposuit  parabolam 
istam,  aliquid  dicere  vel  exponere  audemus.  Sed 
parvitatem  nostram  in  hoc  humiliter  excusamus 
quia  ea,  quae  facimus,  non  praesumptione  sed  devo- 
tione,  ob  amorem  proximorum,  quibus  prodesse  in 
his  cupimus,  maxime  atlendamus.  Quamvis  enim 
ad  intellectum  et  sapienliam  beati  Gregorii  nos,  qui 
insipientes  et  imperiti  sumus,  nequaquam  atlingere 
possimus,  tamen  quia  in  expositione  hujus  parabolae 
non  spiritalibus  sed  saecularibus  hominibus  pro 
loco  et  tempore  tunc  loquebatur,  nihil  in  hoc  ho- 


tur  redemptio  ,  mulier  haec  in  viam  suam  abiit.  Quae-  B  nori  et  gloriae  ipsius  subtraliere  nos  credimus,  si 


nam  via  ejus  fuit?  Yia  ejus  utique  fuit,  quando  de 
coelis  in  uterum  Yirginis  et  de  utero  Yirginis  in  hunc 
mundum  venit,  et  salutem  operatus  est  in  medio  terrm 
{Psal.  Lxxiii ,  12). 

Rursus  in  viam  suam  abiity  quando  pro  nobis  pati , 
mori,  sepeliri  et  a  sepulcro  resurgere  voluit.  Sed  et 
aliud  per  hanc  viam  intelligere  possumus.  Post 
lapsum  enim  primi  hominis,  universae  bumanae  na- 
turae  haec  via  fuil ,  quod  et  mori  in  corpore,  ei  post 
mortem  carnis,  mortem  etiam  animae  ad  infemum 
descendendo  subire  debuit. 

Hanc  eamdem  viam  ,  elsi  non  per  praevaricationis 
culpam ,  ob  huroanae  tamen  salvationis  causam  Fi- 
lius  Dei  abiit ,  quia  et  in  corpore  sententiae  mortis 
addici  voiuit ,  et  ejus  anima  ad  educendas  omnes 
electorum  animas  ad  infemi  claustra  descendit. 

584  ^um  ergo  et  in  corpore  mortis  poenam 
subiisset ,  et  cum  anima  ad  infemum  descendisset , 
comedit ,  quia  per  divinitatis  potentiam  resurgens  a 
mortuis  nos  in  se  transtulit  et  corpus  humilitatis 
nostrae  corpori  claritatis  suse  configuravit.  Yel  ista 
comestio  jucuaditatem  iilam  significat,  qua  mi- 
sericorditer  delectabatur  ereptis  a  captivitate  dia- 
boli  animabus  electorum  suorum  per  mortis  et  re- 
surrectionis  suaetriumphuro. 

Quod  autero  gratia  et  beatitudo,  quam  tunc  semel 
per  mortem  et  resurrectionem  electis  suis  acquisi- 
vit,  usque  in  finem  saeculi  in  omnes    salvandos 


spiritalibus  spiritalia  comparanles,  ad  aedificationem 
eoruro,  qui  in  monasteriis  sunt,  ea,  quae  Deus  do- 
naverit,  dicere  humilitas  nostra  attentaverit.  Ait 
itaque  Dominus  : 

Homo  quidam  (ecit  ccenam  magnaniy  et  vocavit 
multos.  Homo  iste  est  unigenitus  Dei  Filius,  (jui 
utique  Deus  et  homo  est,  et  non  solum  homo,  sed 
et  liomo  quidamy  homo  singularis,  quia  solus  sine 
peccato  conceptus  et  natus,  solus  in  hoc  mundo 
sine  peccato  est  conversatus.  Qui  fecit  ccenam  ma^ 
gnam,  quando  semetipsum  tradidit  nobis,  quando 
instante  hora  passionis  sacrificans ,  nobis  sacro- 
sanctum  corpus  et  sanguinem  suum  aetemae  salutis 
praeparavit  convivium  :  Accipite^  inquit,  et  comedite : 
hoc  est  corpus  meum  {Matth.  xxvi,  26).  Nisi  enim 
ccena  ista  praecessisset,  hoc  est  nisi  sacrosanctum 
corpus  et  sanguinem  suum  per  se  nobis  conse- 
crasset  et  dedisset,  ad  convivium  vitae  586  ^ternae 
nullus  hominum  pervenire  potuisset.  Unde  ipse  ait : 
Ameny  amen  dico  vobis,  nisi  manducaveritis  camem 
Filii  hominis,  et  biberitis  ejus  sanguinem,  non  ha- 
bebitis  vitam  in  vobis  {Joan.  vi,  U).  Et  iterum  :  Qui 
manducat  meam  carnem  et  bibit  meum  sanguinem^ 
habet  vitam  astemam  {ibid.  55).  Qui  vocavit  multos^ 
quia  quotquot  Ghristianse  fidei  sacramentum  susce- 
perunt,  ad  convivium  vitae  aetemae  vocati  sunt. 

Et  misit  servum  ^uum  hora  coentB  dicere  invitatis 
ut  venireni,  quia  jam  parata  sunt  omnia.  Hora  coenae 


perseveret ,  subsequentia  verba  mystice  inteUecta  d  hora  passionis  fuit.  Peracta  enim  passione  et 


demonstrant : 

Vuttusque  iUiuSj  inquit,  non  sunt  amplius  in  di- 
versa  mutati,  Si  ergo  nunc ,  sicut  ante ,  tam  justi 
quam  injusli  a  diabolo  captivi  in  mortem  duceren- 
tur,  vuitus  utique  illius  in  diversa  mutarentur.  Sed 
jam  hoc  modo  vultus  iltius  in  diversa  non  mutantur; 
quia  omnibus  per  veram  innocentiaro,  vel  post  per- 
ditam  innocentiam  per  dignam  poenitentiam  intrare 
volenlibus,  statim  post  hujus  carnis  terminum ,  re- 
gni  coeloruro  patet  introitus. 

585  HOMILIA  LXI. 

IM  DOmNlCAM   II  POST   PENTECOSTEN  PRIMA. 

Homo  quidam  (ecit  ccenam  magnamy  et  vocavit 
multos.  Et  misit  sertmm  iuum  hora  C€mw  dicere  tit- 


te- 

surrectione  sua,  misit  servum  suum,  coetum  vide- 
licet  apostolicuro,  quando  ascendens  in  coelum  dixit 
eis  :  EunUs,  docete  omnes  gentes,  baptizantes  eos 
in  nomine  Patfis,  et  Fitii,  et  Spiritus  sancti.  Qui 
crediderit  et  baptizatus  (uerit ,  salvus  erit  {Matth. 
XXVIII.  49.;  Marc.  xvi,  16%  Haec  dicere  fuit  quodam- 
modo  servum  s»mm  mittere  dicere  invitatis  ut  ve- 
nirent,  quia  jam  parata  sunt  omnia.  In  hora  enini 
illius  coenae,  quando  ille,  qui  est  cibus  angeloruro, 
in  ara  cmcis  Deo  Patri  se  obtulit  in  redemplionem 
generis  humani,  parata  sunt  omnia^  confractus  est 
iiifemus,  reseratus  est  paradisus,  dimissa  et  deleta 
sunt  originalia  crimina  in  terris,  reddita  sunt  vitae 
praemia  in  coelis.  Sed  post  istam,  quae  facta  est 


417  HOMIUif;  DOMINICALES  ifiSTlVALES.  '^  418 

Dobis  in  Fillo  Dei,  aeternse  salutis  praeparationem,  A     Et  mmt  '$ervum  suum  hora  comce^  dicere  invttatU 


postmissi  servi,  coetus  videlicet  apostolici,  praedica- 
tionem,  quid  tandem  factum  sit  audiamus. 

Et  ccspemnty  inquit  Dominus,  simul  omnes  excu^^ 
sare.  Qui  sunt  isti  omnes  a  convivio  Dei  se  excu- 
santes?  Illi  utique,  qui  villam  habent,  qui  587 
quinque  juga  boum  habent,  qui  uxorem  habent,  hoc 
est  qui  divites  sunt  in  substantia  hujus  saeculi,  quod 
est  viUa ;  qui  cura  divitiis  sanitatem  corporis  habent, 
quod  sunt  quinquejuga  boum;  cumque  per  (laec  duo, 
tertio,  id  est,  voluptate  camis,  quae  per  uxorem 
accipitur,  libere  utuntur,  excusant  se,  ne  veniant 
ad  convivium  Dei.  Nam  dum  plus  terrena  quam  coe- 
lestia  diligunt,  ipsi  sibi  viam  vitae  perennis  inter- 
cludunt.   Sic,  sic,  dum  per  praesentis  vitae  con- 


ut  venirent^  quia  jam  parata  sunt  omnia.  ServuSf  qui 
mittitur,  unus  idemque  homo  est,  qui  fecit  ccenam 
magnam  in  conversione,  qui  vocavit  multos  in  con- 
fessione  et  satisfactione,  qui  etiam  mtttit  in  mentis 
contemplatione.  Mittit  homo  seipsum,  mittit  ad 
seipsum,  mittit  pro  se  ipso.  Hoc  est  enim  quod 
subjungitur  :  Dicere  invitatis  ut  venirent.  Dicere  ejus 
est  desiderare  ejus.  Desiderat  namque  ut  omnes 
invitati  veniant,  hoc  est,  ut  corpus  et  anima  et  spi- 
ritus,  quod  est  totus  homo,  coenae  illi  assidue  inter- 
esse  laborent ,  in  qua  jam  parata  sunt  omnia. 
Quse  omnia  nisi  bona  et  mala,  prospera  et  ad- 
versa?  In  aeterno  perennis  vitse  convivio  parata 
hxc  omnia  non   inveniuntur  quia   bona   ibi  sine 


temptum  ad  Dominicam  coenam  venire  renuunt ,  B  malis,  prospera'sine  adversis,  perpetuis  Dei  con- 


pauperes  et  debiles  eliguntur,  qui  quanto  minus  in 
hoc  mundo  habent  unde  delectentur,  tanto  citius 
vocantis  intrinsecus  vocem  Domini  audiunt  et  se- 
quuntur.  Unde  Dominus  :  Exi  cito,  inquit,  in  plateas 
et  vicos  civitalis,  et  pauperes  ac  debiles,  ccecos  et  clau- 
dos  introduc  huc.  Sic  factum  est  :  Plense  enim  sunt 
domus  Dei,  quod  sunt  monasteria,  pauperum.  Pau- 
peres  sunt  qui  vim  Deo  faciunt,  qui  divitibus  in 
suis  voluptatibus  permanentibus  regnum  coelorum 
per  sanctae  conversationis  studium  diripiunt.  Ait 
ergo  Dominus  :  Dico  vobis,  quod  nemo  virorum  itlo^ 
Tum,  qui  vocaii  sunty  gustabit  ccenam  meam. 

His  praemissis  secundum  sensum  generalem,  ad 
nosmetipsos  mentis  ocuium  convertamus,  et  quo- 
modo  specialiter  in  quolibet  salvando  homine  verba 
evangelicae  hujus  lectionis  compleantur,  videamus. 
Ait  namque  Dominus  : 

Homo  quidam  (ecit  coenam  magnam  et  vocavit  mul- 
tos.  Quandiu  quis  in  mundo  est,  et  peccata  mundi 
diligit  et  facit,  homo  tantura  dicitur;  postquam 
autem  separare  se  a  mundo,  ct  a  peccatis  mundl, 
incipit  homo  quidam,  homo  singuiaris  digne  appel- 
latur.  Hic  vere  coenam  magnam  facity  quando  per 
poenitentiam ,  cordisque  contritionem  ad  veram 
peccatorum  tendit  remissionem.  Unde  scriptum  est : 
Sacrificium  Deo  Spiritus  conlribulatus ;  cor  contri- 
tum  et  humiliatum,  Deus^  non  despicies  (Psal.  l, 
19).  Haec  est  cosna,  et  vere  magna,  qua  delectatur 


viviis  aeternaliter  apponentur.  Sed  et  in  aetema 
damnatione  [simili  modo  haec  omnia  parata  non 
erunt,  quia  mala  ibi  sine  bonis,  adversa  sine 
prosperis  reprobis  perenniter  imminebunt.  Nunc 
autem  parata  sunt  omnia,  quia  in  coena  illa,  quae 
jam,  id  est  in  praesenti  hac  vita  fit,  de  qua  aliunde 
Dominus  :  Ecce  egOy  inquit,  sto  ad  ostium^  et  pulso  ; 
si  quis  aperuerit  mihi,  intrabo  ad  iUum,  et  coenabo 
cum  eo  et  ipse  mectim,  in  hac,  inquam,  cocna  parata 
iunt  omnia,  bona  videlicet  et  mala,  prospera  et 
adversa.  Ibi  enim  ex  dono  et  misericordia  Dei 
recte  homo  cognoscere  incipit,  qualiter  pro  ma- 
lefactis  Deo  satisfaciat,  qualiter  bona  opera  sua, 
,  si  in  Deo  et  propter  Deum  facta  sunt,  custodire 
'  debeat.  His  diiigenter  consideratis,  sit  inter  spiri- 
tum  et  animam  et  corpus,  589  quemadmodum  di- 
citur  in  consequentibus  : 

Et  coeperunty  inquit,  simul  omnes  excusare.  Per 
omnes  istos,  qui  simul  se  excusare  cwperunty  omnes 
utriusque  hominis  sensus  convenienter  intelligi  pos- 
sunt.  Nam  ubi  ex  supemae  visitationis  gratia  homo 
recognoscere  incipit ,  quid  factis ,  quid  dictis ,  quid 
cogitationibus  illicilis  admiserit ,  ista  humilis  peo- 
catorum  recognitio  est  apud  Deum  quasi  quaedam 
excusatio,  quae  hominem  perfecte  poenitentem  coram 
oculis  Dei  excusabilem  reddit  et  innocentem. 

Primus  dixit :  YiUam  emt,  et  necesse  habeo  exire^ 
et  videre  eam.  Per  pnmtim  istum  spiritus  hominis 


Deus  et  pascitur,  quemadmodum  iste  protestatur,  di-  D  s^tis  convenienter  potest  intelligi,  qui  dum  per  aspi- 


cens  :  Ecce  ego  sto  ad  ostium ,  et  pulso ,  si  quis 
aperuerit  mihi,  intrabo  588  '^^  iUum,  et  comabo 
cum  iUo  {Apoc.  iii,  20).  Qui  vocat  muUos^  quando 
seipsum,  qui  non  unus,  sed  quasi  multi,  et  mul- 
iiplex  fuit,  multiplicitatem  suara  humiliter  con- 
fitendo,  accusare  coram  Deo  incipit.  Vocat  muUos^ 
quando  post  perfectam  confessiomm  ad  perfectam 
multorum,  quae  commisit,  peccatorum  satisfactio- 
nem  viriliter  semetipsum  constringit;  post  per- 
fectam  confessionem  et  perfectam  satisfactionem, 
landem  per  misericordiam  Dei  proficit  ad  veram 
cordis  companctionem  vel  mentis  contemplationem, 
cpiam  hora  comce  figuraliter  exprimit,  de  qua  De- 
ininus  mox  subjunxit  et  ait : 


rantem  supemae  visitationis  gratiam  imperfectionem 
suam  perfecte  cognoverit,  non  quasi  contradicendo, 
sed  negligentias  et  transgressiones  suas  medullitus 
poenitendo  et  confitendo  excusare  se  incipit ,  quia 
indignum  se  judicat,  ut  coelesti  huic  convivio  seii 
coenae,  vel  ad  momentum  quidem,  admitti  debeat. 
ViUam,  inquit,  emi.  Per  vt//am  lianc  amor  saeculi, 
superbia,  avaritia,  et  caetera  hujusmodi  non  incon- 
venienter  possunt  intelligi.  Sed  cum  nullum  commu- 
tationis  commercium  fieri  possit  nisi  inter  venden- 
tem  et  ementem,  quis  est  ille  qui  viilam  istam  ve- 
nalem  portat,  nisi  hostis  antiquus,  qui  homini  ad 
coenam  Doipini  venire  cupienti  callide  obviat ,  si 
quQ  modp  eum  aut  amore  saeculi,  aut  superbia,  aut 


«9  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  4M 

ayaritia  ab  intentione  et  desiderio  boni  avertere  va-  A  minio  miserabililer  subjugata,  ad  bonum,  quod  agere 


leat.  Conqueritur  igitur  Spiritus  spiritalis  codnsd 
avidus,  quod  hanc  ab  eo  villam  emerit^  per  quam  spi- 
ritalium  convivio  epularum  indignum  se  fecerit,  et 
dicit  :  Villam  cmt,  et  necesse  habeo  exire^  et  videre 
eam.  Ac  si  dicat :  Ego  et  diabolus  in  foro  uno  con« 
yenimus.  Pretium  meum,  quod  attuli,  Deus  erat,  qui 
per  aspirantem  gratiam  suam  jugiter  me  intrSnsecug 
visitare  consueverat.  Pretiosum  hoc  immortalitatis 
prelium  ipse  minister  mortis  mihi  abstulit,  et  villam 
suam,  id  est  amorem  saeculi,  superbiam,  avaritiam 
ct  caetera  hujusmodi  misero  cordi  meo  substituit.  Ec 
quia  misero  mlhi  diaboiica  circumvento  fallacia  tunc 
placuit,  lethali  590  buic  commntationi  voluntarie 
consentire,  ideo  necesse  habeo  modo  exire  et  videre 


debeo,  etiam  dum  volo,  erigere  me  non  valeo. 

Et  hoc  satis  ex  eo  liquet ,  quia  ,  quae  aliquando 
fortis  exteriorum  sensuum  meorum  custos  esse  vel- 
lemf  quae  ad  meditandum ,  ad  legendum  caeterisque 
bonis  operibus  insistendum  constanter  sedere  vel- 
lem ,  modo  eo ,  quia  ad  nullum  horum  utiliter  me 
continere  valeo.  Eo  quidem  probare  modo  ea,  modo 
illa.  Eo  probare,  si  quidoculis  vel  auribus  de  saeculi 
hujus  occurrat  vanitatibus,  et  dum  sic  quasi  dc  loco 
ad  locum  transferor,  Deo  abominabilis  et  mihimet- 
ipsi  per  omnia  inutilis  efficior.  Sic,  sic,  dum  ani- 
ma,  quae  carnem  vegetat,  exteriorum  sensuum  suo- 
rum  excessus  flendo  acpoenitendocoram  Deodiscu- 
tit  et  examinat,  eodem  modo,  ut  spiritus,  sibi  ipsi 


eam,  Yoluntas  etenim  versa  est  mihi  in  necessita-  ^  loquitur  intrinsecus  :  Rogo  te,  \habe  me  excusalttm. 


tem.  Nam  quod  tunc  erat  voluntarium,  modo  factum 
«st  mihi  necessarium.  Mei  namque  per  omnia  im- 
potens  factus,  subsisterc  intra  me  non  valeo.  Modo 
cnira  ad  superbiam ,  modo  ad  malitiam,  modo  ad 
avaritiam,  et  ad  caetera,  quae  mundi  sunt,  etiam  in- 
▼itus  et  nolens  cogor  defluere.  Haec  est  illa  mortis 
et  perditionis  vi7/a,  quam  emi,  ad  quam  necesse  ha- 
beo  non  solum  exire,  sed  etiam  (quod  deterius  est) 
videre  eam  compellor,  id  est  diligere.  Talis  iste  ex- 
itus  erat  mihi  aliquando  abominabilis,  modo  vero 
factus  est  mihi  dulcis  atque  delectabilis,  quia  illici- 
tas  saeculi  cogitationes  vicissim  cordi  meo  succeden- 
tes  non  abjicio,  imo  delectabiliter  suscipio  et  intro- 
mitto.  . 

Vnde,  rogo  (e,  habe  me  excusatum.  Quis  esl  iste, 
cui  dicitur,  habe  me  excusatumy  nisi  ipsc  spiritus  ho- 
minis,  qui  quodammodo  loquitur  ad  se  intra  se? 
Ejus  denique  rogatio  est  assidua  qua  seipsum  ad  sa- 
tisfaciendum  Deo  suscitat  exhortatio.  Rogat  ipse  se- 
ipsum  omnimodis  propter  Deum  insistere  laboribus, 
ut  per  veram  poenitentiam  puramque  confessionem 
hic  semetipsum  accusare  studeat ,  quatenus  coram 
oculis  divinae  majestatis  excusari  in  futuro  merea- 
tur.  Sequitur  : 

Et  alter  dixit :  Juga  boum  emi  quinquet  et  eo  probare 
ea,  Per  alterum  bunc,  qui  similia  excusationis  verba 
protulit,  anima  hominis  satis  convenienter  intelligi 
poterit.  Nam  ut  primus  ille,  qui  est  spiritus,  pro 


Rogat  se,  ut  ad  se  inter  se  redeat ,  excessus  suos 
perfecte  poenileat,  ut  per  veram  poenitentiam  ad  ve- 
ram  innocenliam  redire  valeat.  Ex  hac  spiritus  et 
animae  pcenitentia  et  satisfactione  etiam  corpus  tor- 
poris  sui  ignaviam  deflere  incipit,  sicut  consequen- 
ter  adhuc  evangelista  subjungll,  dicens  : 

Et  alius  dixit :  Uxorem  duxi,  el  ideo  non  possum  w- 
nire.  In  uxore  possumus  intelligere  eoncuplscentiam 
et  voluptatem  carnis.  Nec  praelereundum  quod,  duo- 
bus  precedentibus  excusari  se  petentlbus,  tertius 
iste,  qui  signiGcat  corpus,  excusatum  se  haberi  non 
postulat ,  sed  tantum  non  posse  se  venire  denuntiat. 
Sed  quid  per  hoc  nobis  innuitur ,  nisi  quod  etiam 
electus  discipulus  Domini  Paulus  apostolus  in  semet- 
ipso  expertus  conquerilur  ?  Scio,  inqult,  quod  non 
itihabilat  in  me,  hoc  est\  in  carne  mea^  bonum.  Nam 
velle  adjacet  mt/if,  perficere  autem  bonum  non  invenio 
{Rom.  VII,  18).  Spiritus  quidem  hominis  coelestia 
desiderando  in  alturo  tendit,  caro  autem  repugnans 
spiritui  semper  impossibililatem  suani  praetendit, 
592  dicens  :  Non  possum  venire.  Ac  si  dicat  spi- 
ritui :  Laborem  quidem  exigis  a  me,  per  quem  inde- 
ficiensaetemx  dulcedinisconvivium  una  mecum  asse« 
qui  possis,  sed  ad  votum  succurrere  tibi  non  valeo, 
quia  uxor,  quam  duxi,  boc  est  carnis  concupiscentla 
et  voluptas,  cui  subjaceo,  a  magnae  hujus  coenae  re- 
trahit  convivio.  Tendens  autem  ad  Deum  animus, 
quid  tandem  ad  haec  facere  debeat,  sequens  ordo  ver* 


amissa  intcrnae  dulcedinis  gratia  afiligendo  se  prae-  D  borum  demonstrat.  Nam  sequitur  : 


dicto  modo  excusare  se  coeperit  coram  Domino, 
anima  nihilominus  ad  cognoscendum  et  poeniten- 
dum  multiplices  exteriorum  excessus  sensuum  ex- 
citatiir ,  quemadmodum  praemissis  jam  verbis  apte 
demonstratur  :  Juga  boum,  inquit,  emi  quinque,  et  eo 
probare  ea,  Ac  si  patenter  dicat  :  Ad  coenam  Do- 
mini,  ad  quam  vocata  s'im,  venire  desidero ,  inter- 
nam  supemae  dulcedinis  gratiam  in  memetipso  ut- 
cunque  experiri  cupio ;  sed  ;iiya  boum  emi  quinque^ 
quia  quinque  rationales  sensus  mei  bovini  modo  et 
591  pecuales  facti  sunt ,  quia  more  pecudum  ea 
solummodo,  quae  carais  sunt,  quaerunt  et  diligunt, 
et  sicut  bos  ideo  subjugatnr,  ut  vel  invitus  ad  la- 
borem  compeUatur,  sic  tncurvata  ego  caraisque  do* 


Et  reversus  servus  nuntiavit  hasc  Domino  nro.  Ser- 
vus  iste,  quem  spiritum  hominis  diximus,  tunc  vero 
ad  Dominum  suum  revertitur,  quando  ad  insinuan- 
dum  divinae  miserationis  clementiae  dolorem  suum 
etmiseriam  humiliter  ad  Deum  convertitur.  Pius 
autem  et  misericors  Dominus,  quid  ad  haec  tandem 
faciat,  mysticis  verbis  evangelista  demonstrat : 

Tunc  iratus,  inquit,  paterfamilias  dixil  servo  suo  : 
Exi  eito  in  plateas  et  vicos  eivitatiSj  et  pauperee 
ae  debiles ,  ca^eos  et  claudos  introdue  hue,  Irasci 
aut  mutari,  cum  omnino  alienum  sit  a  Deo,  nostrd 
tamen  more  irasci  dicitur,  cum  salubri  nos  contra 
nos  furore  excitat ,  ut  pro  reatu  negligentiae  su» 
mens  districte  saevire,  saiubri  erga  se  ipsam  ira  coih 


iil  HOMILIiC  DOMlNtCALfiS  iCStlYALES;  Oi 

tabescere  incipiat.  Sic  autem  bene  irascenti,  et  at-  A  ritate  ( /  Joan.  iii,  18 ).  Non  opere ,  sed  Terbo  ef 


denter  de  sni  torporis  ignavia  se  ulciscenti,  protinus 
ipse  Dominus  alloquitur  eam  sicut  audivimus  :  Exi 
cito  4  inquit ,  inplateas  et  vicoscivitatis*  Per  plateas 
possumus  inteliigere  latam  et  spatiosam  saecularis 
Titae  conversationem,  per  vieoi  civitatis  arctum  et  aiH 
gustnm  spiritalis  yitse  propositum.  Exire  Deus  om- 
nipotens  hominem  docet  in  plateas,  ut  sollicite  con- 
sideret  latas  pristinae  conversationis  suae  vias.  Ibi 
profecto  patiper^s  invenit ,  dum  paupertatem  suam 
humiliter  recognoscit,  dum  transactum  in  saeculo 
tempos  nihil  nisi  egestalem  et  miseriam  sibi  contu- 
lisse  perpendit,  per  quam  seternae  beatitudinis  divi- 
tiis  nudatum  se  conspicit.  Ibi  etiam  debiles  invenit, 
quia,  si  quid  bonum  egisse  se  in  sseculo  recogitat, 


lingua  diligit,  qui  verbis  tantum  peccatorem  se  con- 
fitetar ,  sed  post  eonfessioneitt  nullum  poenitentitf 
opus  ostendit.  Hle  autem  diligit  non  verbo  et  lingua, 
sed  opere  et  veritate ,  qui  pec^ata ,  qutt  confltetur^ 
digna  satisfactione  diluit,  et  e^mdem  Misfactionera 
in  vera  humilitate  custodirc;  sdtagit. 

Nec  praetereundum  quod  dicit,  paltperes  ae  debi-^ 
les^  ccBcos  et  claudos  introdtc  huc.  Idem  enim  e§t  aftf 
si  dixisset :  Non  educ  eos,  sed  introdue^  Non  edutf 
eos  illuc,  ubi  prius  eras  ,  sed  introduc  kuc,  hoe  esl 
ad  me,  in  cor  tuum,  ubi  jaffl  ego  sttm,  ubi  inedicl- 
bililer  loquor  ad  te.  tl^  Domini  terba  sont  inenaf^ 
rabilia  pietatis  ejus  opera,  quibus  operatur  ei  facif 
in  homine  quod  scit  pauperem  se  ac  debilem ,  c«-' 


debile  et  infirmum,  utpote  non  humiliter,  sed  su-  B  curo  et  claudum  recognoscere ,  quod  potest  digiMf 


perbe  et  arroganter  propter  favorem  593  inanis 
gloriae  facturo  rcputat.  Postquaro  hocmodoin  pla- 
teas  exierit,  cxeat  etiaro  necesse  est  in  vicos  civiia-- 
tis  qusrere  ibi  ccccos  et  claudos^  id  est  sollicite  con- 
si^Ieret  quandiu  in  spiritalis  vitae  proposito  a  cogni- 
tione  rectae  veritatis,  sicut  caecus,  erraverit,  quoties 
in  his  quse  agenda  erant  justitiaeoperibus,  male  clau- 
dicaverit. 

Possumus  et  alio  roodo  intelligere  quod  dicit, 
pauperes  ac  debiles  ,  ccecos  et  claudos  introduc  huc. 
Quatuor  ista,  quaiuor  praecedentibus  sunt  opponen- 
da.  Contra  villam  pauperesy  contra  juga  boum  debi, 
les ,  conlra  uxorem,  iu  qua  concupiscentiam  et  vo- 
luptatero  carnis  intelligcndaro  dixirous,  ccecos  et  ciau" 
dos  ponere  deberous.  Sedquid  estcsecus,  quid  estclau- 
dus?C(FCtts  est  qui  ignorat,  claudus  est  qui  errat.  Aroor 
naroque  et  consuetudo  carnalis  concupiscentiae  et 
voluptatisparitignorantiam.  Excaecateniro  horoinem, 
quod  periculum  suum  cognoscere  nescit.  Sed  et  hoc, 
quod  antea  roalum  et  iniquuro  cognovit ,  quasi  bo- 
nuro  etaequum  reputare  incipit.  Ex  hac  denique  igno- 
rantia  nascitur  error.Merilo  enim  errat,  qui  errorem 
suum  ignorat.  Hoc  est  eniro  quod  ait  prophela  : 
Ebrietas  et  luxuria  aufert  cor  {Ose.  iv  ,  11 ).  Ergo 
quod  ait  Doroinus ,  pauperes  ac  debiles  ,  cacos  ei 
claudos  introduc  huc,  ita  est  ac  si  diceret  :  Quia  ad 
amissa  dulcedinis  meae  gaudia  redire  desideras,  opor- 
tet  nt  multiformem  vanitatis  ttiae  reatum  humiliter 


pro  peccatis  suis  Deo  satisfacere.  Onmia  tamen  haee, 
quia  ex  timore  adhuc  et  in  timore  facit  homo,  tanv 
dem  a  tiroore  ad  aroorem  pertingere  cupiens,  quasl 
in  hunc  rooduro  alloquitur  Deum,  dicens ' 

Domine,  factum  est  ut  imperaiti,  et  adhuc  locus  estg 
Yerburo  hoc  :  imperasti ,  timorem  sonat ,  timorecil 
ostendit,  ideoque  non  inconvenienter  etiain  tiroo-» 
rem  expriroit.  Domine,  inqoit,  factum  est  ut  impera» 
stiy  et  adhuc  tocus  est.  Ac  si  dicat :  Totom  Domine« 
quod  usque  nunc  tixi ,  sub  titnOre  vixi;  si  quid  fecl 
quod  bonum  vel  rectom  coram  te  possit  dici ,  sub 
timore,  non  ex  amore  feci.  Et  adhuc  locus  est.  Se- 
disti  et  sedes  in  me,  Domine,  in  sede  timoris;  pone 
,  etiam  nunc .  obsecro ,  in  me  sedem  amoris.  Locum 
'  illum,  qui  adhuc  vacuus  est  in  me,  amor  tuus  sup- 
pleat,  Domine,  amor  tuus  possldeat,  Domine  ,  ut  ei 
amore  potius  quam  timore  ultra  tibi  adhaeream,  pro 
amore  tuo  potius  quam  timore  agere  ,  quae  agenda 
sunt,  deinceps  valeam.  Ad  hune  deniqfie  sensum  sie 
accipiendum  et  tenendum  docit  nos  Oratio  hodiernt, 
qua  dicimus  :  Sancti  nominis  tui ,  Domine,  timorem 
pariter  et  amorem  fate  nos  habere  perpetuum.  hom 
enim  ad  perfectum  snfficit  timor,  nisi  adsit  et  aiaoi'; 
neque  amor ,  nisi  comitetnr  timor.  Ad  Ji^f^desid^ 
ratam  autem  amoris  dulcedinem  qualiter  homo  per> 
tingere  valeat ,  sequentibus  verbis  rayslice  nos  Do- 
minos  informat.  Nam  sequitar: 

Et  ait  dominus  servo  :  Exi  in  vias  et  sepes^  et  com- 


recognoscas.  Memento  in  humili  cordis  tui  conscien-  D  pelle  intrare,  nt  impteatur  domus  mea.  Licet  aliquan- 


tia  ,  ubi  villaro  ,  ubi  juga  boum  emeris,  hoc  est  trt 
per  immoderatam  superbiam  te  supra  te  incaute  ei* 
tuletis  ,  quoties  per  curiositatem  mentis  vagando 
extra  te  grandid  de  tuis,  abjecta  de  aliorum  meritis 
senseris.  Sicque  pauperes  acdebiles  introduchuc^ 
pauperem  te  cognoscens  in  tirtutibui ,  debilem  iit 
virtuosis  justiliae  actibus. 

Post  pauperes  et  debileSy  eceeos  et  claudos  nihilo- 
minus  introduces  ,  caecitatem  ignorantiae  tuae  hnmi^ 
liter  cognoscendo,  pro  moltiplicitate  erroris  tui  hu- 
roiliter  Deo  satisfaciendo.  Hoic  misericordissimo 
Domini  consilio  congruit  consilium  beati  Joannis  in 
Lectione  hodienia  dicentis  :  Filioli  mei,  diligamus 
JSQi^nonverbotantumet  tingua^  sed  etopereet  w- 


do  per  vias  intelligantur  actiones  hominis ,  possu- 
mus  tamen  hoc  ih  loco  viaram  nomine  cogitationes 
hominis,  per  sepes  vero  eustodiaiA  eogitationum  ae- 
cipere.  Et  est  quasi  dieat  DomiBus :  Si  quaeris  a  me, 
ut  sedem  amoris  mei  powam  lA  te,  exi  in  vtas  et  sepes^ 
sepiendo  et  muniendo  cogitationes  tuas  diffluere 
eas  et  vagar!  eirca  noxia  et  inntilia  non  permit- 
tas.  Sed  quia  boc  dorum  est  hommi  et  didicile , 
adjecit  atqae  ait,  et  compeile  httfmre.  Qoasi  dicerel : 
Ad  hnnc  quem  desideras  amoris  mei  et  inten» 
dulcedinis  gusttnn  aliter  perlingere  non  poterii,  n- 
si  te  intrare  compnlerls,  hoc  est  nisi  vim  qnamdam 
cordi  tuo,  ne  pcr  illtetlas  cogitatlones  efflaat»  inUi- 
leris.  Per  hnnc  enifli  eemprtileiiMi  4fi  ^&tet^  \ 


4«5  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  424 

oportet  le  promcrcri,  ut  impleatur  domus  mea,  quod  A     597.Sunl  el  alia  aquae,  quas  debemus  dividere. 


est  anima  tua,  quae  tunc  vere  implebitur ,  quando 
pcrfecto  timore  et  amore  meo  possidebitur.  Quod 
autem  sola  sit  humilitas,  cui  mirifica  magnae  hujus, 
de  qua  jam  dictum  est ,  praeparetur  suavitas,  ma- 
nifestat  Dominus  in  fine  Evangelii,  cum  dicit : 

Dico  autem  vobis  quod  nemo  virorum ,  qui  vocati 
sunt,  guitabit  cmnam  meam.  Ac  si  dicat :  Dico  vobis^ 
ego  qui  veritas  sum.ego  qui  falli  nec  fallere  possum, 
quod  illi  qui  sibi  viri  videntur,  qui  de  sua  virtute 
gloriantes,  fortes  se  et  perfectos  arbitrantur ,  licet 
vocati  sint,  quomodocunque  in  spiritali  vita  labora- 
verint,[nunquam  tamen  pervenire  possunt  ad  suavis- 
simum  gustum  intemse  illius  dulcedinis.  quam  per 
me  in  me  praepar^  et  servare  consuevi  humilibus 


bona  scilicet  et  majora,  et  bona  minora,  mala  ma- 
jora  'et  mala  minora.  Dividenda  sunt  hoc  mod* 
mala  majora  et  mala  minora,  ut  homo  singula  quae- 
que  dijudicet  et  examinet,  ut  minora  minus  poeni- 
teat,  majora  vero  majori  poenitentia  et  satisfactione 
diluat.  Quaenam  sint  mala  m:gora  vel  minora,  ex 
parte  jam  audivimus  in  lectione  evangelica.  Ma- 
lum  est  villam  emere^  id  est  ad  amorem  et  super« 
biam  saeculi  declinare ;  malum  est  etiam  quinquejuga 
boum  emere,  id  est  curiositati  et  vanitati  quinque 
sensus  suos  hominem  subjugare;  majus  tamen 
malum  est  uxorem  ducere,  id  est  concupiscentiae  el 
voluptati  carnis  tanta  delectatione  servire,  ut  neo 
velit  nec  possit  ad  convivium  Dei  venire.  Undc  ne- 


meis.  Coenae  istius  gustatio  est  dulcedo  orationis «  ^  cesse  est  ut  qui  singulis  deliquit,  ita  majora  et  mi« 

nora  discutiat  et  dividat,  ut  pro  singulis  digne  poe- 
niteat,  singula  debita  satisfactione  purgare  studeat. 
Sunt  etiam  bona  majora  et  minora,  ut  praedictum 
est,  quae  discutere  et  examinare  debemus,  quae  in 
lectione  evaugelica  nihilominus  invenire  possumus. 
Est,  ut  ita  dicam,  minus  bonum  a  malis  abstinere 
actibus ;  majus  vero  bonum  cor  mundum  custodire 
a  malis  cogitationibus.  Unde,  ut  opinor,  minus  quo- 
dammodo  bonum  est,  exire  in  plateas  et  vicos  ctvi/o- 
tis ;  majus  autem  exire  ad  vias  et  sepes,  Qui  enim 
solerti  diligentia  in  semetipso  meditando  discutit, 
quid  in  saeculari  et  spiritali  vita  deliquerit,  et  pro 
his  satisfaciens  Deo  uUra  se  a  malis  operibus  custo- 


mentisque  contemplatio.  Ad  istius  modi  gustus  fre- 
Quentiam  omnino  desiderandam,  et  a  Deo  postulan- 
dam  docet  nos  Spiritus  sanctus  in  oratione  hodiema 
qua  dicimus  :  Sancti  nominis  mt,  Domine ,  timorem 
pariter  et  amorem  fae  nos  habere  perpetuum ;  596 
quia  nunquam  tua  gubematione  destituis ,  quos  in 
soliditate  tute  dilectionis  instituis.  Quid  est  soliditas 
dilectionis ,  nisi  gustus  contemplationis,  per  quem 
vere  homo  solidatur  in  voluntate  dilectionis  Dei  ? 
Quoscunque  Deus  in  hac  soliditate  dilectionis  suae 
instituit ,  hoc  est  quibus  frequentem  gustum  hujus 
ccenae  praebuerit,  illos  nunquam  sua  gubernatione 
destituit.  Gubematio  [Dei  est  benignum  consilium 


Dei,  quod  fidelilms  suis  invisibiliter  tribuit ,  sicut  q  dire  disposuerit,  bonum  quidem  exitum  in  plateas 


audivimus  in  Evangelio,  ubi  dixit :  Exi  cito  in  pla- 
teas  et  vicos  civitatis,  et  pauperes  ac]  debiles^  aecos 
et  ctaudos  introduc  huc.  Nam  hi  tales,  si  in  aliquo 
interdum  excedunt,  mox  gubernante  Deo  ad  solitum 
oratiouis  portum  confugiunt,  atque  per  praedictigu- 
stus  frequentiam  ad  humilem  et  perfectam  peccato- 
rum  suoram  cognilionem  et  poenitentiam  redeunt , 
quod  vere  est  gubernatio  Dei.  Quoscunque  autem 
in  hac,  quam  audivimus,  soliditate  dilectionis  suae 
non  instiluit,  illos  sua  gubernatione  saepe  destituit. 
Guberaantur  enim  non  a  bono,  sed  a  malo  ;  guber- 
nantur  a  se,  non  a  Domino. 

Sed  et  non  incongrue,  quantum  mihi  videtur,  ad 
diem  secundae  hujus  Dominicae ,  secundum  diem 
creationis  possumus  referre,  de  qua  dicitur  : 

Dixit  quoque  Deus :  Fiat  /irmamentum  in  medio 
aquarumtetdividataquas  abaquis,EtfecitDeus  firmor 
mentum ,  divisitque  aquas,  quce  erant  sub  firmamento^ 
ab  his  qucB  erant  superfirmamentum  {Gen,  i,  6>7). 

Sunt  aquw  superiores ,  sunt  et  aquoe  inferiores , 
quas  si  mystice  intelligimus,  necesse  est,  ut  ab  in- 
vicem  dividamus.  Aquae  superiores  sunt,  ut  aestima- 
mus,  bona  et  spiritalia  desideria ;  aquae  inferiores , 
mala  et  carnalia  desideria.  Ecce  aquae  et  aquae,  quae 
provida  discretione  necessario  sunt  dividendae ;  ut 
videlicet  ita  singula  disceraamus,  ne  bona  pro  ma- 
lis,  mala  pro  bonis  recipiamus,  ut  mens  nostra  sem- 
per  intenu  sit  desideriis  bonis  et  spiritalibus,  et 
MimmopererasisUI  malls  desideriis  el  caraalibus. 


et  vicos  civitatis  fecit.  Qui  vero  opera  virtutum,  quae 
facit,  in  humilitate  custodierit,  omnique  custodia 
cor  suum  a  malis  cogitationibus  servaverit,  melio- 
rem  revera  exitum  in  vias  et  sepes  fecit. 
I^  Quapropter ,  ut  supra  memoravimus,  aquas  ab 
aquis  ita  dividamus,  ut  bonis  meliora  praeponamus, 
debonis  ad  roeliora  transeamus.  Si  quis  sic  aquas  ab 
aquis  dividit,  quisquis  pejora  a  malis,  meltora  a 
bonis  dijudicando  discernit,  huic  non  iujusle  conve- 
nit,  quod  Apostolus  dicit  :  Spiritalis  dijudicat  om^- 
fiifl,  ipse  vero  a  nemine  judicatur  (I  Cor.  xiv,  24). 
598  Quomodo  a  nemine  judicatur?  Ab  illo  homine, 
qui  Deus  et  homo,  judex  vivoram  et  mortuorum, 
quaudoque  adveniet,  spiritalis  iste  homo  non  judi- 
D  cal)itur,  quia  qui  nunc  emnia,  sicut  diximus,  discer- 
nit  et  dijudicat,  nil  districto  judici  indiscussum  re- 
servat,  ideoque  non  judicandus  judex  aliorum  cum 
judice  Christo  sedebit,  quemadmodum  in  Evangeljo 
ipse  Dominus  discipulis  suis  repromittit,  dicens  : 
Fos,  ^ttt  seculi  estis  me,  sedebitis  super  sedes  duo- 
decim  judicantes  duodecim  tribus  Israel  {Matth. 
XIX,  28). 

Ut  autem  ad  hanc  judicandi  dignitatem  homo  ve- 
niat,  necesse  est  ut  firmamentum  forte  et  stabile 
Deus  in  illo  faciat,  hoc  est  ut  mentem  illius  ita  fir- 
met  et  stabiliat,  ne  sicut  in  priori  Dominica  in  divite 
et  paupere  praenotavimus ,  divitias  divinitus  sibi 
coUaUs  male  amittat,  et  iterum  quasi  sepuitus  in 
inferao  mendicare  incipiat ;  aut  si  forte,  ut  plerum- 


4»  HOIilLLE  D0MINIGAL£S  iEiTlVALGS.  41$ 

qu%  fit,  lapsus  fuerit,  si  exutus  purpura  el  bysso  ad  A     P^r  Samuel  minislrabat  Domino  cotam  Heli ,  ei 

urmo  Domini  erat  preliosus,  In  verbis  islis  totam 


paupertatem  devenerit,  iterum  per  miserieordiam 
Dei  amissas  divitias  recipiat,  et,  juita  id  quod  se- 
tiuens  iiUera  ait ,  dies  secundus  fiat. 

Possumus  dicere  quod  quasi  dies  primus  fuerit, 
quando  indutus  purpura  et  bysso  epulabatur  quoti- 
die  splendide,  hoc  est  quando  mortificala  carne  cum 
titiis  et  concupiscentiis  ascendere  plerumque  potuit 
in  dulcedinem  orationis  ad  gratiam  contemplalionis. 
Sed  quia  bona  recipit  in  vita  sua,  hoc  est  quia  dona 
ditinitus  sibi  coliata  quasi  sua  reputavit,  magisque 
suam  quam  Dei  gloriam  pro  eis  quaesivit,  cadem 
bona  quae  acceperat  male  gloriando  perdidit.  At  ubi 
miseranle  Deo  pauperlatem  suam  recognoscit,  et  hu- 
roiiiter  mendicare  incipit^  factum  est  in  eo  vespere  et 


simul  000  sanctissimam  Yrinitatem  notare  possu* 
mus.  In  Ueti  cujus  nomen  interpretatur  Deu$  meut^ 
Deum  Patrem ;  in  Domino  Spiritum  sanctum  ;  ia 
puero  Samuel,  quod  interprelatur  nomen  eju$  Dettii 
Deum  Filiuni ,  de  quo  alibi  dicitur  :  Et  vocabitur 
noinen  ejus  Emmanuel^  quod  interpretatUr  nobiscUm 
Deus  (Matth.  i,  23).  Qui  cum  Deus  et  homo  sit, 
apte  utrumque  nomen  ei  congruit;  nomen  pueri 
propter  innocentiam,  simplicitatem  et  munditiam» 
quam  habebat  prae  cunctis  hominibus  in  assumpta 
propler  nus  humanitale.  Nomcn  Samuelis  propter 
exccllentiam,  qua  aequalis  erat  Deo  Patri  in  divini^ 
tatis  aeternitate.   Ab  aeterno  Deus  erat  pro  nobit 


tnane  dies  secundus.  Quid  per  vespcram  nisi  cogni-  B  vcro  puer,  pro  nobis  homo  fieri  volebat. 


tio  sui  ?  Quid  per  mane  nisi  cognitio  Dei  valet  intel 
ligi  ?  Gognoscit  semetipsum,  quod  videlicet  nil  boni 
propriis  viribus  habere  poterit :  cognoscit  Deum,  a 
quo  habuit  bona,  quae  inaniter  perdidit.  Sicque  fit 
ut  per  hanc  humilem  cognitionem  Dei  et  sui  dies 
fiat  secundus ,  id  cst  secundo  divina  inspiratione 
iUuminatus  purpuram  et  byssum  recipiat,  ilorum* 
que  599  splendide  cum  Dumino  epulari  valeat. 
Ad  hanc  cognitioccm  sui  et  nostri  perducat  nos  uni^ 
genitus  Filius  Dei  Jesus  Ghristus  Dominus  noster» 
qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus 
per  omuia  saecula  saeculorum.  Amen. 
UOMILLA  LXIL 

t!l  D01fI51CAM  II  POST  PENTECOStEN  SECDNDA 


Sed  quomodo  Domino»  id  est  Spiritui  sancto,  eo- 
ram  Heli,  coram  Deo  Patre  ministrabat,  quibus  nec 
essentia  minor,  nec  potentia  inferior  erat  ?  Equi- 
dem  non  est  dictum  propter  minoritatem  aliquam, 
vel  inaequalitatem,  quae  nulia  est  inter  Patrem  el 
Filium  et  Spiritum  sanctum,  sed  propter  dispensa- 
tionem  humanoB  naturse,  quam  suscepturns  erat 
in  se  pro  humani  generis  salute.  Sed  quia  secretis* 
simum  hoc  humanae  reparalionis  consilium  adhue 
mortalibus  erat  incognitum ,  cons>equenter  adjecit 
Scriptura  dicens  :  Et  sermo  Domini  erat  pretiosus. 
Pretiosus  dicitur,  quasi  rarus.  Quaecunque  res  ho* 
mini  abundat,  hanc  interdum  levius  pensat ;  quod 
autem  rarum,  illud  pretiosum  reputat  et  charum^ 


—   , ^ .^^ ^, 

Puer  Samuel  ministrabat  Domino  coram  Heli,  et      Unde  non  incongrue  sermo  Domini  tunc  lemporit 


urmo  Domini  erat  pretiosus  (I  Reg,  iii),  etc. 

Lectiones  Teteris  Testamenti,  quas  de  vocatione 
Samuelis,  nocte  cum  lcgerentur,  audivimus,  olrdi- 
Kante  Spiritu  sancto,  qui  auctor  est  utriusque,  Ye- 
leris  videlicet  et  Novae  Scripturae,  bene  Lodiernae 
sancti  Evangelii  lectioni  Videntur  congruere.  Nam 
sicut  in  Evangeljo,  ita  et  hic  tres  invenimus  voca*- 
liones,  quarum  utrasque  ad  tria  tempora,  ad  tempus 
iridelicet  ante  legem,  ad  tempus  sub  lege,  ad  tem« 
ipus  sub  gratia  congrue  referre  possumus.  Ad  cod* 
nam  magnam  aetefnae  dulcedinis  vocavit  Deus  om» 
nipotens  electos  suos  primo  ante  legem,  secundo 
sub  lege,  tertio  sub  gratia,  qula  singulis  his  tempo- 


pretiosus  fuisse  dicitur,  quia,  etsi  aiiqui  erant,  qui 
revelante  QOl  Spiritu  sancto  in  semetipsis  aliquid 
scire  de  Deo  aut  intelligere  poterant,  qui  dicere  ali- 
quid  de  Deo  vel  docere  scirent,  rarissimi  eranl. 
Unde  autem  hoc  fuerit,  insinuat  subsequens  Scri* 
ptura,  quae  dictt  : 

In  diebus  illis  non  ermt  visio  manifesta.  Simpliciter 
per  dies  iilos  accipere  possumus  dies  temporis  iUiu « 
quod  erat  ante  adventum  Ghristi ,  sive  ad  altiorem 
sensum,  sanctos  illos  hdmines,  qui  eo  tempore  fue* 
runt,  qui  propter  lumen  fidei  et  vitae  meritum  non 
incongrue  dies  norainari  potucrunt.  /n  illif  namque 
diebus  non  erat  visio  manifestaf  quia  Deus  nonduni 


libus  semper  eraut  aiiqui,  qui  ad  gustaiidam  a^ternae  d  homo  factus  erat,  nondum  videndum  se  morlalibut 


dulcedinis  ccenam  anhelabant.  Sed  licet  vocaren- 
lar,  nuUus  tameh  quo  vocabatur  venire  poterat, 
qnandiu  in  carne  ille  non  venerat,  per  cujus  passio* 
nem  redimendum  erat  genus  humanum,  tJnigenituS 
utique  Filius  Dei ,  qui  ab  aeterno  cum  Patre  et  Spi- 
ritu  sancto  in  sua  hoc  habebat  pnedcstiuaiioue,  ut 
ad  iubveniendum  pcrdito  homini  tandem  in  fiue 
saecuU  de  celsitudine  suae  aetemitatis  ad  infima 
nostrae  mortalitatis  descenderet.  Haec  misericordis- 
Aima  praedestinatio  Dei  Patris  et  Spiritus  sancli, 
pel*  operationem  FiUi  Dei  tandcm  consummanda  in 
fine  mundi,  mystice,  quantum  conjicere  possum,  in 
eiordio  earumdem  lectionum  figuraUtcr  exprimitur, 
cum  dicltur : 

Pathol.  CLXXIV. 


pr^rbuerat,  per  quem  nox  humanae  caecitatis  iUumi- 
lunda  erat.  6ed  nec  adhuc,  quando  venil,  quando 
humana  came  vestitus  horae  inter  homines  oonver» 
sari  coepit,  visio  manifesta  erat ,  quia  pauci  erant, 
qui  eum  cognoscerent ,  qui  eum  Grealorem  6t  Re* 
demptorem  suum  crederent.  Sedunde  hoc,  nisl  quod 
sicut  in.  alio  EvangeUo  legitur,  spiritus  nondum  erat 
datus,  qiiia  Jesus  nondum  erat  glorificatus  t  (Joan,  vii, 
39.)  Ubi  autem  per  mortem  passionis  gtoriAcatuB , 
ubi  post  resurrectionera  suam  super  coelos  elevatus. 
misso  desuper  discipulis  suis  Spiritu  sancto  tene- 
bras  humanae  caecitatis  el  Ignorantiae  exparteillu- 
minavit ,  tunc  priraura  visio  manifesta  fieri  cocpil , 
quia  nou  solom  apostoli,  aed  el  aposlolorum  imita- 


417 


VEN.  GODeFRlDI  ABBaTIS  ADMONTENSB 


m 


t<rres  multa,  quae  anle  nesciverunt,  scire  de  Deo  et  A  per  legem  et  propheus  bumanae  csecitatis  et  igne^ 


inteliigere  coeperunt.  Sed  eadem  visio  manifesta  ad- 
huc  per  misericordiam  Dei  durai  in  sancta  Ecclesia, 
quiaeamdem  gratiam,  quam  per  Spirltum  sanctum 
tunc  discipulis  suis  dedit,  hanc  electis  et  dilectis  fi* 
liis  suis  per  ejusdem  Spiritus  sancti  illuminationem 
;(dluic  quotidie,  etsi  non  tam  plenarie  ut  tunc  apo- 
stolis ,  nt  linguis  omnibus  loqui  valeant>  tribuit, 
multa  tamen  dulcia  sacrae  Scripturaj  secreta ,  ^ik 
prius  abscondita  crant,  per  invisibilera  visitationem 
tuam  raanifestat  et  aperit.  Scd  antequam  oninia  ista 
fierent. 

Facium  e$t  in  quad^im  die,  ut  subjungitur ,  Ihli 
iacebal  in  ioco  suo,  et  oculi  ejus  caligaveranly  nec  po- 
terat  vidcre  lucernam  Dei^  antequam  exstingueretnr. 


rantix  tenebras  illuminarc  cocpit.  Sed  et  isti  ocuii 
nibilominus  caligaverant^  quia  paucissimi  exSt^erunl 
qui  ea,  quse  de  Ghristo  crtnt,  aut  in  lege  aut  in  pro- 
phetis,  ipso  etiam  apparcntc  aut  videndo  prout  ju- 
stum  esset  crederent,  aut  credcndo  prout  justum  ei  at 
diligcrcnt.  Uude  apte  sequitur: 

Nec  poterat  videre  lucernam  Deiy  antequam  exstin- 
gheretnr.  Lticema  dicitur  qua^in  sc  continet  lumen. 
Et  ideo  non  incbngruc  per  Incernam  humanam  na- 
turam  in  Dcum  assunijfitam  sestimo  intelligendam. 
Sicul  enim  himen  in  luccrna,  sic  divinilas  latuit  el 
abscondita  erat  in  assumpta  humanitatis  forma.  Sed 
hanc  lucemam  verus  Ileii  Deus  omnipotcns  videre 
non  poterat  antequam  exstingueretur,  hoc  est  ante- 


Q02  Plerumque  ubi  in  sacra  Scriptura  verbum  hoc  B  quam  Unigcnitus  cjus  homo  factus  pro  homine,  si- 


faetum  est  lcgitur,  magnum  aliquid  insinuat,  aiiquid 
pretiosum  et  digimm  memoria  signiflcat.  Sic  et  huc 
in  loco  dicere  possumus  quia  vere  magmim  et  ma- 
gnificum  (actum  erat,  quod  Heli  in  locosuo  jaeebat. 
Si  per  Ileli  Deum  Patrem  intelligimus,  quid  per  /o- 
cum  suum  ,  in  quo  jacebat,  sentiendum  credimus? 
Locus  Uelif  locus,  inqpam,  Dei  Patris,  tri  quo  sua- 
viter  ab  xtemo  requiescebat,  unigenitui  Filius  ejus 
erat,  in  quo  requievit  in  aeternitate  secundum  divi- 
nitatem,  in  quo  requievit  in  tempore  secundum  hu- 
manilatem.  Nam  prsetereum  solum  nunquam  homo 
inventus  est  sine  peccato.  Etbenedicit;ace6af,  quia 
antequam  ssecula  fierent,  priusquam  angelus  vel  ho- 
mo  esse  inciperet,  semper  erat  in  requie,  quia  nun- 
quam  aliquid  ei  abscessit ,  nunquam  aliquid  ei  ac-  ^ 
cessit,  nunquam  enim  major  erat,  nunquam  minor 
erat.  Nequaquam  honor  divinitatis  ejus  eo  roinor 
esset,  si  homo  conditus nonfuisset,nequeideo crea- 
tus  est  homo,  ut  Deus  beatificaretur  ab  eo.  Sed  ideo 
creatus  est,  ut  ille  beatiQcaretur  a  Deo.  Jaeebat  enim 
ille  in  loco  suo.  Qaando  aut  quomodo  ?  In  quadam 
die,  hoc  est  in  singulari  sancti  Spiritusilluminatione, 
quia  Deus  Pater,  Deus  Filius,  Deus  Spiritus  sanctus 
sicut  scmper  unum  erant,  sic  semper  simul  et  in  uno 
requiescebant. 

Scd  sic  aeternaliter  Deo  Patre  iii  Filio  suo  cum 
Spiritu  sancto  requiescente,  ocuU  ejus  caligaverant^ 
nec  poterat  vidert  lucernam  Det,  an(e^ttam  exstingue- 


cut  homo  moreretur  pro  homine.  Quod  dictum  est: 
Non  poterat  videre  lucernam  Dei ,  antequam  exstin' 
gueretur^  non  ita  intelligendum  est  quod  aliquid  fue- 
rit,  quod  Deus  omnipotens,  cujus  nutu  cuncta  sub- 
sistunt,  non  potueril.  Impotcntia  ejus  erat  justitia 
ejus.  Videre,  id  esl  diligerc  humanam  natufam  n'on 
potuit,  quia  non  debuit.  Justum  namque  non  erat 
ut  a  Deo  homo  diligcrctur,  quandiu  originalis  culpa 
criminis  obnoxiu^  tcneretur.  Sed  postquam  exstin- 
cta  est  lucerna,  postquam  inobedientia  hominis  per 
obedientiam  Filii  Dei  delcta  et  cvacuata  esf ,  tonc 
prior  illa  impotentia  Dei  mutata  est  ad  potentiam. 
Placatusenim  per  morlem  Filii  sui,  diligerc  huma- 
nam  naturam  potuit,  quia  jurc  debuit,  quam  ante 
diligere  nec  potuit  nec  dcbuit.  Triginta  annis  et  eo 
amplius  homo  inter  homiree  conversatus  est.  Sed 
nequaquam  hoc  ad  perfectam  salutem  perdilo  homini 
suflicere  poiuit,  quousque  exstinctus  est,  quousque 
in  morteoccubuit.  Srd  antequam  omnia  ista  fierent 
in  re,  quae  adlmc  fuisse  diximus  in  praedestinatione, 
Samuel,  prout«sequens  ait  Scriptura  : 

004  Dormiebat  in  templo  Domini,  ubi  erat  arca 
Dei,  lu  principio  lectionis,  ubi  praefigurabatur  my* 
sterium  incarnalionis  Filii  Dei ,  appellalus  est  puer 
Samuel,  bic  vero,  ubi  sola  divinitatis  illius  celsitu- 
do»  in  qua  sequalis  est  Patri  et  Spiritui  sanclo,  in- 
sinuatur,  non  puer,  seJ  Samuel  tantum  nominatur. 
Samuelf  inquit,  dormiebat  in  tetr.plo  Domini,  ubi  erai 


retur.  In  oculis  ejusprimos  parentes  nostros  Adam  ^  arca  Dei.  Per  arcam  Dei  divinltas  Dei  Patris,  per 


et  Evam  intelligerc  ^ssumus.  Adam  quasi  dexter 
Dei  oculus  erat ;  Eva  vero  quasi  sinister,  quae  decepta 
a  serpente  non  ad  dexteram,  sed  ad  sinistram  re- 
spiciebat.  \idltenim,  ail  Scriplura,  lignum,  quodes- 
set  pulchrum  visu  et  ad  vescendum  suave,  tutit  et  come- 
dit  (Geh.  iii,  0).  Ipsi  oculi  Domini,  heu  I  miscrabili- 
ter  caligaverantf  quando  aversis  a  vcra  luce  oculis 
roentis  suae,  ad  quam  xternaliter  contuendam  creati 
erant,  ad  serpentem,  ea,  qusc  mortis  et  tenebrarum 
erant,  suadentem  respiciendo  contra  Deum  intumue- 
rant. 

003  ^^  ^^  ocutoi  ejus  fuisse  legem  et  prophe- 
tas  dicere  possumus,  quibus  quasi  quibusdam  ocu- 
lispietatis  suaedccoelo  super  terram  aspexit,  quando 


Samuelemj  sicut  pra^dictum  est ,  coessentiva  Patii 
majestas  Filii  Dci ;  per  templum  Domini  cosiiernsL  Pa- 
tri  et  Filio  essentia  Spiritus  sancti. 

In  templo  Dominij  ubi  erat  arca  Dci,  Samuel  dcr 
miebat,  quia  in  setemitate  sua  cum  Patre  et  Spiritu 
Sancto  aeternaliter  rcquiescebat.  Sed  quia  non  Pa- 
tris,  non  Spiritus  sancti,  sed  Filii  porsona  dispen- 
sationcm  redemptionis  humanae  suscipere  d«buit , 
quomodo  ab  aeterno ,  et  ante  tempora  ad  perOcien- 
dam  eadem  redemptionis  nostrae  dispensatioiiem 
Deus  Paier  Deum  Filium  vocaveril  et  ordinateril , 
ostendit  sequens  Scriptura,  qux  dicit : 

Et  vocavit  Dominus  Samuel.   Qui  respondens  aU  : 
Ecce  ego.  Et  cucurrit  ad  Ueli  et  dixit :  Ecce  tgo :  to^ 


429  I10MlLIi£  DOMINIGALES  iESTIVALES.  ^50 

^cMSti  enim  nie.  Qtsi  dixit  :  Pion   vocavi;   reverUre  A  luntas  tua  impleatur,  ut  liumana  per  tf  natura  rcdU 
et  dormL  Et  abiit  et  dormivit.  Sicque  factum  est      matur.  Sequitur 


per  ter. 

Prtma  Domini  Tocalio  erat  illa  Dci  Patris  ct  &p\- 
ritus  sincti,  qu%  antetempora  facta  est,  incarnatio- 
nis  Christi  prsedc^tinatio.  Secunda  vocatio  tempo* 
ralis  erat,  qose  facta  est  ante  legem  in  typo  Abel,  in 
arca  Noe,  in  imniolatione  Isaac  fllii  Abrahae.  Nam 
quid  praeiigurabat  arca  Noe,  qu»  inundantibus  aquis 
diluirii  submergi  non  potcrat ,  nisi  sanctara  Ghristi 
carnem,  t)iram  inundans  supcr  gcnushumanum  ori- 
ginalt»  et  aclualis  unda  criminis  non  contigerat  ?  Yel 
quid  erat  Abel  occisio,  Isaac  immolalio,  nisi  quae* 
dam  futunc  passionis  Ohristi  vocatio  ,  ut  ita  dixe- 
rim,  et  praefiguralio  ?  Tertia  vocatio  facta  est  sub 


Porro  Samuel  necdum  sciebat  Dominum,  ncqvi 
r^velatus  fuerat  ei  scrmo  Domini.  Omnia,  quae  scie- 
bat  Pater,  quae  sciebat  Spiritus  sanctus,  sciebaC 
ctiam  Filius.  Sciebat  quidcm  Dominum  secund*im 
divinitatis  siix  exccllentiam ,  sed  necdum  sciebat 
eum  per  humansc  naturae  expcrientiam.  Neque  reve- 
latus  ei  fuerat  sermo  Domini.  Svrmo  Domini,  qut 
super  salute  generis  humani  in  secretissimo  sanctae 
Trinitatis  consilio  factus  fuerat,  rcvclatus  quidem 
ei  crat  in  praedestinatione ,  sed  revelatus  ei  non- 
dum  fuerat  in  opcris  consummationc ,  quia  non« 
dum  homo  factus  erat,  nondum  morte  sua  bominem 
redemerat.  Evoluto  tempore,  quod  erat  ante  legcm. 


.       ,  ^  — „ — , 

I^e,  quia  quidqutd  in  caeremoniis  lcgaiibus  Oebat,  **  cvoluto  tenipore,  quod  erat  sub  lege,  tempus  grati.-e 


hoc  totum  005  ^f^^  quasi  quaedam  vocatio,  quse  fu- 
tvrani  Christi  incarnatlonem  et  passionem  prac^lcn- 
debat. 

Nec  praRtcreundum  quod  sicut  tres  in  verbis, 
quae  prxtnisimus,  Dei  Palris  habemus  vocatioiic^, 
ftic  etiam  tres  invcnimus  in  eis  Filii  Dei  ad  Patrcm 
responsi6nes.  In  prima  vocationc,  quae  facta  est  \ti 
aelernitate,  legimus  quod  respondcrit,  quod  cucuN 
rerit,  quodad  obediendum  vocanlis  voluntati  Patrid 
summa  se  ^devolione  oblulerit.  Ecce  ego^  inquit, 
wocastienim  me.  Sic  in  sccunda,  sic  in  tertia  voca- 
lione  semper  idem  respondit,  dicens  :  Ecce  ego^ 
quta  Tocmti  me ;  ecce  ego,  quia  vocasti  me.  Resp6n* 


successit,  in  quo  tandcm  Deus  Pater  per  Filium 
suum  impleri  voluit,  quidquid  in  actcrnitatis  suas 
prasdestinationc  cum  eodem  Filio  suo  ct  Spiritu 
sancto  supcr  redemptione  lapsi  hominis  cogitavit  et 
disposuit.  Unde  ct  sequitur : 

Et  venit  Dominus  el  stctit;  et  vocatity  sicut  vcca* 
i^trat  secnndo  :  Samuel,  Samuel.  Et  ait  Samuet : 
Loquere ,  Domine ,  quia  audit  sertus  tuus.  Ac  si 
dixisset  *  Loquerc,  Dominc.  Nam  tuuin  loqui,  tuum 
est  operari,  tandem  per  mc  Filium  tuum,  Pater 
clemenlissime ,  tuas  roiserationis  operalio  consum^ 
mari  faciat,  quidquid  pietatis  tuae  clementia  super 
perdito  homine  ab  initio  mecum  praeordinaverat. 


sio  et  cursus  iste  nihil  aliud  eral,  ut  aeslimo,  nisi  C  Loquere,  Domine,  quia  Filius  tuus  secundum  divini- 


prompta  volunlas  et  Tervens  dileclio,  quara  semper 
€t  ante  tempora,  ct  in  temporc,  ante  legcm,  et  sub 
lege  habebat  ad  obediendum  Deo  Patri  in  redem- 
ptionem  generis  humani.  Dicere  autcm  Heli  ad  Sa- 
muelem  primo,  secundo  et  tcrtio  :  Non  vocavi  te, 
fili  mi.  Revertere  et  dormi,  morara  illam  exprime- 
bat,  quae  singulis  illis  temporibus,  tcmpori  videlicet 
ante  legero,  tempori  sub  lege  intercesserat,  in  qui- 
bus  Unigenitus  Dei  ad  redemptionem  gencris  hu- 
mani  venire  non  poterat,  diOerente  hoc  Deo  Patre 
in  lempus  opportunum ,  in  tempus  ante  tempora 
praefinitum.  Singulis  namque  temporibus  ofierebat 
sc  Filius  Deo  Patri  in  redemptionem  generis  hu- 
mani,  dicens  prcpter  magnam  dilectionem,  quam 
htbebat  ad  hominem  :  Ecce  ego,  quia  vocasii  mc.  lile 
Tero  ait  quodam  modo  :  Non  vocaviy  hoc  est  non- 
ium  erit  in  re,  quod  in  aeterna  pr:^destinatione 
Bea  tecum  disposui  super  salute  generis  humani. 

Bevertere  et  dormi.  Reverti  jubebat,  quem  nec- 
dum  ad  salvandam  humanam  naturam  horoinem 
fkri  Tolebat.  Sed  quod  ista  reversio,  ista  huroanae 
repfiralionis  dilatio  nequaquam  Filium  turbaverit, 
quoi  in  nuUo  dulcedinem  sempitemae  quietis*  suse, 
qazm  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  «ternaliter  ha- 
bebat,  mutaverit  vel  muioraverit,  sequeiiti  verbo 
fMtendit  Deus  Pater,  cum  dicit :  Dormt.  Ac  si  dicat: 
In  raea  aetemitate,  coaeterne  mihi  Fili  mi,  mccuin 
requiesce»  G06  ^ui^  nondum  tempus  est,  ut  vo- 


tatem,  audit,  hoc  est  obaudit  paternae  voluntati  tuae 
fieri  servus  tuus   sccundum  huinanitatem. 

Et  dixit  Dominus  ad  Samuclem :  Ecce  ego  faeio 
v^bum  in  Israely  quod,  quicunque  audierit,  tinnient 
ambiB  aures  ejus.  Magnum  Deus  Pater  verbum  fe- 
cit  in  Israel,  quando  Unigenitum  suum  roisit  in 
roundum ,  quando  per  roortero  Filii  roortem  de- 
struxit  servi.  Quod  quicunque  audieritj  tinnient  amba^ 
aures  ejus.  In  tiunitu  ambarum  au^ium,  arbitror, 
quod  timor  et  anior  007  ^^i  ^^^i^  convenicnter 
possit  intelligi.  Nam  antcquara  Vcrbura  caro  fierct, 
antcquam  Deus  imroortalis  luortalitatis  nostrae  roi- 
serias  in  se  suscipcret,  una  lantum  auris  horoinis 
tinniebat,  quia  Deum  tantum  sicut  Creatorem  ti- 
'  roebat.  Sed  postquam  Dcus  homo  factus  est,  ambw 
aures,  aitris  videlicet  tiinoris  et  amoris  tinnire  coe- 
pcrunt,  quia  tunc  primum  horoo  Deum,  quem  tan- 
tummodo  sicut  Creatorem  prius  timuit,  timere  et 
amare,  timere,  inquam,  sicut  Creatorem,  amares 
sicut  Redemptorem  didicit.  Non  enim  magnopere 
dilectio  pertinuit  ad  creationem,  sed  ad  redemptio- 
nem.  Nam  nihil  homini  creatio  profuisset,  nisi  re- 
demptio  accessisset.  Sed  et  ideo  Deus  omnipo- 
tens  magis  pro  recreatione  quam  creatione  amari 
debuit.  Nam  quod  hominem  creavit,  in  hoc  non 
laboravit,  multum  vero  laboravit,  quando  eum  re- 
creavit.  Ibi  non  solum  roulta  abjecta,  sed  etiam 
multa  ignominiosa  pcrtulit,  ibi  Ipsam  ad  uUimum 


iSI 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


iM 


ignominiossc  mortls  poenam  cxperiri  voluit.  Unde  A  misit.  Corripuisset  quodammodo,  si  fleri  non  per* 


consequenter,  quasi  ex  ipsius  persona  Fiiii  sub- 
juniit  Scriptura  cl  ait : 

In  die  illa  suscitabo  adversum  Heli  omniaj  qucB 
*U>cutus  sum  super  domum  ejus,  In  lleli  Deum  Pa- 
>lrem  inteiligendum  diximus ;  in  Ileli  ipsum  Filium 
locundum  diyinilatem  suam  intelligere  possumus ; 
ifi  domo  autem  Ueli  accipiatur  liumana  natura, 
quam  suscepturus  erat  in  se  Fiiius  Dei.  Per  omnia 
iila,  quse  in  aeternitatis  suae  dispositione  super  eam- 
dem  domum  Ueli,  super  eamdem  domum  Dei  Patris 
locutum  se  fuisse  dixit,  universas,  quantum  milii 
yidetur,  necessitates  et  miserias  mortalitatis  nostrae 
figuraliter  expressit,  quas  in  carne  sua  pro  bumani 
generis  salute  pati  voiuit.  Ista   omnia  suscitavit 


misisset.  Sed  quia  non  corripuit^  hoc  egt,  quia 
occnlto  judicio  suo  ficri  permisit. 

609  idcirco  juravi,  ait  Dominus ,  domui  HeU^ 
quod  non  expietur  iniquitas  domus  ejus  victimis  et 
muneribus  usque  in  wternum,  Ac  si  diceret :  Quia 
tantum  est  roalum  prxvaricalionis  eorum,  quod 
per  hoc  totum  genus  hominum  cum  ipsis  descendit 
ad  iuterituni,  idcirco  juravi,  idcirco  in  aeternitatig 
mex  dispositione  cum  Patre  meo  et  Spiritu  sancto 
hoc  firmavi ,  quod  non  expietur  iniquitas  domus  ejus^ 
quod  est  humana  natura,  victimis  et  muneribus,  le- 
galibus  videlicet  cxremoniis  ct  observationibus,  nisi 
ipse  ego  homo  pro  homine  factus  fuero,  atque  per 
morlem  meam  mortem  illorum  destruxero. 


ipse  adversum  se,  nun  in  die  aetemitatis,  sed  in  die  ^     Dormivit  autem  Samuel  usque  mane ,  aperuUque 


Busceptionis  humanitatis  (nam  in  divinitate  nulla  ei 
passibilitas  accedere  potuit)^  quia  sic  ipse  voluit. 

Nec  praetereundum  quod  suscitaturum  se  omnia 
ista  dixit  adversum  HeU.  In  Ilcli  inteiligi  potest, 
sicut  diximus ,  divinitas  Patris ,  divinitas  ipsius 
Filii,  divinitas  Spiritus  sancti.  Igltur  bene  dictum 
€St :  Suscitabo  adversum  608  ^^^'<  omnia  qum  lo- 
tutus  sum  super  domum  ejus,  Nam  quod  homo 
factus,  quod  homo  inter  homines  conversatus  cst, 
el  quaecunque  pertulit  in  assumpta  humanitate » 
omnia  fuerunt  adversum  Ileli,  qnia  omnia  adversa 
fuerunt  divinitati.  Sed  quia  prasvidit  sine  his  omni- 
bus  liumanam  naturam  salvari  uon  posse,  subjecit 
et  ait: 

Jncipiam  et  eomplebo,  Ac  si  diceret  :  Incipiam 
bomo  pro  bomine  nascendo,  complebo  homo  pro 
horaine  patiendo  et  moriendo. 

Prtedixi  enim  et,  quod  judicaiurus  cssem  domum 
ejus  in  ceternum  propter  iniquitalemy  eo  quod  noverit 
'  indigne  agere  filios  suos,  et  non  corripuil  eos,  Quan- 
tura  conjicere  valeo,  videtur  mihi  quod  hoc  in  loco 
per  domum  possil  intelligi  humana  natura,  quae 
CCDpit  in  Adam  et  Eva,  quae  habitaculum  Dei  altis- 
iimi  dici  et  esse  debuisset,  si  in  honore,  ad  quem 
condita  erat,  perstilissct.  Iniquitas,  quae  in  domo 
iila  fiebat ,  praevaricatio  et  inobedientia  ipsorum 
erat.  Ergo  quod  ait :  Prasdixi  enim  quod  judicaturus 
i  fssem  domum  ejus  in  ctternum  propter  iniquitatem , 


ostia  domus  Domini.  Dormitio  Samuel  usque  mane 
praefiguravit,  sicut  paulo  anle  dictum  est,  quietem 
illam,  quam  habuit  noster  Samuel ,  Filius  utiiiue 
Dei,  cum  Patre  ct  Spiritu  sanclo  in  setemitate.  Sed 
tunc  quodammodo  quasi  mane  evigilavit,  quando 
homo  factus,  a  qnietissima  tranquillitate  aeteraitatis 
ad  labores  nostrae  mortalitatis  descendit.  Aperuit 
ostia  domus  Domini.  Per  ostia  domus  Domini  Yetus 
et  Novum  Testamentum  potest  intelligi,  quorum 
utrumque  ostium  domus  Domini  non  injuste  appel- 
latur,  quia  per  illorum  obserrantiam  domus  Do- 
niini,  quod  est  regnum  coclorum,  intratur.  Duo  hsnc 
otfta  tunc  aperuit,  quando  legalibus  et  evangelicis 
p  praeceptis  hominem  docuit,  quomodo  per  bonae  vita^ 
meritum  diu  interclusum  coelestis  patriae  intreitum 
promereri  possct.  Sed  ct  alia  duo  ostia  domus  D»- 
mini  in  diebus  camis  suae  aperuit  Filius  Dei. 
Aperuit  ostium  innocenliae,  aperuit  et  ostium 
pccnitentiae ,  quae  vere  duo  ostia  sunt ,  quae  ho« 
mini  coelestis  regni  aditum  pandunt.  Ostium  in- 
nocentiae  aperuit  in  baptisroate ,  ubi  culpa  eva  • 
cuatur,  et  innocentia  redonatur.  Post  ostium  in- 
noccntiae  aperuit  ostium  poenilentiae,  ut  si  suscepla 
per  baptisrouro  innocentia  corrumperetur,  subse- 
qucntis  poenilcntiae  ac  satisfactionis  remedio  purga- 
retur.  Sequitur  post  haec : 

Et  Samuel  timebat  indicare  visionem   Heli.  Quae 
eratvisio  ista?  TotumQlO  utique  quod  vidit  in 


idem  est  ac  si  dixisset,  pradixi  ante  tempora ,  d  humano  genere.  Denique  humanae  naturae  dolorem 


prcedixi  in  tempore,  promisi  per  legem,  promisi 
per  prophelas,  ut  per  incaraationem  meam  mun- 
dum  visitarem,  ut  domum  Heli,  humanam  videlicet 
naturam ,  propter  iniquitatem  paternae  transgres- 
lionis  damnatam,  et  judicarem,  et  judicium  ipsius 
Ipse  portarem. 

Sed  mide  mihi  hoc?  Eo  vidclicet  quoa  noverat 
indigne  agere  filios  suos  et  non  corripuit  eos.  Possu- 
mus  dicere  quod ^duo  filii  veri  Heli  fuerint  duo 
primi  parentes  nostri,  qui  tonc  profecto  indigne 
agebant,  quando  seducti  fraude  maligni  per  inobe- 
dientiae  malom  a  Deo  reciderant.  Istud  indigne 
agere  eoram,  noverat  Deus  Pater,  antequam  fleret, 
9t  non  eorripuit  §os.  JSon  sorripuit,  quia  iieri  per- 


et  roiseriam,  quam  pridem  viderat  per  polentiam  di- 
vinitatis,  tunc  per  experientiam  humanitatis  videre 
coepit,  quando  universos  dolores  nostros  praeter  so- 
lum  peccatum  in  se  suscepit.  Yidit  graudia  et  innu- 
merabiiia  humani  generis  peccata,  vidit  quotidig 
electoram  suorum  animas  ad  infernum  descendere. 
Sed  timebat  indicare  visionem  Heli.  Ex  quo  factug 
est  homo,  semper  erat  in  timore  per  misericordis- 
simae  compassionis  affectum,  quam  habuit  super  iiu- 
mani  generis  perditione.  Sic  enim  predixit  propketa 
de  illo,  dicens  :  Et  requiescet  super  eum  spiritus  H- 
moris  Domini\Isa.  ii,  2).  Timebat  ilaque  Doinaiwi 
non  pro  se,  scd  pro  nobis,  timebai  non  pro  Buii» 
quae  nulla  erant,   sed  pro  nostris  peccatis »  quai 


i35  U0M1LL£   DOMINICALES  iESTIYALES.  iU 

niagna  ct  iQnunerabilia  ei*ani.  Sed  et  hoc  timebat,  A  magniim  succum  et  delectationem  habere  visus  est. 


qttia  pro^r  magnitudinem  scelerum  redemptionem 
generis  humani  prolrahi  et  differri  videbat.  Sic 
Miimipsedese  in  quodam  Evangelii  loco  testatur 
dicens  :  Bapttsmum  habeo  baptizari,  et  quomodo 
coarctcr^  ut  perficialur  (Luc,  iLii,  50).  Baptismus  iste 
passio  Christi  fuit,  ubi  noster  baptismus  coepit. 
Coarctabatur  utique  in  timore  ut  baptismus  iste 
perficeretur,  ut  per  crucem  et  sanguincm  suum  hu- 
mana  natura  rcdimeretur.  Sed  necdum  indicavit 
Ueli.  Indicare  iilius  fuit  mori  iliius.  Et  quia  tempus 
passionis  et  morlis  ejus  nondum  advenerat,  ubi  pec- 
caia  nostra  Deo  Patri  ita  recensenda  erant,  quod 
prorsus  delenda  erant,  rccte  dicitur,  quod  timtrct 
inJicare  visioncm  Heli.  Ubi  auCem  Dcus  Pater,  imo 


612  ^^  vocavit  Deus  aridam  terram.  Arida  enim 
terra  nominatur,  quando  homo  in  carne  sua  are* 
factus  a  peccatis,  spiritum  suura  novit  per  pceniten- 
tiae  lamenta  conterere,  et  corpus  per  exterioris  sa-- 
tjsfactionis  studium  excrcere.  Sicutenim  terra  id* 
circo  teritur  et  scindilur,  ut  fructus  uberes  aflerat, 
sic  nccesse  est  ut  tiomo  beatus  vomere  pocnitenti» 
et  satisfactionis  in  terra  sua  ita  scindatur  et  conte- 
ralur,  ut  Deo  dignum  fructum  de  semetipso  oflerra 
queat. 

Congregattonesque  aquarum.  appellavit  maria,  Ille 
bomo,  qui  aquas,  id  est  fluxas  et  vagas  cogitationes^L 
suas,  ut  maneant  intra  se,  congregaverit,  et  se- 
ipsum  veraciler  pcccatorcm  esse  recognoscit»  bene* 


ipse  Filius  se  ipsum  ad  passionem  vocavit,  ibi  vcre  B  congregalionei  aquarum  appellavit  maria,  Mareemat, 


iropletum  est,  quod  post  pauca  Scriptura  subjungit. 
diccns : 

Indteavit  itaque  ei  Samuel  universos  sermones^  et 
non  abscondit  ab  eo.  Tunc  vere  indicavit  Samuel 
Heli  universos  sermones,  qMando  Unigenitus  Dei  se- 
ipsom  in  ara  crucis  pro  peccatis  omnium  fidelium 
ftuorum  obtulit  Deo  Patri. 

611  HOMILIA  LXIH. 

111  DOmillCAIf   111  POST   PENTECOSTEH   PRIlli. 

Erant  appropinquantes  ad  Jesum  publicani  et 
ffeccaioreSy  ut  audirent  illum  (Luc.  iv). 

Septem  istae  Dominicae,  quas  nunc  celcbramus, 
aeptem  iilis  diebus,  in  quibus  Deus  coclura  et  terrara 
creavit,  satis  in  mysterio,  ut  mihi  videtur,  con- 
gruere  et  concordare  videntur.  Ihi,  quid  die  tertia 
Uominus  fecerit  vel  dixerit,  leginnis,  et  factum  iilud. 
diei  tertiae  huic  Dominicae  tertiae  ct  Evangelio  con- 
jrue  satis  aplari  potest.  Dixit  die  tcrtia  Dcus  :  Con- 
ffregentur  aqua,  quce  sub  coelo  sunt  in  locum  tinum, 
et  appareat  arida.  Et  vocavit  Deus  aridam  terram^ 
congregationesque  aquarum  appellavit  maria.  Et  vidit 
Deus  quod  esset  bonum,  et  ait  :  Germinet  terta 
herbamtkentem^  et  facientem  semeny  et  lignumpo^ 
mi/emm,  cujus  semen  »n  semelipso  sit  super  terram, 
Factumque  est  ita.  Et  vidit  Deus  quod  esset  bonum, 
Factumque  est  vespere  et  mane  dies  tertius  {Gen,  i, 
9-15). 

Congregantur,  ut  roihi  videtur ,  aqux  in  locum 


dictum  est  ab  amaritudine.  Et  bene  pcr  mare  cor* 
per  poenitentiain  amaricatum  accipi  potest.  Dum 
enim  homo  pristinas  conversationis  suae  vias  in- 
tuetur,  et  solerlcr  considerat,  totum  quod  fecit,  et 
in  quibuscunque  deliquit,  totum  sibimet  in  amari* 
tudinem  quamdam  et  dolorem  convertit.  Quo  facUs 
videaraus  quid  sequitur  : 

Et  vidit  Deus  quod  esset  bonum.  Yidere  Dei  esi 
diligere  Dei.  Talem  namque  hominis  profectum  vt- 
det,  quia  approbat,  diligit  et  ait:  Germinet  terr^ 
herbam  virentem.  Germinat  terra  herbam  virentem» 
quando  horao  virorcm  et  gerrocn  bonorum  opemm 
profcrt.  Semen  facit,  quando  interius  collustraius, 
,  aliis  cxempluro  bona;  convcrsationis,  pcrfectae  hn- 
'  roilitatis  et  patientiae  suae  deroonstrat,  ut,  qui  prius 
male  vivcndo  aliis  erat  dcstructioni,  jaro  bene  vi«  ■ 
Ycnda  sit  aedificationi.  Lignum  quoque  pomiferum 
crit,  quandO)  qui  613  prius  invalidus  fuit  in  vo« 
luntate  ct  scientia,  validus  jaro  et  fortis  et  in  volun- 
tatc  et  in  scientia  consistit. 

Scd  inter  haec  necesse  est  ut  semen  sit  in  semetipto 
super  terram.  Quid  est  seroen  in  seroetipso  esse,  nisi 
pro  bonis  actibus  laudem  ab  ore  proximorum  non 
quserere  ?  Cujus  etenim  seroen  in  semetipso  non  est 
super  terrain,  sed  teroporales  favorcs  appetit,  is 
profecto,  cum  hinc  de  terra  in  morte  tollitur,  in 
futura  vita  nihil  de  roercede  invenit,  sicut  etiam  de 
talibus  ipse  Doroinus  ait :  Amen  dico  vobis,  recepe- 


nnum,  quando  boroo,  ad  vitaro  aeternaro  praedesti-  d  runt  mercedem  suam  (Matth.  vi,  2).  Hinc  est  quod 


natus,  Tagas  et  fluxas  cogilationes  suas,  quai  per 
tquas  hic  accipi  possunt ,  in  unum  locuro,  id  est 
infira  cor  suuin  ad  se  inter  se  colligit,  et  in  quibusr 
ennque  peccavit,  coraro  Doroino  sibiroetipsi  displi- 
cere  adversus  seipsuro  consurgendo  incipit.  Con- 
gregatis  aquis,  hoc  est  coUectis  cogitationibus  bo- 
viinis  intrinsecus,  quid  nisi  appropinquantes  sunt 
ad  iesum  publicani  et  peccatores  ?  Sed  non  con- 
gretfantur  aquae,  nisi  praecedat  dicere  Dei.  Dicere 
Jki  csi  facere  ejus.  lUe  eteniro  est  qui  roirabiliter 
opcratur,  quod  homo  seipsum  potest  rccognosccre, 
ct  in  Tera  cognitionese  ipsum  deflere,  atque  pu- 
nire.  Tnnc  ntique  apparet  arida,  quiajam  arescere 
el  conlabescere  a  peccatis  iitcipit,  in  quibus  prius 


veniente  Domino  ad  nuptias  fatuae  virgines  de  exstin- 
ctis  lampadibus  suis  conqueruntur  et  a  nuptiis  ex- 
cluduntur,  quia,  duro  laudes  humanas  aflectabant» 
lumen  sanctae  operationis,  quo  coram  Domino  lucere 
debiiissent,  exstinctum  invenerunt. 

Haec  idcirco  dixi,  quia,  ut  video,  evangelicfle 
lectioni  multum  concordant,  et  quicunque  ordine 
isto  progrediuntur,  bene  ad  Jesum,  id  cst  salutare: 
suum,  Ckristum,  vel  ad  Jesuro,  hoc  est  ad  saluteia, 
aniroae  suae  appropinquant.  Idcirco  enim  nunc  Deo 
appropinquarous  per  bonam  conversationem,  ut  in 
coelo  ejus  aetemitati  appropinquantes  aeternam  ab  oo 
mereamur  rerounerationero  percipere. 

Qui  vero  sunt  appropinquantea  ilU  nisi  duo  p(H 


m 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


piili,  publicaru  tt  peccatores?  Per  publkanos  illi  ac-  A  plcruroque  qucxl  ex  hac  intcriori  dulcedine  ita 

cipi  possunt,  qui  publice  in  sxcnio  peccarerunt,  et 

|*ioruni  peccata  in  notitiain  aliorum  devenerunt; 

per  peccatores  vcro  ilii,  qui  non  in  aperlo  peccave- 

runt,  et  tamen  de  pcccato  se  excusare  nequeunt. 

Omnes  enim,  ut  ait  \postolus,  peccaverunty  et  egent 

gloria  Dei  {Rom.  iii,  23).  Sive  cnim  simus  publicani 

sive  pcccatores,  omnes  misericordia  Dei  indigcmus. 

Cur,  quaeso,  isti  appropinquant  ad  Jesum  ?  Nimi- 

rum,  ul  audiant  rUnm.  Ex  verbis  enim  quse  audiunt, 

admoncntur,  ut  recogilarc  et  rememorari  incipiant 

quam  male  ct  quam  perdite  vixerint.  Audiunt  etiam 

in  mandatis  ejus  qualem  poenitenliae  et  satisfactionis 

modum  tcnere  debeanl.  Discunt  quoque  ibi  614 

quidnam  sit  quid  Gondilori  suo  placeat,  sive  quid 


4.^ 

re- 
creantur  el  animantur,  ut  etiam  ad  mGnsam  altaris 
ad  sacrosanctum  corpus  Dominicum  mandacanduxnL 
accedere  pnesumant,  quod  vcrc  sig[num  est  inlerioris 
dulcedinis  et  grati»,  quam  nos  si  digni  essemus, 
oporterct  cum  Deo  haberc.  Murmurantibus  inter  hsec 
contra  nos  Pharisaeis  ct  Scribis,  quomodo  resistcrc 
debeamus,  sequcnti  nos  Dominus  docet  parabola. 

Quis  ex  vobisy  inquit,  hemOf  qui  habet  centum  oves. 
Verbum  istud,  quisy  non  est  forte  putandum  super- 
fluc  et  inepte  diclum  esse.  Quidquid  eniro  a^terna  illa 
Sapientia  dixit,  totum  grande,  totum  magni  ponderia 
fuit.  Cujus  utique  verba,  ubi  eodonante,  intelligimus, 
gratias  agamus ;  ubi  vero  minime  a  nobis  intelligi 
possunt,  sciendum  taincn  nihil  pondcrosius,  nibil 


displiceat.  $ed  quia  quanto  vigilantius  homo  Deo  B  melius  esse,  ubi  ille  aperuit  os  suum  ct  docebat 


^ppropinquaverit,  tanto  magis  a  malignis  ipiritibus 
impugnatur,  recte  tentationes  illorum  denotantur, 
curo  protinus  subinfertur : 

Et  murmurabant  Phariswi  et  Scribas  dicentes  : 
Quia  hic  peccatores  recipit,  et  manducat  cum  illis. 
In  murmure  isto  occultse  tcntationes  accipi  possunt, 
quas  adversarii  nostri  die  noctuquc  submittunt.  Per 
hos  Pharisxos  et  Scribas  duae  quaedam  tentationes, 
ut  aestimo,  possunt  designari,  quibus  nonnunquam 
homines  conversos  jnaligni  spiritus  solent  circumve- 
nire.  Quando  enim  hoino  ad  conversionem  venit, 
submurmurant,  id  est  immittunt  tentando  hostes  illi 
invisibiles ,  ut  more  Pharisaeoruin  ab  aliis  divisus. 


Totum  enim  quod  Moyscs,  quod  prophctae  locuti 
s:int,  bonum  crat ;  altamen  ut  homo  Moyscs,  quam- 
vis  sancta  diceret,  non  mundus  per  omnia,  scd  pol- 
lulus  labiis  erat.  Quis  exvobis,  inquit,  homof  Quan- 
diu  iu  peccatis  homo  vivit,  quasi  nullus  est,  quia  ad 
verum  essc  non  tcndit.  Totum  autem,  quod  Deus  in. 
homine  crcavit,  totum  bonnm  est,  qiiemadmodiiia 
scriptum  cst :  Et  vidit  Deus  euneta  quas  fecerat^  et 
erant  valde  bona  {Gen.  i,  51).  Totum  igitur  bonum 
est.  Sed  id  quod  ex  se  homu  habet,  id  est  peccata, 
nihil  est.  Pcccatum  enim  nihil  est  nisi  privalio  boni. 
Quod  cum  homo  cognoveril  et  a  peccatis  resipiscit, 
fit  quis  homoy  id  est  aliquis  homo,  qui  prius  dum 


singularitcr  et  privatim  vivere  incipiat,  et  majora  ac  ^  pcrcarct,  nihil,  ut  diximus,  erat 


sanctiora,  quam  communis  monasterii  rcgula  exigat, 
arripere  audeat,  et  ob  hoc  se  sanctiorcm,  et  Deo  ac- 
ceptiorem  prae  aliis  se  esse  existinict. 

Sunt  vero  e  contra  alii,  qui  more  Scribarum  prae 
caeteris  doctiores  volunt  videri,  et  obhoc  aiios  plc- 
rumquc  dedignanlur  et  despiciunt.  Islis  duabus  ten- 
tationibus  nonnunquam  spiritales  impugnantur^ 
Mam,  ut  a  Dco,  cui  sc  totos  devoverunt,  per  aperta 
flagilia  recedant,  maligni  spiritus  impossibile  dijudir 
cant  et  ideo  talia  submurinurjiil,  istis,  dico,  occul- 
lis  tentationum  aculeis  insequuntur,  ct  invisibililer 
dolentes  dicunt :  Quia  hic  [peccatores  recipit^  et  man- 
ducat  cum  illis,  Dcdignantur  etcnim  et  dolent  quod 
illos,  quos  tauquam  proprios  servos  possidebant,  per 


Nec  praetercundum  quod  ait :  Quis  ex  vobis.  Idem 
cnira  cst  ac  si  dicat :  Ex  vobis  Pharisaeis  et  Scribis, 
id  cst  malignis  spiritibus,  ille  quis  homo  non  est  quia 
jam  bonus  et  laudabilis  effeclus  est,  61B  ^^  ^  ^^^^^ 
reccssit.  Vel  ex  vobis  publicanis  et  peccatoribus  non 
est,  quia  jam  peccator  essc  dcsiit,  et  se  a  vobis  sepa- 
ravit  et  alienavit.  Sed  ille  quis  homo,  qui  habet  cen- 
ium  oves,  si  perdiderit  unam  ex  itlis,  nonne  dimittit 
nonaginta  novem  in  deserto,  et  vadit  ad  itlam  quee 
perierat  ?  Quando  homo  nascitur,  nequaquam  centum 
oves  habet,  id  est  perfectam  innoccntiam,  quae  per 
ccntum  oves  accipi  potest,  quia  in  peccatis  conceptus 
et  nalus  cst.  Regeneratus  aulcra  per  baptismum  centum 
eves  possidet,  quia  et  originalia  ct  aclualia  peccata  per- 


inisericordiam  Dei  amiseriint.  El  tamen,  ut  ita  dicam,  i)  fecte  ei  diiniltuntur,et  perfcctae  innocentiae  donatur. 


aliquaptum  mitius  hoc  tolerarent,  si  hoc,  quod  se- 
quitur,  per  inrinitam  misericordiam  ejus  cum  pec- 
catoribus  fieri  nescirent.  Dolent  quidem,  quod  cle- 
nienter  suspipit  pcccatores,  sed  cum  manducare  non 
dedignatur  cum  eis,  tale  est  opus,  talis  est  misericor- 
dia,  unde  prorsus  cruciantur  ct  sauciantur  intrinse- 
ous.  Manducat  quippe  cum  peccatoribus  suis,  quando 
illis  dlgnanter  conjungitur  pracstando  et  concedendo 
cis,  ut  ctilli  intra  se  mandiicationem  615  ^t  faciant 
inundis  et  sinceris  cogitationibus,  bonis  et  sanctis 
desideriis,  dulci  orationis  frequentia,  nonnunquam 
digna  pccnitentiae  satisfactione,  ita  ut  iste  in  eis  de- 
lectetuv  et  jucundetur,  et  illi  econtra  de  multiplici 
^ratia  cjus  con&olari  et  rccrcari  mereaniur.  Inde  lit 


Sed  quia  pene  nulius  est  homo,  qui  innocentiam,  quam 
in  baptismatc  suscepit,  ita  iinmaQulatam  et  integram, 
ut  deberet,  custodiat,  puichrcdicitur :  Et  si  perdiderit 
unam  ex  f7/is,  id  est  si  in  aliquo  peccato  capitali  lapsus 
fuerit,  et  innocenliam  suam  perdiderit,  nofiii^  dimittit 
nonaginta  novem  in  deserto  2  id  est  si  qua  sunt  in  co 
bona,  dimittere  dcbet,  quia  pro  magno  non  dcbct  ha- 
bere,  sed  dimittere  in  desertumj  hoc  est  ita  se  semper 
debet  respicere,  quasi  eum  Deus  dcsenierit,  ci  se 
Deum  turpiter  pcccandodeseruisse  et  contempsisse,  et 
vadere  ad  illam  quw  peri^ratf  dcnec  inveniat  illam, 
id  est  doncc  per  verain  poenitentiam  ad  veram  redeat 
innocentiam. 
Et  cujr  invencrit  illam,  imponit  in  humeros  $ufi 


ij7 


HOMiLli€  DOMINICALES  iOSTIVALES. 


458 


gaudens.  Quia  m  huroero  portanlur  onera,  Dene  per  A  tur.  Et  est  quasi  dicat  ad  se  intra  se  :  Si  pro  bonis 


hunuroM  exteriores  labores  possunt  accipi.  Inventa 
iiaque  et  restituta  innocentia  humeris  imponi  debet, 
quia  Dunqoam  labor  noster  et  satisfactio  intcrmilti 
debet.  Non  enim  semei  vel  bis,  sive  annum  pocni- 
ttiisse  sufficit,  sed  toto  tempore  vitae  nostrse  in  vcro 
humili  et  perfecta  pgeqitentia  oporiebit  nos  per^ 
^urare. 

fX  AOtandum  quod  ait :  Caudens,  quia  corporalis 
bujus  exercitationis  laborcm  cum  gaudio  porlarc  de- 
Lcrous,  non  ex  tristitia,  id  est  non  propter  timorem 
gehennse,  aut  nccessitate,  ut  inviti  et  coacti,  sed 
gaudenter  et  hilariler  :  UUarem  enim,  ut  Apostolus 
ait,  datorem  diligit  Deus  (//  Cor,  ix,  7).  Et  Psalniista  : 
Voluntarie,  inquit,  sacrificabo  tibi(Psal.  liii,  8). 
S17  Q^^od  et  ipsum  beati  et  spiritalcs  quiquc,  qui- 
bas  datnm  esl  nosse  mysterium  regui  Dci,  agere  pn- 
rati  sunt,  quia,  qui  spiritalia  inlelliguiil,  ad  iinplonda 
tpiritalia  nequaquam  hebeles  ct  negligenles  sunt. 
Unde  videmus  quod  poenitentia  illa  snecnlarium  ho- 
minum,  quam  foris  osleiidunt,  non  e\  gaudio,  non 
in  veritate,  sed  magis  nctessitalc  fiat,  dum  peracla 
ptiblica  poenilentia  ad  priora  iterato  reversi,  pcjora 
prioribus  admittunt.  Poenitentia  igitur  justorum, 
quia  assidua  esse  debet,  et  labor  continuus,  bene  in 
•ratione  hodierna  orantet  supplicant  Deum  protecto- 
rtm  in  se  sperantium,  sine  quo  nihil  est  validum^  ut 
minus  per  se  validis  supernum  miUere  dignetur  la- 
borantibus  auxilium. 


actibus  humanos  favores  non  quxsiero,  sed  ita  in 
humilitate  conservavero,  gratulabor  de  eis,  et  ipsi 
mecum  gratulabuntur  in  vita  xterna,  quod  est  quasi 
dicere,  congratulamini  mihi.  Et  tunc  vere  ovem  meam 
invenij  quia,  ut  de  Dei  misericordia  spero,  per  pod^ 
nitentiam  ei  satisfaclionem  iiinocentiam  meam  rc- 
cepi, 

Postquam  hoc  roodo  homo  exterior  ovem  su^m 
invcnerit,  humeris  imposnerit,  et  domum  venerit, 
qualc  gaudium  talis  peccator  cl  poenitens  faciat, 
Dominus  nos  ducet.  Dico,  inquit,  vobis  quod  ita  gaU' 
dium  erit  super  uno  peccatore  poenitentiam  agente. 
Dico,  inquit,  vobisy  ego  qui  sum  immutabilis  veri- 
tas,  ego  veritatem  dico  vobis.  Quid  dico  vobis  ?  Dico 
B  vobis  quod  ita,  et  non  aliter,  sed  hoc  modo,  hoc-  or- 
dine  gaudium  erit  super  uno  peccatore  per  poeniten-A 
tiam  ad  innocentiam  redeunte,  quam,  id  est  et  non 
super  nouaginta  novcm  juifts,  qui  non  indigent  pxni^ 
tentia.  Ibi  quippe  gaudium  erit  de  reparata  per 
poenilentiam  innoccntia,  hic  gaudium  est  de  con- 
servata  justilia,  qux  noniudiget  pcenitentia.  Yerburo 
hoc  quam  pro  et  non  pouitur,  sicut  est  illud  in  psal- 
mo  :  Bonum  esl  sperare  in  />omtno,  quam  sperare  in 
principibus  {Psal.  cxvii,  9),  id  est  et  non  sperare  in 
principibu:.  Ergo,  quia  homo  ex  duobus,  corpore 
videlicetctanima,  constal,  ideoduas  Dominus  simi- 
litudines  proposuit.  Et  licct  prcccedcns  similitudo 
satis  cmineat,  tamen,  ut  video,  hajc  scquens  simi- 


Igitur  vere  poenitens  inventa,  sicut  diximus,  ove,  /^  \\ivido  eminenlior  et  dignior  exstat,  quia  ad  rnterio 


domum  venienSj  convocat  amicos  et  vicinosy  dicens  : 
Congratulamini  mihiy  quia  inveni  ovem  meam,  quce 
perierat.  Doroum  redire  est  ad  cor  et  conscienliam 
vcnire.  IIU  enim  felices,  qui  intcriix  dulcedinis  gra- 
iiam^habere  appclunt,  crebro  domum  redeunt,  qnia, 
quid  inlrinsecus  lateat,  quid  agatur,  quid  vcrsetiir, 
ficire  volunt-,  et  quanto  suhUIius  seipsos  discutiunt, 
tanto  dulcius  habent  pro  Domino  laborarc.  Econtra 
qui  ad  exteriora  vagantur,  et  domum  suam,  id  cst 
consoientiam  suam,  visitare  pigri  suiil,  noti  in  gnu- 
dio,  sed  in  moerore  et  tristitia  lalorcs  suos  poi  tu- 
b«»it.  Bene  autem,  dum  domum  reditur,  amiii  et 
mcini  eonvocantur.  Amici  dicuntur  qui  mulua  inter 
se  dileclioneconstringuntur,  vicini  qui  jiixla  nos  po- 


ris  hominis  suavitatcm  spectat,  quain  sic  proponit 
dicens : 

Aut  quce  mulier  habens  drachmas  [cod.  dragmas] 
decem,  Per  mulierem  hanc,  emoUilam  pcr  Dei  gra- 
tiam  animam  accipc,  qua;  fit  quos,  id  est  aliqua  nm- 
lier  bona  sectando,  qua;  prius  quasi  nulla  coram 
Doinino  erat  pcccando.  Habens,  iiiquit,  drachmas 
dccem.  Dicerem,  in  019  deccm  drachmis  decem 
pr.TCopta  possc  designari,  si  una  perdita  non  ob- 
slaret.  Potest  autem  in  decem  drachmis  intelligi, 
quod  ct  per  septeni  filios  ct  tres  filias  Job  intelligi- 
tur.  Denarius  numerus,  qui  septem  et  tribus  con- 
stat,  mysticum  aliquid  innuit.  Quid  enmi  per  se- 
plem  nisi  dona  Spiritus  sancti,  quid  per  tres  nisi 


siti  8unt.  In  amicis  et  vicinis  istis  corporales  exer-  D  fides,  spes  et  charitas   accipitur?  llas  decem  dra- 


cttaliones  possunt  accipi.  Ilos  amicos  etvicinos  hoino 
tunc  convocat,  quando  in  interiori  homine  aliquando 
compunctus  cunctorum  dolorum  laborumque  suo- 
ruro,  quos  pro  Domino  passus  est,  ita  dulciter  re- 
miniscitor,  ut  eis  miro  roodo  congaudere  incipiat, 
ct  eosdem  labores  sive  afllictiones  suas  veluti  ami- 
cos  charoft  habeat,  veluti  vicinos  prope  se  slringat, 
tciens  quod  per  extcriores  exercitationcs  ad  inte- 
riores  tendatconsolationes.  Sicquein  haec  prorumpit 
\etb9i,  congratulamini  mt/ii.  IIa)c  verba  618  verba 
sunt  hominis  seipsum  ad  conservanda  bona  opera 
sua  exhortantis,  ut  videlicct  ca  bona,  qux  se  cgisse 
meminit,  in  humilitate  conservct.  ne  favore  aliquo 
perdat,  quia  tunc  ei  in  vitii  aiterna  con^rutulabnn- 


chmas  nuilier,  id  est  anima  a  Deo  emollita  possidet, 
quando  dona  Spiritus  sancti  cum  tribiis  virtutibus, 
fide,  spe  et  charitate  obtinet. 

Sed  quia.diflicile  est,  et  pauconim  est  in  donis 
Spiritus  sancti  et  tribus  virtutibus  ita  posse  eroi- 
nere,  nisi  aliquando  subtrahantur,  drachma  u;ia,  ut 
mihi  videtur,  perditur,  cum  levi  adversitate  emer- 
gente  charitas  Dci  ac  proximi  amitlitur.  Qua  per- 
dita  accendat  necesse  cst  anima  lucernam  suam,  id 
est  exstinclum  lunien  gemiiwe  dilectionis  accendat 
per  doctrinse  illuminationera,  exertat  domum,  id  csV 
sofdes  peccalorum  cjiciendo  per  ordis  cmundatio- 
nem,  quivrat  diligenter  per  nicnlis  conlemplatif^ 
neiu. 


i$9  ¥£N.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSiS  i4d 

^t  yere  dlligeuter  quaerere  debet,  quia  in  meDtis  A  dicens :  Humiliammi  $ub  potenti  manu  Dei,  ut  vob 


eontemplatione  taiis  est  adhibenda  diligentia ,  ut 
noD  solum  malarum,  sed  et  illarum  quae  alio  tem- 
pore  non  obsunt  cogitationum  procul  omnis  amo- 
veatur  circumstantia.  Ad  hunc  sensum  iterum  nos 
ducit  Oratio  hodierna,  quia  sicut  sine  protectore 
et  adjutore  nostro  Christo  in  corporali  exercitatione 
nihil  est  iralidum,  ita  sine  eo  in  mentis  contempla- 
iione  nihil  §st  sancfum;  quia  et  recior  noster  esse 
debel  in  bonis  operibus ,  dux  in  bonis  et  sanctis 
desideriis, 

Inventa  itaque  drachma  convocat  amicas  et  vici-^ 
RM,  dicens :  Congratulamini  mihi,  quia  inveni  drach- 
mam  meam.  Amicae  et  vicinae  istae  sunt,  ut  aestimo, 
Tirtutes  animae,  quas  muiier  ista,  id  est  beata  anima 


exaltet  in  tempore  visitationis  (I  Petr.  t,  6).  Humi^ 
liari  primma  debet  homo  per  satisfactionem,  quse 
fieri  iion  potesl  nisi  per  veram  cordis  humilitatem» 
et  qui  $(ic  humiliatur  in  exterioribus,  exaltatur  pro- 
cul  dubio  in  tempore  visitalionis  intcrius.  Quae  enim 
major  exaltatio  esse  poterit,  quam  ut  homo  c^nis  ct 
pulvis  de  interiopi  dulcedine  aliquid  gustare  me- 
reatur? 

Unde  et  merito  oramus  ut  ille  qui  protector  es\ 
in  se  sperantium,  multiplicet  super  nos  misericor- 
diam  suam.  Yere  enim  est  misericordia  ejut,  quando 
honio  peccata  deserere,  et  ad  Deum  622  converti 
potcst.  MuUiplex  vero  misericordia  ejus  est,  quando 
isdcm  peccator  ad  interiorem  illam  gratiam,  qux* 


620  ^  illogustu  divinae  pnesentiae  coclitiis  iilapsas  ^  indicibilis  est,  admittitur. 


^rcipere  meretur,  de  quarun^  amicitia  et  yii^initate 
gratuhtiir  dicens  :  Congratulamini  mt/tt. 

Ac  si  homo  interior  se  ipsum  pro  consarvandis 
virtutibus  exhortetur  et  dicat,  si  de  amicis  et  vici- 
nis  meis,  Id  est,  de  virtutibus  quadam  mihi  dile- 
^ione  coiyuDCtis  et  astrictis,  non  in  me,  sed  in  Do^ 
nino  gloriari  voluero,  gratulabor  de  eis,  et  ipsae 
gratu|abun|ur  mecum  in  aeterna  retributione,  quod 
est  quasi  dicere,  congratulamini  mihi,  Et  tunc  vere 
drachmam  meam  inveni ,  quia  interiorem  cordis 
naei  graliam,  quam  perdideram,  Deo  miserante  re- 
cepi. 


Qui  et  rector  et  dux  nosler  esse  debel,  rector  in 
cxtcrioribus,  dux  in  interioribus,  ut  sic  transeamug 
pcr  bona  temporalia,  ut  non  amittamw  ceterna,  Tem-r 
poralia  bona,  per  quse  transire  optamus,  non  au- 
rum,  non  argentum,  non  lapides  pretiosi  sunt  aul 
aliquid  rerum  visibilium,  scd  temp^ralia  bona  no- 
stra  sunt  c|  cxterioris  bominis  poeuitcntia,  et  inte- 
r.oris  hominis  dulcedo  ct  gralia,  ad  quam  suspira- 
mus,  quam  intcfim,  donec  in  via  sumus,  coroitem 
babere  desideramus,  ct  sic  habere  optamus,  ut  non 
aniiltamns  seterna,  quia  si  hic  iaudem  lemporalam 
pro  illa  recipcre  qu^rimus,  sempitemam  amiltemus. 

Ad  Iianc  igitur  bumilitatem  et  cxaltationem,  de 


aic  e|  sic  accensa  lucerna,  evcrsa  domo,  quaesita 
cUJigenter  el  inventa  drachma  iterum,  quod  ita,  et  ^  qua  diximus,  perducat  nos  Dominus  ^oster  Jesus 
iion  aliter  gaudium  fiat,  Dominus  alfirmat :  Ita,  in-     Christus,  qui  cum  Palrc  et  Spiritu  sancto  vivit  el 


gaudiu 
quiens,  dico  vobis^  gaudium  erit  coram  angelis  Dei 
super  uno  peccatore  pixnitentiam  agente. 

Quid  est  quod  in  superiore  similitudine  gaudium 
in  ^lo  fieri  super  uno  peccatore  poenitentiam  agente 
dlcitur,  hic  vero  coram  angelis  Dei?  Pcr  coclum 
non^iunquam  in  sacro  eloquio  prxscns  Ecclesia  de  • 
8igna|ur,  in  quo  coelo  fit  gaudium,  quotiescunque 
coram  Ecclesia  aliquis  peccator  convertitur.  Istud 
verq  gaudium  anima:,  quod  fit  intrinsccus,  cum  ipse 
Dominus  venire  dignatur  ad  animam,  fit  solummodo 
coram  eo  et  angelis  ejus.  Sunl  quippe  angeli  hujus 
mului  amoris  conscii,  et  fideles  paranymphi,  discur* 
runl  medii  inter  sponsum  et  sponsam,  hinc  animae 


regnat  per  omnia  saecula  stcculorum.  Amen. 
623  IIOMIUA  LXIV. 

131   DOUINlCAlf  IV  POST  PENTECOSTEN  PRIMA. 

Estote  ergo  misericordes,  sicut  et  Pater  vester  ca^ 
lestis  misericors  est  (Luc,  y\). 

Quarta  hxc  Dominica,  in  qua  non  in  parabolis, 
sicut  in  tribus  illis  praecedentibus  Dominicis,  sed 
manifesto  et  lucido  sermone  discipulos  suos  docuil 
Dominus  quarue  diei  illi  non  injuste  comparalur, 
iu  qua  primum  Deus  Pater  solera,  lunam  stellasque 
creavit,  quibus  rcUquam  creaturam  suam  illumina- 
vit  ct  decoravil.  Sic  enim  de  die  ilia  legimus  :  Dtxtl 
autem  Deus :  Fiant  luminaria  in  firmamento  cctli,  et 
vola  Deo  oflcrentes,  illinp  de  superis  don^  magni-  D  dividant  diem  et  noctem,  et  sint  in  signa,  et  tempora^ 


ilca  reportantes. 

His  omnibus  Deo  adjuvante  in  electis  suis  con- 
summatis  et  perfectis  fit  vespere  et  mane  dies  ter- 
tlus,  Per  mane  cogoi|io  Dei,  per  vesperam  cognitio 
8ui  accipitur.  Seipsum  enim  621  homo,  qualis  sil, 
cognoscere  polcst,  et  ex  suimet  cognitione  ad  veram 
Conditoris  cognitionem  pertingere.  Et  in  hoc  ve^ 
apere  el  mape  tertia  dies  erit,  quia  ad  sanctae  Tri- 
nilalis  cognitionem,  quantum  fas  esl  mortalibus, 
admitlitur.  Fil  quoque  lertia  dies,  quandoet  in  ver- 
bis  el  in  operibus,  sive  cogitationibus  suis  ita  ae 
metiri  el  custodire  novit,  ut  ad  noxia  et  inutilia 
giiaeque  nolit  redire. 

Ad  bsec  spectat  lectio,  in  qua  Petrus  hortatur 


et  diesy  et  annos.  Ut  luceant  in  prmamento  cosli^  et 
illuminent  terram,  Et  factum  esl  ita.  Fecitque  Deu$ 
duo  luminaria  magnat  luminare  majus,  ut  pra:es$et 
diei^  et  luminare  minusy  ut  praesset  nocti,  et  $Ulla$, 
et  po$uit  ea$  in  firm^^mento  cali,  ul  lucerent  ^uperter- 
ram,  et  prceessent  diei  et  nocti^  et  dividcrent  lucem  ac 
tenebras  {Gen,  i,  14-18). 

In  firmfimento  coeli  intelligere  possumus  sanclam 
Ecclesiara,  per  luminaria  liujus  firmameoti  evange- 
Uca  praecepta,  quibus  iliuminatur  eadem  sancta  Ec- 
desia.  H«c  luminaria  posuit  Deos  in  Ecclcsia  sua, 
ut  dividant,  hoc  est  ut  discemant  diem  ac  nocteni, 
id  est  praelatos  et  subditos ,  bonos  el  roaUM,  perfe- 
ctos  et  iroperfectoi,  et  ut  sint  in  tign^  4iTtc\iom$ 


M  HOMIU J:  DOMINICALES  iESTlYALES.  m 

m  tempora  conversionis,  in  die$  perfectionis,  tn  an-  A  diem  et  noctein  faciaut.  In  hac  enim  et  praelati 

quos  per  diem  intelligendos  diiimus,  doctrinam 


nQ$  f^tributionis.  Sunt  nobis  in  signa  direclionis, 
quia  docent  nos  viam  quse  ducit  ad  patriam.  Et  si  in 
hac  et  ab  hac  via  male  vivendo  erravimus,  sunt  no- 
bis  m  tempora  convcrsionis ,  quia  docent  nos  quo- 
Bodo  a  mal^  vita  nostra  moveamus  uos,  quomodo 
ad  eurrendam  viam  viue,  a  qua  dcviavimus,  per 
conversionem  accingere  nos  debearous,  024  ^^^^ 
nobis  tfi  dies  perfectionis,  quia  in  eis  invenimus  qua» 
liter  siimmam  perfectionis  attiugere  possimus.  Sunt 
nobis  tii  annoi  retributionis.  In  his  enim  docemury 
quibas  meritis  proficiamus  in  annos  aeternse  remu* 
nerationis.  Et  hoc  est  quod  sequitur  ; 

Ui  luceant  in  firmamenlo  cceli ,  et  illuminent  ter-^ 
ram.  In  praecedentibus  per  firmamentum  cceii  san 


suam  inveniunt ;  ex  hac  nox,  id  est  minus  perfecti 
adhuc  subditi,  lumen  recte  et  humiliter  vivendi  ac« 
cipere  possunt.  Ita  enim  eam  Deum  distinxit  atque 
divisit,  ut  anterior  pars  ejus  ad  praelatos  spectet, 
praslatos  instruat ;  posterior  vero  pars ,  qiisd  a  gimi* 
litudine  incipit,  ad  doctrinam  subditorum  non  in- 
convcnienter  referri  possit.  Ait  namque ; 

Estote  ergo  misericordes ,  sicut  et  Pater  vester 
cxtestis  misericors  est,  Quomodo  Pa^er  nosler  c<Blesti% 
misericors  est  ?  Pater  noster  coelestis  Deus  omni« 
potens  ex  magna  miseralione  et  misericordia,  quam 
habuit  super  gcnus  humanum,  misit  unigenitum 
Filium  suum  in  mundum,  ut  per  eum  nos  redimeret, 


ctam  Ecclesiam  intelleximus ;  hic  vero  per  firma-  B  p^p  passionem  ejus  et  mortem  miseriis  nostris  sub^ 

veniret.  Sed  et  nos  ad  similitudinem  ejus  vere  mise^^ 
ricordes  erimus,  si,  juxla  exemplum  beati  patriarchae 
Abrahae,  unigenitum  nostrum  ilii  dederinius.  llnige* 
nitus  nosler  est  spiritus  noster.  Unigenitum  nostrum 
Deo  Patri  pro  suo  Unigentto  damus,  si  soli  iUi 
spirilum  et  animam  nostram  dicaverimus,  626  ^i 
immunem  ab  omnibus,  quse  desiderari  contra  Deum 
et  amari  possunt  cxterius,  inviolatum  eum  Deo  et 
immaculatum,  quantum  in  nobis  est,  servaverimus 
et  custodierimus.  Hoc  est  quodammodo  esse  nos 
misericordes,  sicut  et  Pater  noster  coslestis  mise- 
ricors  est. 
Sed  quia  prima  pars  lectionis  hujus  evangelicae 


mentum  flrmatam  et  stabilitam  in  Deo  menteni  ho- 
m-nis  accipere  possumus,  in  qua,  dum  praedicta  lu- 
minaria  eo  modo,  vt  praediximus,  lucere  incipiunt 
interlus,  ilhiminant  etiam  terram»  quod  sunt  exte» 
riora  opera  ejus, 

Fecitque  Deus  duo  magna  luminariay  luminare  ma^ 
ju$t  utpraesut  dieif  luminare  minusy  ut  prceesset  no^ 
cti,  Per  duo  magna  luminaria  duo  intelligimus  te^ 
ftamenta;  per  luminare  majus  Novum  Testamen- 
tnm,  per  luminare  minus  Velus  Testamentum.  Et 
bene  luminare  majut  novae  et  evangelicae  doctrinae 
timilitudinem  exprimit ;  Vetus  autem  Testamentum 
quasi  luminare  minus  appellare  possumus.  Multo 


enun  excellentior  est  evangelica  quam  legalis  per-     specialiter,  ut  dictum  est,  praelatos  respicit,  specia- 


fectio.  In  illa  dicitur  :  Diliges  amicum^  odio  habebis 
inimicum;  in  ista  dicilur  :  Diligite  inimicos  vestros, 
bene  facite  kis  qui  oderunt  vos,  Luminare  majus  fe- 
cit  Deus,  ut  praeesset  diei.  id  est  bonis  et  perfectis : 
luminareminus,  ut  praeessct  nocti,  id  est  saecularibus 
et  minus  perfectis.  Quod  autem  addidit,  et  slellasyho* 
nos  quoque  doctores  et  Draelatos  signanter  cxpressit, 
de  quibus  aliunde  Scriptura  dicit :  et  qui  ad  justi- 
tiam  erudiunt  multos,  a^asi  stellce  in  perpetuas  oeUr- 
fdlates  (Dan.  xn,  3), 

025  ^^  posuit  eas  in  firmamento  coeli,  ut  lucerent 
super  terram,  et  prceessent  diei  ac  nocti ,  et  divide^ 
rent  tucem  ac  tenebras,  Posuit  Dcus  stellas,  id  cst 
doctorcs  suos  in  finnamento ,  in  Ecclesia  sancta. 


liter  eos  his  verbis  docet  Dominus,  ut  misericordea 
sint,  ut  misericorditer  tractent,  quae  tractanda  sunt 
in  subditis,  ut  semper  superexaltent  misericordiam 
judicio,  utetipsi  misericordiam  consequantur.  Quod 
tamen  fieri  non  potest,  nisi  in  loco  praelationis  suae 
ita  vivant  sicut  vivendum,  eis  sequentia  Domini 
verba  insinuant : 

Nolite,  inquit,  judicare,  et  non  judicabimini : 
Nolite  condemnare^  et  non  condemnabimini,  Dimit- 
tite,  et  dimittemini.  Date ,  et  dabitur  vobis.  Quod 
dixit,  nolite  judicare,  non  ila  dicit,  quasi  juste  judi- 
candi  eis  demat  polestalem ,  quod  dispositionis  suae 
ordine  ad  judicialem  provexit  dignitatem.  Vult  cnim 
eos  habcre  juste  judicandi  potestatem,  scd  non  vult 


«1  luceant  super  terram,  hoc  est  ut  illuminent  ter-  D  habere  eos  judicandi  volunUtem.  Non  enim  dixit : 


ram»  id  esl  terrena  corda  doctrinae  suae  splendoro, 
et  praesint  diei  ac  nocti,  hoc  est  bonis  et  malis,  per- 
fectis  et  imperfectis,  saecnlaribus  et  spiritalibus,  et 
vt  diTidant  lucem  ac  tenebras,  ut  sciant,  quali  do^ 
ctrina  praees^  et  prodesse  debeant,  bonis  et  mundi 
contemptOFibus,  qui  lucis  nominc  censentur;  quae 
etlam  illis  doctrina  congruat,  qui  nox  sunt,  quibus 
tenebrae  peccatorum  adhuc  jncumbunt.  Parum  enim 
aut  nibil  Doctor  proficit,  si  apiritales  ut  saecularcs, 
saBenlares  ut  spiritales  docere  voluerit. 

Raec  omnia  quae  de  die  quarta  praemisimus ,  ad 
quartam  hanc  Dominieam  non  inconvenienter  con- 
ksrtt  possumus ,  in  qua  quaedam  coelestis  doctrinae 
lui0inaris|  emicant,  quse  divisionem  quamdam  inter 


non  judicate,  sed,  nolile  judicare,  Addiditque,  el  non 
judicabimini,  Ac  si  diceret :  Ut  districti  judicii  mei 
sententiam  evadere  possitis,  sedem  judicii,  sedem 
humililatis  elata  mente,  superbo  corde  quaererc  et 
desiderare  vobis  non  velitis. 

Sed  quomodo  dicit  :  Et  non  judicabimini^  cum 
nec  levis  quidem  iniquaecogitationis  excessus  trans- 
eat  coram  Deo  indiscussus?  Pro  perverso  quolibet 
et  illicito  opere ,  quod  non  purgaverit  subscquens 
satisfactio  poenitentiae,  procul  dubio  exaroinabitur ; 
pro  voluntate  aulem  ,  qua  ab  dationis  titio,  a  do- 
roinandi  et  judicandi  desiderio  liber  est,  non  judi- 
cabitur.  Sed  sicut  sedem  judicii,  locum  regiminis 
veilc  et  desidcrare  non  dcbet ,  sic  etiam    cum  non 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATiS  ADMONT£NSIS 

voluiuate  et  ordinalione  assumptus  A  quaesivit ,  a  Deo  non  condeninatur 


443 

gua  Mid  Dei 

fuerit,  si  occurrerit  damnandi  occasio,  damnare 
quidem  debct,  damnandi  autcm  voluntatem  habere 
non  debet.  Unde  et  dixit  :  NoUte  condemnare  ^ 
027  ^'  ^^^  condemnabmini.  Yerbum  nanique  boc 
notite^  quod  denuo  Dominus  repetit,  bic  sicut  et  in 
praecedentibus  ad  intcmam  voluntatem  bominis  re^ 
spicit.  Damnare  quidem  debet  subdilum,  in  quibus, 
et  pro  quibus  damnandus  est,  sed  cum  dolore  cordi^ 
Bui  ac  compassione,  potius  ex  ncccssitalc  quam 
yoiuntate.  Sic  enim  damnans  non  modo  non  con- 
demnabitur,  sed  et  a^tema  retribuiionis  remunera- 
bitur  gloria.  Sequilur : 

Dimiltite  et  dimittemini.  \erba  denique  baec  primo 
ftic  inteiligenda  s.unt  ut  si  per  optatam  remissionis 
^ratiaro  impunitus  dimilli   a  Domino  quaerit,  ad  B 
dimitlendura    delinquenti  in    se  proximo   semper 
promptus  et  paratus  assistere  velit. 

Sciendum  tamen  est  quia  illatas  iujuriarum  rao- 
lestias  sic  e^terius  demittcre  ad  perfectum  non 
suilicit,  nisi  seipsum  homo  interius  dimittere,  lioc 
est,  perfecte  submiltere  noverit.  Bene  ctenim  se 
dipiittit,  qui  in  humilitate  et  per  bumilitatem  omni- 
bus  se  suhmitlit.  Sic  namque  diniissus  dimitlitur, 
cum  sublevante  et  erigcnte  manu  supernx  visita- 
tionis  inexhausto  internae  dulcedinis  convivio  mise- 
ricorditer  admittilur.  Sed  et  verbum  hoc,  dimitte^ 
mini  ad  (incm  hominis  rcrerre  possumus.  Ibi  vere 
diroittetur,  cum  deposito  corpore,  a  quo  hic  reti- 
iielur,  in  aeternae  vitae  gaudia  recipietur  Sequilur  : 

Datej  et  dabitur  vobis.  Ac  si  dicat :  Non  solum 
exteriorum,  si  qua  cst  substantia  rerum,  necessitati 
pateat  proximorum ,  sed  et  si  quid  ex  iuternae  sa- 
pientiae  et  scientise  divitiis  me  donante  attingere 
meruistis,  larga  devotionis  roanu  aliis  impendite. 
Sic  enim  dantibus  vobis  dabitur,  sic  percepta  do- 
norum  meorum  gralia  ex  abundauti  pietatis  meae 
manu  adaucla  vobis  muitiplicabitur.  Quae  autem  et 
qualis  haec  divini  muneris  augmcntatio  sit ,  qua 
628  ^uos  hic  et  in  futuro  remunerandos  promiltit , 
inanifeslius  ostendit,  cum  dixit : 

Mensuram  bonam  et  confertam  et  coagitatam ,  et 
hvpereljluentem  dabunt  in  sinum  veslrum.  Quatuor  has 
mensuras  quatuor  illis  D.omini  verbis,  de  quibus 
;aro  dixirous,  congrue  satts  coaptarc  possurous. 
Minsura  bona  pcrtinet  ad  hoc,  ut  vidco,  quod  dicit, 
nolite  judicare ;  mcnsura  conferta  ad  bocquod  dicit, 
nolite  condemnarc;  mcnsura  coagitata  ad  hoc  quod 
dicit,  dimittitet  et  dimittemini;  mensura  superelpuens 
ad  hoc  quod  dicit,  date  et  dabitur  vobis.  Unde 
continuo  subjunxit,  ct  ait : 

Eadem  quippe  mensura  qu(^  mensi  fuefitisy  reme- 
tietur  tobis.  Mensura  bona  est,  ut  aestimo,  gratia 
Dei,  qua  bene  metitur  bomini,  quando  eum  non 
judicat,  quem  a  voluntate  judicandi,  ab  appetitu 
dominandi  alienum  considerat.  Sed  quia  multo  plus 
confert  homini ,  curo  non  conderonatur,  quaro  cum 
non  judicatur,  quasi  conferta  mensura  datur,  quando 
is»  qui  voluntarie  nou  damnavit ,  nsc  damnare 


Et  qui  ista  duo 
evaserit,  hoc  est  qui  opus  judicandi  sine  voluntat» 
judicandi  exercens  potius  coactus  et  dolens  quarji 
gaudens  et  volens ,  damnandum  damnaverit,  h;c 
mensura  coagitata  donabitur,  quando  stolam  iliant 
primaro  accipit,  hoc  est  quando  deposita  carnis 
sarcina  remuncrabitur  in  anima.  Nec  incongrud 
remuneratio  illa  animae,  quasi  coagitata  meJisura 
noroinatur,  quia  universae  cogitationcs  hominis» 
quibus  inutiliter  hic  mulloties  diflluebat,  ibi  quo- 
daromodo  coagitabuntur,  ibi  ad  unum  et  in  unum 
collignntur,  ibi  ad  desidcrandum  et  aroandum 
solum  id  quod  Deus  est,  soli  Deo  uniuntur.  Hoc  in. 
hac  vita  nullo  modo  fieri  potest ;  corpus  enim  , 
quod  corrumpitur^  aggravat  animam  (Sap,  ix,  15). 
029  ^^  tamen  eadem  coagitata  niensura,  ea- 
dem  remuncratio  animae  necdum  plena,  necdum 
perfecta  beatitudo  est  vcl  dici  potest,  quandiu  da 
resuscitando  corporc  cogitat ,  quandiu  illud  quod 
so(  ium  laboris  habebat,  socium  etiam  praeroii  babere 
dcsideral.  Cum  autem  resurreclio  generalis  advene- 
rit,  ct  corpus  suscitatum  de  pulvere,  animae  unitum 
in  gloria  fuerit.  haec  est  quarla,  haec  est  supereffluens 
mensura,  qux  omnia  excedit,  ubi  una  remuneratio, 
una  bealiludo,  un^  immorlalitas,  una  perenni& 
gloriae  dignitas  animam  et,  corpus  sine  fine  manebit. 
Ad  iianc  autem  gratiam  non  suis  meritis ,  sed  soi^ 
praevenicntis  ct  subscquentis  misericordiae  Dei 
dulcedine  homo  perlingere  pqterit,  sicut  my^tice 
p  nobis  per  hoc  Dominus  insinuat,  quod  eamdcm 
seternae  remunerationis  gratiam  non  erauentcm,  sed 
superef^uentem  mensuram  nominat.  EsJl  enim  qua;- 
dam  gratia  Dei,  quae  fluens  gratia  potest  dici;  est 
etgratia  Dei,  qujc  eflluens  gralia  potestdici,  es.i  et 
adhuc  gratia  Dei ,  qua;  superefftuens  grstia  potesl 
dici. 

Flucns  gralia  est  visitans  gratia,  quae  de  inex- 
haiisto  aeterai  fontis  dulcedine  descenden^,  quanto 
suavius  cor,  quod  contigcrit,  acternitatis  amore 
succcndit,  tanto  pcrfectiusabinfirma  actione  exte- 
rius  suspendit,  sicque  fluens  int.erius,  dum  per  totas 
cordis  meduUas  diff^undilur,  mirum  in  modum 
eflluens,  hoc  est,  aedificans  efficitur,  dum  eam,  quae 
intrinsecus  operatur,  gratiam,  homo  exterior  per 
D  sanctae  operationis  adeo  roagnificare  incipit  efficar 
ciaro,  ut  non  soluro  sibi,  sed  et  oronibus,  quibus 
contigerit  euro  interesse,  verbis  et  exemplis  valeat 
prodesse.  Huic  procul  dubio  superefftuens  gratia,  id 
est  reumnerans  gratia  addetur,  quae  hic  inchoata, 
in  futuro  630  plene  perficietur,  ubi  non  ad  men- 
suram  dat  Deus  spiritum,  sed  magnitudo  praemiorum 
omne  huroanum  excedit  merituro. 

Nec  praetereunduro  quod  dicitur:  Dabunt  in  sinum 
testrum.Qai  sunt,  qui  dabunt  ?  Yel  quisfiniu  noster, 
in  quero  dabunt?  Datores  isti  intelligi  possunt  ange- 
lici  spiritus,  summae  Trinitatis  rainistri,  perquonim 
ministerium  salutis  nostrae  dispensatur  mysteiiumL. 
Quia  sicut  ex  malignorum  spirituum  suggestio- 
nibus  et  immissionibus  mentw  nostrae  immuaditis 


4W 


HOMlUiG  DOMINICALES  ^flSTIVALES. 


m 


tl  leviutis  arnciuiitur  motibus,  sic,  quodaequitatis  A  atqiie  ea,  iu  quibus  pnelatum  sicut  reprchensibi-r 


et  virtutis  est,  de  sinu    roiserlcordiae   Dei  pcr  offl* 

cium  sanctorum  aiigelorum  administratur  homini. 

Dabunt^  inqnit,  non  in  manum,  sed  iu  simim,  id  est 

in  quamdam  aeterna^  beatitudinis  certiludinem,  quse 

non  incongrue  per  sinum  intelligitur.  Certius  enim 

ser?atur  quod  in  sinu  quam  quod  in  manu  porlatur. 

Scd  et  congruo  ordine  Dominus,  postquam  dixil, 

roensuram  bonam,  ct  confertam,  et   coagllatam  et 

superefHuentem  dabunt   in  sinum  veslrum,    adje- 

cit  et  ait :  Eadem  quippe  mensura  qua  mensi  fueritis 

remetietur    vobis.    Quasi  diceret :    Si    voluntalem 

judicandi  non  habetis,  mensura  bona  remelie'tur, 

^nia  non  judicabimini. 

Sivoluntatem  damnandi   non  habetis,  mensura 


lem  despiciunt,  nunquam  si  pr»esse  deberent,  fa-n 
cturos  se  cogitant  etdicunt.  llos,  ut  video,  insimir 
litudiue  hac  monct  Dominus  et  instruit,  ut  cogniH 
scere  cxcitatem  suam  incipiant ,  ut  in  humilitat^ 
subesse  velint  et  studeant.  ^^unquidy  ait,  potest  cw^ 
cus  cmcnm  dticere  ?  Ac  si  dicat :  Quare  cogitas  mala 
in  corde  tuo?  Ca^cus  es,  carum  ducere  non  poles. 
Ca^cuses  in  ca  partequa  lucc  quaitibi  non  conveniunt, 
appe tis,  quia  esse  vis  quod  Deus  esse  te  noluit ; 
extbllis  te  super  hoc  quod  Deus  es^e  te  dispo- 
suit 

Nunquia  potest  cwcus  ca^cum  ducere?  Nonne 
ambo  in  foveam  oadunt  ?  Potest  intelligi  in  fovea 
tcnebrosum  cor,  et  tenebrosa   conscientia.  Et  esl 


conferta  remeiiehir  vobis,quia  et  vos  non  condem-  B  scnsus  :  Caecus  es,  agnosce  cajcitatem  tuam.  Nam 


nabimini.Si  dimittilis,  mensuracoagilata  remeticlur 
vobis,  quia  dimitlemini,  hoc  est,  cum  a  corpore, 
^uod  semper  gravabat  vos,  morte  intervenientc 
dimittemini,  collectis  et  unitis  ad  Deumet  in  Deum 
cogitationibus  vestris  remunerabimini  in  anima, 
qiiod  yerc  est  mensura  coagitata. 

631  ^i  datis,  mensura  supereffluens  remctietur 
▼obis,  quia  duplex  stola  in  resurreclione  vobis  dabi- 
lur,  ubi  cum  anima  corpus  beala  immorlalitale 
Tcstieturet  glorilicabilur.  Sequilur  : 

Dtcebat  autem  et  iltis  similitudimem.  Quibusi7/i«.' 
Ecce  hlc  occurril,  quod  prxmisimus  dc  die  quarlo, 
in  quo  diiit  Dominus  :  Fiant  lumiuaria  iu  firma- 
mentoeo^li,  etdividanl  diem  ac  noclem  (Geu.  i,  ii). 


si  voluntati  tux  Deus  te  permitterei,  si  permittente 
illo,  pncesse  te,  sicut  desideras,  contingeret,  ipsa 
tu  cajcusex  tenebroso  corde  et  tenebrosa  conscien- 
tia  tua  in  deterius  caderes,  et  ille,  qui  tibi  commis-i 
sus  forel,  qui  duci  per  te  ad  lumeu  veritatis  debe- 
ret,  in  csecitate  sua,  in  ignorantia  peccatorum  suo^ 
rum  permaneret. 

Non  esl  discipulus  super  magistrum.  Magistri  est 
esse  super  discipulum ;  discipuli  non  est  esse  super 
mngislrum.  Discipulus  es,  ut  discipulus  subesseclle- 
l)es.  Ad  hocenim  ordinatus  a  Dco  es,  ut  sisdiscipu-. 
lus.  Erigere  te  super  magistrum  ne  quxsieris,  quod; 
conmiissum  tibi  non  est,  attentare  ne  pncsumpseris. 

Pcrfcctus  aulem  omuis  erit,  si  sit  sicut   maijister 


HaBcenlmsunlIuminaria,hocsuiilevangelicaprx- ^  ^i«s.  Perfeclio  di«cipuli  in  co  non  solum  constat 


ceptaet  documenla,  qux  dividunt  dicm  ac  noclcni. 
Dies,  Ht  frxdiximus,  sunt  boni  el  perfecti  prailali, 
nox,  subditi.  DivisitDeus  hic  per  Unninarla  sua  diem 
ad  noctem,  id  est  prxlatos  et  subditos,  quia  pr^ece- 
denlia  Evangelii  hujus  verba,  sicut  jam  cx  parte 
audivimus,  spectant  ad  prxlatos;  sequeutia  vero 
ad  subditos. 

lilos  etenim,  qui  dies  sunt,  qui  sicut  gradu  etdi- 
gnitate,  ita  ctiam  sensu  et  scientia  debent  prseeiQi- 
nere  quasi  in  puro  et  aperto  veritatem  docuit.  Do- 
cuit  utique  manifesto  sermone,  qualiter  in  prxla- 
Cione  sua  vivant.  Islos  vcro,  qui  adhuc  nox  sunt, 
qni  minus  perfecte  adhuc  sapiunt ,  per  similitu- 
dinem  docuit,  quaiiter  subesse  debeaul.  . 

Undebenedicitur  :  Dicebat  auiem  et  illis  stmili' 
iudinem,  Nam  qui  minus  perfecii  sunt,  et  ea  quse 
Teritatis  sunt,  minus  per  se  sapiunl,  illorum  esse 
per  similitudinem  et  in  similitudinibus  audire  et 
cognoscerc,  quae  scienda  ct  diccnda  sunt.  Unde  et 
Dominus  nostcr,  ubi  turbis  et  iuipcrfectis  loqucba- 
tur,  nihil,  ut  ait  Scriplura,  sine  parabolis  loqueb:^- 
t!ir.  Ail  autem : 

Nunqujd  potest  cwcus  ca:cum  ducerq  ?  Nonne  ambo 
in  foveam  cadunt  ?  Incipit  bic  quasi  tangere  vitium 
quoddaro,  quod  plerumque  minus  perfectis  632 
Bnbuitis  praevalet,  vitium  utique  clationis,  quo  tcmc- 
rc  facta  prxlatorum  reprehendunt  et  judicant,  se, 
fti  p.*aeesse   contingerct,    utilkis    prarcssc   putant, 


si  laudabilem  vitam  magistri  exterioribus  tantum 
633  attibus  imitetur ;  scd  vere  perfectus  erit,  si 
sit  aicut  est  maqister  ejus^  hoc  est,  si  esse  iliud  quod 
Dcus  ei  ordinavit,  humilitcr  tenuerit,  sicut  %i 
magister  ejus  in  illo  esse  est,  quod  ci  Deus  dispo- 
suit.  Hoc  ^t  enim  ordinatum  a  Dco  essc  magistri, 
ut  prxsit;  hoc  est  ordinatum  a  Deo  esse  discipuli^ 
ut  ille  cum  humililate  subsit. 

Plerumque  enim  praelatus  onus  regiminis  libenter 
excuteret,  loco  prxlationis  libcnterabesse  vellet.  Sed 
quia  ordinationi  Dei  contraire  nec  audet  nec  valtt, 
(  non  estenim  potestas^  ut  Apostolus  ait,  nisi  a  Deo; 
qua^  autem  sunr,  a  Deo  ordinata  sunt  [  Rom.  xiii,  I]), 
esse  suum  esse  a  Deo  sibi  ordinatum  humiliter  lenet. 

Et  hoc  in  pnelato  magna  est  perfectio.  Sic  ccrtc 
perfecius  omnis  erit ,  si  talis  excmplo  magistri  esse 
suum  fortiter  et  humiliter  lenuerit.  Sequitur  : 

Quid  autem  vides  festucam  in  oculo  fratris  tuij  tra* 
bem  aulem  ,  qna!  in  oculo  luo  est ,  non  consideras? 
Non  dicit:  In  oculo  magistri,  vel  in  oculo  patris, 
sed  in  oculo  fratris.  Sic  enim  eum  exterius  nomi- 
nat,  sicut  habcri  eum  in  cordc  ejus ,  a  quo  rcpre- 
licndilur  ct  contemnitur,  considerat.  Pcr  oculum,  et 
in  oculo  intelligitur  mentis  intenlio.  Fesiuca  in  ocula 
fratris  sunt ,  ut  sestimo  ,  leviora  et  inevitabilia  pec- 
cata  illa  quac  accedunt  et  tangunt  plerumque  prxla- 
tum,  nunc  ex  propria  infirmitate.  nunc  ex  laboriosa 
cxtcriorum  curariim  occupatione.  Trabes  vero  in 


447 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


U% 


6culo  subdili  tunior  superbiae  coiivenieuter  potest  A  ejiciam  festucam  de  oculo  iuo,  ipse  in  cculo  tuo  tra" 


llitelligi. 

Ille  etenfiniy  qui  sic,  quemadmocium  diximus,  non 
sna,  sed  Dei  voluntate  et  ordinatione  in  locuin  re- 
f '*minis  assumptus ,  in  praclatione  sua ,  non  suam, 
fiod  Dei  voluntatem  observare  studet ,  liic  sane  si 
aiiquando  peccat ,  Deus,  qui  ocuhim ,  id  cst,  634 
intentionem  fidelis  cum  Deo  cordis  ejus  considerat, 
peccatum  ejus  ut  fcstucam  repiitat,  quia  vcniale  ju- 
dicat.  Facdius  enim  et  miscricordius  ci  rclaxat, 
quem  sub  onere  suo  laborare  conspicit,  quem  ouus 
Buum  fideliter  secum  portarc  pcrpcndit. 

Hujus  rei  evidens  exemplum  babemus  in  Aa* 
ron,  qui  tumultuantis  populi  illius,  cui  pru^fuit,  de- 
victus  insania,  factu  vitulo  grande  peccatum  pccca- 
vit  Domino. 

Sed  quia  coactus  fecit ,  et  nisi  fccisset,  populus 
ab  eo  recessissct,  peccatum  ipsius  quasi  fcstuca  co- 
ram  Deo  fuit.  Visericorditer  enim  illud  Dominus 
portavit,  quia  non  factum,  sed  intentionem  facti 
consideravit. 

Ea  namque  intentione  cessit  et  satisfecil  populo 
in  vituli  conflatione,  ut  per  hoc  eunf  usque  ad  red- 
itum  Moyii  de  monte  suspendeiret,  ne  penitu&  aver* 
sus  a  Domino  rursius  v£gyptum  repeterel. 

Sic  et  adhuc  bonus  praelatus ,  cujus  cor  cum  Dco 
ipsius  est,  ei  foite  aliquando  peccat,  aut  ex  propria 
fragilitate,  aut  e%  imrainentis,  sicut  dictum  est,  oc- 
cupationis  necessitate,  vel  cum  condescendens  ali- 


bem  non  videns  ?  Quasi  dicat:  Quomodo  potes  dicere^ 
quoinodo  prsesumis  os  tuum  aperire  ad  reprehen- 
dendum  ct  redarguendum  pra^latum  tuum  in  leviori- 
bus  cxcessibus,  ipse  in  oculo  tuo  trabem  non  videns, 
ipse  superbiam  et  superbam  iutenlionem  cordis  lui 
non  considcraiis? 

Hypocrito,  cjice  primum  trahem  de  oculo  tuo ,  et 
tunc  perspicies  ut  educas  feslucam  de  oculo  636 
fratris  tui.  Hypocrita  dicilur  simulator,  Et  est,  quasi 
dicat  Dominus :  Ilypocrilam  le  nomiuo,  quia  simu-^ 
latorem  te  deprehendo. 

Non  enini  talis  cs  qualem  te  fingis.  Fingis  et  osr 

teudis  tc  foras  quasi  humilem ,  quasi  subjectum» 

quasi  di&cipulum ,  ego  autem  aUondo  te  non  humi- 

B  lem,  sed  elalum,  iion  discipuium,  non  subditum,aed 

quasi  superposituuK 

Ejice  primum  trabem  dt  ocuh  tuo ,  hoc  est  ejice 
primum  superbiam,  quae  libi  ocu^um  cordis  excaeca- 
vit,  quae  te  supra  te  elcvavit ,  et  emundato  per  hH- 
roilitatem  ae  illuminalo  oculo  menlis  persvicies ,  ut 
educas  festucam  de  oculo  /ralrti. 

Cum  te  perfecle  humiliaveris ,  et  ei  cui  subesse 
debes,  humili  te  subjectione  subroiseris ,  tunc  per-  • 
spicies^  tunc  vere  ea  in  quibus  nunc  caccus  es,  videre 
incipies,  tunc,.  si  moncHdum  in  aliquo  magistrum 
luum  videris,  et  tibi  et  sibi  ulilitcr  roonere  poleris. 

Non  contradicit  hoc  Dorainus ,  nisi  roonere  ali- 
quando  prxlalum  pu&sit  subditus.  Sed  praesuroere 


quando  infirmioribus  cedit  ad  minora ,  ut  per  hoc  a      illud  non  del^et ,  nisi  curo  suroma  humiiiiate ,  ciun 


uiajoribus  el  gravioribus  peccatis  eos  suspendal, 
peccal  quidem  Domino  ,  sed  tarocn  id  ipsuro  ejus 
peccaturo,  quia  ex  bona  inlentione  procedit,  festuca 
quodaromodo  est ,  quia  venialc  coram  Deo  esl. 

Sed  quod  festuca  est  in  oculu  praelati,  trabes 
quodammodo  fit  in  ocule  subditi ,  qui  non  siroplici 
et  humili,  sed  duplici  ct  superbo  cordis  635  oculo 
facta  ejus  considerans  et  judicans,  ei,  cui  hunMliler 
subesse  debuit ,  rationabiiius  se  et  utilius  praccsse 
posse  credit. 

Talibus  ejus  cogitationibus  obviat  quodammodo 
verbis  istis  Dominus  :  Quid  autem  vides  festucam  in 
oculo  fratris  /ut,  trabem  autem,  qucs  in  ocuto  tuo  est, 
non  consideras  ?  Ac  si  dicat :  Quero  pro  patre  ha- 
bere  debueras,  vix  pro  patre  considcras. 

Quoroodo  reprchenderc  ct  daronare  euro  in  exte- 
rioribus  actibus  non  pertimescis ,  cujus  tu  oculum, 
cujus  cordis  intentionem  nescis?  Quomodo  tu  pro 
festuca,  pro  leviori  quoque  peccato  eum  in  corde 
tuo  spernis  et  judicas ,  qui  trabem ,  id  est  grande 
peccatum  supcrbiae,  in  oculOy  id  est  in  intentione  tua 
non  consideras? 

liiud  pro  qiio  reprelienditur  a  tc,  festucacst,  quia 
lcve  et  veniale  est  coram  roe.  Sed  quia  non  sufficit 
ei,quemsuperbiacaecavit,  subditocogitare  haec,  quae 
diximas  de  praelato  ,  nisi  addat  etiaro  loqui,  repre- 
hendit  et  hoc  Doroinus  atque  redarguit,  cum  proli- 
n  js  subjungit  et  dicit : 

Aut  quomodo  potes  dicere  fratri  tuo:  Frater  sim, 


&uroroa  subjectione ,  curo  suroma  roentis  tranquil- 
litate. 

Nam  si  superbe  feceril,  adroonitio  ejus  nihil  prod- 
erit.  Admiscet  cnira  se  diabolus  superbise,  et  non 
potest  prailalus  vevba  diaboli  audirc  » vei  aequanion- 
torporlare,  ncqueea,  in  quibps  emendandus  esset, 
propter  vcrba  superbia; ,  quae  vere  vei*ba  sunl  dift- 
boli,  potest  emendarc. 

Si  aulem  bumililcr  fccerit ,  admiscet  se  Deus  hu- 
militati,  ut  verba  637  ^^^*  verba,  inquam,  humili- 
latis,  qiiac  vere  vcrba  Dei  sunt ,  huroiliter  praelatus 
audiat,  el  corrigere  se  in  his  in  quibus  corrigendus 
esl,  velit  et  valeat. 

Haec  pax  et  unanimitas,  iit  inter  praelatos  et  subdi- 

D  los  vigeal  ct  roaneat,  petirous  a  Doinino  in  Ora- 

lione  hodierna,  qua  dicirous  :  Da  nobis,  Domintt 

ut  et  mundi  cursus  pacifice  nobis  tuo  ordine  diri" 

galur. 

Ordo  Dci  sunt  praelati  et  subdili.  liiis  ordinavit» 
ut  prsesint ;  istis  ordinavit,  ut  subsint.  Miindi  cur- 
sus  praesens  vita  est,  in  qua  laborarous.  In  aetema 
vita  non  est  cursus.  Ilic  638  currimus,  ibi  sta- 
bimus ;  hic  laboramua ,  ibi  a  laburibus  quiesci- 
mus, 

Petirous  igilur  a  Doroino^  el  assidue  petere  del>e- 
mus,  ut  quandiu  hic  currirous,  cursus  noster  paei- 
fice  nobis  suo  ordine  dirigatur,  utab  utroque  or- 
dine ,  suo  ordine  vivatur ,  ut  illis  in  humiiitate 
praiisidentibus,  et  istis  in  humiiitate  eii«  quibusiulw 


M  HOMILIiE  DOMINIGALCS  iESTIVALES.  430 

esse  debent,  so  subjicientibus,  Ecclesia  sua  tran-  A     Samuel  autem  mortuus  est,  planxitque  eum  omni$ 
quilla  devolione  hic  Isetetur,  ct  in  futuro  ab  eo  re- 


muneretur  qui  vivit  et  regnat  per  omnia  saecula  sao- 
culorum.  Amen. 

039  HOMILIA  LXY. 

III  DOMIMICAM   II  POST   PENTECOSTEN   SECUND4. 

Samuel  autem  mortuus  etty  planxitque  eum  omni$ 
I$rael  (/  Reg,  xxviii). 

Dominica  ista,  quae  quarta  est  in  numero  Domini- 
caniro  sestivalium,  congruam  quamdam  habct  simi- 
liludinem  ad  quartam  diem  creationis,  in  qua  Deus 
omnipotens  solem,  lunam  stellasque  creavit,  quo- 
rum  splendore  praecedentium  Irium  dicrum  opera 
coUustravit  et  ornavit.  Nam  sicut  obscurato  sole 
plena  et  clara  lux  diei  non  est,  sic  in  prsecedcntibus  j) 
Iribus  Dominicis  lumen  quoddam  erat  humana;  eru- 
ditionis,  non  tamen  clarum,  quia  in  parabolis.  In 
hac  vcro  Dominica  quasi  creato  sole  plena  quodam- 
roodo  el  clara  lux  nitescit,  in  qua  remota  parabo- 
larum  obscuritate  plano  apertoque  sermone  aeterna 
Dei  nos  docet  sapientia  quse  sint  mala  qux  decline- 
mus,  quse  sinl  bona  quse  agcre  debeamus.  Quid 
cniro  apertius  et  clarius  eo  quod  ait ;  Estote  miseri" 
€orde$y  sicut  et  Pater  vester  ccelestis  misericors  est. 
Nolite  judicare^  et  non  judicabimini ,  nolite  dam^ 
uare  et  non  condemnabimini ;  dimittite  et  dimitte" 
mini;  dateet  dabitur  vobis?  (Luc.  vi,  56-58.) 

Habet  etiam  non  incongruam  simiiitudincm  eadem 
hxc  quarta  Dominica  ad  quartam  xtatem  sieculi,  in 


IsraeL  In  Samuelc,  qui  intcrpretatur  nomen  eju$ 
DeuSf  Dominus  nostcr  Jcsus  Christus  congrue  esi 
accipiendus.  ^Planctus,  quo  oninis  Israel  mortuum 
Samuelem  plangcbat,  planclum  illum  prsehgurabat, 
quo  omnis  mullitudo  Deum  credentium  morlcm 
Christi  lugebat,  quemadmodum  apostoli  ejus  et  san- 
ctsc  \\\te  mulieres  fccerunt,  de  quibus  scriptum  est : 
MuUeres  sedentes  ad  monumentum  lamentabantur 
flentes  Dominum  (Luc.  xxiii,  27),  ct  reliqua  fidelium 
turba,  qui  nimio  dolorc  in  passionc  et  morte  cjus 
constcmati  sunt,  qucmadniodum  dicit  cvangeiista  : 
Et  omnis  turba  eorum,  qui  simul  aderant  ad  specta- 
culum  istud,  et  videbanty  quce  fiebant,  percutiente$ 
pectorasua  revertebantur  (ibid.,  48). 

641  ^^  sepelierunt  eum  in  Ramatha ,  urbe  sua. 
Quod  est  sancta  Ecclesia,  quae  vere  urbs  cst  ejus, 
in  qua  sic  sepultus  est ,  quod  per  divinitatis  suae 
potentiam ,  pcrassiduseprotectionis  sux  clemehtiani 
nunquam  ab  ea  recedere  potest.  Omnis  igiliir  qui 
hanc  morlem  Christi  assidue  cordi  et  memoriae  suas 
praiscripserit ,  ad  laudabile  factum  Saulis  quod 
snbjungitur  assurgere  potest. 

Et  Saul  abstulit  magos  et  ariolos  de  terra ,  et  trt- 
terfecit  eos  qui  pytliones  in  ventre  habebant,  Magi  di- 
cuntur  et  sunt  qui  fallaciis  his  homines  deladont , 
qui  magicarum  [fort.  magiarum]  suarum  praestigiit 
aliquid  humanis  visibus  obtendunt  quod  verisimile 
est,  eltanien  verum  non  est,  qucmadmodum  magi  illi 
in  iEg}  pto  fecerunt  qui  coram  Pharaonc  virgas  suas 


qua  excellentiam  quamdam  novae  dignilatis,  quae  in  ^  quasi  dracones  essent  ostenderunt ,  quae  non  dra- 


tribus  decursis  tunc  aetatibus  non  erat,  Deus  omni- 
potens  inchoavit,  scilicet  quod  populum  suum,  ple- 
bem  Israeliticam  regalis  honoris  magnificcntia  pri- 
roum  sublimavit.  Primus  regum  istorum,  quos  eis 
pnefecerat,  erat  Saul.  Sed  quia  iste  Domino  dispU- 
cuit,  destructo  regno  iilius,  regnum  David  instituil. 
Iste  vere  Domino  placuit,  sicut  ipse  testatur  Domi- 
nus  ubi  dicit :  Inveni  mihi  virum  secundum.cor 
meum.  Haecin  quarta,  sicut  praediximus,  setate  sae- 
culi  facta  satis  congrue  leguntur  in  640  quarta 
bac  Dominica,  primum  quidem,  quomodo  Saul  in 
principio  regni  sui  bonus  et  electus,  postmodum 
Tero  quomodo  reprobus  efTectus,  ab  bostibus  inter- 


cones ,  sed  verae  virgae  fuerunt.  IUi  autem  diceban- 
tur  arioli ,  qui  in  quibuslibet  rebns  augurari  [eod. 
auguriari),  solebant ,  quae  eas  in  dubiis  rebus  saluf 
secutura ,  qu»  eis  esset  prosperitas  futura.  Pytho" 
nes  in  ventre  habentes  nominabantur,  qui  in  spirllu 
immundo  futura  praevidebant  atque  praedicebant. 

Nomine  magorum ,  qui  facere  se  ostendunt  quod 
non  faciuiit,  possunt  inleUigi,  utarbitror,  homines 
illi  qui  pcr  quamdam  hypocrisin  esse  se  ostendunt 
qualesnon  sunt,  qui,  cum  mali  et  imperfecti  sint , 
bonos  se  et  perfectos  aestimari  ab  hominibus  appe* 
tunt.  Arioli  vero  nominari  possunt  qui  bona  qnidem 
faciunt,  sed,  ut  glorificentur  ab  homiuibus,  eisdem 


lcrit,  deinde   quomodo  regnum  David  surrexerit,  ^  bonis  suis  actibus  requirunt.  Pythones  inventre  htt- 
'  •    "  6eN(es  dici  possunt  qui  magi  et  arioU  8unt ,  et  inler 

ulraqiie  tamen  vitia  baec  nequissimo  spiritu  super- 
bise,  qui  per  pythonem  potest  accipi,  inflantur  et  in* 
tumescunt.  Etenim  quicunque  ille  est  qui  non  simi>- 
lat  esse  se  quod  nou  est ,  qui  salutem  et  prosperi- 
tatem  suam  in  ore  hominum  non  ponit ,  qui  hti- 
manam  laudem  pro  factis  suis  non  requirit,  insupcr 
etiam  in  omnibus  actibus  suis  semper  humilitatem 
custodit ,  hoc  esl  qoodammodo  magos  et  ariolos  de 
terra  abstulisse,  boc  est  eos  qui  pythones  in  ¥entr« 
habebant  interfecisse. 

AUter  potest  intelUgi  per  magos  falsitas;  per  anV 
los  prosperitas.  Yel  utrumque  comprehendamus , 
pcr  magos  642  ^^  striolo»  falsam  prosperitatem , 


atque  roboratum  sit.  Haec  omnia  nobis  praescribun- 
tur,  nobis  leguntur,  non  ut  bella  eorum  sciamus, 
sed  utun  abscondito  rerum  mysterio  lumen  eruditio- 
nis  nostrae  quaeramus.  Nos  enim  sumus,  sicut  ait 
beatus  Petrus,  genu$  regium  et  sacerdotale  (I  Petr. 
II,  9),  qui  per  reges  illos  significamur,  qui  illorum 
periculo  vigilare  contra  periculum  nostrum  edoce- 
rour.  Yidetur  mihi  in  Saule  bonum  quemUbet  ca- 
Iholicuro  posse  inlelUgere,  qui  regnum  suum,  quod 
a  Deo  suscepit ,  corpus  utique  et  animam  suam , 
utiliter  regit,  qoi  mortem  Christi  semper  ante 
ocqIos  habet,  quain  in  primordio  lectionis,  sicut 
Doete,  cum  legeretur,  audivimus,  praefiguratam  in- 
veaimut. 


m  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOi^TENSIS  454 

Tel  fa!fi'im  &ptm  intelUgamug.   Magos  et  ariolo»  de  A  causa  majorig  doloris  atque  defectui.  Undc  el  i^ 
ierra  auferre  cst  nulla  falsae  pros^ritatis  spe  homi-      quitur: 


nein  scduccre  se. 

Ablalis  hoc  modo  de  ^«rra  magis  cl  ariolis»  r^stat 
ut  et  eos  qui  pythoncs  in  ventre  habebant  inlernciat. 
Pythoncs  in  Tcntrc  habenles  illos,  sicut  prxdiximus, 
nominabant  qui  in  spiritu  ct  per  spiritum  immun- 
dum  futura  prophetabant.  Sicut  est  in  Spiritu  san- 
cto  prophetare ,  prscnuntiare  hominem  sibi  ipsi  ct 
aliis  quanla  sint  bnna  coelfslis  regni,  quanta 
sint  mala  infcrni,  sic  est  in  pylhone,  hoc  est 
in  spiritu  malo  prophetare  inaestimabilia  futurx 
Til»  bona  parvi  pendere ,  inenarrabilia  mala  in- 
ftnii  leviora  atque  tolerabiiiora  quam  sunt  xsti- 
marft  et  diccrc.  Igitur  quicunque  ille  est  qui  nulla 


Et  vidit  Saul  contra  Philisthiim  et  timuitt  ^^  eTfui- 
vit  cor  ejus  nitms.  In  corde  vita  hominis  est ;  ideo- 
que  convcnienter  pcr  cor  ct  in  corde  vitalis  sensus 
hominis  accipi  potest.  Videt  Saul  quod  est  homo 
spirilalis,  contra  Philisthiim  et  timct,  quando  fortem 
impugnationem  malignorum  spirituum  non  sustinens 
cedit  et  succumbit  tentationibus.  Expavct  cor  ejits 
ntmis,  quando  in  vitali  scnsu  suo,  quod  est  cor,  fidei 
et  spei  illius,  quam  habere  ad  Deuni  deberet ,  fir- 
mitas  infirmari  incipit,  quasi  invalida  sit  manus  Dei 
ad  subveniendum  ei ,  quasi  magnitudo  tentationis 
roagnitudinem  exccdat  divinae  roiserationis.  Caven- 
dum  denique  est  homini ,  cum  tentatur,  nc  nimis 


f^lsa  spe  seductus  constantsr  pro  aetcrna  vita  labora-  B  cor  ejvs  expavcat ,  ut  (ides  et  spes  sua  de  statu  suo 


▼erit ,  qui  nuilo  falso  timore  correptus  fortiter  in 
misericordia  Dei  speraverit,  promitiens  sibigaudia 
regBi  coelestis ,  si  bene  egerit ,  praediccns  sibi  sup- 
plicium  inferni ,  si  male  vixcrit ,  iste  eos  qui  pylho- 
Rf  s  in  ventre  habebant ,  laudabliitcr  in  seipso  iulf  r- 
ficit.  Contra  hunc  sane  forti  certainine  maligni  spi- 
ritus  acies  suas  instruunt ,  contra  hunc  mirabili  fu- 
rore  saeviunt ,  qucmadmodum  figuraliler  exprimitur 
in  consequcntibus,  cum  dicilur : 

Congregatiqus  sunt  Philisthiim  ,  et  venerunt  et 
eastrametati  sunt  in  Sunam.  Castra  militantium  sunt. 
£t  congrue  quidem  per  caslra  Philisthiim  multitudo 
malignorum  spirituum  exprimitur.  Congregantur 
PhHisthiim,  quando  maligni  spiritus  ad  pugnandum 
»t  praeliandum  contra  spiritalem  virum  malitix  et 
nequitiae  suae  telis  armantur.  Veniunt  et  castrame- 
tantur  in  Sunam ,  quod  interpretatur  pecus,  vei  deu- 
les,  sive  pupilla ,  quando  acie  oculorum  interioris 
hominis  suggestionum  suarum  lcncbrosa  caligine 
obducla  et  olmubiiata  ,  pecuali  ct  carnali  tcntatione 
eum  impugnant,  ut  in  cogitationibus  suis,  quas  per 
dentes  inteltigimus,  carnalia  dcsidcria  circuniferre , 
carnalibus  desideriis  deleclabiliter  se  in  se  pascere 
incipial.  Sed  quid  conlra  talcs  bas  tentationes  spiri- 
taiis  homo  interdum  faciat,  subjectus  ordo  verbo- 
rum  signanter  insinuat  dicens : 

643  Congregavit  autem  et  Saul  universum  Israel , 
et  venit  in  Gelboe,    Universum    Israel   congregaty 


non  cadat.  Hoc  est  enim  vera  fides  et  spes  hominis 
ad  Deum ,  ut  quantaecunque  sint  tentationos  et  ne- 
cessitalcs,  quas  patitur,  nunquam  de  roisericordia 
Dei  desperet ,  bonis  operibus,  quantum  potest ,  di- 
viuae  miserationis  respectum  fiduciaiiter  quaerat  et 
cxspectet.  Veram  hanc  fidcm  et  spem  homo  illc  h.i- 
bebat,  qui  diccbat:  Si  consistant  adversum  rre 
ettstra,  non  timebit  cor  meum  (Psal,  iwi  ,5).  lile 
autem  ,  cujus  cor  consistentium  adversum  se  caslra 
iniraicorum  ita  644  timucrit,  quod  in  fidc  et  spe , 
quam  in  cunctis  necessilatibus  suis  habere  ad  Deum 
deberel ,  titubaverit  iste  est ,  de  quo  conaequentsr 
subinfertur. 
Consuluilque  Dominum,  et  non  respondit  ft ,  neqtie 
'  per  somnia,  neque  per  sacerdotesy  nequeper  prophetas, 
neque  per  sacrificia,  Consulit  Dominum  nnnc  legendo, 
nunc  orando,  si  forte  aut  ei  lectione  aliquid  occurrat, 
per  quod  a  somno  insrtiae  suae  suscitetur,  aut  et 
oratione  aliquid  dulcedinis  Dso  miserante  et  visi- 
tante  capiat ,  per  quod  ad  amissi  fervoris  constan- 
tiam  reformari  incipiat.  Sed  non  respondet  ei  Domi^ 
nus,  neque  per  somnia,  neque  per  sacerdotesy  neque  per 
prophetas  ,  neque  per  sacrificia.  Per  somnia ,  qiix  v*- 
niunt  homini  nesciente  ipso  hominef  quomodo  ve- 
niant,  videtur  mihi  voluntas  bona,  quam  occult» 
roiseratione  sua  D^us  inspirat  homini ,  satis  conve- 
nienter  posse  intclligi ,  pcr  sacrificia  bona  ct  justa 
opera.  Inter  somnia  et  sacrificia  duo  pusita  sunt , 


quando,  collectis  sensibus  suis,  vigilias,  jejunia  sua  D  sacerdoles  videlicet  et  prcpheta,  per  quos  duos  moius 


oralionesque  continuat,  si  quo  modo  congregatis 
adversum  se  malignis  spiritibus  jesistcre  valeat. 
Sed  quia  plerumque  contingit  ut  homo  infirmus,  ten- 
tationum  immanitate  prostratus,  a  coepta  laborum 
inslantia  tanto  velocius  resiliat  quanto  tardius  Deum 
venire  sibi  in  auxilium  considerat ,  congrue  subin- 
fertur :  Et  venit  in  Gelboe,  Gelboe  interpretatur  vo- 
lutatio  sive  decursus,  Yenire  in  Gelboe  est  in  cogita- 
tionibus  suis  modo  buc ,  modo  illuc  se  volvere ,  a 
cogitatione  in  cogitalionem ,  ab  infirma  voluntate 
ad  infirmam  actionem  diffiuere ;  fitque  in  eo  abomi- 
nabilis  quidam  decursus,  quando  ab  altitudine  spiri- 
talis  fervoris  atque  constantiae  ad  ima  decurrit  tor* 
poris  et  negligentiae.  Quotidianus  iste  decursus  fit  ei 


animi ,  amorem  utique  et  timorem  possumus  acci- 
pcre ,  qui  duo  illa  ,  quae  praemisimus,  bonam  sciii- 
cct  voluntatem  et  bona  opera  suscitare  debent  in 
homine.  Amor  enim  bonam  voluntatem  generat, 
tinior  ad  bouce  operationis  studium  hominem  exci- 
tat.  Igitur  quicunque,  juxta  hoc  quod  praemisbnus, 
aut  falsa  spe  seductus,  ad  negligentiam  atque  iricr- 
tiam  corruit,  aut  qui  falso  timore  deeeptus  de  mise- 
ricordia  Dei  in  tribulationibus  et  laboribut  suis  non 
praesuiuit,  bic  si  forte  aliquando  aut  legendo  aut 
orando  consulit  Dominum ,  non  respondet  et  neqm 
per  somnia ,  neque  per  sacerdotes ,  neque  per  proph§^ 
tas  ,  neque  per  sacrificia ,  quia  neque  per  amorem 
eicitat  cura  ad  bonam  voliintatcai ,  neque  pcr  ii« 


^^ 


HOMlLIif:  D0MIN1CALE5  iESTlVALES. 


4r.4 


morem  erigit  eom  ad  bonam  et  perfectam  operatio-  A  vertere  iiicipiat.    Vestitur  alii$  vestimentiif  qiiand^ 


n6m.  Sed  qiiid  tandem  miser  ille  faciet,  ostendit  se- 
quens  Scriptura ,  qiiae  dicit. 

Dixitque  Saul  servis  suis  :  Quoerite  mihi  mulierem 
kabentgmpythonem^  et  vadam^et  scisci{al)orper  illam, 
Servi  ejus  sunt  scnsus  ejiis.  Dicere  ser>'is  suis  ut 
ifuctrant  sibi  mulierem  habentem  pijlhonem^  cst  totis 
lensibus  suis  molliticm  G45  <^»niis  quxTcrc,  pri- 
fttinos  labores  fugere,  levilalcm  seclari ,  in  torporc 
ct  desidia  sua  dclectari,  conlemiicns  derclictum 
st  a  Deo ,  nec  considerdns ,  ({uomodo  aul  in  quo 
Deum  offenderit ,  utrUm  in  sc,  an  in  pr%lalis  vel 
in  aliis  proiimis  suis  iram  Domini  mcrucrit,  ut 
in  eisdem  per  po^nitcntiam  ci  satisfaclionem  suam 
Dt^um  placare  sibi  stiideat,  in  quilnis  pcccarc  Deo 


deposito  orn^tu  yirtutum,  reliclis,  inquam,  operibif» 
Justitise,  cadit  ad  injustitiaD  et  peccaii  opera,  qu» 
sunt  quasi  alia  vestimenta. 

Abiit  ipse  el  duo  viti  cum  eo.  Qui  sunt  duo  viri 
ejus  ?  Possumus  dicere  quod  qiiasi  unus  vir  sit  falsa 
spcs,  alter  vcro  vir  sit  desperatio.  Comitatur  eum 
cx  hac  parle  vir  illc  qui  dicitur  falsa  spcs,  quando 
falsa  speca^lestis  pricmii  turpilcr  et  juxta  mollitiera 
cariiis  suie  vivcre  incipit,  et  in  ipsa  lamen  mollitif 
sua  atque  dosidia  salvari  se  pulat.  Comitatiir  eum 
cx  partc  allera  vir  ille,  qui  dicitur  desperatio, 
qiiando  falso  tlmore  deceplus  desperat,  quod  per 
auxilium  grali;e  Dei  a  teiitationibus  ct  passionibus 
hts  libcrari,  vcl  quod  ad  pristinam  menlis  constan- 


Bon  timuerat.  Et  est,  quasi  dicat:  Dure  ct  aspere  B  tiam  atqiie  fervorcm  aliquo  modo  resurgere  valoat. 


vivcre  proptcr  Deuin  copperam ,  sed  quia  rcliqiiit 
ine  Dominus  ,  quia  snbvenire  mihi  dcdignatur 
in  his ,  qiise  invcncrunt  inc  tribulationibus  mcis 
ei  nccessitaiibus,  quid  frustra  laboro?  Agam  sicui 
ca!icri  homines,  qui  adeo  non  ]aborant,et  tamen 
salvari  spcrant.  Sic  dcniqiic  a  pristina  sui  conslantia 
ad  ineTiiaro  et  moUiticin  inclinari  ct  tamcn  in  cadem 
leTiiaic  sua  velle  salvari ,  hoc  cst  (|uodammodo  di- 
cere  servis  suis,  sensibus  suis:  Quariiemihi  mti/fe- 
rem  habenlem  pythonem,  et  vadam  ad  eam  ,  et  scisci- 
iab0r  per  illam. 

Et  dixerunt  servi  ejus  :  Est  mulier  habens  pytho- 
nem  in  Endot, 

Mulier  ista  est  anima  effeininata,  splritn  super-  ^ 
hias,  qui  per  pythonem  intclligi  potesl,  inflata,  quae 
niolUier  ei  encrvilcr  vivit,  et  pari  lamen  honore  ei 
amore  sicut  anica  dum  laudabililer  vixit,  habcri  ab 
hominibus  appetit.  ftesponsio  servorum  esse  mu- 
lierem  habentcm  pythonem  iu  Endor  dicenliuro, 
reftponsio  est  bonorum  sensuum  a  coopta  mollitie 
atque  desidia  rcvocare  hominem  cupientium.  Endor 
namque  interpretatur  fons  generationis.  Et  cst  quasi 
liicant :  Si  ista  fcceris,  si  mulierem,  id  est  molli- 
tiem  hanc  et  iorporem,  cui  ie  dedisti,  atque  desi- 
«liam  dominari  tibi  permiseris,  miilta  mala  venieni 
de  te.  Esi  enim  in  Endor^  in  fonte  generationisy  ge- 
uerans  iibi  quidquid  injuslitix  esi  et  iniquitatis. 
Crii  uiique  tibi  ipsi  perditioni,  ca;teris  vero  homi- 


Veneruntque  ad  mulierem  nocte.  Et  ait  illi :  Di- 
Vina  mihi  in  pythone,  et  suscita  mihi  quem  di.Tero 
tibi.  Et  ait  mulier  ad  eum  :  Ecce^  tu  nosti  quanta 
fecerit  Saul,  quomodo  eraserit  magos  et  arioks  de 
terra.  Quare  ergo  insidiaris  animw  mc(P,utocciuar? 
ILxc  verba  mulitris  verba  sunt  aniinx  ad  pristinum 
slatum  suum  hominem  revocare  cupientis.  Ecce^  tu 
nosli,  inquit,  quanta  fecerit  Sanl,  ac  si  dicat :  Co- 
gnosce,  miser  homo,  quld  in  primordio  conver- 
sionis  lu?e  feceris,  in  quanta  perfectionis  consianti;^ 
vitain  tuam  conslitueris,  quomodo  magos  et  ariolos 
eraseris  de  terra,  boc  est  quomodo  omni  falsitate  al- 
que  prosperitate  mundi  despecta  solius  Dei  iimore  ei 
amore  pro  seiernae  vit»  laboraveris  retributione. 
Quare  ergo  insidiaris  animce  mece^  ut  occidar  ?  Quare 
ad  hanc  devolutus  miscriam  moriem  tuam  non  at- 
tendis,  insiiper  etiam  malis  tuis  actibus  ritas  mea*^ 
saluti  mese  insidiando  tecum  me  occidere  festinas  et 
inlerire  ? 

647  ^'  juravit  ei  Saul  in  Domino  dicens :  Vivit 
Dominus^  quia  non  eveniet  tibi  quidquam  mali  propter 
hanc  rem.  Juramentum  istud  fit  inter  corpus  ei  ani- 
inam.  quafido  homo  ad  quamdam  consuetudincm 
perducit  ignaviam  suana,  quando  perfertum  timo- 
rem  futuri  judicii,  quein  prius  habuerat,  falsa  spes 
coslestis  prsemii  ita  extenuat,  ui,  quod  prius  quasi 
grande  nefas  in  aemetipso  arguii  et  rcprehendii,  hoc 
non  solum  non  pcrtimciicat,  sed  in  quadam  etiam 


nibus,  qui  iecum  sunt,  scandalo   ac  dcstruclioni.  D  lil^ertate  atque  securitate  audenter  agere  incipiai. 

Dicitur  ergo  jurare,  quasi  jiire  firmare ,  quia  jure 
firinat  ut  in  ipsa  torporis  sui  desidia  jusle  salvari  de- 
beat,  quandoquidem  ei  Deus  omnipotens  pietaiis  suse 
auxilium  sublraxeiit,  ne  ad  pristinam  cordis  corpo' 
risque  consiantiam  resurgere  possit. 

Dixitque  ei  mulier  :  Quem  suscitabo  tibi  ?  Verba 
hsec  verba  suni  animae  trepidantis,  ab  interitu  suo 
hominein  revocare  cupientis.  Ei  esi  quasi  dicai : 
Deus  omnipotens,  qui  «liquando  tibi  vivebat,  qui 
pcr  visiiationis  suae  gratiam  vivificare  te  intrinsecus 
solebal,  jam  tibi  moriuus  est,  sancti  ejus  moriui  iibi 
sunt.  Quem  suscitabo  (f6t?Quidjam  facere  iibi  po* 
iero  quem  icndere  ad  inieritum  considero  ? 
Qtit  ait :  Samuelem  suscita  mihi.  Verba  mulicrls 


Sed  qiii  salvandus  non  est,  hoc  servorum  respon-» 
sum,  isiud  inlernorum  sensuum  suorum  consilium 
spemii  ei  abjicit,  cadit  in  dcteriora,  sicul  con- 
sequenter  sequcns  oslendil  Scriptura,  quse  dicit : 

Mutamt  ergo  habitum  suum,  vestitusque  est  aliis 
vestimentis^  et  abiit  646  ^P^^  ^'  ^''^  ^^^^  ^J^^  ^^^ 
eo,  veneruntque  ad  mulierem  nocte.  Btutat  habitum, 
qaando  spiritalis  vitae  propositum  aut  ex  toto,  quod 
mmnunquam  fii,  deserit,  aut  persistens  in  congre- 
gatione  longe  aliter  se  quam  solebat  agere  ei  ha- 
bae  incipii,  ut,  qui  summse  prius  erat  constauiiae, 
sominae  sii  ineriiae  ac  negligentiae ;  qui  bono  ei  sim- 
plid  ocuio  omnia  prius  conspexerai,  malitioso  ei 
perverso  corde  cuncia  quse  videt  in  malam  pariem 


455  YEN.  GODEFRIDI  ABDATIS  ADMONTENSIS  4Sd 

loquf  ntis  et  Saulis  respondentis  ostendunt  nobis  mi-  A  reliditur  et  dcjicitur,  fit  ailiquando  ad  lioram  in  lio- 
rabiles  confiictiones  illas  quas  sustinet  homo  in  se»      mine,  quod  sequitur  : 


dum  modo  bomo  interior  dolet,  sicut  dictum  est,  et 
ingemiscit  quod  per  torporis  sui  ignaviam  indignum 
se  fecerit  gratia  Dei,  modo  homo  exterior  quasi 
falsa  spc  seduccns  sc  reluctatur,  quodammodo  et 
dicit,  Samuelem  suscita  mihi.  Quasi  dicat :  Perire  me 
existimas  eo  quod  temperalis  pristiuis  laboribus 
meis  aliquantulum  remissius  vivere  me  consideras. 
Scd  nequaquam  ita  erit.  Samuelem  suscila  mihi,  hoc 
est  Deum  omnipotentera  invoca  pro  mc.  Salvari  enini 
potero  sicut  cxteri  homines,  qui  sine  magno  labo^ 
rumcertamine  vivunt,  ettamen  salvari  confidunt. 
Post  haec  subjunctum  est : 
Cum  autem  vidisset  mulier  SamMlemj  ixclamavit 


Intellexit  ergo  Saul  quod  Samuel  esset,  et  inclina-* 
vit  se  super  faciem  suam  in  terram,  et  adoravit.  Ad 
intelicctum  suam  redit,  Deum  esse  in  se  recognoscit 
Inclinat  se  super  faciem  suam  in  terram  corpore  DeO 
se  humiliando;  adorat,  precibus  quantis  valet  di- 
vinae  pielatis  clemenliam  inVocando< 

Dixit autem  Samuel  ad  Saul :  Quare  inquietasHme, 
ut  suscitarer  ?  Responsio  haec  Samuelis  responsio  est 
Dei  omnipolentiae,  qua  inclinanli  se  hoc  modO  supcr 
faciem  suam  in  terram  et  adoranti  interdum  respon- 
det,  non  tamen  ea  pietatis  dulcedine  qua  ante  rc^ 
spondere  ei  consueverat,  sed  secundum  infirmitatem 
fidci  atque  spci,  quam  jam  defecisse  in  eo  considerati 


voce  magna^  et  dixit  ad  Saul :  Videt  mulier,  id  est  D  Quare  inquietasti  me^  inquit,  ut  suscitarer  ?  Suscitari 


anima,  Samuelem,  quando  limore  vel  648  aimore 
Dei  iuterdum  tangitur,  et  compungitur;  clamat 
quasi  voce  magna^  quando  considerata  levitate  sua 
et  iniquitate  ita  terretur,  quod  ad  poenitentia;  la- 
crymas  movetur  et  accenditur,  et  quasLin  haec  vcrba 
corpus  suum,  quod  in  Sauie  accipitur,  alioquitur 
quodammodo  dicens  :  Quare  imposuisti  mihi  ?  Tu  es 
enim  SauL  Saul  interpretatur  expetitus  sive  abutens. 
Et  est  quasi  dicat :  Omnia  mala  haec  induxisti  supcr 
me,  quia  tu  es  Saul,  tu  es  qui  misericordia  Dei  ab- 
uterii,  qui  oblitus  es  miserationum  Domini,  qui  tan* 
diu  te  sustinuit,  qui  exhibitam  tibi  benignitatem 
Conditoris  augmentum  tibi  fecisti  perditionis.  Gon^ 


proprie  dicitur,  qui  aut  dormit,  aut  qui  mortuua 
est.  Omnipotens  autem  Deus,  qui  ncc  dormit,  nec 
moritur,  ea  similitudine  quasi  de  somno  vel  de  morte 
suscitatus  homini  loqui  dicitur,  qua  ct  homo,  tepore 
animi  pigrescens,  maio  quodam  somno  dormire 
quodammodo  atque  mori  dicitur.  Ergo  quod  ait« 
quare  inquietasti  me,  ut  suscitar^r,  idem  est  ac  &t 
dixisset :  Quicvi  aiiquando  in  te,  quando  per  pieta-» 
tis  meac  gratiam  possedi  te,  sed  tu  inquieiasti  m^, 
quia  me  repulisti  a  te,  sed  nunc  quasi  roortuus  lo^ 
quor  tibi,  quia  mortuum  te  video,  nullumque  vitali» 
actionis  signum  in  te  invenio^ 
Et  ait  Saul :  Coarctor  nimis^  siquidem  Philisthiim 


tra  hujusmodi  animae  clamdrem  rursum  Saul,  quod     pugnant  adversum  m«,  et  Deus  recessit  a  ttte,  et  ixau*' 


est  corpus,  falsam  spcm  et  falsam  consolationem 
suam  obtendit,  dicens : 

Dixitque  ei  rex :  Noli  timere,  Quid  vidisti?  Et  ait 
mulier  ad  Saul :  Deos  vidi  ascindentes  de  terra,  Ac 
8i  dicat :  Sanctas  inspirationes,  quibus  ex  supernae 
dulcedinis  gratia  aliquando  visitabar,  jam  quafii  de 
longe  intueor,  sanctarum  cogitationum  et  afiectio- 
num,  quas  aliquando  habebam,  per  quas  de  terrenis 
ad  coelestia  sublevabar,  jam  reminiscor,  ideoque 
non  immerito  timeo,  quae  post  tanta  Dei  beneficia 
jam  ad  infirma  relapsa  tecum  pcrire  me  video. 

Dixitque  ei :  Qualis  est  forma  ejus  ?  Ac  si  dicat : 
Si  tanto  dolore  afficeris,  quare  ad  formam  prioris 
conversationis  tuae  vitam  tuam  non  instituis? 


dire  me  noluit,  neque  in  manu  prophetarum^  neqH$ 
per  somnia,  Ac  si  dicat  :  Maligni  spiritua  et  pcccata 
malignorum  spirituum  instinctu  mihi  dominantia 
possederunt  me,  et  iuvaluerunt  contra  me,  et  Deu$ 
rccessit  a  me,  dercliquit  me,  et  exaudire  me  noluitf 
neque  in  manu  proplietarum,  neque  per  «omnia,  quia 
nec  bonam  voluntatem  in  corde  habeo,  nec  corpore 
ad  bona  opera  consurgere  valeo. 

Vocavi  ergo  1«,  ut  ostenderes  mihi  quid  faeiam^ 
Oslendunt  nobis  650  ^^^  verha  multimodas  at- 
que  diversas  illas  conflictationcs,  qua»  homo  pa« 
titur,  ct  sentit  in  se,  dum  modo  prorsus  desperans 
dicit :  Dominus  recessit  a  me,  modo  in  ipsa  sui  de* 
speratione  rursus  Deum  incipit  invocare.  Sed  bujus^ 


Quas  respondit :  Vir  senex  ascendit^  et  ipse  amictus  ^  modi  invocationem,  qua;  fit  sine  fide  et  spe,  Deusi 


est  pallio,  Quasi  dicat :  Deus  omnipotens,  cum  quo 
et  in  quo  quasi  in  juventute  quadam  florebam, 
quando  solum  illum  debitae  charitatis  ardore  dilige^ 
bam,  jam  quasi  vir  senex  ascendit,  quia  ex  superbia 
et  torporis  mei  nequitia  jam  mihi  insenuit,  quia 
amor  ejus  mihi  refriguit. 

Et  ipse  amictus  est  pallio,  Pallio  utique  camis  et 
camalis  vitae  tuae  ita  obtectus  est  mihi  et  abscondi- 
tus,  quod  nullus  fulgor  solitae  visitationis  ejus  atque 
comsolationis  mihi  paret,  quia  lumen  cognitionis  et 
amoris  ejus,  quod  aliquando  in  me  erat,  jam  exstin- 
ctum  considerat.  Sed,  dum  sic  homo  cum  seipso 
confligit,  dum  modo  per  desiderium  649  cordis-rc- 
surgere  ad  Difum  nititur,  modo  per  desidiam  carnis 


quidem  audit,  sed  non  exaudit^  sed  quasi  in  baee 
verba  respondens  dicit : 

Quid  me  interrogas,  cum  Dominus  recesserit  a  tii 
et  transierit  ad  wmulum  tuum  ?  Ac  si  dicat :  Quid  pro 
salute  tua  me  invocas ,  de  cujus  misericordia  de- 
speras? 

£t  notandum  quis  sit  eemulus  iste  Saulis  ad  quem 
relicto  Saule  Dominus  se  testatur  transisse.  jEmulus 
SauHs,  qui  superbia  et  desperatione  c^dit,  erat 
David,  qui  in  cunctis  actibus,in  cunctis  cogitationi- 
bus,  in  universis  tribulationibus  suis  ac  necessltati- 
bus  semper  in  Domino  sperabat,  semper  de  roiser> 
cordia  Dei  cum  summa  humilitatis  revcrantia  pra>* 
sumebat.  Ab  iilo  reccssit,  ad  istum  transiit,  quia 


457 


IIOMILIifi  DOMtNICALES  iCSTlVALES. 


m 


nibil  ita  Deum  offendit,  sicut   desperationis    ini-  A  cebis.  Sed  quando  aut  quomodo  loqultiir  bscc  Dcui 


quitas,  nihil  ita  placat  Deum,  sicut  fidei  et  spei  in> 
tegritas  et  sinceriias.  Haec  est  vera  cl  perfecta  fides 
et  spes,  ut  nunquani  homo  ita  cadat,  nisi  resurgere 
se  posse  per  miscricordiam  Dei  crcdat.  Hujus  itaque 
rci  eyidcns  cxemplum  habemus  in  duobus  islis  re- 
gibus.  Peccavit  Saul,  pcccavit  ct  David.  Iste  peccavit, 
et  propter  desperationem  in  peccatosuo  periit;  ille 
paccavit  et  propter  fidcin  et  spem,  quam  ad  Deum 
babait,  salvari  a  percato  sno  promeruit.  Quicunquc 
ergo  imitator  cstSauIis,  qui  ita  in  Deo  dubilat,  quod 
desperat,  ut  per  misericordiam  Dei  salvan  possit  vel 
debeat,  in  hoc  tine  dubio  subjecta  Samuelis  verba 
implebuntur  dicentis  : 

Faciet  tibi  Dominus  sinit  locutus  cst  in  manu  mea, 
et  seindet  regnum  de  mann  tiia^  et  dabit  illud  proximo  B 
tuo  Davidt  quia  non  obedisti  voci  Domini,  neque  fe- 
cisti  mandatam  iram  furoris  ejus  in  Amalec,  Idcirco 
ijuod  pateris,  fecit  tibi  Dominus  liodie.  In  Amalec,  qui 
ixterprelatur  poptdus  lambens^  de  quo  prxccpit  Do« 
ninus  Sauli  dicens  :  Yade  elpercute  Amalec,  et  de- 
molire  universaejuSy  et  non  concupisces  ex  rebus  ipsius 
aliquid  {I  Reg.  iv,  3),  sive  superbiam,  sive  deformia 
ct  turpia  carnis  651  p^^ccata  atque  desideria,  qu» 
TCTC  iram  furoris  Domini  suscilant,  non  incongrue 
acstimo  intelligenda,  qurc  in  initio  regni  sui  in  pri- 
mordio  utiqiie  conversionis  sua;  homo  ita  Dco  ju- 
bcntc  interficere  in  se  debet,  ut  et  universa  ejus  de- 
moliatur,  et  interfecto  in  se  peccati  opere  exterius 
uihil  sibi  relinquat,  quod  concuplscat,  vel  unde  de- 
lectctur  interius.  Scd  mandatam  iram  furoris  Domixi 
in  Amalec  ille  non  facit,  qui  carnalia  pcccali  opera 
cxtcrius  deserit,  sed  carnalibus  adhuc  desideriis  et 
cogitationibus  delectabiiiter  seipsuin  intrinsecus 
pascit,  qui  signa  supcrbia;  non  relinquit,  hoc  est 
qui  habitiim,  non  animum  mutat,  qiii  sub  veste  hu- 
niilitatis  elatum  cor  portat.  Et  cst  qiiasi  dicut  Dcus  : 
Elegi  quidem  tc,  ut  csscm  ct  rognarem  iii  te,  sed 
quia  non  fecisti  mandatam  iram  furoris  Domini  in 
AmaleCf  scindam  regnum  de  manu  tua,  ut  polcstalem 
illam,  quam  super  regnum  tuum ,  corpus  utique  et 
animam  tuam  aliquando  me  donante  habcbas,  dein- 
ceps  habere  non  valeas.  Insuper  eliam  .  Habit  Domi- 
nus  Israel  tecutn  in  manus  Philisthiim.  Quia  a  domi- 
nantibus  tibi  malignis  spiritibus  ita  obc2ccaberis,quod 
jpsc  ctiam  lumine  cognitionis  mesB,  quod  adhuc  in  te 
est  penitus  privaberis.  Sed  tolerabile  quidem  malum 
boc  cssct,  si  buic  aliud,  quod  gravius  est,  post  banc 
vitam  non  succederet. 

Cras  etenim  tu  et  fxlii  tui  mecum  eritis.  CraSy  in- 
quam«  hoc  cst,  cum  tempus  prsesentis  vitse  transie^ 
rit,  et  districtus  futuri  judicii  mei  dies  advenerit,  tu 
ct  fiUi  /ut,  id  est  opera  tua ,  mecum  eriiis^  ubi  tre- 
mcndo  judicio  meo  assidetis,  non  ut  salvemini,  sed 
lit  damnemini. 

Sed  et  castra  Israel  dabit  Dominus  in  manus  Phi- 

/fil/:itm,quando  postperaclum  judicium  corpore  si- 

mul  ct  anima  malignis  spiiitibus  subjicieris,  ubi  in 

«terao  infcmi  supplicio  aternaliter  cum  illis  subja- 

Pj^trojl.  CLXXIV. 


homini?Tunc  vidclicet,  quando  eum  aut  lingua  do» 
ctoris  increpat,  vcl  ccrte  vocc  Scripturarum  aeter* 
num  eicomminatur  supplicium,  nisi  resipiscat.  Scd 
qui  salvandus  non  cst,  hicnec  hngua  docloris  aedifi* 
catur,  nec  invectionc  Scripturarum  £52  ab  iniqui- 
tate  sua  rcvocalur,  sed  de  correplionc  cadit  ad  de* 
sperationcm,  sicut  consequenter  oslenditur,  cum 
protinus  subinfertur  : 

Statimque  Saul  cecidit  porrectus  in  terram.  Cadit 
porrectus  in  terram,  quando  non  porrigit  se  Deo  naa 
coclestibus,  sed  quasi  totusad  lerram  prostratus,  lo- 
tus  lcrreuis  et  carnalibus  desideriis  deditus,  peccato 
quod  flcndo  et  poenitendo  mundare  potuit,  nova 
quotidie  peccata  cumulare  incipit.Sed  undehoc?Ex 
eo  videlicet  quod  subjungit  Scrlptura  dicens  : 

Extimuerat  enim  vcrba  Samuelis ,  ct  robur  n^m 
erat  in  eo,  quia  non  comederat  panem  tota  die  illa, 
Bonum  utique  est,  ut  verba  Samuelis,  verba  Dei  om- 
nipotenlis  homo  timeat,  sic  tamen,  ne  propler  ti- 
niorem  ad  desperationem  corruat.  David  pcccavit,  et 
verba  Domini,  ^ua;  per  Nathan  prophetam  audivit, 
timuit  qiiidem ;  sed  non  extimuit,  sed  ipso  cliam 
timore  poenam  evasit,  quam  meruit,  quia  robiir  fidei 
habuit;  speravit  cnim  in  Domino,  et  salvatus  est. 
Saul  vcrba  Samuelis  audivit,  et  non  modo  timuit, 
sed  extimuit,  quia  robur  fidei  non  habuit.  Despcra- 
vit  enim,  ct  desperatus  est.  Sed  jam  ad  nos  redea- 
raus,  et  quid  spirilali  homini  limorem  hunc,  qui  ad 
desperationcm  ducil,  pariat,  vidcamus^ 

Et  robur,  inquit  Scriplura,  non  erat  in  eo,  quim 
non  comederat  panem  totadie  illa.Panis  iste  C8t,ut  ar* 
bitror,  doctrina  sacrje  Scriptunc.  Tota  dies  t7/a,  in 
qua  panem  islum  non  comedisse  probatur,  tranquiU 
litalem  iiluminatx  mentis  non  incongrue  significat» 
quam  in  initio  conversionis  s:iae  aliquando  cum  Deo 
habuerat.  Ideo  utique  omnia  h.nec,  qua^  audiTimus» 
Deo  permittentc,  homopntitiir,  quia  dum  adhuc  dicm 
halebut,  dum  in  prosperitate  illuminatx  nicntis  ad- 
huc  cuin  Deoerat,  panem  hunc  sacrae  Scriplurae^ 
unde  robur  fidci  ac  ionganimitatis  patientiae  acqui< 
ritur,  parvipcndit,  neque  morc  manducantis  assidud 
dentibus  memorix  in  cibum  animae  sux  transferrc 
sntaglt.  Sequitur  : 

Ingressa  est  itaque  mutier  iilaad  Saul  {conturbatHLs 
enim  erat  valde)  dixitque  ad  eum  :  Ponam  coram  tt 
633  buccellam  panis,  et  comedens  convalescas^  ui 
possis  iler  agere.  Mulier  ista  cst  adhuc,  sicut  pr«^ 
diximus,  infirma  anima,  quse  quasi  buccellam  panii 
ponere  coram  Saule  nititur,  dum  cxtcriorcm  homi- 
nem  suum  ad  poenitentiam  ct  confcssioncm  bortalur 
qu»  per  buccellam  panis  non  incongrue  significatur 
ut  comedens  ad  agcndum  iter  convalescat,  boc  cst 
ut  quasi  quibusdam  poenitcntiae  dentibus  confrin* 
gens,  peccata  sua  atque  comminucns,  considerel 
quantum  in  pravis  actibus  prostralus  jaccat,  si  iorte 
resumpta  spead  perficiendum  cocptum  itcr  vitx  spi-» 
rltalis,  a  quu  male  negligcnterque  vivcndo  ccciditf 

1» 


159 


VEN.  GODEFWDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


460 

transactis , 
quinta  jam  in  ordine  succedit,  qux  quintx  illi  diei 
creationis  mundi  non  iujuste  aptari  potest.  Quid- 
quid  enim  ibi  opcris  Dominus  legitur  fecissc,totuni, 
ut  milii  vidctur,  evangeliea;  lectioni  et  orationi  con- 
corilat. 

Ut  autcm  primum  ad  litteram  dicamus,  magnum 
el  cvidens  divinsc  miserationis  opus  boc  praesenti 
Evangelio  commendatur,  quod  tota  nocte  labcran- 
tibus  discipulis  tam  copiosum  victum  pnebcre 
dignatus  est.  Si  enim  una  tantummodo  nocte  labo- 
rantibus  'victum  henignc  praebendo  adfuit,  qua  pu- 
tamus  pietatis  magnitudine  hic  et  in  futuro  illit 
aderit,  qui  non  una  nocte,  sed  continuis  diebus  et 
noctibus  vigilarc  et  laborare  in  ejus  student  laudi- 
D  bus?  Unde  quinta  beatitudo,  quam  miscricors  Do- 
minus  misericordibus  repromittit  dicens  :  B«flli  mi- 
sericordes,  quoniam  ipsi  misericordiam  consequentur 
(Matth.  V,  7),  quinloi  huic  Dominico;  non  immerito 
'nscribitur.  Hinc  Petrus  in  Lectionc  hodierna,  idem 
quod  et  Evangelium  commeniorat ,  commendat  di- 
cens  •  Omnes  unanimes  in  oratione  estotCy  fraternita' 
tis  amatoreSj  compalientes,  misericordes  (i  Petr,  \\u 
8).  Nunc  de  die  quinta,  ut  ccepimus,  dicamus. 

Dixit  quinla  die  Deus :  Producant  aquce  reptile  ant- 
mw  viventis  j  et  volatile  super  terram  sub  firmamento 
cwU.  Creavitque  Deus  cete  grandia^  et  omnem  animam 
t^iventem  atque  motabilemf  quam  produxerant  aqum 
in  species  suas,  et  oniue  voktile  secundum  genuM  suum. 


pcenitciido  negligentias  suas  ac  confitendo  resurgcre  A     Quatuor   Dominicis   pracedentibus 

possit. 

Qui  renuit  et  ait :  Non  comedam.  Dicerc  non  co- 

medam  est  poenilendo  et  conritendo  redirc  noUe  ad 

veniam. 
Coegerunt  autem  eum  servi  ejus  et  mulier,  et  tan' 

dem  audita  voce  eofum  surrexit  de  terra,  et  sedit  su- 

perlectum.  Surgere  islud  nonest  bonum  surgcre»  sed 

malum.  Surgit  de  terra^  quando  eo  usque  devolvi- 

tur,  quod  etiam  superbire  incipit  de  terrena  et  car- 

nali  vita  sua,  et  ea,  ^ro  quibus  humiliari  et  timere 

debuit,  quadam  prsesumptionis  audacia  irreverenter 

et  sine  timore  agere  praesumit.  Sedet  super  lectum  , 

quando  pulsantibus  vitiis  nullo  modo  rcsislit ,  sed 

iu  dclectatione  carnis  su»  quanidam  sibimetipsi  re- 

quicm  facerc  incipit.  Congruc  cnim  pcr  iectum  ,  in 

quo  rcquies  carnis  cst,  ipsa  caro  intelligi  potest. 

Uccto  autem  ordine  subjunxit  Scriptura  dicens  : 
Mulier  autem  illa  habebat  vitutum  pascuatem  in 

domOy  et  festinavit^  et  occidit  eum,  toHensquc  farinam 

miscuit^  et  coxit  azijma,  Et  posuit  anlc  Saul  el  ante 

servot  ejus,  In  vUulo  pascuali  lascivia  carnis  satis 

convenienter  654  potest  signific^ri.  Appositum 

sibi  vitulum  cum  scrvis  suis  Saul  quodammodo  co- 

medit,  quando  cum  universis  sensibus  suis  homo 

desperatus  ad  roalum  inclinatur,  lascivisque  delecta" 

lionibus  suis  servire  atque  delcctabiliter  in  eis  pa- 

scere  seipsum  ccDperit.  In  farina  vcro  subtililatem 

sacrae  Scriptunc  intcUigendam  xstimo.  TcUere  fari- 

nam  et  miscere,  esl  puritati  sacr»  Scripturae  pravum  q  Ei  vidit  Deus  quod  esset  bonum,  benedixitque  eis  dy- 

cens :  Crescite  et  multipUcamini ,  et  rcplete  aquat 
maris,  avcsi^ue  mnliipliceutur  super  terram.  Et  fa- 
ctum  est  vespere  et  mane  dies  quintus  (Gen,  i,  20-25). 
656  '"  aquis  istis,  qux  producunt  reptilc  ani- 
mae  viventis,  compunclionis  gratia  potest  dcsignari. 
Nam  quando  homo  primum  pcccata  sua  Deo  mise- 
rante  incipit  recogiioscere,  el  ita,  dico  rccognoscere 
quod  etiam  deflere  et  lugcrc  ea  coram  Domino  po- 
tcst,  iilud  est  quodanimodo  aquas  producere  reptile 
anirose  viventis.  Illud  est  quod  hodiernum  Evange- 
lium  dicit,  tiirbas  irrucrc  in  Jcsum.  Et  bene  aquse 
istae  producunt  reptilc  animsc  viventis.  Aiiima  enini 
moriens  est  homo,  quando  pcccatis  delcctatur ,  in 
peccatis  convci-satiir.  A  peccatis  autcm  Deo  adju- 


et  imquum  intellectum  admiscere.  Mista  hoc  modo 
farina,  mista,  inquam,  pravo  inteUectu  sacra  Scri- 
ptura,  rcctc  subjiingitur  et  coxit  azyma ,  quod  est 
panis  absque  fcrmento,  quia  panis,  id  est  doctrina 
illa,  quac  inde  proccdit,  non  erigit  cor  hominis  ad 
Deum  sed  deprimit ,  roagisque  eicaicare  hominem 
videtiir  quam  illuminare.  Dnde  apte  mox  infcrtur  : 
Hui  cum  comedissent ,  surrexerunt  et  ambulave- 
runt  per  totam  noctem  iUam,  Surgere,  per  totamque 
noctem  ambulare  est  excaecatum  in  superbia  et  ma- 
litia  sHa  horoinem  eo  usque  pcrgcre ,  quod  justo 
Dei  judicio  in  manus  Philisthiim  ,  in  maniis  vide- 
licet  malignorum  spiritusm  corpore  et  anima  tra- 
ditur,  cum  quibus  sublata  sibi  spc  vilae  xteina;, 
sine  fine  cruciabitur.  Ecce  regniun  Saulis,  regnum  D  vante  conversus  fit  veraciter  aniina  vivens,  ut  bene 


iitique  injustitiae  et  perditionis,  quod  idcirco  voluit 
Deus,  ut  praescriberetur  nobisetlegeretur,  ut  quanto 
frequentius  audimus  et  legimus,  tando  constantius 
contra  illud  vigilemus,  ut  si  forte  surgere  contra 
nos  incipiat,  summo  conamine  reprimatur,  ne  cre- 
scat  et  praevaleat,  quatenus  ad  regnum  David,  quod 
est  regnum  justitix  9  consurgere  mereamur.  Quod 
ipse  prxstare  dignetur  Doroinus  noster  Jesus  Chri- 
8tu6,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sanclo  vivit  et  regnal 
per  omnia  ssecula  sse  orum.  Amcn. 
655  HOMILIALXVI. 

IN  DOMINICAH  V   POST  PENTECOSTEN  PRIMA. 

Cum  turba:  irrnerent  in  Jesum,  ut  audirent  verbum 
Seiy  et  ipse  stabat  sutter  «'-nmim  Genesarelh  (Luc.  v). 


de  eo  dici  valeat  quod  alibi  lcgitur  :   Et  factus  e$t 
homo  in  animam  viventem  (Gen.  ii,  7). 

Factus  autem  inanimam  vivcntem,  videt  jam,  et 
soUicite  considerat  in  quibus  peccatis  et  vitiis  du- 
dum  repebat,  et  per  haec  fit  volatile  super  terram 
sub  firmamcnto  coeli.  Per  reptile  possumus  inlelli- 
gere  peccata,  per  volatile  bona  opera.  Yolatile  lit 
homo,  qui  prius  reptilc  crat,  quando  volatde  poeni- 
tentia  ad  satisfactionis  operationein ,  de  spiritu  U- 
moris  ad  spiritum  amoris.  Et  per  hacc  volat  super 
terrain,  quando  terram  suam,  id  est  camem  suam 
tali  domiuio  incipit  supcrare  et  domare,  ut  semper 
subtus  sc  eam  deprimat,  ne  seduc^t,  ne  quanfJo 
spiritum  dccipiat.  Et  hoc  sub  /irmamento  ealt^  boe 


461  tfOMlLLC  DOMLMCALES  iESTIVALES.  i6i 

est  8ub  firinata  et  ila  stabilita  mente  bona  opera  dc-  A  carnalibus,  ut  ita  dicam,  simpliciter  dicens*  cre$cii^ 


bet  agere,  ut  non  pennittat  ea  super  cor  transire, 
*d^est  ut  laudes  bumanas  non  requirat ,  quia  si 
iransitori»  laudis  gloriam  non  quxsieril,  procul 
dubio  super  cor  non  transeunt ,  scd  sub  firmat» 
mentis  cusiodia  soli  Deo  conservabuntur  : 

Creavilque  Deus  cete  grandia  et  omnem  animam 
viventem  atque  motabilem ,  quam  produxerant  aquas 
in  657  yp^cies  suas  ,  et  omne  volaiile  secundum 
genns  suum,  Videtur  mihi  per  bsec  tria  Ires  ordines 
possc  notari,  quos  Deus  omnipolcns  in  Ecclesia 
ordinaTit,  atque  constituit.  Per  cele  grandia  carna- 
les ;  per  animam  viventem  et  molabilem  spirilua- 
les;  per  omne  volatile  praclatos.  Quia  enim  ccte 
abundant  camibus,  bene  per  ccle  grandia  camales 


nasccndo  et  generando  quia  non  est  Toluntatis  ejui 
ut  omnes  sint  spiritales.  Vult  enim  ut  spiritalcs  pro^ 
creentur  a  carnalibus.  Spiritales  vero  hac  benedic- 
tione  benedicuntur,  ut  multiplicentur,  id  cst  ut  in 
bonis  actibus  sint  prolicientes,  in  virtutum  numer»- 
sitate  semper  progrcdientes  et  eminentes.  Post  hanc 
virtutum  multiplicitatem  congrue  replere  aquas  ma  • 
ris  jubentur.  Quid  per  aquas  maris  nisi  profunda 
sacrai  Scriplur»  scientia?  Ilas  aquas  maris  hom* 
tunc  replet ,  imo  adimplet ,  quando  vigilanter  ea- 
dem,  quae  de  Scripturis  sacris  didicit,  vel  audivit, 
opcribus  exsequi  pro  modulo  suo  non  intermittit. 
Tunc-et  oves  multiplicantur  super  terram^  quia  tali- 
bus  plcrumque  clementi  dispositionis  suae  ordino 


et  sacculares  possunt  accipi,  per  animam  vivcntcm  B  Dominus  tales  magistros  et  doctores  prseficil  et  pro- 

videt,  qui  eis  utiliter  prseesse  et  prodesse  sciant 
Vcl  sic  aves  muUiplicantur,  quando  ipsi  beato  ho- 
mini  bona  opera,  bona  desideria  adjiciuntur,  et 
quotidie  in  eo  augmentantur.  Haec  omnia  quinia 
die  facta  legimus.  Ilaec  evangelic»,  ut  video,  lectioni 
non  injuste  coaptari  possunt.  Ait  namque  evango- 
lista  : 

Cum  turb<B  irruerent  in  Jesum,  ut  audirenl  verbum 
Dei,  et  ipse  stabat  secus  stagnum  Genesareth.  Turbai 
istae,  qux  irruunt  in  Jesum,  turbatos  in  poenitentia 
hominis  sensus  non  incongrue  exprimunt.  Nam  quan* 
diu  homo  peccata  diiigit,  peccatis  congaudet,  ne« 
quaquam  turbatos  ad  pocnitentiam  sensus  habet. 


ei  motabilem  spirituales.  Quod  non  dicit  mobilisy 
sed  motabilis^  per  hoc  designat  nobis  quemdam  bo^ 
num  motum,  qui  Gt  in  homine ,  quia  verbum  boc 
mobUis  et  in  malo  et  in  bono ;  motabilis  vero  raro 
nisi  bic  invenitur,  et  in  bonoaccipi  potesl.  Creavit 
itaque  Deus  cete  grandia,  quia  saeculares  et  camalei 
in  eo  qiio  sunt  ordine  vult  esse  et  bene  esse.  Non 
enim  omnes  spiritales  possunt  cssc.  Creavit  ctiam 
cmnem  animam  viventem  atque  moiabilem,  id  est 
tpirilales,  quorum  anima  non  nobilis,  sed  motabilis 
iil  quia  bene  anitna  illa  motabilis  dicitur,  quam  to- 
tam,  utitadicam,  Deus  muvit,  quam  de  peccatis 
ad  bona  et  sancta  opera,  de  spiritu  timoris  ad  spi- 
ritum  amoris  miscricorditer  promovit.  De  qua  bene 
dicitur  quam  produierant  aquir  in  species  suas^  quia 
per  aquas  et  flumina  lacrymarum  producitur,  imo 
reducitur  ad  antiquam  spcciem,  hoc  est  ad  inno- 
contiani  et  priorem  animae  pulchritudinem  ,  quam 
peccando  perdidit,  per  qua^  ilcrum  ad  ininginem  et 
•iniilitudinem  Dei  reformari  merelur. 

Sed  quia  ad  profectiim  conversorum  seu  ssecula- 
rium  magisterium  deetse  non  dcbet  praelatorum  ct 
doctonun,  recte  subditur  :  Et  omne  volatile  secun^ 
dum  genus  suum,  Quod  dicit  secundum  genus  suum^ 
per  hoc  ostendit  quia  aliud  praccsse  debet  illis  esse 
qui  spiritales  sunt,  aliud  pra^essc  debet  illis  esse  qui 
carnales  snnt.  Et  hoc  est  esse  volalile  secundum  ge^ 
nu$  suum,  Alia  enim  doclrina  impendenda  est  spiri- 


P  r^ura  vero,  supernae  miserationis  gratia  se  visitante, 
antc  oculos  mentis  practerita  peccata  sua  reduxerit, 
et  proeidem  illicitis  actibus,  quae  commisit,  tur- 
bari  et  aflligi  per  spiritum  timoris  incipit,  hoc  est 
quodammodo  turbas  irruere  in  Jesum.  Tunc  etiam, 
ul  pr%diximus,  producunt  aquac  reptile  animae  vi» 
ventis.  Producere  enim  aquas  reptile  est  turbas  ir* 
ruere  in  Jesum?  Quare  irruunt  in  Jesum?  Vt  au* 
diant  verbum  Dei,  hoc  est,  ut  per  verbum  et  prae* 
cepta  Dei  doceantur,  quomodo  ad  eum  pervenir« 
valeant,  qui  est  Yerbum  Dei  Patris. 

G59  ^^  notandum  quod  irruerunt  in  eum  quia 
psr  boc  innuitur,  ut  quemadmodum  aliquando  ad 
peccala  proni  et  veloces  exstitimus,  tantura  nune 
festini  el  strenui  audilores  esse  dclemus  verbi  Dei. 

talibus,  alia  carnalibut;  nec  ca  quae  spiritalibus  D  Sed  quia  per  seipsum  nihil  homo  habet,  vel  per  »e 

dicuntur  exponenda  sunt  carnalibus,  sed  quod  utris- 

que  congruit  suo  in  temporc  doctor  quisquc  docere 

et  proferre  dcbet.  Fil  et  ipse  homo  quasi  omne  ro- 

latile^  quando  totus,  quantum  hic  possibile  cst,  per 

dalces  cordis  affectiones  ad  Deum  sublevatur,  cunc- 

tasque  ei  a  Domino  vitac  prxsentis  vanilatcs  penna 

contemplationis  transvolarc  donatur.  Sequitur  : 
Et  vidit  Deus  quod  esset  bonum,  benedixitque  eis 

dicent :  Cresdte  et  658  muitiplicamini ,  et  replcte 

aqmas  maris,  avesque  mulliplicentur  super  terram, 

Yidere  boc  Deus  dicitur  quod  diligere  comprobatur. 

Dili^t  enim  profectum  suoTum,  et  benedictionem  dat 

9UM)  dicens  :  Crescite  et  multiplicamini,  Haec  est  be- 

nedictio  ijus,  qua  spiritales  et  carnales  benedicit. 


agcre  valet,  recte  subjungitur  :  Et  ipsestabat^  id  est 
Dominus  stare  incipiebat,  secus  stagnum  Genesareth, 
Stagnum  dicitur,  quasi  stans  aqua,  Fit,  ut  mihi  vi- 
detur,  quasi  stans  aqua  in  homine,  quando  camalif 
viix  concupiscentia  a  sua,  qua  fluebat,  dissolutio* 
ne,  per  Dei  misericordiam  stare,  id  est  quieseefe 
inciplt.  Yenit  namque  Dominus  ad  plurhnorum  corda, 
(non  enim  est,  qui  se  atbscondat  a  calore  ejus)  stare 
suum  ibi  non  facit,  ubi  et  in  bono  opere,  et  in  per^ 
fecta  pcrnitentia  homo  non  perseverat.  A  quibui« 
cunque  vero  ita  irruitur  in  eum,  quod  et  in  bonii 
actibus  et  u\  pcenitentia  stabiles  sunt,  juxta  illoi 
stabit,  quia  esse  suum  in  eis  facit.  Stat  autem  Do* 
minus;HX/a  stagnum  Genesareth^  quod  interprtta» 


m 


VEiN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSiS 


i6i 


tOT,  (fenerans  sfH  auram^  dum  pcr  hanc  slanlem  A  rojfflr,  quosdamdisUiclc  vcnirc  ad  s^  coippcHit.  Ulog 
compunctionis  aquam,  ipso  Doniino  adjuvante  gcnc- 
rat  sibi  homo  aurara,  id  cst  spcm  aelcrnae  salutis 
quia  hac  aqua  stabilis  pocnitenlix  datur  ci  spcs  per- 
petuse  tranquillitatis  et  pacis. 

Et  vidil  duas  naves  stantes  secus  stagnum  Genesa- 
relh.  In  duabus  navibus  istis  inlerior  et  exlcrior 
homo  nostcr  valet  intelligi.  Ilac  dua;  navcs  stant  se- 
cus  stagnum,  quando  statum  quemdam  homo  sihi  fa- 
cit,  scipsum  cognoscen  lo  ct  in  pa^nitenlia  pcrseve- 
rando  quia,  clsi  sunl  ,  qui  peccala  sua  rccogno- 
•cunt,  sed  [si]  in  poenitcnlia  non  persevcrant,  secus 
fttagnum  nullo  modo  slant.  Ili  vcro  secus  stagnum 
»unt  stanles,  qui  velut  in  stagno  sive  aqua  limpidis- 
gima  seipsos  clarc  inluenles,  quid  in  corpore,  quid 


enim  quodammodo  rogat,  quos  siia  solumniodo  visi- 
tatione  ct  amabili  dulcedinc,  absque  omni  mundi 
islius  confusionc,  ad  se  dc  sa^culo  conversos  vcnire 
facil;illos  vcro,  ut  ila  dicam,  compcllit,  quos  diu 
renilcntcs,  aut  iufirmitalc,  sive  aliqua  alia  adver- 
sitate  emergente  tandem  mundi  conteinptores  et 
sui  amatorcs  cflicit. 

Quo  facto  sedens  iut  ipit  docere  de  navicula  turbas. 
Sessio  isla  rcquicm  Dei ,  quam  ei  a  peccatis 
quiescendo,  et  pro  peccntis  QQJ,  nos  humiliand» 
facimus,  designat.  In  qua  scssione  vel  requie  do- 
cel  de  naviculOf  hoc  cst  de  humiliata  anima  turbas^ 
tinbatos  vidclicet  scnsus  hominis,  qualitcr  seipsos 
recognoscere   et  deflere,    cl   Dco   satisfaccre   de- 


iuanimapeccaticontraxerunl,rccognoscunt,etquid-B,^^.jjj^j    ^^^^  ^^,^1^^    q.,.^  ^^^^^  diximus,   fmnt  pcr 


quid  iUud  est  quod  peccaverun»,  stabili  poenitentia 
*alisfac«re  propinunl.  Iloc  videre  dicitur  Deus  quia 
boc  diiigit  Deus,  hoc  bene  placitum  est  in  oculis 
ejus.  Sic  sccus  stagnum  stantes,  id  est  in  vera  poe- 
nilcnlia  perdurantes,  veri  et  boni  illi  piscatores 
fiunt,  de  quibus  subditur : 

Piscatores  autem  descenderant  el  tavabant  retia.Pis- 
eatores  isli  nos  sumus,  qui  in  his  duabus  navibus 
Uborare  debemus,  ut  tale  quid  agamus  et  opere- 
0iur,  quod  Domino  Deo  nostro  gratum  660  ^^  ^^' 
ceptum,  et  noliis  salubre  ac  proGcuum  sit.  Quam 
tamen  piscatiouem  non  nisi  descendendo^  id  est  hu- 
miliando  nos  possunuis  perficere.  Omnia  euim  bona 
nostra  in  profunda  cordis  humilitale  debent  consuiR- 
mari.  Post  haec  lavari  debent  reiiay  quod  sunl,  ui 
Tideo,  sensus  nostri.  Retia  autem  lavare  est  poUutos 
sensus  peccatis,  fletibus  emundare.  Lotis  vero  reli- 
bus,  id  cst  emundatis  a  peccatis  sensibus  noslris, 
bcne  in  typum  eorum,  qux  iulra  nosDtnuinus  gerit, 
subjungiMir. 

Ascendens  autem  in  unam  nar/m,  qua*  erat  Sime- 
niSy  rogavit  eum  a  terra  reducere  pusillum.  Pcr  unam 
r.avim,  quoi  crat  Simonis,  qui  dicitur  obediens^  po- 
tcst  anima  hominis  inlelligi,  qu;3e  se  Deo  devovit,  et 
ejus  mandatis  obedire  proponit.  In  unam  hanc  na- 
vlm  Dominus  potius  descendere  quam  ascendere,  ut 
niihi  videtur,  dici  poluisset.  Omnis  cnim  gratia  ejua 
nd  nos  desursum  descendit ;  sed  per  suum  descen 


spirilum  timoris.  Scd  cessante  spiritu  timoris,  lit 
sublimilcr  in  homine,  quod  subjung.tur : 

Vt  cessavit  autem  loaui,  dixit  ad  Simonem  :  Duc 
in  allum.  Ccssat  Dominus  loqui  ad  turbas,  quando 
homo  diu  pro  peccatis  turbatus,  etiam  psr  pocnjton- 
tiam  purgatus ,  dc  timore  tTtcrnx  damnationis  jam 
aliquantuium  intra  se  ccssarc  incipit.  Sic  itaque  ad 
spem  indulgentix  promotus  ducitur  jam  de  gradu 
timoris  in  altum ,  id  cst  in  allum  ilhid ,  quod  vert 
est  allum,  spiritum  utique  amoris.  De  quo  alto  pro- 
pheta  David  ait :  Accedet  hcmo  ad  cor  altum  (PsaL 
L\ni,  8).  Eice,  qui  sic  purificatam  et  iiluminatam 
animam  suam  Deo  Iar;riente  ducit  in  altum,  fit,  ut 
i  praiiiisimns,  volatile  f^uper  terram  stib  firmamento 
coeli ;  quia  de  spirilu  timoris  veie  vulltat  in  altum, 
id  cst  spiritum  amoris. 

Vel  sic ,  ducit  in  atlum ,  quando  in  alturo  sacra 
Scripturje  seusum  lotum  convertit  intellectum,  ul 
viiloat  cl  intclligat  quid  sequi  debeat.  t^ed  quia  solut 
I>v«us  per  misericordiam  suam  operatur  in  horoine, 
(!t  rt  per  spirilum  tinioris  turb?c  irruant  in  Jcsum, 
fl  ul  pcr  spiiitum  ainoris  navim  suam  ducere  possil 
in  allimi,  recte  in  Oralione  hodierna,  in  qua,  ut  mihi 
videtur,  scnsus  Evangelii  comprciiendilur,  oramu» 
et  diciinus  :  Deus,  qui  diligentibus  te  bona  imisibi' 
tia  pnrparastiy  infunde  cordibus  nostris  lui  amoris 
a/fectum,  IIxc  enim  omni.t,  qusc  in  priniordio  Evan- 


sum  ad  nos,  ad  se  ascendere  facit  nos.  Non  euMn  d  gclii  diximus ,  bona  sunt  invisibitia,  per  qua  eum. 


per  se  in  sua  persona  ascendit,  sed  in  nobis  ascen- 
dit,  quando  nos  ascendentes  facit.  Et  ideo  quidquld 
in  homine  operatur,  totum  ci  ascribitur.  Ascendens 
antem  in  unam  navim,  quce  eral  Simonis,  rogavit  eum 
a  terra  reducere  pusillum.  Reducitur  homo  a  terra, 
id  est  a  terrena  vita  sua  pusillum,  qiiando  Deo  do- 
nante  primuro  opera  peccati  incipit  relinquere.  Sed 
hoc  pusiUum  est  el  eiiguum,*si  adhuc  voluntates  <t 
desideria  peccandi  nescit  conlemnere.  Pusillum  est 
ergo  peccata  relinquere.  Sed  illud  pusillum  magnum 
quodammodo  fit,  quando  etiam  voluntates  et  desidc- 
ria  peccandi  relinquere  incipit. 

Nec  praetereundum  quod  dicilur  rogavit.  Quos- 
(Tara  Dominus  tanquam  pius,  tanquam  mansuct!is 


quem  prxvidit  dilectorem  suum  futurum,  ad  amo- 
rera  suuin  pncparat,  atque  sic  per  bona  invisibiiia 
pra^paratum  ducil  in  (i/ttim,  dum  amoris  sui  infundit 
afrectum.  Sed,  ducta  navi  in  altum,  bcne  laxari  ju- 
bentur  retia  in  capturam. 

Et  laxate  retia  in  capluram.  Diximus  per  retia  aefH 
sus  bominis  posse  inteUigi.  Hxc  retia  quasi  ligata 
erant,  quandiu  homo  sub  timore  crat.  Timor  enim 
ligat,  amor  solvit.  Mitigato  timorelibere  etexpedite 
retia,  id  cst  sensus  liomin  s  laxantur  per  aroorem  im 
capluram ;  in  capturam  dico  bonarum  ct  justanira 
Toluntatum,  seu  sanctomm  desideriorum  668  ^ 
sensuum  utiiium  suflicientiam.  Et  ouia  spiritus  amo-. 
ris  plus  docct  homincm  de  cognitione  peccatonias 


m 


HOMILIiC  DOMINICALES  iESTlVALES. 


40  •• 


quam  spirltus  timoris,  rectc  Simonis  responsum  A  Domine.  Ver  genua  Jesu  rectc  pracdieatorcs  et  prae* 


Doslrum  salubrc  esl  documentum. 

Pr(tc€ptof  y  inquit,  per  totam  noctem  labotantes 
nihil  cepimus ;  in  verbo  autem  tuo  laxabo  rete.  Ilaic 
▼erDa  ,  vcrba  sunt  hominis,  seipsum  vcracilcr  con- 
siderantis,  et  de  consideratis  malis  intimc  pcenilcn- 
Us  et  dicentis :  0  Don.ine ,  praiceptorcm  mcum  te 
esse  recognosco ;  tua  enim  milji  pra^cepta  dcdisti. 
Sed  ego  omnium  praeccptorum  tuorum  traiisgrcsso- 
rcni  me  esse  recolo  et  vidco.  Per  totam  enim  no- 
ctem  laboravty  id  cst  totum  quod  vixi,  in  nocte,  id 
csl  in  jgnorantia  fuit,  et  quoniani  in  nocte  ct  ego  ct 
•ensus  mei  fuimus,  niliil  ccpimus,  id  cst  iliud  quod 
nibii  cst,  sciiicct  peccatum  et  nialum,  quod  uilnl  esl 
nisi  privatio  boni,  hoc  crpimns,  hoc,  inqr.am,  ct  non 


lati  intelliguntur;  nam  sicut  pcr  genua  I.omo  erigi- 
tur  et  deponilur,'sic  etiam  pra:Iati,  quantum  subdit! 
seipsos  debcant  deponerc,  id  esl  humilia  ct  al)jecta 
de  se  sentire,  admoncre  neccsse  babcnt  et  ab  amore 
terrestri  eiigere  ad  amorem  coclcslem.  Unde  David 
per  genua  Jesu  primos  sancla»  Ecdcsi^e  praedicato- 
rcs,  scilicel  aposlolos,  inlelligcns  ,  in  persona  Do- 
mini  sic  dc  cis  ait :  CMcnua  mea  inprmata  sunt  a  je^ 
jtinio  {Psal.  cviii,  24).  Jejuni  quippc  a  timore  ct 
amorc  Dei  crant,  quando  immincnlc  passionis  ar- 
ticulo,  rclicto  co  omncs  fugcrunt.  Simon  ergo  Petrus 
procidit  ad  genu a  Jesn,  (\mi\(\o  illc,  qui  aliquando 
Simon ,  id  cst  obedicns^  el  Petrus,  id  cst  agnosccns, 
ol:edic!is  Dco,  agnosccns  seipsum  fuit,  suniitur  ad 


aliud  ctmsecuti  sumus.  In  rerho  aulcm  tuo,  hoc  est  ^  prailalioncm.  Qui  bcnc  procidissc  dicitur,  quia  licct 

de  promissionibus  tuis,  quibus  spcm  ct  indulgen- 

tiam  peccatoribus  pi^omisisti ,  magis  ac  magis  ani- 

matus  laxabo  rete,  quia  tolis  sensibus  mcis  conver- 

tus  ad  te,  ad  iniinitum  miscricordia}  l\ix  sinuiu  con- 

fugio. 

Et  cum  hoc  (ecissent,  concluscrunt  piscium  mvlii- 
tu4inem  copiosam.  Bcne  ct  congruc  dicitur,  et  cum 
hoe  fecissent,  quia  quicunquc  ca  quai  prxmisimus, 
pcrfecerint ,  Deo  miserante  copicsam  multitudinem 
pisciiun  id  est  vivacium  sensuum  intra  se  conclu- 
dent,  el  aggregubunt.  Scd  quia,  quandiu  in  hac  vita 
tumus,  in  his  rctibus,  id  est  in  his  scnsi))us,  quibus 
Deum  sapcre  debcremus,  essc  non  possumus  (corpwi 
enim,  quod  corrumpitur,  aggravat  animam,  et  depri^  . 
mit  terrena  inhabitatio  sensum  mulia  cogitantem  (Sap. 
IX,  1%)  fit  plernmque,  hax  ruptio  naviuui  [f.  rc- 
tiura  1 ,  quae  subjungilur : 

lUunpebatur  aulem  rete  eorum.  Ptutnpiiur  rete , 
qnando  boni  cogitatus ,  sani  tai  aflcclioncs  a  corde 
ci^cidunt,  ct  id  qnod  inutilc  et  quod  noxium  cst,  cor 
iflgrcdit-jr. 

Sed  ruptis  retibus  annuere  debcmus  sgcUs  ,  qui 
$unl  in  alia  imrf,  ut  vcniant  et  adjuvent  nos.  Socii  isti 
in  alia  navi  sunt,  ut  praidiximus,  menibra  corporis 
Bostri.  His  sociis,  ut  veniant  et  subveniaiil  nobis, 
annuere  dcbemus,  quia  per  cxtcrloics  laborcs  cor- 
poris  ad  interiorem  illara  nos  redirc  oportct  graliam 
cordis. 


foris  surrexisso  vidcatur  pcr  pnelationis  houorcin, 
intiis  tamen  gravem  meiilis  palilur  dejectinnein , 
dum  a  solita  retrahitur  quicle,  cl  nmica  sibi  priva- 
tur  dulcedinc. 

Sed  dum  videt  et  pcrpcndil  quod  oninipoteiilis 
Dei  ordinalioni  conlrairc  noa  valcl,  ad  illum,  a  quo 
omne  datum  optimum,  lotaquc  salus  et  gratia  spe- 
randa  cst,  converlitur,  orans  ut  talis  ei  actio  talis- 
que  vita  et  pncdicationis  virUis  tribualiir,  undeper 
petuo  nomen  cjus  collaudctur.  Exi,  inquit,  a  me, 
Domine^  quia  peccator  homo  sum,  Ac  si  dicat :  Exi  a 
mc  in  prsedicatione,  exi  a  me  in  opcralione ,  id  esl 
ita  exi  a  me  m  pr%dicalione,  ut  doceas  me  quid  di- 
cam,  et  sic  exi  a  me  in  664  opcralione ,  u(  ngerQ 
valeam  quod  acceplum  sit  coram  te  omni  lempore. 
Quia  peccator  homo  sum  ;  si  eniin  illud  exicrit  a  me 
quod  ego  sum,  nihil  csl  nisi  pcccatum. 

Stupor  enim  circumdederat  eum,  et  omnes  qui  cum 
illo  erant  in  captura  piscium^  quam  ceperant.  Slupof 
mentis  estalicnalio,  qua  homo  a  se  alienatur.  quaiido 
in  sluj)orem  coiivertilur.  Qui  profcclo  stupor,  id  esu 
mcntis  alienalio,  circumdat  euni ,  quando  pcr  e\te- 
riorcs  curas  distendilur,  et  a  solilii;  coniemplationis 
dulccdine  quodammodo  alienus  cllicilur.  In  qua  men- 
tis  alienatioT?e  ex  exteriorum  reruin  occupatione, 
omnes  qui  cum  iUo  erant,  omnes  vidclicct  sensus  et 
motus  illlus  qui  cum  ilio  cranl  in  captura  piscium , 
id  cst  quas  tunc  secuin  habc):nt,  quando  su])liles  ct 


ClS3. ^^  ^^^^^^nt  etimplevcrunt  ambasnavicutas,  1}  nohWvs  sensus  et  inlellcctus  cx  sacra  Scriptura , 


ita  ut  mergerentur.  Accedentibus  laboribus  corporis 
extcrius,  implentur  amboe  naviculaj,  corpus  utiquc 
konis  actibus,  animabonis  sensibus.  Notandum  q*!od 
nen  dicit,  vt  submergerentury  sed  ut  mergerentur. 
Quanto  cnim  electi  in  Deo  proficiunt,  lanlo  magis 
coramDoroino  in  profundam  cordis  liumilitatem  sese 
demergnnt.  Etquia,  qui  hoc  ordine  in  sancta  Ecclesia 
profcccrit,  non  sibi  soli,  sed  ct  aliis  verbo  et  exera- 
plo  prodesse  poterit,  divino  interdum  nutu  agitur, 
ut  ad  pnclationem  etiam  contra  suam  voluntatcm 
atsumatur.  Et  hoc  esl  quod  in  evangelica  narrationc 
tubjuogilur. 

Quod  cum  videret  Simon  Petrus.procidit  ad  gcnua 
Usu  dicens:  Exi  a  mc,  quia  homo  peccator  tum , 


quasi  piscalor  quidam  cxtrahere  solcbat ,  admittit, 
nec  jam,  uli  solitus  crat,  nobilium  piscium,  scilicet 
nobilium  scnsuum  caplura  gaudere  valebit. 

Similiter  quoque  Jacobum  et  Joannem  fiiios  Zebedcei, 
qui  erant  socii  Simonis.  Per  Jacobumj  qui  interpre- 
tatur  supplantator,  accipitur  bona  operatio,  per  Joan- 
nem  dulcis  oratio.  Hi  duo  filii  suni  Zebeda:iy  quod 
inlerpretaiur  iste  fluensy  id  est  hominis,  qui  pcr  gra- 
tiam  Dci  ubertim  aliquando  iacrymis  Hucre  solitus, 
bonorum  fiiiorura  procrcatione  Deo  videlicct  dignae 
operationis  profectu ,  et  dulcis  orationis  instantia 
abundabat.  Qui  profecto  filii  bene  socii  Simonis  di- 
cuntur,  quia  boni  operis  sublimitas,  et  intcrnae  dul- 
ccdinis  assiduitas  magnam,  ut  ita  dicain,  tocictattnv 


467  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  4C8 

haLent  cum  Simonc  >  hoc  est  cum  bomine  Deo  de-  \  quandoque  in  eo  pleniler  perficietur,  cum  subductis 
\ole  obedieule. 


Et  ait  ad  Simonem  Jestii :  Noli  timere,  ex  hoc  enim 
hominei  eris  capiens.  Ac  si  praelatum  nimis  prose  sol- 
licitum  Dominus  consoletur  et  dicat :  Times  quidcm 
ex  eo  quod  aliis  debcs  praecsse ,  et  libi  minus  pro- 
desse ;  si  miuorem  fructum  in  te  et  majoreni  fru- 
ctum  iu  subditis  videris ,  noli  timere ;  ex  hoc  enim 
homines  eris  capicns ,  id  est  multorum  animas  ad 
viam  vitae  aeternae  perduces. 

Jam  sequitur,  ut  niibi  videtur,  remuneratio  et 
subditorum  el  praelatprum,  eorum.qui  pie  subesse, 
et  si  praeesse  contingat ,  in  humilitalc  student  prae- 
esse. 

0Q5  ^^  mbductis  ad  terram  navibus^  relktis  om' 
nibus ,  secuti  sunt  eum,  Subducuntur  ad  terram  na- 
ves ,  cum  corpore  et  anima  ad  terram  viventmm 
pervenerimus ,  ubi  veie  /  relictis  onmibus,  sequi 
perfecte  Dominum  poterimus.  Ad  haec  obtinenda  et 
quaerenda  iterum  ducit  et  docet  nos  Oratio  hodier- 
na ,  in  qua  sic  pttimus ,  ut  iilo  qui  diligentibus  se 
bona  invisibilia  praeparavit ,  infundat  cordibus  uo- 
gtris  sui  amoris  affectum ,  ut  enim  in  omnibus  et 
iuper  omnia  diligentes ,  hoc  cst  sive  simus  in  om- 
nibus  et  cum  omnibus  in  subjectione ,  sive  simus 
super  omnes  in  praelatione ,  promissiones  ejus ,  qua 
omne  desiderium  superant ,  subductis  ad  terram  na- 
vibus  noslris,  consequamur,  Quod  ipse  praestare 
di||;netur,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  ct 
regnat  Deus  per  omnia  saecula  sa^culorum.  Ajnen. 
066  HOMILIA  LXVII. 

IN  BOIIINICIM  V  POST   FENTECOSTEN    SECUNDA. 

Factum  est  »  cum  sedisset  rex  in  domo  sua ,  et 
Dominu&  dedisset  ei  requiem  undique  ab  universis 
inimicis  suis^  etc.  (  U  Reg,  vu. ) 

Sicut  quartam  Dominicam  istam  congruam  quam^ 
dam  simiiitudinem  habere  diximus  cum  quarta 
aetate  saeculi ,  in  qua  Dominus  plebi  Isracliticsc  rc- 
ges  constituit ,  quorum  primus  erat  Saul ,  de  quo 
tunc  recitatum  est ,  quomodo  Domino  displicuit , 
qu9modo  destructo  reguoejus,  ipse  reprobatusaDco 
per  manus  hostium  interiit ;  sic  quinta  hac  Domi- 
nica  congruo  et  pulcbro  satis  ordine  legitur,  quo- 
modo  regnum  David,  qui  vere  Domiuo  placuit, 
consurrexerit ,  et  in  manu  Domini  roboratum  sit. 
Illud  regnum  Saulis  regnura  significat  injuslitiae  et 
peccati,  quod  nisi  funditus  in  homine  dcstruatur 
ct  iutereat ,  non  potest  surgere  regnum  David ,  quod 
est  regnum  justitiae  et  pietatis. 

Et  quia  Dominica  haec  quinla  tota  respicit  ad 
munditiam  cogitalionum ,  et  custodiam  cordis ,  to- 
tum  quod  de  regno  David  legitur,  totum  ad  regnum 
illud,  quod  intra  nos  Deo  constituere  debemus, 
lendere  videtur.  Quisquis  enim ,  slcut  praemisimus, 
factus  est  volatile  super  terram  sub  firmamento 
coeli,  cujuscunque  animam  produierunt  aquae  in 
species  suas ,  et  Dominus  Jesus  irruentibus  turbis 
in  eum  stare  secus  stagnum  Genesareth  coeperit, 
rtgnum  David  veraciter  in  eo  conturrexit,  quod 


ad  terram  navibus,  reliclis  omnibus,  Dominum  se- 
quentur.  De  quo  regno  Davidis  refert  liber  secun- 
dus  Regum. 

Faclum  est ,  cum  sedisset  rex  in  domo  sua,  et 
Dominus  dedisset  ei  requiem  undique  ab  universis 
inimicis  snis ,  dixit  ad  Nathan  prophetam :  \idesne 
quod  ego  habitem  in  domo  cedrina ,  et  arca  Dei  po^ 
sita  sit  in  medio  pellium  ?  In  rege  David  hominem 
quenilibet  fidelcm ,  et  in  Deo  perfeclum  poles  in- 
telligere,  qui  per  Dei  misericordiam,  amolo  et  8U« 
blalo  a  se  regno  injustiliae,  transiit  et  pervenit  ad 
cegnum  justiliae,  ad  regnum  illud,  cujus  thronus, 
sicut  in  consequentibus  ait ,  in  sempilemum  sta* 
bilietur  ;  destructo  in  homine  regno  injustitiae ,  et 

U  firmato  regno  justitiae ,  rcvera ,  sicut  litlerae  textus 
incipit  ct  pr«mittit ,  factum  est ,  cum  sedisset  rex. 
Grande  et  mcmorabile  factum  Dei  omnipolentis  est, 
cujus  infinitae  bonitatis  opus  est,  si  unquam  re- 
gnum  iniquitatis  in  aliquo  cadat ,  ct  laudabile 
aequitatis  regnum  consurgat. 

Nec  prsetereundum  quod  rex  ipse  David  interpre- 
tatur  manu  fortis,  sive  visu  desiderabilis.  Homo  enira 
fidelis,  quem  per  David  posse  significari  diximus,  si 
bene  ordinatum  cordis  sui  rcgnnm  vulthabere,  de- 
bet  et  manu  forlis ,  sive  visu  desiderabilis  esse.  Est 
manu  fortis ,  quando  perfcctus  csse  laborat  in  acUva 
vita  ;  est  visu  desiderabilis ,  quando  concupiscibilia 
illa  xternae  vit»  gaudia  menle  utcunque  videre  et 
desiderarc  incipit  in  contemplativa  vita.  Sj^det  ta 

C  domo  sua ,  cum  in  corpore  suo ,  quae  est  quaedam 
domus  animae,  a  canialibus  concupiscentiis  et  Titiis 
quictem  quamdam  Deo  donante  potest  habere.  Dat 
ei  Dominus  requiem  undique  ab  universis  inimiQis 
suiSj  cum ,  sedatis  motibus  per>'ersis  et  vitiis  exte- 
rius ,  667  omnem  ctiam  voluntalem  peccandi  au- 
fert  interius. 

Cum  faclum  istud  magnum ,  sicut  audistis ,  erit , 
quod  rex  in  domo  sua  sederit ,  quod  Dominus  re- 
quicm  undique  ab  universis  inimicis  suis  dederit» 
dicit  ad  Nathan  pruphetam  :  Videsne  quod  ego  ha- 
biiem  in  domo  cedrina  ?  Nathan  interpretatur  do- 
num  Dei,  Loquitur  ad  Nathan  homo,  quando  divinae 
inspiratiouis  dono  visitatur,  ex  qua  amabili  et  dulci 

rv  visitatione  de  donis  Dei  sibi  prsestitis  gratulatur 
et  bilarescit ,  de  malis  imminentibus ,  de  tentatio- 
nibus  vicissim  succedentllms  tristatur,  ingemiscil 
et  queritur  dicens  :  Videsne  quod  ego  habitem  m 
domo  cedrina ,  et  arca  Dei  posiia  est  in  medio  peL- 
lium  ?  Cedrus  fortitudinem  habet  et  odorem.  Haeo 
duo  homo  haliere  debct  :  fortitfidininem ,  ut  pcc* 
catis  fortiter  resislat ;  odorem ,  ut  bonae  opinionls 
fragrantiam  de  se  aliis  emiltat.  Videsne  ^  inquit, 
quod  ego  habitem  m  donio  cedrina  ?  ac  si  dicat  ani- 
ma  beata :  Ex  dono  Dei  et  Domini  mei  est  quod 
domus  mea  cedrina  est ,  hoc  est  quod  fortitudinem 
hanc  habeo,  per  quam  forti  animo  pcccatis  in  cor^ 
pore  peccati  resistere  valeo.  Sed  et  cum  fortitudine 
non  deest  odor ;  quia  etsi  non  prnpter  soliui  diie^* 


4C9 


HOMILLE  DOMLMCALES  jESTIVALES. 


479 


ctmnis  liwe  dulcedinem  pecc&re  desisterem ,  saltem  A  mus ,  sapere  et  continerc  in  cordibus  possimus 


De  roate  opinionis  odor  de  me  exiret ,  unde  aliis 
occasionem  peccandi  pra;berem ,  peccata  perhorre- 
scerem.  Ecce  homo  ille  qui  factus  est  volatile  su- 
per  terram ,  qui  volilavit  de  spirilu  limoris  in  al- 
tum  amoris,  qui  laxavit  retla  sua,  id  est  sensus 
<uo9,  ifl  capturam  bonarum  virtutum,  bonarum 
afTeclionum,  sanctorum  dcsideriorum,  ecce  quo- 
modo  aMlificavit  sibi  donuim  cedrinam. 

Scd  licet  cedrina  sit  domus  cjus ,  ut  et  fortitudi- 
nem  habeat  et  odorcm ,  dccst  adhuc  aliquid,  unde 
in  pnesenti  semper  higcat  cl  dolcat.  Quid  est  hoc  ? 
Et  arca  Dei ,  inquit ,  posita  sit  in  medio  peUium  ?  In 
trca  Dei  anima  hominis  poiest  inielligi ,  qua;  tunc 
vere  dicitur  et  esl  arca  Dei ,  quando  in  se  continet 


Deum.  Attamen  in  nocte  ista  factum  suum  Deus 
operatur,  ad  Nathan  loquUurj  669  Q^*^^  ^^  P^ 
nilus  tenebris  ignorantia  involvamur,  cor  suoruni 
dono  gratiae  Spiritus  sancti  illustrat  et  pcnetrat , 
datque  nossc  et  inlelligere  sermoncm  Dei.  Et  quid 
loquitur  nobis   sernio  Domini? 

Numquid  tu  wdificabis  miln  domum  ad  habttan'^ 
dum  ?  i£grc,  inquit,  fcrt  animus  tuus  vicissitudines 
tentationum,  molestias  insurgentium  vitiorum  ;  va- 
luntatis  tuse  esset  ut  arca  Dei  in  medio  pellium  po- 
sita  non  esset,  in  nocte  prx^sentis  vitae  versari  nolles, 
quia  ibi  essc  velles  ubi  de  plena  dic  cognitionis  meae 
gauderes,  Sed,  nunquid  tu  (sdificabis  mihi  domum 
ad  habitandum  ?  IIoc  est,  nunquid  in  corpore  mortit 


rilium  Dei ,  quando  in  se  portal  ct  scrvat  manna  B  ^^^^^.^  ^^.^^^^^^  ^.^.  ^;^^^  ^^  habitandum  per 


dolcedinis  verbi  Dei.  Quae  arca  tandiu  posita  manet 
tub  pellibus,  quandiu  corpus,  quod  corrumpitur, 
aggravat  animam,  quo  usque  pelies  mortalitatis 
nostrae  668s^stamus,  ex  quibus,  pellibus  in 
mente  peccatis  impelimur  et  impugnamur.  Ilinc, 
quajitum  video,  sensus  isle  concordat  Evangc- 
lico  sensui ,  et  verba  David  vcrba  sunt  Pctri ,  et 
verba  Pelri  sunt  verba  Davidis ,  hominis  cujuslibet 
de  profectu  suo  nunc  gratias  agcnlis ,  nunc  de  de- 
fectu  suo  ingemiscentis.  Ille  dicit :  Vidcsne  quod  ego 
futbitem  in  domo  cedrina ,  el  arca  Dei  posiia  sit  in 
medio  peUium  ?  Iste  unus  idemque  homo  dicit :  Pra:- 
ceptOTj  per  totam  noctem  laborantes  nihil  cepimus; 
in  verbo  autem  tuo  laxabo  rete ;  et  hoc  cum  fecis- 
senly  concluserunt  piscium  multitudinem  copiosam 
( Lii<;.  V,  5,-6 ).  Quia  quamlibet  domus  nostra  sit 
cedrlna,  tamen  quandiu  arca  Dci  posita  est  sub 
peliibus,  quasi  per  totam  noctem  laborantes,  illud , 
quod  nihil  est,  peccatum  capimus.  Sed  inter  hujus- 
modi  verba  respondet  Nalhan  regi ;  quia  illud  do- 
nnm  Dei,  inlerna  ilia  suavitas,  qua;  cor  rcficit, 
hominem  sursum  ad  Conditorcm  suum ,  nc  in  his 
Ticissitudinibus  tentationum  desperet ,  confortal  cl 
•ublevat  dicens  : 

Dixitque  Nathan  ad  regem  :  Omne  quod  est  in 
corde  tuo,  vade  et  fac,  quia  Dominus  lecum  est. 
Quod  nihil  aliud  esse  aestimo ,  nisi  quasi  Domhius 
iNmis  et  sanctis  desideriis  hominis  dicat  invisibi- 
Htcr  :  Bene  omnia  mente  pertractasti,  bona  et  pcr- 
fecta  est  coram  me  voluntas  tua.  IJeo  vade  de 
bonis  ad  meliora  ,  de  virlute  in  virtutem ,  quia 
Dominus  tecum  est.  Sequitur  : 

Factum  est  in  nccte  iUa ,  et  ecce  sermo  Domini  ad 
Nathan  dicens :  Vade  et  loquere  ad  servum  meum  Da- 
tid  :  H<ec  dicit  Domiuus  :  Nunquid  tu  cedificabis  mihi 
domum  ad  habitandum  ?  Quid  per  noctem  nisi  prae- 
•entis  vitae  ignorantia  designatur,  in  qua  scmper 
homo  erit ,  quia  ad  plcnam  Dei  cognitionem  nun- 
qoam  in  praesenti  pervenit ,  quamlibet  a  Deo  illu- 
ninetnret  visitetur?  Inde  est  quod  et  hodiernum 
toquitur  Evangelium ,  rumpebatur  autem  rete  eorum 
iibid.) ;  quia  prassenlis  vita!  ignoranlia  quaedam 
til  ruptio   retium,  ut  nullo  modo,  sicuti  vellc- 


pctuo  in  te  quod  non  erit,  nec  esse  debet  nisi  post 
hac? 

Sed  et  verba  hsec  unicuique  bono  praedicatori  ct 
praelalo  loquitur  Dominus,  quem  propter  aliorum 
a^ificationem  sumpsit  ad  praelationcm :  Numquid,  in- 
quicns,  tu  wdificabis  mihi  domum  ad  habitandum?  Tu, 
quicunque  es,  quem  assumpsi  ad  praelationem,  si  per 
CKteriores  curas  distentus,  stabilem  mihi  in  te  noa 
poteris  acdificare  mansionem,  noli  timere,  quia  pro- 
fectus  ille  ct  aedificatio  proximorum  magnus  quando- 
que  tibi  fructus  erit  praemiorum. 

Neque  enim  habitavi  in  domo,  ex  die  qua  eduxi  fi» 
Uos  Israel  de  terra  ^gypti  usque  in  diem  hanc, 

^  Per  filios  Israel  possumus  intelligere  primot 
parentes  nostros  Adam  et  Evam ;  per  terram  i£gy- 
pti,  paradisum.  Ego,  inquit,  Deus  omnipoteos, 
humanam  naturam  in  primordio  itacreavi,  utessc 
meum  in  illa  esset,  si  non  peccasset.  Sed  quia 
obedire  noluit,  et  vetitum  pomum  teligit,  ac  per 
hoc  de  terra  ^gypti  illos  eduxi,  ct  ante  paradi- 
sum  collocavi,  ex  iUo  die  usque  in  diem  hanc  in 
domo  non  habitavi,  quia  omnis  homo,qui  domus  mea 
essc  deberet,  licet  perfeetus  sit^  aliquid  de  peccafs 
in  se  sensit,  unde  non  potest  in  eo  stabilis  fore  do- 
mus  habitationis  mese.  Quapropter,  quia  non  in 
hac  vita,  sed  in  fulura  erit,  quod  quxris,  suflicint 
tibi  quod  Ftit  tecum  in  omnibuSy  ubicunque  ambulasti^ 

D  et  interfeci  inimicos  tuos,  fecique  tibi  nomen  grande 
juxta  nomen  magnorumj  qui  sunt  in  terra.  Dedi  pro 
certo  tibi  nomen  grande,  quando  de  carnali  et  saecu- 
lari  homine  spiritalem  te  feci  hominem.  Et  hoc  no- 
men  iniposui  tibi  670  it<^^  nomen  magnorum,  id 
est  perfectorum,  quisunt  m  terpa,  ut  tu  non  de  nu- 
mero  imperfectorum,  sed  perfectorum  meorum  es- 
ses  et  magnorumi  Haec  munera  mea  juxta  magnifi- 
centiam  meam  et  utilitatem  luam  tibi  in  praesen- 
tiarum  contuli ;  restat  adhuc  magnum  aliquid,  infi- 
nitum  aliquid»  quod  in  futuro  tibi  praeparavi  et 
dono  donare  proposui.  Sequitur  : 

Cumque  completi  fuerint  dies  tui,  et  dormieris  cum 
patribus  tuis,  suscitabo  semen  quod  egredietur  de 
utero  tuOf  et  firmabo  regnum  ejus.  Gumquediet  ei 


411  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  i72 

annoft  vite  luac  complevens,  e.l  lempus  islud  plenura  A  lu  m  possumus  inlelligere  quera  sic  Dominus  nosler 


miseriarum ,  tribulationura,  tentationum  laborum- 
que  pertransieris,  suscitabo  semen  tuum,  semen 
dico  spiritum  tuum,  qui  bonum  semen  fructum 
multum  attuUl.  Cum  egredietur  de  utero  tuo,  id  est 
cum  dc  vinculis  corporis  absolutus  fuerit,  et  tu  in 
Domino  cum  patribus  tuis  dormieris,  eum  ad  vitam 
ftlernam  suscilabo,  et  firmabo  regnum  ejus, 

Jpse  (edificabit  dpmum  nomini  meo^  et  stabiliam 
ihronum  regni  ejus  usque  in  sempiternum.  Ego  ero  ei 
cn  patrem ;  et  ipse  erit  mihi  in  ftlium.  Ipse  spiritus 
faominis,  quem  sic  suscitavcro,  ipse  a:dificabit  do- 
mum  nomini  meo,  ipsc  domus  mea  erit,  bic  me  pos- 
sidebit,  et  a  me  possidebilur,  ct  in  rcgno  meo  rc- 
§num  ejus  usque  in  scmviternum  stabiUetur.  \\)i  quod 


a  facie  sua  amovit,utnuuqusm  ad  eamdem  gloriam, 
quam  amisit,  resurgcre  possit  aut  velit?  Deus  ita- 
quc  omnipotens,  qui  ndelis  et  verax  est  in  promrs- 
sionibus  suis,  ab  eo  quem  in  virga  virorum  et  in  pla- 
gis  filiorum  hominum  redarguit,  miscricordiam  suam 
non  anfert,  sicut  abstuiit  a  primo  illo  cjccto,  quem 
amovit  a  facie  sua. 

Sed  fidelisy  inquil,  crit  domus  tua  et  regnum  tuum 
usque  in  sempiternum  ante  faciem  meam.  Secundum 
omnia  verba  hoc  locutus  est  Nathan  ad  David.  Ih" 
gressus  est  autcm  rex  Davidj  et  sedit  coram  Domino^ 
et  dixit :  Quis  ego  672  *""*»  Domiue  Deus  meas,  et 
quT  domus  meaj  quia  adduxisti  me  hucusque  ?  Quid 
cst  quod  promissum  est,  secuudum  omnia  verba  hcec 


Patrisest,Filio  meo  eihibebo  quia  comparticipem  et  D  locutus  est  JSathan  ad  David,  moxquesubjunctum  : 


cohaeredem  regni  mei  fieri  concedo. 

Quiy  si  inique  aliquid  gesserit,  arguam  eum  in  virga 
vtrortim,  et  in  plagis  filiorum  hominum. 

Misericordiam  autem  meam  non  auferam  ab  eo,  st- 
cut  abstuli  a  Saul,  quem  amovi  a  facie  mea.  Cum  aula 
illa  coclestis  maculam  nullam  recipiat,  sed  omnes 
sancti,  omnes  perfecti  sint,  qui  illo  perseniunt,  in^ 
tuendum  quid  illud  aliquid  sit,  in  quo  ibi  inique 
agere  quisquam  electorum  possit.  Est  plane,  est 
f  uantum  ego  conjicere  possum,  iliud  aiiquid  inique 
agere  nihil  aliud,  nisi  quod  sancti  illi  animarum  spi- 
ritus  in  aelernam  claritaiis  gloriam  assumpti,  de 
resuscitando  corpore  suo,  quod  in  pulvere  tcrrae 
jacet,  adhuc  recogitant,  optantes  coagonistam  suwn 
consortem  esse  coronse  illorum  et  gloria;,  qui  quon-  ' 
dam  socius  ct  particeps  fuillaboris  et  671  ^^'^' 
mnae.  Quod  inique  agere  licel  modicum  ac  veniale 
sit,  tamen  sanctorum  animae,  quae  totae  in  Deuni  de- 
berent  esse  suspensx,  aliquantula  interim.  donec 
corpus  suum  recipiant,  a  Deo  reflectit  inlentione. 
Quam  sententiam,  quantum  possum  intelligere,  Do- 
minus  affirmat,  in  eo  quod  subjungit,  arguam  eum 
in  virga  virorum,  tanquam  dixisset  :  Si  iilud  aliquid 
inique  agere  unicuiquc  electp  mco  est  inevitabile, 
non  miretur,  uon  turbetur.  Arguam  enim  eum  in 
virga  virorum^  hoc  est  veraciter  sciat  quod  haec  est 
virga  non  muiierum,  sed  virorum,  omninum  dico  per- 
fectorum  et  fortium  meorum,  quia  nuUus  tantae  per- 


Jngressus  est  autem  rex^  et  sedit  coram  Domino^  uisl 
quod  electus  quisque  loquente  Nathan,  id  est  dono 
Dei  se  visilante,  ct  de  spe  resurrectionis  et  glorla 
immortalitalis,  quam  in  anima  et  corpore  perceptu- 
rus  est,  praediceiile,  mox  cor  ingreditur,  el  sedel  co^ 
ram  DominOy  quia  boc  est  cor  ingredi,  et  sedere 
coram  Doniino ,  scipsum  tanlis  bonis,  tantis  Dei 
oniniputentis  dignaiioniluis  indignum  per  omnia  aes- 
timare  et  recognoscerc.  In  quo  beato  ingressu  el 
felici  sessione  utitiir  bomo  his  verbis  dicens  ad  Do- 
miniim  :  Quisegosumy  Dimiine  Dcus  meuSf  et  qucB 
domus  mea,  quia  adduxisti  me  hucusque?llxc^  inquitg 
bcatitudo,  hx-c  giatia  supercxceilit  univcrsa  merita 
mea ;  quae  niilla  esscnt,  si  uiisericordix  tuae  donum 
me  non  adjuvasset.- 

Sed  ethocparum  vtsum  est  in  conspectu  tuo^  Do" 
mine  Deus  meusy  quia  dilexisli  me,  nisi  bquererig 
etiam  de  dotno  servi  tui  in  longinqutim.  Id  longin- 
quum  locutuscsj  (juia,  quid  de  anima  mea,  quid  de 
corpore  quandoquc  futurum  slt,  notuin  fecisti.  Non 
rogo.  ui  virgam  virorum  et  plagasfiliorum  hominum 
a  me  aufcras. 

Ista  ettitn  est  lex  .Adum,  Domine  Detis.  Primus  iU6 
parcns  nostcr  Adam  hanc  virgam  promeruit ,  cui 
dictum  est :  Cuin  operalus  fiieris  terram,  non  dabit 
fructus  suos,  sed  spinas  et  tribulos  germinabit  tibi 
{Cen.  iii,  18).  IUe  primus  plagain  hanc  sustinuit^ 
quod  morlis  sententiam  siibiit,  cum  dictum  est  ei : 


fectionis  et  sanctitatis  ab  initio  erat,  vel  usque  in  p  Terra  es,  et  in  terram  ibis.  Et  ideo,  quia  isla  est 
finem  eiit,  quin  hanc  virgam  meam,  hanc  tristem 
sententiam  posl  mortem  sustineat,  ut  corpore  suo 
tandiu  careat,  donec  in  generali  resurrectione  dupU-^ 
cem  stolam  corporis  et  animao  recipiat. 

Sed  et  arguam  eum  in  plagis  filiorum  hominum ; 
f  uia  plagas  illas  quas  meruit  iniquitas  filiorum  ho- 
minum,  ipse  sustinebit,  plagas  videlicet  istas,  ut 
sicut  omnis  homo,  sive  bonus  sive  malus  in  cinerem 
et  in  pulverein  terraj  tempore  praefinito  revertitur, 
cinisque  cinerem,  terra  terram  susciplt ;  sic  et  ipse 
\n  cinerein  et  terram  revcitetur. 

Misericordiam  atitem  meatn  non  auferam  ab  eo, 
$icut  ubsttili  a  Sauly  quem  amovi  a  facie  mca.  Qiiid 
In  Sauie  nisi  primum  illum  ejectum,  sciUcet  diabo* 


lex  Adam,  et  ita  coram  tc  pracordinatum,  tantum 
obsccro,  ne  misericordiam  tuain  a  me  aufcras,  sed, 
sicut  locutus  es,  cum  completi  fuerint  dies  mci, 
suscita  semcn  meum,  id  cst  spiritum  meum  ad  vi- 
tam,  fac,  ut  in  scmpilernum  contemplctiir  gloriam 
tuam,  corpusque  mciim,  licct  modo  piitrescat,  in  in- 
corruptionem  ct  immorlalitatem  In  die  judicii  re- 
suscita  cl  redde.  Amen. 

673  IIOMILIA  LXYIII. 

IS  DOMIMCAM  VI  POST  PrNTECOSTEN  PRIMA. 

Amen  dico  vobis  :  Nisi  abundaverit  justitia  vestra 
plus  quam  Scribartim  et  PharisaoratUy  non  intrabiti$ 
in  regnum  costorum  (Matth,  v). 

Domiuicahodierna,  quae  ab  exordio  Doroinlcarum^ 


4:3 


HOMlLIiE  DOMLMCALES  iCSTIVALES. 


m 


qiias  celebravimus.  sexU  ponitur  in  ordine,  sexlae  A  commitlitur,  hic  prjeponifjr.  Venialia  quippe  coram 


diei  congruit ,  in  qua  Deus  Paler  post  crealionem 
coBli  et  lerrae,  et  omnium  quie  in  eis  sunt,  sexta  die 
iiobilem  creat!iram,  hominem  videlicct  creavit  ad 
luiaginem  et  similitudinem  suam.  De  hac  scxta  di« 
ita  in  Gencsi  scripium  est  :  Dixit  qxwiine  Deus  : 
Producal  terra  auimam  vivcntem  in  geuere  suo ,  ju- 
menta^  et  reptiliay  et  beslias  terrw  sccwidum  species 
iifffs.  Factumque  est  ita^  et  *.  ((7cn.  i,  21.)  {\\  liMra, 
quae  animam  vivenlem  produccre  jubetur  a  Domiiio, 
homo  peccator  valet  inlt»Ilii;i,  qui  luiic  animam  vi- 
Tentem  producit,  cum  Spiriliis  sancli  alllatu  allactus, 
iniquitates  et  peccala  sua  recojrnosccre  incipit,  sic- 
que  peccala  sua  coiposcendo  iii  aniuiani  vivenlem 
cQicitur,  quia  prius  anima  moriens  erat,  dum  pec- 


Deo  sunt  illa  peccata  quae  aut  ex  ignoranlia,  aiit  ex 
carnis  inflrmitate  admittuutur.  Et  quia  inter  igno« 
vantiam  et  carnis  concupiscentiam  gravior  est  ex^ 
cessus  ignoranti.T,  675  quam  carnalis  iniirmilatis 
(utenim  Aposlolus  ait  :  qui  ignorat,  ignorabitur  (I 
Cor,  XIV,  38])  ideo  eliam  ignorantia  carnis  fragilitati 
prapoiiitur,  Fa<it  ergo  Deus  beslias lerne secundum 
species  suas,  quando  ex  dono  gratiae  suae  homini  at- 
tribuit,  ut  singulas  species  peccatorum  recognoscal, 
el  sicut  malitiosc  et  perverse  ex  industria  ct  super- 
bia  peccavit,  ila  aflectuoseelconstanter  eadem  pec* 
cala  sua  poenilendo  Deo  satisfaciat.  Facit  quoque 
jumenta  et  omne  reptileterrx  in  genere  suo,  dum 
niiuora  et  veniaiia  peccata,  quae  ex  ignorantia  aut  ex 


catis  et  vitiis  subjacebat.  Quie  peccaia  dum  reco-  B  carnis  infirmitate  commisit,  quasi  ingenere  suo,  id 

gnoscere  coeperit,  haic  omnia  i«  genere  suo  producit, 

dum  singuia  quaeque  peccala,  prout  ea  comniisit, 

digne  pro  eisdem  poRniteudo  Deo  satisfacit.  Producit 

tumenta  et  replilia  ternp  et  bestias  secnndum  species 

suas,  Per  jumenla,  ut  mihi  videtur,  accipere  possu- 

nius  ignorantiam  ,  per  reptitia  carnis  concupiscen- 

tiam  vel  immundiliam,  \\er  bestias  terrw  cordis  ma- 

rillam  inteUigere  possumus.  Jumenla  producit  homo, 

dum  in  amaritudine  cordis  reminiscitur ,  quanta 

peceata  ignorans  Deum  fecerit,  quanta  in  ignoran- 

tia  sul  commiserit ;  producit  et  replilia,  dum  quid- 

qnid  per  carnis  immunditiam  vel  concupiscentiam 

deliquit,  poenitere  coeperit ;  producit  ct  bestias  ter- 

rae,  cum  ea,  quae  per  cordis  malitiam  et  superbiam 

perpetravit,  recognoscerc  iucipit.  Et  bene  haec  ju- 

menta^  674  '**'P'''t«  ^'  bestiw  secundum  species  sua$ 

produci  jubentur.  Diversae  enim  suiit  species  pecca- 

torum.  Q-jidam  enim  graviora  peccala  commitlunt, 

quidam  leviora  peccrita  incidunt.  Nain,  qui  cx  indu- 

stria  et  per  obstlnaciam ,  cl  siiperbiam  cordis  pcc- 

cant,  gravius  delinquiint  quam  qui  ex  ignovantia, 

et  caruis  concupiscentia  et  inrirmitale  in  peccata  - 

corruunt.  Et  ideo  secundum  speciesmaLtiai,  juxta 

modum  culpa^ ,  poenitentiae  quoque  mensura  debet 

expendi.  Qui  enim  ex  obstinacia  ct  superbia  cordis 

malitiose  peccavit,  majore  poenilcniia  ct  satisfac- 

tione  indiget  quam  qui  ex  iguoranlia  et  carnis  fra- 

giiilate  deliquit. 


est  juxta  moduin  culpa;  poenitere  eum  facit.   Se- 
quitur  : 

Et  vidit  Detis  quod  esset  bonum,  et  ait  :  Faciamus 
hominem  ad  imaginem  et  similitudinem  nostram. 
Quando  videt  Deus  in  honiine  quod  malitiam  cordis, 
quae  ex  industria  et  superbia  venit,  per  humilitatem 
correxit,  ct  per  scientiam,  quam  ex  sacra  Scrip- 
tura  aut  a  doctoribus  et  magistris  suis,  vel  a  sancta 
conversatione  corum  ir.ter  quos  commoralur,  accc- 
pil,  ignorantiam  suam  commutavit,  hoc  diligit  Deus, 
hoc  approbat  in  homine,  hoc  bonum  in  oculis  eju^ 
vidctur.  Mulli  denique ,  in  saeculari  habitu  positi, 
multa  pcr  ignorantiam  pcccata  committunt,  qui  cum 
ad  Deum  redierint ,  lumen^pie  scientiae  susceperint, 
graviter  se  dolent  commisisse ;  et  inter  se  in  angii£lia 
spirilus  gementes  dicunt :  0  si  e^o  in  saeculari  vila 
positus  haec  coram  Domino  tam  gravia  esse  praescis- 
sem,  nunquam  Deo  teste  ha;c  vel  talia  agere  pn»- 
sumpsissem.  Ilunc  gemitum,  hunc  dolorem,  quem 
pro  peccatis  suis  homo  per  scientiam  acquisivit,  vi-. 
del  et  diligit  Deus,  sicque  ex  virtute  Dei  fit  ul  hoc 
quod  sequitur,  in  eo  perficiatur  :  Faciamus  hominem^ 
ad  imaginem  et  similttudinem  nostram.  Licet  de  ima« 
gine  et  similitudine  Dei  diversi  diversa  sentiant,  ta- 
men  hoc  nobis  in  praesenti  loco  sufficiat,  quod  quasi 
ad  imaginem  Dei  homo  noster  exteriur  formatur, 
diim  per  sanctificationem  et  bonorum  opcrum  pcrv 
fectionem  Christus  imitatur ;  et  similitudinem  Dei 


Sed  quia  homo  nil  potest  per  semclipsum,  recte  D  homo  noster  interior  recipit,  quando  ad  puritatem 


ante  haec  verba  praemissum  est :  Dixit  Deus ,  quia, 
ut  haec  in  homine  perficianlur,  opus  est  ut  ipse  Deus 
koc  in  corde  ejus  dicat  et  faciat.  Unde  ct  scquitur  : 
Factumque  est  ita.  Dicere  Dei  est,  quando  priinum 
cordi  hominis  voluntaiem  poenitendi  et  coguosccndi 
peccata  sua  immittit.  Quod  cum  in  corde  hoininis 
dixerit,  necesse  est  ul  perficiatur  in  re  quod  prius 
Iho  donante  erat  in  voluntate.  Scquilur  : 

Et  fecit  Peus  bestias  terrce  juxta  species  suas^  et 
jumenta  et  omne  reptile  terra:  in  generc  suo.  Quamvis 
ordo  peccandi  talis  sit,  ut  homo  prius  ex  ignorantia 
tt  carnis  concupiscentia  delinquat,  tamen,  quia  gra- 
Tiusest  peccare  ex  industria,  peccareex  superbia, 
i4eo  peccatum,  quod  per  obstinaciam  et  superbiam 


muiidiliamque   cordis  Dco   auxiliante   pervenerit. 
Scquilur  : 

676  ^^  pra^iit  piscibus  maris,  et  volatilibus  cocli^et 
bestiis,  universwque  terrce  ,  omnique  replili  quod  mo- 
ve:ur  in  terra.  In  piscibusmaris,  ut  mihi  videtur,  vi- 
vaccs  sensiis  hominis,  vel  motuin  timoris;  in  volati^ 
libus  copU  motum  amoris  intelligere  possumus,  qui- 
bus  duobus  motibus,  bestiis,  universaeque  terrse, 
omnique  reptili  quod  movetur  in  terra,  id  est  malitiae, 
ignorantio!  et  carnis  concupiscentiae  dominari  debe- 
mus.  Ilis  piscibus  maris  et  volatiiibus  coeli  possumui 
coaptare  vert)a  sancti  Evangelii,  qua^  hodienia  die  ia 
scxta  Dominica  legimus,  in  quibus  ita  loquilur  D<k 
minus !] 


475  VEN.  GODEFRIDI  ABDATIS  ADMONT£N»lS  1'^ 

Amen  dico  eobis  ,  nisi  abundaverit  justitia  vestra  A  veutur  super  terram.  In  piscibus  maris,  et  volatilibus 


plusquam  Scribarum  et  Pharis<Borum ,  non  intrabitis 
in  regnum  coelorum.  Et  postmodum  :  Qui  irascitur 
fratri  suo ;  qui  dixerit  raca ;  qui  dixerit  (atue.  In 
piscibus  maris  Scribas  possumus  accipere,  qui  viva- 
cilale  sensuum  suorum  sacras  Scripturas  intcllige- 
baut;  in  volatilibus  coeli  Pharisseos  possumus  intelli- 
gere,  quia  justilia  vitse  suse,  quasi  volatilia  cocii  su- 
pra  caeteros  elevabantur.  Ac  si  diceret  Dominus  : 
Faciamus  hominemtalem,  qui  praisil  piscibus  maris, 
cujus  justitia  superabundet  justilia;  Scribarum  ; 
praisit  etiam  volatilibus  c(£li,ut  justitia  ejus  emineat 
justitise  Pharisxorum.  Praesit  quoque  bestiis,  ut  be- 
stiali  more  fratri  suo  non  irascatur ;  pncsit  universJC 
terrae,  ut  fratri  suo  non  dicat,  raca ;  praesit  omni 


cocli ,  ut  supra  memoravimus,  duo  motus,  timorif 
et  amoris,  in  universis  animantibus  omnia  opera 
bona  etvirtutes  valent  intelligi.  In  verbis  istisqui- 
dam  eOectus  bonorum  opcrum  esse  videtur,  dum 
honio  a  Dei  gratia  quoddam  dominium  ac4!ipit,  in 
piscibus  maris  et  volalilibus  cocii,  dum  duobus  illis 
motibus,  limoris  et  amoris  Domini  aliquanlulum 
pro  volunlatc  sua  uli  coeperit.  Dominatur  et  univer- 
sis  animaniibus,  quK  678  moventur  superterram, 
cum  opera  bona,  in  quantum  homini  possibile  est» 
perficit  in  re,  quaiprius  Deo  donante  habebat  in  vo- 
lunlato.  Istud  dominium,  quod  in  verbis  istis  a  Deo 
accipit  homo,  Domini  revcra  est  benadictio,  dc  qua 
bcncdiclione  jam  anlc  sic  praescriplum  fuerat :  B»- 


reptili  quod  movetur  in  terra,  ne  dicat  fratri  suo,  B  ucdixitquc  illis  Dens  et  ait :  Crescite  et  muUipUcsh 


fatue.  Ita  ergo  motibus  timoris  et  amoris  pncsit  his 
omnibus,  prsesit  dico  ne  praevalcant,  ul  pcccatis  do- 
mitis  et  subaclis  bona  possit  facere,  et  sic  imagini  et 
simiiitiidini  nostrae  conformetur.  Hoc  igiturtotum, 
quod  nunc  praedictum  est,  primum  operatur  Deus  in 
volunlate  hominis  ;  postea  perducit  et  in  edectum. 
Unde  et  sequitur : 

Ei  creavit  Deus  hominem  ad  imaginem  suam,  ad 
imaginem  Dei  creavit  illum,  masculum  et  femiuam 
creavit  eos.  Creat  Deus  hominem  ad  imaginem  suam 
m  exteriori  homine,  dum  eum  exterius  honeste  ct 
laudabililer  facit  vivere.  Great  eum  ad  imaginem  Dei 
in  interiori  homine,  677  quando  eum  per  mundi- 
liam  et  puritatem  cordis  soli  Deo  complacere  et  ad- 


mini ,  et  replete  terraniy  et  suJ)jicite  eam.  Ac  si  dicc- 
rct :  si  islud  in  vobis  cst,  si  crcscitis  in  bonis  ope- 
ribus,  ct  mulliplicamini  virtutibus,  si  subjicitis  ter- 
ram  vestram  per  humilitatem,  ne  extollamini,  ego 
Dominus  majestatis  benedico  vobis.  Statimque 
post  hscc  Lcnedictionis  vcrba  rursus  subuiferl  di- 
cens  : 

Ecce  dedi  vobis  nmuem  herbam  afferentem  semen 
super  terram,  et  universa  ligna,  quce  habent  in  U" 
metipsis  sementem  geucris  «nt,  ut  sint  vobis  in  esccm, 
Uerba  res  infirma  est,  lignum  furte  et  solidum  est. 
Et  per  haec  duo,  quae  homini  dantur  in  escam,  duae 
quaedam  spccies  infirmorum  et  fortium  \n  sacra. 
Scriptura  denotantur,  quae  nobis  ad  imitandum  pro- 


haerere  facit.  Masculum  quoque  et  feminam  creat  eos.  ^  ponuntur.  Et  ut  haec  qu;e  dicimus  possimus  exem 


In  masculo  ille  inlellectus  potesl  exprimi,  quo  homo 
spiritum  suum  scit  regere,  et  illa  quae  supra  nos  sunt 
ccelestia  el  aeterna  rimatur  et  intelligit.  In  femina 
vero  inferior  sensus,  quo  carnem  et  ea,  quae  carnis 
8Knt,  scit  rcgere ,  inutilia  abscidere,  utilia  admini- 
slrare.  De  hoc  masculo  et  de  hac  femina  Paulus  apo- 
slolus  dicit :  Vir  non  debet  velare  caput,  quia  imago 
et  gloria  Dei  est ;  mulier  vero  debet  velare  caputy  quia 
gloria  viri  est  (/  Cor.  xi,  7).  Vir  igitur  ,  per  quem 
ralio  hominis  intelligitur,  et  in  quo  imago  Dei  est, 
non  debet  velari,  non  debel  in  inferioribus  etlerre- 
iiis  detineri,  non  debet  prohiberi  quin  ad  Deum  ct 
ad  coclestia  extendatur  ei  sublevelur,  quantum  p> 


plificare,  ponamus  antc  oculos  aliquos  sanctorum, 
qui  non  tantum  fortes  fucrunt,  scd  etiam  infirmi, 
quorum  primum  infirmitales  mulliplicatae  sunt,  sed 
postmodum  in  virtutc  Dei  nostri  infirmitatem  tuam 
in  fortitudinem  commutavcrunt.  Tunc  David  rex  e| 
propheta  herba  fiagilis  fuit,  quando  vidil  Bethsa- 
bee,  et  tulit  eam,  et  Uriam  gladio  filiorum  Amo.l 
inlerfecit,  duo  s^imul  scelera  committens,  adulterium 
et  homicidium.  Tam  fragilis  herba  fuit  David.  Sed 
lignum  forte  postea  factus  est,  quando  Nathan  venit 
ad  cum,  ex  ore  Domini  increpans  eum,  ex  cuju$ 
verbis  tanto  poenitentiae  igne  inflammatus  esl,  ut 
sf  ptem  diebus  jaccret  in  terra,  non  comedens  panem 


tuerlt ;  mulier  vero,  inferior  sensus,  quem  ad  tem-  d  neque  bibens  aquam.   Ecce,   qui   primum  herba 


poralia  et  cxteriora  dispensanda  accepimus,  veletur, 
ne  nimis  ad  inutilia  prolabatur,  et  ad  minus  neccs- 
saria  progrediatur.  Sequilur : 

Denedixitque  illis  Deus,  et  ait  :  Crcscitej  et  multi^ 
plicamini,  et  replete  terram^  et  snbjicite  eam^  et  do- 
minamini  piscibus  marisy  et  volatilibus  cceli^  et  uni- 
tersis  animantibus,  quas  moventur  super  terram.  Ac 
81  dicat  Dominus,  crescite  in  bonis  operibus,  mul' 
lipUcamini  in  virtutibus.  Vcl  crescite  in  opcratione, 
muUipUcamini  in  scientia.  Et  propter  illud  crescere, 
ei  propter  illud  multiplicari  nolitc,  scd  subjicite  ter- 
ram  vestram  per  humilitatem,  quam  rcplestis  pcr 
lH)namoperationem.£(  domiuamini  piscibus  maris,et 
fgtatiUbus  CfjcU,et  univcrsis  aninumtibus,  quw  mo- 


fragilis  fuit,  ad  quantam  ligni  fortitudinem  devenil 
per  poenitentiam  ? 

Nonne  et  Petrus,  apostolorum  prmceps,  herba  nir 
mis  infinna  fuit,  dum  propter  vilis  ancillae  vocem 
negavilDominum  majestatis,  Magistrum,  Greatorem 
et  ftedemptorem  suum?  Scd  Iignum679  ^^^^  posl- 
modum  faclus  est ,  cum  respexisset  eum  Dominus, 
cum  cgrcssus  forasflevit  amare.  Talem  herbam  ler*» 
rae,  et  talia  ligna  dedit  nobis  Dominus  in  escaiv, 
hoc  esl  in  exemplum,  ut,  ubi  videmus,  quomodQ 
infirmilates  sanctorum  olim  muItipIicaUe  sunt,  sed 
postca  de  infirmitale  sua  per  Dei  adjulorium  conva- 
lucrunt,  sporemus  el  nos,  si  infirmi  sumus,  et  sl 
nondum  fuimug,  tamen,  qnia  fieri  possumuSi   Dii 


477 


IIOMILIJE  DOMINICALES  ^STIVALES. 


47S 


gratiasuccurreiUe,  afragiliUlenoslranosposseli.  Aclam  perfe( lionem  perveneril.  Sed  quirc  dixi,  «rf 


berari,  ac  si  dical  Deus  :  Herba  sanctorum  meorum, 
inftrmitas  eorum  afTerat  vobis  semen,  afferat  vobis 
spem  el  confidentiam  vestrae  salulis,  el  dum  in  quo- 
libel  justo  et  electo  mco  conspicitis,  quia  ijiUrmus 
erat,  quomodo  per  gratiam  et  misericordiam  meam 
lignum,  id  esl  fortis  factus  est,  et  vos  de  salvalione 
veslra  coDfidile,  quia,  qui  eos  ex  infirraitate  conva- 
lescere  feci,  et  vobis  in  infirmilate  laborantibus  for- 
titudinem  de  coelo  ministrabo.  Considerale  etiam  et 
quod  hffc  ligna  iemenlem  suam  habebant  in  semet- 
ip$U,  quoniam  se  non  extollebant,  sed  lotum  nomini 
et  honori  meo  ascribcbanl.  Et  vos  horum  exemplo 
sementem  vestram,  id  est  opera  vestra  bona  in  vo- 
bismetipsis  habere,  ne  inde  elevemini  per  superbiam, 
•ed  cuncta  in  escam  et  salulem  vobis  converlite.  Se- 
quituT  : 

Et  cunclis  animantibus  terrw,  omnique  votucri  cw- 
lit  et  universisy  quoe  moventur  in  terra  in  quibus  est 
•nima  vivens^  ad  vescendum,  In  his  quatuor,  quai 
hic  sunt  distincta,  quatuor  pecoatorum  gradus  pos- 
«unt  accipi,  quibus  ad  peccandum  procedimus.  In 
cunctis  animantibus  terroi  pcccali  delectatio,  in  volu- 
cribus  cceli  peccati  consensus,  in  universis  qum  mo- 
ventur  in  terra  peccati  opcralio,  in  quibus  cst  anima 
vivens,  peccati  consuetudo  valetinteliigi. 

£t  satis  congrue  in  animantlbus  lerrse  peccati  de- 
lectatio  notatur,  quiadum  homo  peccato  delectatur, 
quasi  ad  peccandum  animatur.  In  volucre  autem  coeli 
recte  peccati  consensus  potest  exprimi,  quia  cum 
homo  ad  peccandum  consentit,  jam  quasi  mente  ad 
id  volat,  nec  teneri  vel  inhiberi  facile  valet.  QSO^ 
Sed  et  inuniversiSf  quoi  moventur  in terra^  ideo  pec- 
cati  operalio  non  injuste  valet  intelligi,  quia  dum 
homo  peccatum  in  came  operatur,  membra  corporis 
sui  ad  hoc  movet,  ut  peccatum  peragatur.  Peccati 
vero  consuetudo  iu  verbis  bis,  in  quibus  est  anima  vi- 
tens,  apte  potest  pra^figiirari,  quia  peccator  homo, 
dum  in  peccati  consuctudinem  venerit,  quasi  totus 
in  peccato  vivit.  Hi  sunt  quatiior  gradus  sive  pro- 
cessus  peccatorum,  quos  etiam  Deo  opilulante  pos- 
8umus  convertere  ad  numerum  et  processum  virtu- 
tum.  Possumus  enim  in  istis  quatuor  inteliigere 
quatuor  cardinales  virtutcs,  prudcntiam ,  tempe- 


plenam  et  pevfcctam  perfeclionem  ?  Quia  in  prima  die 
crealionis,  ubi  legitur  :  Et  factum  est  vespere  et  mor 
ne  dies  unus,  ibi  nondum  ad  plenam  perfectionem 
pervenit,  sed  nec  in  secunda,  uec  in  terlia,  nec  in 
quarla,  nec  in  quinla,  sed  tantum  in  sexta,  in  qua 
imagiiii  Dei  conformatur.  Et  hxc  est  plena  et  perfe- 
cla  perfectio,  quando  semetipsiim  lotum  offert  Do- 
miiio,  sicut  et  in  fine  Evangdii  habemus  :  Si  o/fers 
munus  tuum  ante  allare. 

Sed  ut  de  singulis  his  diebus  parum  quid  loqua- 
mur,  videamus  quidsit,  quod  in  prinia  die  sic  scri- 
ptum  est  :  Et  681  foctum  est  vespere  et  mane  die$ 
unus.  Dies  unus  sit  in  homine,  quando  a  Deo  yo- 
luntatem  recedendi  a  malis  et  accedendi  ad  bona  su- 
^*  sceperit,  qu»  voluntas  qiiasi  unus  dies  est.  Secunda 
dies  est  bona  operatio  cum  bona  voluntate.  Tertia 
dies  cst,  quando  in  cogitationc,  in  locutionc  et  opert 
se  custodire  cocpcrit,  actusque  suos  p^gere  procura- 
Ycrit.  Iluic  tertire  diei  quarta  conjungitur,  si  custo-^ 
dise  cogitationum,  verborum  et  operum  suorum  di- 
ligenli  cura  invigilans  perseverantiam  in  his  tenue- 
rit.  Dies  quinta  Gl  in  bomine,  quando  homo  uon 
solum  quinque  exteriores  corporis  sui  sensus  ad 
Deum  convertit,  sed  eliam  quinque  interioribus  sen- 
sibus  suis  Deum  videre,  audire,  gestare,  odorari  et 
tractare  coeperit.  Dies  sexta  fit  in  homine,  quae  ad 
hodiernam  Dominicam  respicit,  cum  ad  imagiiiem 
Dei  formalur,  in  qua  plenam  et  perfectam  perfec- 
tionein  recipit.  Diem  sextam  sequitur  dies  septima, 
cui  benedixit  Deus,  in  qua  ab  omni  opere  quod  patra- 
rai,  requievit,  per  quem  septimum  diem  aetema  no« 
bis  requies  designatur,  ubi  a  laboribus  vitae  praeseA- 
tis  requiescimus,  ubi  de  aeterna  Dei  visione  gaude- 
biraus,  ubi  semper  in  ipso  jucundabimur.  His  itaque 
praelibatis  textum  sancti  Evangelii  ingrediamur: 

Amen  dico  vobis,  nisi  abundaverit  justitia  vestrtt 
plusquam  Scribarum  et  Pharisworumj  non  intrabitis 
in  regnum  coslorum.  Yerba  sancti  Evangelii,  quae 
hodierna  die  in  sexta  Dominica  legimus,  verba  sust 
ardua  et  sublimia,  sumpta  de  sermone  Domini,  queoi 
fecit  in  monle,  qucin  sobs  perfcclos  el  electos  disci- 
pulos  Domini  decuit  audire.  Nam  cum  turbas  ia 
convalle  docuissct  et  curasset,  illis  iu  inferioribua 


rantiam,  fortitudincm  el  justitiam.  Sed  et  alio  modo  D  remancntibiis,  tiec  sequi  eum  in  montem  valentibus, 


ista  quatuor  in  bono  possumus  accipere.  Cum  enim 
homo  ad  hoc  animatur,  ut  bono  condclectetur,  bona 
est  ejus  delectatio ;  cui  si  consensum  boni  el  opcra- 
tionem  boni,  imo  perseverantiam  boni  adjunxerit,. 
ibi  satis  ju&te,  satis  dignc  sequitur  : 

Viditque  Deus  cunctaj  quoe  fecerat,  et  erant  valde 
bona.  Bonum  quippe  valde  est,  si  delectationem  bo- 
ni,  et  consensum  boni,  et  operationem  boni  habue- 
rit,  ct  in  his  omnibus  perseverantiam  boni  tenuerit, 
hoc  tidet,  hoc  diligit,  hoc  laudat  Deus.  Sequitur  : 

Et  factum  est  vespere  et  mane  dies  sextus,  In  ve- 
spere  cognitio  sui,  in  mane  cognitioDei  valet  intelligi. 
Fit  ergo  vespere  et  mane  dies  sextus,  quando  a  co- 
fnitione  sui  et  a  cognitionc  Dei  ad  plenain  et  pcrfe  ^ 


ipse  cum  discipulis  in  montem  ascendit,  ibique  se- 
dens  cxcellentiorem  viam  spiritalis  et  coelestis  vil» 
eis  ostendebat,  ad  quain  cxtera  turba  ascendere  non> 
valebat,  nec  capcre  cam  idonea  erat 

IIujus  doctrinae  sublimitas  adhuc  spiritalibus  viris, 
qui  Dominum  in  montem  secuti  et  qui  spiritalcm. 
vitam  aggressi  sunt,  servanda  proponitur,  qui  cuin 
682  apostolo  Petia  Deo  dieerc  possunt  :  Ecce  nos. 
retiquimus  omniaj  et  secuti  sumus  te  (Matth,  xix^ 
27).  II:ec  verba  et  nos  dicere  possumus,  qui  ducati» 
ejus  saiculum  reliqiiimus,  et  spiritalis  vitae  propo-^ 
situm  adivimus,  et  si  non  ea  veritate  et  perfectione» 
dicere  valemus,  qua  Petrus  dicebat,  tamen  qmst 
j^pcfiftpmis  fecimiis,  quod  facere  potuimus,  hoe» 


4T0 


YEN.  GODEFRIDI  ADBATI3  ADMONTENSIS 


m 


quod  adhuc  in  vcrilale  nobis  deesl,  ipsc  iii  nobis  A  sequilur ,  tolum  e»i  quod  esl  oplimum.   Semper 

quippe  bonnm  esl,  ut  peccata  decUnenlur  et  ca- 
veantur  sivc  p.-cplcr  transiloria;  laudis  appetitum 
et  honorem ,  scu  ob  nieluni  a^lernx  damnationis 
id  perficiatur.  Oplimum  vcro  esl,  s\  propler  solius 
Dei  amorem  et  a»lerna;  palriic  dulcedincm  ct  re- 
munerationcm  pcccala  caveantur  ct  comprimanlnr. 
Hoc  ergo  optimum,  quia  ipsius  solius  cst,  idcirco 
cum  in  Orationc  hodicrna  pctimus  dicenlcs,  in$er6' 
pectoribus  nostris  amorem  tui  nominis,  non  dicimus, 
da  nobis,  vcl  immittc  in  cor  nostrum  amorem  tuum, 
sed  dicimus,  insere  pectoribus  nostris  amorem  tui 
nominis,  Pclimus  enim,  Domine,  quatenus  giatia 
tua  agalur,  ut  amor  tui  nominis  visceribus  cordis 
noslri  ila  inscralur,  ct  sic  mcdullis  animae  nostrae 


bonitate  et  pietate  sua  perficiat.  Nobis  ergo  ad  au- 
gustam  viam  eum  sequcnlibus  pcrfectam  hanc  doctri- 
nam  proponil  scquendam.  Neque  enimPclro,  vcl 
Andrex,  vcl  Joanni,  modo  his  verbis  loquitur,  sed 
nobis  adhuc  in  carne  commorantibus  loquitur  di- 
cens  :  Amen  dico  vobis  ^  nisi  abundaverit  justitia 
vestra  plusquam  Scribarum  et  Pliarisceorum ,  non 
intrabilis  in  regnum  ccelorum. 

Justilia  Scribarum  cl  Pharis5W)rum  hicc  erat  ul 
mandata  legis  et  co^leras  justitias  sibi  propositas 
summo  &ludicr  observarent,  quatenus  ex  obscrva- 
tione  legis  probaluliorcs  et  honcstiores  cielcris  red- 
dercntur.  Sed  qu»  erant  mandata,  quae  cis  crant 
proposita?  Decem  ulique  praiccpta,  in  quibus  itaeis 


prxcipiebatur  :  Non  occides,  non  ma^chaberis ,  non  B  adhxrcat,  ut  slriclius  tcncatur,  ne  facilius  amitta- 


furtum  facieSf  et  csctera  his  similia.  Ilaec,  ut  pitc- 
diximus,  Scribx  et  Pharisaei  diligenter  obscrvabant, 
non  propter  amorem  Dei,  sed  ne  honore  terreno 
privarcntur,  sed  ob  sanctitatem  vitae  favore  populi 
extolicrentur. 

Horum  justitixDominus  superabundare  vult  fiUo- 
rum  suorum  justitiam,  ut,  quidquid  l>oni  in  pne- 
senti  vita  faciunt,  totum  propter  solius  Dei  amorem, 
et  propter  spem,  quae  reposita  est  in  coeUs,  faciant. 
Ac  si  nobis  dicat  Dominus  :  Yobis  electis  lUiis  mcis 
loquor,  qiii  mccum  dc  convaUc  hujus  saecuU  in  mon- 
tem  asccndistis,  qiiia  nisi  abundaverit  justilia  vestra 
supcr  justitiam  iUoriim,  qui  in  clcricaii  onicio  sunt 
conslitiiti ;  abundaverit  ctiam  supra  juslitiam  illo- 
rum,  qui  contiiientcr  in  sxculo  viventcs  conjugio 
sibi  copulali,  non  intrabitis  in  regnum  coelorum. 
Regnum  coeloriim  non  hoc  soliim  esse  crcdimiis, 
quod  nunc  in  pncsenli  pcr  lidem  exspcctainus,  et 
quod  post  rincni  sax.uU  in  x*terna  vita  a  Dco  pcrci- 
pere  speranuis,  683  ^^^  i^^^^^  rcgnum,  quod  in 
duiccdinc  cordis  ciini  Deo  in  praiscnti  possidcrc  dc- 
bcuius,  dc  qiio  ipse  Dominus  ail  :  lietjuum  Dei  intra 
vos  est  (Luc.  XVII,  21). 

Istud  rcgnum  viribus  nostris  non  possumus  obti- 
nere,  ut  in  dulcedinc  cordis  ipsuin  l.abere  rrequcntcr 
niereamur,  nisi  hoc  in  nobis  ipsc  implcre  dignctiir, 
hoc,  quod  sexta  die,  qui  scxtani  hanc  Doininicam 
respicit,  dignatus  est  opcrari.  Idco  Doininica  ho- 


tur.  Sic  Domine,  amorcni  tui  nominis  cordi  nostr# 
inserendo,  prcesta  in  nobis  religionis  684  ougmen^ 
tum,  ut  juslitia  nohtra  augcatur,  et  justitiae  Scri* 
barum  et  PharisaK)rum  supcrabundet. 

Qualis  autem  sit  ha;c  religio  quam  a  Deo  postu- 
lamiis,  Jacobus  apostolus  in  Epistola  sua  nos  docet, 
ubi  ait  :  Religio  munda  et  immaculata  apud  Patrem 
hac  est  :  Yisitare  pupHlos  et  viduas  in  tribula- 
tione  eorumj  et  immaculatum  se  cuslodire  ab  h:c 
seeculo(Jac.  i,  27).  PupilU  dicti  sunt,  qui  patre  pri- 
vati  sunt ;  vidux  vero,  quae  virum  amiscrunt.  Ia- 
pupillis,  quos  visitare  jubemur,  boni  et  justi  sensas 
possutit  accipi,  qui  a  Palre  coelcsli  in  nobis  gene- 
P  ranlur,  qui  tunc  quasi  pupilli  fiunt,  cum  Patren 
CQBlcstcm,  a  quo  gciierati  sunt,  amittunt,  et  in  qua- 
dam  orbitate  ab  co  dcscruntur.  IIos  pupillos  vi&i* 
tarc  dcbemus,  quia  magno  sludio  ad  hoc  est  in- 
vigilandum ,  quatcnus  bonos  ct  justos  scnsus  ju- 
gitcr  in  nobis  aggregcmus  ct  rcparemus. 

Yisitandx  sunt  et  vidux.  In  vidiiis,  ut  xstimo, 
intcliigcndx  sunt  sanctae  ct  dulccs  lalFcctioncs,  quaa 
dcbent  csse  sponsa;  viri  nostri ,  Regis  scmpiterAi^ 
Qu«  dulces  aflcctioncs  Itinc  viduac  Gunt,  cum 
sponso  suo  et  viro  suo  pro  voto  ct  voluntate  susi 
perfrui  non  possunt.  Has  viduas,  has  sanctas  el 
dulccs  aflertioncs  visitamus,  si  earuni  desidcrium, 
in  quantum  possunius,  adjuvamus,  ct  ad  amorem 
viri  sui  cas  diilcilcr  et  delcctabilitcr  exsuscitamus. 


dierna  plus  nos  ad  amorem  Dei  et  proximi  dilcctio-  d  Et  bcne  dicit  has  viduas  visitandas  in  tribulatione 


nem  illicit  qiiam  praecedentes  Dominica*,  quamvis 
omnes  charitatem  renonent  et  rcpraiscntcnt.  Dnde 
et  in  Oratione  hodiema  Deo  orantcs  dicimus  : 
Deus  virtutum^  cujus  est  totum  quod  est  optimum^ 
insere  pectoribus  nostris  amorem  tui  nominis^  et 
prffsta  in  nobis  religionis  augmentum. 

Bene  itaque  Dominum  ac  Redemptorem  nostrum 
Deum  virtutum^  non  virtutis  cognominamus,  quem 
non  pro  una  virtute,  sed  pro  multis  interpellamus, 
quia  non  suflicit  nobis  ut  ex  dono  gratiae  ejus 
iilara  viilutem  adipiscamur,  ut  bona  faciamus,  nisi 
etiam  illud  ab  eo  perceperimus,  ul  magno  cautelae 
itudio  bona  opera  noslra  custodiarous.  Ita  pro- 
fict«  ipse  est  Deus  virtutum,  cujus  plane,  ut  mox 


earum ,  quia  niniirum  Iribulatio  sanctarum  afle- 
ctionum  est,  cum  virum  suum  amitlunt,  cum,  quan- 
tiini  libct,  cxlcndcrc  sc  in  aiuorcm  ejus,  ct  pcrfrui 
co  queni  dcsidcrant,  non  licct. 

Si  autcin  hos  pupillos  cl  has  viduas  ita  visitave- 
rimus,  hoc  quod  scquitur  implerc  valcbimus  :  E^ 
immaculatum  se  custodire  ab  hoc  sa^culo,  Blaci^am 
acquirit  liomo  coram  Domino,  si  bona  operai  agit, 
et  inde  laudcs  transitorias  liominumque  :}'.nicitias 
requirit.  Scd  Ule  se  immaculatum  custodU  ab  lioc 
saeculo,  qui  omnia  bona  opcra,  in  quauti  in  potcst, 
pro  Dei  amore  agere  salagit,  et  inde  hui  lanas  lau- 
dcs  non  appetit,  sed  xternam  solummod  »  rcuiitne- 
rationem  desiderat.  Ha^c  est  religiojnunda  ct  i*a-r 


181 


HOMlLliC  DOMIMCALES  iCSTlVALES. 


481 


niacuiala,  quam  religioncm  in  685  nolis  augeri  \  per  verl)a  exieriom  arTcctum  oordis  nostri  aliisno* 


in  Oratione  liodierna  postulanuis.  Seqnitur  : 

Audistis  quia  diclum  est  antiquis  :  Non  occides  ; 
^ui  autemocciderit,  reus  erit  judicio.  Ego  autemdi- 
co  vobis  quia  omnisciui  irascitur  fratri  suoj  reuserit 
iudicio.  Quid  csl  ira  ?  Ira  cst  ulciscendi  Ubido,  quae, 
dum  adliuc  in  corJe  hominis  repit,  nec  pcr  verba, 
ncc  pcr  aliquod  indicium,  unde  agnosci  valeat,  fo- 
ris  ostendilur,  liujus,  inquam,  irce  reatum  etiam  in 
cordc  occulto  judicio,  homo  in  scipso  punire  valet. 
Unde  esl  quod  hic  dicitur,  reus  erit  judicio.  Tribu- 
nal  quippe  nientis  debct  consccndcrc,  cl  scipsum 
anle  se  statuere,  ct  pro  occulta  ira  scmctipsum  di- 
ttricte  judicarc,  dicens  Domino  in  oratione  :  Dimitte 
nobis  debita  nostra,  Et  in  tali  judicio  culpa,  qu» 
per  iram  conlracla  esl,  cxpiabitur.  Sequitur : 

Qui  autemdi.xerit  fratri  suo  raca^  reus  erit  concilio. 
In  priori  versu  ira,  quae  lanlum  in  corde  est  cclala, 
praenotatur ;  in  isto  aulem  vorsu  ira,  quae  per  sonum 
Tocisaliquantulumprodiit,  demonstratur.  Raca  en\m 
sonus  est  vocis  iram  et  indignationcm  mentis  expri- 
mentis.  Et  quia  hsec  ira  talis  est,  ut  ex  sono  vocis 
pauiulum  ira,  qux  latcbat,  aliis  apparcat,  non  suffi- 
cit  ut  rcalum  liunc  homo  suo  judioio  puniat,  sed 
haec  ira  ad  concilium  rcfcrcnda  esl.  Coucilium  est 
conventus  judicanlis  Ecclesiic.  Nam  quia  ira  aliquan- 
t:ilum  proc^ssit,  ct  indc  scandalum  vidcuribus  tc- 
nit,  neoesse  cst  ul  ad  conventum  judicantis  Eccle- 
six,  ad  justiliam  magistrornm  rereralur,  ul  culpa, 
qu»  per  sonum  vocis  innotuil,  cliam  per  verba  ma- 
gistrorum  pimiatur  ct  corrigalur.  Sei|iiilur  : 

Qui  aulem  dixcrity  falue,  rens  erit  geheunce  ignis, 
Quis  hasc  Domini  verba  secundum  liltcram  posset 
obscrvare?Si  enim  omnes  qui  fralri  suo  fatue  di- 
cercnt,  rei  essent  gi^benua)  ignis,  quis  possel  sal- 
VKS  fieri,  quia  plerumque,  clsi  non  constantcr,  ta- 
men  ridicuJose  dicimus,  fatue  .^  Alsil  ergo,  ut  unus- 
quisque  homo  proptcr  hoc  reus  fiat  gehcnmc  ignis, 
si  cxtcrioribus  tantum  vcrbis,  ut  liicc  Domini  verba 
resonarevidentur, /"rflirt  suo  dixerit,  fatue!  SedQSG 
quia  ipse  Dominus,  qui  hxc  loquitur  veritas  ct  sa* 
pientia  est,  qui  nunquam  talia  verba  protulit,  quse 
a  Tcritate  discordarent,  vel  quse  ab  hominibus  im- 
pleri  non  possent,  ideo  opus  cst  ut  verba  veritatis 


tum  faciamus.  Quandiu  cnim  mortalilatishujus  mi- 
seriam  inhabitamus,  corJa  nostra  nequaquam  scire 
el  inlueri  inviccm  valemus,  nisi  eaquse  latent  in  cor- 
de,  per  verba  proferannis.  Quis  enim,  ul  Aposlolus 
ait,  novit  liominum,  qucc  sunt  hominis,  nisi  spirttu$ 
hominis.qui  in  ipsocst?(I  Cor.  ii,  11.)  Ilaquc  verba 
istasano  intellectu,  utmihividetur,  itaacciperepos- 
sumus,  ul  dicamus  :  Qui  dixerit  fratri  suo^  fatue^  sic 
dico  dixerit,  ut  in  corde  et  in  cogitatione  sua,  ubi 
verbum  formatur,  ibi  fratrem  suum  stultum  dixerit, 
et  hoc  non  ex  propassionc,  quod  cst  repentina  deie- 
clatio,  sed  cx  dclibcratione  eum  fatuum  crediderit, 
ct  hoc  firmiter  in  corde  tcnendo,  in  hac  oI)stinacia 
usquc  ad  finem  vitae  duraverit,  hic  certe  reus  est 
B  gchenna;  ignis,  quia  nullus  superbus  regnum  Dei  pos- 
sidebit.  Qui  cnim  fratrem  suum  in  cordc  suo  stul- 
lum  reputaverit,  certum  profecto  est  quoniam  se  sa- 
pientiorom  essc  exislimat.  Et  in  hoc  superbus  est, 
el  ideo  reus  est  gehenme  ignis,  nisi  pec  poeniten- 
tinm  hanc  superbiam  diluerit.  Dcbemus  ergo  dextnim 
oculuin  ad  simplicitatcm  proximi  nostri  convertere, 
considerantes  quoniam  sapientia  687  nostra  stul- 
titia  est  ante  Deum,  et  quod  'l?lius  simplicilas  multo 
probabilior  et  acoeptabilior  sit  coram  Domiiio,  quam 
nostra  sapientia.  Sequitur : 

Si  ergo  offers  munus  tuumad  altare,  el  ibi  recordth 
tus  fneris  quia  frater  tuus  habet  aliquid  adversum  te^ 
relinque  ibi  munus  tuum  ante  altaret  et  vade  prius  re" 
^  conciliari  fratri  tuo,  et  tnnc  veniens  offer  munus  tuum^ 
^  Ecce  iniscricors  et  miserator  Doniinus  solita  usus 
gralia,  post  verba  aspera  loculionis,  verba  profert 
medela;  et  exhortationis.  Sic  ct  in  alio  EvangeliOf 
dum  de  diligendis  inimicis  sermonem  facerct,  dt/t- 
gite  inimicos  vestros  (Luc.  vi,  27),  statim  intuens 
quoniam  quorunulani  bominum  mens  tanta  viget  ob-* 
stinaoia,  ut  nunquam  ex  oordc  inimioos  possint  di- 
ligere,  inedicinale  prx'ccptum  opposuit,  dicens  :  Be- 
nefacite  his  qui  oderunt  vo*-,  orate  pro  persequtntibm 
et  calumniantibus  vos.  Ac  si  diccrct :  Si  ad  hoc  per-* 
venire  uon  potcstis,  ut  inimicos  vestros  diligatis,  re- 
stat  ut  saitem  boc  faciatis  quod  facere  potcstis,  ut 
bene  eis  faciatis,  ct  in  oratiunibus  vesiris  eos  assu« 
matis.  Ita  ergo  ct  in  piaescnti  loco  more  mcdici  sa- 


aliler  quam  exlerius  resonare  videnlur,  inlelliga-  ^  hitari  consilio  nos  instruil  dicens  :  Si  offers  munui 


mus,  ut  veritas  vcrborum  stare  possil. 

Igitur  ubicunque  verba  Domini  in  tanta  districtione 
et  severitate  resonant,  ut  vixaul  nullatenus  impleri 
Yaleant,  ibi  pondus  verborum  ejusjusta  rationctem- 
perandum  est.  Ubi  vero  tanta  mansuetudine  et  liui- 
cedine  redundant,  ut  quique  infirmi  et  desides  ex 
roansuetudine  verborum  ejus,  levitate  morum  proni 
fiant  ad  malum,  ibi  necesse  est  ul  aliquo  districtio- 
nis  temperamento  condiantur. 

Yidcamus  ergo  quid  sit,  qui  dixerit  fratre  suo,  fa- 
tue,  reus  erit  gehennw  ignis.  Quid  est  verbum  ?  Ver- 
bum  est  formata  cordis  cogitalio,  quam  inlus  for- 
mat  homo,  dcinde  extcrius  profert  per  sonum  ver- 
Iwum.  Verba  cx  creatione  Domini  accepimus,  ul 


tuum  ad  altare.  Munus  nostrum,  quod  Deo  oflcri- 
mus,  psalmodia  nostra  est,  suspiria  nostra  sunt, 
quae  cx  inlimo  cordis  aflectu  procedunt,  iacrymce 
nostrse  sunt,  quas,  si  Deoannuentehabere  possumus, 
gratum  ci  munus  oflerimus.  Altare  vero,  super  quod 
munus  nostrum  debemus  oflerre,  Christus  est,  super 
quem  incensum  fidei,  spei  etcharitatis  immolamus. 
Altarc  quoque  est  cor  nostrum,  quod  summus  iile 
et  verus  Pontifex  Dominus  noster  Jcsus  Christut 
unctione  Spiritus  sancti  consecravit,  in  quo  et  re- 
quiesccre  nimis  amabile  et  delectabile  est  ci. 

Munus  ergo  nostrum  ante  altare  oflerimus,  cum 
communicare  carni  et  sanguini  Filii  Hei  voluerimus. 
Sed  cum  688  recordamur,  quia  fratrem  nostruiv 


455 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOlSTEISiiJb 


a:* 


laesimus,  accedere  ad  lianc  coinmunionem  nequa-  A  rum  angelonim  facla  cst  cuniinriaLo  oJjiarum  auge- 


quam  praesumamus,  nisi  prius  ad  reconciliationem 
fratris  noslri  veniamus.  Quod  si  prjcsens  est  corpore, 
bumiliter  prosternamur  ei,  veniam  postnlantcs  pro 
commissis;  si  vero  absens  est  corpore,  intimo  cor- 
dis  afTectu  prosternamus  nos  buniiliter  Domino  et 
proximo  nostro,  quem  provocavimus,  quaiiter  fa- 
cere  deberemus  eo  praesenlc.  Quod  si  bujus  pieta- 
lis  et  charilatis  affectum  bumiiiter  non  exbibemus 
proximo  absenti,  quando  banc  bumilitatem  ct  pie- 
tatem  assumeremus  eo  praiscnle  ? 

Igitur  ad  obtineudum  Lujus  cbaritatis  affectum 
in  Oratione  bodierna  auxilium  pustulamus  a  Domi- 
no  dicentes :  Ut  qucc  sunt  bona  nulriasy  ac  pietatis 
$tudio  quw  sunl  nufrita  custodias,  Nutrit  in  nobis 


lorum,  el  illis  propter  supcrbiam  a  Deo  dejcctis,  is- 
lis  datum  esl  in  munere ,  ut  nunquam  caderc  pos* 
senl.  Hic  crat  omnis  ornatus  angclicai  creaturx. 

Sed  et  omnis  oniatus  bumanx  nalurx  tunc  per/^ 
cictur,  cum  omnesclecti  ct  jusli  occurrcnt  in  virum 
perfectum,  in  mensuram  aetatis  plenitudinis  Christi, 
cum  Filius  iradidcrit  rcgnum  Deo  Palri,  et  crit 
Deus  omnia  in  onmibus.  Quid  est  iradeix;  regnura 
II  eo  Patri?  Tradcre  regnum  Dco  Patri  cst  omnes 
sanclos  perducere  ad  visioncm  Dei  Palris,  quod  verd 
magnus  et  ineffabiiis  erit  ornatus  ultra  omnem  mo- 
duni  bumana;  xstimationis.  llle  ornatus  coepit  a 
Cbristo  ,  et  consummubitur  in  Christo.  690  Quare 
dico  bunc  oinalum  ca»pisse  a  Chrislo?  bleo  utiquc, 


bona  Dominus,  cum  clexcntia  et  bonitate  sua  nos  B  quia  ipsc  priinus  ,  ipse  soliis  in  omni  bumano  ge- 


adjuvat,  ut  bona  opera  possirous  agere.  Tunc  vcro 
k*t  qusc  pietatis  sludio  sunt  nutrita  cuslodit,  dum 
omne  quod  indilcctione  Dei  et  proximi  expcndimus, 
quod  est  pietatis  studium,  ipse  dilector  et  conser- 
valor  animarum  custodit,  iie  per  elationem  aut  bu- 
nianum  favorcm  perdamus. 

Unde,  quia  niliil  a  nobis  el  pcr  nos  possumus, 
jpsum  adjutorem  et  protectorcm  in  bodicrno  oflicio 
iiivocamus,  dum  canimus  :  Dominus  fortitudo  plebis 
SHO!  el  protector  salutarium  Cliristi  sui  cst  (Psal.  xxvii, 
8).  Sed  quia  boic  omnia,  qua'  perslrinximus,  nequa- 
quam  bomo  ohtinere  potcrit,  nisi  morliricntioxeiu 
Jesu  iii  se  ipso  babucril,  idco  in  Lcctionc  bodierna 
Paulusdicilj  Quicunque  in  Christo  baptizali  ei,tis, 
Cliristum  induislis  (Cal.  iii,  27).  Ipse  crgo,  in  quo  ^ 
baptizali  sumus,  pcr  (luein,  ct  in  quo  omnia  babe- 
nius,  dct  nobis,  ut  ipsum  inducre  inereamur,  Jesus 
Chrislus  Domiiius  nostcr,  qui  vivit  et  rcgnat  Deus 
fcr  omnia  sxcula  s;eculorum.  Amen. 
689  HOMILIA  LXIX. 

IM   DOMIMCAU  VII  POST  PENTECOSTEN  PRIlt\. 

Cum  turba  multa  esset  cum  Jesu,  nec  liaberent 
qttod  manducarcnt.convocatis  JcbU  discipulis  suis  ait : 
Misereor  supjr  turbam  ,  quia  ecce  jam  triduo  susti- 
tient  me,  nec  liabent  quod  manducent  (Mattli,    vni). 

Ilodierna  Dominica ,  qux  ab  exordio  Dominica- 
runi  xstivaiium,  quas  celebravimus,  septima  in  or- 
dine  succedit ,  septimo^  liei  congruit  et  respondet. 


ncre  npparuit  et  vixil  sinc  peccalo,  et  quod  ipse 
fecit  et  potuit ,  vull ,  ut  ex  ipsius  gratia  et  auxili« 
possit  ct  bomo ,  esse ,  inquam  ,  sine  peccato,  quia 
lalia  dedit  reinedia,  j^er  quie  perfecte  et  integre  pec- 
catricis  animx  obduci  et  sanari  possunt  vulnera. 
Certe  cum  in  Baptismate  unusquisquenostriim  rege- 
ncratur,  omnia  ei  peccata  dimittuntur,  et  sine  du- 
biu  ab  omni  liberi  sumus  peccato.  At  si  bunc  deim- 
ccps  ornatum  perdiderimus ,  ct  post  baptismum 
pcccatis  involvimur,  si  per  veram  ad  Deum  conver- 
timur  peccatorum  agnitioncm  ct  poenitentiam,  nulii 
dubium,  quin  ad  veram  quam  perdidimus  redeamus 
innocentiam  ,  et  itcrum  ornatus  noster  perfldctuf 
erit,  quanlum  in  boc  nuindo  possibile  erit.  Qui  or- 
natus  omnis  perncietur,  cum  in  Chriilo  unusquis- 
que  elcctorum  felici  flncTet  exitu  consummabitur ,  el 
ad  veram  rcquiem  diei  septimi ,  quod  est  Christus, 
pervenerit ,  ubi  nihil  de  peccatis  timebit,  quia  nul- 
lum  ibi  prorsus  peccatum  erit.  Quem  ornatum,  quia 
instigante  et  suadente  diabolo  homo  ille  primiis 
per  inobedientiam  et  superbiam  suam  sibi  et  nobis 
perdidit,  et  non  nisi  per  Mediatoris  Dei  et  hominum 
incarnalionem  recipere  potuit,  aple  subjungitur : 

Complevitque  Deus  die  scptimo  opus  tuum  quod 
fccerat ,  et  requievit  ab  omni  opere  quod  patrarat. 
Dies  iste  septimus  magnum  et  verum  iiium  diem, 
Dominum  nostrum  Jesum  Cbristum  potest  desi- 
nare,  qui  idcirco,  ut  mibi  videtur ,  diei  septimi  no- 


in  ([ua  Deus  Pater,  perfectis  et  crealis  omnibus,  ab  D  """^  ^^^  censetiir  ,  quia  in   ipso  complacuit  Dco 


universo  opcre  quod  patrarat  requievit,  sicut  in  li- 
bro  Gcnesi  scriptum  est :  /^i(ur  perfecti  sunt  cceli  et 
ierra ,  c(  omnis  ornatus  eorum,  Complevitque  Deu$ 
die  septimo  opu$  suum  quod  fecerat ,  et  requievit  ab 
omni  opere  quod  patrarat.  Et  benedixit  Deus  diei  sep- 
ftmo,  et  sanctificavit  eum^  quia  in  eo~  ce$savit  ab  uni- 
ver$o  opere  quod  creavit  Deu$  ,  ut  faceret  (Gen., 
II,  1-3). 

Per  cxlum  angelica  ,  per  terram  bumana  natura 
potest  designari.  Ilaec  utraque  natura,  augelorum  vi 
delicet  et  bominum  ,  tunc  perfecta  est ,  quando  ad 
aetemitatem  creata  est  ea  perfectione,  qux  congruit 
incipicuti  naturx.  Omni$  autem  ornatus  angelicae 
crcaturx  perfcctus  est ,  quaudo  post  lapsum  malo- 


Patri  omnem  plenitudinem  divinitatis  ciim  septifor- 
mi  gratia  sancti  Spiritus  corporaliter  inhabitare, 
sicut  evangelista  691  q^mdam  loco  ait :  Egre$$ui 
e$tJe8usaJordaneplenus  Spiritu  sanclo  (Luc.  iv,  1). 
Qui  non  solum  quando  baptizatus  est ,  plenus  erat 
Spiritu  sancto ,  sed  ex  quo  conceptus  et  natus  est, 
semper  singulare  et  speciale  Spiritus  sancti  tem- 
pium  fuit.  In  quo  die  septimo  Deus  Pater  opus  sunm 
complevit,  quia  totum  illud  opus  conceplionis  et  in- 
carnationis  cjus  sola  supervenientis  Spiritus  saiicti 
gratia  in  beata  Yirgine  operata  est.  Et  quoniam  nihil 
ibi  homo  operatus  est ,  sed  totum  divinum  opus 
fuit,  ve  aclter  et  fldeliter  Deus  Pater  in  Filio  soo 
opus  suum  quod  fecerat  dicitur  coi^iplesse. 


IS5 


nOMILL€  DOMLMCALES  iCSTIYALES. 


m 


Sed  quia  per  solam  ejus  incariialiouem  horao  qui  A  quod  creavil  Deus,  ul  faccrcl.  Ille  enim,  qui  secuii- 


Irerierat  uon  potuit  reparari ,  nisi  etiam  pro  nobis 
l»ati  dignaretur  ct  mori ,  congrue ,  ut  video ,  subin- 
fertur :  Et  requievit  ab  omni  opere  quod  patrarat,  ,In 
co  enim  soluramodo  Deus  Patcr  requiem  invenit, 
quem  solum  a  pcccatis  omnibus  lil)erum  invenit ,  ct 
per  eum  nobis  requiem  dedit,  quando  per  sanguinem 
cnicis  ejus  universa ,  qu*  in  ccclis  et  in  terris 
erant,  pacificavit.  Ante  passionem  quippe  et  mortem 
suam,  ut  ita  dicam,  non  rcquicvit,  quia  quod  nalus 
estet  cum  hominibus  cunvcrsatus  cst,  plenam  el 
perfectam  salulem  nobls  non  contullt ,  diim  eo  vi- 
vente  humanum  gcnus,  sicut  ab  exordio ,  ad  inferos 
descendit;  sed  in  passione  et  morte  sua  primum  re^^ 
quiem  coepit  habere,  quando  eo  tradente  spiritum  Ia 


dum  divinam  naturam  ad  omnia  bona  sufficiens,  lI 
Deus  erat ,  sccundum  humanam  naturam  potuisset 
habere  originale  peccatum.  Sed  in  eo  cessatit  quia  (t 
actuale  et  originale  peccatum  ,  quod  in  cimctis  re- 
gnavit,prorsus  ab  eo  alicnum  fuit.  Igitur,  quia  minf 
in  hoc  temporc  quasi  in  sexta  die  laboramus ,  et  d« 
scxta  ad  scptimam ,  de  hoc  mundo  ad  patriam ,  libl 
quiescamus,  quotidie  tendimus  ct  migramus ,  hujus 
septima;  Dominica;  lcclioncm  cvangclicam  audia- 
mus,  ut  quid  in  cadem  scptima  acturi  velaccepturi 
simus  cognoscamus. 

093  Cum  turba  muUa  esset  cum  Jesu,  nec  habc- 
rent  qucdmanducarent.  Quoniam  individua  summ;8 
Trinitatis  omnipotentia  communi  cooperatione  ab 


manus  Patrisomnis  inimici  potestas  est  ablala,  et  B  seteruo  componens  omnia,  dulci  admodum  repausi 

tionc  quasi  lassabunda  resedit,  dum  ab  omni  opere, 
quod  patrarat  die  scptimo,  requievit,  dulcia,  uti 
crcdimus,  aetcrnse  quictis  pnefiguravit  gaudia,  quse 
etiam  ordine  suo  septima  haec  praesignare  videtur 
Dominica,  quando  bcata;  electorum  animx  corrupli- 
bili  carnis  deposito  onere,  fclici  sabbatismo  re- 
pausantes,  intra  sinum  beatitudinis  amodo  requie- 
scunt  a  laboribus  suis.  Sed  ne  arbitremur,  vita  et 
moribus  ignobiles,  actu  ct  conversatione  degeneres, 
tam  sublime  dignitatis  fastigium  posse  attingere, 
consideremus  a  primordio  verba  lectionis  evange* 
licse.  Cum  turbOf  inquit,  multa  esset  cum  Jesu,  nec 
haierent ,  quod  manducarent,  Est  etenim  turba , 
r  mundi  bujus  turbationc  turbida,  quae,  quanto  rai- 


quae  dudum  clausa  fuerat  rcgni  janua,  aperta  cst  et 
reserata.  Et  ideo  quia  tunc  rcquies  ejus,  ct  nostra 
in  eo  requies  coppit ,  bene  dicitur  ,  et  requievit  ab 
omni  operequod  patrarat.  Huic  scntentiac  Paulus  in 
Lectione  hodierna  concordat  dicens  :  ^unc  vero  U- 
berati  a  peccato,  servi  antem  facti  Deo,  habetis  fruc- 
tuffi  vestrum  in  sanctificatione  ^  finem  vero  vkam 
atemam  {Rom,  vi,  ^2).  Ilinc  quia  istum  septimum 
diem  in  nullis  operibus  suis ,  sed  in  requie  sua,  quae 
vesperam  non  habet ,  Dominus  voluit  sanctificare, 
I>ona  est  aptitudo  et  consonantia  diei  scptimae  ad 
Mptimam  hanc  Dominicam,  quae  requiem  illam  de- 
signat  sanctorum  in  Ghristo  nunc  morientium ,  et 
cum  Christo  in  coelis  quicscentium. 

092  Quae  tamcn  scptima  dies  currit  cum  sexta, 
quia  sicut  sexta  est  laborantium ,  ita  septima  est 
qiriescentium ,  et  post  labores  el  tcntstiones  vitae 
praesentis  praemium  in  coelis  percipicntium.  Hic  la- 
bor,  ibi  requies,  qua  requiescilur  in  Deo;  et  ibi  esse 
jiostrum  non  habcbit  morlem,  ubi  vila  scmper  prae- 
.sto  eriLSed  nunquid  in  opcre  creaturae  sux  Christut 
laboravit?  Minimc  ;  dixit  enim ,  et  facla  sunt  uni- 
versa.  Et  ideo  ab  omni  opcre  quod  palrarat  rcquie- 
vit.  In  se  ipso  enim  requlevit,  quia  in  divinitatesua, 
quae  nec  aucla  vel  minuta  est  in  eo  aliquando, 
cuncta  simul  erant ,  quse  crcanda  fucrant.  Quam 
sane  crealuram  non  idcirco  creavit,  quod  aliqua  in- 
dlgentia  m  ipso  esset,  vcl  opus  habcret  adjuto- 
rio  creaturae  suae,  sed  ut  ejusdein  crcaturae  in- 
digentia  et  iniperfectio  in  Christo  Creatore  perBce- 
retur,  et  per  mortcm  ejus  in  melius  reformaretur. 
De  quo  die  adhuc  subditur  :  Et  benedixit  Deus 
diei  septimo ,  et  sanctificavit  eum ,  quia  in  co  ces- 
MVtl  ab  universo  opere  quod  creavit  Deus  ut  face- 
ret,  Quali  benedictione  Deus  Pater  Filium  suum 
benedixit  ?  Tali  utique  benedictione,  quod  custodivit 
eumab  omni  actuali  pcccato,  et  in  hac  Filii  sui  be- 
nedictione  «^mne  humanum  genus  a  primo  paren- 
tum  nostrorum  liberavit  maledicto.  Et  qucm  sic  be- 
nedixit ,  etiam  sanctificavit.  In  quo  sanclificavit  ? 
Quia  totum  eum  sanctum  ct  immaculatum  tangi  non 
permisit  originali  peccato.  Et  quare  sic  benedixit  et 
tanctincavit?  Quia  ineocessavit  ab  universo  opcre 


nus  studio  virtuosi  laborat  operis,  tanto  minus  ha- 
bere  creditur  laudis  ;  unde  nec  turba  multa  dicitur, 
nec  etiam  cum  Jesu  esse  pcrhibetur.  Turba  quidem 
dicitur  multa  multiplici  refulgens  virtutum  gloria, 
qux  postpositis  terrenis  omnibus,  fide  et  spe  solii 
intendit  ccelestibus,  cui  interdum  secreta  visitatione 
Dei  grave  pondus  hujus  relevatur  exsilii,  dum  pne- 
vcRta  ab  ipso  in  benedictionibus  dulcedinis  lactifi" 
cari  meruerit  in  laetitia  vultus  ejus.  IIxc  niminuii 
congruc  satls  cum  Jesu  perhibetur  esse,  cui  bene 
non  erit  sine  ipso.  Nam  innumcris  se  involutam 
credit  miseriis,  dum  tantac  suavitatis  interessc  Hon 
valct  gaudiis.  Qucm  licct  solum  et  unicum  amet,  in- 
quirat  et  dcsidcret,  nondum  tamen  habct  qucd  matt- 
D  ducetf  quia  gustare  hac  in  vita  mortalis  potest  in- 
firmitas  paratas  a  Donuno  aeternae  refectionis  epu- 
las ;  raanducare  vero  nondum  plenis  valet  faucibus, 
doncc  corruptibile  hoc  deposuerit  corpus,  quando 
comedens  ct  bibens  supra  mensam  Domini,  jam 
ultra  non  timct  de  convivio  aeternitatis  excludi. 
Unde  dum  praefinitum  a  Deo  Patre  tempus  advene- 
rit,  terminus  videlicct,  quem  praeterire  nullus  mor- 
talium  poterit,  cum  spiritus  et  animae  justorum  ad 
vera  incommutabilitatis  gaudia  ex  hac  994  °^^^' 
talitatis  transferendi  sunt  miseria ;  fit  profecto,  uti 
credimus,  in  coelcsti  civium  supcmorumcuria  hoc 
quod  in  prsesenti  subjungit  evangelista  r 

Et  convocatis  Jesus  discipulis  suis,  ait  illis :  Mite^ 
reor  super  turbamf  quia  ecce  jam  triduo  tustintnt  me. 


437  VKN.  CODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  i3S 

nec  habent  ^qnnd  manducenU  Cum  eniin  discipiilos  A  lixc  cst  inanus  gravissima  Doniini,  unde  David  san* 

clus  in  pcrsona  universai  carnis  gcniens  el  tribu- 


Jesu  vocari  cl  csse  dubium  non  sit,  quos  in  dicbus 
carnissu;e  spcciuli  magistcrio  enulfivit  et  docuit, 
nimirum  hoc  in  loco  discipulorum  nomino  bealcis 
angelorum  spirilus  valcmus  adverlere,  qui  pciTnni 
incommutabilitatc  divino  assistentcs  conspcctui,nun- 
quam  ab  cjus  sunt  disciplina  semoti.  IIos  quippe 
taies  tantosquc  xternx  majestalis  discipulos  in  sc- 
cretodivinitatisa  primordio  eruditos,  ipse  scienlia- 
rum  Dominus  ad  se  quodammodo  convocat,  dum 
arcanum  eis  consilium  sua^  dispensntionis  insinual. 
Convocat  etiam  scterna  Dei  sapienlia  eadem  coc- 
leslium  spirituum  agmina,  dum  coruui  ministcrio 
educi  de  carcere  morlis  hujus  jusseril,  quos  con- 
formes  fieri  imaginis   Filii  sui  ante  siecula  prxor 


lalus  lacrymosis  prociamal  suspiriis  :  Quoniam  sc- 
gituc  tuoi  infixa*  sunt  iwiAi,  et  confirmasti  super  me 
manum  tuam,  (Psal,  xxxvii,  5). 

Jamjamque  audivimus  qualiter  duobus  supcr  roe- 
nior.^tis  diebus  sagillas  Domini  fortitcrinrixassusti- 
ncmus,  qual«ier  super  afHiclos  rcgnisui  exsules  gra- 
vilcr  connriuata  ost  mauus  districti  judicis  ;  nunc 
terlium  consideremus  di-?jii,  ulliuium  scilicct  vitae 
tcrminum,  quando  aniina  egredia:}S  timore  maximo 
sustinct  Dominum,  ubi  magnus  vaidc  et  timendus 
adversa;  lit  polcstalis  concursiis,  tcrribills  ct  rae- 
tuendus  pcsliferi  vaslatoris  conHictus,  ubi  bonendA 
facies  dicmouum,  quuc  lerreat,  ubi  manus  extranea. 


dinavit.  Nec  mirum,  si   uiiiversitatis  Conditor  ad-  ^  Q"iC,  si  pcrmissa  fuerit,  animam  egredicntcm 


ministratoriis  insinuat  spiritibus,  hxc,  qua;  agcnda 
dc  salvandis  sunt  homiuibus,  cum  eliam  cuncta, 
qu»  facturus  est  supcr  tcrram,  servis  suis  pro- 
phetis  revelavcrit,  qucmadmodum  uuus  eorum  glo- 
riando  ait  :  ^ion  faciet  Dominus  verbum  super  ter- 
ram,  nisi  revclaverit  scrvis  suis  prophetis  (Ose.  iii,  7). 
Etsi  prophetis  suis  terreni  corporis  adhuc  inclusis 
in  carccre,  verbum  siium,  quod  facturus  est  super 
terram,  non  dedignatur  revelare ;  multo  luagis  su- 
pex^nis  revelalur  coeleslis  palriae  civibus  clectorum 
quorumlibet  de  morte  ad  vilam  transilus,  quatenus 
agnita  compassione  Conditoris  benignissimi  siiper 
peregrinantes  diu  cohseredes  regni  siii  majori  con- 
grauilationc  rcpausationis  expandant  grcmium,  ob-  q  realur  rcduc 


ra* 

piat.  Sed  quia  novit  mlserator  Dominus  qus  et 
quaiita  iu  hora  QQQ  inorlis  agonizans  patiatur  spi- 
ritiis,  ipsisctiaincocii  indigenis  manifestius  adhuc 
aiTectum  innuit  iniscricordissiinx  suse  compassiouis : 
Ecce  jam  triduo  suslincnt  me,  nec  habent  quod  man^ 
ducent,  Ecce,  inquil,  peracto  jam  triduo,  ecce  finito 
vittc  temporalis  tcrmino,  quem  nullus  mortalium 
valct  transgredi,  qui  justo  voluntatis  mea  arbltrio 
liumano  constitutus  est  generi,  meae  convenit  om- 
nipotcnlia;  jam  triduo  me  suslinentem  miseratioiiis 
nicic  praevciiire  suflfragio,  ut  qui,  mc  volente,  me 
jubente,  jam  diu  grave  sustinuit  pondus  exsilii, 
nie  propitiaiite  tandcm  aliquando  ad  patriam  me- 


viara  tendentcs  turboe  jam  triduo  sustinenti  Domi- 
num.  Turba  elenim,  quo;,  inquantum  potuerit,  co- 
gitatione,  verbo  el  opere,  a  pcccalis  se  abstinct, 
ecce  jam  triduo  digna  exspectatione  Dominum  sus- 
tinct, 

695  ^s^  ct  aliud  lahoriosne  exspeclationis  tri- 
diiuin,  grave  scilicet  jugum  cunctorum  filiorum  ho- 
niinum,  quorum  prima  dies,  dies  nativilatis  acci- 
pienda  est  et  tempus  infantiae;  secuiida  lcmpus 
adoIescenti£  et  juventiitis  ;  tertia  dies  et  hora  nie- 
lueDd»  mortis.  Prima  namqiiedietanla  districtionc 
uccaltura  sustinet  judiciam  Domini,  quo:!  nec  inter 
primos  nativitatis  vagitus  puer  lantillus  imumnis  a 
crimincessepolerit,  licet  proprio  reatu  penenullani 


Et  si  dimiscro  eos  jcjunos  in  domunij  deficientin  via. 
Siy  inqiiit,  cgrcdicntcs  de  corpore  paupcres  meos 
jejunos  dimisero,  si  dcsiderata  jucunditatis  meae 
duircdine  saliarc  eos  distulero,  donec  in  domum 
suam  redeant,  doncc  dcpositum  scilicct  corporis  ta- 
bernaculum  rccipiant,  i;i  via  procul  dubio  longafi 
exspectatiouis  dcficient,  quia  sine  ine  non  liabent 
quod  manducenl. 

Quidam  autem  ex  eis  de  longe  venerunt,  De  longe 
quidein  ad  Creatorcm  siiiim  veniunt ,  qui  ab  ipsis 
eliam  annis  infantirc  Conditori  suo  descrviunt,  qnt 
jugum  Domiiii  suave  ab  adolescentia  portant,  qui 
oivera  carnis  virtute  spirilus  quotidic  mortiflcanl, 
qui  dum,  ut  diclum  est,  triduo  Dominum   laborlose 


adhuc  contagionis  maculam  contraxerit.  Nam  ita  D  suslinuerunt,  et  lacrymosa  recordatione  ad  gaudta 


ex  radice  primx  originis  vitiatur  omnis  homo,  ut 
ncc  infans  unius  diei  raundus  sit  a  peccato,  tanta- 
que  ignorantia  anirasc,  raundi  hujus  iraplicatur  mi- 
seriis,  ut  diem  discernere  nesciat  a  lenebris. 

Qui  dum  sub  tutoribus  ct  procuratoribus  curis 
magnis  enutritus,  tenerioris  setatis  transierit  annos, 
secunda  jara  dies,  tempus,  inquam,  jiiventutis  ct 
adolescentiae  aderit,  in  qua  raulto  durius,  multo  la- 
boriosiiis  Doininum  siistihebit.  Nam  cum  vana  sint 
Juventus  et  adolescentia,  gravius  adversus  animam 
railitare  mox  incipiunt  cariiis  dcsideria  ;  et  uunc 
raale  arridens  prnsperitas  animum  erigit,  niinc  ad- 
tersitas  niodicum  quid  laedens  ciatum  dejicit.  Ila^c 
suiit  revcra  lajittx  acut»  humauo  inOxae  generi, 


patrix  coelcstis  diutius  suspiraverunt,  cxeuntibus 
dc  corpore  mortis  tanto  largior  eis  divina  aderit 
raisericordia,  quanto  longius  in  hac  peregriiiationis 
conversati  sunt  miseria. 

Sunt  etiam  alii  nonnulli,  qui  hoc  raodo  ad  Donii- 
nura  de  longe  veniunt ;  quia  post  raulta  perpetratae 
contagionis  facinora  ad  eura  per  pocnitentiani  ro- 
deunt.  Quos  nihilominus  egrcdientes  de  corpore 
intra  sinum  misericordise  collocat,  ne  in  via  salutis» 
quara  exspectabant,  male  pcrenntcs  depciant,  Nunc 
vero  evangelica  insinuat  vcritas  quantum  salvationi 
electorura  angelica  congraluletur  di;^nitas.  Mam 
sequilur :  ^ 

Cndc  voterit  quis  istos  laturare  697  pAniftvf  hk 


m  mmLlM  DOMtLNlCALES  i£STlYALES.  400 

so/tiii(itite  f  Verba  faxc  pleiia  suavissiinac  admiratio- A  tn  Cer/o,  et  a  te  puid  volui  $uper  terramf  {Pial^ 
jiis,  pleni  sunt-angelicx  congratulationis.  Mirantur     lxxii,  25). 


prae  gaudio  niagno  valde  spiritus  angelici  investi- 
gabiles  divitias  bonitatis  Christi.  Nani  unc/e,  in- 
quiunt,  o  Creator  Doniine,  ineflabilis  mullitudo  mi- 
sericordiae  tuae,  qua;  ita  magnificata  est  super  ftlios 
hominum,  ut  omnem  exsuperet  sensum  et  intel- 
leeium.  Et  quia  hanc  perscrutari  plenius  nequeunt, 
eidem  Conditori  supplici  interrogatione  dicunt : 
Qni*  ergo,  Domine,  tuos  saturare  famelicos,  ^iiis 
consolari  iandiu  valet  afflictos,  nisi  tu  miserator  et 
misericors,  cujus  nomen  ineflabile,  cujus  nomen 
iiidicibile  et  inexcogitabile  ?  Tuum  est  enim  ex 
almndanti  plenitudine  majestatis  tux  istos  saiurare 
ia  solitudine,  in  interiori  videlicei  homine,  ut  te 


Sed  dum  sic  solam  divinitatis  praesentiam  electi 
quiquc  desiderant,  desiderio  illorum  virtutes  ange- 
licae  liac,  ut  dictum  cst,  voce  concordanl  :  Vnde 
poterit  qui$  i$to$  $aturare  panibu$  in  $oliludinef 
Quis  istos,  inquiuut,  saturare  sulficiat,  quos  sola 
tuae  divinitatis  dulcedo  dcleclai ,  quibus  sola  tuas 
visionis  clariias  perpcs  et  indcficicns  cril  satictas  ? 
Sed  hsec,  qu«  dicta  sunt  a  beatis  angelorum  spiri- 
tibus  Deo  Redemptori ,  in  voce  exsullationis  accla- 
mantibus,  mox,  qucmadinodum  cvangclista  perhi^ 
bet,  verba  pietatis  interrogando  rcspoudei : 

Quot  pane$  habeii$  f  Cum  enim  ipse  fons  scientiai 
nil  nescire  valeat  angelis  suis  haec  profecio,  quaa 


folum  per    suavitalis  abundantiam   in  visceribus  ^  nesciunt,  interrogando  manifestat.  Nam  interroga- 


iniroae  sentiant,  ubi  tibi  soli  domum  solitudinis 
Donnunquam  aedificabant. 

f  urba  etenim  fidelis  suslinens  Dominum,  ut  su- 
pra  dicium  est,  inier  varios  vitae  praesentis  turbines 
deleciabiles  interdum  Conditori  suo  aedincat  solitu- 
dines,  dum  ad  se  intra  se  omnes  recolligii  intentio- 
nes  aiiiroi ,  ui  unus  cum  Domino  mereatur  spiritus 
dBci.  ILec  est  revera  solitudo  eximiae  dulcedinis, 
qoae  hoc  in  loco  angelicis  magnificatur  praeconiis. 

Esi  et  solitudo  alia,  quae  spiritali  mysterio  in  prae- 
seoii  esi  accipienda,  anima  videlicei  quae  educta 
carceraii  custodia  corporis,  duplicem  nondum  re- 
eepit  stolaro  immortalitatis,  sed  velui  sola  quodam- 


tio  Dei  manifestatio  ipsius  est.  Quot  pane$  haboani, 
ipse  panis  vivus  interrogat,  ut  unde  pauperes  suos 
satiare  velit,  eis  nolum  faciat,  quod  peregrinos  diu 
et  exsulcs  aeterni  velit  convivii  cssc  partiv  ipes.  Man 
idem  csi  ac  si  dicat  :  Quis  pancm  vitae  el  immoria- 
litatis  vobis  distribuit?  quis  in  percnnitaiis  gloria 
stabiles  vos  ab  initio  fecit?Egoquidempauis  vivui» 
sicui  plenitudine  divinitatis  meae  satiare  vos  nuB- 
quamdesii,  sic  699  istos  laetitia  vultusmei  adiroplere 
disposui.  Qui,  dum  limo  parenie  editos  ad  hanc  no- 
veruni  esse  gloriam  promovendos ,  promotioni  eo- 
rum  ,  quantum  congaudeant,  consequens  responsio 
illorum  patenter  indicat.  Nani  inquirente,  ut  supra 


inodo  aeiemae  beatitudinis  quiete  perfruiiur,  dum  ^  diximus,  ipso  scientiarum  Domino  quot  panes  ha- 
earo  cornipiibilis  ui  ierram,  de  qua  sumpta  est,     ^—*        •       —  *—'         '        •-—    ''—       -- 


beant,  $eptem  se  habere  dcnuntiant.  Septem,  in- 
quiunt,  panes  a  te,  universoruni  Condiior,  quo* 
dammodo  accepinius,  dum  sepliformis  nos  adim* 
plevii  gratia  iui  Spirltus ,  quae  insatiabili  nos  deti* 
derio  satiat.  inexplicabili  plenitudine  replei  et  ine» 
briat.  Sed  ei  hoc  nobis  novas  jucunditatis  gaudium 
ingerii,  quod  sorte  electorum  numerum  nostroro 
totics  adaugere  omnipotentiae  iiiae  complacuit.  Nec 
mirum  si  de  salvandis  fidelibus  exsultaiio  ianta  el 
tam  magna  angelicis  crit  spiriiibus,  si  ipsa  Veritata 
teste,  gaudium  est  in  coelo  super  uno  peccatore  po&- 
nitentiam  agenie.  Sed  invicta  aelemae  majestatis 
boniias  tani  benignam  angelorum  congraiulationem 
intuens ,  jubet  continuo  nobili  ipsorum  minisierio« 
Us  Tisionem  accipere  possumus.  Deus  Pater  panis  D  snimas  paiipcrum  suorum  de  hoc  educi  exsilio,  ju- 


fedigiiur.  £t  quis  faanc  electorum  solitudinem  con- 
uAm  poterit  nisi  is  qui  animae  diiigenti  solus  ad 
omnia  sui&cii?  Esi  eiiim  quaedam  saturiias,  qua 
electi  Dei  saturantur,  quando  de  malis  ct  miseriis 
laboriosae  hujus  viiae  iiberaniur,  cohabitatio  videli- 
eet  sanctorum  angelorum,  cohabitatio  sanctarum 
animanim,  cum  quibus  in  aeternse  lucis  amoenitate 
qoiescentes  consolantur  ei  reficiuntur.  Ista  plane 
•aturitas  bona  est,  suavis  est,  jucunda  est;  plena 
lamen  saiietas  non  esl ,  quia  non  esi  de  panibu$, 
Ubi  enim  panis  administratio  deest,  plena  refectio 
\  non  poiest. 

In  panibus  jucundissimam  sanctae  Triniia- 


est«  quia  plena  ei  perfecta  sanciorum  angelorum 
sanctammqiie  animarum  refectio  est.  Deus  Fiiius 
panis  est»  quia  plena  et  perfecta  sanctorum  angelo- 
mm  sanctammque  animarum  refectio  est.  Deiis 
Spiritiis  sancius  panis  est,  quia  pleiia  ct  perfecta 
sanctomm  angeiorum  sanciarumque  animamm  re- 
fectio  est.  Sine  istis  panibus  non  erit  plena  saiietas, 
quia  io  bealissima  sempiternae  Trinitatis  visionc  iota 
afigeloram«  toia  omnium  simul  eleciomm  constat 
feiicilas.  Isiam  sane  satietatem  nemo  poiesi  dare 
nisi  solus  Deus,  qui  solus  eis  erit  omnia  in  omnibus. 
feniic  solum  desiderio  animae  suae  David  sanctus 
sofficere  credidit,  qui  iiil  in  coelo  vel  in  ierra  praeier 
ipsum  soium  desiderans  ait  :  Qu\d  enim  mihi  e$t 
i^^TioL.  CLXXIV. 


bei  de  lacu  miseriae  diu  peregrinantes  ad  se  cum 
jubilo  laudis  deducere.  Unde  et  sequitur  : 

Pracepit  Je$u$  turbm  di$cumbere  $uper  terram* 
Turbam  quoque  triduo  sustinentem  bene  $uper  ter" 
ram  di$cumbere  pr<Bcipit,  diim  de  boc  mundo  trans- 
euntem  ab  omni  perturbatione  liberam  reddit. 
Itemque  alio  modo  di$cumbere  $uper  terram  praci" 
pit,  dum  animam  super  corpus  elevari  ad  coelesiia 
jusserit.  Quae  autem  aeteraa;  beaiitudinis  mox  suc- 
cedant  praemia,  haec  quse  subjuncta  est  aperta  decla- 
rai  sententia  : 

Accipien$^  inquit,  $eptem  pane$  gratiai  ttgeni  fre* 
git,  et  dabat  di$cipuli$  $ui$,  ut  apponerent.  Jam  so- 
pra  dictum  est  qiiod  septem  dpbeant  panes  aceipi 

16 


Ml  VKN.  60DEVH1DI  ABBATIS  ADMONTfiN^IS  IM 

teptem  dona  Spiritus  tancli,  quae  dum  benignissl-  A  tenus  lunc  sine  corniptione  corpora  sua  setemalite» 


nius  remunerator  propriis  accipiens  manibus  suis 
misericorditer  dislribuet  colixredibus ,  maxinias 
tuDC  graiias  agere  dicilur,  quiagralia  eis  sup:>r  gra- 
tiam  ipso  donante  multiplicabilur,  quibus  non  so- 
lum  gratiam  adoptatx  venix,  terum  etiam  gratiam 
incommutabilis  largitur  gloriae,  quando  700  ■pso 
Ueus  eril  omnia  in  omnibus,  et  unicuique  nbstrum 
plenaria  dalitur  mani(estatio  scptiformis  Spiritus. 
Nam  quid  in  frangendis  septeui  panibus  rectius  ad- 
Tertere  valcbimuB,  nisi  quod  tunc  aetema  Dei  Sa- 
pienlia,  scptena  designans  signacnla,  occuHos  scien- 
tiae  thesauros  sibi  couregnantibus  quasi  frangendo 
aperit,  et  Bemelipsum,  siculi  esl,  oculis  electorum 
▼isibilem  reddit  f  Et  quia  eadem  beatne  remuncra- 


tionis  gloria  per  spiritus  administratorios  dispenr  B  rationis  mox  insinual. 


possideant,  in  quibus  nunc  ipsum  corruptorem  ani- 
inarum  et  corporum  viriliter  exsuperant.  Turx  ni- 
mirum  absorpta  funditus  morle  in  Ticloria,  spirita- 
liter  in  aisseptem  sportarum  complebunlurmysieria. 
Nam  sicut  sportae  multis  et  dlvcrsis  texunlur  vir^ 
gulis,  donec  ad  summum  mensura  ejusdem  com- 
pleatur  operis,  sic  omnimodis  consummata  viriuti- 
lus  electorum  corpora,  ab  omni  prorsus  corruptela 
efliciuntur  extranea,  quae  ita  mundans  sepliformis 
Spiritus  gratia  inebriat,  ut  nii  prseter  summum  ii- 
lud  bonum  tam  m  corpore  quam  in  anima  sentianl. 
Qui  aulem  vel  quales  inelTabile  hoc  perennitatis 
gaudinm  oblineant,  qui  inxstimabiles  ccelestiam  de- 
Itciarum  cpulas  percipianl,  textus  evangeUctt  nar- 


landa  creditur,  aperle  adhuc  evangelica  narratione 
tubjungitur  :  Bt  dabat  disciputis  suis  ut  apponerenf, 
Datur  namque  a  Deo  Patre  electis  bls  d.scipulis, 
•pirltiims  sciiicet  administraloriis,  potcstas  pariier 
et  scientia,  quo  in  iocp  electa  quaeiibet  apponenda 
4it  anima,  Bt  secundum  merili  dignitatem  inter  no- 
venos  ipsqrum  ordipes  aliquo  in  gradu  con^rua 
tibi  donetur  sedes  et  requies.  Quae  dum  perpetim 
corqnanda  iliis  apponitur,  fit  pcofecto  quod  conti- 
nuo  subinfertuc : 

£l  habeban^  pfscieuloi  poiiros,  et  illos  jussit  ap- 
poni,  Pauci  isti  pj<ctct(/f  ilii  non  incongrue  acct- 
picndi  sunt^sancti,  quos  ila  Dominus  omni  benedi- 
ctione  spiritali  benedixit,  quod  velul  pisces  eleclis- 


Erant  autem  qui  manducaverant  quasi  quatuor  ml^ 
/ta.ln  quatuor  miUibus  omnes  perfectos  intelligimus, 
qui  per  puram  et  perfeclam  innocentis  vitae  con- 
versationem  hic  cooperante  gratia  Dei  promeren- 
tur,  quod  praeparatis  in  visione  Dei  deliciis  a:ternift 
bealitudinis  admitlentur.  Quia  vero  non  solum  per- 
fccti,  sed  et  imperrecti  et  peccatores  in  claritata 
visionls  aeternae  cum  Christo  in  Deo  epulaturi  erant, 
reae  hic  dicitur  :  Erant  autm  qui  mandvcaveraui 
qua^i  quatuor  millia,  Non  ait  simpliciter  quatoor 
millia,  sed  quasi  quatuor  millia;  qiiia  non  solum 
perfecti  ibi  coronabuntur,  sed  et  imperfecti,  qui 
male  viyerunt,  sed  post  mala  sua  ad  pcDnitenliani 
convei  si  sunt,  in  numero  perfectof um  per  miseri* 


^.  ,   .    ,^ — ^., ,  , ,_^  ^ ^_  

ftimos  in  sagena  charitaiis  suae  de  fluctibus  mun-     cordiaip  Dei  salvabuntur.  Qualis  autem  saivaiid»^ 


danae  tempestatis  extraxit,  sublatosque  de  regione 
ambrae  mortis  in  regione  vivorum  jamdudum  ap- 
poni  beatis  jussit  angelis ,  ubi  nondum  recepta 
stoia  duplici,  numerum  fratrum  suorum  laetabunda 
exspeclalione  praestolantur  impleri.  Qui  aulcm  nune 
debitum  carnis  persolverint,  et  hos,  qui  ad  vitaro 
praecesseruAl,  in  prasmio  beatltudinis  oonsortes  ha- 
bere  meruerint,  quasi  piscibus  nimiae  suavitatis  sa- 
ginati  jucundissima  illorum  delectaQtur  prsesentia, 
quorum  multa  vere  iaelantium  videre  mercluntur 
inillia.  Unde  et  sequitur  : 

Et  maniuc§xeruui  et  ^xati  §uni,  Manducan- 
^s  quidem  plena  saiurabimtur  dulcedine,  quibus 


runi  708  omnium  flnis  sit  et  consummati9,  qjualit 
sempiterna  illorum  laus  sit  et  jubilatlo,  paueissimis 
h\%  innuitur  verbis : 

Et  dimisit  eos,  Recepia  quidem  carne  sua  immop- 
tali  perpetim  giorificatos  dimittit,  quos  ita  in  secre« 
liora  divinitatis  suae  perenni  fomiliaritate  admittil, 
ut  nec  minima  saltem  cogitatione  meiitis  jam  ultra 
exeant  ab  intuenda  gloria  divinae  wagniludinis,  ba  < 
bentes  in  praesentiarum  ipsum  taniae  majestalis  D<h 
rainum,  habentes  quoque  permanentem  sine  llii# 
commanentiam  sup^rnorum  civium.  Tunc  revert 
omnis  electorum  populus  dcsidcrabile  summae  quit- 
tia  aabbatismum  celebrat,  quem,  ut  tn  exordia  Ltc* 


appoQCudaB  suot  bujusmodi ,  ul  dictum  e^t ,  sua-  d  Uoni»  hujus  ptaenotavimus,  septima  hasc  Dominict 

Titatis  deiici«,  quibus  aine  iabore  a  fastidio  pne- 

sentia  incircumicript»  maiestatia  perpes  et  inde- 

ficiens  erit  icefS^cUQ,  duilua  duldn  comipaneniia 

beatorum  omoiMHl  delicioium  epuiationis  ptshei 

701  convivium.  El  $i  tanU  justorum  erit  laetitia 

duplici  nondum  immprtalitatls  ilola  recepia  quanto 

magis ,  dugi  corpus  iQcorruplibilc  jam  ultra  non 

moriturum   TQcipiunt,  quemadmodum  k^c,  quai 

sequuntur, vcrJt>a  cpnfestm  innuunt. 

Et  snstnlf^uut  qux  supsraverani  fragmenta.  Re- 
dacia  nunc  in  p>i!verem  terra:  salvandor.um  corpora 
satis  cougru^  tcnuisiii«a  quaedam  dicenda  sunt  fra- 
gmenta.  Sed  haec  cadem  abjecta  jaui  et  dpposiia, 
lurium  loUenda  suiU  io  resunrecliouis  gioria,  qua-. 


pcaefigurat ,  tunc  tutissima  tranquiliitate  hi  grt- 
mio  'summae  pacis  repausantibua ,  vidtre  perspi« 
cacius  iicobit  quantus,  quaiis,  quam  suavis  est  Dt* 
minus. 

I^unc  congregatls  omnlbus  in  temphim  coalesle 
miss»  bodiernai  Introitns .  Omnes  g/entes,  pkudiia 
wnikus  {Psal,  xLvi,  2),  in  intioitu  regni  ccelestisia 
veritate  et  perfecta  jucunditale  inchoabilur  et  caa- 
labituc.  Qiiando  enim  finita  et  deposita  tou  pmeseiH 
lis  vitae  corrupiibilitate  ad  septimum  dicm  pervcnt- 
rimus,  ubi  verum  salbatismum  Domino  sabbttizt- 
mus,  in  ver.tate  canticum  istud  cantari  pntertlt 
quia  lunc  de  percepta  aeternac  viue  beatitudine  onw 
nes  geules  plaudenl  manibus ,  jubiiabunt  Deo  m 


4CS  BOMIUiE  I>OMINICALES  JESTIYALES.  494 

Toce  exsultationis,  tt  \xti\m  dc  hoste  triuiDphum  A  tur,   et  Bubmolis  ct  amotis  noxiis  omnibus ,  per 


ferentes,  merito  imponent  versuni  cantando  :  Sttbje" 
cit  popuios  ncbis  ei  genles  sub  pedibus  nostris  (PsaL 
XLTi,  4).  Qui  siint  popuii  isti,  et  qwe  gentcs?  Suut,  u( 
Tideo,  pflpuli  isti  maligui  bpiritus,  quos  tunc  sub* 
jecios  sancli  babentes,  de  insidJs  et  laqueis  eonnn 
ullerius  non  curabant ;  gentes  vero  vltia  et  peccata, 
quae  sub  pedibus  suis,  ne  insurgant  et  doniinentur 
eis,  uitra  pf)ienter  conculcabani.  Ibi  invilanlis  sa 
«luiciter  et  advocantis  Domini  Dci  vocem  audiluri 
5unt  dicentis :  Venile,  filii^  ttudiie  me,  timorem  Dth 
mini  doeebo  vos  (PsaL  %%xnu  id).  Ex  servis  enim 
faeta  iiliu  non  servili  sed  Aliali  timore  Domino  ser^ 
▼ient  f I  adberebunt  in  perpetuum. 
703  lUitt  ab  angelis  et  universa  sanetenim  mu!f> 


eum,  lujus  provideiitia  in  sui  dispositione  iion  Calr 
litur,  omnia  profutara  concedunlur.  Ad  bauc  vir 
tam.  in  qua  iioxia  cuncia  s.ibn.ONenluret  omni^ 
bona  et  suavia  sufiicienlcr  adminislrai.tur,  perdu« 
cat  nos  qui  vivit  et  regnal  iu  saicala  sjcculorum, 
Amt^> 

705  H0M1LL\  L\X. 

III  F.A^PEIi    BOMIKICAIi  SBCCNDA. 

Cu:n  iurba  mulia  essel  cum  Jesu^  nee  haberent 
qujd  manducarent,  lonvocatie  Jesus  diecipuli^  sui§ 
ait  :  Miscreor  super  turbam ,  quia  ecpe  jam  triduq 
$ustinent  pM^  uec  habjfnp  quod  tnaiiduceut  (ilarc^ 
\'Hi  ). 

S.'ire  nns  ei  inve#t!gare  spiritali  oportet  inldUp 


iitudine  audituri  simi :  Aecediie  ad  eum  et  HluminaT  U  gentia  qMid  in  sc  mystic»  dignita^is  stpiiii;*  is^t 


mfni,  et  faeiee  tettrm  non  cenfundentur  (Psal,  kxxiii, 
6).  Aocederfe  enim  ad  eum  el  illuminari  ab  eo  talis 
crit  gratia  et  beatiiiido,  quie  pmiiem  ab  universif 
eleciis  Dei  |oi^;ie  faciat  cpMfuAioncm.  Tunc  AHcluii, 
boc  esi  Uiidein  devoiionis  su»  cetil  pro  creptione 
•ua  celebriiei  canubont :  Eripe  me  de  inimicis  meis, 
Jhus  meue^  $t  ab  insurgeutibus  in  tne  libera  tne  (Poo/. 
LTiii,  1).  Ao  si  eleiia  qiiafiiiuet  anima  Deo  ditat :  Pe 
illis  inimicls  meis,  quondain  4n  lue  siirgcntibus  el 
inipiifnauiiiws,  amfKlo  eripies  me  ei  Ui,eraLis,  ui 
perpes  mihi  ^ik  si^  teauiii  ei  cum  sanclis  luis. 
Nulla  quippe  ibi  tr.i  visiliiium  vcl  invisibiliiim  ini- 
■icorum  pugna  el  ieiitaiio,  sed  cessal  uut  isia  ibi, 
4|ii;a  post  pra^seiues  teiiialiones.  seleinas  et  sine  fine 
nanfturas  percipient  coosolalioiies. 

Ad  ipsuin  g;iudiuin  el  requieifi  spectat  Oflerto-* 
riudi :  Sicuti  in  hoiocat^sto  urie^tm  et  taurorum. 
Uiilo^rausiqm  (oUiiii  uicanum  dicitur.  ¥jl  quid  ibi 
onini  aniuift  saketorum  nisi  loiuni  iiMiensum  ?  Sern* 
per  cniiu  tmi  amoris  inceudio  in  Deo  suo  ignescuni 
ei  liquefiunt.  lu  tali  amore  et  desidcrio  positi,  in 
ve;-itate  Domino  oblaii,  eonciuere  possunt:  Et  ttune 
e^mnoLr  in  (^^  c^rde  et  timemu»  lit  el  ^tMsnmiis  far 
ciens  tuant^,  Lomine, 

Domuuim  in  boe  mundo  ioto  cordc  sequi  velle- 
OMS,  sed,  prob  dolor  l  Absisienie  carnis  infirmiuitei 
loui  oordc  sequi  704  euraetiimere  nuUo  modo 
fossiMBUi.  in  ilUi  autem  yita  lieaia  vcre  toto  corde 
0ouiiiiimi  aequemur  ,  quia  nulla  Deo  cuntraria  |> 
igenilo  ultcrius  ab  eo  disnedemus,  et  faciem  ejus 
q:»erenies  nunqiifim  coofundet,  sed  juxla  mansuctu* 
dinem  ei  multiiudiuem  misericordiae  f  usb  nobiscum 
faciurus  erit. 

Cumsic  viiatu  aeierDam  pisseierimus,  certe  sic- 
oi  Paiihis  iu  Lectione  hodierna  ait :  Fructum  no» 
etfuin  in  soitclificqtione  liabebi.nUM,  £i  ibi  noxia  cuor 
tta  suLmoveLtur,  sicut  inOralione  bodiernp  pelimus 
dicentes :  Deus,  cujus protndentia,  in  sui di.pjsiiioue 
ucufaltitur^  te  supplices  exoramus,  ul  noxia  cuncta 
sn^m&Mas,  et  omnia  nobis  profutura  eincedas,  lu 
hoc  cnim  mortaliiiUis  teinpore  nunquam  noxia  cun- 
€ia  submoveri  possunt,  ubi  noxia  qu%que  quotidie 
ffaceeduiit.  Sed  ibi  noxia  cuncia  perfecie  submoven- 


cor.tineui  Douiinifca.  ^aiu ,  ut  ipse  innuit  Dcjuiv 
nicai  narrationis  oidp  |U)vum  quid  ct  emiitf^ns  ciu? 
cei  jn  inysterio.  Por  sepii.uam  qiiidem  b;mc  Doini- 
ni^^m  accipi  satis  congi  ue  vaiei  jucundisfima  bsee 
sabbai^mi  requics,  qnam  ctiam  in  primordio  crea* 
tionis  septiuia  prichguravit  dies ,  in  qiia  ab  omni 
opere  qiipd  (ondLdit  individua  Trinitatis  ompipoien- 
t.a,  qiiusi  lassabunda  requievit. 

Pi-a^iguravit  qiioque  tunc  in  mysieriQ  requies 
sunimai  Trinitatis  lequiem,  qua  in  line  s^uiorjini 
Deus  cl  homo  re  luievit  a  laU)ribus  suis,  dnm,  c«i« 
cato  torculari  passionis,  triumphato  in  cruce  prior 
cipc;  inortis  animam  suam  slne  aestimaiione  preU^ 
sam  iu  manus  paternas  tradidii,  ei  in  cprde  terrv 
tiidiiana  r^pausalione  ipsum  corpus  Dominicuiu 
requievit. 

Sip  revera  cpnsuminA|.is  oirnibr»  quxde  ipso 
er^iU,  reqiiiesceie  cotpil  ab  onmi  opere  (|U0.1  pa« 
ir;^rat,  et  tunc  dcsideratum diu  aterna  refeviionif 
convivium  turba  uiulta  intrare  meruit,  de  qiia  pr^ 
sens  #an(  ti  Evangclii  leciio  imiuii : 

Cym  tuiba  mUita  essei  cim  Jesu,  nee  haberent 
quod  manducarent.  Tarba  nulta ,  iurLa ,  inquam  , 
muli^  digniiatis  magiiique  iiteriti  antiquiis  ille  eUh 
ctorum  populus  706'^^pl»f^9>nie  valei  intelUgi ;  queit 
congrue  cuni  Jesu  fuisse  eyangelista  iunuit ,  qitit 
ventiiriim  eum  iu  fine  sttculorum  fide  et  paiientia 
exspe(iavii. 

Et  quia  de  lacu  moriis  et  iuferni  per  sanguinem 
Chrisii  Jesu  seeduccndum  f^reoraiulis  prophciat 
nim  credidli,  credendo  et  am  et  eispcctando  apud 
inferos  rum  illp  fuii.  Lbi  lanuen  ppr  nmlu  aj.n>P 
rum  uiiliia  qucd  wanducaret  non  habuit ;  quia  nou-f 
dum  desideratis  paradlsi  deKc.is  ibieresse  mernii ; 
donec  idem  Agnus  uumaruiatus,  Agnus  yerx  iiiao- 
€enti;c,  crucis  oblai'.is  patibulo  esram  rcue  iiptipaie 
eidem  parovit  populo.  Scd  qiiia  hoc  eadeiu  redem- 
piio  noii  sine  ongelico  adimplenda  crat  minisierio , 
liene  convocasso  discipulos  suos,  ar.gelicos  videli- 
cet  spiriius ,  dicilur  ,  qnemadmodum  Evangelica 
narratioiie  conliimo  SMbinfe;  tur  : 

Et  convocetis  discipulis  iuis.  Peracta  uamquo» 
utdirtum  esi ,  jnssiouc  p;Uerna  ,  convocavii  ideai 


m 


\EN.  GODErRiDl  ABBAtlS  ADMONTEiNStS 


m 


Rex  glorise  et  Dominus  virlutum  supra  memoratos  A  tc  longiores  adhuc  ^dilationis  moras  praetenderel , 


8U£  majeslatis  discipulos ,  sub  disciplina  summa: 
Trinildtis  semper  ab  inilio  cruditos ,  ut  tartarea 
inferni  claustra  debcilaturum  eum  antecederent , 
et  portas  mortis ,  porlas  infernales  ante  faciem 
tanti  regis  tanlique  maguiflci  triumphatoris  tolli 
praeciperent.  Convocavit ,  inquam,  electissima  baec 
discipulorum  agniina  ,  nuntians  jam  consummata 
humanae  redemptionis  fore  mysleria  dicens  : 

707  Misereer  super  turbaniy  quia  ecce  jam  tri- 
duo  $u8tinent  me^  nec  habent  quod  manducent.  Ecce, 
inquit,  tempus  venit  miserendi,  tempus  quo  sangui- 
ne  meo  flammeus  iile  gladius  debeat  exsiingui ,  ut 
lloridus  paradisi  borlus  aCfliclis  diu  regni  mei  pa- 
teat  cobaeredibus ,  me  Redemptorem  jam  triduo 


donec  novissima  cancnte  tuba  duplicem  singulis  slo* 
lam  immortalitatis  redderet  perscrutari  plenius  cu* 
piebat  thesaurum  absconditum  latentis  miserlcordiaey 
unde  vel  quis  istos  saturare  in  infemi  posset  soli- 
tudine.  Est,  inquiunt,  miserator  Domine  ,  longa 
valde  et  laboriosa  exspectatio ,  qua  te  electissimt 
haec  lurba  sustinet  in  inferno,  ubi  locus  horroris 
et  vastas  est  soliludinis,  quandiu  sola  deerit  clari- 
tas  tuae  visionis.  Et  quis,  Dominator  Domine  ,  tur- 
bam  hanc  saturare  in  infernali  poterit  sohtudine  » 
quos  sola  delectat  praesentia  majestats  tuae ?  Nul- 
las  quidem  deiici»  ,  nulla  novae  refectionis  mensa 
tuis  ullra  paratur  fameiicis,  si  tu  Agnns  immacu- 
latus,  Agnus  jam  immolaius  adimpiere  eos  laititia 


in  inferno  sustinentibus.  Me,  inquam,  ante  iegem,  B  vultus  tui  distuieris.  Sic  nimirum  civibus  coelestis 


•ub  lege  et  sub  gratia  quasi  triduo  sustiuent  nec 
tamen  habent  quod  manducent,  quia  nondum  educti 
ab  inferis,  nondum  in  lucem  translali  de  tenebris, 
me  panem  vitae,  quem  esuriunt,  me  fontem  vitae  , 
quem  sitiunt ,  gustare  in  deliciis  suavitatis  me- 
ruerunt 

Et  $i  dimisero  eo$jejuno$  in  domum  suam,  deficient 
in  via.  Si  enim  jam  peraclo  triduo  jejunos  eo$  dimi- 
•erOf  si  ad  ccenani  magnam  ,  pretio  sanguinis  mei 
praeparatam,  eos  invitare  distulero ,  donec  in  do- 
fittcffi  suam  redeant,  donec  in  gloria  resurrectionis 
corpus  incorruptibile  recipiant ,  m  via ,  quae  ad  vi- 
tam  ducit,  deficient,  quia  prxter  me,  qui  via,  ve- 
ritas  et  vila  sum,  aliam  non  invenient.  In  via,  in-  . 
quam,  idest  in  flde,  qua  me  laboriosa  exspectalione 
tustinuerunt,  aeficient^  si  non  modo  morle  mea  im- 
tercedente  desideratum  diu  regnum  percipient. 

Quidam  autem  ex  eis  de  longe  venerunt,  Nunquid 
non  Abel  justus  de  longc  venit,  cujus  sanguis  cla- 
pare  de  terra  in  prima  aetate  saeculi  coepit  ?  Nun- 
quid  non  alii  multi  ante  legem  et  sub  lege  Ungas 
inferni  sustinuere  tenebras  ,  donec  in  plenitudime 
temporis  per  Jesum  Ghristum  misericordia  fact^ 
est  et  verilas  ?  De  quorum  liberatione  quam  inefla* 
bile  angelicis  spiritibus  fuerit  gaudium,  quale  quam- 
tumque  nov»  exspectationis  tripudium,  satis  eviden- 
ter  dulcissima  haec  declarat  responsio ,  qua  velut 
ambigua  interrogatione  eidem  respondent  Domino  : 


patriae  humanae  redemptioni  congratulantibus  ,  sic 
Redemplori  benignissimo  suavi  interrogatione  res* 
pondentibus,  quid  piis  misericordiae  Llandimentis 
ipse  nihilominus  interrogando  responderit;  ordo 
narrationis  evangelicae  consequenter  innuit. 

Et  interrogavit  eo$  :  Quot  panes  habeti$  f  qui  dixe^ 
runt :  Septem,  Cunsideremus  ergo  quid  suavitatis, 
quid  dulcedinis  in  se  benignissima  haec  interroga 
tio  contineat,  cum  ipsum  fontem  scientiae  nil  ne 
scirc  nuUus  ambigat.  Quot  panes  babeant ,  ipsf 
cognitor  universorum  interrogat,  interrogando  no 
ta  eis  faciens  haec  quae  facturus  erat,  quia  nonduRi 
perfccte  scire  poterant  spirilus  angelici ,  quod  ad 
c«nam  magnam,  coenam  Agni  immaculali  jam  ca- 
ptivi  illi  crant  revocandi.Unde  idem  est  acsi  diceret : 
Quis  divini  709  ^dipe  frumenti  aetemaliter  tos 
satiatos  reflcit  ?  Quis  perpetuis  vos  suavitalis  meae 
deliciis  interesse  fecit  ?  Ego  quidem  panis  vivus 
epulari  vos  «ternaliter  faciens  indeficienti  Divinita* 
tis  meae  convivio  ,  super  hos  etiam  ainictos  mul* 
titudinem  viscerum  meorum  ultra  continere  non 
valeo,  sed  cousummalo  promissionis  tempore,  nunc 
tandem  eos  ad  epulas  aelemae  invitabo  dulcedinis, 
quas  magno  eis  pretio  proprii  paravi  sanguinis. 

S!c  nimirum  beata  angelorum  agmiua  de  redem- 
ptione  turbae  bujus  triduo  Dominum  sustinentis 
pleniter  inslructa  septem  se  pane$  babere  pronun* 
tiant,  quibus  hanc  eamdem  turbam  abundanti  sua- 


Unde  poterit  qui$  i$to$  $aturare  panibu$  in  $olitu*  o  vitale  satiari  desiderant.  Nam  quid  septenarius  iste 


dinef  Quse  vel  qualis  i^ta  sit  civium  supernorum 
interrogatio,  coelestium  conscius  secretorum  Paulus 
dulcisono  declaral  eloquio  ,  qui  dispensationem  sa- 
cramenti.absconditi  principibus  706  ^^  potestati- 
bus  in  coelestibus  per  Ecclesiam  multiformis  sapien- 
tiae  notam  testalur  fleri ,  ita  ut  nonnulli  divini  se- 
creti  judicii,  quae  sensu  et  intellectu  nequeunt  com- 
prehendere ,  videant  et  intelligant  in  exercendis 
quolidie  sacramentis  Ecclesiae.  Licelenim  oppositum 
diu  inimicitiarum  parietem  jam  destruclum  chorus 
ftugelicus  ceraeret ,  licet  super  turbam  jam  triduo 
sustinentem  miscreri  se  miscrator  Dominus  dicerel, 
ignorans  tamen  si  jam  consumniatis  omnibus  pcr 
iemetipsum  descensurus  esset  ad  inferos,  aut  si  for- 


panuni  numerus  nisi  sepliformis  ille  accipiendus 
est  Spiritus?  Septem,  inquiunt,  panes  a  te  datore 
omnium  accepimus,  dum  septiformis  nos  adimple- 
vit  gratia  tui  Spirilus,  ut  perpes  luae  visionis  clari- 
tas  sine  fastidio  plena  et  indeficiens  nobis  sit  satie- 
tas.  Sed  nunc,  Dominator  Domine,  novum  ac  sin*- 
gulare  nobis  ingerit  gaudium,  quod  captivus  ille 
saoctomro  populus,  educendut  jam  de  domo  car- 
ceris,  imminutum  diu  numerum  nostri  adaugebit 
ordinis.  Horum  profecto  congralulationem  invicta 
ejusdem  Redempioris  bonius  intuens,  nec  ultra 
eos,  qui  in  teneiiris  erant,  per  semetipsum  visitare 
diflerens,  quali  repausationis  greniio,  quam  jucundo 
placidx  quietis  habitaculo  redemptos  suos  mox  coi« 


W  HOmLlifi  DOMINICALES  iESTlVALES.  m 

locan.jusserit,  manifesta  ratione  ftenno  evangeiicus  A  veniunt,  eisquc  secundum  meriti  dignitatem  digna 

remunerationis  praemia    distribuunt.    Unde    cum 


conseq^enter  innuit : 

Et  pracepit  turb<s  diicumbere  iuper  terram,  Pra^ 
upitf  inquit,  Jesus  turbce  discumbere  tuper  terram, 
Per  banc  procul  dubio  terram,  super  quam  discum- 
here  electissimam  pnecepit  turbam,  quid  dignius, 
quid  sublimius  hoc  in  loco  advertere  valebinms, 
qaam  paradisum  voluplatis,  quem  a  principio  plan- 
Uvit  Dominus?  Hsec  est  nimirum  terra  florida , 
terra  habital  ilis  et  spatiosa,  quam  confessio  latro- 
uis,  sero  poenitenlis  possidendam  obtinuit,  dum 
crocifixus  illi  Redemptor  710  benignissimus  ait: 
Amen  dieo  Ii6t,  hodie  mecum  eris  in  paradiso  (Lttc. 
xziu,  43).  In  bac  etenim  meliiflua  paradisi  terra 
ereplus  de  imperio  mortis  et  inferni  sanclorum 


educta  ab  inferis  captivata  diu  captivitas  perce* 
ptura  jam  esset  deliciosas  paradisi  epulas,  supra 
dictis  quoque  discipulis,  spiritibus  videlicet  ange- 
licis,  data  est  ab  ipso  Mediatore  Dei  et  hominum 
|M)tesias  pariter  et  scientia,  quo  in  loco  elecia 
quaeiibet  apponenda  esset  anima,  ut  inter  novenos 
ipsorum  ordincs  congruo  dignitatis  gradu  sedes  iili 
daretur  et  requies.  Sequitur  : 

Et  habebant  pisciculos  paucos,  et  ipsos  benedixit^ 
et  jussit  apponi.  Angeiicos  quidem  spiritus ,  quot 
per  discipulos  spiritaliter  intclligendos  supra  me- 
moravimus,  nunc  mystico  pisciculorum  nomine  ite- 
rata  valemus  significalione  udverterc.  Electos  nani' 


populos  ketabundus  valde  discubuit.  Nam  ipsum  ^  que  hos  pisciculos,  vere  in  oculis  suis  712  par^os 


triiunphatorem  mortis  pariter  discumbentem  videre 
nieniit.  Tunc  revera  delectabiliter  jucundata  est 
selemae  divinitatis  bonitas,  quse  cohabitare  filiis 
hominom  suas  esse  testatur  delicias.  De  cujus  mi- 
rifica  largitate  qua;  vel  quanta  tunc  perceperit  prae- 
mia  beatitudinis,  consequens  innuit  ordo  evange- 
Ikae  narrationis. 

Acnptens,  inquit,  septem  panes,  gratias  agens 
fregit.  Jam  supra  dixisse  ad  memoriam  redeat, 
qood  septem  panibus  septem  quoque  dona  Spiritus 
sancti  sano  intellectu  accipi  valeant,  quac,  dum  pro  • 
yriit  eccipiens  manibus  redemptis  suis  ideni  Re- 
demptor  distribuit,  maximas  tunc  revera  gratias 


et  exiguos,  benedictio  summae  Trinitatis  manu  po« 
tentis  misericordiae  retinuit ,  dum  Lucifer,  qui 
mane  oriebatur,  tanquam  fulgur  de  coelo  cecidit. 
Benedixit,  inquit,  illos,  ne  iniquitati  consentientet 
sedem  suam  ad  aquilonem  ponerent,  el  similes  se 
altissimo  aeslimarent.  Unde  vero  et  incircumscripto 
lumini  perenni  incommutabilitalis  statu  eos  jussit 
apponi ,  ut  ex  ipso ,  in  quem  prospicere  deside« 
rant,  abundantissima  semper  dulcedine  satiari  va- 
leant.  Horum  profecto  beatitudinis  et  gloriae,  dum 
consortes  facti  sunt  et  comparticipes  supra  me- 
morati  illi  Christi  exsules,  quanta  mox  satiati 
sint  suavitatis  abundantia,  consequenter  evange* 


egit^  quia  gratiam  eis  super  gratiam  multiplicavit,      lica  declarat  sententia  : 


qnibos  non  solum  adoptatam  delictorum  veniam, 
verom  etiam  incommutabilem  largitus  aeternitatis 
gioriam.  Nunc  vero  novum  quid  latentis  mysterii 
exprimit,  qnod  panes  supra  memoratos  propriis 
frangere  manibut  tantae  majestati  complacuit.  Nam 
panum  istorum  fractio  plenaria  accipienda  est  septi- 
formis  Spiritus  roanifestatio.  Septena  namque  dis- 
tolvens  sigiiacula,  omnem  eis  latentem  intrinsecus 
rirtutem  apeniit,  et  se  et  Patrem  unum  esse  in  sub- 
atajtia  plena  cognitione  patefecit.  Hanc  nimirum 
iucircumscriptae  majestatis  noiitiam  vitam  procul 
dobio  esse  perpetuam  ipse  electus  Dei  Patris  Filius 
imiuSl,  ubi  Patrem  taliter  alloqucns  :  Haic  est  au- 
Um  tita  mtema,  ut  cognoscant  te  sotum  verum  Deum^ 


Et  manducaverunt ,  et  saturati  iunt.  Mandu« 
cantes  quidem  convivantes  inter  tot  angelorum 
millia  saturati  reyera  sunt  suavitate  mirifica.  Nam 
et  ipse  qui  vera  et  indeficiens  est  refectio  bea* 
torum  omnium,  conviva  eis  factus  est  et  convi* 
vium. 

713  HOMULIA  LXXI. 

IN  EAMDEII  FORTE  DOIIINICAII  TERTIAM    PQST 
PENTECOSTEN   TERTIA. 

David  sedens  in  cathedra  tapientissimus  princeps 
inter  tres,  ipse  est  auaii  tenerrimus  iiani  vermiculm 
{II  Beg,  xxiii). 

Noinine  David  istius  Christum  in  divinitate  sua 
non  inconvenienter  intelligere  possumus,  qui  secun- 


«t  quem  misisti  Jesum  Christum  (Joan.  xvii,  3).  Se-  d  dum  interpretationem  ejusdem  nominis  recte  manu 


ifttitur: 

Et  debat  discipulis  suis,  ut  apponerent.  Et  appo- 
«Mmfil  turbiB.  Bene  quidem  panes  turbae  appo- 
Bcndoft  discipulis,  id  est,  angelicis  spiritibus  de- 
ditae  dicitur.  Nam  ipsis  ministrantibus  digna  labo- 
ribos  sanctorum  merces  recompensabitur.  Et  quia 
certum  constat  causam  totiusjudiciiillorumnihilo- 
ariBos  ministerio  determinari  ,  idem  711  ^iiius 
^  iKHDiiiis  eyidenter  talibus  pronuntiat  verbis  :  If  t(/^(, 
inqiiit,  Filius  hominis  dngelos  suos^  ut  eolligant  de 
re§no  ejui  omnia  icandala  {Matth.  xiii,  41).  Si  enim 
b(»ta  angelorum  mittuntur  agmina,  ut  de  regno 
Dei,  universa  colligant  scandala,  nimirum  missi 
in  miiit^terium  electorum  spiritus  adminislratorii 


fortii  sive  aipeciu  decorui  dici  valet,  cum  in  divina 
nalura  sua  tantae  fortitudinis  existat.  quod  coeium 
et  terram  psalmo  concludat,  et  ita  desiderabilis  sit 
aspectu,  ut  illius  visio  angelorum  et  omnium  san- 
ctorum  sit  refectio.  Ipse  etiam  iedem  in  cathedra  di- 
citur,  per  quod  verbum  incarnatio  ejusnon  absurde 
inteliigitur,  quia  sicut  qui  sedet  in  cathedra  re« 
quiescit,  sic  et  divinitas  in  humanitale  quievit.  Sed 
et  Loc  modo  per  tedentem  in  cathedra  Cbristus  se- 
cundum  humanam  naturam  valet  intelligi,  quia  sic- 
ut  in  cathedra  proprie  sedes  doctorum  diciiur,  sic 
et  ipse  doctrinam,  quam  pcr  semelipsum  hominibiis 
impendit,  totam  utique  in  diebus  carnis  siiaR  eihi** 
buit,  quia  nos  terren^  corru^^tionU  %^\^\\m%\w^* 


m  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEftSlS  m 

luti,  loquentem  dt  conlo  audire  noii  poterafmis,  et  A  nerrimns,  mox  Additur,  Ugnl  vetmicttlus,  qiiia  ilb 

misericordia  ex  iiiefifabili  ct  incodfparalili  pro<'edit 
fiitihilitate,  quod  cum  Ipse  iiiimfinis  sH  on^nis  peo 


fld  divinitatis  ejus  audienda  vei  capienda  verba  ido- 
tiei  iiun  orainiis. 

Quod  autem  verbom  boc  i&pknlissimus  valde 
eoirvenfenter  ad  ipsum  pertioeat,  nuilu»  qui  recto 
«apll  tgnorat.  Qu?s  nnquam  bominum  ejus  se  sa- 
f\et\t'vje  coxc|uare  potuil  vel  poterit,  qni  in  omni 
tlta,  in  tcta,  inqtiam,  contersatione  sua  in  loc 
mundo  omnia  in  sapientia  dixit  et  fecit  ?  Gui  ellam 
verbum  lioc  princeps,  quod  subseqnitur  apte  cOii- 
gniit,  quia  ipse  verus  homo  naius  de  Virgine,  sa- 
pientia,  bumilitate  ct  fortitudine  snpfa  omne!)  hd> 
tttines  fult,  qui  solus  sine  peccato  in  boe  mundo 
^Onver^iar!  potuit.  Princeps  qnidem  homo  foit  intcr 
liomines,  qitia,  714  ^^^"^  diximos,  tita  ejusetcon- 


cati  tam  iiascendi  ordi^ie  qtiam  conver^ai-One,  non 
dedlgnatnr  tamen,  ut  prxdixrmns,  recoiiciliari  ma- 
gnis  eiiam  ci  desperatisr  peccatoribns. 

fiem  alio  trodo  inteUrgerepossumns  ipstnn  Domf- 
nuni  nostrom  Jesum  Christutnin  j[).i^sione  sua  fuisie 
qnasi  teuerrimum  ligni  termiculum,  qniir  ibf,  dum  Jfi- 
stus  pro  injust*s,  innocenS  pro  peccatoribns  ncn 
solum  gntvia,  sed  ct  indi^na  ultra  omfres  peecatores 
pertutit,  cofam  ocirlis  honTfnofm  quasr  despectissi* 
mtfs(  (kpp^ruit.  Sed  nbi  appartrit  tenerrimns,  fd  cst 
despectissimns,  ibt  procul  dubfo  erfl:  fdtf.sslmoi. 
Audiamns  fgltnr  qiranta  tenerrimf  bmjus  fOrtftudd, 


tersalio  6mnlum  aliorum  hoinfnom  ab  initio  siectifi  B  et  qitam  convenienter  cOmparari  possrt  l}gift  terml- 


tltam  et  cortversatlonem  supereminel^t,  sed  tamen 
Irtfer,  non  jiixla  vel  sitpra  tres  fnit,  per  quos  tres 
personas,  Patrem  el  Filiuin  et  Spiritttm  sanctum  irt- 
tellfgere  possnmus.  Dominus  noster  Jesiis  Cbristiis 
^nter  ttes  exsfitit,  quia  infra  substantiam  sancts 
Trintfatis  sectmdum  humanam  naturam  folt. 

Ipse  est  guasi  tenerrimus  Ugni  termiculus.  Lfquet 
efgo  quod  hoc  tenerum  nuncnpetur,  qiiidquid  faeile 
fbngitur  et  cito  nectitur,  sicut  et  infuns  tenera  ha- 
6ere  dicHur  mcmbra,  eo  qnod  leviter  ^xiui  fran- 
genda.  Unde  Verbum  hoc  tenerrimus  Domlho  Deo 
Vrtfde  cOiigrue  In  mysteifo  valel  aptari,  quiii  nus- 
qftftn  akquid  est  ih  C0bt6  sive  ift  lefra,  qiiod  lam 
leviter  frangi  possit  et  a  durftia  Siia  flecti.  QuoniOdo 
^rgo  dicimus  frangi  illum  el  flecti  posse,  cui  summa 
foriittido  cognoscitur  esse?Sic  utique,  quoJ  nullus 
eist  tam  (lagiliosiis,  nemo  tantis  est  peccatorum 
sordibus  involutus  quin  super  ipsiim  misericordia 
8ua  enm,  iit  iia  dicamus,  frangal  et  flcctal,  si  taii- 
tum  pa^niteat  et  ex  vere  po^niienti  corcle  poccasse 
se  solun.niodo  dicat.  iti\  in  contemptu  ejus  quis- 
qiie  ireque  ad  extreinum  vitae  suoe  tdrmirium  perdu- 
raveril,  si  in  ipso  morlis  ariiculo  non  desperans 
pocniteiido  ct  conOtcndo  eum  qiis^Sierlt,  frangiiur 
ntique  et  ncctltur,  quia  per  miserlcbrdiam  gravibus 
peccatis  longxvi  pcccatoiis  aLsqiie  iilta  difflcultate 
propitiabitur.  Recte  ergo  et  miseris  peccatorilus 
valde  consolabilitcr  dicitur  qiiasi  tenerrimus,  qaia 
est  nnsericordissimus. 

715  ^^  notandum  quod  ait ,  ipse  est  qnasi  tenet" 
ffmus,  quod  est  veluti  dicat :  Ad  simflitudinem  di- 
Tinitniis  suoc,  in  qua  per  ingenitam  bonitatem  esl 
Uncrrv.nns^  quia  misericordissimus,  ctiam  in  bu- 
mana  natura  srru,  quam  nostri  causa  assnmpsit,  in 
misericordia  ct  miseratione  est  prxstantissimus. 
Qiif  ctiam  non  iiijnste  fffp  i  dicitirr  vermiculus,  qnia 
sicut  vermis  sine  commi*  tionc  de  terra  nascitnr, 
sic  ille  absqne  conccpti»,  dc  nobili  terra,  came 
videlii  et  naliis  cst  virginei.  Ncc  sinc  causa  non  rer* 
mis  vocatur  scd  vermicuttSy  qiiia  licet  ipse  solus 
sine  peccato  conccpius,  n^^ttis  et  conversntiis  sil  in 
L'ic  in:iiido,  supra  omnec  tamen  cst  bamitlimus. 
lode  osl  oiiam  quodt  cum  dicitur,  ipse  ut  qtsasi  te^ 


culo.  Sicnt  enim  termlcuftis,  qui  in  flgno  esl.  not!o 
8f iente  vel  vidente  clam  lignum  comedft,  sic  el  Dch 
mfnus  nostef  Jesus  Christns  in  psrs^fofief  Sua  oHgt- 
nale  pi^ccatum,  qnod  prtmi  parentes',  Adsrm  tfcilteel 
et  £va  fn  ligno  commi^efunt,  chM»  comedtt  qcfd- 
dammodoct  consumpsK.  Cf:km  dicoet  fitrHo  scieiife 
inconsumpsil :  quia  inicr  tot  et  taittas  f rrisf^net,  ifl- 
t^  tot  vcrf)ernm,  sputoi  unt,  cofapbonmi  et  crocis 
aliafnmque  paS!{ionnm  fgnonrlnfas  uullns  scifir  vll 
investrgare  patuit,  si  alfquid  lale  ili  eo^  essef,  tax 
afrena  consumere  et  defere  peccata  possfC,  ^tif  fn 
pfoprd  cor«pore  tam  fndigna^  et  abjeit«  mtimilt. 
Adbiic  manffestius  fortltctdo  tenerrimi  hujas  Ugtli 
Termicuff  commendatur  in  scquenfrbitf  : 

716  0«'  octlngentas,  inquit,  in:etfecft  iitipttn  stna. 
h\  passionenaniqtie  sua  Dominos  Vcsmf  oetfngtntt^s 
interfecit,  quia  octo  princfpalia  vltia  et  unitenSili- 
tem  omnium  viflonim,  quae^et  his  gefierantar,  oni- 
nem  quoque  potestatem  maffgnorifm  spif iftittttt  qai 
inceiitorcs  sunt  eoruirdem  vitfonim,  gladio  pMi#- 
nis  sifie  interfecitfi\c  dico  interfecit,  qood  nunfaafB 
talern  in  fidefitms  potestatem  exercere  prsefaidMfnt 
qaafem  ante  adventnm  c|irstam  superjastdsfiiafn 
super  Injustos  hrabaenrnt.  Ante  incarnatlonM  Pllii 
Dci  maligiii  spifitus  coinmuniter  super  omne  boma- 
num  genus  princitiatum  obtinuerunt,  tjramtidem 
suam  supra  modum  exercoenmt,  ita  quod  noibis 
tainta:  sanctitatis  erat,  nollus  tam  districtae  titae  di- 
j)  sciplinam,  in  boc  mundo  gerebat,  quin  hoc  fixum 
essel.  quod  post  mortem  ad  iiiferos,  sicut  peecal<^r 
ct  flagitiosus  ,  descenderet.  Sed  in  camc  Domino 
apparente  et  post  mortem  crucis  cum  poiestate  ma- 
gna  ct  majcstate  infemi  cfaustra  peneiranfe,  sua  eis 
ablala  est  potestas,  et  non  sohim  eam  m  ctfflctls 
justis  et  fldelibus  perJidenrnt,  vernni  etiam  in  pec- 
catoribus  quibusque  etinjustis  amiserunt. 

Intueamur  crgo  primum  laironem  fllum  Jiixta 
fpsiini' Jesum  fn  crnce  peitdentcm,  qui  usque  ad 
extremum  pene  halitum  in  obstinacia  perduravit 
perfldae  sme,  quomodo  per  uiiam  confessionein 
eadeui  hora  paradisum  promernil,  et  scire  poteri- 
mus  quod  maligni  sp.rilus  iniquoe  petestutLs  suae 
tyrannidem  in  ipsis  etiam  peccatoribos  amlseronl» 


St)I  WWtfLlA  OOMFNfcALfeS  A^iVtALt».  itf 

•i  taifi<lii  inmorle  stialcum  xetH  pOfetiiter.tia  fnventi  A  <^m'«  vero   DMd  TirfeTiccf  Doriifii(y  Jesw    Chrisfo, 


fiieriiit.  Ilaec  DoJninits  JesiiS  fecil  in  \\\o  utio  iiHpetU, 
quiado  spiritum  suum  in  manus  Palris  tradiJ.t  H 
exclanians  voce  ifnagna  exspffavlt,  et  anima  ejus 
diiririitalis  su»  pofentii  ad  Mttbi  dcSc^lfidit.  I^cd  Cl 
per  unum  bunc  impetum  accipere  poSgumYi^  ganctj 
Slpiritus  adventum.  Licct  ergo  descenden^o  adf  rn- 
feros  resurgendo  et  ascendendo  Domtnus  omiila  vf- 
lia  et  ipsos  malignos  spiritus  iiitefrc^it,  s()ecialitcr 
tdmen  (unc  eos  cistinxit,  quando  Spiritu  sancto 
tanquam  irnpetu  quodam  misso  de  coclis,  c6fda  ffde^ 
Ilum  illuslravit.  IIx'C  suht  niTra  ct  iDd^iifica  opcfa 
IsHus  fiavld  sedcnlis  in  cathedraf,  Dei  tidCUcct  ci 
faominis  Christi  Jcsu,  qu:c  fefcit  ct  iA  hu/hanitat^^ 
(fiviniias  et  in  diviriitaCe  hiimaniCas.  l^equiCur  : 


qiiando  ipsC  ctnn  divinitiiis  siue  prtentia,  quam 
htfi)ct  cum  Pafre  ct  Spiritu  sanctft*,  ad  inferos  dc- 
src1idiictPhili?llia.is  illisjdcst  maKgnis  spiritibus, 
qnibus  in  h^c  mundd  in^rmffg  tohr6  et  despe.  tiis 
apparurf,  ofi^robrium  Serfrpfterhum  dcdit,  capta 
pra6daeoTum,  id  csi  animabn*  AmnhriTf  justoruEiy 
ei  proslravit  eos,  i6rf  qiiod  h^tnqwant  amj^ltus  cott- 
tra  ^lcctos  Der  ^l^va^c  cajmt  aiideant,  stc  ut  illos 
post  morfem  sicht  anU^  fiefccfrrifA,  sectini  ad  infer^ 
nmn  dedncere  valcaftht. 

PossnnHis  ctiam  pe#  Pfrilisibrrmf,  q«i  interpretaiH 
tcrr  endenies  potione,  idUieo^hoh  rncom-en^fi^nter  ae- 
cipere,  qnl  src  ifiebrhti  crant  per  marlitiam,  quod 
clrafmpHrornperiAU-^rn^fTrntflViff,  ita  utDomino.  eceles- 


^ii^  Poithunc  Eleaiar^  fitius  pdtrui  ejU$  Aoy  B  tia  eis  pfPwJimWehli  tt  niMh' bona  opera  in  eis^  facien- 


[^uig.  AHohites]  inter  ires  forleSy  (,ui  eraiit  ctini 
Datid^  quaudo  exprobraverunt  Philisthiim.  Per 
Eieazar,  qui  interprefalur  Dei  aJjuicrium,  ribri 
injuste  ordo  apos:olicus  potesl  intclligi,  quia  apo- 
sioli  adjutores  Chrisli  erant  et  vicprii.  Uiide  ipsi, 
cum  iri  passione  sua  a  mililibus  sacerdotuiri  ac 
pharisaeoruiri  quxrcfrctur,  ipsos  aposjolos  suds  sciens 
adjutores  fuluros  esse,  ab  inlerfeclione  eorum  fiis 
verbis  prohibet  quserehtes  se :  siergo,  inquit,  me 
quiEriiiSf  sinite  ho$  abire  {Joan.  xvni,  ^j. 

Et  uotandum  quod  filius  patrui  ejus  dtciiiif  Ady. 
Patriius  lioroini  Jesu  ^ecundum  cafhem  etstitit 
Judaicns  popuius,  qui  nomini  Aoi)  potest  figurafi 
quia  frattsfr  dici  potuit   Domini  IVci   omhlpiotcnfis, 


ti,  riifinrta  objicerent  opph^Wfnr.  PosCremum  ad  ca- 
mtrfum  mfelicliatrs-  snfe  i^ftrai  Modum  atfxerunt 
iitrproperia. In  tolelf  laMi^ etf robraftioftibus,  quai 
homo  pro  htfftflme^  g<?n«¥e  ^i  Filhirs  ab  ^mpiis  pcr- 
tulTt,  trcs  f6rte^  ^amt  tWtf  ^  <|ftia  divinitas,  qum 
iti  Irrfm?  ffdbsi^it  pt^mfM^f  Auft^fintai  ab  eo  i^ 
cttsi^. 

Itemsn^alia  ^iignif^lfohe  srptystolos  bie  possa* 
m«s  accfp^re,  qriod  S<^fipldi^a  hot  in  k>co  significet, 
Citof  dicfl :  qrti  erant  r*rt  Dam,  (fuanth  exprobrave* 
rimt  Philisfkrrntf  qtHtt  ifm  iriypr^fk^ni»  iUis  omnibnf 
interfuerunt,  qnae  JocfiaR^  Rc=dcmptor*ir  nosfro  ign&-> 
ri^iriiose  objccerunt.  Trigfn^'aniiis,  qoibus  in  ho# 
riimi^o  latiiit  riufla  ab  rmpiis  fm^roperia  peniilit,' 


^atrift  videlicet  illius,  non  quidem  $ecundum  mefita,  ^  nec  infra  hos  annds  tfarictos'  ^bi  ^postolos^  conjon- 


sed  aecundum  fegalia,  quae  ei  ilederat,  pfiaccepta. 
Ips^  nam<|ue  populus  sohis  tiinc  in  (eriipore  scien- 
tiam  Scripturarum  et  nolifiam,  Dei  habebat : 
unde  et  ilii  cognationC  quodariimodo  conjifnctiis 
eraty  et  bene  nomen  hoc  Aoy^  quod  irkterpretatur 
iptnamm,  ipsi  Judaico  popiilo  congruit  proptef 
crudelitatem  illam  quam  in  Dei  Filium,  cojgnatiim 
vidbiicet  suum  secunduni  carnem,  Dominuin  Chfl- 
stufti  iinpie  et  maliliose  cxercuit.  Hiijus  nimffiim 
populi  filtus  ordo  fuit  apo^lolicus  quia  ex  eo  carha- 
lilererat  progenitus. 

Princeps ,  ait,  tnt^r  tres  fortes.  Iste  ordo  aposto- 
licus  propter  excellentiam  i(lam,  quod  ipsuni  pfiri- 


lic,  sed  postqriam  evolutitf  tot  ifiiiin  praedicationli 
TCrbb  fnsistei^e  ccepit,  ordin^  dpostolieum  elegif, 
qtmetidtiY  jifateenttf  a  ^eetriri  coifti^'i<Mnur  mimm^ 
ras  t(i(the  &i  nfMrfetri'  ^f^ncif  es^o&rafntifHb^  Mfe«* 
stfai  a  Judaei^  sA^iAM/ 

Et  eahgre{jfati  stHH,  Mttvft,  (Pt^  fir  ffaliHi^,  Con^ 
gregati  sunt  adVeffiafft  Ghfl^t,  qwos  susciiaveriiiir 
iria1i]grii  ^irifus,  ifH/t\  M  e^i^  hi^inttnHaiiem  ejiis, 
qriae  pcf  vi^rtum  *i6ift  f«i«<riWfeWfjfi  vaTel  (ff^  hti^ 
iritl  ei  cbntfar  e<my  iVr^Mhndi»=  ef  fmpf op«r:Hi4dr  el 
snf  ullimYrrh  i\tt<^ririteridodiirtftn  iHiliH  belkkih  e^ercoe^ 
runt.  ScKf  tamen  And,  id7I9^^  diviniratettyefil^^ 
qiite  fCT  /hrraccipi^pMest-,  q^nb^^he  ^r^cfsen^  est; 


eipem  vivorum  ac  mortuorum  palam  in  fioc  miindo  f^  attihgtefe  «on  pottrerunl.  Qiiiil  rgitfit  samrti  sFjldstelt 

conversautem  et  doccntem  sequi  et  audire  meriiif,      ^'"  "'"^         ^— :^i— ^  -.-.^--i--— ^*    .^-^ 

fnrinceps  quidem   in  curictis  mortalibus   fuit,  sed 

laiuen  tnffr,  id  est  infra   tr^i  fortes  erat,  videlicct 

l^atrem  et  Filium  el  Spiritum  sanctum.  Liccteniiri, 

ul  dictum  est ,    aposioU  principes    super  omnem 

terram  esseAt  constilini,  tamen  ad  sancta!  Trinilatis 

Bubstanliam  et  ad  divinitaiis  ejus  potenliam  per- 

lingere  omnino  non  valebant.  Qui  erant,  inquit, 

€um  David,  quando  exprcbraverunt  PhHisthiim.  Isla 

duobu «  modis  possumus  intclligere,  in  una  signi- 

ficatione  possunt    hn?c  ita  nccipi,    quod  lunc  tres 

forfes  isii.  scilicct  Paier  et  Fihus  el  Spiritiis  san- 

cli:s,    qijilv.is  in  tr.bus   personis   cst    una  Dcitas, 

aL*;ualis  718  gloria^  coxterua  majestas«  tuuc  ^sseut 


his  omnibus  exprobratioftibuS^  fMerftieriMl^ 
injuste  eos  crcdimus*  stgnMieari'  hic,  dtm  dleiltfr : 
Qui  erant  cnttt  Dafid,qnanthr  ^xpfo^O^fipfWHt  M^ 
listhiim  et  con^regeff  snnt  fn  pfttPhtHH.  ht  hi«V  4M 
sikbseqmmtor,  clarin«  perspicere-  vtfleiiMi«,  qnMi 
redepcr  Eieaxar,  qnod  interpfetBiuf  Der  a^jnlo* 
rium\  ordincm  apostoficmn  inteffigere  poscilniut. 
Nam  manifestius  Scrfptvtfai  ftic  insimKit  et  esiprimitt 
quomodo  post  passTonem,  resmrre^iiowai»  et  asceiH 
Sionem  Ciiristi  Domhii  adjutor  ^riff  etstilil. 

Cumqne,  ail,  ascendissent  viri  hraet,  ipse  stetitet 
percnssit  Pliitisiheos,  doiiec  deficefet  manms  ejns  it 
obrigescerct  cum  gtadio.  Per  vifos  Israei  sicut  per 
PbiListhxos   noa    iocougruo  tcci|»er»  vumwbsi»» 


903  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  ^ 

JudaBOS.  Quid  est  ergo  cum  aseendis$ent  viri  hruel  f  A  fugity  ad  cmorum  apolia  detrahenda,  dum  quique 


Quando  l.omo  ascendit,  in  altum  se  sublevat :  as- 
eenderunt  ergo  Judaei  quia,  postquam  Gbristum  I>o- 
minum  interemerunt  suspendentes  in  ligno,  et  ille 
per  resurrectionis  potentiam  hanc  devicisset  igno- 
roiniam,  adhuc  se  contra  ipsum  per  superbiam  ten- 
taverunt  erigere,  cuplentes  de  terra  memoriam  illius 
auferre.  Sed  sic  ipsis  in  superbia  erectis,  et  nomen 
Christi  delere  sub  coelo  cupientibus  $tetit  ordo 
apostolicus,  per  adventum  Spiritus  sancti  in  veri- 
tate  confirmatus  et  stabilitus  stetit  dico,  quia  par- 
tem  Chiisti  defendit  contra  publicos  Iiostes  ilios, 
Judxos,  fortilcr  et  viriliter  gladio  verbi  Dei  dimi- 
cando,  et  percussit^  inquit,  Philistlueos,  Gravi  nimi- 
rum  ordo  apostolicus  Phiiisthxos,  Judseos  scilicet 


fideles  mortua  eorum  corpora  auferre  et  venerari 
certatim  cupiebant,  et  vel  aliquid  de  reliquis  illorum 
contingere  gaudebant,  quos  olim  viventes  despeie- 
rant.  Sed  hunc  ordinem  aposlolicura  recte  sequitur 
ordo  martyrum.  Sic  enim  liltera  haec  continet : 

721  ^^  po*^  ^^^^  Semma  /itius  AggcR  [Vulg.  kge\ 
de  Merari  [Vulg.  Arari,  Et  non  injuste  nomen  boc 
Semma^  quod  interpretatur  ubi  est  vel  audiens,  or- 
dini  martyrum  congruit,  qiiia  in  tempore  eorurot 
dum  tanta  saeviebat  rabies  perseculionum,  celebre 
intcr  populos  infidelium  verbum  erat :  Ubi  est  f  quia 
nlminim,  tam  in  speluncis  petrarum  et  in  cavemig 
ten-ae  quam  in  publicis  locis,  ubique  inquiri  jube- 
bantur  quicunque  Christian»  religionis  cultores  esse 


perciissione  prostravit,  dum  illum,  quem  ipsi  pro-  B  audiehantur.  Audiamus  subsequentium  interpretah 


pterlethaleodium.quod,  in  eum  habebant,  inler- 
emerunt,  resurrexisse  et  ascendendo  ad  dexteram  Dei 
Patris  consedisse  publice  et  sccure  prxdicalione 
sua  afllruiavit.  Nec  destitil  tandiu  teslimonium  veri« 
tati  pcrhibere,  donec  deficeret  manus  ejus  et  obri^ 
gesceret  cum  gladio^  id  est  usque  dum  ineo  vila  pe- 
uitus  defccit,  ct  ob  insuperabtlem  prsedicalionis 
Gonslantiam  occisus  est.  Defecit  crgo  manus^  id  cst 
vita  apostulorum,  el  obriguil  cum  gladio^  dum  con- 
tra  eos  principum  hujus  mundi  crudelitas  sxviret, 
dum  tot  cruciatibusanxii,7S0  tot  persecutionibus 
pressi,  et  tandem  ad  mortom  iradili  occubuerunt. 
Et  bene  dicitur  cum  giadio  quia  cum  verbo  Dei 
occubuerunt,  quod  per  gladium  intelligitur.  Quo- 
modocumverbo  Dei  eos  occubuisse  dicinuis?  Sic 
atmirum,  quod  prius  de  verbo  Dci  relicere  noliierunt» 
donec  per  immensitalem  crudelilatis  persequentium 
Titam  occisi  amiserunt.  Nonne  defecit  manus  Jacobi» 
et  cum  gladio  obriguit,  quando  ab  llerode  propler 
ipsum  verbum  necatus  occubuil  ?  Sed  quantus  mor- 
lem  eoruni  fructus  sequeretnr,  aperie  boc  in  loco 
Scriptura  declarare  videtur.  Ait  enim  : 

Fecitque  Deus  salutem  magnam  in  die  illa.  Sancti 
tpostoli  postquam  ad  comproDandam  veritatem  Dei 
corpora  sua  ad  roortem  tradiderunt,  facta  est  salus 
magnain  die  t7/a,  id  est  in  Eccelsia,  quae  tunc 
illuroinari  coeperat  in  eorum  doclriua.  Innumerabi- 
let  namque  popuii  salutem  animarum  sunt  conse- 


tiones  nominum,  et  consideremus  quam  bene  et  baec 
conveniant  huic  ordini  martyrum.  Agga  bquens  vel 
meditans^  Merari  vero  monlanum  intcrpretatur,  ipsi 
enim  saiicli  martyres  in  lege  Domini  die  noctuque 
meditaiites  scmper  de  montanis^  id  est  de  excelsis 
et  ccelestibus  loquebantur.  Iloruro  in  temporibus 
hxc  siatio  Philislhiim  erat,  de  qua  in  praesenti  le- 
gimus : 

Et  congregati  sunt  Philisthiim  in  statione,  Statio 
proprie  nuncupaiur,  ubi  in  solemnitatibus  persona« 
rum  spectabilium  fit  conventus,  sicut  et  statio  do- 
mini  papae  dici  solet,  ubi  ipse  ad  solemnitatem  ce- 
lebrandam  cum  personis  majoribus  convenerit.  Sic 
,  et  hoc  in  loco  stationem  Philisthiim  intelligere  pos- 
'  sumus,  solemnem,  ut  ita  dicam,  conventum,  quem 
daemones  qui  Philisthiim  nomine  figurantur,  habe- 
bant  in  hujus  mundi  principibus.  Et.quia  principes. 
voluptates  sxculi  et  avaritiam  seclabantur,  ideo  el 
totus  pene  mundus  per  eos  quasi  in  statione  daemo» 
nuin  erat,  quia  eisdem  succumbebat  vitiis,  sicut  et 
consequens  littera  manifestat : 

Erat  quippe  ibi  ager  plenus  lente.  Per  agrum  intel- 
ligitur  mundus;  per  ientem  voluptates  et  concupi* 
scentias  ejusdem  mundi  accipere  possumus.  Ager 
quippe  lente  plenus  fuerat^  quia  totus  roandus  volu- 
ptatibus  et  carnali  concupiscentiae  deditus  erat,  ita 
ut  omnis  eorum  intentio  esset ,  quatenus  vanis  oIh 
lectationibus  pro  desiderio  suo  libere  uti  potuissent. 


cuti  quia  vera  esse  tum  non  dubilabant,  quae  etiam  p  Unde  est  etiam  qiiod,  sicut  in  alia  veteri  legitur  hi« 


ipsa  morte  sua  sancti  apostoli  comprobaverunt. 

Et  reversus  est^  inquit,  populusj  qui  fugerat,  ad  ccs- 
$orum  spoiiadetrahenda.  Populus  Judaeorum  et  gen- 
lium  perinobcdientiamtunc  aufugerant,quandoipsis 
tdbuc  viventibus,  et  praedicationi  verbi  Dei  ad  con- 
vertenda  elemollienda  corda  eorum  insistentibus,  iis 
quae  dicebantur  ab  eis,  non  credendo  resistebant. 
Sed  dum,  ut  diximus,  ipsam  Veritatem,  quam  ver- 
bis  praedicabant  etiam  morte  sua  comprobare  non 
dubilabant,  reversus  est  popuius  ad  cwsorum  spoiia 
detrahenda^  boc  est,  ad  apostolorum  Christi  morte 
puiiitorum  merila  imilanda  et  rectne  fidei  defen- 
tures  facti  sunt,  cujus  ante  paululum  hostes  et  per- 
aecutores  fuerunt.  Vel  sic  rfvertus  est  popuius^  qui 


storia,  Esau  pro  uno  lentis  edulio  vendidit  primo- 
genita  sua  {Gen.  xxv,  33).  Et  quia  a  sanctis  marty- 
ribus  haec  spernenda  et  coelestia  esse  appetenda 
pnedicabatur,  ideo  eos  Philisthiim,  id  est  daemones 
per  vicarios  suos,  principes  videlicet  et  amatores 
saeculi  crudeliter  722  persequebantur ;  sicque  fa- 
ctum  est,  cum  terror  et  dominium  malignorum  spt« 
rituum,  qui  per  principes  et  in  principibus  opera- 
bantur,  totum  fere  mundum  obtinuisset,  ita  ut 
pauci  essent  qui  in  paupertate  Christiana  coelestia 
se  appetere  publice  fateri  auderent,  quod  multi  pro- 
pter  crudelitatem  persecutionis  eornm  a  fide,  quae 
est  in  Chrislo  Jesu,  exciderent.  (Jnde  aple  subjuQ- 
fitur : 


m  ROMlLlifi;  DOMIMCALES  iESTlYALES. 

iHmque  fiujisset  pojntlus  a  facie  Philisthinorum,  A  temporis  grnniim  iiliid 


m 

frumeiUi  qiiod  iii  terraui 


Ita  malignis  spiritibus,  per  principes  hujus  miindi 
contra  lideles  quosque  avarilia  et  cupiditate  sxYien- 
tibus,  fugil  populus,  ulique  quia  nonnulii,  sicut 
diximus,  eicidcrunl  ab  inlcgritaie  fidei  immanitate 
crudelltatis  eorum  perterrili.  Sed  sic  fugientibus 
populis  a  facie  Philisthiim,  quid  inter  hasc  fecit  ordo 
iiiartyrum  ?  lUe  stetit  in  tnedio  agri ,  hoc  est  quod 
iu  potentia  virtutis  Dei  conforlatus  a  iramite  rectae 
idei  deviare  noluit,  et  nec  prosperis  nec  adversis 
niuudi  unquam  moveri  potuit.  Sed  quid  fecit?  Tuitus 
M  eifm,  boc  est  cathoiicam  fidem  pnedicatione  sua 
defendit,  et  eam  defendendo  etiam  icrudelem  mortem 
iniperterritus  sustinuit. 
Tune  quoque  percussit  Philisthwos,  id  est  malignos 


ceciderat,  abscissum  est,  hoc  est,  quando  Fiiiua 
Dei,  verus  homo,  dc  Virgine  natus,  in  morte  occu- 
buii.  Ulo  quoque  inortuo  in  cruce  el  anima  ejus 
cuin  divinitalis  sute  potenlia  ad  inferos  descendente» 
isti,  de  qiiibus  pnediximus,  venerunt  ad  speluncam 
OduUam  ad  David^  videlicet  ad  ipsiim  Dominum 
Cliristum,  qui  eos  non  inventos  iii  mundo  visitavc- 
rat  in  inferno ,  interpellantes  eum  hac  voce  lacry- 
roabili :  Advenisti^  deMerabilis  quem  exspectabamm 
in  tenebris,  Iloc  igitur  tempus  nonduni  advenerat, 
in  quo  h£c  compleri  debereut,  sed  tamen  aderat  in 
praedestinatione.  Unde  et  Scriptura  pro  futuro  pra&- 
teritouliturtempore.  Venerant,  inquit,  tempore  met' 
sis  ad  David  in  speluncam  Odollam.  Sed  antequam 


spiritus  sive  hujiis  niiindi  principes  quia  dum  ipse  ^  hxc  liercnt,  quid  interim  ageretur  in  mundo,  .sub- 
mori  pro  veritate  non  dubitavit ,    fldeies  in  lide     sequentia  insinuant  vcrba  : 


Cbristi  corroboravit,  et  tnultos  etiain  ab  iiifldeiitatis 
errore  converli  fecit.  Unde  seqiiitur  :^t  fecit  Domi- 
mt$  $alutem  magnam,  Facta  est  per  interfectionem 
•alus  magiia,  dum  multi  eorum  exemplo  compuncti 
vanas  superstitiones  idolorum  desererent,  et  non- 
DuUi  etiam  corpora  sua  nibilominus  propter  Deum 
ad  supplicia  traderent.  Sequitur  : 

Necnonet  ante  descenderant  tres,  Post  Christuui 
et  apostolos  ordinem  quoque  martyrum  ordo  subse- 
qnitur  patriarcharum,  prophetarum,  et  antiqui  tem- 
poris  sacerdotisn,  prior  quidem  tempore,  sed  po- 
Merior  dignitate.  Ideo  et  putamus  eos  in  ordine  bu- 


Castra  autem  PhHisthiim  posita  erant  in  valte  gi^ 
gantum,  et  David  erat  in  praisidio.  Quid  est  ergo 
castra  PhUisthiim  posita  erant  in  valle  gigantum? 
nisi  quod  maligni  spiritus  tanta  peccatomni  724 
caecitate,  tam  profuuda  ignorantiae  obscuritate  uni- 
verso  mundo  dominabantur,  et  illa  profunditas  vi- 
lioriim  tam  valida  et,  ut  ita  dicam,  tam  gigantea 
erat,  quod  nemo  eflugere  poterat.  Nonnulli  quidem 
illo  tempore,  sicut  isti  de  quibus  modo  locuti  8Uinus« 
ab  actuali  peccato,  in  quantum  licuit,  alstinebant , 
et  pie  ac  sobrie  in  spe  vivebant,  sed  tamen  per 
origiuale  crimen  omiies  sub  dominio  eorumdem  ma- 


jus  litters  idcirco  tribus  illis,  id  esl  Cbristo,  apo-     lignorum  spirituum  constituti  fuerant.  Nam  David, 


gtolis  et  martyribus  postpositos  esse  quia  profecto 
minoris  erant  dignitatis,  quaiiquam  in  d«ebus  suis 
prae  caeteris,  qui  tunc  temporis  erant,  vlrtutum  pol- 
lerenl  meritis.  Et  quos  illos  tres  praecederent,  Scri- 
ptura  non  tacet,  nec  non  et  ante^  inquiens,  descende- 
rani  ires.  £t  notandum  qiiod  723  ^ -^  descenderant. 
Per  istud  descendcre  possumus  boc  intelligere  quod 
quauquam  juste  viventcs,  omnes  tamen  post  mor- 
tem  introibant  in  inferiora  terrae,  id  est  ad  infer- 
mun.  Nam  adhuc  facta  non  crat  incamatio  Filii 
Dei,  et  necdum  chiiographum  illud  decreti,  quod 
adrersum  eos  erat,  Christiis  aflixerat  cruci.  Qtct 
«ran/t  inquit,  principes  inter  triginta.  Prsedicti  nani- 
^u^  patres  principes  erant  inter  triginta,  inter  eos 


noste/,  Dominus  Jesus  adhuc  erat  in  prcesidio,  id 
est  in  corIo,  in  sinu  paternae  majestatis  requiesce- 
bat,  el  necdiim  in  assumpta  bumanitate  mundum 
suo  imperio  sanguinis  sui  incausto  in  crucis  ligno 
allitulaverat.  Sequitur : 

Porro  statio  Philisthinorum  tunc  erat  in  Bethte^ 
hem.  BetlUehem  civitas  erat  Judaeorum,  quae  inter- 
pretata  domus  panis  dicitur.  Et  recte  domus  panii 
interpretatur  quia  Deus  legemetdoctrinamsuam  dedit 
populo  Judaico,  qui  in  ea  comniorabatitr.  In  bacigi- 
tur  civitate  Bethlehem  statio  erat  P/iUistltinorum  , 
quia  solemnem  conventum  suum  maligni  spiritus  in 
Judaico  populo  fecerant,  dum  accepta  diviiia;  legis 
scientia  ipse  iniqiiitatis  et  avaritiae  opera  exercebat. 


ndelicet,  qui  fldem  sanctse  Trinitntis  et  Decalogiim  [)  Tanto  magis  enim  quisque  sedem  malignis  spiriti- 


legis  observabant.  Et  licet  in  diebus  patriarcharum 
lex  flata  non  esset,  nonnuHi  tanien  in  creaturis 
Crcatorem  cognoscent<  s  legitiinevivebant.  Inier  hos 
pairiarchae  princlpes  erant  qiiia  virtutibus  eniine- 
bauit. 

Et  venerant  tempore  messis  ad  David  in  speluncam 
Odottam.  Per  speluncam  OdoUam^  quae  congregatio 
siTc  iestimottium  eorum  inlerpretatur,  infemus  satis 
congnie  designatur.  Nam  omncs  tam  justi  quam 
Injnsti  ante  adventum  Christi  illuc  congregabantur, 
et  hoc  crat  testimonium  eorum,  ut  quomodocun- 
que  viverent,  post  moitem  in  illum  unum  locum 
cuiictl  pariter  descendcrent.  Tempus  messis^  quod 
in  boc  loco  ponitur,  lunc  fuit,  dum  in  plenitudine 


bus  in  seipso  prseparat,  et  culpam  suam  in  con- 
speclu  Domini  exaggerat,  quanto  ipse  pcivcrse  vi- 
vendo  melius  scit  quid  facere  vel  vitare  debeat. 
Unde  et  diabolus  in  illo  populo  magis  regnaLat,  qui 
post  cognitionem  Dei  iniquitati  et  voluptatibus  sae- 
culi  deserviebat,  quam  in  gentibus,  qui  nec  p«;r  le- 
gem  nec  per  prophetas  instructi  erant.  Sed,  dum 
medium  silentium  tenerent  omnia  et  nox  in  suo 
cursu  iter  perageret,  impleri  co^pit,  quod  Scriptura 
mox  subjungit. 

Desideravit  igitur  David  aquam  de  lacu.  Postquam 
homo  diTina  prxcepta  violando  ab  aeterna  beatilu- 
diiie  excludi  pron^eruit,  desiderium  veri  David  ^ 
•oilicet  unigeniti  Filli  Dei  semper  hoc  C\s\v^  v\Vi^% 


8:7 


VEH.  GODEfRlDl  ABBATIS  ADBfONtENSlS 


808 


clbi  atfiia  afTerr^tur,  per  quani  sitis  sua  esstiitguc-  A  Philhtliinornm  irniperunt  ^  h\  estqui  niMignii  spiri« 


tetir,  id  estut  qiiando  |ue  pcr  suam  inearuo  prxscn- 
tifl:n  c  rda  hominum,  qwx  tencLrosa  per  ignoran- 
lia!ff,  et  ululenta  quodaumiodo  pcr  pcccala  erant , 
Terarrt  scieiiiam  conscquercntur  cl  mundilian\  Pcr 
iirgclftHant  ^i5  iislinn"^  sibi  piclaiis  cl  niisoiricjr- 
dlse  (falcedincai  humanam  s!t.c!;at  salule.n.  Undect 
liiffitfirfis  tdteresse  miseriis  suare  duxit,  qui^tnad- 
uicnfum  irt  libro  Sapientiae  ait  :  DeliciiV  nieo!  esie 
enufiliis  /lOiUimint  {Prov,  viii,  31).  Et  Iioc  cddem 
desfderio'  cl  ista  pfblala  sunl  vcrlia  :  0  si  qui^  ntihl 
pjtnm  dqutt;  dartt  de  cisternd  in  Detltteliem  juxta  por- 
iaMl  Cisrernd  aquain  Iidbet  dc  ccbIo.  Et  rcite  pcr 
dqnam  cisttrhtd  ilia  compuiictio  intclHgltur,  quac  dff 
dniore  Dcl  et  des  durio  regnl  coelorum  nascitur.  Dci- 


tiLOs  pcr  \irtiitiim  mcrita  coi.trairc  potuerunt,  iai 
quorum  tunC  mundus  constitutus  erat  p^tcsiate.  Sed 
et  pcr  lioc,  quod  ait  irruperunty  quod  dictum  est 
qnasi  intus  ruperunt^  hoc  possumus  intclligere,  quia 
Ficet  cxlerius  adhuc  in  re  istain,  de  qua  diiiinus, 
gratiam  non  potucrunl  consequi,  intus  tamen  ia 
spiritu  consequendx  gratiui  onoincm  cordis  sui  in*- 
tcnilonem,  quantum  potcranl ,  ih  Deo  figebaht.  /Iflit- 
iefnnt  utique  aqnam  de  cisterna,  quw  erat  in  Bethic^ 
him  juxta  portaniy  quia  crcdiderunt  futurnni  esse  in 
Ecclesia  baptismi  saCramentum,  ac  per  boc  regni 
coclorum  patcfleri  debei-e  introiium.  Nunquid  exi- 
niius  ille  patriarcba  Noe,  qui  0eo  jubcnts  arcam,  in 
quarf)  C](undantc  diluvii  aqiia  ingrcderctur,  fabrica- 


iSlddravil  igMur  Piflu$  Dei,  ut  aliquando  tempus  »  bat ,  ctirfnf  ipso  revelarite  liod' didicerat  quod  hujus 


adveniret,  qiiod  sic  in  cordibus  hoinlnum  cbafitaft' 
fhSt  difnindei*ctirr,  ut  non  so!uni  propter  peccata, 
^erf  tMiU  pT6f(ter  amorem  Dei  ct  coDlestis  regtii  de- 
^i^idm  conipungcrentur.  Nani  intequam  ip$e 
kMn  plropiet  ftoMines  ferct,  nullus  ^optcr  rcgnifm 
cBA^Jfim  9}e  eompuii^i  poiuit,  nist  (3G)  optime  sc^^ 
n^f,  e[mM!  fmi  morteiff  ad  iiifcrha  descender6t.  P6iU' 
^fiiftki  quod  desitf^ravit,  per  incartifliioneiti  ^iiim 
GbflsCffs  iniiifevit,  mitts  dfccti  in  ftac  spei  fldffcis 
66fiipirfigtrtititr,  (fudfd  posi  banc  vailem  lacT^ma^um 
)aittrsim  tUie  injjrediarttuf.  >er  ci^^ham  quoqudf, 
c(U3k,  $:Ctitditimu^,  dcfsuper  aqnam  babcl,  baptismu^ 
Wf.scon^tf  iftf^lfig!  Vafct.  Nam  sacratnenium  bap'- 
Cismati^  desirrmi  est,  nori  dc  inflttiis.  Itanc  igiiirf 
6()uflm  baptismafis  FriitfS  6e!,  ahtequam  homb  fe-  * 
r^,  in  prsflicf§CiiK((Toh^  i\i&  haurieridam  es^ef  ift 
Jtethlehem,  ftf  est  IH  EccTe^Ia  $c?vit.  Et  recfc  dicitin^ 
jHxta potrdm,  quod est qunsl dicat,  pfOpefrit^oitirm 
regni  coelorum  quia  nisi  quis  p^r  TRiriC  aqUdm  t6(,€* 
niretur,  portas*  cffilT  n6'ri  irigredietur.  Sccf,  5ntequdm 
ipse  iiiuriifurii  Visitai^ef,  IjtftoturA  Ctat  qiiid  iifafic'  ^S- 
seht.  IfijUi  quldem  In  fld^  Ct  iri  f^  (iiiuTH  CSSft^ 
prfividcbanf,  ^ed  ri6ridutri  iri'  i^e  (i3[b6bant.  tridc  et 
ve^-uft  ftosier  David,  id  ^st  f ilfus  Det  haccf  imp^efb 
dcsideravit,  et  ista  quotfammodo  piftoiis  ejcfif  scn- 
CCiitia  fuit,  dmn  IkuAiariae  miscri^  cbndbTtrit  :  0  ii 
^ttismihiffdtUifi  dqUoi  da¥et  decisterna  in  Bethleheiri 
jnxtapof.dmfMesi  o  &\  siTiquando  tempus  itdvcni- 


ai^cae  fubrica  futiiram  EcclesTarii  signiflcaret,  aqua 
difufii  arfii^m  baptismalis,  pcr  quam  omnes  cxtra 
afcam,  id  est  Eccresiam  dcl^feniur,  fritra  arcami  id 
^Sl  ^cclesiam  6aKarcntur?  Noririe  David  quando 
dixit :  Ih  ecclesiis  tenedicite  t)e6  Dominb  di  fonlibus 
lif&el  (Piai.  Lxvii ,  27),  futufi  aquarii  baflti&mi  in 
^pmid  ^fsevidit  ?  Nuriquid  nori  bOc  ipium  pfxcipuo 
ilii  ct  cximio  syinmlstx  Dei  tsalab  tevefafum  fuerat, 
qiiarido  iri  Ia.'tiira  cordis  sui  diccbaf :  txsuitet  de^ 
setluni,  e£sut(en(  sotitudines  Jordaiiis  ?  tUiqiie  rion 
igriofabat,  qudrido ,  iit  sfalilifetur  cl  coftdf iriafefuf ,* 
ita  ofabat  :  Consilium  tuuni  ahH((uum  ter6m  fiat, 
Norinei  libi  >1detur  bos  omnes  hausisse  dqitam  de  d- 
stirna ,  qu<e  erat  in  Bethieliem  juxta  portam  hdc^ 
riiodu,  rit  diximus? 

£t  aituleruht,  iriquit,  ad  tiavid,  Qnid  ett  a/ftife- 
ninr  dd  Datid ,  ntsi  quod  fldem  et  spem  6uam  Dedr 
olitnlefuftt  dcprecaftCcs  eum,  ut  quod  bab^bant  9^2T 
iri  flfdcf  6t  itt  spe.  per  ^dmelipsum  anquando  perfi^ 
certfl  iri  t€i!  SCd  (fifid  seqUilurr 

Atille  ncluit  bibere.  Licet  imilfi  perfecti ,  qui  ilio 
tempore  e^se  poterant ,  in  flde  ef  spe  tho  adliaeroi> 
rerit,  ille  lamcn  cos  (rajicerc  in  corpus  suum  noluit, 
id  est  transferrc  ad  consortium  angeloriim  distalic, 
(juia  piiccafuin  illud  originale,  per  quod  inimici  facli 
sunl  ad  irivicem  angelus  ei  homo ,  nonduni  del^tum 
fuit  in  sanguine  suo  ,  sed  lamen  quid  feritf  LibajDii 
iam  Domino.  Tgifur  Filius  Dei  fldem  antiqnoriim  Pa« 


fet,  quod  per a(fuarm  bffpti^mati^,  ((Uod  foturum  est  ^  trum  ejus  iii  carne  pra^sentiani  suspiiamium  ,  lioc 


fn  Ecdesia,  tfiii  m*3C  piJtus  daretuT,  ut  per  hoc  sa- 
Tus  hriinantf,  qiram  siilio,  comrpleretuf,  et  homines 
remissiunem  peccatorum  consequereniur,  ae  rn- 
gressum  coel^stis  92fi!  te^t^i  mererentur  ?  Nonner 
qUando  dixil :  fiisi  quis  renatus  fuerit  ix  aqud  et 
spiritu,  non  potest  iniroire  in  regnum  calorum  (Joan, 
II r,  5),  potum  hunc  quaesivit  ? 

Irruperunt  ergo  tres  fortes  castra  Phitisthinorum 
4t  hanierunt  aquam  de  cistetna ,  qum  erat  in  Beth^ 
lelum  juxta  portam ,  et  aitulerunt  ad  David,  Hofum 
trium  foriium  nomiiie ,  sicut  et  in  superioribus ,  pa- 
triarcbas ,  propbetas  et  sacerdoies  possumus  inlei- 
ligere.  Fortes  utique  fuerunt,  qui  illo  tempore  castra 

IKj  J^hi  jiro  ffvin,  ut  alias  plurei. 


modo  libavit  Doniino  ,  scilicet  Patri  suo ,  quod  eos 
j^r  inspirationem  siiarii  edocuit ,  ut  ipsi  sacriflcium 
fldei  suic  oflcrrerit  Deo.  fla^c ,  qux  subsequuntur, 
verba  compassionis  illius  sunt  jiidicia ,  qua  eis,  qur 
illi  in  flde  adiia^rebant,  condoluit,  Propiriuj,  inqiiit, 
sit  mihi  Deus,  ne  faciam  hcc.  Quod  est  quasi  diceiel : 
Deus,  omnipotcns  Pater,  qui  in  prasdcslinatione  sua 
incarnari  me  disposuit ,  propiliationem  siiam ,  qua 
per  me  huinano  gcneri  misereri  dccrevit ,  acceleict» 
ut  aliquando  tcmpus  vcriiat ,  quod  pcr  cjiis  ofcedieii- 
tiam  Lomo  propter  homincs  fleri  dcbeam,  ne  faciam 
hoe,  id  est  ne  originali  exigi^nte  peccato,  qui  luibi  in 
fldeconjuncti  suut,  cxtra  corpr.s  moum  relinquani. 


66f 


UOMILI^  DOMLNIGALES  iGSTIWLES. 


SfO 


sed  Meiiiaio^  bo.ninura  pcr  huoiaua-u  uatarajn  faclas  A  quj$  interfecit,  729  Hasla  longlor  esl  cseteris  ar- 


ad  Deuui  uiira  eos  speruere  iiou  valcain. 

^UA  hauffMihein  humiuum  ibt-^rum  ijui  pn(ecti 
$Viin  .  et  animsinm  pcriculum  bibam?  boc  esl ,  nunc 
e^  lu  corpuft  uieuui  non  valeo  nec  dcLeu  recipcre 
quos  originalo  pcccaiuiu,  id  esl  iQobedienlia ,  par 
quani  profeeii  ivmI  de  paradiso ,  ci  aciuale  criuien , 
qiMhi  vM  pericuium  animarum^  couiinaculal.  ^oluit 
ergj  Mere.  liec  tpftum  est  quod  diximus ,  quia  Dei 
Filioa  eo8  tn  coi|ius  siiuro  noluit  nec  debuil  iraji- 
ccre«  quo8  lii-et  (lilein  ejiis  babcnics,  crimen  invoivit 
originafis  culpac.  Seqiiitiir :  Uee€  [ecerunt  tres  ro- 
kmetitiimis  Qvinam  tres  isti,  nisi  jsm  s«iipe  dicti  pi- 
triartrluR,  prophctx  et  saccrdotes  lemporis  anliqui? 
tt«c  el  qnaiia  isii  feeeruni?  Ikiqne  badc,  quod,  sicui 
lam  diiimuBf  castra  Pbilistbiim  irruperunt ,  et  bau- 
ioroflii  aqiiani  de  cisfterna «  qu»  e»t  In  Belblebem 
juxla  ponam»  728  ^^  ^^*  <|uod  per  ndem  et 
tpnM,  qua  Oeo  adhsesemnt,  se  dc  communi  vita  cs- 
lerormn  mortalismy  in  qnanluro  poteranl,  abslrase- 
nml,  ei  cum  quffiicloqae  credideniRl  esse  veniurun« 
qnl  aqaam  bapiisoiatis  cons^tcrarel  in  absolutioiiom 
cf imiaoiBt  ac  in  ejus  sanf  uinls  p^r  fonlem  regene- 
ratkmis  diu  ciavsae  porlaa  ccoli  essenl  aperiende. 
Hae  fida  ti  spei  usm  k>npnimiuie  lioc  (ecemm, 
quod  Fifiits  Uei  ullra  so  coniiaeve  non  poluii »  qoin 
niioricordia  snper  bumaiMim  §enus  roolus  sii,  et« 
VI  praBfaii  sitmnst  boc  desidorarel  t  ul  iHHKana  aa- 
luiis  corinD  caota  naiura  assvinpis  eos  trajicerg  in 


niis,  (]!:ani  luilllcs  icirc  solenl;  ei  per  cam  longaui- 
niilas  lede  fig.irari  polcst.  Q.rK  longauiiuitas  her.e 
pbtriarcliis  ascribitur  ;  nain  ipsi  diutius  prse  cseterls 
iiOaiinibus  in  boc  sa^ciilo  dcgei.tes ,  iu  iide  ct  spe  re« 
deiuptiouis  sua:  louga  fati^ati  siint  exspectatione. 
Dcduc;  uius  iu  iriedir.m  Noe  patriarcbaui ,  et  coi;si- 
derciuus  longauiiniiat.s  illius  conslaiitiain.  Noiigeuics 
quiuquagir.ta  annos  in  bac  vita  comuiorabatur,  nec 
iamcn  a^iatis  deviclus  l<edid  longaniuiiler  et  paticn- 
icr  servire  destiiit  Deo  suo.  El  Leue  de  ordiue  isio 
dicilur «  qui  levavit  liaUam  suam  conira  trecenldB, 
Nsm  per  loiiganimitatem  illam,  quam  diximus, 
quaniuin  illo  in  teu  p:Te  licuit ,  malas  concupiscen- 
iias  ct  prava  qua^libct  opera  et  verLa  in  seutetipso 
'^  mortifirare  siudult. 

Nyminatue  in  tribus  et  inter  tre$  nobilior,  eratque 
eorum  priueeps.  Hoc  ipsum  est,  sicr.t  praefali  sumus, 
quod  ipse  proplietis  et  sacerdulibus  ei  antiquior 
lempore  ei  noLilior  virlutum  erai  dignilaie.  Nam 
ille  quidem  normam  bene  vivendi  per  legem  non  ac- 
ceperai,  el  tamen  jusie  ei  legiiime  eonversari  do« 
verai.  Sed  ueque  ad  tres  primas  nonpervenerat,  Quasi 
d.cerci  r  Licei  ordo  pairiarcbarum  magn»  excellen* 
iise  per  viiiuium  luerila  exstiterli,  ad  Cbrisiiim  ta- 
men  ei  apostolus  ac  ms^ores,  qui  recie  priiui  noa 
ienipore  sed  di|uiiaio  dicuntor,  periingere  non  po* 
luii.  Se<iuitur  : 
Et  Danaias  filius  Joiadoir  «trt  fortissimi,  magnth 
corpos  suum  possel.  Dosisnalif  crgo  pariiet  bis  q  rum  operum  de  Capsehei.  Banaiasca?tti«n<aritts  inter 


triboa  pairiarcbis,  prophelis  el  sacerdotibiis  mgre 
diCiir  modo  speciaiiicr  commendaft  diguUatem  ordi- 
Dis  paifi»cbsraro;  aii  cntm  : 

Abi$9iqSMpsa  freHer  Joab ,  filius  Sarvia^  princeps 
gnt  4§  inbM%,  Abisai  pater  saerifiiii  inlerpreiatur, 
drfvvBomiiie  rob  inconveniefnter  ordo  pairiardkarum 
designaiar.  Nam  speciaiiler  dc  pluribvs  eornm  le- 
^ilor  qood  Deo  oi>lu!erunl  sacriAcHim^  Primus 
pater  sacriflcii  Abel  fuii,  qui  de  prtmiliis  grcfps  sui 
agatiro  Dco  ofciulii;  doinde  Noe,  quixdtftKans  altare 
tamiAo  bolocauslinn  soper  illud  imniobvil.  Sed  et 
IHf  sammvs  pairiarcba  Abrabam  B»gniis  patcr  sa- 
erlficii  oisiiiiiy  qoi  jff benie  Deo  unfcum  baeredemt  si 
ab  co  pennissus  foisset,  immoiare  decreviL,  eialii 


prelaltMT,  quod  nomen  recie  ordini  propbeiarum 
coagrvii.  3iam  psr  eorum*  qua  in  mundo  reiiqae- 
mni,  verba  ac  scripia,  sancta  aediOcari  coepil  Ec- 
eiesia.  Qui  ordo  propbeiicus  bene  filius  Joiadaf  v\ 
esi  Aiius  C0gn$tionis  Dei  diciUu*.  Nam  pras  omnibuSi 
qvi  aote  evm  in  muodo  fueruuiv  divinam  coguiiiO' 
Bem  iiabebai,  ei  codeetlum  secreiorum  conscius 
crai.  Neque  enim  faciebai  Dominus  verbvm  super 
lerram,  qiiod  non  rcvelarei  servis  suis  propbeiis. 
Filiust  mquii,  Joiadei  viri  forlissimi.  Ordo  propbe- 
iarum,  dum  lilius  eogniiiovis  Dei  diciiur,  uiique  ct 
ipsiuSf  cujtts  cogniiionem  kabebai,  iilius  esse  si- 
gniftcaiiir.  Uuic  recie  coogriui^  quod  aii  :  Vtrt  fir- 
tisshmif  magmfwn  aperuns,  quia  ipse  foriissimus 


qoampliiresqoos  omnes  ennmerare  lon|^mesi.  Hie  D  790  ^  onmium  spiriiuum,  ei  juxia  PFopbeUm 


Ofdo  patriarcbarom  socrificia  muka  Deo  ia  diebus 
suis  obtulit,  sed  in«le  saivari  wm  poiuii.  Qnare? 
qoia  frater  eral  Joab ,  qood  inimicus  iuterpretalur, 
ei  flius  Sarvice,  quod  vinclus  vel  angustialus  dicitur. 
In  boc  cnim  frater  erai  iuimici  et  filius  vincti  vel 
angusiiaii,  quia,  sicut  luutc  mundum,  qui  inimicus 
Deiexslitit,  et  sub  jugo  dialwlf  ligalus  ei  constri- 
cius  foii,  post  niortem  tnferavs  absorbuit,  sicei  ipse 
pt^si  t  anc  viiam  nibilomiiuis  ad  infero&  descendii. 
Ila.ii  pro  inimicitia  illa  qvsein  primis  paremihus  per 
inoLedieaiiam  facia  fuerat,  nondum  mors  Hediatoris 
imercessef ai.  Ipse  ordo  princeps  erat  de  tribus^  quia 
praeemiiiebat  propbei!s  ei  saccrdotibus. 
Ipsa  M  f  fvi  14909$$  hMam  suam  eontra  treceniosj 


Maptm  apera  Damiui  exquisitu  in  Qmnes  voluntates 
ejus  (Pm/.  cx,  2).  JU  Capsekelf  Uiquii,  boc  esi,  de 
con^egatiane  Dei.  Coogregaiio  Dei  Lene  vocari 
possvni  spiffiius  angeliei.  De  iliis  nimirom  ipse  esi, 
nosquasi  vnuo  es  iiiis,  sed  creaior  eorum  ei  prap 
sideus  e)«s,  UMfnaw  lactor  crcaivras  swe.  Hujus 
ttri  forthnmi,  quia  fiiiusfuii  ordo  propbeiicuSt  idco 
aple  subjungiiur  de  eo : 

Jpsepercussitduos  Uones  Moub.el  ipse  deuendit 
et  percu$8it  leonews  tn  wudia  €i$Umi$  tv  diebu$  vim. 
Per  daos  Uvnes  Moab  reges^  Juda  et  Liraei  possunt 
iniei(ig:t,  qoi  bi^  mvndi  avarUia»  dediii  non  bene 
regebaini  popuinm  Dei.  Uoo  ordo  propbeiicus  quo- 
dammodo  pmasaji^  dun  pooflar  lifustiiiam  iUio 


m  VEIi.  G0DEFR1DI  ABBATIS  ADMONTENSIS  8it 

iram  Dei  immlnere  in  propbetia  sua  dixit.  Nonne  A  Judaeorum  gentem  devasuyerunt,  et  partim  occi* 


gravis  ictiis  pcrcussionis  fuit,  dum  quidam  eorum 
vcniens  in  Bethei,  Jeroboam  siante  super  allare  et 
Ikus  jaciente  nasciturum  esse  regem,  noniine  Jo- 
tlam,  qui  sacerdotes  sacrificiorum  super  ipsum  al- 
lare  immolaret,  prxdixit,  et  rege  manum  eiten- 
denie,  ot  idem  vir  Dei  propter  haec  verba  appre- 
lienderetur,  manus  ejus,  quam  extenderat  contra 
etim,  exaruit,  nec  eam  retrahere  ad  se  valu.t? 
(///  Beg  XIII )  Sic  et  Elias  propheta  Achaz  regem 
quodammodo  percussil,  quando  illi  in  vineam  Na- 
bolh  descendenti,  ut  eam  occiso  illo  injustc  possi- 
deret,  occurrit,  et  ei  in  sermone  Domini  dixit :  Oc- 
iidisti,  imuperet  possedUti,  Inhoe  loco,  in  quo  linxe* 
runt  canen  senguinem  Naboth,  lingent  quoque  sangui- 


sam,  partim  in  captivitatem  duxerunt.  Haec  qnidem 
omnia  eis  ventura  esse  propheticus  ordo  praedixit. 
Unde  et  recte  hic  dicilur  : 

H(Ec  fecit  Banaias  filius  Joiada:  et  ipse  nominatus 
inter  tres  robustos,  quia  et  ipse  magnus  exstitit  in 
tribus  illis  ordinibus,  quos  praediximus,  patrar- 
charum  videlicet  prophelarum  et  sacerdotum,  qui 
erant  inter  triginta  nobiiiores,  732  ><^  ^^^  i^li^  4"^ 
tantum  fidem  sanctae  Trinitatis  cum  observaiione 
legalium  praeceptoriim  habelant,  virtutibus  praestan^ 
tiores.  Verumtamen  ad  tres  non  perveneratf  quia 
Ghristo  et  apostolis  ac  martyribus  multo  inferior 
erat. 

Sed  et  haec  eadem  verba,  quae  ad  ordinem  pro- 


nem  tuum  (III  Beg,  xxi,  19).  Gravissima  etiam  alius  ^  phetarum  retulimus,  etiam  ad  Christum  apte  referre 


quidam  eorum  Micheas  videlicet,  eumdem  regem 
percussione  prostravit,  quando  sibi  a  Domino  reve- 
laluni  dixit,  quod  ad  decipiendum  eum  spiritus 
mendax  pei-mittente  Deo  in  ore  omnium  propheta- 
rum  suorum  esset,  quatenus  fallaci  pacis  promis- 
•ione  per  eos  consolatus  ascenderet  et  caderet  in 
Ramoth  Galaath.  Per  tertium  leonem,  quem  hic 
ponit,  ordo  sacerdotaiis  intelligi  poterit.  Uunc  quo- 
que  m  media  cisterna  in  diebus  nivis  quodammodo 
ordo  propiieticus  percussit,  dum  illum  pro  eo  quod 
in  templo  Domini,  ubi  pro  suis,  deinde  pro  populi 
delictis  legitimas  bostias  Deo  ofTerre  debuit  magis 
ad  satisfaciendum  avaritiae  suae  intendebat,  731 
prophetico  sermone  increpavit.  Sequilur  : 

Ipse  quoque  percussit  virum  dignum  spectaculo. 
Per  virum  hunc  intclligere  possumus  Judaicum  po- 
]^lum,  qiii  idcirco  dicitur  dignus  spectacuto,  quia 
su()Iimis  populus  factiis  est  a  Deo,  et  cunctis  genti- 
bu8  terrarum  propter  dignitatem,  quam  consecutus 
fuerat,  magnum  pnestabat  spectaculum.  Habentem, 
inquit,  in  manu  hastam,  Populus  Judaicus  hastam 
ifi  manu  habebat,  quia  et  legem  et  templum  et  pa- 
iriam  possidebat.  Hunc  quoque  non  l)ene  Dei  sui 
utenteni  legibus,  eodem  modo  pi^opheticus  ordo 
percussit,  quo  et  praedictos  tres  leones,  reges  sci- 
iicet  Israel  et  reges  Juda  eum  percussisse  diximus. 
Itaque  ait :  Cum  deseendisset  ad  eum  in  virga.  Virga 
correptio  illa  fuitqua  sermo  propbeticus  injustitiam 


possumus.  Per  Banaiam,  qui  camentarius  unterpre- 
tatur,  Dominus  noster  Jesus  Christus  intelligi  va- 
let,  quia  ipse  est  caenientarius  iiie  qui  coeleslem 
Jerusalem  construens  structuram  ejus  de  vivis  et 
electis  iaptdibus  componit.  Ipse  percuuit  duo»  teones 
Moab,  originale  videlicet  el  actuale  crimen,  quod 
per  duos  leones  intelligi  poterit.  El  ipu  deseendit  et 
percussit  leonem  in  medio  cisternai  in  diebus  nivis. 
Per  hunc  tertium  ieonem  potest  mors  accipi,  quam 
Christus  interfecit,  dum  ipse  in  morte  occubuil.  In 
mediaxisterna,  inquit,  quia  videlicel  juxta  valici- 
nium  Psalmistae,  salutem  operatus  est  in  medio  terreB 
(Psal.  Lxxiii,  12).  Ipse  quoqiie  pereussit  virum  di- 
,  gnum  speetaculo  habentem  in  manu  hastam.  Vir  iste 
'  antiquum  hostem  potest  designare,  qui  ideo  dignue 
epectaculo  dic  tur,  quia  nece&se  est,  ut  diiigenti 
cordis  providentia  incursus  illius  praecaveatur.  Hiuic 
habentetn  in  manu  hastam,  id  est  poteslaiem  el  do- 
miniiim  super  omne  humanum  geiius,  gladio  pas- 
sionis  suae  interemit  Chrislus.  Itaque  cum  descendi*^ 
set  ad  eum  in  virga,  boc  est  cum  se  humiiiasset 
usqiie  ad  mortem  crucis,  quas  per  virgam  valel  in- 
telligi,  vi  extorsit  liastam  de  manu  jEgyptU,  id  est 
virtute  divinitatis  suae  potestatem  principis  lene- 
brarum,  qua  universo  mundo  dominabatur,  al>slutit. 
Et  interfecit  eum  hasta  sua  quia  ipsa  potestas,  quam 
super  justos  et  injuslos  exercebai,  causa  interfDC- 
lionis  ejus  exstitit.  IIwc  fecit  Banaias  filius  Joiadw^ 


trguil.  Vi  extorsit  hastam  de  manu  jEgyptii,  quia  in  p  verus  videlicet  ille  caementarius,  Filius  Dei,  qui  ipso 


praedicalione  sua  futurum  esse  praedixit,  quod  po- 
teslas  illa  et  gloria  Jiidaici  populi,  qui  prupter  ni- 
gredinem  peccatorum  JEgyptii  nomine  designaiur, 
qua  multis  nationibus  praeerat,  auferenda  et  ad  ni- 
hilum  redigenda  esset,  et  eos  scelerum  suorum  me- 
rila  vindicla  inveniret,  et  per  potentiam  Dei  el  per 
potenliam  priiicipum,  quos  eis  suo  imperio  venire 
permisit,  sicut  fint  Antiochus,  qui  ascendens  in 
Jerusalem  inlravii  iii  sanclificalionem  cum  super- 
bia,  et  sublatih  oiuniims  et  facta  magna  caede  po- 
puli  abiit  in  terram  siiam ;  et  prius  Nabuchodono- 
Sor,  ac  deinde  posl  incarnalionem  Dominicam  el 
passionem  et  ascensionem  Christi  Romani  princi- 
pes  Tilus  61  Vesp«sis0ust  qui  mrbe  svceensa  tolam 


angulari  lapide  existente,  oumes  vivos  iapides  con- 
jung it  uuumquemque  in  suo  ordine. 

733  HOMILIA  LXXII 

IN  DOVINICAH  VIII  POST   PENTECOSTEN  PRIHA. 

Attendite  a  faisis  prophetis,  qui  veniunt  ad  vos  in 
vestimentis  ovium,  intrinseeus  autem  sunt  lupi 
rapaces  ( Matth.  vii ). 

Yerba  hujus  sancti  ETaiigelii  pars  quaedam  est 
sermonis,  qiiem  Dominus  in  monte  fecit,  queui  lur- 
ba  in  convallibus  manens  audire  non  potuit ,  sed 
soli  discipuli  audire  poluerunt ,  qui  tanlae  perfe- 
ctionis  erant  quod  et  operibus  eadem  qua^  pius  Ma« 
gister  cdocuit  adimplere  meruerunt.  Qui  bene  t» 
mimte  quia  doctrina  baoe  magna  el  mirifict  vaoQ^ 


SfS  HOMTLIi£  DOmNICALBS  iC:STlVALES.  Sl^ 

liam  est,  id  est  electoniin  et  perrectorum ,  qui  sab  A  venienlibus,  735  V^^^  ^in^  et  quid  in  oeculto  aganl 
diTini  magisterii  censura  yiTenles ,  Domino  ac  Ma-      Dominiis  insinuat: 


gtitro  suo  Gliristo  fiducialiter  dicere  possunt  cum 
Petro :  Ecce  n  s  reliquimus  omnia ,  et  secuti  $umu9 
U  (Matih,  XIX,  27).  Omnia  derelinquit,  qui  non  so- 
lum  ea  quae  foris  possideutnr ,  terrena  bona  relin- 
quit,  sed  etiam  univcrsis  desideriis  et  voluntatibus 
injustis  abrenuntians,  quidquid  transitorie  delecta- 
batet  secundum  carncm  dulce  videbatur,  despicit. 
Hujusceniodi  saeculi  abrenuntianiibus ,  imitanda  et 
sequcnda  est  sine  dubio  summa  perfectionis ,  quam 
commendat  sermo  evangelicus. 

Attendite,  inquit  Dominus,  a  (aUi$  prophetis,  No- 
mine  falsonim  propheiarum  malignos  spiritus  ano 
intellectu  accipere  possumus ,  qui  ideo  non  incon- 


Intrin$ecu$  autem  $unt  lupi  rapace$.  Maligni  nann 
que  sp!iitii8  Intrlnsecus,  id  esl  iu  inteuto  e  src 
quse  tola  perversa  est  et  iniqna,  su:  t  lupi  gravc», 
lupi  rapaces.  Quod  aliud  sit  intentio,  a.iud  cc  g  tatlOt 
Paulns  manifestat  dicens :  Vivu$  e$t  iermo  Dei  ei 
eficax ,  et  penetrabilior  omni  gladio  ancipiii  pertin" 
gen$  usque  ad  divi$ionem  animte  et  $piritu$^  eompeh' 
gum  quoque  et  medullarum,  et  di$cretor  eogilationum 
et  intentionum  (  Uebr.  iv,  12).  Quatuor  baoc  verba, 
quae  ponuntur,  compagei ,  meduHa  ,  cogitatione$ ,  et 
intentione$  distantiam  esse  inter  cogitationes  et  in- 
tentiones  demonstrant.  Per  ccmpage$  cogitationtt 
designantur,  quia  sicut  per  compagcs  me  ubra  mem- 


grue  faUi  prophetce  dicuntur ,  quia  pro  hoc  solum-  D  bris  ,  ossa  ossibus  conjunguntur ,  sic  <  tiam  cogita* 

tiones  cogitatiouibus  vicissim  adhaerent  et  congluti- 
nanlur.  Per  meduUa$  vero  ipsie  cogitationum,  inten* 
tiones  quae  ex  imo  cordis  prodeunl  ligurantur. 

Fit  nonnunquam  ut  homo  bona  et  iaudabilia  ani» 
mo  se  concepisse  et  cogitasse  arbitretur.  Sed ,  cum 
legendo  vei  audiendo  verbum  Doniini  desuper  illii- 
minatus  fuerit,  tunc  procul  duLio,  q«iod  tota  inten- 
tio  cogilalionum  ejus  perversa  et  inuciiis  fuer.t  in- 
tuetur.  Sunt  enim  faisi  isti  prophetae,  de  quibus 
attendendum  est ,  intrinsecus ,  id  est  in  intentione 
sua  lupi  rapaces.  Proprium  est  lupoaliena  rapcre  ad 
devorandum  ,  aliena  semper  anhelare ,  et  quod  ne- 
quit  devorare,  vivcre  non  patitur  ex  ingenita  sue 
,  'malitiae  feritate.  Sic  et  sic  maiigni  spiritus  ad  devo- 
randas  electorum  animas  semper  sunt  parati  et 
quamvis  nihil  eis  conferat,  nil  de  poenis  imminuat, 
imo  tormenta  ampliora  sibimet  acquirant,  quod 
animas  perdere  festinant,  tamen  ex  inslta  sibi  mali- 
tia  et  odii  immanilate  a  caesione  et  impugnationa 
justorum  nunquam  volunt  cessare.  Qui  cur  lupi  r«- 
pace$  dicantur,  videamus. 

Dicitur  enim  rapax ,  quasi  ad  rapiendum  audas. 
Audax  autem  est ,  qui  audet  audenda  et  non  audeii- 
da.  Quod  utique  invisibiiibus  iliis  bostibus  nostris 
bene  aptatur,  qui  tunc  audent  audenda,  736  Quan- 
do  pro  magno  non  habent ,  cum  eos  qui  in  saeculo 
sunt  et  saeculariter  vivunt ,  ad  quaecunque  flagitia 
voluerint  praecipites  ducunt,  et  deserta  a  Deo  corda 


modo  die  noctuque  laborant ,  ut  mendacio  suo  et 
falsitate  hominem  a  vera,  qusc  Ghristus  est,  veritate 
faciant  declinare,  et  bonum  malum,  malum  bonum 
Kstimare.  Unde  Dominus  salutem  electorum  suo- 
nmi  desiderans,  simul  etiam  malitias  et  insidias 
falsonun  prophetarum  considerans,  atlendite^  in- 
quit,  id  est  toios  sensus,  totum  desiderium  vestrum 
Bursum  tendite ,  sive  ad  id  solum  tendite ,  ne  con- 
sentiatis ,  ne  mahim  pro  bono,  ne  falsum  pro  vero 
recipiatis; 

734  Veniunt  euim  ad  vos ,  inquit ,  in  ve$timenti$ 
ovium,  intrinsectts  autem  snnt  iupi  rapaces.  Quid  est 
quod  falsi  isti  proplictae  in  ve$timenii$  ovium  venire 
dicuntur,  qui  lanquam  incorporei  ct  invisibiles  spi- 
ritus  nunquam  vestibus  ulunlur?  Veiba,  ait  Domi- 
nus  alibi,  qua:  ego  loqnor  vobi$y  $piritu$  et  vita  stiitf, 
earo  non  prode$t  quidquam  {Joan.  vi,  64).  Caro  ver- 
borum  Domini  littera  est.  Sed  littera  occidit ,  sptri- 
tui  e$t  qui  vivificat  (ii ,  Cor.  iii ,  6).  Nos  itaqiie  in 
carue  verborum,  id  est  in  litiera  vivificanlem  spiri- 
turo  sequamur,  et  qualiter  prxdicti  prophelae  in 
veslimentis  ovium  veninnt,  spiritaliler  videaniiis. 

Mystice  per  ve$timenta  ovium  suggestioncs  diabo- 
licae,  per  ore«  simplicitas  vel  iiinocentia,  sive  ratio- 
nabties  sensus  accipiuntur.  Ei  beiie  per  vestimenta 
auggesliones  malignorum  spirituum  exprimuntur. 
Nam,  sicut  homoveslimcntis  legilur,  ne  nudum  cor- 
pus  ejus  videaiur,  sic  et  illi,  osteiisa  justitia  iuaper- 


10,  ita  se  vestiunt  et  paliiant ,  ut  non  facile  utrum  d  eorum  sibi  vindicant  et  sitbdunt.  Audent  vero  non 


inutiles  aut  bonae  suggeslioncs  eoruin  sint  discerni 
queat.  Videntur  enini  tam  innocentes  et  simplices 
cogitationes,  quas  cordi  iinmiltunt,  ut  nonnunquam 
cum  desiderio  suscipiantur ,  et  susc^plae  justae  et 
sanctae  esse  credantur.  Norunt  eniin  si  apertis  fla- 
gilaisimpugnarent,  si  capitalibus  criminibus,  id  est 
bomicidiis,  adulteriis  el  his  consimilibus  spiritales 
bumiiies  impeterent ,  nonnullos  lam  streniios ,  tam 
pnidentes  esse,  qui ,  licet  cum  labore  et  diflicultate 
Tesisterent ,  tainen  Deo  adjuvante  eos  ad  nihiluro 
redigerent.  Et  idcirco  in  ve$iimenti$  ovium  veniunt^ 
quia  vaide  rationabilibus ,  valde  innoxiis  actibus, 
quasi  sub  specie  sanclitatis  hominem  decipiunt. 
(tnibtis,  eo  modo,  iit  diximus ,  in  vestimentis  orinm 


audenda,  quandoeos,  qiii  in  spiritali  couTersatione, 
in  Tirtutum  profectu  laudabiiiter  processerunt,  duris 
tentationum  stimulis  impugnare  et  sitpplanlare  ai^ 
daciter  festinant.  Itaque,  sicut  per  semetlpsam  Ye- 
ritas  a  falsis  propbetis  atlendere  et  cavere  nos  dl- 
gnanter  edocuit,  sic  quoque  mani^estijii  us  verbis 
Salomon  idem  commendat ,  iibi  ait : 

Omni  cu$todia  $erva  cor  tuum  quia  ex  ip$o  vita 
procedit  (Prov.  iv,  23).  Decet  enim,  ut,  qiii  (o:de  el 
animo  ad  perpeluae  beatitudinis  mansionero  fesliF 
nant,  omni  custodia  cordis  intima,  quanlum  praeva- 
lenl;  studeant  custodire,  et  spiritalibus  illis  neqiii- 
tiis,  quoa  nulla  carnis  infirmius ,  nulia  necessitas 
aliqnando  iropedH  vel  retardalt  Tif^anles  m\i>a!i^. 


910  VEN.  GODEFMDI  kWMlS  ADM0>iTED?3rS  Sitt 

Adsunt  dArmienribus,  pon  desiint  ^urgenlibu^,  pra>-  A  niox  male  visa  maleinterius  concuplscunlur.  Ab  h;^o 


veniurt  nos  in  oratione  vigilare  cupiejites  e^  sub 
velAniiue  p'.clatis  taiia  proinittuiit  et  iminittunl,  qiiaR, 
p»StiiiO(luiii  Ueo  inspirante  cogn.la,  n«»n  ad  gaudiuni 
Std  ad  doloreui  ^  luetuiu  tralianl.  Qiiod  qui  obser- 
vans  nogleufit,  et  noii  a  faLsis  propbetis  istis  atten- 
d^rli » manet  in  morte ;  qui  vero  cpntra  jnsidias  eo« 
fi»m  oor  ftriBuui  ei  pramiinitunri  babuerit,  vltam 
«ternam  biereditab.t.  Uude  ad  eonim  inalitiam  ina- 
lufestiuB  cognoscendani  et  caven4am  Dominus  sub- 
juagit  ei  aii : 

frueiibus  iorum  fio§iwsc$ii$  ifoi,  Et  qif i  sint  (ru- 
€tut  Borum ,  statim  iiisiiiMat  dicens :  fiuuquid  coUi- 
§UHi  de  spiuis  HDaf ,  aut  4e  tribulis  ficus?  Fructu* 
#fin.iiifpuL'lU9inuti'^»  fruOu^eorum  $pinse  suni  ct 


yaniiate  revocat  nos  Salomon  dic^ens  :  Fallaxgratiff^ 
et  vana  est  pvlcliriiudo  (Prov,  xxii,  50).  Qiii0qni4 
enim  deforis  apparet  in  bomlne  p.ilcbritudinis,  liibj} 
cst,  nisi  putredo  venniuui  et  ciiiis.  Hiec  duo  leiita- 
tionum  genera  Saloinon  cxpriiiiit,  ubi  ail :  Sanjrvi- 
^ttgcB  dute  sunt  piim  dicentes  :  Affer,  affer  (Prov.  xxXt 
i5).  Per  sangiiisugam  738  diab :)Ius,  accip.tur,  qiii 
sug.t  sanguinem  huiuaiii  cordis,  ut  vitain  aninKB, 
qu»4  cst  Cbristus,  lollat  de  cordibns  boinlnum. 
Uujus  nii4$  sunt  avaiitia  et  luxiiria,  duo  illa  insatu- 
rabilia,  scinper  a/fer,  affer  dicentia  qu|a  baic  dup 
sunt  vitia,  per  qux  maxime  omni;  gcnus  bumajium 
ientatur  et  iinpugnatur  c^  quibus  iiniycr$a  iiiaja 
oriuutur  et  iu  omnein  tenam  stiliij^idia  ipiiiuifutis 


tribuli.  Pat  spina^  et  tribulos  possunt  apcipi  duo  B  difl4in<luntur.  Igltiir  nia!i  ni  spirliua,  dum  spinfi^ 


fiiiera  lemaiiOiHim.  quibua  spipitales  bomine^  a.^i^ 
(|uus  boetia  loa^ime  $ol^t  iinpugii^re ;  per  spinf^iHf 
inquam,  qm  fMriis  este^  dura ,  piingit ,  litcerat,  et 
«nientai,  avar itiam ;  per  tribulum,  qui  qui^ein  tnol- 
tia  esl  aiUcUi,  Md  pungli  ae^ue,  laceraui  i:ruei4f)tt 
«lollem  atiipnMUidam  lilMdinis  n^oncuplscent.am. 

737  Sf  ieudum  auteni  non  ^olum,  avar.i  am  dico, 
api^itum  ieiuporalium  rerum,  sed  et  ambitionem 
fiivors  et  benorlsbumani.  Quai  yidelicet  spina,  id 
est  iminDderaiiia  amor  appeteiidi  ea  quai  non  essent 
appeieiida,ei  vetusii  parei^lis  nostri  culpa  ita  iaiixa 
wauei  noLis  e(  inganiia,  ui  vix  aut  nuilatcnus  au  liac 
peste  libaiari  queamus.  Qui  prinii  parentes  noslri, 
cum  in  boiiara  magiio  essent  et  taui  digniiale  quain 
ei  acienila  «mni  mundamc  creatura!  prxeuiiuerent,  ' 
^us scire  ei  ea  s.ire et  appetere  desid^srabant  qu$ 
a  ire  ei  appel^ra  noa  expediebat.  llac  iiaque  spiaa, 
id  esl  mo.  bo  avarili«  sepiper  pungimur,  se.nper 
criieutamMr.  Seinper  enim  bpoorcs,  seniper  laudcs 
aHeLiamus,  seuiper  extolli,  seinpejL-  supra  id  quod 
sumiis  baberiel  bonorari  qiueriinus;  bisU*ibulis,;id 
•st  cariialiuui  desidariorum  ificeniivls  semper  iinpel- 
li:nur,  mulioiies  vubieramur  et  laceramur.  Qiiandiu 
enim  corpus,  qiiod  corriimp.tur,  porlamus,  cui  iie- 
cessitaies  pdandi  ci  brkeiidi  negare  non  pp^^urAus, 
tandiii  tribuli  malarum  concupiseeiiiiarum  iu  nobis 
reperiuiitur,  qux  vix  sedaniur,  vix  ne  regncnt  in 
noUs  coniprimuutur.  Sit  superbia»  sit  ira,  sU  invi- 


islas  cl  Libulos  imbis  infixerinly  nunquidf  .a'4  Do- 
mlnns,  cclliguul  de  hpiuis  tirai,  cut  de  triLulfs  fctts  t 
Kun  utlque.  ^uin  ionge  aliud  est  uta  quam  ^pintHt 
loagc  aliud  de  pcis  qiiam  dc  ti  iLu^i#  colligitur.  Pfer 
upas  exprimitur  fervor  tlmoris,  ppr  ficu^  dulc§dp 
amoris.  lli  sniil  duo  motus,  per  quos  mala  de(:liiia- 
nius  et  b:ma  agere  deleelaiuur.  Fcrvor  timoris  facit 
bominem  a  malis  decllnare,  diilcedo  amoris  faclt 
aum  insistcre  bonis.  Iliijiis  timoris  et  anioris  assl- 
diiilatc  ila  nos  vallari  ct  praeiniiniri  oportet,  ut  si 
quando  prosperitatem  dat  Deiis  in  cariialibus  vel 
spirilual.bus,  nuni|uam  timoris  instantia  a  memoiia 
excidut  in  prosperis,  aul  dulcedo  divini  amcrls  te- 
,  pes.at  in  adversis. 

Sic  omnis  arbor  bona  (ructus  bonos  [acit,  mala  atk- 
tem  arbor  [ructus  malos  [ac.t,  Hujus  verbi  adject.o, 
diceiido.  sic  omnis  arbor,  superiorum  est,  ui  luilii 
videlur,  conjiinrliva  recapilulat.o.  Nain  idem  esl  ac 
81  di.al:  Sic  alleuJendo,  sic  se  a  falsis  pn^pli^ia 
custodien;!o  omnis  arbor  ionoy  id  est  omnis  bq- 
niis,  qui  spfm  babet  qiiandoiiuc  resurgcndi  ad  vitai}|, 
[r^tus  bonosf  fructus  siiaves  tlmoris  et  amoris  D^i 
ex  se  producil  mala  aulem  arbur,  id  est  malus  bpmo, 
qui  circa  se  cust;)diam  non  exbibct,  [ruclus  malqz 
apinarum  ei  tribulorum,  id  cst  avaritia!  ct  libidinia 
profert,  quorum  dominio  luipitcr  addicitur,  quia 
spem  resurgendi  ad  vitam  non  babct. 

Possuiiius  aiilem  iii  iribus  versibus  istis  tria  de- 


dia  qiiae  nos  dew astat ;  bax,  ul  ita  dicam,  aliquaudo  p  notare  tempora.  in  primo,  ail,  «tc  omnis  arb.rbon^t 


compeacitur  in  noi>is.  Sjla  esi  avariiia,  sola  mala 
conciiplsceniia,  qaxaliam  legem  in  membris  nestris 
repu/Hanieip  legi  meiitis  nostrjB  exsuseitai.  D:im 
•ni.n  per  niulia  annorum  spaiia  niira  eoipus  aOU- 
giiur  abstinentia,  adhuc  hostis  noster,  id  est  caro 
nusira,  quam  gerimus,  illecebrosis,  prob  dojorl 
nos  impedii  desideiiis. 

liis  duabus  ieniationibua,  vir  ille  sanciisslmus 
David,  dequo  Dominus,  invemy  inquit«  viruui  s^uu- 
ium  €9f  itirtim,  Iit.arari  se  posiulai,  duni  dicii  :  Iw 
eiina  cor  meum  iu  testimonia  tua^  et  uon  i»  Mwariiioin 
(Psal.  cxvtii,  S6).  Gt  siibinde  :  Avefts  seutos  titeo«, 
Ui  videant  vanitatem  (IM.,  37).  Cum  enim  per  visum 
ocuioruro  vaniCales  el  species  exlerinraa  kauriuntiir. 


tempus  pra^sens,  quod  esl  in  bona  cperatione;  \n 
secuudo  non  putest  arbor  tonay  tempus  illud,  quod 
nuncest  in  requieaiiiinarum;  in  tcitlo,  omnis  urbort 
ienipus  fuiuiu.u,  ([uoJerit  inateina  remuiiei\niioiip. 
739  Omnis  itaqiic  arbor  bona  Dao  fractuiii  cxbi- 
Lere  stiideat  in  bona  operalioiie,  quia  cxuta  corporc 
ad  aliud  teinpus  pjrvcuiel,  qnod  iiunc  est  in  requie 
aniuiarum,  u).i  profevtoeril  quod  Domlnus  bic  ait. 

Afo»  pAesl  arbor  bjna  [rucius  matjs  [acere.  neque 
arhor  mala  [ructus  bunos  [acere,  Aniuix  nanique 
eleitorum  inter  mira  et  siitp^nda  Gond.tqris  aui 
iwna  constil:iUe,  fructus  malos  non  proferui.t,  quia 
ulierius  peccare  nequeunt.  Arbor  quoque  mala,  id 
Mt  anima  peox^trlx,  post  finem  vitae  hujusnec)M>aoi 


Sit 


UOMILI^  DQMINICALES  ^STIVALES. 


818 


fructus  in  poslerum  poU^st  agcrc,  ncc  de  praeterilis,  A  llbidinum  deviceril,  et  bonos  bonaj  arboris  fructuf 
qux  coiiimisit,  malis  unquam  Deo  peruiillitur  sa- 
ti^f^cere,  sed  poena^  oerpetuas  habcLit  cxsolvcre, 
qin>,  ;$  jcul  unum:]ue  dies  mortis  invcnerjt,  ita  anfa 
Peum  judicabit:ir,  jtixta  quod  sulnlitur  : 

Qinnis  arbot,  qnx  non  facit  fructum  Ifon^m^  exfi- 
detur  ci  in  ignem  miitetur.  Noiandum  qupd  non  ait  oqfir 
lieni  af borem,  quoe  non  Tecit,  sed  quoi  non  facit  frucium 
ionum,  cxcidendam  ct  in  ignem  miitcndqm.  Omfiif 
arbor^  id  est  oinnis  homo,  qui  pauca  bona  et  muUa 
mal;^  commisi^,  si  in  cxtremis  suis  dignis  pocnitcn- 
tix  lamenMs  in  vera  cordis  contritiune  Sjgipsum  r^- 
cognoverit  ct  pocniluerif ,  verci,  ut  ita  dipam, 
fruclum  bo^um  facit,  et  hic  beatus  cst  ct  beandu^, 
(Ticlc^lis  ulique  cpnsprtii  pra:mio  aitjungcndus.  £t 
quia  in  regnum  iliud  cocie^tp  macula  nulla  introibit, 
quid^uid  de  peccati  nacvo  secum  adduxerit,  iu  ign« 
purgatoriq  purgari  el  clppmpsynis  seu  oratioi)U(Q 
Tictiroi^  rediiui  deipcop^  poterit.  El  talis  t^ypor  poxi 
exciiletur,  pequ^  in  ignpm  mitictur.  Sed  ecim^f^ 
font  pounulii  qui  umni  tempore  vit;i:  su;c  pii§  lajip- 
ribus,  piis  aclibus  insistere  decertavcrnnt,  scd,  prol^ 
JQlpr!  postmodum  ad  deierioria  lupsi,  felici  tn  Deo 
CQ^summatione  opera  sua  non  consummaverunt,  el 
iU  de  hoc  saeeulo  migrantes  a  consprtio  justorum 
excid^ntur,  ^t  in  jgnem  aplernac  damnationis  mit- 
tenlur.  E^  qui^  {{ua;,  sit  pars  salvandorum  ctquae 
pars  (lamn^ndpr^m,  non  facile  hic  interuosci  c(  ^ci)*i 
yalet,  prpcql  fliibio.  in  tcmpore  rcmunerationis  ap- 


fecerit,  ille  qiiandoque  ad  a!ta  cceli  sublatus  de  per- 
pctua  omnipotentis  Dei  vlsione  gaudebit. 

Ilinc  est  quod  hxc  Dominica  in  nun:cro  octaya 
est,  qux  nobis  octavam  iliam  diem  fulurx  rcs^r- 
rectionis  nostrx  pncsignat,  quando  cum  corpore  e| 
anima  resurgemus,  ubi  aut  ad  aelerna  gaudia  prp 
bpnis,  aut  ad  gebennx  supplicia  pro  nialis  de(Ii>« 
ccr;di  sumus.  Quamvis  enim  seplcm  istae  Dcminicae, 
qpas  celcbravimus,  satis  fcst>v;i:  sint  ct  ce  ebrea, 
tauien  hxc  pciava  Djominica  maxima  est  et  celel  pr- 
rima,  in  qua,  ut  ita  dicsim,  praeludiym  quoddam 
fulur;c  nostra:  resurrectionis  prx*scribitur,  quando 
electi  Dei  universis  innnuitatibus  carnis  exu(i,  lo(l 
ip  Deirn  74][  pergunt,  cl  deinceps  quasl  pnus  cum 
U  Pppiinp  spiritMS  crunl. 

Ad  huju^  tantuedignilatisglpriqm,  quamjustitunc 
de  uian'4  pimiini  ^i^pl  a^cepturi,  totuni  spfctat  Ko- 
diernum  ofllicium,  quando  post  generale  judiciyiQ 
in  ip.^q  cocli  intrpilu  tot  millia  salvandprum  ipqna* 
fhoruin,  cjcricorum  c^  Dco  dicaiarum  virgippii) 
cboru.s  coram  sitmmu  Pontifice  J^stt  Chri^io  stantea | 
Ul  npgno  jubilo  cordis  prorumpuut  Dpmino  ^i^ 
psalijsntcs  :  Sus^epimvis,  Dcus,  njLisericordiam  (fiaff 
fo  m^dio  tanpli  Itti  (Psal.ityiu  iU).  Ac§ic)r,^|li| 
harippnix  concentu  inYtcem  cpnj^r^tuj^.i.tes  Ppmi^f 
ditant  :  0  Dpniine  peii^,  ct^u.s  ut^gniliidinifi  poD 
^^t  fuiis,  cujus  sap>epti.'c  upu  es^  ^\mpcrvilt  ciu^f 
pa3(  cxsi:perat  omucm  inlellecluiMf  quo^  WVH^HIB 


P^re))'(,  qiK)nc)o  resurgen^  non  ad  vitam,  imo  ad  ^.  et  diabolum  devicimus,  quod  c^ri)!  {ir^r^^.  repq- 

'"' —   —-•---■ -  .^^-..  .  -  -^-^  guavimus,  quodLe;ilitudinisluaJCpi]iS!Qii|e^iaip^SiS9 

fecisli,  ex  soU  ct  gratuit^  miscricojcc|ta  (ua  sy^f^r 
pimiis,  et  hoc  in  medio  tcinpli  ^i,  id  ftf t  i^  Chi  )tAQ« 
qui  ((Strp.i  fui,  quod  nop  ^timus,  med^^tPf  Gori,  ^ 
homini  Deum  luorte  sua  recp^ciliarft  vpfui^.  Secm^ 
dum  nomen  tuum^  Deus,  sicut  et  laus  tua  in  fin^ 
terra;  (ibld.,  II)  Omnis  houto  idco  prppr^ft  ^t  ^pe- 
ciali  nomine  VQcitatur,  i:(  q\tis  s^  ^^tpsf^^ur.  E| 
est  quasi  dicanl  :  Trtu(n  bpc,  qnpd  aliqu^nda  ^1 
terra  incoiatus  r.ostii  de  tp  audivunus,  p^r  qup4  ^ 
aliquantuluin  tanquam  pcr  speculum  et  in  a^migiu^^ 
scire  et  agupscere  digui  in»en(i  sumtts,  j^m  nuuf 
facie  ad  faciem  videmus.  S^cd  ct  qmpliora  ^\  magiUr 
ricenliora  quara  dicta  sint  nobis  4e  te,  pm^ptmii^ 


Yit^m,  ut  yivj  in  muric  infelicius  740  iqpriantur. 
f  unc  justiis  b£(U9  i  Uusqiie  cxittts  ad  vitam  pande* 
tur,  quando  atifpfpta  mor^p  in  victoria  in  diyiniim 
quemdam  aflfef^tpm  loti  muUbuiitur.  Et  quia  quod 
hic  in  operatione  iatet  ili  in  rctribulipne  patet,  igh- 
tur^  inquil,  ex  fr.uciibu^  eorui^  cQgnoscetis  cos, 

Primo  dixcral,  a  frucUbus  eotum  cog^osc^tis  eos; 
el  ilcrum,  ex  fr^ctibui  eorftm  co^uoscetis  eos.  Viden( 
cnim  tmic  justi  pcrfecte  et  manifeste  quaiu  inutiles, 
quam  scelerali  cs^ent  frur.Mi^  pialignoEum  ^piritiiupi, 
qutbus  rcpugnaveruDt.  quihus  non  cons^iiscrunt ; 
Tidcnt  et  cognqsceut,  qui  nunc  latenVi  fructiis  jiisto- 
nim  ct  pcc^atQrum,  quomodo  ad  omuia  flug.tia  proni 
ferebantiir,  quibus  etiam  tunc  reddctur  secunduiu 


nequitiam  adinventionum  ipsorum.  Dp  quihus  pra-  D  quifi  iccuudum  mnen  tuum,  sic  et  iaus  tua,  id  e^ 

sccundum  uominis  tui  magniCcentiam  fac^re  npbisr 
cum  magoiUca^ti,  qiii  ip.on  solum.  an^mas  npslraf^ 
s^ilc^  fmef  terrae,  id  fstcprpora  nostfa  ^e  pul\cre 
r^S^^ciUnt^)  miriflcc  glori(icas^i.  Justitia  p(^9«  a< 
dMfxa  t^q  lib\d.\.  llici  ('iUv.s  luus,  qui  j^r  dextetam 
in^illigi(ur,  solus  plcn^s  es(  totius  iustitiae,  nulla 
nqstri  sunt  mcrita,  nulla  cist  ]usl  tia,  per  qufm  ad 
Vaotac  dtgnatlonis  tus  a^miiti  ppsjscmus  Ipna.  Atq- 
gnus,  inquiunt,  Dominus  ct  kiudabHis  nimis.  V.a^Hi\i 
tii  Daiminus  in  civiLale.  tiia,  id  pst  ipclecUs  tuis;  U^- 
dabilis  niiuis  tn  nwnte  sanctp  tuo^  id  eslin  an(^L'.8^ 
tuis;maguus  in  civitatu;  quia  electorum  tuocui^ 
corda  a<i  hoc  pra p:irasti,  ut  lu  in  cis  lanquam  iu  ci- 
viute  742  tua  magaiiiceri^,  laudabiiis  vero  niiuif 


tinus  subinferiur. 

Non  omnis  qui  dicit  miki :  Domin^,  Dominf^,  :*9r 
tra^ii  in  regnum  co^lorum ,  sed,  qui  facit  wluntqletn 
Patris  mei  qui  i:i  cxlis  est^  iste  infra6.i(  iu  regqtfJ^ 
exiorum.  Ilie  veraciter  ct  fideliter  non  sfuncl,  ^^ 
repetita  confessione  Dominum,  pomioum  suum  ^pti- 
iitetur,  qui  eumdem  (]reatorem  suum  simul  et  )4e^ 
deniptorem  crcdit,  et  eamdem  fi  lem  operis  attesta- 
lioiie  adornavit.  Scd  uon  omnin  qtii  camdem  iiJem 
tenel  et  operib:is  cimtradicit,  coclorum  rcgnum  in- 
troilit.  Sed  qui  facit  voluntatem  Patris  meit  id  cst 
qui  a  fulsis  prophetis  attendendo  omni  cuslodia  cor 
suum  conservando  uva,  id  est  fervore  timoris,  /icu, 
i4  est  dulcedine  amoris,  spinam  avariiiae  et  tribulos 


gt9  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ^OMONtENSlS  S20 

in  monu  sancto  tuo  quia  ab  omnibus  angelorum  or-  A  dia,  mox  additur  a  cantantibus.  Replebimur  in  bontM 


dinibus,  quos  in  iiiud  suavissimae  contemplalionis, 
et  diTiUiC  ciaritatis  tu»  pelagus  recepisti,  semper 
incessabili  voce  laudaris  et  adornris. 
'  Convenit  satis  et  bene  additur  ad  Dominum  Ora- 
tio,  in  qua  sic  oratur  et  (ficitur  :  Largire  nobis,  Do- 
mine^  semper  spirilum  cogitandi  quce  recta  sunt  pro^ 
pitius  et  agendi^  ut  qui  sine  te  esse  non  possumus, 
secundum  te  vivere  valeamns.  Qjod  idem  est  ac  si 
dicant :  Carne  mortali  aliquando  circumdati  multi- 
moJas  vicissitudinum  mutabilitaies  patiebamur,  et 
8i  interdum  tili  adhxrere  donatum  est,  subito  cor- 
pus,  quod  corrumpitur,  ad  consuetas  mutabilitaies 
itenian  atque  iterum  nos  revocavit.  Sed  nunc,  o  Do- 
mine,  non  momenlanee  aut  unius  diei,ethorx  spatio, 
sed  semper  continuato  et  perpetuo  spiritum  cogi- 
tandi  et  agendi  quae  recta  sunt,  largire,  ut  qui  sine 
te  esse  non  possumus  secundum  te  vivere  valea- 
mus. 

;  Secundum  eum  vivere  est  a&ternae  beatitudinis  et 
gloriae  ejus  parlicipes  existere,  ut  quemadmodum 
ille  su  ume  bonus  et  beatus,  immortalis  sine  pecca- 
tis,  plenus  etallluens  omnibus  bonis  et  deliciis,  sic  et 
illiomni  bonitate  et  beatitudine  seu  immorlalitate 
sublimes  effecti,  nullis  deinceps  peccatorum  sarcinis 
impediti,  summis  et  ineflabilibus  bonis  remune- 
rantur,  quod  utique  est  secundum  eum  viverc.  Ibi 
Deu8  sine  tempore  homo  factus  in  tentpore,  «b 
omni  electorum  multiludine  facie  ad  faciem  videbi- 
tur,  ubi  profecto  Teraciter  adimplentur  verba  apo- 


domus  tua;  sanctum  est  templum  tuum,  mirabile  in 
asquitate  {ibid,,  5).  Bealus  Pelrus  princeps  aposto- 
lorum  et  alii  coapostoli  ejus,  quamvis  perennibus 
laureis  sint  insignes,  tamcn  in  bonis  Dei  noKdum 
replentur,  qnaiidiu  de  resuscitando  corpore,  quod 
in  terrae  pulvere  jacet,  soIiiLitantur.  Sed  cum  mors 
absorpta  fuerit  in  victoria  et  post  generalem  resur- 
reclionis  diem,  bina,  ul  diximus,  corporis  et  animaB 
subiimantur  stola,  pleno  potiti  gaudio  repleri  se  fa- 
tentur  in  bonis  domus  Domini,  et  templum  illud 
mirabile  in  acquitate  asseverant  in  saecula.  Vere 
enim  templum  illud  mirabile  est  in  aequitite,  obi 
roiranda  Omnipolenlis  aequitas  non  solum  sanctos 
et  innocentes  quosque  collegit,  sed  et  per  roirabi* 
B  lem  aequitatem  suam  injustos  et  peccatores  quosque 
tales  per  poenitentiam  effecit,  quos  regni  sui  Gobae- 
redes  fleri  voluit,  et  in  quibus  per  saecula  tanquani 
in  templo  suo  habitare  praeordinavit  et  elegit.  Quam 
roirandam  aequitatem  nunquam  per  saecula  finiendam 
longtis  et  bene  distinctus  notularum  cantus  non 
incongrue  signiflcare  videtur. 

744  Congrnunt  his  sane  Offertorium  ti  Commu^ 
nio,  \\i  plena  missae  hujus  perflciatur  jubilatio  :  Po* 
pulum  humilem  salvum  (acies,  Domine^  el  oeuloi  t«* 
perborum  humiliabis,  quoniam  quis  Deus  prmter  te^ 
Domine  f  (Psal,  xvii,  28,  32.)  Populum  suum»  po* 
puluni  humilem  salvuin  facict  Dominus,  secnm 
collocando  in  coelestibus,  oculos  superborum  hu- 
miliabit,  quos  cum  capiie  suo,  id  est  diabolo  ftter* 


•toii  Pauli  dicentis  in  lectione  hodicrna  :  Quicunque  ^  nis  condemnabit  ignibus,  et  praeter  eum  non  erit 


ipiritu  Dei  aguntur^  hi  Filii  Dei  sunt  (Rom,  viii,  14). 
Non  enim  tunc  timore  servili  coercentur.  nec  luer^ 
cenaria  cupiditate  illiciuntur,  sed  semper  spiritu 
Dei,  spiritu  libertatis,  quemadmodum  Filii  Dei 
sguntur. 

Imponnnt  adhuc  pii  coelestis  patriae  habilatores 
dulci  melodia  canorum  Alleluia  :  Te  decet  hymnus, 
Deus  in  Sion,  et  tibi  reddeiur  votum  in  Jerusatem 
(Psal.  Lxiv,  4).  Omnis  illa  Deo  dilecta  civitas,  cujus 
niuri  lapides  vivi,  cujus  fundamenta  sanctorum 
constant  agmina,  ideo  Sion,  id  est  specula,  dicitiir, 
eo  quod  singulorumafliictus  pateant  singiilis,  743 
et  dnm  nil  ibi,  nisiquod  sanctum  est,  cogitatur,  nii 


Deus  aut  Dominus,  qui  solus  suflicit  omnibus.  Sed 
haec  omnia,  quae  perstrinximus,  quoddam,  ot  .itt 
dicamus,  carmen  laetitiae  est,  et  exsultationis  ani« 
marum  sanctarum,  post  judicium  cun  Deo  et  Do* 
mino  8U0  ad  coeli  palatium  tendentium.  Audiamns 
nunc  quae  sit  merces  pervenientium,  et  quid  olfen- 
tur,  vel  quid  dicitur  jam  cum  Cbristo  regnantilus  : 
Gustate  et  videte  qnoniam  suavis  est  Dominus  {Psai^ 
xxxin,  9).  Tunc  ad  nuptias  Agni  introducti  edere  et 
bibere  super  mensam  Domini  in  regno  ejus  jubentur, 
et  transiens  ipse  Dominus  ministrabit  eis  quia  sem* 
per  nova  gaudia,  novas  delicias  in  seipso  praestabit, 
ut  sit  ipse  praemium  amantium  se,  praemium  atter- 


nisi  quod  honestum  est,   concupiscilur,  magnum  p  num  amantium  in  aetemum.  Gustus  iile  aetemae 


tnter  caetera  et  miriflcum  exhibet  gaudium,  quod  de 
fraternae  conscientiae  abditis  nil  sibi  sentiunt  occul- 
tatum.  Nec  mirum  tanta  eis  inde  gaudiorum  prove- 
nire  augmenta,  sua  in  invicem  scire  et  nosse  corda, 
cum  et  in  hoc  mortalitatis  tempore  valde  jucundum 
et  gratum  esset,  si  quis  boni  alk:ujus  hominis  rogi- 
tationes  sanctas,  desideria  justa,  quibus  cum  Deo 
et  In  Deo  deiectatur  et  reflcitur,  scire  et  videre  po- 
tuisset.  Tunc  justi  et  electi  omnes,  quod  nunc  ca- 
nunt  et  expetunt  in  spe,  procul  dubio  accepturi 
suut  in  re.  Tunc  recepta  duplici,  corporum  et  ani- 
marum  stoia  coelestis  symphoniae  concentu  concre- 
pant  pcr  svrcula. 
Undc  et  versus,  qui  eadem  insinuare  videlur  gau- 


dulcedinis  indicibilis  est,  imo  inexcogitabilis  acqui- 
ri  polest,  aestimari  non  potest.  Quicunque  tunc  ex- 
comrounicatus  et  foris  ejectus,  inter  festivae  hujus 
missae  celebratores  locum  et  communionem  non 
acceperit,  quid  miser  acturus  erit  ?  Melius  esset  na- 
tum  non  fuisse,  quem  peccatis  exigentibus  huiccon- 
ventui  contigerit  non  interesse.  Suppiiciter  itaqne 
rogemus  Jesum  Christum  advocalbin  nostrumf  ut 
eo  mediante  et  propitio  Deus  Pater  in  superna  le- 
Tusalem,  quae  est  mater  nostra,  ubi  beala  et  plena 
rcposita  sunt  gaudia,  quandoque  pacem  et  comma- 
nionem  nobis  dare  digneiur,  ut  gustare  et  videre 
mereamur  ipsum  qui  desideratur  sine  taedio,  quo  st- 
turemur   sine  fastidio.   Ouod   ipse  praestare   di« 


i;ii 


HOMlLIJt  DOMIMCALES  JISTITALES. 


gnetur  cujiis  ini|k;riUm  ftrmskMl  in  laftcula  saculo- 
rum.  Amen  ! 

745  HOMILIA  Lxxni. 

1»  DOVUICAIf   VIII   POST   PENTECOSTEN  SECCNBA. 

Confirmatum  est  igitur  regnnm  in  manu  Saiomo- 
iw»,  et  afinitate  conjunctus  est  Pharaoni  regi  jEgypti 
[U!  Reg.  iii). 

Dominica  isla,  quac  oclava  est  in  nuracro  septcra 
IbmiDicarum,  quas  celebravimus,  octavam  nobis 
il!tm  diem  fulurae  resurrectionis  praesignat,  quando 
cum  corporc  et  anima  resurgemus,  sicut  cliam  ubi- 
cunque  pro  octava  scribitur,  dies  generalis  judicii 
figuratur.  Hujus  octav»  dici  insigne  praeconium 
insinuant  nobis  tam  lectioncs  nocturnales,  quaro 
eliam  officium  hodiernum.Lcgimus  enim  hac  noctc 


A  ^'ilius  Dei,  expressiiu  adhuc  icquenti  Uiur«  dAiur 
intelligi. 

Accepit  namifueliliam  eju$,  el  adduxit  eam  in  ctot- 
tatem  David.  Filiam  praedicti  hujus  regis  Pharaonis 
caro  est,  ut  diximus,  et  natura  nostrl  generis,  quam 
ita  verus  Salomon  noster  accepit,  ita  divinas  na- 
tunc  conjunxit,  ut  disjungi  ab  ea  nunquam  possit. 
Nam  adduxit  eam  in  civitatem  David ,  donec  com- 
pteret  ojdi/icare  domum  suam  et  domum  Domini^  et 
murum  Jerusaiem  per  circuitum,  Civitas  David  regii 
est  patria  aeternae  beatitudinis,  aula  regni  coelestis, 
civitas,  inquam,  Dei  viventis.  In  hanc  ergo  civita" 
tem,  in  hanc  procul  dubio  Jerusalein  coelcstem  ve* 
rus  Salomon,  Doraimis  noster  Jesus  Christus,  assum- 
ptam  morlalis  noslrae  carnis  naturam  adduxit^  747 


quomodo  post  mortcm  David  coniirmatukn  sit  re-     quando  peractis  ei  consummatis  omnibus,  proptor 


gnum  in  roanu  filii  ejus  Salomonis.  Igilur  cum  ap^ 
propinquarent  dies  David,  ut  morcretur,  ct  Adoniajt 
filius  cjus  ipso  ignorante  succedere  ei  in  regno  len- 
laret,  tpse  accersiiis  ad  se  Sadoc  sacerdote  et  Na- 
tham  prophcta  Salomonem  filium  suiim  iingerc  in 
regem  praecepit,  eumque  rcgnarc  post  se  constituit. 
Post  mortem  vero  regis  David  ita  Scriplura  subjun- 
git :  Confirmatum  est  igitur  regnum  in  manu  Salo* 
moiiif ,  et  afinitate  tonjunctus  est  Pharaoni  regi  JEg^ 
pti.  Per  Datid  Deus  Paler,  per  Satomonem  Dei  Patris 
Fillus  ralet  intelligi ;  regnum  vero  Salomonis  alcr- 
hitas  est  ejusdem  Filii  aeterni  Patris,  quod  regnura 
tunc  confirmatum  est  in  manu  SaiomoniSf  in  manii 


quae  venerat,  post  passionis  et  mortis  ignoininiara, 
post  descensioncm  ad  inferos,  post  resurrcctionem 
a  mortuis,  supcr  orancm  angclicara  dignitatein  ia 
scipso  hanc  collocavil  in  coclcslibus. 

Donec  compleret,  inquit,  wdificare  domum  sucm, 
et  domum  Domini,  et  murum  Jerusalem  per  circtti  • 
tum.  Quae  est  igitur  h»c  domus  tara  inclyta,  quam 
Salomon,  prscpotens  rex  et  dorainus  adhuc  aedificat 
in  terra  ?  Nos  revera,  qui  adhuc  in  hujus  roortalila* 
tis  peregrinamur  miseria,  nos  sumus  domus  il]a« 
quam  coclestis  Sapientia  veri  Salomonis  aediflcat  et 
complct  adhuc  in  terris.  Tiinc  enim  quasi  aedifl- 
cando  domum  suam,  domum,  inquain,  sanctifica« 


Filli  Dei  Pairis,  quando  ipse  coxqualis,  coaeternus,  c  ^^^^^^  facere  nos  coepit ,  cum  per   sacramentum 


cooronipotens  eidem  Patri  manens  in  aeterniira,  hoc, 
qnod  ab  initio  erat,  aetemaliter  ab  eodem  est  ge- 
nitus,  ac  super  omnia  et  quac  in  coelis  sunt,  ei  quae 
interris  tivunt,  constitutus,  omnia  cum  eoilcni  Pa- 
tre  disponit,  omnia  sub  manu  omnipotentio;  suae 
concludit. 

In  hoc  Tcro  palcmae  raajcstatis  cocsscnlia  dum 
quasi  absconditiis  lateret  in  divina  natura  sua,  hu- 
taanae  tandem  condolens  miseriae,  humanae  consu- 
lens  saluli,  aginitate  conjunctus  est  Pharaoni  746 
ttgi  JEggpii.  Pharao ,  quod  interprctatur  extermi- 
Hmu  TCl  dissipansy  gcnus  non  incongrue  dcsignat 
humanum ,  quod  in  primo  parente  noslro ,  Adam 
icilicei  et  Eva,  collatam  sibi  divinitus  coelcstis  di- 


baptismi  ad  veram  fidem  vcnire  nos  fecit,  et  ita 
quandiu  sumus  in  corpore,  Lona  dcsideria  inspi- 
rando,  bona  opcra  augendo  non  desistit  aedificarc, 
donet  compleat,  id  est  donec,  quantum  in  hoc  muta- 
bilitatis  terapore  est  possibile,  perfectos  nos  virlu- 
tura  meritis  faciat.  Soluta  vero  corporeae  habilationis 
molestia,  cura  jaro  ad  pcrfectae  securitatis  introducti 
fueriraus  gaudia,  ibi  rcvera  domus  Dumini  ermus, 
quia  liberali  prorsiic  a  peccatis  et  vitiis,  quae  nos 
impugnabant,  nulla  jam  amplius  vel  in  cogitatione 
vel  in  opere  tangi  vel  tenuiter  poteriraus  raacula.  !n 
hac  siquidem  aeternae  glorificationis  beatitudiiie  nunc 
cum  ipso  redemptionis  su»  auctore  electorum  re- 
pausant  aninue,  donec,  peracto  generali  judicio,  du- 


gnitatis  honorem  et  gloriara,  hcu  I  raale  dissipavit  D  plici,  corporum  simul  et  animarum,  immortalitate 


per  inobedientiam.  Quod  gc^us  humanum  dicitur 
rex  jEgypti^  quod  interpretatur  tenebrce^  quia  ante 
adTentnm  Christi  omnis  homo  in  regione  erat  uro- 
brx  mortis,  tum  quia  male  seipsuro  regebat  in  prae- 
seniU  Titae  tenebris,  tum  quia  post  tenebras  hujus 
sa^nli  ad  tenebras  descendit  inferni.  Huic  ergo  regi 
iEgjpli,  buic  humano  generi  affinitate  conjunclus  est 
Terus  Salomon,  Terus,  inquam,  Filius  Dei.  Affini- 
tas  illa,  qua  aeterai  Patris  Filius  praedicto  rcgi 
'^gypii  est  conjunctus,  caro  illa  cst,  quam  pro  no- 
bis  assnropsit,  et  in  qua,  cum  esset  invisibilis,  Ti- 
iibilem  se  hominibus  praebuit.  Et  quia  afllnitas  solet 
dlci,  ubi  cx  parentibus  uxoris  fiunt  propinqui,  quae 
sst  aifinttas  illa,  qua  humano  generi  conjunctus  est 
rATROL.  CLXXIV. 


Testiti ,  perfecte  configuraii  fuerint  claritati  Condi- 
t^ris  sui.  Tunc  eniin  Tcrus  ille  Salomon,  Domints 
nester  Jesus  Christus,  Mediator  Dei  et  horoinum,  mu- 
rtcm  Jerusttlem  coroplct  per  circuitum,  cum,  sicut 
praefati  sumus ,  tanto  immortalitatis  decore  suos 
adornabit  electos,  ut  conformcs  et  comparticipes 
aeternitatis  illius  corpore  ot  anima  sine  fine  cum 
ipso  appareant  in  gloria. 

Ad  bunc  etiam  ultimas  examinationis  diem  illud 
judicinm  respicit,  quod  in  exordio  regni  sui  de  dua- 
bus  roulieribus  rex  Salomon  fecit.  Legirous  enim 
quia  748  >^  Mt^o  regni  sui  Tenerunt  ad  eom  dujr 
roulieres  meretrices,  causaro  suaro  ad  justuro  regis 
judiciuro  deferentes,  quaruro  una  parruluro  suuiny 

n 


Si3  VEN.  GODEPRlDi  ABBATIS  ADMONTliNStS  m 

quein  nuper  euixa  fueral,  iiiteropesUe  noctis  silentiu  A  lempore  sunius,  ad  plenuin  cognoscere  et  disccrnerd 


ablatum  sibi  ab  altera  aflirniabat,  qu%  dormiens  qui 
dem  iilium  proprium  opprcsserat.  Cumque  illa  econ- 
Cra  non  ita  esse  responderet,  fiiiumquc  suum  \iTere 
aflirmaret,  atque  in  hunc  modum  coram  rcge  con- 
tenderent,  gladiuni  sibi  rex  aflerri  prsecepit  pue- 
ruroquc  in  duas  partes  dividerc,  ct  tali  judicio  rci 
veritatcm  cognoscens ,  \iTum  infantem  reddi  matri 
praecepit  (111  Reg.  3). 

Per  has  duas  mulicres,  ut  quidam  expositores  vo- 
lunt,  prxlati  sanctae  Ecclesiac  accipi  possunt.  Muiier 
quai  dormiens  fllium  oppressit,  prxlati  illi  sunt,  qui 
(ilios  suos,  id  est  subditos  opprimunt,  dum  nec  vcrbo 
nec  exemplo  pneesse  ct  prodessc  illis  satagunt.  Sed 
econtra  malres  vcrissinia;  dicuntur  et  sunt,  qui 
bene  vivendo,  bene  regendo  subditis  suis  pnesunt, 
qui  verbo  sanctae  prsedicationis  incitare  eos  non  de- 
tinunt  ad  profectum  vitae  eminentioris.  Hi  ergo  sub 
districti  judicis  examinatione  juste  discernuntur  sc-* 
cundum  meritorum  qualitatem.  Nam  boni  praelati 
pro  apportato  laudabili  fructu,  quem  in  subditis  suis 
lucrati  suMt,  gloriosae  remunerationis  sublimabuntur 
nagnitudine  ;  hi  vero,  qui  filios  suos  oppresserunt, 
dum  vitaro  subditorum  neglexerunt,  vacui  ac  sine 
honore  remanebunt. 

Possumus  etiam  in  his  mulieribus,  licet  arduum 
videatur  et  diilicile  indoctis,  sensum  indagarc  intel- 
ligentiae  subtilioris.  Per  has  etenim  duas  mulieres 
duse  accipi  possunt  afiectioncs,  bonae  videlicet  ct 
inalae,  quae  in  cubiculo  humani  cordis  mansionem 
sibi  vindicant,  a  quibus  ctiam  quandiu  in  hac  vita 
sumus,  liberari  raro  admodum  possumus.  Bona  af- 
fectio  est,  cum  homo  pise  actionis  laboribus  insistere 
deliberal;  mala  afiectio  est,  cum  pro  bono  opere, 
quod  gesserit,  humanam  laudem  requirit,  verbi  gra- 
tia,  cst  homo,  qui  hoc  donum  a  Deo  accepit,  ut  sa- 
lutaris  doctrinae  eloquentia  aliis  prodesse  possit, 
cumque  piae  cxhortationis  occupatus  fuerit  stu- 
dio,  occulte  nonnunquam  illi  haec  se  ingerit  cogita- 
tio,  ut  in  doctrina  sua  plus  humanam  aflectet  lau- 
dera,  quam  proximorum  quaerat  aedificationen. 
749  I^^^  ^'S^  quasi  dormiens  nocte  filium  opprcs- 
sit,  quia  mercede  operissui  inaniter  gloriando  se- 
ipsum  privavit.  Scd  gi  hanc  vanitatem  in  se  rccogno 


uequaquam  possumus  qui  sint  illi  qui  in  simpliiitato 
Doinino  serviant ,  vel  qui  pro  iaboribus  suis  laudcm 
humanam  requirant.  Sed  cum  dies  judicii  advenerit 
ubi  vcrus  Salomon ,  Dominus  noster  Jesus  Christnsy 
ad  judicandum  vivos  ct  mortuos  in  solio  regni  sui 
sederit ,  ibi  jam  clara  luce  manifestum  crit  cuncti» 
quse  mulier  filium  oppresscrit ,  vel  cujug  filius  vi- 
xeril,  verae<iue  matri  vivus  fiiius  suus  rcddctur ;  al* 
tera  vcro  vacua  et  sine  honore  expelletur.  El  quis 
ad  haeo  disccrnenda ,  quis  ad  cunclorum  hominum 
opera  discuticnda  idoncus,  uisi  ille  cujus  sapientiae 
non  est  nuinerus  ? 

750  ^i^go  quia  distrietus  judex  ct  Dominug justo 
valdc  judicio  mercedem  singulis  reddet  pro  suis  labo- 
B  rihus,  sludeamus  nos,  qui  spirilali  ccnsemurBomine, 
utin  veritate  Domino  servieiites,  operanostra  viva  et 
iutegra  ad  tribunal  referaniusChristi,  necumin  prae^ 
senti  piis  laboribus  insistercvideamur,  indiejudicii 
mereede  vacuemur.Quemadmodumenim  in  carnali  ge* 
ncratione  agilur,quod  et  illa  mulier,  quae  vivum  infan^ 
teni  paril,  cl  illa,  quse  mortuum  generat,  pari  doloiis 
[cod.  dolorislaboris}Iaboral  cruciaiu ,  gic  in  spirita- 
lium  filiorum ,  bonorum  videlicet  operum  fiet  partu 
Nossiquldeiu,quispiritalisvitae  stabilitatem  professi 
sumus,  si  pro  bonis  operibus  nostris  solius  Condi- 
toris  nostri  placere  dcsideramus  oculis,  remunera- 
tione  ditabiinur  selernae  beatiludinis ;  si  pro  labori- 
bus  nostris  laudcm  quaerimu»  hominum ,  pondus 
quidem  portamus  laborum,  sed  futurae  mercedis  mi- 
nime  consequemur  gaudium.  Siudeamus  ergo  ita 
justitiae  opcribus  insistere,  ut  solam  solumnodo 
pro  his  gratiam  quaeramus  misericordiae  divinae  in 
cunctis  quse  agimus,  non  nostram ,  sed  Conditoris 
nostri  laudem  quaeramus,  quatenus  ipse  qui  est  di-  • 
ves  in  misericordia,  praemium  fiat  laborum  nostro- 
rum  ,  honor  fiat  et  exsullatio  indcficiens  ac  peren- 
nis  gloria.  Quod  ipse  praestare  dignetur  Dominus 
nostcr  Jesus  Christus,  qui  cum  Patre  et  Spiritit 
sancto  vivit  et  gloriatur  per  infinita  saeculorom  sao- 
cula.  Amen. 

751  IIOMILIA  LXXIV. 

IN    DOMINtCAM  IX   POST   rENTECOSTEN  PRIMA. 

Uomo  quidamerat  dive$  qni  habebat  viUicum;  #1 


scendo  a  tali  intentione  retraxerit  animum  ,  per  jy  hic  di/famalui  e$t  afmd  illum  qua$i  di$ti^$$€t  kama 
Dei  gratiam  vivum  recipere  meTebitur  filium  guum.      ip$iu$  (Luc.  xvi). 


Est  etiam  homo,  qui  hoc  ex  Deo  habet  donum  ,  ut 
tempore  orationis  maculas  veteris  vitae  abluere  |K)s- 
sit  fonte  lacrymarum.  Uic  etiam,  si  pro  collato  sifoi 
divinitus  coropunctionis  munere  plus  ab  hominibus 
laudari  et  aroari  nppetit ,  quaro  soli  Deo  placerc , 
qussi  mulicr,  quae  fllium  oppressit ,  a  fructu  remu- 
nerationis  vacuus  remanebit.  Attamen  si  digne  poe. 
nitendo  pro  his  Deo  satisfecerit ,  Deo  adjuvante  a- 
llum  suum  iterum  poterit  recfpere.  Istac  ergo  dua 
nraUeres,  istae  duae  aficctiones  ita  in  cubiculo  hu* 
nnani  cordis  sibiraetipsis  sunt  conjunctae ,  ut  ipse 
hnmo ,  in  cujus  corde  bxc  sguntur,  haud  facile  pos- 
Sit  ea  cognoscere.  Nam  quandiu  in  hoc  mutabilitatis 


Quia  Dominus  ac  Redemptor  noster  electos  suos 
et  fideles  futurorum  bonorum  praeordinavil  baeredes» 
quanta  animi  prudentia  eoruro  sit  possessio  con- 
quirenda  ,  praesenti  plenius  declaravit  parabola. 
Ait  enim  : 

Homo  quidam  erat  dive$  qui  habebat  viUicnm.  Di^ 
vitis  hujus  nomine  Redemptoris  exprimitur  forma, 
cujus  in  domo  revera  abundant  divitiae  et  gloris« 
IIujus  dispensator  et  rt//tcti<  homo  quilibet  inteHI- 
gitur  sensu  rationis  praeditus ,  qui  velut  Dominid 
Juf  is  familiam  regendam  suscepit  corporis  et  aninus 
substantiam.  Cui  nimirum  familiae  digne  et  fideUtcr 
noscitur  praeesse,  si  pervigili  studio  sensus  i 


5i5  tlOMlLliE  DOMIMCALES  iCSTlYALES.  52G 

carnisque  mcmbra  Dei  solius  prxparet  obscquio,  A  cui,cumlicerel,  id  agere  fludiinonerat.  inanittime 


Scd  sub  pcccalo  vcnundatus  homo  Condiioris  sui 
sarpe  abulitur  bono.  dum  creditam  sibi  substantiam 
oinus  caulc  rcgit ,  dum  sua  quaercns,  qu»  Domini 
suni  negiigil.Unde  ct  dc  eodem  villico pracscnti  sub- 
inferiur  loco : 

Et  hic  dilfamatns  est  apud  iHtim  quasi  dissipasset 
bona  rpsitts.  Oissipamus  bona  Domini  nostne  credita 
fidei  f  dum  ad  usum  pravse  operationis  inflectimus, 
qaidquid  ad  exerccnda  Divinae  voluntatis  opera  vir- 
tutis  et  ingenii  percepiraus.  De  hujusmodi  impru- 
denli»  reatU  heu  mah;  diffamamur  apud  Dciim  , 
^i  est  ultionum  0ominus ,  sub  severis  admoduih 
testibus  accusamur.  Nam  quamvis  certum  sit ,  Dci- 
tatis  oculos  in  omni  loco  speculari  bonos  ct  malos, 


et  sine  fructu  reputabilur  confcssio ;  nam  iii  ihferno 
quisconritebiturDommo?(Psa/.  vt,  6.)Magnietiam 
fit  ruboris  noia,  mendicare  in  illa  nccessitatis  hora. 
Miscr  esi  ille  ct  inCelix  valdc,  cui  contr^cta  jam  ml 
scricordi»  Dci  manu  opcm  contigerit  postulare.  De 
ejusmodi  mcndico  utique  justc  sperncndo  in  Prover- 
biis  dicitur  Salomonis :  Propter  [rigus  piger  arare 
noluit,  mendicahit  ergo  a^state,  et  non  dabitur  ei 
(Prov,  XI ,  4).  Qui  enim  ignavisc  dcdilus  ettorpori, 
in  hujus  vita;  frigore  juslitix  non  instat  labori , 
tcmporc  a^stalis,  in  dicbus  scilicet  a^temitalis,  inops 
et  pauper  mendicabit,  quia  vocibus  importunis  ve- 
nise  respectum  postulabit,  sed  non  dabitur  ei,  quo- 
niam  super  impios  et  desides  ciaudentur  viscera 


Sunt  tamen  tutores  ct  actorcs  nostri ,  in  hoc  ipsum  ^  misericordiae  Diei.  Invenit  autem  sapiens  hic  villicoB 


d  Deo  Palre  dispositi ,  ut  cunc  ta ,  quae  gerimus,  ad 
Ibronum  sequitaiis  per  eos  esse  referenda  noveri- 
mus.  Sed  licet  fama  ignobiiis  in  auribus  Domini 
Sa!}aolh  crebro  rcfcratiir  de  nobis,  condolens  tameb 
Dei\s  Ltimianx  miseriae  peccantibus  concessa  non 
suUrabil  munera  misericordiae.  752  Pii^tientcr 
eniro  sustinens  diflert  punirc,  quos  vult  poenitentia 
corrigi ,  non  negligcntia  perirc.  Ergo  nobis  totum 
vitae  tempus  in  desidia  et  vanitate  deducentibus, 
f  am  diu  laboraverit  sustinens,  tandem  ielans  et  ul- 
dscens  facit  revera ,  quod  in  pncscnti  dicitur  pafa- 
bola. 
El  Tocatit  \itum  ad  se^  et  ait  illi,  Quid  hoc  audio  de 


consilium  suse  per  omnia  prudcntise  dignum ,  quo 
confidenier  usus ,  vcnturae  miserise  damnum  vakat 
eflugere.  Nam  sequiiur : 

Scio  quid  faciam ,  ut  cum  amotus  fuero  a  t*t//fVa- 
tione ,  recipiant  me  in  domos  suas,  Talem ,  inquit, 
dum  valco ,  meis  debitoribus  gratiam  praestabo ,  ut 
cum  defecerit  virtus  mea,  eorum  subventionis  conse- 
qui  merear  beneficia. 

Convocatis  itaque  singuUs  debitoribUs  Domini  sui 
dicebat  primo :  Quantum  debes  Dornino  meo  ?  Hic  in- 
terioris  hominis  aures  ponamus,  ul  diligentius  in- 
vestigare  valeamus,  cur  cvangelista  dicat,  convoca- 
tis  singulis  debitoribus,  qua^i  relationcm  facturus  de 


te  f  lUdde  rationem  viUicationis  tu(H  ,  jam  enim  non  ^  pluribus ,  ct  non  amplius  cxprimere  videatur  quam 
potcris  viUicare,  Vocat  nos  Dominus  ad  se ,  cum  per      duos.  His  verbis  evldeniius  nos  instruit  quod  nosse 


pot 

senientiam  mortis  tcrminum  imponit  vitae.  Requirit  a 
ivobis  rationemvillicationis;  quiaquantum  lldei,quan- 
tum  studii  circa  bona  ejus  impcnderimus,  sublilius 
Jliscutiteteiamiilat.  Quae,  quia  non  integre  scrvasse, 
i^edn^^le,  prohd^lor!  dissipasse  convincimur,  ullerius 
viUicure,  id  est,  l)onis  cisdcm  ad  exerccnda  jusliiiae 
opera  uti  non  permiilimur.  In  tali  autcm  rcrum  car* 
dinc  positus,  quid  egerit  Iiic  villicus,  non  aUre  lan- 
tummodo  corporis,  sed  etiam  intinio  percijpiamus 
aiditu  cordis.  Scquitut : 

Ait  autem  viUicus  intra  se:  Quid  faciam  ,  qnia  Do, 
tninui  meus  aufert  a  me  viUicationem  ?  Hujusexem- 
plo  villici  redeamus  ad  nos  inlra  nos,  teittpore  ac- 


et  pcrpcndcrc  convenit,  quia  in  duabus  tantummodo 
causis  debilores  existimus  nosiri  Condiioris,  scilicet, 
in  charitatc  Dei  perfecta,  et  in  dilectione  proxiini  non 
ficia.  Nam  in  his  duobus  mandatis  univcrsa  lex  peib 
det  et  prophcta;.  Ut  ergo  ad  integrum  intclligamus, 
quid  primum  Domino  debeamus,  verbis  evangelistae 
intendamus,  dicentis:  Convocatis^  inquit»  singulis 
debitoribus  Domini  sui  dicebat  primo:  Quantum  dc" 
bes  Domino  nieo?  At  iUe  dixit:  Centum  cadosolei. 
Digne  5.itis  nomine  olei  pura  et  sincera  exprimitur 
dilectio  Dei,  quia  sicut  oleum  cuique  admistum  li- 
quori  semper  eminet,  754  sic  omnia  superat  et 
excedit  amor  Deitatis,  qui  nunquam  excidct.  Centum 
eepto  pensantes  corde  sollicito,  quia  ablnto  villica-  j)  ergo  olei  cadis  integritas  et  perfectio  signatur  divinae 


tlonifl  officio,  nulla  valctesse  b^ni  operis  exhibiiio, 
Subtracto  enim  usu  vivcndi,  ne  ad  momentum 
qoidem  conceditur  facultas  bene  faciendi.  Perpendat 
etlam  ei  sdvertal  fidelis  quisque,  quid  in  sequenti- 
bns  dicat  villicus  iste  : 

Podete  non  ta/eo,  mendicare  erubesco.  Quid  re- 
ctias  exeflfiplo  fodiendi  quam  perfecia  et  digna  pec- 
cstoniin  confessio  valct  exprimi?  sicut  enim  qui 
fodit ,  exteriora  contegit ,  imo  recondiia  extrahit : 
sic  qui  vera  et  humili  cor  aperit  confessione,  ejicit 
qoidquid  sordidum  latebat  in  pectore'  si  quid 
Tcro  laude  dignum  egisse  se  meminerit,  conscientiae 
Istebris  diligentius  contcgit.  Fodere  753  ^^^* 
lisc  est  peccata  confltcri ,  posi  obitum  fas  non  erii , 


chariiatis.  Hujus  dilectionis  Domino  debitores  su- 
mus,  quia  in  omnibus  et  super  omnia  Deum  diligere 
roandatum  accepimus.  Sed  quoniam  in  hoc  praecepto 
peccalis  exigentibus  sxpe  sit  transgressio,  assensum 
prsebeamus  villici  istius  consiliis  pie  nobis  et  fide- 
liter  consulentis.  Ait  enim  : 

Accipe  cautionem  tuam^  sede  ctlo,  scribe  qninqua-' 
ginta,  Quid  e&t  sedere  nisi  cor  et  corpus  humiliaturo 
Dei  conspectibus  exbibere?In  hac  vera  humilitate 
accipiamus  cauiionis  siudium ,  melioris  scilicet  et 
rectioris  viUe  propositum,  stabilis  et  ad  finem  us]ue 
perduranlis  poenitentiae  exhibentes  opsra.  Quid  est 
scribere  quinquaginta?  Firmiora  enim  quae  scribl* 
mus  quam  qu«  dicimus  permaRent.  Sic  omni  di«> 


w 


VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTE.^SIS 


m 


omni  tempore,  quoad  vivimus,  pcenitenlia  nobiscum  A  quoties  in  nostris  ncgotiis  succumbimus,  qui  operi« 


durare  debet.  Et  haec  scribenda  est  non  segnitcr  aut 
iarde ,  scd  cito  et  velociter,  boc  est  sagaci  et  fer- 
ventissimo  cordc.  Talibus  enim  poeuitentiac  bostiis 
promerebitur  Deus.  Scquitur : 

Deinde  alie  (36*)  dixit :  Tu  vero  quantum  debes  ? 
Qui  ait :  Centum  coros  tritici.  Quia  tritico  vita  bomi- 
num  pascitur  et  nutritur,  recte  per  centum  coros  tritici 
plcna  et  perfccta  exprimilur  dilectio  proximi.  Eadem 
enim  cbaritas  non  verbo  ct  lingua,  sed  in  omni  fra^ 
tris  necessitate  operum  est  exbibitione  probanda' 
Inde  dicit  Joanncs  :  Qui habuerit  substantiam  hujus 
mundit  et  viderit  fratrem  suum  necessitatem  habere^ 
et  clauserit  viscera  sua  ab  eo^  quomodo  charitas  De^ 
manet  in eo?  (1  Joan.  iii ,  17. )  Cados igitur  olei,  iit 


bus  virlutum  cougrcgandis  plcrumque  lacdium  subi- 
mus !  Villicus  iste  prudens  bene  et  utiliter  sibi  in 
postcrum  providens,  revcra,  ut  est  laudc  dignus,  sic 
laudandis  quibusque  proponitur  imitandus.  Cujus 
exemplo  instructi,ea  uobis  prudeutia  de  futuris  con- 
sulamus,  ut  divinae  laudis  testimonio  quandoque  ap- 
probari  mereamur. 

Haec  brcviter  secundum  consequentiam  liltera;  dl- 
ximus ,  sed  ad  altiorem  756  sensum  per  filios  hu* 
jus  sTcuU  filios  bujus  temporis,  filios  videlicet  sanctae 
Ecclesiae,  per  plios  autcm  lucis  bomines  antiqui  tem- 
porisf  bomines  Ycteris  Testamenti,  quos  lege  sua, 
quam  dedcrat  omnipotens  Deus ,  illuminabat ,  non 
inconvcnientcr  possumus  accipere.  Ilis  sane  prse^- 


praedictum  est,  ad  dilectionem  Dei,  coros  vero  tri-  B  ceptum  erat  in  legc :  Diliges  amicnm,  et  odio  habe- 


tici  ad  dilectionem  proximi  perlinere  binc  recte  coU 
ligitur,  quod  primo  debitori  dicitur :  Quantum  debes 
domino  meo  ?  secundo  autem :  Tu  vero  quantum  de- 
bes  ?  Suppresso  domini  vocabulo.  Nam  in  senigmatc 
olei  admoiiemur  Domino  reddere  debitum  perfect;}e 
dilectionis ;  iii  doscriptione  vero  tritici  proximo  ju- 
bemur  manum  porrigere  subventionis. 

Est  el  alia  excelientior  ejusdem  diiectionis  via , 
eiim  mansuetudine  et  patientia  ferre  quidquid  a  pro- 
limo  nobis  molestiae  infertur  vel  injuriae.  Gharitas 
enim  patiens  et  755  benigna  est,  quse  de  nullo  vin- 
dictam  expetens  omnia  sustinet,  omnia  suflert.  Sed 
quia  compellente  fragili,  quam  gerimus,  came,  ab 
bujus  dilectionis  multoties  deviamus  calle,  audiamus 
itidem  quid  faciendum  censcat  villicus  idem.  ^ 

Ait  iUi :  accipe  Utteras  tuas,  et  scribe  octoginta, 
Quid  est  Utteras  accipere^  nisi  verborum  coelestium 
meditationem  cordium  tabulis  inscrilere.  Frequcns 
enim  Scripturarum  meditatio,  si  jugiter  versetur  in 
animo,  ima  pectoris  penetrare  non  valebit  quidquid 
extrinsecus  doloris  vel  molestiae  accedit.  Valct  etiam 
plurimum  ad  obtinenda  patientiae  merita  scribere  ocio- 
ginta,  Numerus  iste,  ut  luce  clarius  patet,  rcsurre- 
ctionis  ubique  formam  praetendere  solet,  quia  rcsur- 
rectio  Dominica  die  octavo  noscitur  facta.  Scriba- 
mus  ergo  octoginta,  videlicet  sine  momenti  interpo- 
sitione  memoriam  habentes  futurae  resurrectionis 
nostrse,  et  quia  omncs  nos  manifestari  oportet  antc 


bis  inimicum.  Et  quoniam  hujusmodi  praeceptum 
illi  sequebautur,  prudcntes  quodam  modo  aestima- 
bantur.  Sed  filii  hujus  sxcuUy  filii  novae  gratiae,  qui 
secundum  datam  Novi  Testamenti  gratiam  non  so- 
lum  amicos,  sed  etiam  inimicos  proptcr  Deum  diii- 
gunt,  vere  prudentiores  sunt  fiUis  lucis  in  generatione 
sua ,  quae  est  generatio  sanctae  Ecclesiae ,  quae  per 
baptismum  et  poenitentiam  spiritales  quolidie  Deo 
filios  non  cessat  generare. 

Et  quia  eo  tcndit  tota  baec  parabola,  quomodo  is 
qui  dissipavcrat  bona  domini  sui ,  quidquid  exle- 
rioribus  vel  interioribus  sensibus  suis  deliquit,  per 
dilectionem  Dei  ct  proximi  emundavcrit,  et  per  hoe 
laudari  a  Domino  mcruerit,  possumus  etiam  per 
fiUos  lucis  malignos  spiritus  inteliigere ,  quos  in  ea 
quidem  dignitate  et  excellentia  Deus  omnipotens 
creavit,  quod  fiUi  lucis  aeternaliter  esse  debuissent, 
si  in  obedientia  et  dilectione  Conditoris  sui  humili* 
ter  perstitissent.  Sed  quia  ab  illa  aeternae  lucis  clari- 
tate  sic  per  maliliam  et  superbiam  sui  decidenint. 
quod  ad  genuinam  illam  dilectionem  Dei  et  hominis 
nunquam  redire  possunt,  recte  fiUi  hujus  sacuU,  filii 
videlicet  sanctae  Ecclesiae  prudentiores  illis  sunt  el 
dicuntur,  qui  eliam  post  lapsum  et  praevaricatio- 
nein  redirc  possunt  per  Dei  el  proximi  dilectio- 
nem. 

Et  i)ene  dicit,  in  generatione  sua.  Generatio  isia 
generatio  coelcstis  cst ,  gcneratio  illa,  qua  ex  Deo 


Iribunal  Cbristi,  ul  referat  unusquisque,  prout  gessit  ^  generati  sunt,  gralia  ulique  baptismatis,  per  quam, 


in  corpore.  Qualis  sit  in  illoexamine  tremor,  quantae 
formidinis  terror,  si  jugiter  meminerimus ,  fratri 
quomodocunque  laedenti  facile  veniam  dabimus.  Se- 
quitur : 

Et  laudavit  Dominus  viUicum  iniquitatis,  quia  pru- 
denter  fecisset ,  ^iita  fiUi  hujus  smcuU  prudentiores 
fiins  lucis  in  generatione  sua  sunt,  Vere  ( quod  gra- 
▼iter  dolendum  est)  filii  hujus  saeculi  instantius  la- 
borant  pro  negotiis  et  actibus  suis,  quam  filii  lucis 
pro  acquisitione  aetemae  salutis.  Divites  enim  mundi 
praeterire  dolent  horam  vel  momentum,  quo  nii  se 
addidisse  viderint  sumptibus  divitiarum.  Sed  quis, 
rogo,  tali  studio  spiritali  valeat  instare  negotio?  0 

(36'}  Ita  cod. 


qui  filii  irae  et  filii  diaboli  fuerunty  filii  gratis,  filii 
Dei  possunt  renasci.  Et  illa  ccclesti  generatione  illud 
acceperunt,  quod  prudentiores  esse  possunt  fiiiis 
lucis,  malignis  videlicet  spirilibus,  in  eo  quod  posi 
delictum  et  prsevaricationem  redire,  et  amissam  re- 
cuperare  salutem  sciunt  et  possunt  per  geminam . 
sicut  757  diximus,  Dei  et  proximi  dilectionem. 
Quia  vero  sacrosancta  baec  evangelicse  leclionis  do- 
ctrina,  omnes  qui  salvari  cupiunt ,  universaliter  re- 
spicit,  omnibus  convenit :  specialibus  suis  dilecto- 
ribus,  quibus  ista  communia  non  suCDciunt ,  quasi 
speciale  mandatum  proponit  in  fine  parabolae,  cum 
dicit : 


Et  ego  tobis  dico 


II0MIL1i£  DOMINICALES  .ESTIVALES.  SSO 

Facite  vobis  amicos  de  mammo'  \  sonantis  parabolae  exlerius  audiunt ,  quod  interius 


na  iniquitatis,  ut,  cum  defeceritis  recipiant  vo$  in 
ffterna  tabernacula.  Ac  si  dicat :  Ista  oinnia  in  pa- 
rabola  locutus  suni  generaliter  omnibus  salvari  cu- 
pieniibus.  Necesse  enim  est  utqui  bona  Domini,  sic- 
tti  praedictum  est,  dissipavenmt ,  Deum  et  proxi- 
mttm  diligendo,  eamdemque  dilectionem  factis  et  di- 
ciis  ostendendo  emendare  studeant ,  quod  delique- 
runt»  ut  dum  sic  Deo  reconciliantur ,  co  quod  pru- 
denter  fecerinl,  laudcm  et  praemium  ab  ipso  me- 
reantur.  Qui  hsec,  inquit,  generaliter  omnibus  locu- 
ius  sum,  ego  dico  vobis  discipulis,  vobis  spccialibus 
filiig  meis ,  vobis  imitatoribus  meis,  qui  reliquistis 
omnia,  et  secuti  estis  me,  ut  non  solum  ista  facia- 
tis,  sed  etiam  majora  his  et  sublimiora  adjicialis 


spiritalis  intelligentiac  documenta  requirunt.  ln$i-< 
pientibus  vero  ct  negligentibus,  et  ea,  qux  extrin-^ 
secus  audierunt,  surda  aure  cordis  practercuntibua 
sola  quidem  supcrlicies  litteraeestquodammodo  qua^^ 
si  parabola,  dum  in  ea  nulla  requirunt  salutis  et  do« 
ctrinae  commoda.  Nam  ad  tempus  velut  parabolam 
audiunt ,  sed  boni  operis  ellicacia  haec,  quae  audie- 
rint,  adimplerc  negligunl.  Nos  vcro ,  in  quantum 
Deo  donante  scimus  et  possumus,  sic  audiamus  so- 
nantem  litteram  prsesentis  parabolae,  ut  ex  hac  aU-< 
qutd  sumamus  ad  usum  aediflcationis  nostrae. 

Homo  quidam,  inquit,  erat,  dives,  qui  habe.bat  villi- 
cum,  Homo  iste  dives  est  revera  homo  ille  singula- 
ris,  ut  sano  intcllectu  advertere  possumus,  qui  sin- 


Facite  vobis  amicos  de  mammona  iniquitatis,  talem,  ^  gulariter  solus  dives  et  potens  est  prae  omnibus,  qui 


tnquam,  tamque  soUicitam  sensibus  vestris  custo- 
diam  adhibete,  ne  sit  disscnsio  inter  eos,  sed  ex- 
ieriores  sensus  vestros  inlerioribus,  interiorcs  vero 
Deo  Cieatori  humiliter  subjicite ,  quod  est  vere  de 
mammona  iniquitatis  amicos  facere. 

Nequeinjuste  per  mammona  iniquitatis  interiores 
exterioresque  sensus  hominis  accipimus.  Qui  enim 
quotidie  758  peccatis  commaculantur,  non  incon- 
venienter  divitiae  iniquitatis  appellantur.  Quantum- 
cunque  enim  juste,  quantumcunque  sancte  vel  ex- 
terioribus  velinlerioribus  sensibus  suis  unquam  ho- 
mo  vixerit,  quandiu  in  hac  vita  subsistit,  naevo  icii- 
quitatis  carere  non  poterit.  Et  bene  dlcit,  facite  vo- 
bis  amieos.  Quandiu  enim  spiritus  et  caro  sibi  invi- 
cem  adversantes  a  se  dissenliunt,  interiores  cxte- 
rioresqae  sensus  nostri  non  amici,  sed  inimici  no- 
stri  sunt.  Oportet  igilur  ut,  sicut  docct  nos  Domi- 
nus,  de  mammona  iniquilatis  amicos  nobis  faciamus, 
hoc  est  ut  non  abutentes  divitiis  in  interioribus  ex- 
ierioribusque  sensibus  nostris  divinitus  nobis  con- 
cessis,  et  carnem  spiritui,  et  spiritum  Greatori  suo 
subjiciamus,  ul,  cum  defecerimus,  cum  morte  inter- 
feniente  ex  vitae  hujus  miseriis  exempti  fuerimus, 
secundum  laeta  haec  Domini  promissa  ipsi  nos  rcci^ 
jriant  in  aterna  tabernacula. 

Tabernacula  ista  sunt  corpora  nostra,  quae  nunc 
quidem  carnaUa,  inflrma,  mutabUia  sunt  scd  spiri- 
ialia  ei  aeterna  erunt  in  aeternse  beatitudinis  gloria, 
ubi  fruemur  eis  sine  miseria,  sine  omni  corruptio- 
nis  molestia,  ubi  caro  spiritui  nunquam  adversabi- 
Uir,  ttbi  solus  iste,  qui  condidit  nos,  spiritui,  animae 
ei  corpori  nostro  aeternaliter  praesidebit  et  domina- 
biiur,  Jesus  Christus  Dominus  noster,  qui  cum  Pa- 
tre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  saecn-^ 
la  saeculorum.  Amcn. 

759  HOMILIA  LXXY. 

IN  DOVINICAII  IX  POST  PEriTECOSTEN  SECUKDA. 

Homo  quidam  erat  dives^  aui  habebat  vi//ictim,  et  hic 
digamatus  est  apud  illum  quasi  dissipasset  bona 
ipsius  {Luc.  xvi). 

In  hac  Domini  paral)ola,  sicut  et  in  caeleris  Donii- 
ni  paraboUs ,  sapienles  et  eruditi  muItipUcem  in- 
Yenire  possunt  doctrinam  aediflcationis,  qui  sic  verba 


divitias  bonitatis  suae  sic  fldelibus  suis  distribuit,  u^ 
licet  aUus  plus,  aUus  minus  ab  eo  accipial,  nullum 
tamen  expertem  divitiarum  suarum  reUnquat.  Vi/-. 
licus  autem  istius  divitis  est,  ut  arbitramur,  gpiritua 
et  anima  cujusque  hominis,  cui  idem  dives  muItalM)» 
na,  muUas  divitias  dividit,  dum  corpus  incolume, 
dum  sensus  exteriores  et  interiores  rectos  et  ratio- 
nales  tribuit.  Quod  si  vilUcus  isle  tantis  bonis  tan-; 
tisque  divitiis  non  bene  utitur,  nec  corpus  vel  sen- 
sus  suos  l>ene  viliicando  et  regendo  servituti  Do- 
mini  sui  subjugarenititur,  timendumvaldeest,quod 
continuo  subinfertur : 

7G0  ^^  ^'<^  diffamatus  est  apud  illum  quasi  diksi" 
passet  bona  ipsius.  Licet  in  omni  loco  oculi  Domini 
malos  et  bonos  videant,  et  nec  minima  eum  inientio 
cogitationum  nostrarum  latere  valeat,  sunt  taroen 
praeordinati  ad  hoc  custodes  nostri,  angelici  videlicet 
spiritus,  qui  opera  nostra  sive  bona  sive  mala  ho- 
ris  et  momentis  omnibus  divinis  renuntiant  conspe- 
ctibus.  Gaudent  sane  et  exsultant  ipsi  custodes  no- 
stri,  si  qua  in  nobisbonaet  recta  viderint,  quae  cum 
laelilia  et  exsuUalione  Deo  Creatori  nostro  renun- 
liare  possint ;  malis  quoque  operibus  nostris,  quaj, 
heu !  plerumque  multa  committimus  ,  licet  compa* 
tiantur  et  condoleant,  ea  tamen  ex  debito  officii  el 
ministerri  sui  nihilominus  divinae  majestati  renun- 
tiant.  Quibus  renuntiantibus  de  nobis  ea,  pro  qui«^ 
bus  justojudicioarguidebeamus  etreprehendi,  male 
D  quodammodo  difiamamur  quasi  dissipassebona  Do- 
mini  nostri.  Dissipamus  utique  bona  Domini  nostri 
maUs  desideriis  et  iniquis  operibus ,  dum  nil  Deo 
dignum ,  nil  saluti  nostrae  nccessarium  sensibus 
utriusque  hominis  operari  satagimus. 

Sunt  etiam  alia  bona  aliaeque  divitiae,  quas  spi- 
ritaUs  quisque  vilUcus,  bonus  videlicet  quilibet  prae- 
latus  Deo  largienlc  accipit,  cui  doctrinam  et  scien- 
tiam,  multaque  dona  virtutum  plerumque  disiribuii, 
quatenus  propriae  saluti  bene  vivendo  provideat,  e| 
utUitati  proximorum  docendoet  exhortando  prodes^ 
se  valeat.  Qui  dum  recte  vivendo  et  sapienter  do-^ 
cendo,  tam  proprise  saluti  quam  fratemae  charitati, 
providcrit,  quasi  dissipasse  videatur  bona  Domini 
sui,  sic  diffaroari  apud  iUum  incipit.  Sed  sic  difr%-. 


:Zl  VEN,  GODEFWDI  ilBBATIS  ADMONTENSIS  551 

inari  non  ad  infamiam ,  sed  ad  bonam  sptecta(  f^-  A  pro  sola  nominis  mei  minlstrares  gloria.  Sed  lu  hanc 


niam,  non  ad  igi^ominiam  respicit,  sed  ad  gloriam. 
761  Diflamaturqufdemet  magnificatur  ab  omnibus 
^um  pro  m^riVis  cl  ^i^emplis  sanctx  conversalionis, 
Vim  pro  sapienlia  ct  sermonibus  salutifera;  eihor- 
tationis.  Cum  sic  utique  diffamari  apud  homines  ct 
praedicari  cccperit,  ^i  humanis  lamen  favoribus  de- 
lectatus  non  fuerit,  difTamatus  quidem  est,  sed  non 
apud  Dominum,  cui  soli  bonse  conscientiai  reservat 
testimonium.  S*^  autem  pianiler  in  semetipso  hums^- 
iia  laude  gloriutur  et  extollitur,  et  eaquae  Dci  sunt, 
praesumptuose  sibimetipsi  ascribere  non  veretur,  non 
bene,  sed  tnalediiTamatus  essedicitur,  quia  tum  vana 
clationis  prxsumptio  coram  Deo  et  angelis  cjus  tri- 
e^is  et  ij[norainiosa  eril  diflamatio.  Ifam  bona  Do- 


mihi  ratlonem  abstulisti,  et  tuse  hanc  voluntati,  tuse 
laudi  superba  mentiselationedare  non  timui^ti,  dum 
pro  administratione  villicationis  non  mihi^  sed  Ikh 
minibus  piacere  slaCuisti. 

Jam  enim  non  poleris  viUicare.  Nisi  hanc  eamdeoi 
rationem,  quam  abstulisti,  mihi  soli  redda$  et  retrin 
buas,  nisi  omnes  rationales  sensus  Cuos  ita  oflScio 
villicaCionis  impendere  summopere  studeas,  ut  sor 
lam  mese  remunerationis  gratiam  in  simplicitate  cor-> 
dis  requiras,  ;am  enim  non  poteris  viHicare,  id  estnan 
uiiliter,  non  fructuose  villicationem  tuam  poteris  dl- 
spensare. 

Sed  cum  salvandus  iste  villicus  hoc  a  Domino  la- 
trinsecus  audierit,  ad  se  reversus,  et  salubriter  com- 


mini  sui  quaM  dissipando  dispergit,  si  de  his,  quae  ^  punctus,  semetipsum  alloquens  ait ; 


bene  fecerit  vel  bene  docuerit,  propriae  laudis  glo- 
riam  requirit.  Unde  etiam  notandum  est  cur  non 
simpIijCiter  dissipasse^  sod  quasi  dissipass^  dixcrit. 
Cum  enim  dici^ur  quasi  dissipasse,  latenter  innuitur 
non  plenam  dissipationem  fecisse,  quia  non  ex  toto, 
sed  ex  parte  bona  Domini  sui  dissipat,  qui  licet  male 
gtoriando  semetipsum  magniGcet  et  extollat,  ct  bo- 
U^  diyinitus  sibi  collata  non  Deo ,  sed  meritis  suis 
^scriba.t  et  retribuat,  piis  tamen  operibus  insistere 
pon  c^ssat,  etquamvis  in  conspectu  interim  Judicis 
recta  minoretur  in(enlio,  in  oculis  tamen  hominum 
corppralis  nequaquam  minoratur  exercitatio.  Ut  au- 
.'?m  ab  hac  vanitate  tandem  convertatur,  et  resipis- 
cat,  hunc  miserator  Dominus  ad  se  vocare  non  de- 
dignatur,  quemadmodum  evangelista  consec^ucnler 
iusinuat 

£(  vocavit  illum  ad  se^  et  ait  illi :  Quid  hoc  audio  d^ 
te  f  Quod  YQcatio  haec  pietatls  sit  et  gratiae,  ex  hoc 
plane  intelligi  valet^  quod  non  solum  vocasse,  sed 
etiam  vocasse  dtcitur  ad  s^.  Vocat  revera  misericor- 
diter  illmn  ad  se^  quem  ppr  intemam  inspirationem 
r^dire  facit  ad  se  intra  se^  cui  etiam  intrinsecus,  per 
linguam  compunctionis ,  insinuat  qualiter  favores 
iaanis  gloriae  declinare  debeal,  ne  forte  hic,  et  non 
in  futuro  mercedem  remunerationis  suae  accipiat. 
Qut^  Aoc,  inquit,  au(//o  de  te?  De  te,  inquam  ,  cui 
villicationis  mex  curam  commisi,  quiddam  audio 
quod  justo.aKiuitatis  meae  judicio  in  te  rcprehendo. 
Nam  ut  tevirum  boaum  ct  perfectum,  ut  villicum 
bene  dispengan^em  coram  homjnibus  762  ostendis 
et  simulas,  cum  non  talis  Stcd  alius  in  conspectu  meo 
apparcas  ;  ego,  inquam,  quem  ncc  minima  latet  co- 
gitatio,  i^cio  ct  considero  quid  occulte  submurmuret 
in  corde  tuo,  quod  videlicet  non  prudenter,  non  hu- 
militer  ^dministrare  studeas  viilicationem  ttbt  cre- 
ditam,  quod  4c  laboribus  tuis  non  meam,  scd  pro* 
priam  requiras  gloriaro. 

Redde  rationem  vilUcationis  tua:,  Hanc  ego  ratio- 
nem  dedi  animx  tua;,rationaIemdicointelIigentiam, 
qua  te  recte  et  utiliter  villicando  soUs  oportebat  in- 
tendissc  coelestibus,  non  terrenis,  non  caducis,  sed 
perennibtis,  ut  villicationem  tibi  commissam  non  pro 
ranitate  hujui  ssculi,  non  pro  inani  jactantia,  $ed 


Quid  faciam,  quia  dominus  meus  aufert  a  me  rt7/i- 
cationem  .'Possumus  hoc  in  loco  intelligerc  per  vH- 
licationem  supernae  visitationis  gratiam,  quae  com 
villico  supra  memorato,  bono  videlicet  praelaCo  sub- 
(rahitur,  magnam  utique  villicationem  a  se  auferri 
non  immerito  conqueritur.  Nam  minorari  sensu  et 
intellec^  spiritali  mox  incipit,  quando  beata  ha^c 
viHicatio,  supcrna  visilatio,  ip^  ablata  fucrit.  Undc 
ct  hanc  eamdem  minorationem  dolenset  ingemiscen$ 
his  verbis  exprimit  diccns. 

Fodere  non  valeq,  mendicare  erubesco,  Sicut  is  qul 
terram  fodit,  id  quod  latcbat  inverlit  et  ejicit,  ita  di- 
vina  quis  edoctus  inspirationc,  sensum  spiritalenji 
^  in  littera  latentem  quasi  fodiendo  perscrutatur  etex- 
^  trahit.  Sed  quia  ablata  763  villication^^  subtraotai 
ut  diximus,  interna  visitatione,  hoc  modo  spiritalir 
ievfodere  non  valet^  miseriam  ct  paupertateni  su&u 
videns,  merito  ingemiscit  et  dolet.  Fodere,  inquit, 
non  ra/eo,  quia  nil  spiritalis  intclligentiae  ad  aediG- 
cationem  meam  vel  utilitatem  proximorum  in  Scri- 
pturis  more  solito  videre  vel  invenirevaleo.  Fodere 
non  valeOf  quia  terram  cordis  mei  per  vim  compun- 
ctionis,  ut  solitus  eram,  cmollire  nequeo.  Fodere  nor^ 
valeo,  quia  nil  divini  saporis,  nil  bonaruo  cogitatio 
num  de  terra  cordis  mei  proferre  valeo. 

Etquia  illuminatione  dcsuper  venicntis  gratiae  vi* 
sitari  vel  consolari  non  mercor,  ad  tantam  mendici- 
tatem  et  inopiam  mentis  deveni,  quodcoram  te,  Do- 
^  mine,  et  coram  hominibus  erubesco  confiteri.  Sed^ 
cum  jam,  ut  dictum  esl,  fodcre  spiritaliter  i^on  va- 
leam,  et  mendicum  mc  esse  valde  erubescam,  necess^ 
cst  ut  mcndicitati  et  imbecillitati  me«  prudenti  coib* 
silio  provideam. 

SciOy  inquit,  quid  faciam,  ut,  cum  amotus  fuero  a 
viUicationey  recipiant  me  in  domos  suas.  Jam  supra 
diximus  quod  beata  haec  villicatio  illuminatae  mcntis 
sit  visitatio.  Sed  ab  hac  villicationequodammodo  su- 
spenditur  ct  amovetur,  cui  in  oratione  solita  dccst 
divinae  suavitatis  gratia,  et  in  leclioiie  nulla  spiritalis 
refulget  intelligentia.  Ut  autem  gratia  haec  et  intel- 
ligentia  recuperari  ct  rcnovari  valeat,  prudentcr  si- 
bimetipsi  provideat,  ut  debitores  Domini  sui  in  do- 
mos  suas  illum  recipiant.  Per  domos,  in  qitas  amotus 


S35  HOMILI^  DOMIMCALES  iESTIVALES.  554 

;  itc  a  villicatione  dcsiderat  recipi,  studium  orationis  A     Deitide  alio  [sic  cod.J  dixit :  T»  vero  quantum  debes  ? 


et  lectionis,  ut  aeslimamus,  non  incongrue  valct  in^ 
telligi.  Nam  si  sublata  spiritaiium  bonorum  villicatio 
fuerit,  sine  assidua  orandi  et  legendi  instantia  haud 
facile  rccuperari  polerit.  Unde  sapienter  sibimetipsi 
provldens,  quale  apudse  consilium  invenerit,  his  ver- 
bis  insinuat  dicens  :  Scio  quid  faciam,  Scio  qualiter 
indigentiae  et  necessitati  meae  in  posterum  provideam, 
orationi  videlicet  et  lectioni  omne  sludium,  omnem 
laborem  diligentius  impendam,  ut  cum  amotus  a  vil- 
licatione  fuero^  id  est  cum  spiritalia  bona  in  me  mi- 
IH)rari  sensero,  tunc  ea  quae  legendo  et  orando  gu- 
stavi,  ad  memoriam  764  rodeant,  ct  mequasiindo- 
mo  orationis  et  leclionis  receptum  a  supeneniente 
inopia  defendant.  Qui  cum  mala  ingruentia  bo<i  nio- 


qui  ait :  Centum  eoros  tritici,  Sicut  per  oleum  dilectio- 
nem  Dei  inteliigendam  diximus,  ita  et  per  tritfcum  , 
quo  vita  hominis  pascitur  et  nutritur,  dilectionem 
proximi  intelligere  valemus.  Et  ideo  prudens  iste 
villicus ,  quia  utriusque  dilectionis  transgressorem 
se  esse  meminit,  pro  ulraque  trangressione  dignam 
agere  poenitentiam  semetipsum  monet  et  instruit. 

Accipe^  inquit,  litteras  tuas  et  scribe  octoginta, 
Litteras  suas  praevaricator  fratemae  cbaritatis  acci- 
pitf  dum,  assidua  Scriplurarum  meditatione  edoctus, 
videt  et  intelligit  quam  perfecte ,  quam  fldeliter 
proximus  noster  in  Deo  diligendus  sit.  Sed  quia 
nonnunquam  transgressorem  se  esse  conspicit  in 
hac  charitate  fraterna,  necesse  habet  scribere  octo* 


dopraevencrit,etorandoaclegcndosemetipsumprae-  B  ginta,  Quoniam  in  die  octava  facta  est  resurreetio 


munire  ac  tueri  curaverit,  fit  profecto  quod  conse- 
quenter  evangelista  ait : 

Convocatis  singulis  debitoribus  domini  sui,  dicebat 
prhno :  Quantum  debes  dominomeo  ?  Non  sine  causa, 
ut  credimus,  singulos  dicitur  debiiores  convocasse, 
cum  non  plures  quam  duo  videantur  convenisse.  In 
hisnamque  duobus  debitoribus  geminam  dilectio- 
nem,  Dei  et  pruximi  sano  intellectu  advertere  possu- 
mus.  Nam  in  bis  duobus  mandatis,  in  dilectione  sci- 
licet  Dei  et  proximi  omnis  homo  debitor  est  Gondi« 
loris  sui.  Unde  beatus  iste  villicus  receptus  iii  supra 
dictasdomosorationisetlcctionis,  bos  duos  debilo- 
resin  semetipso  invcnit,  et  quantum  primus  domi- 
no  suo  debeat,  fideli  interrogatione  requirit :  Quan-  . 
ium,  iiiquit,  debes  domino  meo  ? 

At  iile  dixit :  Centum  cados  olei.  Sicut  oleum  cun- 
ctis,  quibus  admiscelur,  supereminet  liquoribus,  sic 
§upcr  omnia  et  prae  omnibus  solus  diligendus  est 
Deus.  Et  ideo  per  centum  cados  olei  rccte  intelligi  va- 
let  perfecta  dilectio  Dci.  Unde  villicus  istc  scipsum 
pd  meiiora  provida  interrogalione  excitat,  dum,  quot 
vel  quantum  Deo  creaiori  debeat,  anxia  mente  requi- 
rit  et  interrogat.  Qui  dum  divinae  charitatis  praece- 
ptum  nonnunquam  sc  prxvaricasse  conspicit,  ad 
pcenitcntiam  seipsum  provocans  et  exhortans  ait : 

At  illedixit :  Accipe  cautionem  tuam^  et  sede  cito, 
et  scribe  quinquaginla.  Cautionem  suam  homo  pocui- 
tens  accipity  qunndo  cautioris  ct  dislrictioris  vit£ 


Dominica,  non  incongrue  per  numerum  oclonarium 
designatur  generalis  resurreclio  nostra.  Et  ideo 
salvandus  iste  villicus,  semper  quasi  scriptum  ha« 
bere  debet  prae  oculis  tempus  futurae  resurreetionis» 
et  pra^cogitare  corde  pavido  nunquam  desinat  quid 
in  die  illa  Iremenda  pro  debito  fraternae  dilectionia 
dislricto  Judici  respondeat.  Quod  si  pervigili  mento 
perpenderit,  non  solum  proximos  tanquam  seipsum 
diligit,  sed  etiam  peccantibus  in  se  libenter  igno- 
scit,  et  ut  ipse  veniam  multorum  criminum  mereatur 
a  Domino  promptus  semper  est  et  paratus,  parvas 
et  veniales  quascunque  injurias  dimittere  proximo. 
Qui  dum  sic,  ut  dictum  est,  quinquaginta^  id  est 
veram  poenitentiam,  et  octoginta ,  id  est  tempus 
futurae  resurrectionis  tabuiis  cordis  inscril)ere  ni- 
titur,  irriguum  superius  el  irriguum  inferius  acci- 
pere  quodam  modo  merebitur.  Irriguum  superius  est 
ut  diligatur  Deus;  irriguum  inferius  est  ut  diligalur 
proximus.  Irriguum  superius  tempore  orationiii 
anima  fidelis  accipit ;  irriguum  inferius  sludium 
leclionis  illi  tribuit.  Sequitur  : 

Etlaudavit  Dominus  villicum  iniquitatis,  quia  prti- 
denter  fecisset.^QQQm  prius  villicus  iniquitatis  eT2Li 
co  quod  dissipando  bona  Domini  sui  imprudenter 
egerit,  nunc  laudari  et  magnificari  a  Domino  me-> 
ruit,  eo  quod  pro  transgressione  geminae  charitatis 
pccnitendo  et  satisfaciendo  prudenter  fecerit. 

Quia  fHii  liujus  sceculi  prudentiores  /itiis  lucis  in 


proposituni  vere  poenitendo  subire  disponit.  Utau-  D  generatione  sua  sunt.  Pev  filios  hujus  sceculi  auditoreft 


t.m)  vera  et  fructuosa  sit  poenitentia,  sedcat  citOfScri- 
but  quiiiquaginta.  Per  numerum  quinquagenarium 
p!er<imque  in  Scripturis  designatur  poenitentia  pec- 
catorum.  Peccatori  vere  poenitenti  necesse  est  utse- 
deat,  ut  se  in  profunda  corJis  bumilitate  submittat 
et  inclinet,  el  in  hac  humilitate  non  tarde,  scd  cilo, 
non  ncgligenter,  sed  ardenter  quinquaginta ,  quod 
vera  est  poenitentia,  scribere  iesiinei.  Stubiliora  sunt 
et  firmjora  quae  scribimus,  quam  ea  qujg  dicinius. 
765  ^^  )<I^  humiliter,  fcrventer,  firmiter  scrilicn- 
dii8  cst  modus  poeuitentiae  in  tabulis  cordis,  ut  usque 
ad  terminum  vitac  nimquam  recedat  a  memoria,  quia 
biimilis,  fervcns  ct  slabilis  csse  dcbel  pnnniloulia. 
S.M|aitur :  » 


et  factores  Novi  Testamenti  non  incongrue  possunt 
accipi ;  per  filios  autem  luciSy  Patres  conditores 
Veteris  Testamenti ,  quos  ideo  filios  lucis  nominat, 
quia  scientia  scriptae  lcgis  quam  acceperant,  illos 
iliuminabat,  qui  juxta  praeceptum  legis  peccantes  et 
iuique  agentes ,  punire  tantum  noverant  et  occidere, 
et  ideo  prudentes  sibi  videbantur  esse.  Filii  autem 
Imjus  saculi,  filii,  iuquam,  grati»  et  Evangelii,  qui 
non  solum  diligcntes  se  diligtmt,  sed  etiam  juxta 
praeceptum  Domini,  odientibus  se  et  persequentibus 
bcne  faciunt,  prudentiores  snnt  filiis  lucis  in  gena^ 
ratione  sua,  in  gencrationc  videlicet  cvangelicaB  ve^ 
ritatis,  iu  gcnerationc  fidei  ctbaplismalis.  Quia  vero 
cosdoni  filios  bujus  sct  uii  nd  perfcctum  DuminiMS 


S5S  >'m.  GODEFIUDI  A6BATIS  ADMONTENSIS  m 

vhU  adducert,  uoTa  tis  prjecepta  cbarUaitis  digiia-  A  niiiio  noslro  Jesu  Christo,  qui  cuiu  Patre  etSpirUu 


tut  est  proponere. 

£r  ego  vobii  dico  :  Facile  vobis  amicos  de  mam' 
mona  iniquilatis,  ut^  cnm  defeceritis,  recipianl  vos 
in  a:lema  tabemacula.  Per  mammonmn^  quod  inter* 
pretatur  divitia,  divitias  tam  spiritales  quam  car- 
nales  valemus  accipere.  Unde  intra  nos  has,  ut  ita 
dicam,  divitias  iniquitatis  invenire  possumus,  de 
«tuibus  amicos  nobis  fidelissimos  provideamus.  Naro 
ipae  sensus  et  intellectus  interioris  hominis  non 
nunquam ,  pruh  dolor !  appcllari  potest  mammona 
iniquitatisy  dum  pleruroque  post  intern»  jucnndi- 
tatis  gaudia  vana  quaeque  meditatur  et  inania.  At- 
famen  idem  sensus  et  intellectus  hominis  muUis 
plerumque  spirUalibus  superabundat  divitiis,  quas 
orando  et  legendo  ardenter  congregat,  dum  in  dul* 
cedine  cordis  semctipsum  cum  Domino  pascit  et 
tatiat.  Sed  quia  hae  tales  divitiae  mutabiles  et  tran- 
^itoriae  sunt,  idcirco  mammona  iniquitatis  merito 
(ippellari  possunt,  quia  omnis  rerum  transeuntium 
fdDtsibililas  mystice  appellattir  iniquitas  et  vanitas. 
Hanc  utiqne  vanitatem  Salomon  in  spiiitu  praevi- 
dens,  quasi  geroens  et  dolens  proclamat  dicens  : 
767  yt^nitas  vanit(^um,  vanitas  vanitalum  et  omnia 
vanitas  {Eccte.y  i,  2).  Etquiabac  vanitatis  seumuta- 
biiilatis  incertitudine  ^iectorum  ac  pcrfectorum 
taepius  perturbantur  animae,  idcirco  spiritaies  qui- 
que  villici  de  supra  dicto  mammona  iiiiquitatis, 
(loc  est  de  praegustatsi  internae  suavitaiis  gratia  sibi 


taiicto  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  saeculii  i 
culoruro.  Amen. 

769  HOMILIA  LXXYI. 

I?l  EAMDEH   DOMINICAH  TEI^TIA. 

Non  simus  concupiscentes  malorum  sicut  et  tUi  ( 
cwpierunt  (I  Cor.  x). 

In  lectione  hac  hodiema  beatus  Paulus  aposlohit 
quiiique  nobis  membra  prscscribit,  quae,  sicut  nobis 
inde  intelHgi  datur  ,  non  sine  certi  cauta  mysterii 
ita  ordinate  et  distincte  posuit.  Neque  enim  ille  ali- 
quid  sine  causa  dicere  vcl  scriberc  potuit,  in  quo  ct 
per  quem  Deus  loquebatur,  sicut  ipse  de  seipto  tes^* 
tatur  :  An  experimentum,  inquit ,  quteritis  ejus,  qui  in 
me  loquitur,  Christus  ?  (  //  Cor.  xiii,  3. )  Unde  iu 
his  verbis  ejus,  in  quibus  quaedam  cbmmemorat , 
quae  olim  acciderunt  patribus ,  aliquid  salutis  no- 
strac  inquirere  debemus,  quiasicut  ipsepauIopostdU 
cit :  Hwc  omnia  in  figura  contingebant  itlis ;  scripta 
sunt  autem  ad  correctionem  nostram.  Si  enim  scripla 
sunt  ad  correctionem  nostram,  duoilUa  in  suis  Epis- 
tolis  conimemorat  bcatus  Apostolus,  qui  eo  Spiritu 
loqiiebatur ,  qui  etiam  secrcta  Dei  rimatur  ;  nos 
aliquid  ex  bis  mvstice  voluit  colligere,  unde  nosmet- 
ipsos  emendare  valcainus  et  corrigere.  Non  stmn«, 
ait ,  etncupiscentes  malcrum  ,  sicut  et  illi  cottcupie- 
runt. 

Neque  idololatros  efficiaminit  sicut  quidam  ex  istis , 
quemadmodum  scriptum  est  :  Sedil  pcpulus  nuin- 


amicos  faciant,  qui  eos,  cum  defecerint^  cum  nil  £  ducare  el  bibere,  et  surrexerunt  ludere.  Nequefomic^ 


intrinsecus  diyini  saporis  habere  potuerint,  in  wter' 
na  tabernacufa  recipianl, 

Quod  superius  per  domos  intelligendum  esse 
praenotavimus,  hoc  iterum  per  tabernacula  hoc  in 
loco  intelligi  posse  credimus,  studium  videlicet  ora- 
tionis  et  lectionis.  Nam  haec  sunt  optimae  domus,  ct 
optima  Deo  milUantium  tabernacula,  continuae  sci- 
licct  orationis  et  lectionis  studia.  Ut  autem  in  his 
d«imibu$  et  in  his  tabernaculis  in  tempore  necessi- 
iatis  recipi  valeant,  certos  et  ramiliares  sibi  amicos 
in  hora  intcrnae  visitationis  provideant.  CoIIigant 
f^rgo  quidquid  inlcrius  orando  praegustaverunt, 
quidquid  legendo  spiritalis  intelligentia;  perspexe- 
runt,  et  ea  768  ^^  secrcto  cordis  custodiant,  ut 


mur,  sicut  quidam  ex  ipsis  fornicati  sunt,  et  ceciderunl 
una  die  viginti  tria  millia  ;  neque  tcntemus  Christum , 
sicut  quidam  eorum  tentaverunt^  et  a  serpentibus  pe- 
rierunt.  Neque  murmuraveritis,  sicut  quidam  eomm 
murmuraverunt  et  perierunt  ab  exterminatore. 

Per  ista  quinque  quae  tam  signatc  ponuntur,  quin« 
que  incrcmenta  pcrcati,  per  qnae  homo  culpabilem 
se  coram  Deo  facit,  non  injustc  dcsignantur,  id  esl 
delectatio,  conscnsus  et  actus  peccati ,  consuetudo 
et  defensio  peccali.  770  Dicainus  autem  quare  in 
quinquc  his  mcmbris  ,  quac  bic  posita  invenimus. , 
hos  quinque  gradus  peccati  mystice  dcsignalos  cs&e 
pulcmus. 

Qua^dam   ergo  hic  inveniuntur ,  quae  sccundum 


posteaab  hoc  fervore  deficieotes,  inde  refici  et  con-  ^  lilleram  graviora  sonant,  ubi  tamcn  non  statim  poe- 


solari  valeant. 

^unt  et  alii  amici,  quos  nobis  omni  devotione , 
omni  cordis  intcntioiie  providere  debemus,  quorum 
misericordia  et  au:^ilio  potissimum  indigemus,  id 
tst  Pater  et  Filius  et  Spiritus  Sanctus.  Nam  nulla 
major,  nuUa  jncundior  amicorum  socieias  esse  po- 
ierii,  quain  si  hpmo  mortalis,  terra  et  cinis,  Deum 
Patrem  et  Fiiium  et  Spiritum  Sanctum  amicum  sibi 
et  proximum  fecerit. 

Sunt  et  alia  innumera  amicorum  millia,  virtutes 
videlicet  angelicas  omnesque  ciyes  coelestis  patriae, 
quorum  jiicundis  et  beatis  CQnfGederari  et  associari 
ttudeamug  amicitiis,  ut  cohabiiare  eis  in  aeternis 
({uandoque  mereamur  tabernaculis,  prsestante  Do- 


na  sequitur ,  quaeJam  autem  hic  babcntur,  quae  se- 
cundum  humanam  aestimationcm  levioraet  magis 
venialia  videntur;  quae  grayissima  animadvcrsione 
punita  esse  describuntur.  Cni  enim  non  vidcatur 
illum  magis  coram  Deo  culpabilcm  existcre  qni 
idololatra  efiicitur,  quam  eum  qui  lentat  Deum ,  vel 
qui  murmurat  contra  Doininum  ?  El  tamen  duo 
haec  ultima,  quae  videntur  esse  minima ,  poena  sf^- 
qnitur  m^ima.  In  hoc  quod  in  primis  dicitur  : 
Non  simus  concupiscentes  malcrum^  delectationem 
peccati  notatam  esse  inteUigimus,  quam  his  verbij 
monet  Apostolus,  ut  cavcre  debearous.  Concupis^ 
centes  eniin  malorum  sumust  duin  in  his  delectari 
incipimus,  quae  per  snggeslionem  diaboli  cogit.iiio^ 


S57 


llOMILIiE  DOMINICALES  iESTIVALES. 


538 


Ui  ccncepiuius.   Pcr   buggc6ticnein  aulcm  ,   qua  A  &oli  oinnis  delietur  adoratio,  sicut   scriptum  cst 


nanquam  in  prxsenti  vitacarebil  homo,sidelectatio 
vel  consensus  non  sequatur,  anima  non  corrumpi- 
tur,  sed  iamen  cum  in  cogitationem  vel  in  memo- 
mm  peccatum  venerit,  speciositas  ejus  quasi  quo- 
dam  modo  decoloratur.  Sicut  enim  aliquando  pallor 
incutefaciem  hominis  inficit,  qui  tamen,  si  alia  inlir- 
initatecaro  non  gravetur,  ad  sanitatem  ei  non  oflicit, 
sic,  ut  nunc  describanius  faciem  menlis  sicut  e| 
corporis,  ad  coaptandum  propositac  similitudinis 
schema ,  intelligamus  cutem  anima:  cogitationem 
quodammodo  esse,  quae  tunc  pallore  quodam,  ui 
ila  dicamus ,  pulchriludinis  sua;  colorcm  immutai 
ci  amiltit,  dum  suggesiio  peccati  se  per  cogitaiionem 
ingerit.  Sicui  autem,  ut  jam  diximus,  homini  non 


Dominum  Deum  tuum  adorabis^  et  iU  soli  servie$ 
(  Matth.  IV.),  turpi  se  mancipat  corporis  servituti, 
ad  obediendum  carni ,  ad  satisfaciendum  dcsideriis 
suis,  quasi  idolum  quoddam  sibi  facit,  ante  quod 
inclinalur  el  procumbit.  Cumquc  sicpcr  conscnsum 
peccati  inclinatus  idololalra  eflicitur  ,  statim  iHud  , 
qtiod  subjunctum  est,  adimpletur  :  Sedet  populus 
manducare  el  bibere ,  et  surrexerunt  ludere.  Sedct 
populus  manducare  el  bibere],  quando  populus  co- 
gitationum  ea  quic  per  consensum  deleclationis  con- 
ccpit,  cum  dulccdine  quadam  ruminarequodammo- 
do  et  masticare  incipit ,  et  in  his  quamdam  sibi 
sedem,  id  est  requiem  facit,  ut  nec  vclit  consurgc- 
rc  et  a  pulvere  ierrenae  voluptatis  se  excutere.  Post 


flocct,  sisummatim  facies  cjus  pallore  suffundalur,  ^  islud  manducarc  et  bibere   sequilur  quasi   ludus 
ilum  771  dolore  aliquo  infirmilatis  corpus  non 
sauciatur,  sic  anima  per  suggestionem  peccati,  quae 
iii  memoriam  et  cogitationem  venit ,  non  Ixditur  , 
tl  per  delectationem  peccati  vulnere  non  tangitur. 

Sed  si  post  suggestionem,  qua  tantummodo  in  co- 
gitationc  speciositas  animae  focdatur,  etiam  dclecta- 
tio  peccati  seqiiatur,  statim  vulneratur ,  quia  nnde 
In  aflfeciu  delectatiir,  inde  sauciatur.  Si  autem  fra- 
gilitate  noslra  devicti  delectationi  rcsistere  non  va- 
lemus,  saltem  hoc  sollicita  circumspectione  pnvcave- 
rc  debemus,  ne  per  incuriam  incircumspectje  men- 
t:s  Tolunlas  vel  consensus  pcccali  subrepat ,  quia 
aniroa,  quse  per  suggestionera  in  cogitationc  foedatur, 
tn  delectatione  vulneratur,  in  consonsu  necatur.       i 

Sicut  enim  in  homine,  qui  vulneratur,  sanilas  qui- 
drm  corporis  corrumpitur,  sed  adhuc  vitali  spiritu 
subsistit,  et  salutaris  mcdicinae  antidotum  vulneri 
ejus  aptari  potcrit,  sic  nihilominus  anima  ,  quae  in 
delectatione  labitur,  peccati  quidem  vulnerc  sau- 
ciatur,  sed,  dum  illud  peccatum,  licet  sanitati  anima; 
contrarium  ,  non  tanien  sit  percmptorium,  salutis 
Tomedium  divinae  miserationis  respectu  citius  conse- 
qul  valebit,  si  delectationi  voluntatis  conscnsum  non 
jungit.  Idcirco  enim  delectatio  prohibetur,  ne,  dum, 
qujB  Deo  et  saluti  suae  contraria  sunt ,  homo  fre- 
qnentius  meditatur,  consensus  pcccali  subsequatur. 

Siergo  memoria  pcr  suggcslionein,  ut  ita  dica- 
nius,  decolorata  et  defoedata,  voluntate  autcm  per 


quidam,  quod  est  dissolutio  spiritus,  ut  ea  qusc  cor- 
de  meditatur  homo  ct  tractal ,  per  lascivum*  el  pCr 
tulantem  corporis  motum  aperiat. 

Si  ergo  ab  hac  dissolutione  omni  studio  et  solli- 
citudine  Ifomo  seipsum  non  retrahit ,  tcrtium,  id 
cst  ipsuiii  pcccati  actum  incurrit  ,  qucm  iu  his 
verbis  beatus  Apostoliis  mystice  nobis  describit  : 
Ne  (ornicemur ,  inquit,  sicut  quidam  ex  ipsis 
formcati  sunt.  Fornicari  ilaquc  dicitur,  quando 
anima  illa,  quae  soli  coclesti  sponso,  ad  cujus  ima 
ginem  et  similitudinem  crcala  cst ,  in  amoris  am- 
plcxibus  conjungi  deberet  et  adhicrcrc,  rcUclo  co  cui 
dotala  est  in  baptismate,  coniiptorcm  suum  seqiii- 
tur,  et  ita  oblcctandis  carnis  suae  sensibus  iutricatur, 
ut  ca  non  timcal  actibus  perficere,  quae  nefas  fuit 
vcl  ad  horam  menlc  concipere.  Ilanc  igitur  forni- 
cationcm  aitcrnus,  nisi  resipiscai  homo  et  rcvcrla- 
tur,  intentus  sequitiir ,  quemadmodum  Psalmista 
loquens  ad  Dominum  protestalur :  Perdidisti,  inquit 
omnem  qui  fornicatur  abs  te  (  Psal.  vii  ,  27. )  Ab 
hac  ergo  fornicatione  omni  nos  vigilanlia  custodire 
debemus  et  circurospectione ,  nt  pcr  suggestionem 
diaboli  in  deleclationem  peccati  [non]  incidamus, 
vel  etiam  in  illum  consensum  (quod  absit! )  laba- 
mur  ,  ul  si  facuUas  darelur,  libenter  ea  qua;  mente 
concepimus,  opere  perficcremus.  IIIo  tamen  intcr- 
vallo,  quo  pravae  voluntatis  773  noslrae  compolcs 
efHci  non  possumus,  ad  nosmelipsos  intra  nos  redire  . 


delectationem   vulnerata ,  sauciala ,  eliam  tertium  D  studcamus,  ne  illo  tempore ,  quo  occasio  peccatum 


illud,  quod  est  ratio  hominis ,  qtia  bonum  a  malo, 
^mmodum  ab  incommodo,  verum  a  falso  debet 
dijicemere,  ad  consensum  pcccati  inclinatur,  pro- 
ciil  dubio,  ti  mystice  attendamus ,  anima  scclus 
incurrit  idololatriae,  pcr  quam  peccali  morte  perimi- 
(ur.  Ab  bac  mortc  immuncs  nos  Apostolus  csse 
desiderans  admonendo  subjungit  in  conscqucnti- 
ius  :  Neque  idololatnje  efficiamini ,  sicut  quidam  ex 
ipsis^  sicut  scriptum  est :  Sedit  populus  manducare^  et 
hibercy  et  surrexerunt  ludere.  Idololatra  homo  clTicitur, 
dum  spontc  peccatis  et  vitiis  subjicitur.  Ad  tan- 
tam  namque  dignitatem  fucrat  crcalus,  quod  ne- 
inini  nisi  soli  Deo  creatori  suo  deberct  esse  siib- 
jectus.  Scd  dum  pro  Dco  factore  suo ,  772  <^tii 


perficiendi  occurrit,  malorum  operum  perpelratione 
a  Deo  recedamus. 

In  duobus  namque  praecedentibus,  ubi  dclectatio} 
et  consensus  peccati  praenotatur,  poena  non  pnB- 
scribitur;  tertium  autem,  id  est  fornicationem , 
ipsum  videlicct  actum  peccati ,  slatim  poena  sequi- 
tiir  :  Et  ceciderunt,  inquit,  una  die  viginti  tria  mi7- 
tia,  Per  numerum  islum  viginti,  qui  ex  decem 
duplicatis  consistit,  exteriores  et  interiores  sensus, 
qui  nihilominus  decem  sunt,  non  incongrue,  ut 
arbitror,  intelligi  possunt.  Per  tria  millia  Adent 
sanctissimae  Trinitatis,  quara  in  baplismo  accepi  • 
mus,  intclligere  possunins.  Vcl  pcr /ria  wu7/iacogi- 
tationiim,  vcrborum  et  operum  pcrfectioncm  desui^ 


m  VEN.  GODEFRIDI  ABDATIS  ADMOMENSIS  5M 

gRalam  esse  intclligamus.  Quando  enim  lioroo  a  Deo  A  hoc  in  animo  suo  proponit,  ut  si  etiam  proditum 


fornicando  in  malorum  operum  perpelrationem  in 
cidit,  cadunt  viginti  tria  millia,  quia  omnem  pne 
teritorum  bonorum  iaborem  perdit,  qux  interiorum 
yel  cxteriorum  sensuum  minislerio  peregit.  Si  un- 
quam  aliquid  in  flde,  quae  per  dileclionem  operatur, 
Tel  sacra  meditatione,  aut  verborum  utilitate  seu 
bonorum  operum  perfeclione  Deo  obsequii  exhibent 
pro  nihilo  ante  Deum  reputabitur,  cum  ita  Greato- 
ris  et  sui  ipsius  obliviscitur,  ut  pravum  consensum 
in  malorum  actuum  perducat  efleclum.  Non  sic 
autem  eum  dicimus  bona  transacta  perdere,  nisi  (57) 
recuperari  et  restaurari  possint,  si,  postquam  homo 
peccando  prsevaricatus  fuerit,  ilerum  ad  cor  suum 
redeat,  et   hoc,  quod  illicite  egisse  se  meminit, 


fuerit  delictum  suum  et  arguatur,  magis  in  obsti- 
natae  mentis  iiequitia  perdurare,  quam  confiteri  et 
emendare  reatum  suum  velit. 

Hic  est  quartus  ille  mortuus,  quem  quidero  Domi* 
nus  Jesus  audivit  mortuum,  sed  resuscitare  no* 
luit,  pro  quo  ail :  Sine  morluos  sepelire  morhioi 
suos  (Luc,  IX,  60).  Tres  namque  mortuos  Dominuin 
in  diebus  carnis  suae  resuscitasse  legimus,  puellam 
flliam  archisynagogi  in  domo,  adolescentem  filium 
viduse  extra  portam,  Lazarum  qualriduanum  le- 
thali  putredine  jam  fcelidum.  De  tribus  his  mor- 
tuis,  eo  quod  notum  sit,  breviter  nobis  ita  dicen- 
dum  est,  quod  prinuis  mortuus  homo  sit,  qui  pec- 
cati  dcleclatione  vincilur  ;  secundus  ille,  qui  pleno 


ante  Conditoris  faciem  districla  et  stabili  pa^ui-  ^  consensu  ad  malorum  operum  perpetrationem  div 

citur;  terlius,  qui  etiam  consuetudine  peccati  illi- 
gatur.  Hi  ergo,  licct  non  ;equali  facilitate,  omnes 
lamen  ad  vitam  recuperari  possunt.  775  ^ 
quartus  ille  mortuus,  per  quem  peccati  defensionem 
accipimus,  minime  resuscitatur,  quia  rarum  est, 
ut  ille,  qui  temerario  ausu  peccatum  defendit,  & 
perlinacia  raentis  suae  converlatur.  Hoc  igitur  pec- 
catum  ad  neminem  pertinet,  nisi  ad  solum  cxler--- 
minium  diaboli,  quia  et  ipsum  est  diabolicum.  Ipse 
enim  diabolus  semper  in  sua  malitia  vult  perdurare, 
et  magis  in  aeterno  gehennae  supplicio  perpetHO 
damnari  quam  humiliari  et  a  superbiae  suae  statu 
rcvocari.  Uxc  sunt  quinque  peccati   incremenla. 


tentia  delere  studeat. 

Post  actum  peccati  consuetudo  sequilur,  quae 
nobis  in  sequentibus  ab  Apostolo  prohibetur ;  iVe- 
que  tentemuSf  inquit,  Christum,  sicut  quidam  eorum 
tentaverunt ,  et  a  serpentibus  perierunL  Tentare 
secundum  lilteram  levius  sonat  quam  fornicari. 
C^ed,  juxta  sensum,  quem  proposuimus,,muIio  gra- 
Tius  delinquit  qui  Dcum  tcntat,  quam  qui  fornica- 
tur.  Fornicatur,  ut  diximus,  qui  pravum  consen- 
sum  opere  perflcit ;  tcntat  Dcum,  qui  peccatum  in 
consuctudinem  ducit  et  ubi  non  licuil  cadere,  ibi 
etiam  libeat  jacere.  Nunquid  ergo  Deum  non  tcntat, 
qui  peccatum  peccato  adjicH,  et  quasi  sibi  ipsi  in 


cogitationibus  suis  dicit,  quod  aut  Deus  niala  sua  q  quae  nobis  Apostolus  notat  mystice  in  hac  quam 


774  ^^^^  videat,  aut  videns  vindicare  non  valeat, 
quem  ideo  patientia  Dei  longanimiter  exspcctat,  ut 
ad  pcenitentiam  eum  adducat. 

Quicunque  ergo  peccandi  consuetudine  et  in- 
fecti  et  devicli  a  via  sua  mala  nolunt  reverli,  eos 
profecto  illa  horribilis  pcena  sequitur,  ut  a  serpen- 
tibus  pereant,  qui  lelhale  venenum  mordico  ore 
infundendo  hominem  necant.  Serpenles  maligni 
spirilus  sunt ,  qui  semper  ad  animam  occultis 
suggestionibus  serpunt ,  ct  tam  diu  venenifcro 
morsu  suae  machinationis  ferirc  non  cessant , 
quoadusque  eam  pcr  inolitje  pravae  consuetudints 
vitium  perire  faciant,  Undc  summopere  nobis  prae- 
cavendum  est,  ut  si  instigantc  diabolo  conscnsum 


exposuimus  leclione   hodierna.   Deinde    subjungi^ 
et  ait  : 

//(pc  autem  ovinia  in  fiyura  contingebant  illU; 
scripta  sunt  autem  ad  correctipnem  *nostram ,  tit 
quos  fines  swculorum  devenerunt.  Omnia  namqua 
qu»  tunc  carnali  Isracli  carnaliter  et  visibiliter 
acciderunt,  nobis  spiritaliler  aptari  et  ad  coixe- 
ctionem  provenirc  possunt,  nobis,  inquam,  in 
quos  fines  sasculornm  devenerunt,  in  quibus  videlicet 
finem  mundus  accepil,  qui  spirilali  censemur  no- 
mine,  et  quibus  mundus  dcbet  crucifixus  esse. 
IIIos  ergo,  in  quos  fines  saeculorum  devenerunl, 
qui  videlicet  saeculo  actu  ct  habitu  renuntiaverunty 
ut  nequaquam  de  statu  rectitudinis  suae  glorientur. 


*  et  actum  peccati  incidamus,  in  consuetudinem  la-  D  sed  in  vera  humilitate  se  conservent,  in  his  verbis 
men  peccandi  nequaquam  labamur,  ne  a  scrpen-      Apostolus  admonet : 


tibus  pereamus,  id  est,  ne  a  malignis  spiritibus  in 
laqueum  perditionis  pertrahamur.  Sequityr  : 

Neque  murmuraveritis,  sicut  quidam  eorum  mur- 
muraveruntf  et  perierunt  ab  exterminatore,  Istud  in 
lillera  sonst,  quasi  sit  levissimum.  Sed  hoc  est 
super  omnia  ilia  qu»  diximus  gravissimum»  quia 
per  istud  murmur  defensio  peccati  designatur,  quae 
vere  est  blaspitemia  irremissibilis  ct  delictum  maxi- 
nium,  quod  non  nisi  exterminatori^  id  est  diabolo 
relinquitur  ad  ulciscendum.  Qui  ergo  murmurat,  non 
in  aperto,  scd  iii  Occiilto  mussitat.  Sic  omnis,  qui 
peccatum  suum  ucfendcrc  maviiU  quam  corrigcre, 

(37)  Id  est  ut  non. 


Itaque  qui  se  existimat  starCf  videat  ne  cadat, 
Qui  sunt  qui  stare  se  existimant,  nisi  hi  qui  in 
sancta  conversatione  viventes,  ab  infantia  inno- 
centiam  suam  Deo  servaverunt,  vel  aliquandiu 
in  saeculo  demorati,  in  matura  aetate  mundum  de- 
reliquerunt,  et  spiritalis  vitae  consortium  adierunt, 
ac  ibi  per  veram  poenitentiam  amissam  in  mundo 
recuperaverunt  innocentiam?  Ili  namque,  qui  in 
saeculo  positi  saecularibus  curis  et  actibus  sunt 
dediti,  stare  se  non  existimant,  sed  in  casu  suo 
se  salvari  non  posse  publice  profitenlur  et  affirt 
mant.   Nos   itaque  sumus,  qui  idcirco  nos  star^ 


tli  IIOMILli£  DOMlMCAf.GS  i£STlVALES.  SM 

existimamus  ,  quoJ  sancl*  conversionis  habilum  A  minn$,  cum  non  solum  bona,  verum  eliam  mala  in 

bonum  cooperari  adjuvat  se  diligentibus. 


Buscepimus.  Sed  unusquisque  nostrum  videat,  ne 
eadai^  id  i^st  soilicite  seipsum  circumspiciat,  sem- 
per  ad  custodiam  mentis  suae  recurratt  ne  per  ela- 
tionem  corruat,  dum  se  in  virtutum  Gulroine  stare 
putat. 

776  ^^  ^^E^  ^^^  bumilitatis  fundamentum 
qordi  suo  supposuit ,  stare  se  et  saWari  posse 
eQnfidat.  Si  aulem  elationis  vitium  in  se  depre- 
hendit,  continuo  casum  pertimescat.  Iterum  ergo 
beatus  Aposlolus  mysticis  verbis  a  defensione 
peccati  nos  compescit,  cum  subjungit  : 

Tentatio  vos  non  apprehendat^  nisi  humana,  Hu- 
aanum  itaque  est,  si  fragilitate  camis  deviclus 
homo  in  delectationem  ac  conscnsum  ,  vel  etiam 
>pso  actu  peccati  labitur ;  humana  nibilominus  tcn- 
tatio  est,  si  cum  peccaveril,  consuetudine  peccati 
irretitur;  peccata  autem  dcfendere,  et  in  ipsis  usque 
ad  linem  vitae  magis  perseverare  velle  quam  cor- 
rigi,  omnino  diabolicum  est.  Contra  banc  tenta- 
tionem  et  diabolicum  pcccatum  divinae  miserationis 
beneficium  nobis  ad  memoriam  revocat,  cum  pro- 
tinus  subdit: 

Fidelii  autem  Deus  est^  qui  non  palietur  vos 
leniari  supra  id  quod  poteslis.  Quisquis  er^o  in 
hoc  mortale  prxcipitium  fcrtur,  et  ad  hanc  uni- 
versae  malitiae  consummationem  venit,  ut  peccatum 
•uum  defendat,  el  semetipsum  desperando  magis 
In  eo  perseverare  eligat,  quam  ut  i.i  humilitate  se 
corrigat,  et  a  tentatorc  suo  vinci  vult  quam  vin-  C 
cere,  ille  profecto  supra  id  quod  potest,  tentalur, 
Petrus  non  est  tentalus  si:pra  id  quod  potuil,  qui 
post  lapsum  statim  ad  poenitcntia;  lamenta  rediit,  et 
tentatorem,  qui  eum  siiperando  ad  boram  pv.xva- 
luit,  in  potentia  virlutis  Dci  devicit,  ut,  qui  ante 
ad  Tocem  ancillae  osliario;  extimuit,  ct  negai)ante 
crimen  incidit,  postea  antc  armatos  r6g6J-«l  )iM- 
sidcs  staret  impcrterrilus  et  magna  cor.gtautia  dl«^-. 
ceret :  Obedire  oportet  Deo  magis  quam  hominibus 
{Aet.  V,  ^J).  David  quoque  supra  posse  tentatus 
non  est,  quia  ipse,  postquam  aduUerium  et  homi- 
eidium  perpetravit,  non  est  lapsus  in  despera- 
tionem,  sed  diabolo  casus  sui  auctori,  in  corde 
eontrito  et  humilialo  pncvaluit.  Et  qiiia  pMeasse  se 
Domino  conlilcri  non  erubuit,  poenitentiae  fructum, 
id  est  indulgentiam  percipere  ab  eo  promeruit. 

Judas  autem  prodilor  tcntatus  cst  supra  id  quod 
potult,  quia  dum  peccatum  iiiud  maximum  commi- 
ftit ,  quod  totius  mundi  gloriosissimum  pretium 
Tendidit,  semctipsum,  mox  in  barathrum  despera- 
tionis  praecipitare  non  timuit,  777  Q"^  camdem 
remissionis  graliam,  quam  Petrus  ct  David  a  Do- 
mino  consecuti  suut,  promereri  potuissct,  si  se  in 
spiritu  humilitatis  ab  obstinata  mcntis  suae  perfldia 
mutare  voluisset.  Fidelis  autem  Deus^  qui  non  pa- 
diur  vos  tentari  supra  id  qu^d  potestis : 

Sed  faciet  cum  tentatione  etiam  proventumy  ut  pos- 
sitis  sustincre.  Cum  tcntatione  provcnlum  facit  Do- 


Fidclem  ergo  Deum  in  omnibus  verbis  suis  implo* 
remus,  ne  nos  supra  id,  quod  possumus,  tentari 
pemiittat,  ne  nos  in  profundum  malorum,  quod  est 
defensio  peccati  et  desperatio,  praecipitari  sinat  sed 
faciat  cum  tentatione  etiam  proventumy  ut  possimut 
sustinere,  boc  cst  tales  nos  efliciat,  ut  non  solum  si 
quae  bona  fecimus,  verum  etiam  mala,  qux  commi« 
simus,  ad  salutem  nobis  valeant  provcnire,  dum 
nosmctipsos  magis  magisque  humiliantes ,  pro  bis 
Dco  satisfaciamus  digno  fructu  ponnitcntix.  Quod 
ipse  pracstare  dignctur  Dominus  noster  Jesus  Chris- 
tus,  qui  cum  Patrc  et  Spiritu  sancto  vivil  et  rcgnat 
Deus  per  omnia  saecula  sscculorum.  Amen. 
778  HOMILIA  Lxxvn. 

IN   DOUIMCAH   X   POST   PENTECOSTEN   PRIXA. 

Cum  appropinquaret  Dominus  Jerusalem,  videns 
civitatem  flevit  supcr  iUam  dicens  :  Quia  si  cognovisses 
et  tu!(Luc.\i\.) 

Finilis  octo  Dominicalibus  evangcliis ,  quibus 
octo  bcat^udines,  per  quas  ad  octavam  illam  rcsur- 
rcctionis  gloriam  tcnditur,  assignavimus  alia  itidcm 
cvangelia  sequeutia  in  octonario  suo  Dominica  jam 
transacta,  in  qua  de  viilico  legitur,  notavimus  el 
incboavimus.  Ilae  vcro  Dominicae  sequentcs,  quaru^i 
prima  Dominica  hodicrna  cst,  ad  septem  dona  Spi- 
ritus  sancti,  ut  mihi  videtur,  possunt  referri,  quae 
quaedam,  ut  ita  dicam,  potioncs  sunt,  quibus  et  per 
quas  aeger,  id  esl  peccator  quilibct  sanari  ct  salvari 
debet. 

Et  non  incongrue  septem  his  Dominicis  sequen- 
tibus  dona  Spiritus  sancti  ascribuntur,  cum  et 
Paulus  magis  in  Lectione  hodiema  quam  in  alia 
multiformia  Spiritus  sancti  comuccmorct  dona  di- 
ccns  :  Divisiones  gratiarum  suntf  idem  autem  Domi" 
nus.  Alii  datur  per  Spiritum  sermo  sapientia^^  alii 
'9$rmo  scientio!  secundum  eumdem  Sptrt7um,  et  caete- 
Ita»  quae  ibi  enumcrat. 

tkul  sciendum  quod  pracccdens  Dominica,  in  qua 
alium  octonarium  inchoavimus,  tota  ad  praelatos 
respicit,  qui  quasi  quidari^  medici  sunt,  per  quos 
medicamenta  Spiritussancli  tribuenda  et  infundenda 
sunt  acgrotantibus  in  peccaitis.  Sicut  cnim  medicus 
D  diversa  habcus  mcdicamenta,  priroo  dat  potionem» 
per  quam  purgato  stomacho  ad  alia,  quae  adhibcnda 
sunt,  medicamina  utiliter  suscipicnda  praparat 
aegrotum:  sic  piaelatus  bonus,  qui  ndelis  esse  dcbet 
medicus  animae,  primum  per  spiritum  timoris  in- 
truere  debet  peccatorem,  ut  rccognoscat,  pcrlime- 
scat  et  pocuiteat  quae  fecit,  sicque  per  spiritum  ti- 
moris,  qui  ad  hodiernam  Domiuicam  respicit,  pur- 
gato  animae  stomacho,  incipit  quodammodo  Domi- 
nus  appropinquare  aegroto,  sicut  pracsens  narrat 
evangeiium  dicens : 

Cum  appropinquaret  Dominus  Jemsalem,  videm 
civitatem  flevit  super  iltam,  IIxc  omnia,  quae  semel 
visibiliter  facta  a  Domiito  leguiitur,  quotidie  adhuc 
in  sancta  Ecclcsia  in  salvandis  suis  invisibiliter  agH 


5*3  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS.  544 

el  cperatur.  Per  Jerusalem  euim,  cui  quondain  Do-  A      Nunc  autem  abscondila  sunt  ab  oculxt  tuisy  quiq 


niiDus  appropinquabaty  beala  quaelibet  anima  potest 
ilosignari,  cui  tunc  qiiodammodo  Dominus  appro- 
pinquat,  quando  779  spiritu  timoris  inlrinsecus 
attacta ,  ut  pcccata  sua  dcclinet ,  bona  secletur, 
Lpnam  deguper  voluntatem  inspirat.  Et  quia  homo 
jiil  per  se  boni  agere  praevalet,  recle  de  Domino  di- 
citur  :  videns  civitatem  (levit  super  illam.  \isio  Dei  est 
gratia  Dei ;  oculi  ejus  dona  gratiae  illius.  Quando 
homo  in  pcccatis  adhuc  conversalur,  et  propriae 
voluntali  dimitlitur,  sunt,  ut  ita  dicam,  aversi  ab 
eo  oculi  Domini.  Qucm  Dominus  tunc  dignanter 
intuetur  et  respicit,  quando  ipsum  hominem,  qui 
8eipsura  non  vidcbat,  qualis  peccando  Tactus  sit, 
videre  jam  et.  cognoscere  facit.  Post  islud  Domin> 
videre,  sequitur  ipsius  (lere,  sequitur  ipsius  dicere.  ^ 

Et  bene  dico  tpstus,  quia  totum  ei,  quod  ipse  in 
homine  operalur,  mcrito,  quasi  ille  faciat,  ascribi- 
tur  et  assignatur.  Quemcunque  ergo  Dominus  sic 
in  donis  suis  viderit,  quod  liberatum  a  peccalis  et 
a  sxculo ,  bonorum  hominum  consortio  adunave- 
rit,  liunc  postmodum  flentem  ct  lugentcm  facit. 
Dat  enim  beaUB  illi  anim»  flere;  quoddam  dulce 
et  bonum,  quod  flt  super  t7/atn,  quando  amariter 
pro  peccatis  suis  compungitur,  ct  pro  desiderio 
xternae  vilae  accensa  in  fletibus  dulciler  pascitur 
et  recreatur.  Est  flere  quoddam  malum  et  inutile, 
cum  homo  ira  et  amaritudiDe  commotus,  seu  alia 
aliqua    praesentis  viiae  iucommoda  deplorat.    lllc 


venient  dies  in  te^  et  circumdabunt  te  inimici  tui  vallo^ 
et  circumdabunt  /e,  et  coangustabunt  te  undique^  et  a4 
terram  prosternent  tCj  et  filios  tuoSy  qui  in  te  sunt,  et 
non  retinquent  in  te  lapidem  super  lapidem,  Quatuor  hia 
verbis,  qua;  hic  ponuntur,  circumdabunt  te,  coangus^ 
tabunt  /e,  ad  ierram  prosternent  te^  et  non  retinquent 
in  te  lapidem  super  lapidem,  quatuor  vitia  quatuor 
cardinalibus  virlulibus  prudcnliai,  fortitudini,  fem* 
pcrantiac,  justitix  opposita  possumus  denotare.  SIc- 
ut  enim  in  his  quatuor  virtulibus  universae  virtutes 
velut  in  cardine  suo  pcndcnt,  versantur  et  opcran- 
tur,  sic  in  his  quatuor  vitiis,  imprudentia,  inconUanr 
tia,  intemperantia,  injustitia,  univcrsa  vitia  et  de^ 
licta  comprchenduntur  et  pcraguntur. 

Et  bcne,  ut  video,  iniprudentia  vallo  comparar. 

valel  quia  in  vallo  duo  sunt,  profundiias  et  allitudo, 

ct  quanto  profundius,  tanio  est  obscurius,  et  quanto 

profundius  et  obscurius,  tanto  de  tcrra,  quae  ex 

ulraque  parte  ejicitur,  fll  altius.  Unde  pcr  hanc  ob- 

scuritatem  et  tenebras  valli  ignorantia  potest  figu- 

rari,  quam  iniprudcnlia  parit  in  homine.  Et  per  hoc 

quod  bis  ponil  circumdabunty  hoc  ut  mihi  videtur, 

designat  quod  duplex  est  ignorantia.  Est  enim  unat 

ignoranlia  nostri,  alia  ignorantia  Dei.  Et  qqanto 

phis  his  ignorantiis  imprudens  homo  efficitur,  tanto 

n)inus  Dcum  factorem  et  redemptorem  suum  reco- 

gnoscit,  tanto  mimis  scipsum,  qualis  sit,  pensare 

-    .    ^  .  ....         .*...,.  .    .         potest.  781  El  hac  duplex  ignorantia  parit  ex  se 

profecto  fletus  inutihs  vcnit,  ut  ita  dicam,  de  m-  ^  i-  ,  .        .      .  .    ^.         i/. 

!.    .    .        j.      .  .    i,  .         ...  .„    ,  ^  superbiam,  quae,  ut  Lene  «stimo,  in  aUitudme  paliU 

feriori  cordis,  istc  flctus  est  nriguum  illud  supe- 

rius,  quod  vcre  ascendit  de  supcriori  cordis  nos- 

tri.   In  quo  nimirum  felici  fleiu  ct  luctu,  homo 

vere  poenitcns  hacc  inter  se  vciba  ingeminat  et 

ruminat  diccns  : 

Quia  $i  cognovisset  et  tu.  Quod  est  dicere :  0  mi- 
sera  anima  mea,  si  pridem,  quando  pcccatis  con- 
delcctabaris,  ca  quae  nunc  Deo  donante  nosli,  co- 
gnovisses,  jure  flcvisses,  merito  pocnitulsses,  cl  ta- 
lia,  quae  egisti,  quie  commislsti,  committerc  cxhor- 
ruisses.  Sic  iliuminato  aliquantulum  homini  per 
^ratiam  Dci  Gt  quacdam  dies  de  qua  subjungi- 
tur: 

El  quidem  in  kac  die  tua^  qua:  ad  pacem  tibi,  Quse- 


potcsl  dcsignari.  Si  eniin  honio  seipsum  in  veritate 
invenircl,  si  sc  aiitc  faciem  suam  recle  slatueret,  et 
ex  sui  cognilione  tenderet  ad  notitiam  Dei,  omnibut 
se  minorem  et  inferiorem  reputaret,  raro  se  super 
caeteros  exlollendo  superbiret,  sed  semper  humilia  ct 
abjccla  de  se  sentiret. 

Potcst  quuque  alio  modo  intelligi,  quod  bis  poo»- 
tur  circumdabuntf  qiiia  dum  sic  ex  duplici  ignoran- 
tia,  Dci  et  sui,  supcrbire  incipit,  circumdant  eum 
inimici,  maligni  videlicet  spiritus,  intus  superbia  in 
corde,  exterius  vero  circumdant  eum  superbiae  acti- 
bus  in  corpore. 

Sic  praevalente  superbia,  quam  parit  impriidenti^ 
dam  enim  dies  tunc  oboritur,  quandosille,  qui  prius  D  et  ignorantia,  aliud  vitium,  soilicet  inconstantia,  op* 


tenebrosa  pcccalorum  nocte  circumdatus  erat,  Deo 
miserante  desuper  collustratus  et  illuminatus,  780 
ad  pcenitendum  et  salisfaciendum  Deo  pro  peccatis 
suis  viiililer  prxparatur.  In  hac  cordis  illuminalio- 
ne,  in  hac  die  poenilentiae  et  doloris,  illud  quodam- 
modo  promeretur  et  acquirit  quod  aetemam  ei  pacem 
conferat,  qui  aliquando  tenebrosus  per  peccata, 
nonquae  pacis,  sed  quae  aetemae  inquietudinis  erant, 
sibimetipsi  acquisivit  et  coacervavit.  De  talibus 
Paulus  ait :  Fuistis  aliquando  tenebr(e,  nunc  autem 
lux  in  Domino  (Eplies,  v,  8).  Sed  quia  in  hac  die  illti- 
minationis  homo  diu  esse  non  potest,  statim,  ut  mihi 
videtur,  tentationes,  quas  passurus  cst,  denotantur, 
cum  subjimgiiur : 


posita  fortiludini,  subsequilur,  quod  verbis  sequen- 
tibusnotatur,  dum  subditur :  Et  coangustabunt  te 
undique.  Et  non  incongrue  ,  quod  dicitur,  roait^if- 
stabunt  te,  vitio  inconstantiae  aptari  potest.  Qnia  sic- 
ut  charitas  perfecta  cor  dilatat  et  ampliflcat»  ita  ut 
non  solum  ad  amicos  ct  proximos  se  extendat,  yenim 
etiam  inimicis  non  ciaudenda  esse  viscera  existimet« 
sed  benefaciat  his,  qui  se  oderunt :  sic  inconstantia» 
qux  est  levitas  mentis,  cor  angit  et  coangustat,  ut 
minime  socialem  et  fraternam  charitatem  teneret 
ct  cx  inconstantia  mentis  nullum  in  bonis  rebus 
statum  possit  liabere.  Sicquc  tit  ut ,  qui  aliquando* 
audilo  vcrlx)  Dci,  patienlem  in  adversis,  fortem  se 
in  paticntia,  consluntcm  in  humilitate  essc  deliber^  • 


!^i5 


IIOMILIif;  DOMINICALES  iOSTIVALES. 


5iC 


vit,  lam  modici  el  angusti  cordis  ftal»  quod  nec  mi-  A  dil ,  nisi  admoneatur ,  ut  videat  quantum  boni  ne- 


nimx  advcrsitatis  casum  tolerare  queat 

Kx  hac  inconstantia  labitur  ad  intemperantiam, 
quae  est  opposita  temperantiae,  cui  vitio  sequens  ver- 
bum  satis  congruit  quod  dicitur,  ct  ad  terram  prch- 
stement  te  Ad  lerram  bomo  prostcrnitur,  quando 
gula  et  luxuriae  servire  incipil ;  ad  lerram  proster- 
nitur,  cum  carni  suae.  quse  per  terram  accipitur,  im- 
moderate  consentiendo  succumbil. 

£t  notandum,  quod  ait,  et  filios  tuos  qtti  in  te  suni. 
Quid  per  filios  nisi  voluntates  et  desideria  mala  ac- 
cipi  possunt?  Sunt  nonnulli,  qui  ad  terram,  peccando 
carnis  magis  infirmilate  quam  meatis  voluntalc,  pro- 
sternuntur.  Sed,  dum  782  ^^^  miserante  dolent  et 
resiplscunt,  ibi  nequaquamprosternuntur /i/tt.  Econ 


glexerit  et  quantum  mali  commiserit.  Et  haec  est  vi- 
sitatio  ejus,  si  statim  bonum  neglectiim  \)er  eum  re- 
paretur,  et  malum  coromissum  poenitentia  diluatur. 
,  Est  et  alia  adhuc  visitatio  Domini,  superexcellens 
universas,  visitatio  illa  assidua,  qua  suorum  in  ora- 
tione  Gliorum  visilare  dignatur  corda,  in  qua  renatis 
et  renovatis  in  ea  suarum  infundit  dona  virtutum. 
In  hac  visitatione,  si  homo  sibi  et  suis  meritis  ali* 
quid  attribuit,  non  recte  tempus  visitationis  suae  agno- 
scit.  Ad  hoc  tempus  visitationis  necesse  est  ut  unus^* 
quisque  se  observare  et  custodire  studeat.  Nam  sl 
ante  tempus  orationis  ab  illicitis  rebus  se  non  con- 
tinuerit,  hujus  beatse  visitationis  quomodo  particeps 
erit  ?  Sunt,  pron  oolor  !  qui  omni  die  de  mane  in 


tra  sunt  alii  qui  tali  voluntate  et  desiderio  peccant,  B  vesperam  aridi  et  infructuosi  perdurant,  nec  de  hac 


ut  et  peccare  et  peccala  iterare  dulce  habeant,  ct 
quod  adhuc  opcre  non  porpelranint,  in  voluntate 
habent,  ut  aliquando  perficiant ,  et  desideriis  suis 
satisfaciant ;  et  hi  tales  cum  CiWis  ad  terram  proster- 
nuntur,  quia  et  a  voluntate  ct  actione  mala  scse  tcm* 
perare  nolunti 

Sic  et  sic  homo  factus  imprudens,  inconstans,  in- 
tcmperans  ad  qnartum  labilur  vilium,  quod  est  in- 
justiiia,  quae  opposita  est  juslitise.  Cui  vitio  hocad- 
notare  possumus,  quod  dicitur,^er  non  relinquent  in 
ietapidem  super  iapidem.  Quia  etsi^Iiquid  robiistum 
el  bonum  opus  in  eo  est,  quod  per  lapidem  possumus 
intelligere,  totum  post  isla,  quse  diximus,  destrue- 
tur^  quia  lotum  coram  Deo  perdit  et  amittit. 

H^  sunt  quatuor  vitia,  quae  destruunt  quatuor 
bona  in  homine,  humilitatem,  charilatein,  caslita'' 
tem,  perseverantiam.  Imprudeutia  enim,  qua;  parit 
superbiam,  destniit  humilitatem ;  inconstantia,  quae 
levem  et  instabilem  reddit  hominem,  destniit  chari- 
tatem ;  intemperantia,  qua  homo  seipsum  temperare 
nescit  a  peccatis,  exslinguit  castitatem ;  injuslitia 
cuDctorum  bonorum  auferl  perseverantiam.  Jam 
quatuor  vitia  quatuor  cardinalibus  virtutibus  oppo- 
sita  habes,  audi  in  consequenlibus,  ex  quibus  proce- 
denlibus  mcritis  haec  vitia  dominentur  nobis. 

Eoqnod  non  eognoveris^  inquil  Dominus,  femptcs 
fisitationis  tws,  Multds  et  diversae  sunt  visitationes 
Domini,  qiixdam  minores,  qusedam  eminentiores, 


visitationc  aliquid  curant.  Et  sicul  tales  inrelices 
sunt,  sic  e  diverso  beati  illi  ct  beatificandi,  qui  sem« 
per  secretum  suum  quxrentes,  ad  cor  introrsus  re- 
deunt,  a  Doinino  se  visitari  votis  omnibus  exo- 
ptant. 

Possumus  ista,  quae  ad  quatuor  vilia  perstrinxi- 
raus  ,  ad  alia  quatuor  bona  convertere ,  quia  duicc 
et  jucundum  est,  ubi  in  divinis  Scripturis  verba  Do* 
mini  in  bonum  interpretari  possunt.  Quia  si  cogno* 
visses  et  tu,  Appropinquans  Dominus  Jerusalem,  id 
est  misertus  aniinae  peccatricis ,  et  eo  modo ,  sicuf 
diximus,  videre  eam,  et  flere  super  eam  dignatus, 
laeta  promittendo  alloquilur  dicens  :  Quia  si  cogno- 
,  visses  et  tu,  et  quidem  in  hac  die  ftia,  quce  ad  pacem 
'  tibi,  Quod  idem  est  asi  si  dicat  :  Quod  teipsam  me 
donante  agnoscis,  qitaedam  dies  facta  est  in  le,  el 
adhuc  abscoudita  suiit  ab  oculis  luis  majora  bona» 
roajores  illuminationes  quae  venturae  sunt  iibi.  Et 
continuo  quaenam  haec  bona  sint  subinfert,  ^tita  ve- 
nient  dies  in  te,  Per  dies  istos  possuinus  inlelligere 
bonos  molus,  bonas  aflectiones,  sacras  yirtutcs  sivc 
bona  opera,  quae  homini  beato  Dominus  noster  in- 
fundendo  distribuit,  quando  seipsum  et  Deum  videre 
et  recognoscere  incipit. 

784  ^^  ^^^  praecipua^  et  sanctae  illuminationis 
diebus,  circumdant  eum  inimici  vallo,  Per  inimicos, 
ut  mihi  videlur,  possumus  accipere  sacras  aifectio* 
nes  peccalo  hominis  inimicantes.  Nam  dum  homo 


quibus  unumquemque  electorum  suorum  visitare  D  totus  Deo  illmninante  intrinsecus  per  bonos  motus. 


difpialur.  Est  homo,  quem  Deus  visitat,  quando  eum 
eofpcnral!  flagello  casligat,  ut  corpus,  quod  inutiliter 
aliquando  ad  peccata  enutrivit,  divino  cinctus  vcr- 
bere,  ad  priora  flagitia  iilierius  non  permittat  exsur- 
gere.  Yisilat  et  alio  modo  dilectorem  suum,  cum  ali- 
quid  adrersitatis  et  injuriae  illic  permitlit  occurrere, 
ubi  prosperitatis  el  laetiliae  occursum  sperabal.  El 
baec  visitatio  bona  est  et  ulilis,  si  cognoscatur,  si 
Don  conlemnatur.  Rursum  Tisitalur,  quando  ami- 
Gorum  scu  charorum  suonim  adversitatibus  laeditur 
elturbatur,  de  quorum  bonis  et  prosperis  hujus 
mundi  783  ^^^^^^  modum  ketabatur.  Item  visitatio 
alia  esl,  qua  homo  visitatur,  quandocunque  verbum 
praedicationis  audil.  Karo  enim  verbum  Domini  au- 


per  bonas  afiectiones  et  virtutes  movetur,  incipit  si- 
bimet  ipsi  inimicari,  el  seipsum  detestando  peccala 
suo  odio  habere  el  persequi.  Unde  admonet  Dominus 
in  Evangelio  :  Esto  consentiens  adversario  tuo^  dum 
es  cum  illo  in  via  (Matth.  v,  25).  Adversarius  iste  ncu 
ster  esl  verbum  Dei,  cui  tunc  consentimus,  cum 
boc  in  nobis  adversamur  el  perseqnimur,  qiiod  verbo 
Dei  repugnat  in  nobis.  Isti  beali  inimici  nostri  qua- 
tuor  l)ona  in  nobis  operantur ,  quae  qualuor  verbis 
circ^mdabunt,  vaiiabunt ,  eoangustabuni ,  ad  ietram 
prosternent  ei  non  relinquent  in  te  lapidem  super  lapi» 
dem^  non  incongrue  possunt  notari.  In  vallo  accipe 
confessionem,  in  verbo  coangustabunt  ie  cordis  con- 
tritionem,  per  prosternere  ad  terrum  corporit  satiC' 


847  VEN.  GODCFRIDl  ABDATIS  ADMONTENSiS  S48 

factionem  t  non  relinquent  in  te  lapidem  super  /opt*  A  tavi,  quando  sensum  ct  inlcllcclum  ad  disccrncn- 


dem  humilitatis  obscrvationem. 

Et  bene,  ut  video,  per  vallum  confessio  [notatur]^ 
quia  quanto  profundius  est  vallum,  tanto  robustius 
et  firmius  crit.  Et  hoc  apte  confcssionl  congruit. 
Quanto  enim  altius  ct  pcrrcctius  homo  confitendo 
terram  suam,  hoc  esl  peccata  sua  et  lerrena  opera 
quasi  eSTodiendo  et  diligenter  discutiendo  cjicit, 
tanto  robustior  contra  malignorum  spirituum  ten- 
tamenta  consurgit.  Quia  vero  duplcx  esse  debet  con- 
fessio ,  bis ,  ut  aestimo ,  ponitur  circumdabunt ,  cir- 
eumdabunt.  Oportet  enim ,  ut  homo  non  solum  ac- 
tum  peccali ,  sed  ct  voluntatem  et  conscnsum  pec- 
cati  confiteatur  et  aperiat.  Scd  quia  ad  perfectioncm 
non  sufiicit  qudd  homo  peccala  sua  labiis  tantum- 
modo  confitetur,  nisi  ctiam  dolore  cordis  intrinsccus  ^ 
pro  eisdem  peccatis  compungaiur  ,  bcne  sequitiir, 
et  coangustabunt  te  undique.  Qiiid  per  hanc  angusta- 
tionem  nisi  cordis  contritio?  Dignum  est  cnim  ut 
facta  coofessione  corde  contrito  angatur  pro  pecca- 
tis  SU4S.  Et  hoc  undiquej  quia  non  uno  momento,  non 
una  die ,  nec  in  uno  loco,  sed  in  omni  loco  contri- 
bulatum  spiritum  dcbet  habere,  sicut  et  de  Anna 
legitur,  785  9"^  vnltus  ejus  non  sunt  amplius  in 
diversa  mutati  (/  Reg.  i,  18).  El  beatus  Patcr  nostcr 
Benedictus  idem  ficri  docet  in  duodecim  gradibus 
suis  :  Vbicunque  fuerimus^  sedentes,  ambulantes,  vel 
stantes  inclinato  simus  capite,  defixis  in  terram  aspec- 
tibuSf  omni  hora  reos  nos  de  peccatis  nostris  existi^ 
memus,  p 

Ex  hac  angustatione,  quam  sic  beatus  homo  pro 
peccatis  suis  habet ,  fiet  quod  subjungitur  :  Et  ad 
terram  prosternent  te,  Per  hoc  prosternere  ad  terram, 
possumus  satisfactionem  accipere,  quam  Deo,  post 
factam  confessionem  et  cordis  contritionem  homo 
debet  persolvere.  Se  nempe  quodammodo  cum  filiis 
anis  ad  terram  prosternit,  quando  totis  voluntati^' 
bas,  totis  desideriis  ad  satisfaciendum  Deo  conver- 
tiiur. 

Post  ista  omnia  necessarium  est  ut  non  relinqua- 
tur  lapis  super  lapidem.  Tunc  lapis  super  lapidem 
non  relinquitur,  cum  de  firmis  et  fortibus  operibus 
suis  super  alios  non  extollitur,  sed  ea  in  humilitalis 
custodia  semper  observare  nititur.  Possumus  etiam 
in  lapide  et  lapide  duplicem  duritiam  cordis  intelli-  d 
gere.  Duritia  cordis  est  ut  homo  bonum  non  faciat. 
Et  hoc  est  lapis  sHper  lapidem,  Hi  duo  lapides  non 
relinquuntur,  sed  auferuntur ,  quia  facta  confessio, 
eihibita  cordis  contritio ,  perfecta  corporis  satisfa- 
ctio,  faciunt  in  homine  quod  et  t>onum  velit,  ct 
bonum  facere  possit ,  quod  prius  noluit  et  facere 
non  potuit.  Gur  autem  ita  confiteri,  cur  contritio- 
nem  cordis  babere,  quare  taliter  satisfacere  debeat 
homo,  sequentibus,  ut  aestimo,  notatur  vcrbis : 

Eo  quod  non  cognoveris  tempus  msitationis  tuas, 
Quod  idcm  est  ac  si  Dominus  unumquemque  suo- 
rum  admoneat,  et  quoties  visitationibus  ejus  ingra- 
tus  exst.terit,  enumeret  ct  dicat :  Primo  te  visitavi, 
quando  per  baptlsmum  regencravi;  secundo  visi- 


dum  bonum  et  malum  donavi.  Scd  non  cogttovisli 
hoc  tempus  visitationis  incsc,  quia  scnsum  ad  dclet- 
riora  convcrlisti.  Itcrum  lcrtiu  visitavi,  quando  de 
sasculo  liberatum  ad  spiritalis  vitx  qutctem  pcrduxi^ 
ubi  multa  utilia,  mulla  bona  el  786  i^^i**^  placita 
tidisti  ct  audisti.  Scd  non  cognovisti  tempus  visita* 
tionis  mesBi  quia  multa  neglexisli,  ct  plurimontm 
mandatornm  roeorum  transgrcssor  exstilisli.Igitur 
qui  visitationcs  islas  contempsit,  dignum  rcvera 
cst,  ut  confileatur,  spiritu  conteratur,  corpore  sa- 
tisfaciat,  bona  sua  in  humilitate  cuslodiat«  qttia  pcr 
isla  cinundatus  tt  purificatus,  et  cx  partc  iilumiita- 
tus  ad  plenos  et  perfectos  dies  pervcnire  polcst,  de 
quibus  subdilur : 

Et  ingressus  in  templum^  coppit  ejicere  vcndentes  in 
illo  et  emenles.  Qui  sunt  vendentes  et  ementcs  isli 
nisi  spiritus  maligni?  Sit,  ut  ita  dicam,  aliquis  ele- 
ctus,  qui  ad  culmen  pcrfectionis,  Deo  adjuvante, 
pcrveneriti  nunquid  vendcntes  et  ementes  istos  non 
patietur?  Patietur  plane,  cmptionem  et  venditionem 
eorum  sustinebit  qui  id  quod  suum  est,  objiciunt  et 
ofierunt,  ut  nostra  nobis  bona  tollant ;  virtutes  a 
nobis  emere  volunt,  ut  slercus  vitiorum  ingerant, 
ct  ad  ultimum  optimum  pretium  nostrum,  quod  est 
Ghristus,  de  cordibus  noslris  auferant.  At  ille,  si 
domuin  cordis  iqgreditur ,  non  inquantum  volunt, 
inimici  pra^valcnt,  quia  incipit  potenter  e/icere  et 
eliminare  eos. 

Et  bene  dicitur,  coepit^  quia  nemo  in  primis  sum- 
mus,  sed  paulatim  et  per  incrementa  temperum 
Deo  donante  incipit  proficere  et  de  virtute  in  virlu-» 
tem  ire.  Scd  ct  alio  sensu  potcs  accipere  quod  di- 
citur,  cmpit.  Domini  cst  enim  incipere,  nostrum  est 
bona  voluntate  bonorum  laboruin  operatione  ei  co-^ 
operari  et  adjuvare.  Quod  si  obcdienler  et  tideliter 
fecerimus,  dicit  ille  cujus  dicere  cst  faccre  2 

Scriptum  est.  Scrihit  cnim,  id  est  fixum  faeit  in 
nobi%  ut  meminerimus  et  antc  oculos  mentis  pona- 
nius  quod  cor  nostrum  domus  orationis  esse  debuitt 
sed  nos,  proh  dolor !  illud  speluncam  latronum  feci- 
mus.  Non  enim  sufiicit  nobis,  quod  peccata  pecca- 
tia  adjecimus;  insuper  etiam  sfieluncam  lalronum 
nos  ipsos  fecimus,  quando  peccata  noslra  non  re" 
verebamur  occultare,  ct  nunquam  in  confessione, 
prout  dignum  esset  et  nobis  ulile,  potuimus  aperire, 
Talia  dicente  Doinino,  talia  scribente  eo  in  boinine, 
erit  sublimiler  quod  dicitur  : 

787  ^^  ^^^^  quoiidie  docens  in  templos  In  templo 
cordis  humani ,  quod  inhabltare  dignatur ,  docet 
quotidie,  quia  docet  electum  suum  bona  agere,  mala 
declinarCi  Et  ubicunque  sic  docet  in  praesenti,  in 
illo  erit  in  futuro  quiescens  et  regnans.  Ad  hunc 
sensum  evangelicum  bona  cst  aptitudo  Orationis 
hodiemae,  in  qua  sic  oramus  :  Deus,  qui  omnipotenr 
tiam  tuam  parcendo  maxime  et  miserando  manifestas» 
Si  rex  quisquam  dives  ac  pnepotens  in  hoc  mundo 
juxta  divitiarum  magnttudinem  et  poteittiam  suam, 
olsessa  civitate  Ixtum  de  hosl.bus  triumphum  re  * 


oi9 


UOMILIiG  DOMINIGALES  iESTIVALES. 


fcrrei,  nullus  fortassis  considcraia  fortiiudine  ei  po-  .  eum  faciemus  (Joan.   xiv,  23) 

tesiate  ejus  de  vicioria  mirareiur.  At  si  forlecon-      ' '''''  '"  «-^    • 

lingerei,  ui  ideni  dives  ei  prsepotens  homo,  sive  A- 
lius  ejiis,  ab  inferiori  aliqua  persona  in  faciem  cse- 
deretur,  injuriis  ei  contumeliis  afficeretur,  nonne  si 
lioc  ulcisci  nollet  et  clemenier  ignosceret,  magis  de 
cleroentia  ignoscendi  quam  de  crudelitate  vindicandi 
poientia  ejus  laudarelur  et  praedicaretur?  Si  homo 
morialis  per  talem  paiientiam  et  misericordiam  po- 
tentiam  suam  pnecipue  manifestat ,  mullo  magis 
Deus,  qui  major  et  melior  ct  potentior  est  omnibus, 
miserando  ei  parcendo  peccatoribus  omnipolentiam 
8uam  declarai.  Non  enim  soluinmodo  potentia  ejus 
Tocaiur,  quod  se  ulciscilur  788  ^^  nialis,  quod  in 
coelo  et  in  terra  dominatur,  scd  hoc  magis  omni- 
poientia  ejus  est  et  onmipotens  miscricordia,  quod  B  ^^^i^^^ur.    Tunc  senno  apostoli  sine  intermissione 


Ad  quod  profccto 
templum  non  facili  et  laborioso  valde  ascensu  pcr- 
venitur,  quia  ascensiones  in  corde  suo  disponenti- 
bus  laboriosior  tunc  erit  ad  virtutcs  ascensiis,  quam 
prius  ad  vilia  fuerit  latam  et  spatiosam  sa^culi  viam 
incedentibus. 

Post  illud  ascendere  bene  subinfertur  verbum 
hoc  ut  orarenty  quia  nimirum  ascendentes  isti  ne- 
quaquam  torpori  et  ignaviae  dcbent  subjacere,  sed 
totis  viribus  ad  proferendos  bonx  operationis  fru- 
ctus  insudare,  quod  esl  ulique  orare,  Non  enim 
solummodo  vocatur  oratio  cordis  compunctio,  ei 
verborum  ad  Deum  frequentatio,  sed  tota  viia  bO' 
minis  quasi  oralio  esse  dicitur,  790  si  sancte,  si 
juste  viverc,  si  immaculaium  cor  habere  pro  posse 


malos  tolcrat,  pcccatoribus  misereri  et  parcere  no- 
vil,  ei  inde  amplius  laudatur,  diligilur  et  pra;dica- 
lar. 

Quod,  quia  ita  est,  multiplicay  o  Deus,  super  nos 
miuricordiam  tuam^  ui  tibi  sicut  nos  docuisti,  con- 
fiieri,  tibi  corde  contrito  placere,  tibi  satisfacere, 
tibi  in  hiimilitate  bona  nostra  custodire  valeamus, 
ut  ad  tua  promissa  currentes^  hoc  est  tuse  visilatio- 
1118  tempus  agnoscentes,  ingressum  tuum  in  templum 
cordis  nostri  niereamur,  et  ejeclis  vendcnlibus  et 
ementibus,  malignis  videlicet  spiritibus,  domus  no- 
8ira  sii  domus  orationis,  in  qua  nunc  jugiter  do- 
cendo  nos  sedeas,  ut  coelestium  bonorum  mereamur 
fieri  consortes,  ubi  perpetuo  in  nobis  sis  quicscens 


orare  (I  Thess,,  v,  i7^  prsecipientis  adimplelur,  si 
talis  vita  hominis  erit,  ut  habitus  vit«  ejus  et  con- 
versalionis  sit  coram  Domino  velut  acceptabilc  thy- 
miama  orationis. 

In  duobus  hominibus  istis  unus  idemque  liomo 
qiiilibet  potcst  accipi,  qui,  licei  qualitatem  non  ha- 
beat  in  esseniia,  est  tamen,  ut  mi!ii  videtur,  non 
unus,  sed  quasi  duo,  quando  in  templum  venit 
quia  in  primordio  conversionis  semper  caro  concu- 
piscit  adversus  spiriium,  el  spiritiis  adversus  car- 
nem,  et  hi  duo  liomines,  exlerior  videlicet  et  inte- 
rior,  inniimerabiles  inter  se  patiiintur  certaminum 
molestias.  Horiim  duorum  hominum  repugnantiam 
Pauliis  in  se  sentiebat,  quando  gemebundus  ait 


ct  regnans.  Quod  ipse  praestarc  dignelur  qiii  vivil  C  Condelector  legi  Dei  secundum  interiorem  hoj.inem, 

vid/!o  autem  aliam  legem  in  membris  meis  repugnan^ 
tem  legi  mentis  mece,  et  captivum  me  ducentem  in  lege 
peccatiy  quce  estjn  membris  meis  (Rom,  vii,  22,  23). 


ei  dominatur  per  infinita  sceciila  saeculoruin.  Ainen. 
789  HOMILIA  Lxxvni. 

IH  DOmNICAM    XI   POST    PENTECOSTEN  PRIMA. 

Ihio  homines  ascenderunt  tn  templum,  ut  orarenty 
unus' Pharisccus  et  aller  publicanus  (Luc,  xviii). 

Sicut  superioris  Dominicse  Evangelio,  appropin- 
quanie  Jesu  ei  flente  super  civitatem  Jerusalem 
piun  et  misericordiam  ejus  erga  peccatricem  quam- 
libet  animam  advertimus  visitationem,  sic  hodiernae 
tectionis  mysterium  modum  pra^.scribit  bonaecon- 
m^ionis,  quem  vere  operari  debet  in  liomine  do- 
num  Spiritus  pietaiis. 


Qui  duo  homjnes  demonstraniur,  dum  dicitur  : 
Unus  Pharisceus,  et  alter  publicanus.  Phariswus  iii- 
ierpretatur  divisus.  £i  congrue  tunc  homo  divisus, 
et  a  Deo  divisus  dici  potesi,  quando  per  hoc  solum- 
modo ,  quod  saeculum  reliquit ,  ad  perfectionem 
quamdam  sese  pervenisse  arbitratur,  et  quantum 
adhuc  imperfectionis  coram  oculis  summi  inspc- 
ctoris  habeat,  veraciter  non  intuetur.  Unde  apie 
subjungitur  : 
Pharieteus  autem  stans  hcee  apud  se  orabat.  Idcirco 


Dvo,  inquii  evangelista,  homines  ascenderunt  in  ^  stare  dicitur,  licet  non  siet  in  veritate,  quia  in  con- 


tentplum  ut  orarent.  Tcmplum  quodlibet  manufactum 
collecta  lapidum  diversitatc  surgit  in  altum,  in  quo 
mm  alierius  rei  frequentanda  sunt  negotia,  sed  con- 
Unuae  pacis  et  laudis  habenda  est  roemoria.  Pcrhoc 
templum  manufactum ,  quantum  ego  video,  bona 
quadibet  inielligiiur  congregatio,  quae  de  vivis  et 
electis  lapidibus,  beatis  videlicet  animabus  coUecta 
ct  coBStructa,  quotidie  proficil  in  aHum ,  dum  de 
Tirtute  in  virtulein  proficiens,  dignum  Deo  omnipo- 
tenii  sese  praeparat  templum.  Oorda  enim  electoriim 
divinaemansionis  sunt  locus,  testante  Paulo  apostolo, 
qui  ait  :  Tcmplum  Dei  sanctus  est^  quod  estis  vos 
(/  Cor.  III,  i7).  Et  ipse  Dominiis  dc  quolibct  di  • 
lectore  suo  :   Veuiemus,  inquit,  et  mansionem  apud 


sideratione  sui  se  existimai  stare,  solumque  pro 
hoc  retributionis  gloriam  exspeclat,  quod  prioris 
vitae  abrenuntiavit  voluptatibus.  Stans  autem  bace 
apud  se  orasse  dicilur  : 

Deusy  gratias  tibi  agoy  quia  non  sum  sicut  cccteri 
homines^  raptores^  injusti,  aduUeri.  Gum  innumeiai 
sini  flagitia,  791  Quae  Deo  odibilia  sint  ei  gravib, 
▼ideiur  mihi,  quod  tria  haec  ideo  prae  caeteris  nomi- 
natim  excipiantur,  quia  universa  vitia  his  tribus 
innexa  ei  omnino  cohaerentia  inveniuntur. .  Sicut 
enini  tria  sunt  bona  principalia,  in  quibus  totius 
salutis  nostrae  consistit  sumina,  diligere  videlicct 
Deum  toto  cordc,  tota  anima,  tota  menle :  sic  e  di- 
verso  tria  hsec,  lapina,  injustilia,  adulterium,  mor- 


S5I  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  652 

lem  affenint  et  vitam  animae ,  quod  est  Chrlstus ,  a     ^^  publicanus  a  longe  stanSf  notebat  nec  otulot  iai 


adiinunt.  Per  hsec  tria  Deus  omnipotens  honoratur, 
et  diligitur,  per  ista  tria,  si  non  caveantur,  con- 
lcmptui  omnino  habetur.  Toto  corde,  id  esttoto 
intellectu  diligit,  qui  se  ab  amore  carnalium  illece- 
brarum  sequeslrans,  quid  de  Deo  Creatore  et  Re- 
demptore  suo  credere  et  intelligere  oporteat,  agno- 
scit,  et  hunc  bonum  intelleclum  cordis  totum 
convertere  satagit  ad  servitium  sui  Creatoris  et 
Redemptoris.  Diligit  tota  anima,  id  est  tola  volun- 
tale,  qui,  ut  Domino,  cui  se  devovit,  complaceat, 
lotam  cordis  voluntatem  ad  bonae  operationis  diri- 
git  pietatcm.  Diligit  tota  mentc,  id  est  tota  memo- 
ria,  qui  in  omnibus  memor  Domini  sui,  non  extoN 
litur  per  prospera,   nec  nimium  dejicitur  pcr  ad- 


coelum  levare ,  ied  percutiebat  peclus  $ttum  diceiu  : 
Deiu ,  propitius  esto  mihi  peccatori.  Stal  publicanui 
a  longe,  quando  jam  non  alta,  sed  humilia  de  S6 
homo  sentire  incipit,  ct  indignum  ac  reprehensibilem 
seipsum  dijudicat  in  Vcra  peccali  cognitionc  NotU 
vero  oculos  ad  coclum  levare,  cst  cx  profunda  cordis 
radice  se  humiliare.  Peclus  percussionibus  attererd 
est  pro  perpelratis  flagitiis  digne  Deo  satisfacere: 
Inleriora  enim  cordis  abdita ,  unde  exeunt  coglta-» 
tiones  malae,  homicidia,  aduUeria,  fornicationes^ 
blasphemix,  propriis,  si  posset,  fortasse  roanibus 
cruenlaret,  ul  vel  sic  Deo  salisfaceret,  ac  tentatio^ 
num  cerlamina  exsuperaret. 

793  E^  <iu*i^  post  salutiferam   peccati  cognitio* 


Tcrsa.  Quicunque  per  hsec  tria  bona  non  profece-  B  nem,  veramque  cordis  humilitatem,  dignamque  sa* 


rit,  nec  tali  modo  Dominum  Deum  dilexerit,  raptor 
est,  injustus  est.  Raptor  est  maluset  indignus,  qui 
toto  intellectu  suo  Deum  non  diligit^  sed  intelle* 
ctum  et  ingenium  bonum  de  Deo  avertit,  quid  Crea- 
iori  et  Redemptori  suo  deheat,  scire  contemnit. 
Injustus  est  qui,  sicut  inlellectu,  ita  etiam  volun- 
taie  sua  a  Deo  avertitur,  et  per  desideria  mala  il- 
lectus  quotidie  ad  pejora  labilur.  Adulter  est,  cum 
(quod  dici  nefas  est),  sponsam  suam,  acternam  vide- 
licet  Dei  sapienliamt  cujus  amator  esse  dcberet, 
deserit,  et  adulterinis  mundi  amplexibus  tota  mente, 
lota  scilicet  memoria  sese  interserit,  toto  amore 
se  supponit. 

Inde  ergo  Pharisaeus  isle  gratias  agit,  quod  nom 
sit  sicul  cscteri  hominum,  raptores,  injusti,  a.!ul- 
leri.  Ac  si  dicat :  Raptoris  nomen  non  teneo,  quia 
lotum  intellectum  ad  diligendum  Deum  et  Domi- 
num  meum  pro  posse  meo  mancipavi.  792  *»- 
justus  non  sum,  qui  tota  anima,  id  cst  tota  volun- 
latc  ei  deservire,  et  ei  subjici  sum  paratus.  Adulter 
non  sum,  quia  omnem  mundi  concupiscentiam  tota 
mente,  tota  scilicet  memoria  mea  eliminavi  et  abjeci. 
Et  his  bonis  sublimatus  ,non  sum  velut  etiam  hic  pu- 
blicanus.  Non  sum  illCi  inquit,  qui  in  publicis  ali- 
quando  negotiis  implicitus  fas  nefasque  glomeravi , 
quod  libuit ,  quamlibet  infamc,  licitum  putavi. 

Jejuno  bis  in  Sabbato ,  decimas  do  omnium  qum 
possideo.  Bino  Sabbati  jejunio,  quantum  mihi  vide- 


tisfactionem,  noxiam  tollit  confusionem,  ut  fiCces^ 
sariam  esse  demonstrel  confessionem,  mox  januam 
oris  aperit  in  pocnitentia  confessionis  dicens :  Deusi 
propitius  esto  mihi  peccatori.  Tanto  enim  gravius  sotl 
Domino  se  peccasse  confitetur,  quanto  illum  purio* 
remet  sanctiorem  prae  omnibusmortalibus  inluetur. 
Hinc  quantum  unusquisque  in  cognitione  peccati  vi> 
raciter  debeat  humiliari,  el  quam  fructuosa  sit  sa- 
tisfaclio,  si  digua  non  dosit  confcssio,  Datid  pro- 
pheta  innuit  dicens :  Quia  misericordiam  et  verita- 
tem  diligit  Deus ;  gratiam  et  gloriam  dabit  Dominui 
(Ps,  Lxxx,  8)»  Diligit  Ddminus  miscricordiam,  qui.1 
diligit,  ut  peccator  pia  supcr  animam  suam  movea- 
^  tur  misericordia  in  vcra  peccati  cognitione,  ne  fa-^ 
cile  proprii  cordis  conlemt.atur  miseria,  juxta  quod 
scriptum  est :  Miscrere  animte  tuoc  placens  Deo  (£r- 
c/f.  XXX,  i4).  Diligil  et  veritalcm,  dum  vcram  etvo- 
luntariam  pi^  menlis  approbat  humilitatcm.  Dabit 
etgratiam,  quia  coramocuIiSsummiJudicisgratiam 
invenit,  qui  dignx  sutisfaclionis  munus  Domino  ob- 
tulerit.  Sequitur  et  gloria,  qula  propositum  Dei  et 
scntenlia  pacis  eritsuper  confitcntesei.  Etverebei« 
tus,  cui  jam  peccata  non  imputanlur,  ubi  dissimil* 
lante  Deo  mala  ipsius  et  reinunerante  bona,  miro 
modo  etiam  mala  in  bonum  coopcrantur.  Yel  sic : 
Misericordiam  et  veritatem  diligit  Deus,  Misericor-^ 
diam,  ut  cognoscamus  peccata  noslra ;  verilalem« 
ut  confiteamur  peccata.  Gratiam  et  gloriam  dabit 


lur,  corporis  el  aninue  exprimi  valet  casagatio.de  p  2)^^,„^^  ^^^^^^  j„  peccati  remissione.  gloriam  in 


qua  in  Sabbato^  in  requie  scilicet  spiritalis  vitx 
gloriatur,  et  dum  perfectionis  tenorem  sese  appre* 
hendisse  autumat,  quasi  jejunus  a  .vitiis  sabbatis- 
roum  celebral.  Decima  omnium  qwe  possidentur , 
debita  Deo  sunt  officia  sensuum ,  quos  perfecte  se 
dicil  possidere,  dum  omnium,  qus  gerit,  summam 
el  perfectionem  in  Dei  opus  se  eiistimat  referre. 
Pharisaeus  itaque  iste,  eo  quod  tot  de  se  bona  intu- 
roescendo  enumerat,  male  prius  stelisse  perhibetur, 
led  InyisibiU  dono  Spiritus  sancti  admonitus,  depo- 
siu  paulalim  mentis  arrogantia,  meliori  via  stare 
conalur,  et,  quasi  longo  laboris  exercitatus  studio, 
ad  profundam  cordis  humilitatem  pervenit ,  secun- 
dum  quod  evangelista  subjungit : 


peccatoris  justificatione  vel  pnemii  reinuneratiocc. 
Sequitur : 

Dico  vobis :  Descendit  hic  justificatus  in  domtim 
suam  ab  illo,  \ere  bonum  descensum  facit,  qui  ex 
profundae  humilitatis  radice  seipsum  submitlit. 
In  domum  suam^  quia  non  alienam,  sed  propril 
cordis  persgrutatur  scientiam.  Ab  illo,  ab  illo 
utique,  qui  prius  fuerat  Pharisaeus,  superbus  ei 
elatus,  humilis  jam  in  oculis  stiis  publicanus. 

794  Q^^  <"'^^i*  9^^  ^  exaltat,  kumiliabitur,  et 
qui  se  humiliatf  exaltabitur.  Omnis  qui  se  exattat  per 
superbiam,  cooperante  et  adjuvante  Deo  humiliabl- 
tiir  per  poenitentiam,  etqui  se  humiliat  perpoenitcit- 


S5S 


HOMILliE  DOMINICALES  iCSTIVALES. 


m 


tiam,  exaUabitur  pcr  vcrara  justitiam  et  innocen-  A  titudinetn  plebi  tuae,  neccssariam  quoque  mibi  vir« 


tiani. 

Ad  hunc  scnsnm  eTangelicum  magnam  babet  apti- 
ludinem  Oratio  bodierna,  qu.nc  in  duo  mcmbra  divi- 
sa,  ad  duos  boraincs,  Pharisjeum  et  publicnnum  rc- 
spicit.  Primum  mcmbrum  :  Omnipotens  scmpiierne 
Deus^  qui  abundantiapietatis  tuw  ct  mcrita  supplicum 
excedU  et  vota^  ad  Pharisaeum,  qui  nierita  sua  ja- 
clabat,  et  vota  sua  Dco  grata  iste  pulabat ;  secun- 
dum  membrum :  Effunde  super  nos  misericordiam 
iuam^  ut  dimittas  quoc  conscicntia  metuitf  et  adjicias 
quod  cratio  non  prwsumit^  ad  publicanum,  qui  nec 
ocu!os  ad  coclum  levare  volens,  eo  quod  conscicn- 
tia  peccatrix  eum  remordebat,  tantum  peccatorum 
remissionem  efQagitabat. 


tutcm  et  forlitudinem  tribue. 

Ncc  discordat  ab  his  Lectio  bodierna,  in  qua 
Paulus  quiddamdeseloquilur,  quod  homini  pecca- 
tori,  scd  pocnitcnti  salis  convcnire  videtur  :  TradidU 
inquit,  vobis  imprimis  quod  accepi,  quomodo  Chri" 
s:us  mortuus  esl  pro  peccatis  nostris  secundum  Scri- 
pturaSf  et  quia  sepultus  est^  et  quia  resurrexit  terlia 
die  secundum  Scripturas,  et  quia  licus  est  Cepha:  ei 
post  ha'c  undecim,  Deinde  visus  est  plusquam  quin* 
gentis  fratribus  stmti/,  deinde  apostolis  omnibus.  A'o* 
vissime  autem  omnium  tanqnam  abortivo  visus  est  ei 
mihi.  Ego  enim  sum  minimus  apostolorum,  qui  non 
sum  dignus  vocari  apostolui  {I  Cor.  xv,  5-9).  Per  Pe- 
trum,  qui  est  Cephas,  bonus  quilibet  praelatus,  796 


Duo  autem  bomines  isti,  sicut  in  lectione  evan-  ^  per  undccim   apostolos  et  alios  quingentos  fratres 


gelica  pnBmisimus,  unus  idemque  est  homo,  qui  in 
primordio  conversionis  suae  Pharisxus,  postmodum 
seipsum  veraciteragnoscens,  humilis  in  oculis  suis 
fit  publicanus,  et  ex  abundantia  divinsc  pietatis,  quae 
et  merita  supplicum  excedit  et  vola,  multum  confi* 
dens,  diraitti  sibi  per  raisericordiam  Dei  peccata, 
qnae  commisit,  humiliter  precatur,  et  remuneratio- 
nem  aeternorum,  quam  oratio  nondum  prxsumit, 
adjici  sibi  exorat.  Qux  autem  merita  ct  vota  nostra 
sunt?  Sunt,  ut  mihi  videtur,  merita  hominis  pecca- 
toris  abrenuntiare  sseculo,  peccata  relinquere,  con« 
tertl  ad  Dominum.  Vota  vero  ejus  sunt,  quando  in 
bona  conversatione  jam  stabilitus,  sub  sancta  pro- 
fessione  Deo  se  scmper  serviturum  promittit,  et 
nulla  ratione  haec  vota  irrita  fieri  aliquando  consen- 
tU.  Haec  merita  et  haec  vota  sunt  ex  pietate  Dei,  quia 
nec  converti  de  saeculo,  nec  vota  sua  Deo  quisquam 
oSerre  potest  nisi  ex  dono  Dei. 

795  Pr»terea  quaerendum  quid  pietatis  ejus,  el 
quid  abundantia  pietaxis^  e]vis  siil  Pietas  ejus  est, 
quando  hominera  vocat,  et  venire  facit  de  saeculo. 
Et  haec^pietas  ejus  magna  et  prxdicanda.  Abundantia 
yero  pietatis  ejus  est,  cum  in  bona  conversatione  eo 
usque  electum  suum  ducit  et  provehit,  quod  prome* 
relur  reraissionem  peccatorum  et  operationem  vir- 
tutum,  et  post  haec,  quod  oratio  non  prcesumitj  re* 
uiQnerationem  dabit  aitcrnorum  prabmiorum.  Haec 
mmus,  et  hoc  optamus  in  Oralione  hodierna,  ut  ille 


boni  et  spiritaleshomincspossuntaccipi,  qui  Deum, 
quantum  in  hac  vita  fas  est,  in  cordibus  suis  videre 
et  contcmplari  meruerunt,  in  quorura  raedio  iito 
conversatus,  de  illorum  jugi  ct  quotidiana  contem- 
platione  congaudet,  et  de  se  abjecta  et  indigna  scn- 
tiens,  novissime,  inquit,  omnium  tanquam  abortiva 
visus  est  et  mihi.  Ego  enim  sum  [minimus^  quia  peo* 
c<itor  sum  inutiliset  indignus;  gratia  autem  Dei  $um 
idquod  sum  (ibid.,  iO),  quia  quod  mundum  reliquU 
et  portum  quictis  hujus  intravi,  ex  singulari  dono 
ejus  accepi. 

Additur  posthaec,  etcantatur :  In  Deo  speravit  eor 
meum,  et  adjutus  stim,  et  refloruil  caro  mea  (Psal. 
xxvn).  Quod  est  utique  vox  conversi  peccatoris,  sie 
dicentis :  In  raundo  et  peccatis  adhuc  positus  spem 
babui  in  Doraino,  et  ecce  adjutus  sum,  el  refloruit 
caro  mea,  corpus  videlicet  meum  ad  principium  bo- 
norum  opcrura.  Et  bene  dicitur,  re/loruit^  quia  sicut 
in  flore  spes  est  fructus,  sic  in  eo  quod  venit,  et  raun- 
dura  reliquit,  flos  quidam  cst,  et  in  hoc  florc  spes 
raanel  raajorura  bonorura  et  futurorum  gaudioruro. 
Et  quia  sic  adjutus  est,  et  sic  refloruit  caro  ejue, 
ecce,  inquit,  exvoluntate  mea  confitebor  ei  (ibid.,  7). 
Quid  est,  exvoluntate  mea  confitebor  eit  Hocesihu* 
dabo  et  glorificabo  eum  tota  voluntate  mea,  et  pro 
omnibus  bonisejus  sempiternas  laudes,  quoadvivo» 
frequentabo.  Ad  te,  Domine,  inquit,  clamabo^  Deu$ 
meusy   ne    sileas    a  me   ne  quando    taceas  a  me^ 


cnjus  pietate  sunt  merita  et  vota  nostra,  superef- j)  wc  discedas^a  me  (ibid.,,  I).   Oro,  inquit,   o  Do- 


fluenti  abundantia  pietatis  suse  efTundat  super  nos 
misericordiam  suam,  ut  in  his  quaeconscientia  raetuit, 
mereamur  remissionem,  et  virtutum  operationem, 
et  in  futuro  seternorum  bonorum  rerauneralio- 
nem. 

Speclat  ad  haec  Introitus  raissae,  quera  in  templHm 
hoc  spiritalem  vitam  ingressus  merito  imponit,  con* 
grue  non  verborum  strepitu,  sed  ex  cordis  aflectu 
Deum  invocans  et  dicens :  Deus  in  loco  sancto  ejus^ 
DeuSf  qui  inhabiiare  facit  unanitnes  in  domo,  ipse  da^ 
hii  virtutem  ei  fortitudinem  plcbi  sum  (Psal.  Lxvii,  6, 
7i  36).  Ac  si  dicat :  Sentio  et  vidco  quia  tu  Deus  in 
loco  sancto  isto,  eo  quod  concordia  et  unanimitas 
iit  in  hac  domo  tua,  et  ideo,  qui  das  virtutem  et  for- 
PlTEOL.  CLXXIV. 


mine,  quia  clarao  ad  te,  ne  siieas  a  me,  boc  est  ne 
sis  absconditus  mihi,  sed  dare,  sed  praestare  digne- 
ris  operationem  virtutum.  Vel  sic :  Oro  te,  nesileas 
a  me,  ut  remissionem  peccatorum  nuncmihi  tribiias, 
ne  quando  tacras,  id  est  ne  quandoque  taceas  in  jn- 
dicio  tuo  reprobando  me  et  damnando,  dum  audirt 
recusas  dicentes :  Dominej  Domine^  aperi  nobis. 

Imponitur  Alleluia,  quod  laudem  signiflcal.  Domit$§ 
Deus  saluiis  mece,  in  die  clamavi  ei  noete  eoram  9$ 
(Psal.  Lxxxvii,  2).  Laus  et  gratiarum  aclio  esl  ist% 
vox  peccatoris.  Et  est  quasi  dicat :  Tu  Deus  salulis 
mea;,  tu  salvasli  rae,  tu  adjuvisti  me.  797  El  id« 
circo  die  ac  nocte  clamabo  coram  te  die^  id  cst  lay 
tis  et  prospcris,  nocte^  vd^%\  \a^<^^^T^\^  ^tBic^t  \^ 


ris 


Ve^.  codefridi  abbatis  admontensis 


5:>3 


lauilabo,  e t  magniflcabo  ^^ad  te  solum  respiciens  co«  A  damnationis  senlcnliam  noti  timcret,  sero  vel  iiun- 


ram  te  claroabo. 

'Ad  hxc  OITertorium  congruit,  in  quo  ilerura  in 
lauildm  prorumpit  dicens ? £xa/(a6o re,  Domine^quo- 
ntam  suscepisti  me^  nec  delectasti  inimieos  meo$  tuper 
nn  {Psal.  xlviii,  2) ;  inimicos,  dico  ,  invisibiles 
bostes  meos,  non  delectasli  in  perditione  mea. 
,  Et  bene  post  ista  omnia  in  fme  missse  fit,  ut  iia 
dicam,  quxdam  exhorCatio  in  Communione,  quo- 
modo  ille  qui  tali  ordine  progreditur,  vitam  suam 
(.oram  Domino  debeat  disponere.  Honora  Dominum 
dt  tua  subslantia  (Prov.  iii,  9).  Videtur  mihi  quod 
substanlia  ista  corpus  et  9f^*>iam  nostram  possit 
designare,  in  primitiis  frVgum  custodia  seivsuum,  in 
horreis  quinque  sensus   nostri,  visus,  auditus,  gu- 


quam  sseculum  relinquere  et  ad  Deum  converli  di- 
ligeret. 

Initiatus  autem  et  compunctus  per  splrituni  tim^ 
ris  transit  ad  spiritum  pietatis,  quod  donum  SpMri* 
tus  sancti  ad  sequentem  Dominicam  respicit,  quanda 
homo  templum,  id  est  spiritalem  vitam  ingreditur, 
ut  ibi  adoret,  quatenus  pro  admissis  sceleribus  ve* 
niam  consequatur.  Et  non  incongrue,  ut  video;  iUa 
Dominica  ad  spiritum  pietatis  respicit,  quia  magna 
pietas  est  Dei  omnipotentis,  cum  hominem  peccato- 
rem  exaudire  et  peccatis  ejus  propitiari  dignatur. 

Post  isla  duo  dona  tertium  donum  spiritus  scien* 
tiae  subsequitur,  quod  tertium  donum  tertiae  huic 
Dominicx,  in  qua  surdus  et  mutus  a  Domino  cura- 


stus,  odoratus  et  tactus.  In  qua  substantia  nostra  B  tus  est,  non  injuste  ascribilur.  Est  enim  verema- 


Deum  fideiiter  honoramus,  quando  pro  ejus  amore 
bonis  operibus  insudamus,  et  ei  primitias  frugum 
noslrarum  damus,  dum  ante  omnia  custodiam 
•ensuum  eiteriorum  et  internarum  cogitationum 
munditlam  habere  studemus,  ut  videlicet,  quando 
primum  nocte  et  798  niane  surrcxerimus,  ipse  solus 
primus  cogitettr»  invocetur,  suscipiatur,  et  ita 
vere  primiliis  nostris  honorasse  Deum  videbimur. 

Sed  et  alio  modo  primitiis  nostris  eum  honora- 
B«tis,  si  nullis  tcrrenis  actionibus  vel  operibus  an- 
tea  insistimus,  donec  debitum  et  consuetum  famu- 
latum  ei.exhibuerimus,  quia  tunc  omni  die  eo  adju- 
vante  majoris  prosperitatis  salus  et  gratiaad  universa 
qox  agenda  sunt,  occurrit.  Ilorrea  quoque  nostra 
implentur  saluritate,  quando  totis  sensibus  nostris 
ila  doctrinam  Dci  suscipimus,  ut  exinde  saturati  pin- 
gucdinem  et  fructum  animabus  nostris  acquiramus. 
Quisquis  enim  verbum  Dei  audit,  et  sine  fructu  au- 
dit,  ille  utique  non  saturatur,  nec  inde  pinguescil, 
sed  quasi  jejunus  fame  tabcscit. 

Et  vino  torcularia  redundabunt .  Per  torcularia 
corda  nostra  accipe,  iii  vino  dulccdinem  Dei.  Im- 
plelis  horreis  nostris  saturitate  redundabunt  torcu- 
laria  nostra  vino,  id  est  corda  nostra  expressa  et 
comprcssa  timore  et  amore  Dei  redundabunt  vino 
compunctionis,  vino  intemse  dulcedinis,  quod  po- 
lalum  et  prsegustatum  in  hac  vita  vere  Isctiiicat  cor 
bominis. 

799  UOMILIA  LXXIX. 

IN  DOmHlCAll   Xll  POST   PEKTECOSTKN  PRIIIA. 

Exims  Jesus  de  finibus  Tyri,  vetiit  per  Sidonem  ad 
mare  GaliUecf  inter  medios  fines  Decapoleos  (Math. 
m), 

Septem  tstis  Dominicis  septem  dona  Spiritus  san- 
cii  assignavimus.  Primum  donum  spiritus  timoris, 
Dominicae  primae,  in  qua  subversio  et  destructio  ci- 
vitatis  Jerusalem  descnbitur,  in  qua  subversione  et 
destruclione  murorum  nihil  aliud  nobis  insunuari 
exislimo,  nisi,  ul  bomo  peccator  per  spiritum  timo» 
ris  adjutus,  videat  el  recogitet,  ne  hoc  in  morte  pa- 
liatur,  quod  Dominus  civitati  illi  futurum  commi- 
nabatur.  Et  bene  donum  spiritus  limoris  primum 
€%%  in  muoere,  qna  si  bomo  gehennam  et  a^ternae 


gnum  donum  Spiiitus  sancti,  quando  homo  incipii 
scire  quod  aliquando  ncsciebat,  hoc,  iaquam,  scire 
quod  seipsum  nesciebat,  quod,  qualiserat  pcccando» 
non  videbat,  quod  surdum  se  et  mutum  fuisse  non 
agnovit.  Qui,  ut  dixi,  dono  spiritus  scientiae  illu- 
minatus,  dum  vere  se  surdun}  et  mutum  fuisse  co- 
gnoverit,  et  quod  totum  tempus  vitae  suse  Deo  con- 
trarie  vivendo  iuutiliter  peregerit,  et  dum  aliorum 
vitam,  qui  Deo  in  bonilate  et  simplicitate  cordis  sui 
descrviunt,  intuetur,  nonne  tibi  videtur  merito  900 
Deum  invocare,  et  superni  adjutorii  opem  quaerendo 
hodierni  oflicii  Introitum  ex  corde  decantare  :  Dm$^ 
in  adjutorium  meum  inlende;  Domine,  adadjuvandum 
me  (estina  (Psal,  lxix,  2).  Scio,  inquit,  o  Dominc,el 
coguosco  quod  hucusque  inutilitcr  vixi,  et  ULi  valde 
contraria,  mihi  inutilia,  factis,  dictis  et  cogitatiani- 
bus  percgi.  Et  nunc,  Deniinc,  in  hac  sancta  conver* 
sationc,  proul  digniim  esset,  nescio  te  laudare  cl  lio- 
norare.  Ideo  in  adjutorium  meum  inlende^  ad  aiiju'- 
vandum  me  festina,  ut  tuo  muncre  ct  lua  gratia  di- 
gnam  tibi  pro  pcccalis  meis  satisfactionem  exhibcre« 
et  dignam  nominituo  laudem  valeam  offerre. 

Ad  hsec  verba  oratio  non  discordal  hodiema,  in 
qua  sic  oramus  :  Omnipotens  et  misericors  DeuSf  de 
cujus  munere  venit  ut  tibi  a  fideiibns  tuis  digne  et 
laudabiliter  serviaturf  tribuet  qua^sumus,  nobis^  ut 
ad  promissiones  tuas  sine  offensione  curramus.  Esl 
enim  mira  diguatio  ct  misericordia  omnipotentis 
D  Dei,  cum  ista  per  spiritum  timoris,  et  pietaUs  el 
scientiae  in  homine  operatur,  et  ul  ei  digne  et  lau- 
dabililer  serviatur,  inspirare  digBatur.  Quid  esl  di- 
gne  et  laudabiliter  ei  servire  ?  Digne  Deo  servit  qui 
digna  et  bona  opera  corpore  operatur.  Laudabiliter 
servit,  quieadcm  bona  in  humililate  cordis  custodil, 
el  pro  eisdem  bonis  acUbus  suis  laudem  lerrenam 
non  quaeril.  Et  qui  sic  digne  et  laudabiliter  Deo  ser- 
yierit,  ad<promissiones  ejus  sine  oflensione  curril. 
Quae  sunl  promissiones  ejus,  nisi  beaUludo  et  gloria 
selernae  vitae?  Ad  has  promissiones  sine  offensione 
curril,  qui  sibi  nil  de  bonis  acUbus  attribuit,  sed  el 
lotum,  a  quo  tolum,  quod  babet,  accepil,  ascribil. 
Nimis  enim  oflendit  qui  Deo,  quod  suum  est,  lollit, 
et  sibi ,  qui  per  se  nil  valet,  nii  babel,  atiribuil. 


S57                                           ITOMlLIifi  DOMINiCALES  iCSTIYALES.  K» 
ninc  Paulus  idcm  in  Lecitone  hodierna  commen-  A  meae,  qua  te  et  proximum  meum»  inquanlum  tu  a«* 

dat,  qni  nos  sine  oflensionc  currere  docet,  dicens  :  deris,  diligere  curabo. 

801  ^^"  ^^^  sufficientes  simtts  cogitare  aut  dicere  Hem   alio  modo  potc^  accipere  quod  dicit :  Jf#* 

atiquid  ex  nobisy  quasi  a  nobis,  sed  sufficientia  nostra  mento  Abrahamj  Isaac  et  Jacob.  Nam  idem  est  te 

ex  Deo  est.  Quod  si  ministratio  mortis  fuit  in  gloria,  si   dicat :    sicut  quondam  electus  tuus   Abraham  • 

quomodo  non  magis  ministralio  spiritus  erit  in  glo-  primus  omnium  propter  amorem  tuum  terram  el 

rta?(//  Cor.  iii.)  Ministratio  mortis  fuit,  quando  %  cognationem  suam  reliquit :  sic  et  ego,  etsi  minus 

ea  operabamur,  per  qua^  mortem  animae  incidimus.  perfecte,  hujusimitator  factus,  terram  meam,  cogna- 

Qu»  ministratio  mortis  fuit  in  gloria,  cum  pro  his,  tionem  meam,  omnium  amicorum  meonim  solatio 

quae  male  gessimus  inaniter  Ixtari  et  gloriari  di-^  destitutus  reiiqui.  Unde  quia,  quantum  te  donanU 

gnum  duximus.  Quod  si  in   his,  qux  Oeo  odibilia  potui,  feci^  sit,  quaeso,  in  conspectu  tuo  accepta- 

erant,  eitolli  et  gloriari  non  rcverebaraur,  quid  bile,  etmemor  esse  digneris,  qui  etiam  yoluntatet 

mirum  quod  de  bonis  actibus  noslris  suggerente  bonas  comprobare   dignosceris.  Memento  quoqua 

tentatore  noslro  inutiiiter  gloriamur  et  exCollimur  ?  Isaac.  Isaac  quondam  oblatus  est  tibi  jugulandus  (€ 

Primus  ilie  parens  noster  Adam  in  paradiso  \ana  immolandus,  et  nisi  divinitus  pater  admonitus  fuis^ 

gloria  lentatus  est  et  superalus.  Secundus  Adam,  ^  set,  iilium  occidisset.  Sed  et  in  hoc  aliquid  babeo, 

cujus  yita  et  conversatio  ultra  omnes  moitales  fuit^  <|uod  imitatus  sum  ex  parte.  Isaac  iile  tuus  suin 

per   yanam  gloriam   se   tentari  permisit.  Et  ideo  ^o^  qui  tibi,  Domine,  corpus  et  animam  meam  ob- 

mirum  non  est,  si  eodem  vitio  eliam  perfectissimi  ^uli  et  sacrificavi,  quotidle  pro  te  immolor  et  sacri» 

impugnentur,  quitamen,etsi  impugnanlur,  cxeniplo  ficor^et  si  invitus  aliquando  patior,  tamen,  quia 

Domini  sui  non  superanlur.  Ecce  qunmodo  Oratio  districta  est  regularis  vit»  discipiina,  totum  propter 

Lectioni  et  Lectio  Orationt  concordet,  audisti,  vide  ^c  sustineo.  Et  hoc,  qua^so,  graium  tibi  sit  et  ae* 

quomodo  et  Evangelium  non  discordet,  ubi  Domi-  ceptum,  qui  dignanter  intueris  vota  et   sacrificia 

BU6  facto  miraculo  in  exemplum  nostri  ad  fugicn-  humilium.  Mementu  etiam  Jacob,  qui  Laban  pro 

dam  vanain  gloriam,  praicepit  ne  cui  dicerent.  Rachel  et  Liadiu  servivit,  nocte  et  die,  gelu  et  aestu 

Ergo  quia  cuncta  simul  invicem  respondcnt  et  urebatur.  Jacob  tuus,  servus  utique  tuus  sum,  si 

concordant,  audi  quod  non  incongrue  ad  sanatum  nosse  digneris,  803  Qui  me  spontanee  in  servi- 

respiciat  Ofiertorium,  cujus  ])cne  audientis,  recte  tutem  tuam  contradidi,  et  sicut  Jacob  pro  Rachel  et 

ex  DeimunereloquentiSjhaBC,  ulroihividetur,  vcrba  L»a  servivit,  sic  ct  ego  pro  activa  et  contempla- 

Bunt:  Precatus  est  Moysesin  conspectu  Domini  Dei  ^  tiva  vila  tibi  deservio  :  pro  activa,  inquam,  vita,  ut 

Mt,  et  dixit :  QuarCj  DominCy  irasceris  in  populo  luot  ^Hquid  in  hac  vita  tibi  placitum,  mihi  necessarium, 

Memento  Abrahamy  Isaac  et  Jacoby  quibus  jurasti  in  virtutum  operatione  exercere  valeam  ;  pro  con» 

dare  terramfluentem  lac  et  mel  (Exod.  xxxu).  Moyses  templaliva  vero,  ut  de  tua  duicedine  interim  mo- 

interpretatum  dicitur  de  aqua  sumptus.  Quod  no-  dicum  quid    accipiam,  et  post    hanc  dulcedinedk 

raen  l)ene  homini  illi  congruit,  qui  de  aquis,  id  est  aeternae  suavitatis  satietatem  obtineam.  Jacob  quoa- 

de  camalibus  hujus  mundi  concupiscentiis  eductus  dam  nocte  et  die,  gelu  etaestu  urebatur,  et  ego  nune 

et  lll)eratus  fuerit.  Sed  et  tunc  nomen  Moysi,  id  est  gelu,  nunc  aestu  nimio  deficio.   Gciu  durissimua 

de  aqua  sumpti  juste  ei  iniponitur,  cum  Deo  do-  mihi  imminet,  quandocunque  dilectionis  tuae  ardor 

nante  poenitendo  ct  lugendo   in  aquis  lacrymarum  io  me    exstinctus    fuerit ;    aestu  nimio    afficior, 

crimina  sua  diluere  ct  emundare  potest,  et  per  eas  quando  non  solum  malarum  concupiscentianini« 

mundus  jam  corain  Domino  cfleclus.benedicitur  de  sed  et  irae,  invidiae,  inanis  laetitiae,  immodicae  tri« 

aqua  sumpius.  llle  talis  Moyses  quid  oral,  quid  pre^  stitias  ignibus  absumor  et  excrucior.  Horum  om* 

esXvLT  ^  Memento  Abraham,  Isaac  elJ acob.ln  iTihus  nium,  Domine,  dignanter  recordare,  et  quemad- 

nominibus    istorum  802    Paitrum  tres  virtutes  modum  jurasti  Abraham,  Isaac  et  Jacob  dare  ter* 

fidem,  spem  et  charitatem  accipe :    in  Abraham  D  ram  fluentem  lac  et  mel,  sic  et  mihi  da  interim  lae^ 

fidem,  in  Isaac  spem,  in  Jacob  charitatem,  Me-  id  est  doctrinam  parvulorum.  Da  et  mel^  ut  ca- 

mento,  inquit,  Abraham,  Isaac  et  Jacob.  Ac  si  homo  pereet  imitari  queam  doctrUiam  perfectorum. 

nediatorem  suum  Christum  Dominum  in  hsec  com-  Et  quid  post  tantas  Moysi  preces  facturus  erat 

pellel  verba  :  Memento  Abraham,  hoc  est  mem^  Dominus  ?  Audijquid  sequitur  :  Et  plaealui  factm 

rare,  Domine,  fidei  meae,  quam  tibi  ostendi  et  ex-  e$t  Dominut  de  malignitate  quam  dixit  facere  po* 

bibui.  Licet  enim  modica  sit  et  indigna  fides  mea,  pulo  suo  {Exod.  xxxii,  14).  Facturus  est  roodo  et 

tamen  in  hoc  fidelis  coram  te  volo  inveniri  et  aesti-  ita  Dominus  populo  suo,  genti  suae,  qnae  ei  tota  86 

mari,  qnod  mundum  reliqui,  et  ad  te  confugi,  ad  ^devotione  committit.  Piacatur  de  malignitate  su^t 

te  veni.  Memento  quoque  Isaac^  id  est  immensae  quando  debitam  peccatis  nostris  amovet  ultionero ; 

spei  meae  recordare,  qua  in  te  et  de  te  confido,  placatur  de  malignitate  sua,  cum  id  qood  ia  nobit 

sperans  me  per  te  cunctorum  remissionem  accipere  male  vivit,  sedatum  et  quietqm  esse  facit.  Sioplt* 

peccatorum,  etdimissis  tandem  peccatis  meis,  tuo-  cato  Domino  nunquid  non  bene  in  vocero  laudis  el 

rum  me  quandoquc  in  aeterna  vita  participem  fieri  gratiarum  actionem  quivis  homo,  qui  aliquanio 

gaudiorum.  Memento  etiam  Jacob,  dilectionis  dico  surdus  et  mutus  erat,  erumpere  polest  dioendo  i 


mV  VRN.  GODEFRIDr  ABBATIS  ADM0NTENSI9  KCO 

Benedicam  Dominum  in  omni  tempore,  semper  lau$  A  Ecce,  inquiunt,  imposuit  Dominus  (luem  SLngustiit 
ejus  in  ore  meo  ?  In  Domino  laudabitur  anima  mea^      meis. 


Cudiant  mansueti  el  lcetentur?  (Psal,  xxxiii,  2-5.) 
Hem  Alleluia  imponit,  ut  majoris  laudis  reveren- 
t^am  Doniino  exbibeat :  Domine,  refugium  tu  factus 
e$  nobis  a  gcneratione  et  progenie  (P sal.  lhxxiHj  1). 
Qnod  est  dicere  :,Tu,  Domine,  solus  refugium  meum, 
qui  liberasli  me  a  generatione  pravorum  et  iniquo 
rum,  et  pcrduxisti  ad  progeniem  justorum  homi- 
nani.  Et,  quia  hoc  dignanter  fecisli,  peto,  Domine, 
cl  de  temporali  progenie  justorum  ducas  me  804 
ad  immortalem  generationem  sanctorum  tuo- 
rum 

Ad  hsec   omnia   magnam    congruentiam   habet 
erangelica  lectio,  in  qua  ct  consolationem  et  do- 


Exitu  isto  facto,  id  est  rdictis  prioribus  angustiis, 
Tcniat  necesse  esl  per  St/c<onem ,  quando  peccata  pra^ 
terita  ct  bestialem  y.tam  suam  in  seipso  insequitur 
et  persequitur  et  corde  poenitendo  et  ore  confiten- 
do ,  et  hoc  tandiu ,  donec  Dco  miserante  in  exstiiy* 
guantur  et  morliftccnlur. 

Post  hxc  rcstat  ut  veniat  ad  mare  Galilaee.  Pt» 
mare  aniaricatum  per  poenitcntiam  cor  hominis  ae« 
cipc,  quod  mcrlto  ttinc  amaricatur,  cum  multiplices 
vanitates  suas  intuetur.  Quamvis  enim  multum  de 
infmita  pictate  Domini  conGdat ,  tamen,  dum  medi-* 
tari  ct  recogitare  incipit  quam  justus  Judex  sil 
Dominus,  quod  nunquam  obiiviscitur,  sed  scire 


€(rinam  magnam  habemus.  Consolationem  dico  iu  B  vult ,  quem  nihil  latct  quot  monita ,  qiiot  annos , 


boc  quod  hunc  sanare  dignatus  est  propter  aliorum 
hominum  petitionem,  qui  per  se  nullam  salutem 
qiiaesivit.  Et  exhinc  coUgere  possumus  quod  nun- 
(fiiam  pereat,  quem  communis  sanctae  Ecclesix  ora- 
tio  adjuvat,  licet  per  se  minus,  quam  deberet,  Do* 
mino  supplicare  videatiir ;  et  si  talis  aliorum  preci- 
bus  adjuvatur  et  liberatur,  multo  magis  salvus  erit, 
qui  et  pro  se  orare,  et  pro  quo  sancta  Ecclcsia  noa 
cessat  orare. 

Lucet  ct  ex  alia  parte  doctrina  Domini,  cujus 
iiOR  solum  dictis  instruimur,  verum  etiam  omni- 
l»u8  operibus  ejns  docemur  et  aedificamur.  Unde, 
sicut  mihi  videtur,  quod  evangelista  tali  diligentia 
dcscripsit,  quo  pergerct,  quo  deveniret,  non  sine 
certi  causa  mysterii  fecit,  sed,  sicut  dixi,  quia  totum 
quod  gessit ,  doctrina  nostra  fuit.  IIIo  Dominico 
•xltu  iler  illud  el  exitum  demonstrat,  quem  Domi- 
iftis  in  homine  beato,  quem  ad  vilam  praedesiinavit, 
fiicere  dignalur. 

Exiens,  inquit,  Jesus  de  finibus  Tyri  per  Sidonem 
ed  mare  GatilcecB,  inter  medios  fines  Decapoleos.  In 
Tyro,  quod  interpretatur  angustiay  homo  l.abital, 
quando  mundum  adhuc  tcnet,  miindum  quxrit  et 
diiigit.  Sed  inter  ipsa  mundi  gaudia  nonnunquam 
Deo  donante  angustiatur,  dum  reminisci  coppcrit, 
f  uia  si  ita  mors  extrema  eum  invenerit,  quod  xter- 
:iia!  damnationis  sententiam  subibit.  Et  bsec  talis 
aagustia  maxime  homines  sxculum  relinquere  fa- 


quot  dies,  in  quibus  Deo  ser\ire  debuit,  inutlliter 
vixcrit,  flere  dulce  habet,  et  inquantum  delectabi- 
liter  percavit ,  intantum  amariler  poenitere  et  lugere 
diligit.  Ex  hac  autem  aniaritudine  transitum  quem- 
dam ,  quod  Galilxa  sonat ,  facit ,  quia  de  (^eccatis 
ad  virtutes  transit ,  et  hctis  in  Domino  succedenti- 
bus  trislitia  cuncta  superabit.  Intermedios^  inquit, 
fines  Decapoleos.  Per  Decapvleos  decem  ppaecepia 
sivc  dccem  scnsus  interioris  et  exterioris  bominis 
possunt  accipi.  Sed,  si  ad  decem  praecepta  volumus 
referre  utrosque  fines  decem  pratceptorum ,  primum 
et  ultimum  videamus. 

-  Et,  ne  absurdum  tibi  videatur  quod  primum  prae- 
ceptum  finem  nominavi,  sicut  et  ultimum,  audi  quod 
Miiuscujusque  rei  pars  prima  tam  proprie  vocitetur 
iinis  sicut  ct  ultima  pars  ejusdem  rei.  Primus  finit 
eorumdem  prxceptorum  est :  Non  habebis  Deos  alie' 
nos  in  conspectu  meo ;  uUimus  vero  ;  Non  concuiH» 
sces.  Deos  alienos  sibi  facit  qui  aliquid  praiter  Deain 
diligit ,  et  quidquid  illud  cst ,  quod  homo  Deo  prx- 
ponit  ct  diligit ,  rccte  Deus  ejus  806  nominatiir. 
Concupiscit  vcro  qui  pcccati  conscnsnm  recipit ,  cl 
quisquis  consentiendo  pcccato  dclectatur,  quasi  jam 
peccati  actum  perpetravit ,  quemadmodum  et  Domi* 
nus  in  Evangelio  ait :  Qui  viderit  mulierem  ad  Ci.»- 
cupiscendum  eam ,  jam  mcechatus  est  cam  in  corde  suo 
(Matth.  v,  28).  Ille  autem  non  concupiscit,  qui ,  eisi 
peccati  cogitatione  subito  impellitur,  tamen  ad  pec* 


cit.  Si  enim    quisque  sciret,  se  tantum  in  hoc  d  cati  actum  pcrficiendum  non  delcclatur.  Inter  bos 


mundo  victurum,  et  quoi  post  bona  praesentia  futura 
regni  Dei  gaudia  possiderel,  nunquam  ad  Deum 
converteretur,  nunquam  mundum  relinqucret , 
qHJiin  potius,  etsi  ad  votum  omnia  non  suppcte- 
Vient,  propriam  umen  voluntatem  ante  oinnia  ha- 
bere  placeret.  Sed,  dum  Dominus  Jesus,  qui  onnia 
operatur  in  omnibus,  exitum  facit  in  eo,  ita,  quod 
cum  de  mundo  exire  fecerit,  bene  potest  dici  quod 
iesusexierit  de  finibus  Tyri.  Exitum  enim  805 
isiiim  duo  quidam  fines  faciunt  in  homine,  Spiritus 
videlicet  tiinoris  et  pietatis,  quia  per  timorem  et 
liietatem  homo  incipit  facere  .  finem  angustiarum 
saarum.  Inde  solita  est  ilia  vox  conversorum,  in 
ij»e  aeienix  vitae  adispiscendae  jam  quieseeniium  : 


itaque  fines  medium  Jesum  tenemus,  si  deos  alienoB 
nobis  non  facimus,  hoc  est,  si  nihil  in  hoc  mundo 
amori  Dei  praeponimus.  Non  conciipiscimus  quoque, 
61  delectationibus  malis  nullum  consensum  praele- 
mus.  Et  quia  ad  utrumque  hominem  utraque  man- 
data  respiciunt,  unum  ad  inieriorem,  aliud  ad  ex- 
ieriorem ,  diUigendo  Deum  animam  custodimus,  non 
concupiscendo  corpus  a  malis  aciibus  consenramu^ 
Sic  Deum  super  omnia  diiigendo ,  sic  a  malis  absil-^ 
nendo  fiet  quod  siibjungUur  : 

Et  adducunt  ei  surdum  et  mutum ,  et  depreeahan^ 
tur  eum ,  ut  imponat  ilti  manum.  Quinam  adducunt 
surdum  et  mtuum  nisi  aui  sancti  angeU,  quopoui 
immissionibus  bonis  et  sanctis  homo  nomioiM|iiaiii 


55^  HOMILIi£  DOMLMCALES  iESTIVALES.  tSi 

a^juvatur;  tlve  voluntales  bonse  el  desideria  san-  A  quod  est  adaperire.  808  Per  <^«'«w  cor  liominig. 


cta ,  qnibus  desuper  missis  ad  Deum  ducilur !  Et 
liene  dicitur  surdus  et  mutus.  Qjiando  enim  primum 
4e  saeculo  venit ,  in  ea  parlc  adhuc  surdus  est ,  quod 
vert)um  Domini  utllltcr  audire  non  potest.  Mutus 
qnoque  est  quia  nil  boni  cum  Deo  et  de  Deo  loqui 
potcst.  Cum  enim  ad  lempus  oraliouis  converlitur, 
venit  munduset  obduratum  eum  non.permillit  quid- 
quam  cum  Deo  loqui  aut  orare ,  ct  innumeris  cogi- 
tationum  turfcis  inipcditus ,  dum  alii  in  magna  dul- 
cedine  cordis  coram  Deo  assislunt ,  ipse  quasi  mu- 
Cus  tacct ;  quia  turba  illa ,  quae  caecum ,  nc  clamarct, 
increpavit ,  hunc ,  ne  ad  Deum  clamet ,  impedit  et 
obsistit.  Et  quia  sic  obsurduit,  et  miserabiiiler  ob- 
mutuit,  necessarium  est  ei  ut  bona  desideria  addu- 


cant  eum  per  aflectum  ,  deprecentur  per  aclum ,  ut  B  calio  cordis. 


sive  Scriptura  sacra  accipitur.  In  hoc  cocium  ho- 
mo  suspicic ,  quando  cor  suum  inspicit ,  scire  vo- 
lcns  quid  in  eo  agalur,  et  in  hoc  coelo  cordis  siu 
qtiasi  quidam  arbiter  sedens ,  bona  a  malis  secer* 
nit ,  bonas  et  utiles  cogitationes  ad  se  coUigens  in- 
tra  se  ponit ,  inutiles  et  noxias  a  se  abjicit.  Post  hoc 
suspicere  in  coelum  bene  auditur,  ingfimuit^  Quid  esl 
gemitus  ?  gcmitus  est ,  quando  spiritus  bominis  ^ 
intimo  cordiscum  dolore  trahilur.  Et  per  hoc,  ui  mibi 
videtur,  designatur  quod  homo  ille,  qui  coelum  suuro». 
id  est  cor  suum ,  recte  seipsum  considerando  intue- 
tur,  quasi  gcmcbdo  spiritum  ei  intimo  cordis  cugi 
dolore  trahat ,  quando  spiritalem.sensum  ab  inte* 
rioribus  trahit ,  qui  dolor  cordis  Ot  quaedam  viviA^ 


Deus  omnipotens  manum  imponat,  id  est  ut  ilie 
intas  In  corde  hominis  opns  suum  operari  incipiat. 
Quod,  dum  dignanter  807  fecerit ,  et  bona  operari 
in  homtne  coeperit ,  apprehendit  eum  de  turba  seor* 
•tim.  Ecce  turba,  de  qua  diximus,  eccc  lurbati  sen- 
sas  hominis,  quorum  pcrturbationibus  nec  l^onum 
loqul ,  Aec  bonum  audire  potuit.  Scd  apprehensus 
a  Domino  de  turba  scorsum  ducitur,dum  de  impor- 
tunis  cogitationum  tumultibus  lileralur. 

Mittuntur  post  hxc  dujili  in  auriculom.  In  digitis 
Dei  dona  Spiritus  sancti ,  vcl  in  digitis  Dei  vcrba 
Dominl  possunt  accipi.  Isti  Doniini  digiti  non  \a 
aorem,  sed  in  auricutam^  quod  diminutivum  verbum 
€St ,  mittuntur,  quando  verba  ct  sermones  Domini 


Sed  et  per  catum  sacra  Scciptura  accipitur,  quam. 
homo  tunc  recte  inspicit ,  cum  in  ea ,  unde  doceatur 
aliquid ,  Deo  donante,  invenit.  Sed  et  hoc  roodo  co;* 
lum  inspicit,  curo  ad  coelestia  suspensus  coelestia. 
cogitare  et  meditari  fit  idonous. 

Post  istud  suspicerc  et  gemere  bene  sequitur,  el 
ait :  Epphetha,  quod  est  adaperire.  Dicere  Dei  facero 
suum  est.  Aperit  enim  cor  mterius  ad  inteliigen- 
dum ,  ut  sciat  et  videat ,  quod  humili  et  Gontriu 
corde  Deo  in  oratione  sua  aperire  et  coufiteri  de* 
bcat  quidquid  unquam  deliquit.  Et  sic  intrinsecus 
Dco  miscrante  seipsum  agnoscens  sequitur,  ut  per 
bonam   operalionem  aliis   innotescat ,   et  aperiat 


u«-«r  «...  i^  .>  .j-     •  „    .  •  •    1  1     I-  •    C  quod  bene  inlrinsccus  intelligit.  Aperto  corde  iH- 

liumib  corde  audiuntur,  el  m  nimia  dulcedme  susci-      ^ .  i  •      n.      j  . , 


piunlur,  sicut  ct  Sulomoii  alt:  Anima:  esurienti 
amara  dulcia  sunt;  anima  rero  saliata  favis  illudit 
{Prov.  XXVII,  7).  Anima  esuriensest,  quse  Deiuu 
vere  esurit  ct  sitit.  Huic  snplt  et  vere  dulccscit 
quidquid  de  Deo  audicrit ;  dulcc  est  ci  ct  jucuu- 
dum ,  quandocunquc  in  verbo  Domini  de  pcccalis 
suis  admonita  compungitur,  quia  revera  cx  hac 
poenitudine,  quam  habcl  pro  peccatis  suis,  pcrve- 
Bire  meretur  ad  interiorcm  illam  dulcedincm  cordis. 
Anima  autem  satiata  favis  illudit ,  quia  profccto 
aiiima  illa ,  quae  satiata  est  vanilatibus  hujus  sae- 
culi ,  favis  verbi  Dei  illudit  ct  audire  contemnk. 
Mi^is  digitis  in  auricuiam  sputo  tangitur  lingua, 
sicut  consequentcr  cvangelista  subjungit : 

El  expuens  tetigit  linguam  ejus.  In  sputo,  quod 
cx  capitc  defluit  in  os,  dulccdo  illa  quse  de  ca- 
plte  nostro  Jesu  Chrislo  ad  nos  dcscendit,  potest 
designari.  lioc  profccto  sputo  tangitur  lingua  lio- 
luiiiis»  cum  intus  divino  sapore  tactus,  talcm  lin- 
goam  habere  incipit ,  per  quam  recle  Deo  peccata 
soa  Taleat  confiteri ,  ut  videlicet  is,  qui  prius  de- 
Ucta.  sua  solummodo  proptcr  metum  gchcnn^e  con- 
filebatur,  postmodum  quanto  amplius  in  omnipo- 
tente  Deo  videt  quod  amet,  tanto  magis  illum  se 
oflendisse  doleat ,  et  ex  dilcctionc  magis  quam  ti- 
more  peccata  sui  confiteatur.  Sic  lacta  lingua  audi 
adfaac  modum  curationis.  Sequitur : 

£{  $u$pici€ns  in  coelumf  ingemuit  et  ail :  Epphethaj 


trinsccus  ad  intelligendum  congrue,  ut  video,  se« 
cundum  himc  sensum  subjungilur  : 

Et  statim  aperto!  sunt  aurcs  ejus  et  sotutum  ett 
vincuium  lingn(e  ejus  et  toquebatur  recte.  Aures  enint 
cordis ,  qua;  dudum  clnusae  craiit ,  ad  obcdienduxi 
Deo ,  apcriuntur,  vinculum  iingua:  soivitur,  ut  rectg 
ioquatur,  quia  lunc  recle  loquitur,  cum  bona  ope- 
ratur.  Sed  quia  plcruroque  solct  evenire  ut  homo, 
dum  bona  opera  agit ,  in  his ,  quasi  de  suis  nieritis 
sint,  glorietur,  audiat  necessc  est  prxccptuui  Do- 
mini  ct  cordc  tcneat ;  quod  subjungitur  : 

809  ^^  pra:cepit  iiiis  ne  cui  dicerent.  Est  aliquid 
quod  Dominus  fieri  jubet;  cst  et  aliud  in  quo  consiliuzn 
])  dat.  In  arbitrio  tuo  est,  si  vclis  consilio  ejus  acquies- 
cere  an  non,  nec  ideo  damnaris,  si  non  acquicscis. 
Si  autcm  prxceptorum  ejus  non  timcs  transgressor 
esse,  magnuro  erit,  si  non  rcsipiscas,  periculuro  ani* 
ma;  tuse.  Prxceptum  Doroini  cst  ut  vanaro  gloriam 
fugiarous,  qui,  ut.nos  suo  inforroaret  exemplo,  mi* 
raculum  quod  fecit ,  ne  cui  diceretur  prxcepti. 
Yultenim  ut  bona  noslra  in  huroilitate  facientes 
ab  humana  laude  abscondamus,  ne  quando  eadeiu 
bona  vana  gloria  perdamus.  Et  ideo  bene  in  ora- 
tione  hodierna  petimus,  ut  ad  promissiones  Domini 
sine  offensione  curramus;  quia  tunc  sine  ofTensioad 
currirous,  si  vanam  gloriaro  fugiamus. 

Sed  quxrendum  quid  sit  quod  Dominus  alibi  Apo 
stolis  dicit :  yideant  overa  vestra  bona^  cl  qlorif^liA 


MS 


VEN.  GODBFRIDl  ABBATIS  ADMONTENStS 


UOA 


Patrem  vestrum^  qui  in  coslis  est  (Matt.  v,  16),   et  A  datione  selernoruin    accensus,   dulci  lacrymarum 


liic  mandat  ne  cui  dicerent,  Haec  ratio  est  his  qui 
perfecto  corde  Deum  querunl,  non  obest,  si  videan- 
tur  opera  eorum.  Quid  enim  obfuit  apostolis, 
quando  mira  signa  coram  populo  faciebant,  qui  Spi- 
ritu  sancto  confortatri ,  onniipotentis  Domini  virtuti 
omnia  tribuebanl  ?  Ideo  iliis  dicitur  :  Videant  opera 
vestra  bona.  Islis  vero  dicitur :  Ne  cni  dicerenl  (58). 

Sed  quidest  quod  sequitur :  Quiaquanto  eis  pr^rct- 
piebatf  tanto  magis  plus  prcedicabant,  nisi  quodquanto 
magis  quisque  socrctum  suum  quaesierit,  et  laudes 
humanas  subterfugerit,  tanto  magis  Deo  disponente 
etiam  in  hoc  mundo  praedicatur  et  exaltatur,  et 
econtrario,  qui  hic  laudari  et  extolii  desiderat,  multo 
minus  de  honoribus  et  favuribus  hujus  saecuH  quara 
Telit,  accipiat  ?  At  si  justus  quisque  in  hoc  mundo  ^  ^ 
nonquam  laudetur,  nunquam  magnificetur/  laus 
quaedam  melior  el  cerlior  ei  a  Domino  reponitur  et 
coDservatur,  cum  in  fine  vitse  advenientibus  sanctis 
sngelis  magno  laudis  triumpho  et  admiraUone  de 
hac  mortalitate  ad  cceli  gaudia  anima  deducitur,  ubi 
ijiter  dulcia  angelorum  carmina  sublevata  810 
audire  meretur  :  Bene  omnia  fecit,  et  surdos  fecit  au. 
dire  et  mutos  toqui.  Vere  magnum  laiidis  est  praeco- 
nium,  quod  dicunl  bene  omnia  fecit  nam  et  mala,  qua^ 
aliquandd  commisit,  miro  modo  Deo  donante,  omnia 
ei  in  bonum  sunt  cooperata,  quia  surdos  sensus  suos 
hene  lecitaudire,  mutos  sensus  suos  bonaetutilia  loquL 

Sic  cducta  de  carcere  mortis  hujus,  et  finitis  labo- 


vino  inebriatur  et  infunditur.  Hsec  duo  prima  in 
praesenti  vita  suut  adipiscenda. 

811  ^^^^  ^i*^)  ^^  exhilaret  faciem  m  oleoet  panis 
corhominis  confirmet  (ibid.,  45)  in  futura  vila  ob- 
tinenda.  In  futuraetenim  vita  in  oleofacies  nostra 
exhilaratur^  quia  ibi  raisericordiam  Dei  cogniti, 
perpetua  laetitia  in  visionc  vultus  Domini  exhilara- 
bimur.  Et  quia  plena  est  ibi  saturitas  de  pane  an- 
gelorum,  panis  ille  vivus,  queui  nunc  desideramus 
et  esurimus,  ibi  nos  sa  iabit  et  confortabit.  Satia- 
bit,  dico ,  et  non  satiabit  quia  et  comeditur  et 
esuritur,  bibitur  et  sititur,  et  tamen  nunquam  fa- 
sliditur.  Quo  pane  satiari  nos  faciat  qui  vivii  et  re* 
guat  per  infinita  ssecula  saeculorum,  amen. 
812nOMlLIA  LXXX. 

ly  DOMINICAM  XIll  POST  PENTECOSTEX  PRIMA. 

Beati  ocuU  qui  vident  quce  videtis,  Dico  enim  vo- 
bis  quod  multi  proplietce  et  reges  voluerunt  vidp-e 
qucB  videliSf  et  non  videruntj  et  audire  quce  auditis^ 
et  non  audierunt  (Luc.  x). 

Quoniam  prior  Dominica,  in  qua  surdus  et  mutus 
a  Domino  curatus  legitur,  ad  donum  spiritus  scien- 
tiae  respicit ,  bene  hodierna  Dominica  spiritus  for-^ 
titudinis  opus  suum  operatur,  et  congruo  satis  or- 
dine  prsecedentem  subscquitur.  Dum  enim  homo 
adjuvante  spirilu  scienti%,  seipsum  scire  et  cognos- 
scere  poterit,  necessarium  esl  ei  deinde,  ut  confor- 
tante  eum  spiritu  fortitudinis,  recte  aperiat  et  re- 


ribus  suis,  quasi  laudem  missae  sua  defmit  (missa  ^  Telct  in  confessionc  in  quibuscunque  eum  pecca 


enim  laus.missa  dicitur),  omniaquippe  opera  sua, 
in  quibus  et  per  quae  Deum  in  hoc  mundo  laudare  et 
honorare  studuitf  ad  Deum  jam  misit,  et  tunc  vere 
sanctocum  omnium  communioni  adjungetur,  dequa 
nulla  necessitate  interveniente  excludetur.  Unde  ut 
nd  illam  sanctorum  ^ommunionem  perveniamus, 
doceat  nos  cantus  Communionis  hodiernae :  De 
fructu^  inq,uit,  operum  tuorum  satiabitur  terra^  ut 
€duc4is.panem  de  terra^  et  vinum  leetificel  cor  hominis 
{Psat  ciii,  i3).  Per  terram  anima,  per  panem  do- 
clrina  Verbi  Dei,  in  vino  spiritale  gaudium,  in  oleo 
misericordia,  in  pane  aetema  refectio  potest  desi- 
gnari,  Fructus  operum  nostrorum,  quae  Deus  in 
jiobis  operatur.  et  per  quem  terra  nostra,  id  est 


trix  consrientia  accusaverit.  Et  revera  quicunque 
per  spirilum  timoris  ad  spiritum  pielatis,  de  spiritu 
pietatis  ad  spiritum  scicntiae,  de  spiritu  scientiae  ad 
donum  spirilus  fortitudinis  provehuntur,  beatos 
cordis  oculos,  quibus  Dcum  vidcant,  habere  com- 
probantur.  Beati  oculi,  inquit,  qui  vident  qum  vo$ 
videtis.  Dico  enim  vobis  quod  multi  prophetce  et 
reges  voluerunt  viderc  qucc  videlis,  et  non  viderunt^ 
et  audire  quce  auditiSj  et  non  audierunt. 

\n  prophelis  et  in  regibus  duo  ordines  praelatoruro 
et  subditorum  possunt  designari ;  in  prophetis  prae- 
lati,  in  regibus  subditi,  qui  se  ipsobonorum  pro- 
phetarum,  id  est  magislrorum  suorum  doctrina  ei 
inslitutionc  regere  novcrunt,  quorum  beati  essent 


animano8tra8atiarietreficidebet,quadriformisest.  D  oculi,  si  Deum  viderentper  fidem,  ct  audirent  per 


Panem  de  terra  Domiiius  educit,  quando  panem 
verbl  sui  in  corde  electorum  suorum  quotidie  cre*- 
•cere  et  augmentari  facit  et  ejusdem  salutaris  panis 
pabulo  eos  intrinsecus  rellcit  ct  enutrit.  Panem  quo- 
que  de  terra  educit,  cum  eum,  quem  jam  pane  verbi 
sni  educavit  et  confortavit,  ad  informandum  et  pa- 
scendum  aHos  doctrinae  panibus  aliis  praeponit. 

Educitur  et  vinum,  quod  laetificat  cor  homiois, 
quando  homo  pane  isto  satiatus  ad  spiritale  i'Jud 
pudlum  cordis,  quod  vere  laetificat  et  inebriat  men- 
tes  flliorum  Dei,  pertingere  Deo  donante  potest. 
Quod  vinum  duplici  modo  bibitur,  dum  aut  horoo 
yro  poccatis  suis  compungitur,  aut  ex  dulci  recor* 

(3^  Desunt  quaedam  in  Cod. 


dilectionem.  Sunt  cnim  nonnulli  qui  vident  per 
fidem,  quia  Deum  crcdunt,  et  tanien  non  audiunt, 
quia  Deum  nou  diligunt.  Sunt  etiam  multi  prophetaet 
multi  reges,  qul  et  videre  per  fidem,  et  audire  per 
dilectionem  desiderant,  et  tamen  desiderii  sui  effe- 
ctum  non  consequuntur.  Et  ideo  soli  illi  beati,  qui  et 
videre  per  fidem  et  audire  per  dilectionem  mereutur. 
Et  quia  talium  beati  sunt  oculi,  fit  nonnunquam,  ut 
de  talibus  tales  Dominus  eligat,  quos  sponsae  suae 
Ecclesiae,  beatis  dico  animabus  praeficiat,  et  ma- 
gistros  constituat ,  sicut  verbis  sequentibus  deno- 
tari  video,  cum  subjungitur. 

Et  ecce  quidam  legisperitus  surrexit ,  tentans  Do* 


m  HOMIU^  D0M1N1CALES  iESTlYALES.  m 

mn%m  et  dicen$ :  Magister ^  quid  faciendo  vitam  JiiendeTt  debeat,  nosse  desideral,  coiigrue  subiu- 
(gtemam  possidebo?  In  legis)ierito  boiius  aliquis  prala- 


lus  potcst  designari,  qui  idcirco  bene  nominatur  legis 
periiuSy  quia  notitiani  et  scicntiam  sacrse  Scripturae 
dd^  babere,  in  qua  Deo  donantc  Tideat  qualis  vita 
qiialisque  doctrina  ejus  esse  debeat.  Qui  legispe- 
ritas,  dum  in  locum  regiminis  stirrexit,  in  nimia 
mentis  humililate  his  verbis  utitur  ad  Dominum 
dicens :  Magister^  quid  faciendo  vitam  mternam  pos- 
sidebo  ?  Quasi  dicat :  Quia  tu  Domine,  qui  Dominus 
et  Magi«ter  es  omnium  quas  sunt  in  coelis,  ad  hoc  me 
assumpsisti  et  elegisti,  ut  vicarius  tuus  sim  in  terris, 
et  qnanto  813  P^u^  ^^'is  sum  limori,  tanto  magis 
te  tiroere  dcbeo ;  docc  me  quomodo  cautc  et  sancle 
in  locotuo  vivam,  quomodo  doccam,  quia,  etsi  me- 


fertur : 

Ilie  autem  volens  justificare  seipsum.  Quid  est  v^ll^ 
justificare  seipsum  ?  Hoc  est  nuUam  aliam  volunla-t 
tem  habere ,  nisi  recte  agendi ,  et  qua&  Deo  placent 
pro  pusse  suo  exsequendi.  Justitia  enim  non  est» 
quamvis  justum  plerumque videatur,  quodiili,qai 
minoris  graliae  indigens  est ,  major  gratia  exbibetufy 
et  ci ,  cui  major  gratia  necessaria  esset ,  minor  gra- 
lia  impenditur.  Hoc  praelatus  considerans,  intime 
rogat,  ut  sibi  Deus  dignanter  ostendat  quem  maxime 
in  subditis  suis  diligere  dcbeat,  dicens : 

Et  quis  est  proximus  meus  ?  Domine,  inquit ,  qui 
vis  ut  sim  legisperitus ,  qui  me  ad  boc  constituisti., 
ut  slm  magister  et  praelatus ,  ostende  mibi  quera 


ipsum  ncglexero,  ut  subditis  meis  provideam,  per  B  proximorum  meorum  secundum    tuam    justitiam 


hoc  vitam  xternam  non  possidebo.  Si  autcm  mihi 
providco,  et  ilhorum  salutem  neglcxero,  iterum  in 
faac  parte  salvari  nequeo.  Quod,  quia  ita  est,  scire 
Tellem,  le  insinuante,  qualis  in  vita  et  doctrina  mea 
esse  debeam,  qualiter  per  haec  ita  subditis  meis 
prospxciam,  ut  et  ego  cum  eis  et  ipsi  mecum  vitam 
aetemam  possidcant.  Post  hanc  legisperiti  interro- 
gationem  audi  responsum  Domini . 

Ai  ille  dixit  ad  eum :  In  lege  quid  scriptum  esty 
qu^modo  legis  ?  His  verbis  post  talem  interrogatio- 
nem  Dominus  pr^lalum  ad  sacrain  Scripturam  mit- 
tit ,  ut ,  si  qualitcr  vivere  et  docere  debeat  scire  appe- 
til,  veritatem  sacne  Scrlpturae  quaerat.  Agnila  autem 
veritate ,  quod  est  qtiasi  dicere ,  in  lege  quid  scriptum 
esl  ?  Dignum  valdc  est  ut  vcritatem  teneat  cum  hu- 
railitate,  quod  est  dicere  ,  quomodo  legis  ?  Quia  haec 
duo  bona ,  verilutem  scilicct  et  humililatem  totum 
opus  divinae  paginae  ubique  pracdicat  el  commendat. 
Dnm  crgo  quid  scriptum  sit,  quomodo  legat  interro- 
gatur,  ipso  suo  rcsponso,  quod  vcritatcm  in  cogno- 
ftcendo  et  humilitatem  in  proferendo  debeat  tenere, 
edocetur : 

DHigeSy  inquit,  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde 
tuo^  tt  ex  tota  anima  lua,  et  ex  omnihus  viribus 
iuis,  et  proximum  tuum  sicut  teipsum.  Cum  dicit.  Di- 
iiges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuo ,  ibi 
oslenditur  veritas ;  cum  dicil,  et  proximum  tuumsicut 
ieipsum,  ibi  ostenditur  humililas.  Est  cnim  summa 


maxime  diligere,  et  cui  magis  subvcnire  debeam. 
Quae  voluntas  praelati ,  quod  grata  et  accepta  sit  Deo, 
ex  hoc  recte  innuitur  quod  dicitur  continuo : 

Suspiciens  autem  Jesus.  ilanc  enim  jusliGcationem 
suspicit ,  quia  diligit  et  approbat ,  et  illum ,  qui  pro 
proximo  haberi  debeat  inducit  et  quis  sit ,  oslendit 
dicens :  Homo  quidam  descendebat  ab  Jerusalem  in 
Jericho,  etincidit  m /a(rones. Homo  istequidam,  homo 
est  peccator,  qui ,  contempta  visione  aetcrnae  pacis, 
descendit  in  Jericho,  id  est  in  defectum  et  mutabi- 
litatem  devenit  ilagitiorum  et  peccatorum.Iu  quode- 
scensu  incidit  in  latrones.  Latrones  dico  malignos  spi- 
ritus,  qui  diver&is  modis  attentantes  eum,  per  diversa 
peccata  etvitia  ruerefecerunteum.  Quietiam  despo- 
Uaverunt  eum ,  non  veste  visibili,  sed  invisibili,  vesto 
dico  innocentiae  ,  quam  ,  ut  Deo  immaculatam  con- 
servaret,  accepit  in  baptismate.  Sic  veste  innocentiai 
spoliatus,  magnum  esset ,  si  plagas  latronam  istorum 
nonsuslineret.  815  Etplagis,  inquit  evangelista,  ti»- 
positis  abierunt  semivivo  relicto.  Piagae  aliud  sunt 
quam  vulnera ,  et  vulnera  aliud  sunt  quam  plagae. 
Plagce  dicuntur,  quando  caro  verberibus  et  tunsio- 
nibus  alteritur,  et  intumescente  carne  pulredo  non- 
nunquam  erumpit.  Et  quid  per  hanc  deformitatem 
plagarum  nisi  malarum  et  immundarum  sordes  con- 
cupiscentiarum  possumus  accipere,  quas  latrones, 
invisibiles  scilicet  hostes  nostri  homini  imponunt 
et   immittunt ,   quibus    nolentem    invitumque   in 


TeritasdiligereDeum,etverahumiIitasdiIigereproxi- D  spiritali  vita  attenlare  praesumunt,  et  ea  objiciunt 


iDum.  Et  bene,  ut  video,  quemadmodum  veritas  ad  dL 
lcctionem  Dei ,  ita  humilitas  ad  dilectionem  proximi 
pertinet.  Sicut  enim  diabolus  per  superbiam  de  ccelo 
ruendo  nunquam*  ad  dilcctionem  Dci  et  proximi  po- 
terit  redire,  sic  nullus  hominum  proximum  suum 
sicat  seipsum  valct  diligere  ,  nisi  qui  vcre  humilis 
c&t  corde.  Et  ubi  humiiitas  non  est ,  ibi  dominante 
superbia  semper  erunt  inimicitiae  et  odia.  Prselatus 
itaque,  si  diligendo  814  I^eum  cqnservat  verilatem, 
ai  diligendo  proximum  conservat  humilitatem,  recte 
respondisse ,  recte  seipsum  docuisse  comprobalur, 
dieente  Domino:  Recte  respondisti,  hoc  fac  cl  vives. 
.Bed  qmsL  pnelatus  ad  quantam  adhuc  perfcctioncm 


et  ingerunt  quae  aliquando  dclectabiliter  fecil  ? 
Sed  impositis  plagis  istis,  abeunt  semivivo  reliclo. 
Bene  semivivus  dicilur.  Nam  in  ea  parte  qua  Deum 
aliquantulum  recognoscit ,  vivit ,  in  ea  vero  parte 
qua  per  peccata  lapsus  est  vere  coram  Deo  mortuus 
est.  Quicunque  ille  est  qui  ita  latrones  incidit ,  qui 
sic  spoliatus,  si  plagas  eorum  pertulerit ,  necesse 
est  ut  habeatur  pro  proximo,  dignum  est  ne  sacer- 
dos  et  levita  praetereant  eum,  de  quibus  consequentcr 
Evangelium  ait : 

Accidit  autem  ut  sacerdos  quidam  pra:teriret^  er 
viso  eq  pertransivit.  Similiter  el  ievita  cum  esset  secvs 
locum  pertrannivit.  In  sacerdole,  inleviU>vvv^- 


857  TEN.  GODEFRIDI  ADBATiS  ADMONTENSIS  538 

fllaritano  iinus  idenique  prxlatus  potest  designari ,  A  consolationem  ,  post  exliiLitum  terrorem  ,  imponil 
qtii  satis  digne  sacerdoUs  et  levitae  nomen  sortitur,      eum  in  jumentum  suum. 


quia  sacerdos  debet  esse  orando,  ievila  legendo,  et 
tamen  nisi  sit  Samaritanus  infundcns  oleura  et  vi- 
uum  ,  non  plene  vel  recle  ofticii  sui  pcrsolvit  debi- 
lum,  unde  videtur  milii,  quod  Dominus  in  hac  para- 
bola  quam  legispcrito  proposuit ,  quasi ,  quid  velil , 
praelato  aperiat  dicens :  Sacerdos  es,  te  ipsum  mibi 
quotidie  immolando  et  sa«:riOcando  in  ara  cordis 
tui  p  studium  tui  est ,  quomodo  mihi  complaccas  in 
orationibus,  in  vigiliis,  in  jejuniis.  Lcvita  es  tu 
meus,  divinas  paginas  assidue  recitandoet  legendo, 
8ed  ista  omnia  non  sufticiunt  mihi  in  te ,  nisi  pii  Sa- 
maritani  opus  imitari  videam  te,  cujus  gcsla  sint  ct 
loa  gesta ,  quae  sic  diligenter  ab  evangelisia  sunt 
descripta : 

SamarUanus  autem  quidam  iter  faciem,  venit  secus 
€Um ,  et  videni  816  eum  misericordia  motus  est, 
Et  appropians  atligavit  vulnera  ejuSy  infundens  oleum 
et  vinum,  Ecce  ordo,  ccce  talis  modus  curationis  esse 
debet,  bsec  sunt  Samaritani  medicamina ,  per  quae 
ad  pristinamjsauitatem  sauciatam  in  peccatis  curart 
debet  animam. 

Iter  debet  facere  de  loco  ad  locum ,  quia  de  solli- 
cltudine  sua  ad  illius  solliclludinem ,  de  cura  sui 
^psius  ad  illius  curam  debet  transire.  Pehct  quoque 
venire  secus  eum ,  quia  bonis  et  amabilibus  dictis, 
bonis  nunc  exemplis  tandiu  eum  scqui  debel,  donec 
Tidcal  eum.  Quid  est  quod  dico,  donecvideateum. 


Et  imponens,  inquit  eum  injumentum  suum^  duAtt 
instabulumj  et  curamejus  egit,  Quoniam  Evangelium 
exprcsse  non  dicit  cujus  fuerit  jumentum,  vel  Sa- 
marilani,  vel  illius,  qui  incidit  in  latrones,  possu- 
miis  duobus  modis  inlelligcrc ,  et  ad  prxlatum  et 
ad  subditum  rcferrc  quod  dicitur,  et  imponens  illum 
in  jumentum  suum,  In  jumeiito  corpus  hominis  po- 
tcst  accipi,  super  quod  jumentum  homo  ponilur» 
quando  rigide  etdistricte  Deo  in  corpore  suo  salis* 
facit,  quiquid  unquam  coram  Domino  per  non  bo- 
nx  actionis  studium  commisit.  Sed  et  hoc  modo 
possumus  inlclligcre,  quod  Samaritanus,  bonus 
videlicct  prselatus  ilium  sauciatum  in  jumenlum 
B  suum  ponat,  quando  ex  nimia  compassione  el  mke-^ 
ratione  ad  satisfaciendum  pro  eo  et  cum  eo  sei^ 
sum  oflertct  opponit,  et  ut  majori  spepeccalor  ani- 
metur,  nunc  vigilias,  nunc  jejunia  el  orationes  ac 
flagella  assiduat.  Et  illud  Teyertk  ducit eum  in  stabt^ 
lum^  hocest  in  cor  suum,  prius  superbum,  nunc 
in  peccati  cognitione  fetidum  et  bumiliatum,  quia 
ex  bac  prcelati  condcscensione  incipit  felorem  cor- 
dis  sui  magis  magisque  recognoscere  et  abominari, 
et  qupe  prius  levia  el  minima  aeslimabat,  grandii 
putareet  ubcrius  Deo  miserante  deflere.  Tali  mod« 
curatus,  tcndit  ad  altcram  diem  de  quamox  sub-> 
(JKtrn-: 

Et  attera  die  protutit  duos  denarios,  et  dedit  sta* 


nisi  donec  miserias  peccatorum  ejus  diligentius  in  p  bulario  dicens :    Curam  illius  habe^  et  quodcunque 

^^^t^^^Z^^^    J!. .....->-    ^» .  _*     -.A     _?!_    _  J I         ^     _.._ ;_ «        - II ^^JJ^.^    4ZLZ      T%m>Xwm.m. 


confessione  discussas  cognoscat ,  et  ut  piis  admoni 
tionibus  suis  plus  et  |^us  eum  videnlem  seipsum  fa- 
ciat?  Visa  landem  miseria  ejus  cor  obduraium  non 
debet  habere,  sed  magna  super  eum  moveri  miseri- 
cordia,  cujus  tanta  cst  peccatricis  animae  miseria. 
In  qua  misericordia  duo  ei  bona  impenderc  dcbel, 
hoc  est  appropiare  e/,  et  alligare  vulnera  ejus.  Quid 
est  homini  appropiare,  nisi  seipsum  peccatori  quasi 
peccatorem  ostendere ,  el  in  humilUate  verborura 
omnibusmodis  se  reum  confiteri,  etpeccalori  assi- 
iLilare?  Solel  quippe  bonus  prctlatus,  cui  auimarum 
cura  commissa  est,  homini  peccatori  injustitias 
8ucisconflterierubescenti  in  huuc  modum  consolando 
dicere  :  Ne  limeas,  ne  expavcscas,  ct  cgo  in  talibus. 


supererogaverisy  ego^  cum  rediero^  reddam  tibi.  Prima 
dics  est  cognitio  sui,  altera  dies  cognitio  Dei.  Ex  eo 
enim  unusquisquejustus  esseincipit,  quoseipsum» 
quod  pcccator  est,  agnoscit;  el  quanlo  humiiius 
se  recognovcrit,  tanto  magis  divinae  cognilioni  ap» 
propinquat.  Vcl  prima  dics  est  quando  per  dignana 
pocnitcnliam  dcflet  malura  quod  perpetrayit,  altera 
diesj  quod  pcr  ncgligentiam  bonum  non  fecil.  Duq 
denarii  duo  sunt  praiccpla,  dilectionis  Dei  et  proxi» 
mi.  Sivc  in  duobus  denariis  notitia  sacrae  Scripluraet 
qua)  in  Iiistorico  scnsu  ct  morali  sensu  818habe» 
tur,  potcst  designari.  Ili  duo  denarii  recte  cedunt 
in  usus  stabutariiy  illius  dico,  qui  semper  stabula- 
rius  csse  studct,  qui  sempcr  in  humilitate  fetorem 


aul  eti?.m  gravioribus  lapsus  sum,  et  si  lapsus  non  D  scelcrum  suorum  ante  oculoscordis  sui  ponil  quia 


sum,  adhuc  labi  possum.  Et  per  hanc  suimet  accusa- 
tionemDeo  medianteoiimem  aufert  confltendi  timo- 
rem  el  pudorem.  Sic  appropiando  et  sic  pie  subve- 
niendo  alligare  eliam  debel  vulnera  ejus  admonendo , 
et  ad  haec  oleum  et  vinum  infundere.  Et  vide  quam  con- 
grue  oleum  ad  appropiationem,  vinum  ad  alligaliouera 
perlineal.  Per  banc  enim  quam  dixi  appropiationem 
infundit  oleum ,  quod  significal  consolationem ;  per 
aliigationem  infundit  yinum,  quod  desiguat  timorem  ^ 
quia  utrumque  necesse  esl ,  et  appropiare  oJjdwa 
consolationis  infundendo,  et  tigare^  id  est  terrcre 
▼inum  limoris  infundendo.  Nam  consolandus  esl 
•pe  veniae»  ne  desperel ;  el  lerrendus  817  suppli- 
cio  poenae,  ne  eadem  Iterare  praesumal.  Posl  dalam 


duo  4)rjccepta  cbaritalis  obscrvare,  sacram  Scri- 
pturam  diligere,  et  curam  illius  habcre  praecipilur. 
Cura  dicitur  ab  nrendo  cor,  El  est  quasi  pr%IatU8 
s«labularium  suum  admoncat  el  exhortetur  dicens  : 
Sacram  Scripturam  assidne  legendo  cor  tuum  adu- 
re,  et  quandocunque  aliqualascivia  vellevitas  men- 
2is  tibi  acccsserit,  ad  Scripturam  currens  lotum 
ibi  absume.  Nam,  si  hoc  feceris,  non  tepidum,noii 
frigidum,  sed  cor  urens  et  fcrvens  in  Deo  habebis. 
Etquodcunque  supererogaverisj  egOjCum  rtdiero^ 
reddam  tibi,  Quid  est:  ego,  cum  redieroj  reddam 
tibi  ?  Quis  reddet,  et  quid  reddet  ?  Egot  inquil,  ego 
Uagister  tuus,  ego  Judex  tuus,  a  Deo  in  hoc  mundo 
constitutus,  ei^o  reddam  tibi  illud  quodcunque^  id 


m  IIOIIlLliE  DOMLNICALES  .€STIVALES.  570 

eftt  iltud  indTabile  gaudium,  quod  super  omnia  est,  A     Nec  discordat  ab  istis  AUeluia:  Venite,  ex$ul:emu$ 

Pfitoccupe' 


quod  modo  erogas ,  lioc  est,  quasi  extra  rogas  quia 
nondum  habcs,  noiidura  vides  illud,  inquam,  cum 
redierOf  id  est  cuni  in  generali  rcsurrcctione  resur- 
rexero,  et  ad  corpiis  rcdicro,  et  tc  videbo.  Reddam 
tibi^  et  hoc  tali  ccrlitudine  tibi  proniiito,  quasi  in 
mea  boc  habeam  potestate.  Et  ne  fortc  hoc  mire^ 
niur,  et  incredibilc  essc  fortassis  dicamus,  audia- 
raus  quid  Petro  et  aliis  apostolis  corumque  sequa- 
cibus,  quos  radicalos  ct  fundatcs  in  charitate  sua 
mundi  coniemplorcs,  aliis  in  iioc  niundo  pracesse 
voluit  dicat  :  Amen  dico  vobis,  (,ucd  vo$  qui  reli" 
qui$ti$  omnia,  ct  $ecuti  cstisme,  sedebitis  supersedc$ 
judicante$  duodecim  tribu$  Israel  (Mattli.  xxiv,  28), 
Unde  frivola  et  absurda  niihi  non  vidcntur  verba 


DominOy  jubilemu$  Deo  $aluiari  uo$tro, 
mu$  (aciemeju$  in  confessione  et  in  p$almi$  jubUe* 
mu$  Deo{P$at,  xciv,  1,2).  Quod,  ut  mihi  videtur, 
vox  est  subditorum  mutuo  se  cohorlanlium  ad  poe- 
niientiam  et  diceutium  :  Venite,  ex$ultemu$,  hoc  cst 
exlra  saltum  quemdam  faciamus,  de  peccatis  et 
820  vitiis  ad  virtutes  nos  convertendo ;  jubilemug 
Deo  in  cordis  amaritudine  poQnitendo,  prcBoccupemut 
faciem  eju$  confuendo,  et  in  p$almi$  jubilemu$  ei 
peccata  nostra  satisfaciendo.  Post  factamconfessio- 
nem,  post  cxhibitam  satisfactionem,jamsperareet 
prxsumere  possunt  de  Dei  misericordia,  quemad- 
modum  propheta  David  ait :  Sacrificate  $acri/icium 
ju$titiw  (P$al.  IV,  6).  Et  subinde  addit :  Et  $perate 


prxlati  dicentis  ego,  cumrediero,  reddcm  tibi.  Nam  I^  in   Domino  (ibid.),  hoc  est,  dum  vos  Domino  per 


idem  est,  ac  si  dicat,  et  vcracilcr  a  Magistri  sui 
Jesu  Chrisli  minime  discrcpando  verbis  dicere  po- 
test :  Quia  in  sanitate  aniniui  lua;  viccm  Cliristi  gcro, 
judex  tuus  cum  Deo  cro,  opus  Dei  in  judicio  cum 
Deo  implebo,  et  sicut  condcmnare  possum  iinpios, 
possumremunerare  justos,  tibi  si  recte  pirnitueris, 
81  bene  vixeris,  vitam  xtcrnam,  quod  est  iiiud  quod- 
cunque^  dabo.  Ad  ha^c  priclati  819  verba  videntur 
Diihi  satis  concordarc  scqucnlia  : 

Quis  honim  trium  tibi  vidctur  proximn$  fuiste  illi 
qui  incidit  in  latrones?  At  iUedixit :  Qui  fecit  mise- 
ricordiam  in  illum.  Vade^  et  tu  fac  dmiliter.  Quasi 
dicat :  Quxsisti  et  intorrogasli  qui  pioximus  tuus 
essedebeat,  et  ipsejudicasti  quod  ille  proxinnis  sit,  p 
vade  igitur,  et  tu  fac  similiter^  hoc  cst  qiiem  vide- 
ris  miserrimuin,  iiluin  habeto  proximuin.  Quare 
dico,  et  quem  dico  miscrrimum?  Hunc  dico  niiser- 
rimum,  quem  maxiine  nosti  peccatis  obnoxium,  et 
quem  magis  nosli  peccatis  obnoxium,  hunc  tibi 
babeto  proximum,  ctsi  hoc  fcceris,  crit  quod  vis. 
Quid  vis?  Justus  esse  vis.  £t  vere  justus  eris,  si 
ista  feceris. 

Yidetur  mihi  ad  hxc  omnia  magnam  habere  con- 
gmentiam  hodierni  ofGcii  exccllentia,  in  qua  ille, 
qui  vicarius  Christi  est,  inter  Dcum  ct  populum 
sibi  commissum  mcdium  se  ad  interpellandiim 
Deum  Palrem  offert  diccns :  Rcspice,  Domine,  in  /e- 
stamentum  tuum  et  animas  pauperum  tuorum  ue  dere- 


pccnilentiam  et  satisfactionem  sacriticium  gratum 
oltuleritis,  post  haec  sperate  in  DominOf  et  pracsU' 
mentes  de  bonitate.  ejus  dicere  potestis  :  /n  te  sp#> 
fflri,  Domincy  dixi :  Tu  e$  Deu$  meu$,  in  manibue 
tui$  tempora  mea  (P$al.  xxx,  15,  16),  hoc  est,  tu» 
Domine,  sohis  spes  nostra,  quia,  quod  ad  te  veni- 
mus,  ad  te  confugimus,  totum  de  te  sperantes  et 
prxsunientes  fccimus,  ex  cujus  singulari  dono  id 
accepimus.  Jam  quid  post  haec  futurum  sil  nobis, 
nos  nescimus.  Tu  solus  nosti,  quia  tit  manibu$  tui$ 
tempora  nostra. 

Ad  lixc  Oratio  hodierna  rcspicit,  quae  et  Evange- 
liuni  et  totiiin  ollicium  missae  comprehendit,  in  qua 
sic  orninus  :  Omnipotens  $empiterne  Deu$,  da  nobie 
fidei,  $pei  et  cliarUati$  augmentum,  et  ut  mereamur 
a$sequi  qucd  promittis  fac  no$  amare  quod  pracipie. 

Oporlet  enim  in  fide  orare,  ut  Dominus  respiciat 
in  testamentum  siium,  el  animas  pauperum  suorum 
in  finein  non  obliviscatur.  Oportct  ut  spem  nostram 
in  eum  ponanius,  in  cujus  manibus  sunt  tempora 
nostra.  Oportet  ut  ardenti  cliaritate  eum  amemus^ 
cujus  corpori  ct  sanguini  communicamus,  qui  seip^ 
sum  dat  panem  de  coelo,  habentem  omne  delecta- 
inentum,  etomnem  saporcm  suavitaiis.  Etut  merea- 
mur  iliud  quodcunque^  illud  inenarrabile  gaudium, 
quod  per  ora  prselalorum  promiltit,  consequi,  faciat 
nos  amare  quod  prxcipit.  Praecipit  enim  et  docel  per 
prxiatos  suos  ut  cor  fcrvens  ct  urens  in  eo  babeamus. 


linqua$in  finem.  Exsurge,  Domine,  et  judica  causam  D  Et  si  hoc  dederil ,  merebimur   sine   dubio  asse- 

qiii  qiiod  promittit,  quod  nihil  est  aliud,  nisi  vita 
ailerna.  Ad  quam  nos  ducat,  cujus   imperium  sine 
line  pcrmanet  in  snccula  sa^culorum.  Amen. 
821  HOMILIA  LXXXI. 

IN   EAUDEM  DOMIMCXU  SECUNDX. 

licmo  quidam  descendebat  ab  Jerusaiem  inJericho 
et  indicit  in  latrone$  (Luc.  x). 

Homo  iste  quidam  ipse  cst  Deus  Dei  Filius,  vere 
quidam^  vere  homo  specialis  et  singularis.  Ideo  dico 
$ingulari$y  quia  solus  intcr  peccalorcs  ab  omni  pcc- 
cati  aspergine  liber  in  hoc  mundo  vixit  et  immunis» 
in  quo,  ut  Apostolus  ait,  Deo  Patri  complacuU  inha- 
bitare  corporaiiter  omnem  plenitudinem  divinitLtii 
(Colo$$,  I,  19). 


Iicam,  et  ne  obUviscaris  voces  qua^rentium  te  (Psal. 
Lxxui,  49-25).  Salus,  inquit,  istarum  aniuianim, 
quas  mihi  commisisti,causa  tua  est,  non  mca ;  idco 
obsecro  te  ut  respicias  in  testamcntum  tuum,  boc 
est  ut  ostendas  niihi  viam  veritatis,  qua  inccdam, 
rectediligendo  et  docendo  te.  Et  iterum  rogo  ut  respi- 
cias  in  testamentum  tuum,  id  est  ut  in  humilitate 
diligam  te,  in  huiuilitate  doceam  te.  Et  quoniam 
ego  et  subditi  mei  pauperes  tui  sumus,  noli  aninias 
pauperum  tuorum  in  fiuem  derelinqucre,  sed  cxsurge 
et  judica  causam  tuam,  non  me:im ;  memor  csto 
cpprobrii  servorum  tuorum, qiiia  magnum  super  nos 
cadet  opprobrium,  si  te  et  proximum  nostrum  mi- 
IIU8,  qiiam  debemus,  diiexerimus. 


B7!  VEX.  GODCFKtDI  ABBATfS  ADMOTCTENSIS  S7i 

QmI  d$tund4bat  ab  JerusOt^n  in  Jericho.  Jerusalem  ^     823  Simililer  et  levita,  cum  esset  secus  /ocHm,  «C 

9isio  pacis,  Jericbo  luna  interpretatur.  Descendit 


plane  Dominus  Jesus  Christus  ab  Jerusalem  in  Je- 
rieho ,  quando  de  visione  pacis ,  de  patFia  et  regno 
8upernae  suae  civitatis  in  defectum  et  mutabiliuitem 
hujus  mundi  a  Deo  Patre  missus  est. 

Qui  yideiicet  descendens,  id  est  bumana  natura 
mirifice  indutus,  incidit  in  latrones ,  quia  geos  illa 
Judaica ,  de  qua  secundum  carnem  processit,  moi 
natum  persequi  coepit,  et  more  latrocinantium  pei- 
lequi  el  insidiari  usque  ad  mortem  non  desiit.  Qui 
stiam  detpoiiaverunt  eum,  Corpus  iilud  Dominicum, 
•peciosum  divinitatis  templum ,  proprium  tunc  per 
manus  Judaeorum  amisit  indumentum,  quando  ape- 
tioli ,  qui  pridie  quasi  amici  et  domestici  ei  adhae- 


videret  eumy  pcrtransiit.  lii  levita,  quantura  viideo, 
oroo  jcstorum  illorum,  qui  sub  Icge  eranl,  non  in- 
CfTigrsje  figurattir.  Qui  levitse  secus  locum  fuisse  me- 
morantur ,  qiiia  secus  legem  erant ,  legemque  habe- 
bant  et  lege^ant ,  in  qua  lotura  absconditum  erat, 
quidquid  per  incarnalionem ,  passionera  resurre» 
clionem  et  ascenslonem  Domini  in  fine  temporum 
fieri  congrucbat.  Sed  et  ilU  per  fidem  tantummodi» 
eum  viderunt,  scd  non  actr^pta  salute,  quara  qasb^ 
rebant  et  suspiral.ant ,  soluto  carnis  debito  p«r* 
transierunt, 

Samaritanus  autem  iter  faciens ,  venit  secus  eum^ 
et  videns  eum  semivivum  relictum  ,  misericordia  mo- 
tus  est,  Per  Samaritanura  gentilitas ,  ut  «stinio,  de^ 


terant,  in  ipso  mortis  articulo  relick)  eo  fugerunt.  B  signatur.  Samaritanus  enim  custos  iiiterpretatur.  Bl 


Quot  idcirco  vestimentum  Domini  dicere  possumus. 
Nam  quemadmodum  vestis  corpus  hominis  circum- 
daC  eC  ornat,  sic  nimirum  et  Cbristus  quasi  vesti- 
mentis  suis  se  induit  et  ornavit ,  dum  apostohis  de 
omni  mundo  sibi  eiegit  et  univit. 

Et  piagis ,  inquit,  impositis,  Plagae  totas  Christi 
eipriinunt  persecutiones,  quas  non  invitus  patieba- 
iur,  sed  tanquam  esuriens  delectabatur  et  saturaba- 
tur.  In  domo  nempe  eorum  ,  qui  822  ®um  diiige- 
gebani ,  plagis  plagatus  est ,  saevissimis  scilicet  in- 
juriis  et  biasphemiis ,  terroribus ,  opprobriis,  flagel- 
lift,  sputis  et  colapbis. 

£t  ad  uUimum  mortis  amaritudine  consummato, 


bene  per  Samaritanura  gentium  populus  figurator, 
qui  fide  baptismatis  suscepta  ad  universa  Doinini 
sui  mandala  custodicnda  et  observanda  parabatur. 
Qui  videliccl  populus  stabat,  nec  ac  Dominum  Deum 
fidei  passibus,  uti  debcrcl ,  properabat,  quando  im- 
munditiis  idololatriae  dcditus  eral.  Unde  et  alibi  ad 
undecimam  horara  in  vineam  Domini  vocatis  dici- 
tur:  Quid  hic  statis  tota  die  otiosi?  (Matth,  xi ,  6). 
Qui,  quoniam  pro  vita  sua  laborare  neglexcrant,  ei 
pro  Deo  idola  adorabant ,  quasi  tota  die  otiosi  sta- 
bant.  Scd  populus  ille ,  qui  diu  stcterat ,  iter  quo- 
dammodo  fecit ,  quando  adjutus  ct  coinpunctus  a 
Deo ,  mcntis  gressibus  ad  Deuin  credendo  venire 


ebierunt  semivivo  relicto.  Filijii&nempe  Dei,  quasi      ca>pit.  Venitquoqne  secus  ewm,  quia  a^stuanti  et  de- 


«€mti*trtf<  rclictus  esse  dicitur ,  quaudo  in  humana 
uatura  mortein  ad  boram  gustare  voluit,  qui  secun- 
dum  divinam  naturam  impassibilis,  immortalis,  iii- 
visibilis,  nihil  passibiliiatis  aut  miseriae  uuquam  pati 
potuit. 

.iccidit  autem  ut  sacerdos  quidam  descenderet  ea* 
dcm  via^  et  viso  illo  prceteriit.  Per  sacerdotem  hunc, 
levitam  ct  SamariUnum  tres  ordines  accipi  possunt, 
illorum  vidclicet  qui  ante  legem,  sub  lege,  sub  gratia 
fuenint.  Et  bene  per  sacerdotem  ordo  patriarcharum 
aliorumque  justorum ,  qui  ante  legem  erant ,  de- 
signatur,  qui  vere  sacerdotes  Domini  erant,  eo, 
quod  legem  aliam  non  habebant ,  nisi  quod  semet^ 
ipsos  bostiam  vivam,  sanctam  Deo  placentem  in 
ara  cordis  quotidie  mactare  satagebant ,  et  in  sa- 
crificiis,  quae  oflerebant,  Deum  quodammodo  mitem 
et  placatum  sibi  reddebant.  De  qnibus  bene  diciiur 
quod  eadem  via  descenderint  ^  quia  abilla  paradisi 
Tia  qua  primus  parens  noster  Adam  dcsccnderat, 
omnesexsulabant,  eiquia  necdum  mors  nostra  per 
mortem  Christi  fuerat  destructa,  post  hujus  mortuli^ 
iatis  ieiiebras  ad  inferos  absque  retraclatione  de- 
scendebant.  Qui  profecto  viso  homiiie  illo  Deifico,  per 
fidem ,  dico  et  non  per  speciem ,  prcsterierunt ,  quia 
adventum  ejus  in  came  non  exspectaverunt ,  et  ita 
non  adepta  saluie  viam  universae  camis  ingrcssi 
apud  inftros  per  multa  annorum  millia  capiivi  sunt 
ileieuti. 

(K)    Vulgat.  non  eadem  pra^ise  habet. 


sideranti  auditu  perccpit ,  quae  et  qualia  et  quam 
ineflabilia  bona  humano  generi  proebuit.  Vidit  etiam 
eum  ,  quando  eadeni  misericordiae  et  pietatis  opera 
agnovit  ei  dilexit,  nihiique  dc  sc  praesumens,  sed  de 
praeteritis  timens  ct  paMiitens,  misericordia  moveri. 
c(»pit.  Pia  enim  supcr  aniinam  suam  misericordia 
fiectcbatur,  ea  videlicet  misericordia,  quam  Saloroon 
commcndat  et  suadct  diccns :  Miserere  2nimcB  tum 
placens  Deo  (Ecclc,  xxx,  24). 

Et  appropians  alligavit  vulnera  ejus^  infundeuM 
oleum  et  vinum.  Et  appropians  per  fidem ,  atligavit 
cordi  suo  vulnera  Chrisli  per  spcm,  quia  nimirum 
824  sancta  Ecclesia  sive  beata  qnxlibci  anima, 
Domini  et  Redemptoris  sui  vulncra  prcptcr  spem  vit;n 
D  nequaquam  transeuntcr  vidcrc  dcLet  et  attendere, 
sed  sollicite  cordi  suo  quasi  fascicuh  m  quemdam 
alligare,  quia  quomodo  ei  dignc  pro  eis  respondeat, 
semper  eam  oportet  considerare  et  retractare.  Hinc 
iterum  Salomon  admonct  dicens:  Ad  mensam  magnam 
sedisti  ?  Considera  qux  apponuntur  tibi  ei  scito  quia 
tatia  oportet  te  pra^parare  (Zd)  (Prov.  xxiii,  i).  Tunc 
enim  similia  praepararaus,  cum  super  innumeris  be- 
neficiis  cis  ingraii  non  eiistimus  ,  dum  adniirantcft 
et  amplexantes  superemineniem  charitatem  ejus,  id 
iantillum  quod  sumus,  in  tantae  dilectionis  et  digna- 
tionis  vicem  pro  posse  nostro  rependere  stiidemus. 
InfundenSf  inquit,  oteum  et  vinum.  Pcr  oleum  el 
\  nuro  duos  motus  accipe  ,  timoris  et  arooris  ,  per 


5iS 


HOMlLIifi  DOMUaCALES  iESTlYALES. 


S74 


quos  maia  decllnanlur  el  bona  peraguntur.  Beata  A  n^^  <lics  dies  nominari  potest  cognitionis,  aUera  dies 


wioia  tunc  infundit  oleum  et  vinum,  dum  cordi  suo 
per  Dei  adjutorium  infundit  amorem  et  timorem, 
timcns  Deum  eo  quod  est  suus  Greator  ,  diligens  eo 
quod  Redemptor ,  intus  fundens  bona  faciendo  pro* 
ptcr  araorem,  extra  fundens  a  malis  dcclinando  prop- 
ter  timorera. 

El  imponens  Hlum  in  jumentum  stitim,  duxit  m 
itabulum,  et  curam  ejus  egit,  Jumentum  corpus  lio- 
minis  nou  injuste  significat ,  super  quod  beatci  illa 
anima  vulueratum  illum  homineni,  id  est  spinatum, 
colaphizatura,  crucifuum,  lanceatumDominum  suiim 
impon.t,  quaudo  mortificando  carnem  suam  cura  vi- 
tiis  et  concupiscentiis  beatara  Filii  Dei  passionem 
sequi  et  imitari  studet,  juxta  quod  Apostolus  de  se 


dies  illuminationis.  Duo  denarii  duo  sunt  praecepta 
dilectionis  Dei  et  proximi,  sive  duo  Testamenls. 
Prima  ergo  dies  est  dies  cognitionls,  qua  homo  se- 
ipsum  in  vera  cordis  humilitate  recognoscere  inci- 
pit.  £t  ex  hac  suimet  cognitione  ad  altcram  tendit 
diem,  quae  dies  est  illuminationis,  qua  desuper  illu- 
minatus  ad  notitiam  ct  scientiam  Dei  886  proficit. 
In  qua  nimirum  die  duo  denarii  proferuntur,  quia 
duo  illa  praecepta ,  dilectionis  Dei  et  proximi ,  sive 
duorum  Testamentorum  verba  nobis  sequenda  pro- 
ponnntur.  Totius  namque  sacne  Scripturs  auclori-- 
tas  ad  hoc  solum  tendit,  hoc  solum  edocet ,  ut  de- 
clinemus  a  nialo  et  faciamus  bonum.  Declinando  a 
malo,  imago  dcnarii,  id  est  similitudo  Christi,  quam 


ait :  Ego  autem  stigmata  Jesu  porto  in  corpore  meo  D  perdidimus  peccnndo,  in  nobis  reformatur ;  faciendo 


(Ga/.  ¥1, 17).  Ducit  et  in  stabulum,  quando  in  hu- 
mile  et  fetidum  cor  suum  inducit  Christum  ,  quod 
tuDcquasi  fetidum  erit,  cura  in  araaritudine  anima; 

ecogitare  et  remeditari  incipit  quam  ignominiosis- 
iiimis  et  sordidis  actibus  sese  coinquinaverit ,  et  sic 

st  poenitentiam  ejecto  et  deterso  peccali  stercore, 
de  ChristOy  quem  induxit  in  slabulum  cordis  et  cor- 
poris  sui,  gaudebit  possessore. 

Ducit  et  eumdem  angelorum  Dominum  in  stabu- 
lum  suum  ,  quando  sanctissimo  825  corpori  ct 
sanguini  Domini  sui  coramunicat ,  quod  rcvera  ma- 
gnam  et  rairificam  xtcrnie  vitae  alimoniam  aninialus 
nostris  adminisirat.  Cujus  corpori  et  sanguini  digne 
et  iideliter  tunc  comniunicanius ,  si  ad  imitandura 
passionem  Christl  et  mcraorix  comraendando  ,  qu» 
pre  nobis  passus  est,  totos  nos  ardcntissiroa  chari- 
tate  exhibearaus.  Sunt  enira  nonnulli ,  qui  quidcm 
carnem  suam  castigant  et  mortiiicant,  scd  Christum 
in  stabulum  cordis  sui  non  ducunt ,  quia  bona  ope- 
ra,  qiix  faciunt,  in  hurailitate  non  custodiunt, 
dumque  ea  sibi ,  non  Dco  ascribunt ,  miserabiliter 
quod  laborant  perdunt.  Illi  itaque  laudnbiiitcr  Chri- 
slum  in  stabulum  ducuntqui,  complantati  similitu- 
dini  mortis  ejus,  carnem  doniant  ac  morlificant,  et 
nein  superbiam  elati,  mcrccdcm,  quam  a  Deo  obti- 
nere  sperant,  aliquando  amittant,  virtutem  Chrisli, 
qiue  est  humilitas  Chrisli,  custodire  assumunt.  Fe- 
Ux  qua;  hac  virtule ,  id  cst  humilitale  comiie  et  ad- 


bona,  eadem  iinngo  Christi  in  nobis  adornatur. 

Ili  duo  dcnarii  bene  stabulario  donantur,  cui  et 
dicitur,  curam  iUius  habe ,  et  quodcunque  superero^ 
gaveris,  ego^  cum  rediero^  reddam  tibi,  Per  stabula- 
rium  ipsc  homo  humilis ,  cordis  sui  pnepositus  et 
custos  intclligitur,  cui  vulnerati  et  crucifixi  illius 
hominis  Jcsu  Christi  Filii  Dei  cura  injungitur.  C». 
ram,  inquit,  i7/fU5  habe.  Cura  dicitur,  eo  quod  cor 
urat.  Et  est  quasi  spiritus  hominis  seipsum  intrin- 
secus  adhortelur  et  dicat:  Ne  languescas,  ne  tor- 
pescas,  ne  inertia  solvaris,  sed  cor  urens  et  ardens 
in  dilcclione  Dei  habeto.  Et  qucdcunque  svpereroga- 
verisj  hoc  est  quantumcunque  laboris  impenderis 
pro  conscquendo  illo  aeternae  beatitudinis  priemiOf 
quod  supcr  oinnia  est,  quod  universa  superexcellit, 
quod  ideo  quodcunque  dicitur,  quia  inefiabile  et  in* 
terminabtle  cst,  ego,  cum  in  extremo  judicii  examine 
rediero ,  id  est  cuin  corpore  et  aniraa  resuscitatus 
fnero,  reddam  tibi,  quia  tunc  tu  earadera  possidebis 
mecura  gloriara,  quara  ego  ante  diera  judicii  habitu^ 
rus  sum  Deo  adjuvante  in  aniraa. 

De  hoc  reditu  David  manifeste  loquitur  dicens : 
Exibit  spiritus  ejus ,  et  revertetur  in  terram  suam , 
in  illa  die  peribunt  omnes  cogitationes  eorum  ( Psat, 
cxLv,  4).  Exibit  spiritus,  quando  corpus  in  morte 
deponimus ;  revertctur  autem  in  terram  suam,  cum 
in  rcsurrectione  carne  resumpta  perpetuae  imraorta- 
litatis  rerauneratur  gloria.  In  illa  die  resurrectionis 


jutrice  vallala  fucrit ,  quia  quaecunque  est  anima  p  peribunt  omnes  cogitationes  eorum,  quia  quidquid 


illa,  quae  vere  in  oculis  suis  humiliatur,  uni  Domino 
et  angelicis  spiritibus  nota,  Deo  et  Domino  suo  cur 
ram  dignam  exhibere  potest,  ut  bene  de  ca  dici  pos- 
sit,  et  curam  ejus  egit.  Curain  enira  magnain  ct  sol- 
licitudinera  habet ,  quomodo  Christum  in  cordc  suo 
ccmservet,  quomodo  jugiter  ab  ea  fcvealur,  quid  po* 
tissimum  dilectus  ejus  diligat ,  quo  dclectetur  ct 
gaudeat  inquirit,  totumque  quod  cst  quod  vivit,  illi, 
quanlum  valet ,  impendit ,  quod  cst  ulique  curam 
Christi  agere. 

Et  altera  die  protulit  duos  denarics,  et  dedit  sla- 
^tario  dicens :  Curam  illius  habe^  et  quodcunque  su- 
pererogaveriSy  ego,  cum  rediero,  reddam  tibi.  Quairen- 
dumquaenam  sit  priina  dies,  e(  qnaB  aitera  dies.  Pri- 


pii  laboris  et  studii ,  quidtiuid  sanctsc  et  assidiiae 
meditationis  ct  boni  desiderii  pro  adipiscenda  vil^ 
aiterna;  gloria  hic  impenditur '  et  peragitur ,  hoc 
pacto  tunc  peribit,  quia  accepto  primo,  quod  super 
omnia  erogatur,  quo  amplius  827  ^^  pretiosius 
nihil  acquiri  potest,  ab  his  omnibus  horao  re- 
quicscere  habebit. 

Proposito  hoc  exeraplo,  Pharisa;um,  qui  se  justum 
credidit,  Dominus  interrogatione  sua  scire  facH, 
quantum  desit  ei ,  ct  quantum  imperfectionis  ba- 
beat.  Quis  inquit,  horum  trium  videtur  tibiproximut 
fuisse  illi  qui  incidit  in  tatrones  ?  At  ille  dixit :  Qui  fe^ 
cit  misericordiam  in  iUum.  Et  ait  iUi  Jesus :  Vade^ 
et  tu  fac  simititer.  Ac  si  dicat :  88A  ^^  ^^m^^v^ 


875  VEN.  GODEFRim  ABBATIS  ADMONTENSIS  B76 

leviU  proximi  mei,  asseris,  non  sunl,  sedhi  proxi-  A  niara  hoc  vitium  elationis  non  latet  Deum  (omnia 

enim  nnda  et  aperta  sunt  ei )  bene  et  congrue  decem 


nii ,  qui  fide  et  dilectione  me  suscipientes ,  compati 
et  condolere  mihi  sciunt ,  vade ,  et  iu  fac  similiter, 
hoc  esl  vade*,  et  convertcre  de  falsa  justitia  tua  ad 
ireram  justitiam,  fac  similiter,  id  est  fac,  ut  concor- 
det  vita  tua  sponsae  nieae  ,  Ecclcsiae  meae ,  quae  me 
credendo  suscepit,  et  merccs  magna  operi  tuo  erit. 

HOMILIA  LXXXII. 

IN  DOMINICAM  XIV  POST  PENTECOSTCN  PRIMA. 

Dum  iret  Jesus  in  Jerusalem^  transivit  per  mediam 
Samariam  et  Galila;am  (Luc,  xvii). 

In  praecedenlibus  Dominicis ,  qualiter  Deus  per 
spiritum  timoris,  pietatis,  scienliae,  fortitudinis  ho- 
mini  appropinquare  dignetur,  audivimus ,  jam  ho- 


isti  viri  dicuntur  occurrissc  ei. 

829  ^^  "o^^t  Q"^^  ^^^i^  occurrerunt,  Fit  etenint 
nonnunquam  in  bonis  et  probatis  hominibus,  dum 
eo  quo  dictum  cst  ordine  processerunt,  ut  de  bonif 
meritis  aliqua  eos  interdum  tangat  jactantia  inentis  ; 
quae  tamen  quia  non  ex  industria,  vel  deliberatione^ 
sed  quasi  incursu  quodam  sensibus  hominis  subitv 
se  ingerit,  aptc  evangelista  verbum  isiud  posuil : 
Occurrerunt  ei  decem  viri  leprosi.  Sed  licet  occursus 
sit,  ipse  lamen  occursus  suggerente  diabolo  du^cis 
plerumque  et  delcctabilis  iit  homini  intrinsecus,  el 
quanto  in  eo  delectatur,  tanto  a  Deo  elongatur. 

Unde  apte  subjungitur,  qui  steterunt  a  longe.  Yi  - 
dierna  Dominica,  quia  via  homo  ad  ipsum  adjuvante  B  detur  sibi  stare,  sed  non  stat,  cum  aliqutd  de  meri*^ 


spiritu  consilii ,  qui  hac  Dominica  operatur,  venire 
debeat,  edocemur.  Hoc  enim  quod  in  praecedentibus 
Evangeiiis  audivimus,  totum  est  via  Jcsu,  per  quod 
iter  facit  ad  cor  hominis,  et  suo  itiuere,  quod  facit 
ad  nos,  in  Jerusalem  venire  faclt  nos,  sicut  praesens 
Evangeiium  dicit,  dum  iretJesus  in  Jerusalem^  trans" 
ibatper  mediam  Samariam  etGalilceam. 

Per  Jerusatem ,  quod  interpretatur  visio  pacis , 
coelestis  illa  Jerusalem ,  sive  spiritalis  vitae  requies 
potest  designari ,  in  qua  homo  requiesccre  debet , 
quantum  Deo  miserante  conceditur,  a  peccatis  et 
a  mundo.  Sed  quia  adhuc  sumus  in  itinerc,  el  necdum 
pervenimus  ad  patriam,  transeundum  est  nobis  non 
tantum  per  Saroariam,  scd  pcr  mediam  Samariam 
et  Galilaeam.  Samaria  interprelatur  custodia,  Gali-  ^ 
laea  transmigratio,  Inter  nos  enim  et  Jerusalera  coe- 
lestem  media  debet  esse  Samaria  et  Galilaea,  quia 
quandiu  hic  sumus,  omni  custodia  ab  illicitis  acti- 
bus  nos  debemus  custodire,  et  de  Samaria  in  Gali- 
Ixam,  id  est  de  vitiis  ad  virtutes  transilum  habere. 
Qua  via  et  itinere  Jesu,  qua  cuslodia  vitae,  et  trans- 
itu  beato  facto  ingreditur  Jesus  quoddam  castel- 
lum,  qucmadmodum  subjungitur : 

Et  dum  ingrederetur  quoddam  castellum,  occurre^ 
Tunt  ei  decem  viri  leprosi,  Quoddam  castellum,  ipsum, 
ut  mihi  vidctur,  hominem  designat ,  quod  ex  Dei 
rnunitione  singulare  quoddain  caslcUum  erit,  quando 
aliquantulum  praBmunilur  contra  diabolum  ct  vitia; 


lis  bonis  se  existimat  habere  ;  et  ideo  stat  a  lang^\ 
Longe  est  enim  a  Deo  altum  cor,  et  accedere  ad 
Deum  non  potest  nisi  humile  cor.  Occursu  isto  facto 
in  homine,  levanda  cst  vox,  sicut  sequens  Evange- 
lii  textus  de  viris  illis  infert  dicens  : 

Et  levaverunt  vocem.  Vox  ista  desiderium  est  cor- 
dis,  per  quod  Deus  advocatur,  et  invitatur,  quam 
audire  concupiscit.  Yocem  enim  oris  sine  desiderio 
cordis  raro  audire  dignatur.  Et  bene  dicit,  levave" 
runt^  quia  quod  in  summo  et  in  alto  positum  est, 
nullus  levare  dicitur,  sed  quod  in  terra  jacet,  illud 
proprie  de  inferioribus  sursum  Icvari  dicitur.  Tunc 
itaque  vox  lcvatur,  quando  ab  his  quae  in  terra  et 
dcorsum  quo^sivit  honio,  desidcrium  suum  levat,  et 
de  infernis  ad  alta  scse  sustollit  et  erigit.  Imum 
enim  et  infimum  est  quacrere  transitoria,  et  illud 
praemium  quxrere  in  terris,  quod  quaerendum  et 
sperandum  esset  de  coclis.  Quae  vox  desiderii  sur- 
sum  levata,  quid  dicit,  quid  orat? 

Jesu  prcpceptor ,  miserere  nostri.  Quasi  dicat  r 
Ulrumque  nomen,  et  Salvaloris  et  praeceploris,  libi^ 
0  Domine,  congrue  inipono  :  Salvatoris  in  eo  quia 
per  inefiabilem  misericordiae  tuae  gratiara  salTare 
me  rcdimendo  a  peccatis  venisti.  Salvator,  inquaimy 
meus  es  tu,  quia  salutem  me^m  operatus  es  in  me. 
Et  sicut  te  amplccior  et  diligo  quasi  Salvatorem, 
ita  quia  rcum  me  esse  cognosco,  mihi  quod  tuun 
esl  atlribucndo,  idcirco  le  prwceptorem  meum,  id 


quoJ  tunc  Jesus  ingreditur,  cum  animain  hominis  d  est  quasi  judicem  et  830  condemnatorem  timeo. 


visitare  et  la^titicare  sua  praesentia  dignatur.  Sed 
licet  iter  suum  Deus  in  liomine  promovcrit,  ct  ista 
oinnia  in  homine  fecerit,  tamen  quia  nullatenus  sine 
tentationum  inciirsibus  esse  valet,  bene  dicitur,  oc- 
currerunt  ei  decem  viri  leprosi,  Qui  sunt  decem  viri 
leprosi  ?  Decem  viri  totus  homo  est ,  qui  quinque 
sensibus  interioribus  et  exterioribus  consistit.  Et 
quia  viri  a  virtute  dicitur,  decem  sensus  hominis 
viri  sunt  et  viri  dicuntur,  quando  alicujus  virtutis 
se  esse  putat  homo,  et  pro  hoc  quod  aliquid  boni  se 
cgisse  et  in  Deo  profecisse  se  sperat,  inaniter  ct  in- 
caule  extolli  incipit,  et  gloriari.  Qui  viri  omnimodis 
sunt  leprosi,  qqia  magna  lcprae  immunditia  esl,  de 
«eipso  pra^umere,  et  supervacue  gloriari.  Et  quo- 


Sed  quia  Salvalorem  meum  le  cognosco,  clamo  : 
Miserere  mei.  Post  hujiismodi  cordis  elevationem 
subdit  cvangelista  : 

Quos,  ut  iidit,  dixit  :  Jte,  ostendite  vos  sacer* 
dotibus.  Plane  quotiescunquc  peccalor  intima  ad 
Deum  cordis  desideria  altollit,  videt  hoc  Deus.  "Vi- 
dere  D*i\  est,  sicul  saepe  diximus,  diligere  Dei.  Di- 
ligit  quippe,  quod  homo  praeceptorem  ct  Salvatorem 
cognoscit,  et  per  spiritum  consilii  salubre  consi» 
lium  subministrat  ci.  Ut  enim  in  praecedenti  Domii 
nica  spiritus  fortlludinis,  ciijus  fortitudo  necessaria 
est  in  coufcssionc,  cpcrabatur,  sic  etiam  in  hac 
Dominica  cum  spiritu  foriitudinis  spiritus  consilii 
oporatur.   Sinit  eniui  ibi  homo  confortante  eutib 


577  nOMILI;€  DOMiNlCALES  i£STIVALES.  «78 

•piriUi  lorliludiiiis  nia.a  ojiera  sua  conr.tcii  non  A     t^t  cecidit  in  faciem  suam  ante pedes  Jesu ,  gratioB 


crubuit,  sic  etiaai  hic  adhibito  spiritu  consilii,  oc- 
euvsam  leprae,  quse  fit  in  cordc,  ininime  abscondere 
debel  in  confessione,  jubente  Domino  et  dicenle  : 
ite,  Citendite  vos  sacerdotibus,  Ite^  inquit,  desidcrio, 
ostendite  vos  bonis  operibus. 

£l  factum  esty  dum  irentf  mundali  sunt,  In  alio 
Evangelio  legimus,  Doininum  ad  quemdain  dixisse 
kprosum  :  Vade^  oslende  te  sacerdotif  et  offer  munus 
tuum ,  quod  pra:cepit  Moyses  in  testimonium  iltis 
(Malth,  vui,  4).  In  cujus  hominis  lepra  perpelraia 
designari  valent  opera,  quae  procul  dubio  non  se- 
quitur  remissio,  nisi  vera  oris  pra^cedat  confessio. 
Sed  hic,  ubi  tantum  occursus  fit,  ut  ita  dicam,  le- 
pra^  id  est  inanis  gloriai  de  bonis  operibus,  dicitur ; 


agens,  Et  hic  erat  Samaritanus.  Pcdes  Doniini,  qui- 
bns  devotas  suorum  perambulat  mentes  eleclormn » 
sunl,  ut  in  plerisque  Scriptune  locis  audistis,  ini- 
sericordia  et  judicium.  Ante  hos  pedes  cadit  homo» 
cum  ante  faciem  suam  semper  habel  et  misericor- 
diam  Dei  et  judiciiim  Dci,  sperans  de  Dei  miseri- 
cordia,  el  tiniens  dc  judicio.  El  modo  hunc,  modo 
ilhim  amplexatur  832  [^edem,  quia  ne  recordatio 
solius  judicii  dcsperationem  inducat ,  pedem  miso- 
ricordiaj  amplexatur ;  ne  niisericordiae  solius  recor- 
datio  negligenliam  et  incuriam  ingerat,  timorem 
judicii  ante  oculos  menlis  scniper  ponit.  Utrumque 
enim  pedem  «on  ampleclitur,  qui  in  elatione  roeo- 
lis  versatur,  pedemque  misericordiae  ante  faciem 


Et  faclum  est,  dum  irent,  mundati  sunt.  Magnum  B  suam  non  habct,  duin  Opus  misericordise  Dei  obii- 


hoc  documentum,  magnum  consolationis  nostra;  esl 
adjuraentum,  quod  isti  Icprosi,  dum  irent,  raundan- 
tur.  Jt  bomo,  et  mundatur,  qiiaudo  humiliter  se  in 
cordesuu  recognoscit,  et  dum  est  in  voluntate  con- 
fessionis,  ista  humiiitas  aufert  voluntatem  elatio- 
Kis,  el  si  veraciter,  cl  non  falso ,  cum  oppo^^tunuin 
fuerit,  occursnm  hujus  lepne  connieri  delibera* .  de 
Dei  misericordia,  qux  Lonain  voluntatem  inlueri 
digiiatiir,  stalim  ei  remittitur,  et  corani  eo  emiin- 
datur.  Quod  nimirum  David  aflirmat  de  seipso  di- 
ceiis  :  Dixi  :  Confitebor  adversum  nie  injustitiam 
831  meam  Domino,  et  tu  remisisti  impietatem  peC' 
Mi  mei  {Psal,  xxxi,  5).  Impietas  pcccati  tumor  et 
arrogantia  est  elationis,  quam,  dum  se  adversum 
tc  veraciter  conflteri  velle  homo  decernit,  mox  in- 
dulgentiae  gratiam  a  Domino  accipit.  At  si  fallaci- 
ter  in  corde  suo,  ut  conflteatur,  proponit,  etiam 
dum  vacat  ei,  minime  confitctur,  et  longc  ab  eo  re- 
BiissioDis  gratia  eOicitur.  Sequitur  : 

(Jnu$  ttutem  ex  illis^  ut  vidit  quia  mundatus  esty 
regressus  est  cum  voce  magna  magnificans  Deum.  Ecce 
cx  illis  decem  lcnrosis  unus  homo  elBcitur,  unus^  in- 
^am,  quando  totus  omni  intentione  ad  Deum  re- 
tertitur,  et  unus  ille  ad  Deum  regrcditur,  qui  quasi 
digressus  a  Deo  fuit,  quando  immunda  elationis 
Itpn  iilum  commaculavit.  Regreditur  enim  per  hu- 
miliati  cordis  pcenitentiam,  qui  quasi  digressus  a 
Deo  fuit,  ut  diximus,  pcr  elata^  mentis  cxtollenliam. 
Et  satis  congrue  vitio  siiperbiai  aptari  potest  im- 
nunditia  lepne,  quia  scriptum  est :  Immundus  est 
emte  Deum  qui  exattat  cor  suum,  Sed  unus  iste,  dum 
relielis  peccatis  superbise  regreditur,  et  per  pccni- 
tentiam  ac  satisfactionem  Deo  reconciliatur,  Deiim 
magnifieere  incipit.  Deum  magniflcat,  qui  scipsum 
faunulem  et  indignum  et  peccatorcm  aestimat.  Deum 
Tero  non  magniflcat,  sed  quasi  parvum  in  oculis 
tuit  facit  qui  seipsum  altum  et  alicujus  meriti  esse 
pQtat,  cnm  nihil  sit,  nec  aliquid  habeat,  nisi  quod  ei 
Dd  munere  ministratur  ei.  Ergo  unus  iste  magna 
▼oce  Deum  iaudat,  et  roagnificat,  quando  ex  pro- 
fonda  cordis  humilitate  Deo  soii  gloriam,  sibi  depu- 
tat  ignominiam,  de  cujus  adhnc  devotione  figurali- 
iter  subjungiiiir : 


viscitur,  et  quasi  misericordiae  Dei  derogat,  qui 
ipsa  pauca,  quse  videtur  habere ,  bona,  sibi  arro- 
gat.  At,  dum  nii  suis  meritis  attribuit,  et  Deum  in 
humiliando  seipsuro  magnificaverit,  postmodum  se- 
quitur,  ut  gratias  agat.  Gratias  agit  homo,  dum» 
quod  sensu  et  aifectu  Deo  tribuit  bonis  nihilominus 
operibus  ad  xdificationem  aliorum  oslendit.  Qui- 
cunque  tali  ordine  progreditur,  cst  et  crii  Samari- 
tanus,  quod  intcrpretatur  custos,  de  quo  cvangelista 
subnectil,  et  hicerat  Samaritanus.  Vere  enim  Saroa- 
ritanus,  id  est  custos  mentis  erit,  qui  post  acceptaM 
gratiam  einundationis  ac  poenitentiae,  humilitateu , 
quae  custos  virtutura  est,*  bene  vivendo'  in  fiucn 
non  deserit. 

Respondens  autem  JesuSy  dixit :  Nonne  decem  mun- 
dati  suntf  et  novem  ubi  sunt?  Quando  homo  totis  de« 
sideriis  suis  Deo  soli  adunatur,  et  satisfactionem 
suam  obtulerit,  Dominus  Jesus  dans  responsum  in- 
terrogalionibus  suis,  hominem  introrsus  revocat, 
ut  super  inenarrabilibus  bonis  ejiis  admirantem  fa- 
ciat,  dicens  :  Nonne  decem  mundati  sunt  ?  Ac  si  pa- 
tcnter  Veritas  dicat :  Qiiod  tui  decem  scnsus  mundi 
sunt  a  lepra  elationis,  non  cx  tc  habcs,  scd  cx  mc. 
Et  novem  ubi  sunt  ?  Tcr  tria  novcm  efilciunt,  et  boc 
trinario  numero  verba,  opera  et  cogitationes  pos- 
sunl  designari.  Et  est  qiiasi  Dominus  dicat :  Priut 
te  cxtollebas  de  opcribus  sanclis,  sermonibus  bo- 
nis,  desidcriis  rectis,  nunc  novem  isti  ubi  suntf 
D  Nusquam  comparent,  nusquam  sunt  apud  te,  quia 
mundati  sunt  per  me. 

833  ^^^  ^^^  inventus  qui  rediret,  et  daret  glo^ 
riam  Deo^  nisi  hic  alienigcna.  Quando  propriam  glo- 
riam,  non  meam  qua^sisti,  non  es  invenlus,  ut  redi* 
rcs  ct  dares  gloriam  Dco,  sed  ex  quo  aliena  a  tc 
fecisli,  quae  mihi  displicuerunt  in  te,  jam  bonus  fa- 
ctus  alienigena^  non  tuam,  sed  meam  omfi[iuiodis 
requiris  gloriam.  Et  quoniam  nibii  tibi  ad^ribiSt 
sed  soli  mibi  omnia  tua  atlribuis,  Snrge ,  et  vcde, 
quia  fides  tua  te  saivum  fecit.  Surge^  dico,  in  pnSfc 
latione,  vade  in  aedificatione ,  ut  bonum,  quod  in- 
terius  gustasti ,  aliis  innotescat ,  quia  fides  ilia , 
quod  te  eustodisti  a  peccatis,  et  omnia  UqcAl 
opera  tua  Deo  so\\  %\.Vi\W\^  ^  \t  ^aVxmm  \e6x  ^ 


B79  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEXSIS  m 

ei   perpetuae   saluli  in  futura   \iu  tc  associabit.  A  est,   melius  est,  iino  optiraum  coufldcre  in  \irlut« 


Sed  et  alio  modo  ad  unumquemque  elcctum  verba 
haec  possunt  referri,  cui  Deus  in  fine  vitse  ab  omni 
lepra  peccatorum  emuudato  dicit :  Surge,  vade,  quia 
fides  tua  te  salvum  (ecit,  Surge,  inquit,  de  inferiori 
tuo,  relinque  carnis  claustra,  vade  ad  paratas  tibi  in 
domo  Patris  mei  mansiones,  et  quoniam  soli  mihi 
fidem  conservasti,  totum  mihi,  quod  ex  me  habebas, 
tribuisti,  perpetuo  salvus  cris,  perpetuo  faciem 
meam  in  gaudio  videbis. 

Respicit  ad  liunc  sensum  evangclicum  hodierni 
officii  excellentia,  in  qua  homo  a  lepra  emundatus 
Ghristo  commendatur,  ct  ut  deinccps  in  magna  cu- 
stodia  vivere  studeat,  admonetur.  Sic  enim  canta- 
mus:  Protector  noster  aspicey  Dem^  et  respice  in  fa- 


Dii,  quam  pnesumere  in  suis  meritis.  Bonumeit  spe^ 
f  are  in  Domino^  quam  sperare  in  principibus  (tbid. 
'j).  Qui  principes,  el  qui  scrvi  nostri  sunt?  Interic- 
res  sensus  noslri  sunt  principes,  exteriores  sensos 
servi  noslri.  Non  in  principibus  neque  in  seivis  istis 
sperandum,  scd  potius  in  Domino  Deo  nostro  spe- 
randum  et  prsesumendum.  Quare  ?  Quoniam  Deu$ 
magnu$  Dominus,  et  Rex  magnus  super  omnem  ter- 
ram  (Psal,  xciv,  3).  Ipse  solus  magnus  et  laude  di- 
gnissimus,  ipse  solus  Rex  magnus,  qui  operatur 
omnia  in  omnibus,  quoniam  ipse  est,  de  quo  oHer- 
torium  clamMl  :  Immittet  angelus  Domini  in  circuitH 
timentium  eum,  et  eripiet  eos;  gustate  et  videte  quo- 
niam  suavis  est  Dominus  (Psat.  xxxi:i,8, 9).  Ango- 


ciem  Christi  tui,  quia  melior  est  dies  una  in  atriis  R  his  iste,  quem  Dcus  in  circuitu  timentuim  se  immit* 


tuis  super  millia,  Ghristus  unclus  dicitur.  Unctns 
Dei  et  Ghrislus  Dci  homo  dicitur,  quando  ille,  qtii 
prius  aridus  erat,  et  succum  dulcedinis  Dei  in  se 
non  habuit,  donis  Spiritus  sancti  perungilur  et  in 
funditur.  Petimus  itaque  in  Introitu  miss.nc  ut  ilie, 
qui  protecto  noster  est,  Ghristum  suum  nobls 
dando,  semper  nos  unctos  suos  respiciat,  semper 
nos  in  hoc  cuslodiat,  ut  nomini  ejus,  non  nostro , 
gloriam  denius,  quia  melior  est  dies  una  in  atriisejus 
super  miltia,  hoc  est  in  corporibus  et  in  animabns 
nostris,  qua;  per  atriaDomini  possunt  intelligi,  me- 
lior  cst  una  dies  cognitionis  ct  illuminationis  ejus 
iuper  millia^  id  est  anlecellit  et  superexcellit  uni- 
versa  opera  et  merita  nostra.  Ista  meditantes,  ista 
facientes  sunt  dilecta  tabernacula  Domini,  dc  quibus 
sulkditir:  Quam  dilecta  tabernacula  liia,  Domine 
834^  vi^tutum,  concupiscit  et  deficit  anima  mea  in 
atria  Domini  (Psat,  lxxxiii,  i).  Sunt  enim  taber- 
naci:<ia  ilia,  in  quibus  Dominus  ambulare  et  inhabi- 
lare  dignatur,  et  hi  tales  sunt,  quorum  coret  anima 
concupiscit  ct  deficit  in  atria  Domini. 

TalibusPauIus  in  Leclione  hodierna  lotjuitur  di- 
cens :  Spiritu  ambulatCf  et  desideria  carnis  ne  perfi- 
ciatis.  Manifesta  sunt  autem  opera  carnisy  quw  sunt 
adulteria^  fornicaliones^  immunditia,  luxuria,  idolo- 
fN«>i  servitus,  et  hissimilia  (GaL  v,  16-19).  Spiritu 
ambuiant,  qai  carnalia  desideria,  etiamsi  impu- 
gncnt,  opere  pernccre  non  appelunt.  Quandiu  cniin 
vivimus,  caro  concupiscit  adversus  spirilum,  etspi- 
ritus  adversus  carnem.  Sed  illi  beati,  qui  spiritu 
ambulant,  et  desideria  camis  non  perficiunt. 

Sedsciendum  quod  carnaiia  desideria  non  lan- 
liim  sunt  et  dicuntur  adulteria  ct  fornicationes,  sed 
et  spiritualis  quacdam  fornicatio  animae  esse  pro- 
nuntiatur,  quando  bomo  fornicatiir  a  Deo.  Quando, 
quacso,  fornicatur  a  Deo  ?  Tunc  utique,  cum  ira,  su- 
perbia,  vana  gloria  peccat,  quando  humanae  laudis 
amor  captalur,  et  bona  multiformis  gratiae  Dei,  quae 
sibi  contulit,  ad  sepotius  quam  ad  ipsum,  a  quo  to- 
lum  accepit,  referri  desiderat.  De  talibus  David  ait : 
Perdidisti  omnem^  qui  fornicatur  abs  te  (PsaL  lxxii, 
27).  Hinc  imponitur:  Bonum  est  confidere  in  Da- 
mijro,  quam  confidcre  in  tiomine  (Psal.  cxvii,  8),  id 


tit,  donum  grati»  illius  est,  sine  cujus  munere  homo 
nunquam  videre  et  gustare  valet  quoniain  suavis  est 
Dominus. 

835  Post  ista  omnia  bene  sc^uitur  Gommunio  : 
PaniSy  quem  egodedero^  caro  mea  est  pro  swculi  vita 
(Joan,  VI,  5i).  Quae  congrue  fini  Evangelii  concor- 
dnt,  ubi  dicitur,  surgc,  vade,  quia  hoc  est  pancni 
dare,  scilicct  post  finem  hujus  vit%  Divinitatis  ct  hu« 
manitatis  Ghrisli  dulcedine  clcrtos  quosque  aeterna- 
litcr  satiare.  Custodiy  Domine^  Ecclesiam  tuam  pro* 
piiiatione  perpetua,  et  quia  sine  te  labitur  humana 
836  mortalitas  in  elatione,  tuis  semper  auxiliiM 
abstrahatur  a  noxiis  superbiae  et  extollentiae  mentis, 
et  ad  salutaria,  vere  humililatis  bona,  te  ducente  ilt- 
rigatur,  Qtiod  ipse  praestare  dignetur  Dominus  noster 
Jesus  Ghristus,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vi- 
vit  et  regnal  per  omnia  sv^cula  saeculorum.  Amen. 
HOMILIA  LXXXIII. 

IN   D01I1NICAM  XV   POST    PENTECOSTEN   PRIIIA. 

Nemo  potest  duobus  dominis  servire  (Matth.  vi). 

In  praesenti  hujus  sancti  Evangelii  lectione  Domi- 
nus  noster  Jesus  Ghristus  de  magna  perfcctionis 
summa  loquens,  ad  eamdem  perfectionem  discipu- 
losexhorlaturetinstruit,  omncmque  soUicitudinem, 
tam  in  spirilualibus,  quam  in  carnalibus  rebus,  de 
cordibus  eorum  tollendam  esse  admonuit.  Putan- 
duiu  est  cniin  non  de  visibili  esca  et  potu  sive  vestilu 

D  tantoperc  eos,  ne  soUicitentur,  admonuisse,  sed  po- 
tius  pro  invisibili  esca  et  potu  ac  spiritali  vestita 
animae  et  spiritus  sollicitari  non  debere,  eo  quod  in 
consequentibus  ait :  JSe  soUiciti  sitis  animw  vestrte^ 
quid  manducetis.  Pro  quo  tunc  electi  et  perfecti 
exemplo  apostolorum  ejus  non  sunt  solliciti,  sk 
quemadmodum  Dominus  in  fine  hujus  Evangelii  ait, 

^  primum  regnum  Dei  et  justitiam  ejus  qucerantf  id  e8i 
ut  cor  suum,  quod  regnum  Dei  semper  essc  debett 
omni  custodia  et  puritate  conservent,  quia  tunc  spl* 
ritalem  animae  cibum  et  potum,  quo  in  Deo  et  cum 
Deo  reficiantur,  et  indumentum  jiistitiac,  quo  per 
bona  opera  foris  adornentur,  absque  soUicitudine  in 
promptu  et  in  usu  habere  possunt. 
Bene  autem  enumeratis  septem  donis  Spiritus 


581  HOMILli*:  DOMIMCALES  iCSTIVALESw  5.i2 

sancli  a  secuiido  octonario  liuic  Dominic»  et  Evan-  A  quam  vestimentum  f  Rupicite  volatilia  coeli^  quoniam 


gello  donum  spiritus  intellectus  inscribitur,  qtiia 
non  imperfectis,  non  ncgligenlibus,  sed  solis  pcr- 
fectissimis  Christi  apostoiis  ct  eorum  imitaloribus, 
qui  oculo  spiritalis  intelligentiac  illustrantur,  sc" 
qnenda  proponitur.  Ait  ergo  : 

l<femo  potest  duobus  dominis  servire ;  aut  euim 
vnum  odio  habebit^  et  alterum  contemnet,  Duo  isti 
domini  valde  sibi  invicem  contrarii,  Christus  est  ct 
diabolus,  sive  amor  Dci  et  amor  saeculi,  quibus 
nemo  pariter  servirc  valct,  quia  quisquis  hunc,  qui 
jure  contemnendus  est,  scilicet  diabolum  odio  ha- 
bueril,  alteri  qui  super  omnia  diiigendus  est,  vero 
Domino  Jesu  Christo  adhaerebit.  Sed  et  amor  Dei  et 
amor  s^uli  nulla  ratione  simui  possunt  haberi, 


non  serunt,  neque  metunt,  neque  congngant  in  horrea^ 
et  Pater  vester  ccelestis  pascit  illa.  Per  volatHla  cmli 
boni  angeli  possunt  accipi,  quorum  inluilu  bomo 
terrae  incola,  involutus  carnii  quid  faciendum  fiibi 
sit  potest  colligere,  et  quantum  fas  est  mortalibus, 
in  eorum  comparatione  esse  sine  soiliciludino. 
'  R\  non  seruntj  neque  congregant  in  horrea,  id  est  non 
serunt  legendo,  non  metunt  fructum  lectionis  perci-> 
piendo,  ntque  congregant  in  horrca^  id  est  ea  qua 
lcgerunt  in  memoriam  recoliigendo.  Sed  Pater  ob» 
lestis  pascit  illos  pastione  incomparabili,  cujus  vui- 
tum  semper  et  absque  ullo  fine  beati  et  immortales 
videbunt,  et  immortaiiter  pascentur  boc  summo  bo- 
no,  quo  pleni  sunt,  quo  pleni  permanebunt.  Et  est 


quia  pnesentem  mundum  dcspicere  est,  transitoria  B  quasi  Dominus  dicat :  Si  sanctos  angelos  meos  tali- 


non  amare,  est  vere  hominis  pure  Deum  diligentis. 
Mundum  vero  diligere  et  transitoria  ambire,  pro* 
prium  est  perverjsorum,  Deum  odio  babentium,  et 
diabolo  ex  afiectu  servientium.  Unde  ne  ab  amore 
Domini  avertamur,  et  mundi  amore  abducamur,  ite- 
rum  admonet  et  ait : 

tion  poteslis  Deo  servire  et  mammonce,  Per  mam- 
monam^  quod  interpretatur  divitice,  non  solum  am«r 
et  appctitus  temporalium  rerum  accipitur,  sed  et 
qnidquid  illud  est,  quod  homo  intcnderit  et  pius 
quam  Deum  dilexerit,  mammona  recte  nomina- 
iur.  Poironon  in  Deum  tcndere,  sed  aliud  quam 
Deixn  amare  et  quaerere,  est  utique  mammonx  ser- 
vire. 

Ideo  dico  vobis^  ne  solUciti  sitis  animas  vestro! , 
quid  manducetiSf  neque  corpori  vestro,  quid  indua* 
mini.  Ac  si  patcntcr  Yeritas  dicat :  Quomodo  duo- 
bus  dominis  istis  nemo  servire  potest,  nemo  eos 
pariter  diligere,  nemo  potest  pariter  odio  habere 
vel  contemnere,  ideo  dico  vobisj  ut  vos,  tanquam 
perfecti,  discipuli  mei,  verum  Dominum  diligatis, 
falsum  odio  babeatis ;  et  qui  primum  regnum  837 
I>ei  et  justitiam  ejus  quserere,  id  est  qui  lotum  cor 
noslruro  ab  amore  carnalium  avertere  et  immacula- 
tum  mibi  custodire  debctis,  pro  eo  qui  manducetis, 
id  est  quem  gustum  contemplationis  per  aroorcm 
Sttblevati  haliere  possitis,  ct  quo  tnduamini,  noc  est 
quamam  bona  opera  faciatis,  nolo  ut  sollicili  sitis. 


bus  pascuis  reficere  consuevi,  nunquid  non  etiam 
vobis,  si  puritati  operam  dederilis,  dulceduiis  meas 
abundantiam  dare  paratus  sum,  quos  sanguine  meo 
redemi  ? 

Nonne  vos  magis  piuris  istis  iliis  ?  Hic  quaefttio 
oboritur.  Nam  si  per  voiaiilia  cocli  boni,  ut  diximus, 
angeli  possunt  designari,  quoniam  modo  homo  cinis 
et  pulvis  pluris  pretii  sit,  quam  ilti,  non  facile  valeC 
intelligi.  Sed  adjuvante  nos  Spiritu  sancto  dicamus 
quod  possumus,  quodque  S38  ^  revelante  sana 
fide,  sano  intellectu  sentimus.  Est  angelica  creatura 
dignior  in  conditioue,  sed  homo  magis  piuris  pretil 
illis  est  in  redemptione,  quia  Deus  Pater  Filium 
suum,  pretium  iliud  magnum  et  inaestimabile,  pre- 
lium  saiififactionis  nostrae  pro  nobis  redimendis  de* 
dit,  nobis,  inquam,  nobis  dedit,  quia  pro  nobis  in« 
carnatii3,  nobis  est  datus,  nobis  crucifixus  et  mor- 
tiius,  nec  propterea  venit  in  mundum,  ut  angelum, 
qui  non  pcocaverat,  restauraret,  sed  ut  bominem, 
qui  se  pcccatis  exigentibus  morti  obnoxium  fecerat, 
redimeret  ei  liberaret.  Sequitur  : 

Quis  autem  vestrum  cogitans  potest  adjicere  ad  sta- 
turam  suam  cubitum  unum  ?  Sicut  homo  ad  statu- 
ram  siiam  cogitando  cubitum  non  valet  adjicere,  sic 
homo  adperfectionis  siimmam,  qux  per  cii6t7tim  de« 
signatur,  cogitando  non  valet  pervenire,  nisi  etiam 
pcr  bona  opera  seipsum  studeat  dilatare  et  exten- 
dcre.  Unde  in  laude  sponsae,  quae  se  Spunso  suo 


Si  eoim  tales,  quales  vos  esse  oportct,  estis,  et  a  D  Christo  bcne  vivcndo  conformavit,  in  Canticis  di- 


carifl  saeculi  et  a  sollicitudinibus  vitoe  hujus  vos  sc- 
qoestraveritis,  donum  graiiae  meae,  quod  desidera- 
tis,  opera  justa,  per  quae  mihi  placeatis,  habere  po- 
testis.  Sunt  enim  nonnulli,  qui  praepostero  ordine 
anle  meritum  exigunt  praemium,  et  dum  se  pravis 
qtiibusdam  actibus  coinquinaverunt,  et  post  concu- 
piaceDtias  suas  ierunt,  audent  nihilominus  omni 
oratlonum  insUntia  totius  puritatis  Dominum  invi- 
tare,  et  pro  cibo  et  potu  spiritali  tunc  demum  incas- 
siim  soUicitari.  Talibus  justo  Dei  judicio  contem- 
platlonis  gustus  non  dcbetur,  qui  regnum  Dei  et 
jnslitiam  ejus  quaerere  jninus  convincuntur.  Se- 
quitur : 

yonntf  anima  plus  est  quam  esca,  et  corpus  pius 


citur  :  Staturatuaassimiiataestpaimw^Cant^yM,!), 
Quid  pcr  palmam  nisi  victoria  Christi  ?  Ubinam 
facta  est  victoria  Christi  ?  In  morte  ejus.  Yictoria 
ejus  fuit,  quando  de  hoste  triunphans,  mortem  mo- 
riendo  devicit.  Ad  hiijus  victoriae  imitationem  nul- 
,  lus,  ut  diximus ,  cogitando  potest  venire,  sed  mor- 
tificando  carnem  suam  cum  vitiis  et  eoncupiscen- 
tiis. 

Etde  vestimento  quid  soiiiciti  estis?  Comiderat€ 
iiiia  agri,  quomodo  crescunt;  non  iaborantj  neque 
nent,  In  prsecedenti  similitudine  Dominus  nobss 
exemplum  tribuit  de  bonis  angelis,  de  puritale  cordis; 
in  sequenti  vero  similitudine,  quae  de  malis  anig&li&^ 
qui  pcr  iiiia  posftUTa  \iiV^\\\%\  ^  V^cvyvKCvV^T^^^^ 


S^  VKN.  GODEFRIDi  ADBATIS  ADMONTr.LSSiS  184 

noMs  iiibiiii  dc  opcralionc,  qnae  pcr  ve$imcntu/n  ac-  A  modkx  fidei?  Sicul  siipcrius  pcr  lilia  malos  spirilut 


eipilur.*£t  noii  incongruc  pcr  Uliaagri  inalignispi- 
riiUS  possunt  accipi,  qui  in  tanta  honoris  et  dccoris 
pulchritudinc  conditi  crant,  ut  non  solum  cocli,  sed 
el  tcrrae,  ({ux  per  agrum  accipitur,  ornamenluni 
essent,  si  in  sua  gloria  et  dignitatc  Deo  obediendo 
perstitisscnt.  Quoruin  supcrbiam  David  intuens  ail : 
Superbia  eurum ,  qni  te  oderunt ,  ascendil  semper 
{Psal.  Lxxiii,  25).  Hinc  ost,  quod  priinus  ille  angc- 
lus,  qui  contra  Deum  supcibiendo  intuniuit,  ait : 
Ponam  sedem  meam  ad  aquiloncm,  sedebo  in  monte 
testamcnti^  similisero  Altissimo  (Isai»  xiv,  15).  Ilinc 
Pauhis ;  Qui  elcvatur,  inquit,  super  omne^  qtiod  di^ 
citur  Deus,  aiU  qtiod  colitur  (II  Thess,  ii,  4). 
839  ^^*'!  laborant^neque  nent,  Maligni  etcnim 


posse  dcsignari  dixinuis,  proptcr  dignitatem  Gondt- 
tionis,  sic  cliain  fcmim  dici  possunt  propler  super» 
biam  suam  ct  ir.obcdiciiliam.  IIoc  [enum  hodie^  id 
cst  in  pi'a'scnii  cst,  cras  autem,  id  esl  in  fuluro,iii 
clibatnnn  mittctur,  iii  incendiuin  vidclicct  actcrnaB 
damnationis,  diccntc  Domino  in  judicio  :  Ite,  male- 
dictiy  in  ignem  aternum,  qui  praparalus  est  diabolo 
et  angcUs  ejus  (Matih,  x.w,  41).  £t  cst,  quasi  Domi- 
nus  roboiando  ct  consolando  fidclibus  suis  dicat : 
Si  boc  fenum  Dcus  sic  vcslit,  id  est  si  tam  mii-ae 
forlitudinis  ct  siibtilitat.s  vim  advcrsariis  suis  non 
iicgavit,  quanto  niagis  vos  ad  bona  opera  conforta* 
bit,  ct  obiata  vobis  pmni  soUicitudiue  cibuni  ieclio* 
nis,  potum  orationis,  vestimeutum  sanctae  opera- 


spiritus  non  laborant  superbiendo,  nec  laboriosiim  B  tionis  abunde  minislrabil. 


deputant,  quod  die  noctuque  in  seductione  jtistorum 
detinentur  et  laborant.  Neque  nent.  Notum  est  quod 
18  qui  net,  lilum  de  sinistra  ad  dexteram  trabit.  Ac 
per  lioc  recte,  ut  sstimo,  innuitur  quia  electi  per 
omnem  qux  in  prscsenti  est  vitain,  qux  pcr  dextcram 
significatur,  huc  tcndunt.  IIoc  modo  maligni  sjnri- 
tus  twn  nenij  quia  non  ad  dexteram,  sed  ad  sini- 
$lram  trahunt  omnc  quod  agunt.  Oinnis  enim  labor 
et  conatus  eorum  ad  hoc  solum  tendit,  quomodo 
justos  a  dcxtcra  ad  sinisiram,  id  cst  ab  a^tcrna  vita 
ad  aetcrnanulamnationem  dejicerc  possunt.  Dcquo- 
rum  aiUiuc  fortitudine  Dominus  subjungit,  ct  ait : 

Dlco  autem  vobis^  quoniatn  nec  Salomon  in  omnt 
gUfiia  sua  cooperlus  estf  sicut  unum  ex  istis,  PcrSa- 
tomonem^  qui  interprelatur  pacificus^  Christus  acci- 
pitur,  gloTxa  ejus  caro  cjus  sivc  sancta  Ecciesia  in- 
telligitur ,  per  unum  istud,  unum,  inquam,  iniquo- 
riim  omnium  caput  designatur.  De  hac  gloria  Paulus 
ail  :  Virj  quidetn  imago  et  gloria  Dei  est;  mulier 
nutem  gloria  liri  est  (I  Cor.  ii,  7).  Quae  mulier  Ec- 
clesiam  dcsignat,  ctijus  vir  ct  sponsus  est  Christus. 
Ipsa  quoque  non  incongruc  dici  valet  gloria  ejus, 
Salomon  itaquc  noster  in  omni  gloria  sua  coopertus 
nen  est^  sicut  unum  ex  istis,  quia  sicut  proptcr  ni- 
iiiiam  dignationcm  ct  dilectionem  infirmus  pro  inQr- 
inis  factus  in  gloria,  hocest  in  carne  assumpta  esu- 
rire,  sitiiti  cattcrasque  mortalis  vitic  miserias  prxter 
peccatum  sustinuit ;  iia  etiam.  in  tota  sancta  Eccle- 


SoUte  ergo  soUiciti  esse  dicentes :  Quid  manduca- 
bimus,  aut  quid  bibcmus  aut  quo  operiemur  ?  Hme 
enim'  omnia  gcntes  inqtiirunt.  Elccti  enim  sic  regnum 
suuiu,  id  cst  cor  suum  eiiminatis  immunditiis  de- 
Lciil  cuslodirc,  ut,  in  quantum  mortalibus  fas  estt 
sempcr  coelcstia  quscrcre,  scmper  coelestia  queant 
meditari,  quoniam  tunc  juxta  praeceptum  Domini 
raro  habent  soUicilari,  quid  mauducent  legendo» 
quid  biLant  orando,  quo  opcriantur  bene  operando. 
II Kc  etiim  cmnia  gentes  inquirunt.  Omnia  baec,  id  esC 
cibum  iectionis,  poiiim  orationis,  vestimentum  ope- 
rationis  gentes  inquirunt,  ct  habere  volunt,  qui  ta« 
men  regnuin  Dci  ct  justitiam  ejus  quasrere  nolunt, 
^  sed  inulta  vitiorum  spurcitia  foedi  gentes  per  omnia 
'  sunt,  quia  secundum  boc  quod  geniti  sunt,  vivuut. 
Qui  licct  ontnia  ha^c  inquirant,  lameu  quia  gente^ 
sunt,  ct  carni  deserviunt,  jure  iUis  hoc  negatur» 
quod  regnum  Dei  ct  justitiam  ejus  quaerentibus  grah 
tis  et  abunde  desuper  crogatur. 

Scit  enim  Pater  vester  quia  his  emnibus  indigelie. 
Pater  vester  calestis  copiosus  in  misericordia,  quia 
his  omnibus  suos  novit  itidigere,  scit  etiam  manum 
suam  aperiendo  largam  benedictionis  suae  gratiam 
iqdigentibus  exhil)cre,  si  tantummodo  verba  hsDC 
sequi  non  refugiant,  quibus  Dominus  praescns  Evan- 
gelium  suum  concludit  diccns  . 

Qua^rite  primum  regnum  Dei  eijustiliam  ejus^  €$ 
ha!c  omnia  adjicientur  vobis.  Rcgnum   Dei,  ut  dixi- 


sia  nulium  suorum  uni  huic,  de  quo  diximus,  hosti  d  mus,  cor  hominis  est,  quod  semper  homo  beatiis 


scilicct  anliquo,  qui  caput  nequiiiac  in  codIo  contra 
Dcum  ercxit,  iii  fortitudine  auiuiparari  voluit,  qui 
licct  angclic;»  dignitatis  statum  supcrbicndo  perdi- 
derit,  angclicsc  tamen  subtilitatis  vim  non  amisit, 
qiiia  ueque  siti  iieque  fame  laborat,  non  dormit  ne- 
qiie  donuitat.  Ilinc  coUigere  possumus  quod  haec 
oinuia  Dominus  ad  consolutionem  suorum  proposue- 
rit,  quia  si  (antain  fortitudinem  maligni  spiritus  a 
iKH>  reprobati  acccpcrunt,  quantam  putamus  couso- 
lationis  et  fortitudinis  gratiam  prxstabit  bis,  qui 
euin  toto  corde  diligunt  et  quacrunt?  Unde  consc- 
qucntcr  subjunirltur : 

Si  autem  fenvm^  quod  kodie  e$t,  et^^erasin 
^Hbaumm  tnittitur,  sic  Deus  ifestit,  quando  magi$  vo$ 


quserere,  841  ^^  i^  custodia  debet  habere,  quia, 
quid  in  eo  agatur,  quid  versetur,  sive  bonum  siTe 
malum,  debet  perpendere.  Justitia  autem  ejus  regid 
f  st,  tanta  custodia  et  puritate  cordis  intima  praemu- 
/lire,  ut  solus  ilie  Rex  regum  et  Dominus  dominan- 
tium  in  eo  obtineat  principatum  et  dominium.  Ta- 
liter  quaerentibus  rcgnum  Dei  et  justitiam  ejus  omnia 
hwcy  quae  praediximus,  adjicientur^  id  est  cibus  in 
lectione,  potus  in  oratione,  vesiimentum  in  bona  ope- 
ratione.  Revera  quaecunque  anima  circa  cordis  8ui 
custodiam  eistiterit  sollicita ,  quaecunque  regnum 
Dei  esse  voluerit,  hoc  quod  manducet,  quod  bihat, 
quo  operiatur,  842  facile  inveniet,  quia  talls  ani- 
ma,  ut  saepc  videmus,  divinae  Scripturae  epulis  re* 


tSS  JiOMlLliE  DOMIMC 

fecta,  si  aliis  pra?csse  debeal,  ea  quu;  Deo  revelanle 
sentU,  duhilerel  fiiirtuose  proforre  potei it,  elpost 
ieciionis  instanliain  dulcein  in  oratione  pereipiet 
abundantiam,  post  oraiionis  diilcedinein  ad  quae- 
cunque  opcra  bona  convertilur,  Deo  adjiivantc  pro- 
speral)it,ur.  Ut  aulem  omnia  licec  nobis  adjiciantur, 
regnum  Dei  et  jusliliain  ejus  anlc  omnia  nos  quae- 
rere  conccdat,  qui  est  Uex  justitiic,  Dominus  noslcr 
Jesus  Chrislus,  qni  ciini  Patre  cl  Spiritu  sancto  vi- 
vit  el  regnal  per  omnia  saecula  saiculorura.  Amen. 

HOMILIA  LXXXIV. 

IN  OOmNICAH   XVI   POST    PENTECOSTEN  PRIIIA. 

Ibat  Je$u$  in  civitatem  qvw  vocatur  Naim^  et  ibant 
discipttii  ejus  cum  «o,  et  turba  copiona  (Luc.  vii). 

Scientes  quia  inmedio  umbrx  inortisambulanius, 
qualiier  peccaiis  roori  et  justitise  vivere  possimus 
dignum  est  ui  animadvertamus,  quaienus  de  morle 
ad  viiam  iranslati,  non  de  nobis,  sed  in  Domino  po- 
tius  discamus  gloriari.  Quod  enim  ille  cujus  domuin 
decet  sanctitudo,  Naim  civitalem  venire,  quod  disci* 
puHs  ei  iurbis  comitantibus  unicuin  matris  filium 
tlignaius  cst  redonare  vit;e,tolum,  inquam,hoc  my- 
sierils  venerabile  optandam  et  inquirendam  com- 
iMendat  salutem  aniinac.  Naim  namquc  commotio  vel 
fluctui  interprctatur.  Civitas  Naim  non  incongrue, 
vt  aesilmo ,  quamlibet  spiritalem  conversaiionem, 
\el  specialiier  quamlibet  l)eatam  aiiimam  expriinii, 
qux  dum  pro  peccalis  suis ,  vel  pro  desiderio  vit£ 
xiemas  crebris  commota  suspiriis  ei  gemilibus,  con 
iinuoslacrymarum  fliicius  emilterc  non  cessai,  civl 
tas  Naim  non  inconvenienter  dici  poterit.  Ad  bano 
fk)niinus  ei  Salvator  nostcr  Jesus  Cbiistus  tuiic 
quodammodo  intrat,  quando  per  ptetatis  sux  gra- 
tiaro  invisibiliter  eam  intus  visitat  et  iliuminat. 
£uni  cum  eo  discipuli  ejus^  per  quos  bonas,  sanctag 
et  jusias  aflectiones  intelligere  possumus,  quia  ani- 
mani  illam,  ad  quam  iste  visitandam  et  iiluminandam 
jiiiroierii,  boiiis  volunialibus,sanctls  dcsideriis  sus- 
ciiat  ei  accendit.  Et  turba  copiosa.  In  turba  copiosd 
tM>m  et  composiii  morcs  animx  possuni  intelligi, 
qni  quasi  turba  copiosa  Dominum  sequuntur,  quan- 
(iO  bonorum  exerciialione  oper um  exterius  osten- 
duntur. 

€um  autem  appropinquaret  portoi  civitatiSt  ecce  de- 
fnnetus  efferebatur  filins  unicus  matris  suce.  Portse 
civitatis  nosir^e  Dominus  appropinquat,  dum  cor 
nostrum  dignanter  illuminat.  Cui  portas  nostras 
aperimus,  dum  in  verae  humilitatisconfessione  pan- 
l'mu8  quod  fecimus  (Justus  enim,  ut  scriptum  esi, 
t:  principio  accusator  est  sui  [Prov.  xviii,  17],  et 
pro  reain  negligeniise  unicum  bonum  noslrum  uos 
amisisse  inconsolabiliter  confitendo  ingemiscimus. 

Sed  per  portam  civitatis  bonus  aliquis  praelatns 
non  inconvenienier  figuratur,  per  quem  iniroitus 
Dco  ad  animam  prsepnratnr.  Dum  enim  praedicatores 
sancti.fidelem  animara  pr^edlcatione  sua  ei  doctrina 
ad  aroorem  Dei  erudiunt  ct  accendunt,  ipsi  quidem 
purta  civitatis  fiunt,  quia  sponsum  ad  sponsam, 
Patrol.  CLXXIV 


:  C 


ALES  .i:STiyALKS.  U$ 

A  Deum  843  videlicct  ad  bcatam  animain  iiUrodii- 
cunt.  Igilur  porlw  civitalis  Dominus  appropinquat^ 
quando  per  inspirationis  swst  graiiam  verlium  sa- 
lutis  doclori,  quo  utiliter  tangere  cor  hominis  possit, 
misericordiier  subministrat.  Sic,  sic  poit«e  civiiatis 
Domino  appropinquazitc,  sic,  inquam,doctoredivin« 
inc^pirationis  instinctu  verlium  salutis,  verlmm  vcri- 
ialis  prsedicante,  tandeni   iinpletur  quod  soquiiur : 

Ecce,  inquit  Evangelisia,  defunctus  cfferebatur 
filiusunicus  matris  sute.  Per  defunctum  \stn\n,  qui 
f.Uus  unicus  viatris  suce  fuisse  dcscribitur,  exslin- 
ctiis  in  anima  fcrvor  amoris  ei  dulccdinis  Dci  non 
iimnerito  (iguralur.  Utii^*  quemadmodum  illc,  qiu 
unicus  est  matris  suae,  lenerius  fovctur,  amplecti- 
tur  ci  amatur,  sic  unicum  illud  bonum  intimi  sapo- 
B  ris,  donum  dico  divino:  dulccdinis  ei  amorls,  super 
omnia  illa  bona,  qua;  unquam  in  hac  viia  c^onscqui 
beaia  anima  poierii,  ambil.osius  quserit,  ardcnlius 
concupiscit,  vchementius  diligii.  Sed  quia  mifcus 
iste  fiiius  desidcrabilis  divina;  dulcedinis  fervor, 
plerumque  in  electis  exstinguitur,  quasi  defunctuiu 
extra  portain  efTerunt,  quando  expergeracii  ali* 
qnando  ad  vocem  prsdicaioris  misciabiliier  deplo- 
rant,  quod  per  afleilionem  dulcedinis  internae  illum 
non  sapiunt,  pro  cujus  amore  pra«>entis  sauuili  diil- 
cedinem  parvipenduni  aique  despiciunt.  Sequitur  : 

Et  bwc  vidua  erat  et  turba  civitatis  multa  cum  iila. 
Yidua  ista  eadcm  est ,  quae  et  per  civitatem  ex- 
primiiur,  fidelis  anima,  cujus  fnaritus  sermo  Dei 
est,  ci  dicRur  ex  ciijus  assiduitate  et  memoria 
unicus  ille  filius,  dulcis  scilicet  fervor  amoris  I^ei 
concipiiur  ei  generatur.  Sed  dum  «indurata  in  se 
anima  verbo  Dci  non  iangitur,  verlo  Dei  non  dele- 
ctatur,  quasi  mortuo  inarito  vidua  i^putaiur  Quia 
(|uemadmodum  moriuus  roariius  cum  vivente  uxore 
pQsiius,  non  gaudium,  sed  dolorem  ei  gemitum  mu- 
lieri  viduae  multiplicat,  sic  verbum  Dei  quasi  mor- 
tuum  in  anima  jacei,  dum  quidem  audii  illud,  sed 
non  saplt,  dum  nuilum  jucunditatis  et  I;etitiae  spiri- 
talis  fructum  intrinsecus  ex  eo  capit. 

Yerumtaraen,  quod  proptcr  defeclum  844  gcati^ 
interioris  a  studio  cessare  non  debcat  bonae  opcr;;* 
tlonis,  mystice  innuitiir,  cnm  protinus  infertur  :  Et 
turba  civitatis  multn  cum  ilia.  Turba  civitatis  mulla 
D  bona  ct  justa  sunt  opera  inielligenda,  quia  tender.s 
ad  Deum  anima,  licet  viduata  sit  mariio,  licei  or- 
bata  sii  filio,  licet  inquam,  divinl  eloquium  sermo* 
nis  nullo  roodo  ei  sapiat,  licet  exstincto  in  se  fer- 
vore  amoris  ci  dulcedinis  divina;  milluni  viialis, 
hoc  est  spiriialis  rcfrigerium  dulcedinis  sentiat  in- 
terius,  a  honis  iamen  operibus  nullo  mo«1o  cessaie 
debet  cxtcrius.  Nam,  quod  ab  anima  illa  graiia  mi* 
seraiionis  ei  consolationis  divinae  longinqua  non  sit 
mystice  innuitur,  cum  subjungitur  : 

Quam  cum  vidisset  Jesus,  misericordia  motus  est 
super  illam  dicens  :  Noli  flerc.  Yidere  Jesu  est  dili- 
gere  Jesu.  Quod  aulem  aii,  quam  cum  vidisset  Je^ 
sus^  et  ad  viduam,  el  ad  iurbaro  referre  possur^us. 
Yi.Iet  clcDiin  fit  viduam  dolentem,  videt  cst  uit^^iou 


«87 


VEN.  GODEFRIDI  ADBATIS  ADMONTENSIS 


5S8 


scquenlem ,  qma  el  dolorcm,  quo  subtracta  dulce-  A  prompius  et  paraius.  Surge,  inquii.  Despiciens  ei 

dinls  internae  gralia  intus  affecta  sauciatur,  el  stu- 

dium  bontrum  operum,  quibus  exterius  non  cessat 

insislere,  libenter  considerat,  misericorditer  diligit 

et  approbat.  Unde,  ut  ait  evangelista ,  motus  super 

illam  misericordia,  mox  consolationis  et  gratiae  sub- 

intulit  verbadicens  :  Noliflere.  Dicere  Dei  est  facere 

Dei.  Et  est  quasi  dicat  :  Voluntatem  flendi  habere 

velles,  velles  per  inlimi  saporis  delectationem  ad  de- 

sideratum  amoris  mei  pertingere  fervorem,  sed  noli 

flere,  noli,  inquam,  dolorem  cordis  tui  foris  osten- 

dendo,  ad  ostentatk)ncm  ,  dico ,  inanis  gloriae  ma- 

iiifestando   illud,  (^uod  a  me  sperare  debes,  dolo- 

ris  tui  prsemium  delere.  Ego  enim  sum,  qui  in  te 

ista  feci,  qui  gratiam  dulcedinis  meae  ad  horam  sub- 


cnim  infima,  temct  ad  coeteslia  appetenda  subleva» 
et  surge  jam  vivus  et  validus,  qui  paulo  ante  tristi 
funere  exanimis  jacebas,  et  moriuus.  Cum  ergo 
electum  quemlibet  tali  inspiratione  Dominus  alloqui- 
tur,  at  mirum  in  modum  quod  sciiuilur  : 

Et  resedit  qui  erat  morluus,  et  846  ^^'^  loquu 
Quod  non  simpliciter  sedi&se,  scd  resedisse  perhi- 
betur,  hoc  profecto  innuit  quod  etiam  aliquando 
grata  et  acccpla  Deo  opcra  facicndo  laudabiliter  se- 
dit ;  et  qui  mortuus  mcmoratur  fuisse,  prius  credeu* 
dus  est  vixisse.  Nam  lapidi  et  ligno,  cui  vita  dene- 
gatur,  mortis  nomen  non  assignatur.  Laudabili 
igitur  sessioneresidetqui  in  pristina  comtemplatioiie 
requiescit ;  et,  qui  erat  mortuus,  revivi^cit^  dum  ipsa 


;traxi  tibi,  non  in  ira,  non  iu  vindicta,  sed  in  miseri-  B  vita,  quae  est  Ghrislus,  pro  voto  et  desiderio  animi 


cordia  mea,  ut  abundantius  eam  recipias,  et  soUici- 
tius  eam  inhumilitate  conserves.  Habito  hujusmodi 
familiari  cum  beata  anima  coHoquio,  tandem  quod 
iiiisericorditer  promittit,  secundum  subjectae  litterae 
eonsequentiam  fldeliter  adimplere  incipit.  Nam  se- 
guitur : 

Et  aecesut^£t  tetigit  loculum,  Accedit  quippe,  cum 
primo  per  inspiralum  845  timorem  affectum  poeni- 
^entisefiicit;  tangit  vero  /ocu/ttm,<lum  humili  et  parvo 
cordis  loco  tactu  supervenientis  gratiae  in  amore 
cffileslium  gaudiorum  inflammato  amabilius  et  dul- 
cius  sese  ingerit.  Sicque  fit  ut  perfecta  compunctio 
limoris.tradat  animo  compunctionem  divini  amoris. 
Curdi  denique  humiiiato,  quod  vera  humilitas  humi-  ^ 
liat,  summa  majestas  nimis  faciie  se  ad  manendum 
inclinat.  Super  quem  enim,  ait,  reqniescamf  ntst  su- 
per  humiiem  et  quietum,  et  trementem  sermones  meos? 
(/sa.  Lxvi,  2.)  Cum  ergo  hi  duo  motus,  stimulus 
iridelicet  timoris,  et  fervor  amoris  mentem  imbne- 
xiiit,.ampliorem  duntaxat  donorum  Dei  gratiam  ho- 
tnini  accedere,  pandit  denuo  sermo  narrationis  evan- 
gelicae. 

Hi  autemqui  portdbant,  steterunt,  Depositis  cam- 
que  carnallum  desiaeriorum  illecebris,  stare  for- 
titer  in  Domino,  et  post  concupiscentias  suas  ne- 
quaquam  ultra  ire  consentit ,  et  quod  minus  po- 
fiait  per  naturam,  jam  possidere  incipit  per  gratian. 
Jlore  quippe  stantis  perstat  immobilis,  quia  exte- 
:riu9  minime  per  concupiscentiam  sparsus, 
*IiimiQi8  mansione  mentis  figit  gradus. 

Et  a\t :  Adolescens,  tibi  dico :  Surge.  Non  puerum, 
non  senem,  sed  adoiescentem  esse  decernit,  cujus 
animum  ardens  dilectionis  ignis  in  interiorem  quie- 
itis  intunae  securitatem,  orationis  ascensu,  vche- 
menter  accendil.  Quis  namque  puerum,  quis  senem 
inveteratum  ineptoa  esse  ad  amorem  nesciat  ?  qiiis 
adolescentem  in  afiectione  amoris  fervere  ambigat  ? 
Dieat  itaque  Dominu«,  dicat  non  puero,  non  seni, 
aed  adoleseeniiy  adolescentem  esse  praecipiat  quod 
Idem  e3t  ac  si  dicat :  7t^i  dico  ut  sis  adolescens^  hoc 
091  non  frigidus,  non  torpens,  sed  diiectionis  meae 
magniiudine  fervescens,  quatenus  m  cbaritate  fun* 
datus^t  radicalus  valentior  surgas,  ad  bona  amnia 


jam  perfrui  iiicipit.  Et  coepit  loqui,  Nam  dum  men- 
tem  cjus  torrens  ille  voluplatis  amica  suavitate  re- 
pleverit,  aptum  profecto  est,  ut  rivi  prodeant  nou 
solum  bonae  aclionis,  sed  et  sanctae  et  friictuosa 
pnedicationis,  quatenus  pridem  torpentcs  loquendo 
et  exliortando  accendere  possit,  in  cujus  meditatione 
ignis  divinus  exarsit.  Scquitur  : 

Et  dedit  ilium  matri  suce.  Dat  illum  matri  stue, 
quando  mater  anima  quidquid  boni  habet,  non  ex 
se,  sed  ex  donante  Dco  habere  se  recognoscit,  et  non 
sibi  nec  meritis  suis,  sed  illi  soli  a  quo  habet,  humi- 
liter  attribuit.  Recte  autcm  post  ha!c  subjunctuiii 
est. 

Accepit  autem  omnes  limor :  Quia  postquam  vera- 
oiter  «n  se  donum  Dei  recognoverit,  incipit  in  limoie 
conservare  quidquid  cx  Dco  habet,  ut  nuUa  levitale 
perdat,  quod  solius  Dci  donum  esse  considerat. 
Unde  sequitur  : 

Et  magnificabant  Deum.  Deum  quoque  magnifical 
qiii  seipsum,  ut  ita  dixerim,  parvificat.  Sic  nimirum 
scipsum  humiliando ,  Deum  exaltando,  humiliter 
gratias  agere  incipit  Deo  discendo  : 

Quia  proplieta  magnus  surrexit  in  no6is,  et  quia 
Deus  visiiavit  piebem  suam.  In  duobus  membris  ver- 
siquli  hujus  duos  illos  motus  animi ,  timorein 
videlicet  et  amOrcm  accipcre  pcssumus.  Pr^phita 
magnus  «ur^ir  in  homine,  quando  Msitat  Deus  cor 
hoininis  per  tiroorem.  Timor  enim  est  qui  prophelat 
in  veri  D  de  timore  futuri  suppliciL  £t  quia  Deus  charitasest« 
visitat  Deus  piebem  suam^  quaudo  tangit  cor  homtnia 
per  amorem,  ut  et  propter  timorem  futuri  supplicii 
a  malis  sollicite  se  custodiat,  et  propter  amorem  et 
spem  viiae  coelestis  bonis,  quibuscunque  poiest,  in- 
ccssanler  insistere  studeat. 

847  ^^  bunc  timorem  et  amorem  suscitet  nos 
qui  creavit  et  redemit  nos,  nosque  a  inorte  animae 
resuscitatos  in  stadio  vitae  praesentis  perire  noa 
permittat.  Sed  quos  pueriUs  sensus  ineptos,  et  an* 
nosa  criminum  vetustas  velut  exstinctos  reddidit, 
spiritaU  animae  adolescentia  fervere  el  vigere  coa- 
cedat,  quatenus  camalia  desideria  spiritaU  domina- 
tionecalcantes,  domum  Domini  quandoque  laetanles 
introire  mereamur,  pra»tante  Domino  nostro  Jesv 


8S9  nOMlLIiE  DOMLXICALKS  ^.STIVALES.  •  m 

Chrislo,  qui  cum  Patre  el  Spiritu  sancto  vivit  ct  A  nec  Sabbatum   per  Iioc  violavil,  per  hoc  innuitur 

quia,  quanto  dies  sanctior,  tanto  ad  agenda  quae 


regnat  pcr  omuia  ssccula  ssecniorum.  Amen. 
HOMILIA  LXXXV. 

ni  DOHINICAII    XVII   POST   PENTECOSTEN   PRIH4. 

Ctffit  intraret  Jesu»  in  domum  cujusdam  principis 
Pharisteofum  Sabhato  manducare  panem,  et  ipsi  oh- 
tervabant  eum  (Luc.  xiv). 

Sicut  diximtis  aliqnandt),  si  meminit  charitas  ve- 
stra,  de  tribus  octonariis,  in  quos  divisimus  ordinem 
Dominicarum  sestivalium,  tcrtius  in  hac  Dominica 
octonarius  inchoatur,  qui,  ductus  usque  in  adven- 
tvm  Domini  docet  nos  el  instruii  quo  studio,  quo 
laboris  exercitio  vigilandum  nobis  sit  conira  ea  quae 
prtncipalia  vitia  dicuntur,  quibus  homo,  quandiu  iu 
bac  vita  subsistit,  impugnatur  et  inquieiatur. 


bona  sunt  aptior  cst  et  convenientior. 

Quod  autem  legisperitos  et  Pharisaeos,  si  Sabbato 
curare  liceret,  interrogat,  ipsisque  tac^nttbus  appre- 
hensum  hydropicum  sanat,  per  hoc  mystice  nobis 
insinuat  quia,  etsi  sint  Pharisaei ,  qul  quasi  ei 
quadam  perfectione  et  spiritalis  diLciplinae  849 
rigore,  hominem  in  Sabbalo  constitutnm,  hominem 
spiritalis  vitac  sanctiinoniam  professum  si  supplan- 
tanle  diabolo  in  aliquod  lethale  crimen  deciderit, 
contemoendum  dicant  et  abjicicndum,  sr.ae  miseri- 
cordissimae  (quia  omnes  homines  vult  salvos  fieri) 
non  esse  voluntatis,  ut  pereat,  nt  desperetur,  sed 
ut  colligatur,  cureiur  et  sanetur.  Sane  si  nihil  plus 


Et  recte  quidem  aeterna  Dei  sapientia  in  principio  D  in  hac  sacra  Evangelii  leciioae  utiliiatis  essct,  isle 


octonarii  hujus  contra  primum  summum,  ut  ita  di- 
xerim,  vitium,  quod  esi  superbia,  disputat.  Quod 
recte  primum  et  summum  diciiur,  quia  ei  sum- 
nam  angelum  dejecit,  etprimum  hominem  decepit. 
Etquia  hoc  Domini  miraculum ,  quod  in  curaiione 
hydropici  ostendit,  Sabbato  factum  est,  tota  vis  le- 
ctionis  hujus  ad  Sabbatum  tendit,  quia  quietem  vitae 
spiriialis,  quae  per  sabbaium  exprimitur,  in  qua  va- 
eare  a  vitiis,  invigilare  virtutibus  debemus,  nobis 
commendai. 

Convenit  huic  Sabbato  AUeluia  hodierni  officii,  in 
quo  canimus  diccntes  :  In  exitu  Israel  ex  JSgypto^ 
domui  Jacob    de  populo  barbaro^  facta  est  Judoea 


solus  versiculus  ad  consolationem  et  exeinplum  di- 
vinse  pietatis  sufficere  nobis  possct.  Verum  quia 
manna  est  verbum  Dei,  diversum  legentibus  se  ei 
discutientibus  praestans  dulcedinis,  aedificationis  ei 
docirinae  delectamenlum ,  teramus,  mandiicemus, 
ruminemus,  si  quid  forte  ex  hac  sacra  Evangelii 
lectione,  ex  ipsius  Dei  dono  nobis  occurrai  quod 
sapiat,  quod  aodificet,  quod  doceat. 

Cnm  intraret  Jesus  in  domum  cujusdam  principis 
Pharisaorum  Sabbato  manducare  panem^  et  ipsi  06 • 
semabant  eum,  Pharisaei,  qui  divisi  inierpretantur, 
typum  eorum  pracferuni,  qui  relicta  communi  sae- 
culi  vita  a  peccatis  et  vitiis  se  diviserunt.  Quornm 


ionctificatio  ejus,  Israel  polestas  ejus  (Psal.   cxiii,      princeps  bonus  quivis  praclatus  est  et  dicitur  :  Do- 

M         A\  g^  --    —  ^ ^mA     M.«.*aM.^MaM         w^^M.aalavM     nAflftl-kAmBftn     Aa«ni     ^^      ama*  ^       l>«s*«sM       M.MtM.MSM..^        ..^1        ^^ .A^         Wy I *— 


I,  2).  iEgyptusesi  mundus,  populus  barbarus  sunt 
vitia.  Ex  ^gypto  exeunt  qui  relicto  sseculo  vitia 
carnis  dereiinquunt.  Quibus  convenit  versus  : 

Facta  est  Judcea  sanctificatio  ejus^  quando  praebei 
eis  Deus  post  veram  confessionem  veram  sanctifica- 
iionem.  Fit  Jsrael  potestas  ejus,  quando  sicut  de 
848  eflectn  malarum  actionum,  sic  eiiam  de  con- 
MBSu  malarum  cogitationum,  expurgati  per  mise- 
licordiam  Dei  ad  hoc  posse  perveniunt,  quod  pos- 
timt  israel  fieri,  hocest  quod  possunt  videre  Deum 
im  dulcedine  cordis  sui.  Hanc  sanctificationem  a 
Tiiiis,  et  hoc  posse  videndi  Deum  in  dulcedine  illu- 
minaii  cordis,  petimus  in  oratione  hodierna,  qua 
dicimus  :  Da,  quojsumus,  Dominey  populotuo  diabo» 


mus  hujus  principis  vel  sancta  Ecclesia  genera- 
liter,  vel  sancta  quablibei  congregatio,  vel  speciaii- 
tcr  quaelibet  bona  anima  accipitur.  Intrat  Jesus  in 
domum  principis  Pharisceorum,  quando  vel  sanctae 
Ecclesiae,  vel  sancia;  cuilibei  congregationi ,  vel 
beatae  cuilibet  animae  per  visiiationis  suae  gratiara 
appropinquat. 

Sed,  quando,  aut  quare  intrat  ?  Sabbato  mandu-' 
care  panem.  Sabbatum,  quod  erat  dies  requietionis, 
significat  quietem  mentis.  Dum  enim  homo  a  pecca- 
tis  ei  viiiis,  tum  etiam  a  periurbaiionibus,  quae  in 
spiritali  vita  occurrere  possunt,  quamdam  sibimet- 
ipsi  quietem  facit,  Deum  omnipoieniem  domum  suaro 
introdui^.  Libenter  quidem  ibi  intrat,  ut  panem  co- 


Ueet  viiare  contagia,  et  te  solum  Deum  pura  mente  ])  medat.  Cibus  Dei  salus  nostra  esi.  Ergo  cum  pie 


ieeiart, 

His  braeviier  praemissis,  antequam  sensum  Evaii- 
getti  ingrediamur,  summain  quamdam  ex  eadem 
leciione  dicimus,  quam  non  solum  simplicioribus, 
sed  etiam  aliiora  in  verbis  Dei  sapientibus  el  qu»- 
rentibns,  utilem  esse  crcdimMS. 

Sabbaium  istud,  in  qiio  Dominus  et  Salvaior  no- 
•ler  in  domum  principis  Pharisaeorum  intravit,  ubi  ei 
bjdropicum  sanavii,  siguificat  nobis  bonam  quamli- 
bet  el  spiriialem  conversationem,  in  qua  sabbati- 
«uidum  esi  a  servilibus  operibus,  quae  fieri  in  Sab- 
bato  per  legem  prohibebaniur,  id  esi  a  peccatis  ei 
vitiis,  quae  per  servilia  opeca  desigMantur.  Quia  vero 
Unifenitus  Dei  bominem  infirmum  Sabbato  curavit. 


sancteque  vivendo  saluti  nostrae  insistimus,  curo 
Deo  reficimur,  ei  in  nobis  Deum  reficimus. 

Post  mutuam  hanc  Dei  cum  homine  et  hominis 
cuin  Deo  refectionem,  S50  ^^  tandem  quod  sequi- 
tur,  et  ipsi  observabant  eum,  Judaei  observabant  eum 
malitiose,  observabant  eum,  ut  reprehendereni  ei 
a  se  repellerent;  isti  observant  eum,  ne  perdast 
eum.  Observant  plane  quando  veniai,  observant 
quo  modo  veniat,  an  per  dulcedinem  amoris  ut 
mulceat,  an  per  spiritum  timoris  ut  terreat.  Obser- 
vant  eum,  ne  aliquid,  quod  venientem  oflendai  vel 
retardei,  admittant;  observant  quomodo  per  puri- 
utem  cordis  saoctaeque  operaiionis  studium  ve* 
nicntem  apud  se  manerc  «aciant.  Tates  observatio- 


591 


VEN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSI"^ 


592 


nes  placent  Dco.  Scd  quia  taU«  esl  pra^scntis  vitae  ^  demiucre,  Bene  igitiir  homo  dinilltitur,  quando  ^t 


mutabililas,  quod  nulium  bonum  honiinis  tam  pu- 
rum  esse  potest,  cui  aut  ex  inGrmitate  ipsius  homi- 
nis,  aul  ex  malitia  anliqui  hostis  malum  non  admi- 
sceatur,sicut  necmalum  aliquod  est  quod  plerumque 
bonum  uon  sequatur,  continuo  subinfertur  : 

Et  ecce  hotno  quidam  hydropicus  erat  anle  illum, 
Sumus  enim  in  quadam  medietate,  et  eorum  qui 
supra  nos  sunt,  et  eorum  qui  infra  nos  sunt.  Supra 
r.os  Deus  est  cum  angelis  suis  et  sanctis  animabus  ; 
ibi  quoque  nullum  malum  est.  Infra  nos  est  diabo- 
lus  cum  apostaticis  spiritibus  et  perditis  animabus 
ibi  quoque  nullum  bonmn  esl.  In  quorum  medie- 
tate  nos  sumus,  sicut  diximus,  misti  boni  cum  ma* 
U&^  mali  cum  bonis,  quorum  quidam  tendunt  et 


veram  humiiitatem  Deo  submittitur.  Quia  vero  iui- 
possibiie  est  ut  homo  in  hac  vita  unquam  ad  tantani 
perfeclionem,  tantamque  cordis  ac  corporis  san- 
ctimoniam  ascendat ,  qiiin  cadcre  valcat,  docet  not 
rursum  Dominus ,  quomodo  resurgere  post  lapsura 
debeamus.  Nam  sequitur  : 

Et  respondens  ad  illos  dixit  :  Cujus  vestrum  asi^ 
nus  aut  bos  in  puteum  cadit^  et  non  continuo  extra- 
hit  eum  indieSabbati?  Secun.lahxc Domini interrogsH 
tio  rursum  estperfecta  nostra  eruditio.  Asinus,  sicui 
dicit  lex,  animal  est  immundum  ,  bos  animal  mun* 
dum.  Asinus  esl  sensus  noster,  quando  ad  cogitanda 
ea  quse  immunda  vitxque  castimoni^e  et  sanctifica- 
tioni  contraria  sunt,  inclinamus.  85SI  ^^  ^^^  s^n- 


ascendunt  ad  superos,  quidam  ex  nobis   tendunt  B  sus  noster,  quando  munda  quaeque  et  rationabilia 


et  descenduiit  ad  inferos.  Ergo  quia  talis  est  haec 
noslra  medietas,  ut  in  malo  constituti  malum  eflfu- 
gere  non  possumus,  sed  plerumque,  quanto  profi- 
ciens  in  virtutibus  sagacior  homo  est  ad  agenda  bona, 
tanto  facilius  subrepit,  quae  primum  hominem  stravit, 
buperbia,  posl  bona  illa  quae  praemisimus,  subjun- 
gitur  :  Et  ecce  homo  quidam  hydropicus,  Fit  homt 
hydropicus  coram  Domino,  quando  aut  pro  collatis 
sihi  a  Deo  virtutibus,  aut  etiam  pro  bonis  suis 
actibus  intuinescil  in  se  et  inidatur,  et  per  hoc  de- 
fraudat  seipsum  prsemio  suo,  quod  merebatur.. 
Quem  tamen  omnipolens  Dominus,  quia  pius  est, 
non  patitur  perire,  sed  docet  eum  et  admonet,  quo- 
modo  ad  se  intra  se  debeat  redire.  Unde  sequitur  : 

351  ^^  respondens  Jesus  dixit  ad  legisperitos  et 
Pharisasos  dicens,  Legisperiti  appellantur,  qui  et  a 
Deo  interius,  et  per  doctrinx  scienliam  edocti  exte- 
rius,  sciunt  el  cognoscunl  bona  quae  agenda  sunt. 
Pharisaci  dicuntur  qui  bona  qux  sciunt  ct  cogno- 
scunt,  bonis  operibus  exsequuntur. 

Si  licet  Sabbato  curare  ?  Ista  Domini  interrogatio 
itostra  doctrina  est.  Ideo  enim  ipse  interrogat,  ut 
nos  ignorantes  scientes  faciat,  ut  sciamus,  inquam, 
quia  licitum  est  nobis,  ut  Sabbato  curemur,  hoc 
Qsi  si  delinquimus,  iterum  ad  Sabbatum,  iterum  ad 
quielem  mcntis  uostroe  recurrere  festinemus,  et  vi- 
lium,  quod  nos  laesit,  humililer  nosmetipsos  agno- 
scentes  emendcmus.  Tunc  enim  vere  impklur  in 
nobis  quod  sequitur  : 

At  iUi  tacuerunl.  Tacent  hi  qui  clamabant,  quando 
in  ipsa  mentis  quietudine,  homiue  humiliter  incum- 
bente,  vitia  conquiescunt. 

Ipse  vero  apprehensum  sanavil  ac  dimisit.  Appre- 
hendere  est,  dum  hoc  quod  longc  cst  a  se,  quasi  vi 
quadam  homo  trahit  ad  se.  Appreheudit  itaque 
Deus  hominem,  qui  se  ab  ipso  peccando  elongave- 
rat ,  quando  eum  in  quadam  internx  dulcedinis 
familiaritate  stringil  ad  se.  Sicque  implebitur  apo- 
stolicum  illud  quo  dicitur  :  Qui  adharet  Deo,  unus 
spiriius  est  cum  ipso  (1  Cor.  vi ,  17).  Sanat  eum  , 
quia  per  talem  hanc  sui  apprehensionem,  veram 
hominis  salutem  operatur.  Dimittit  eum,  quaudo 
Ycre  humiliat  eum.  Dicitur  enim  dmiitteref  quasi 


meditamur.  Asinus  noster  in  puteum  cadit,  quando 
ei   immunditia  cogitationum    in  concupiscentiam 
carnis  labimur.  Bos  noster  iii  puteum  cadit,  quando 
ex  mondis  cogilationibus  et  sanctis  desideriis,  qui- 
bus  cxteris  hominibus  praestare  nos  credimus,  siir- 
perbiendo  intumescimus.  Ergo  quod  ait  Dominus  : 
Cujus  vestrum  asinus  aut  bos  in  puteum  cadit^  el  non 
continuo  extrahit  eum  die  Sabbati  ?  per  hoc  docet  no» 
ut ,  si  aliqua  immunda  cogilatio  in  camalem  con- 
cupiscentiam,  quod  est  immunditia  carnis,  vel  ai*- 
qua  munda  cogitalio  in  superbiam,  quod  est  ini- 
munditia  cordi^,  nos  praccipitaverit,  noninhi&morani 
faciamus,  sed  continuo  et  asinum  et  bovem  nostruin 
deputeo  perditionis  hujus  exlrahamus,  et  hoctn  die 
Sabbatij  in  illuminatione  videlicelcordisnostri.  Sed 
quia  paucorum  est  ista  virtus,  apte  subjunctum  est : 
Et  non  poierant  ad  hxc  respondere  illi.  Respon- 
dere  Deo  oicuntur,  qui  hanc  Domini  doctrinam  faciia 
exsequunlur.  Quia  vero  nemo  est,  qui  baec  continuo 
faciat,  qui  aut  ex  concupiscentia  carnis,  qua^  surgit 
ex  immunditia  cogitalionum ,  aut  ex   immundiUa 
cordis,  quam  parit  superbia  mentis,  in  eadem  hora» 
qua  in  se  ista  senserit,  facile  se  evolvere  possit,  sub- 
jungit  Dominus  doctrinam,  ut  si  evadere  non  po»- 
sint  puteum  istum,  quin  incidant,  doctrinara  ha- 
beant,  quomodo  resurgere  valeant.  Sequitur  crgo  : 
Dicebat  autem  et  ad  invitatos  parobolam^  intendm$ 
quomodo  primos  accubitus  eligereut,  dicens  ad  illoi  : 
D  Cum  invitatus  fueris  ad   nupliast  ne  discumbas  in 
primo  hcOf  ne  forte  honoratior  le  sit  invitatusab  illo. 
Et  veniens  is,  qui  te  et  iUum  invitavil  dicat  tibi :  Da  huic 
locum ;  et  tunc  incipies  cum  rubore  novissimum  iocHtn 
tenere.  Quid,  rogo,  quid  his  verbis  Domini  doce- 
mur,  nisi  ut  superbiam  fugiamus,  humiiltati  cpe- 
ram  dcmus  ?  Nos  quoque ,  iios  suiuus ,  qul  tuno 
qiiasi  invilati  nuptias  intravimus,  quando  relicto 
saeciilo  spiritalls  vit^e  propositum  agressi  surous. 
Admonet  ergo  nos  Dominus  iit  noii  iit  primo,  sed 
in  novissimo  loco  discumbamus^  hoc  est  ut  853 
nullius  honorem  dignitatis  iiobis  afiectantes,  aiicui 
hominum  nos  praeferamus,  nostra  aestimatione  onh- 
nium    infimos ,    omnium  nos  novissimos  dicamiis 
et  credainus.  Sunt  enim  noiinulti  qui  sc  omniiua 


893 


IIOMILIiE  DOMIiNICALiilS  ^STIVALES 


m 


iiillmos ,  •mnium  novissimos  inlcrdum  dicunl  el  A  «nnn  lam  pauper,  lamque  impolens  est  (jui  eum  vo- 


fatentur,  nullius  se  meriti  esse  inter  CTieros,  cum 
quibuB  sunt,  spirilalis  vilae  amulalores  conquerun- 
tur.  Qui  tamen,  si  ab  aliis  sccundum  sua  vcrba  ju- 
dicarentur  vcl  habercnlur ,  afllicli  in  semetipsis  et 
conturbali  dolerenl,  gemerenl,  conlradicerenl ;  illis 
a  qnibus  contemnerenlur  ct  injuriarentur,  in  nullo 
inferiores  damarcnt  cl  prolestarenlur.  Ille  vero 
rectc  et  vere  novissimum  locura  tenct  qui  et  huml- 
lia  de  semetipso  seiitit,  el  si  ab  aliis  conlemnitur, 
humiliter  ct  patienier  suslincl ;  qui  sic  in  novissimo 
loco  recumbit,  (jnod  per  vcram  se  huniilitalem  om- 
nibus  proptcr  Dciim  humilibus  submittit.  Ilic  etsi 
non  ante,  in  novissimo  tamen  vita;  sua;  tempore 
audire  meretur  a  Domino  :  Amice,  asccnde  superius. 
Ascendere  superius  jiibctur ,  quando  excmptus  ex  B 
Titae  hujus  miscriis,  xternse  beatitudiiii  adjudica- 
bitur.  Ibi  implebitur  quod  sequitur  : 

Tunc  erit  tibi  gloria  coram  simul  discumbentibus, 
Coram  simul  discumbentibus  gloriabitur ,  quando 
coram  sanctis  angclicis  spiritibus  et  sanctis  electis 
animabus  xternilatis  beatiludine  coronabitur. 

Quia  omnis  qui  se  exaltat ,  humiliabitur  ,  et  qui  se 
immHiat  exaltabitur,  Omuis,  inqitit,  qui  se  exaltat  in 
conscientia ,  humitiabitur  in  poenitentia  ;  et  qui  se 
humiliat  U\  pcenitentia ,  exaltabitur  in  gloria.  Ilxc 
8unt  vcrba  sancli  Evangclii,  quac  pro  modulo  noslro 
exponendo  transcurrimus.  Nunc  parabolam  diligen- 
tius  intucamur,  si  quid  subtilius  in  ea  donante  Deo 
iovenire  vel  viderc  valeamus. 

Cum  invitatus  fueris  ad  nuptias ,  ne  discumbas  in 
primo  loco,  Nuptix  nec  dici  nec  esse  possunt ,  ubi 
principalcs  du.ne  illx  pcrsonx ,  sponsus  vidclicct  et 
ftponsa  non  adsunl.  Quasi  aJ  nuptias  homo  invita- 
tur,  quando  ad  spoiisalem  illam  dilectionis  Dci  dul- 
cedinenj,  in  qua  scipsum  Deus  animx  dat,  pcr  su- 
pema^  nspirationis  gratiam  intiis  vocatur.  In  his 
S54  tandem  nupliis  quon.odo  se  contineat,  qualiter 
Bcdeat,  s(H]uens  diclio  dcmonstrat  : 

Ne  discumbasy  inquit,  in  primo  loco.  Duo  tantum 

loca  noininat  hic  Dominus,  primum  videlicct  ct  no- 

tissimum.  Congrue  autem  pcr  hspc  duo  loca  accipi 

possunt  duo  motus  animi,  molus  vidclicct  tinioris  et 

inotus  arooris.  Motu  tinioris  hoiuo  tangitur,  quando 

ex  recordatione   peccalorum  et  timorc  poenarum 

compnngitur  ;  motu  amoris  tangitur,  quando  cx  sola 

dulcedine  dilectionis  Dei  ct  desideriorcgni  ccelorum 

compungitur.  Sed  quia  sunt  nonnulli  ,  qui  suiricerc 

sibi  credunt ,  si  in  spirilu  timoris  sallcm  plangerc 

peccala  sua  possint ,  ncc  possibile  xstiiiiant ,  ul  ad 

icternam  illam  dulcedinem,  quae  ex  amore  Dei  na- 

scitur,  aliquomodo  perlingerc  valcani,  recte  ait  Do- 

mintis,  ne  discumbas  in  primo  loco,  Primus  locus 

locus  cst  timoris,  quia  primum  cst,  ut  homo  Deum 

timeat,  propter  timorcm  Dei  ct  admissa  defleat ,  ct 

adniittenda  caveat.  Sed  in  hoc  primo  loco  non  est 

discurobcndum,  non  est  quicscendum,  sed  ad  locum 

ftortMtmum,  qui  cst  motus  amoris,  loto  cordis  cor- 

porisquc  annisu  satagciidMm  ct  fcstinandnm.  Ncquc 


cav.t ,  ciuin  promovere  et  perducere  eum  poss!l  ad 
qnod  vocavil.  Adjecit  ergo,  et  ait  : 

Ne  forte  honoratior  te  sit  invitatus  ab  iUo.  Per  ho- 
noratiorem  istum  sano  intellectu  inlelligere  posstt- 
mus  Spiritum  sanctum ,  qui  quasi  forte  invitatus  h 
Domino  dicilur,  quando  fortuila,  id  est  siibito  et  ex 
improviso,  inopinata  visitationis  sux  gratia  in  auxi- 
lium  hominis  a  Dco  mittitur.  Nec  prsetereundum 
qiiod  dicit,  honoratior  te.  Est  enim  quasi  dicat  :  Si 
tu  pro  bonis  tuis  actibus  et  virtutibus,  quas  accepii» 
sli,  honorabilcm  te  ct  honorandum  existimas ,  est 
honoratior  /e,  multoque  majore  honorandus,  colen* 
dus,  venerandus  honore ,  a  qiio  h«c  omnia  habe«^ 
sine  cujus  nutu  et  gratia  nihil  vales. 

Sed  quid  est  quod  sequitur  :  Et  veniens  is  qui  ta 
et  illum  invitavit,  dicat  tibi :  Da  huic  locum  2  Yenienf» 
iste,  qui  hunc  et  illum  invitat,  estomnipotens  Deus 
qui  et  hominem  invitat  aspirando,  Spiritum  sanctum 
invitat  855  i"  auxilium  homini  miltendo ,  quia, 
quacunque  in  homine  operatur,  per  gratiam  Spiri- 
tus  sancti  operatur.  Dicit  quidem ,  da  huic  locuro, 
quando  expulsis  peccalornm  sordibus  acceptabile 
habitaculum  Spiritus  sancti  cor  hominis  facit.  Ibi 
vere  implctiir  quod  sequitur  : 

Et  tunc  incipies  cum  rubore  novissimum  locnm  te- 
nere.  Rubor  iste  memoriam  passionis  et  sanguinis 
Chrisii  videtur  exprimere.  Cum  rubore  novissimum 
locum  tenere  incipit,  quando  ex  memoria  passionis  et 
sanguinis  Christi  succensus  igne  diviui  amoris  ,  to- 
tum  cordis  sui  affcctum  transfert  in  Deum.  Uoc  est 
enim  quod  sequitur  :  Sed  cum  vocatus  fueris  ad  nti- 
ptias^  vade^  recumbe  in  novissimo  toco. 

Sed  cur  dicit,  vade?  Ideo  quia  sunt  nonnulli  qui 
sentiunt  aliquando  intrinsecus  vocari  se  pergratiam 
Dei,  et  tamcn  non  vadunt,  quia  in  sui  torporis  igna- 
via  jaccntos ,  vocantem  gratiam  sequi  nolunt.  llle 
aulom  vadit ,  qui  vocanti  gratise  Dei  bene  vivendo 
coo|)crari  non  negligit.  In  novissimo  loco  recumbit, 
quando  pcr  divini  amoris  dulcedinem  in  Deo  requie- 
sccre  incipii.  Et  bene  per  novissimum  locum  amor 
Dci  expriinitur,  quia  vere  ibi  homo  iiinovatur*  Iii 
hac  salubcri  ima  innovatione  hominis  impletur  quod 
sequitur  : 
D  Vt  dicat  tibi  qui  te  invitavit  :  Amice^  ascende  supe- 
rius.  Ac  si  dicat :  Amicum  te  nomino,  quia  et  peccala 
tua  pocnitendo  et  mandata  mea  operibus  exsequendo, 
amice  mecum  egisse  te  recognosco.  Ascende  supe- 
rius.  Ascende  de  cognitione  tui  ad  cognitionem 
mei.  Quia  vero  plcna  et  perfecta  Dei  cognitio  hic 
iion  datur,  sed  in  aitemam  vitam  clectis  Dei  reser- 
vatur  (ha^c  est  enim  ,  ail  Dominus,  vita  ceterna^  ut 
cognoscant  te  solum  Deum  verumy  et  quem  misistiJe^ 
sum  Christum  [Joan.  xvii,  5])  apte  subjungit :  Tune 
erit  tibi  gloria  coram  simul  discumbentibus.  Gtoria 
ista ,  ut  in  celsitudine  divinitatis  ct  humililatis  mcse 
me,  sicuti  sum,  cognoscere  possis,  nunc,  id  est  in 
pra^senti  vita  non  erit ;  ciim  autem  prxsentis  vitx 
856  miscrias  transicris,  et  promi^  x^^^yv\  ^^i^iSbf* 


S95 


VEN.  GODEFWDl  ABT^ATIS  ADMONTENSIS 


506 


slis  gaudla  adeptus  fueris ,  tunc  erit  tibi  glona  co-  A  blimis  valde  el  cminens  vita  nostrae,  qnara  assequi 


tam  iimut  di$cumbentibmy.  sanctis  videlieet  angelis 
meis  et  electis  hominibus.  Ibi  enim  vere  gloriaberis, 
ubi  ajtemaliter  faciem  meam  contemplando,  aternae 
beatitudini»  incommutabikitate  in  mea  mecum  gloria 
firmaberts.  In  pnesenti  vita  non  erit  ista  gloria,  quia 
omnh  qui  se  exaltat  humiliabilur,  et  omnis  qui  $e  hu- 
miiiat  exaltabitur,  Per  omnem  istum,  qui  te  exaltat^ 
protoplastum  primum ,  parentem  nostrum  Adam, 
non  Inconvenienter  accipimus,  qui  ideo  non  injuste 
o.Nnisdieitur,  quia omnis  bumano  propago  in  ipso 
fuit ,  ex  ipso  processit.  Omnis  iste  exaltavit  se, 
quando  in  paradiso  dicente  per  serpentem  diabolo, 
eritis  sieut  dri ,  aequalis  Deo  voluit  Geri  Sed  dum 
siiper  se  exaltari  voluit,  infra  se  bumiliatuscecidit 


et  habere  debemus,  commendatur  perfectio.  De  qua 
leclione,  etsi  aliquid  Deo  doiiante  videmus,  boc 
ipsum  quod  oculis  cordis  utcunque  subhicet,  ne- 
quaquam,  sicuti  debercmus  ct  veilemus,  proferre 
valemus.  Scd  quia  ad  omnia  dicla  et  facta  nostra 
ductor  et  doctor  noster  debct  essc  Spiritus  saictut, 
dicamus  ad  honorem  Dei  quod  possumus. 

Accesserunt  ad  Jesum  Pharism.  Pharissei  inler- 
pretantur  divisi,  Fit,  ut  mihi  videtur,  in  homine, 
necdum  de  saeculo  converso,  bona  quaedam  diTisiOt 
dum  cogitare  iucipit  de  animae  suae  periculo.  Ex  qoa 
cogitationeet  inspiratione,  qua  soliicitatur  pro  anima 
sua,  dividi  incipit  a  mundo  ct  conjungi  Deo.  Sed 
quandiu  noiidum  mutalo  saeculari  habitu  858  ^^^ 


Omnis  igitur ,  qui  imitator  est  Adae  ,  qui  se  exaltat  ^ 'm%^^^r  mundo,  in  ea  parte  disjunclus  est  Deo.  In 

hac  bona  et  salubri  divisione  facit  accessum  qnem- 
dam  ad  Jesum.  Jesus  interpretatur  Salvator,  sive 
Salutaris,  Ex  illa  divisione,  qua  dividi  incipit  ft 
mundo  sensu  et  cogitatione,  facit  ad  Jesum  quem- 
dam  accessum,  qiiia  salutis  et  felicitatis  suae  quaerit 
profectum. 

Post  illud  accedere  surgit.  dum  pristinam  conver- 
sationcm  relinquit.  Surgitttimsexelf,  quialiquando 
erat  ex  multis ;  fit  vir  unus  ille  de  Ramatha  (/ 
Reg.  I,  1),  quia  unum  illud,  quod  est  necessarium, 
inquirit,  quod  David  propheta  desideravit,  qui  dice- 
bat  :  Vnam  petii  a  Domino^  hanc  requiram  (Psal, 
XXVI,  4).  Posl  necessarium  istud  surgere  legis  etiam 


super  se,  humidabitur  ad  exemplum  Adae.  Quae  est 
ista  humiliatio,  nisi  praesentis  vitae  miseria,  afllictio 
ct  turbatio  ,  cui  semper  subjacebunt ,  quia  redun- 
dantem  in  se  exaltationem  Adae  semper  in  hac  vita 
dolebunt? 

Sed  sicut  Adam  vetus  exaltando  se  dolores  et  ge- 
niitus  suis  imitatoribus  contulit,  sic  Adam  novus, 
anigenitus  Dei  Filius  humiliando  se  dolores  nostros 
portavit,  et  portando  evacuavit.  Sequitur  ergo  :  Et 
qvi  se  hamiliatj  exaltabitur.  Quis  est  iste  qui  se  hu- 
mrliat,  nisi  ipse  qui  haec  loquitur,  Dominus  et  Sal- 
valor  noster  qui  de  altitudine  suae  divinitatis,  ad  in- 
liraa  nostrae  descendit  iuGrmitatis.  Omnis  igitur  qui. 


ad  imiiationem  ejus  alta  relinquendo,  humilia  desi-  r  ^octor  debet  csse.  Legis  doctrina  haec  est :  Declinare 


tferando,  se  in  praesenti  vita  humiliat,  in  futura  vita 
exallabitur,  ubi  cum  Patre  et  Filio  et  Spiritu  sancto 
siie  fine  gaudebit  et  exsultabit.  Ad  hanc  exaltatio- 
ncm  perducat  nos  unigenitus  Dei  Filius,  qui  cum 
Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  sae- 
cuia  saeculorum.  Amen. 

857  HOMILIA  LXXXYI. 

m  DOMIIfiCAM  XVIII  POST  PENTECOSTEN   PRIMA. 

Accesserunt  ad  Jesum  Pharisa^i^  et  interrogavit  eum 
unus  ex  €t«  legisperitus  Untans  eum  :  Magister,  quod 
est  mandatummagnum  in  legef  (Matth.  xxii.) 

Licet  tota  sacra  Scriptura  sit  vera  doctrina,  per 
quam  credentibus  et  justis  aeternae  beatitudinis  pro- 
mittitur  vita  tamen  sacrosanctae  evangelicae  iectionis 


a  malo,  et  facere  bonum.  Hanc  doctrinam  legis 
discat  ac  Grmiter  teneat,  ut  vigilanter  et  circum* 
specte  declinet  a  malo  et  prudenter  faciat  bonom. 
Quam  nimirum  legem  ciim  didicerit  et  opere  adim- 
pleverit,  legis  doctor  sit  necesse  est,  quatenus,  si 
praelatus  est,  aliis  in  regimine,  verbo  et  exemplo 
quod  didicit  proponat.  Si  vero  praelatus  non  est« 
doctor  tamen  legis  sit  in  vita  sua,  ut  legait  omnei 
in  quorum  medio  est,  in  ejus  vita,  hoc  quod  praedi- 
care  ei  non  commissum  est  per  iinguam. 

Qui  legisperitus  tentare  et  interrogare  debel  Do- 
minum,  dicens  :  Magister,  quod  est  mandatum  ma- 
gnum  in  lege  ?  Sicuti  est  tentatio  mala,  sic  est  et  ten- 
tatio  bona.  Tentare  proprie  hoc  dicitur,  sive  bonum 


verba.  quae  ipsa  Dei  sapientia  in  carne  apparens  D  sive  malum  sit,  quando  homo  seipsum  probat,  scir^ 


proposuit  el  docuit,  superexcellunt  universa,  quia 
haec  sunt  via  et  veritas,  per  quam  nunquam  fallitur 
homo  aut  seducitur,  qui  ad  veram  perfectionem  et 
etemam  remunerationem  pervenire  nititur.  Quod  si 
interdum  verba  litterae  aliquantulum  durius  sonare 
videntur,  tamen  sensus  mysticus,  qui  inlus  latet, 
admodum  dulcis  est  et  suavis.  Non  enim  multum 
utilitatis  conferret,  quod  semper  revoluto  anni  cir- 
culo  legitur  de  interrogatione  hac,  qua  Judaei  de 
Christo  cujus  Filius  sit  interrogant,  ciim  Dei  gratia 
cunctis  sit  notum  fidelibus,  quod  beatae  Mariae  sem- 
per  virginis  filius  sit  secundum  humanitatem,  et 
ateiTii  Patris  Filius  secundum  diviniutem.  Sed  in 
magno  hiijus  lectionis  mysterio  quaedam  nobis  su- 


volens  si  hoc  quod  facere  deliberat,  possit  faoere» 
aut  non  possit.  Bene  itaque  homo  tentat  Deum, 
cuin  in  spiritali  vita  positus  probat  seipsum,  si  in 
fragili  corpore  aliquid  servitutis  et  iaboris  Deo  va- 
leat  impendere,  859  ^^  ^^  adhiic  quod  vellet  non 
potest  perGcere  pra!  inGrmilate,  iterum  iterumqne 
tentat ;  qiiod  est  utique  bonum  et  laudabiie  tentarc. 
Tentat  etiam  Deum,  cum  in  oratione  sua  divinum 
implorat  auxilium ;  et  si  semel  ac  sccundo  et  tertio 
audiri  non  meretur,  rcpulsam  suam  patienter  ferens 
iterum  accedit,  et  pulsat  ad  januam  misericordiae 
Dei,  exspectans,  si  quando  tandem  merealur  exau- 
diri ;  teiitat  et  interrogat  in  lectione,  tentat  in  ora- 
tione,  tentat  in  aisidua  meditatione.  In  ha(?  bona  eC 


897 


HOMIUiE  DOMINIGALES  JSSTIYALES. 


59« 


ftancla  lentatione,  tali,  ut  evangelista  dicit,  utitur  A  ea,  quae  sanctitatis  sunt  et  justitise,  viriliter  semet- 


interrogalione  :  Magister :  quod  est  mandatum  ma- 
fjnum  in  tege  ?  Magister  nomen  est  tirooris.  Et  est 
quasi  dicat :  Palrcm  meum  norainare  te  non  audeo, 
quia  fiiialem  tibi  dilectionem  non  exhibui ;  tantum 
Magittrum  meum  te  appello  et  vocito,  quia  ut  Ma- 
gistrum  meum  te  timere  debeo,  sub  magisterio  tuo 
«roodo  vlvere  volo,  quia,  quse  bactenus  feci  et  com- 
misi,  a  te  non  didici,  el  quia  tu  es  qui  doces  homi- 
nem  scientiam,  et  beatus  homo^  ut  Psalmista  ait, 
quem  emdieris ,  Domine  (Psat,  xciii ,  12).  Doce  me 
facere  quid  veiis,  et  ostende  quod  sit  magnum  man- 
datum  in  lege.  Parva  et  minima  pceuitentia  opus 
non  hal)eo,  quse  illis  sufficit  qui  tibi  placuerunt  in 
sua  innocentia  Maqnum  mandatum  magnae  p(eniten- 


ipsum  accingere  studeat.  Postquam  hoc  modo  peo- 
cata  saeculi  reliquerit,  paulatim  consurgens  ad  ma- 
jora,  et  jam  voluntatem  peccandi  per  roisericordiara 
Dei  contemnere  in  seroetipso  et  superare  poterit. 
Qui  sic  per  misericordiam  Dei  initiatus  fuerit,  hie 
Dominum  Deum.  suum  ex  toto  corde  diligir. 

Sed  restat  ut  ex  tota  etiam  anima  diligere  Deum 
debeat.  Ex  tota  anima  Deum  diligere  est  concu- 
piscentiam  S61  oculorum  abigere.  Gbncupiscentia 
oculorum  est  favor  et  inauis  gloria  sa^culi,  quam 
horoo  illedebet  abigere,  qui  ex  tota  anima  Deum 
vult  diligere,  ut  qui  favoribus  saeculi  prius  apptau- 
debat,  qui  placere  hominibus  actu  et  babitu  prius 
quaerebat,  coniemni  propter  Deum  in  spiritali  vita  et 


t\x  mibi  ostende,  et  doce  me  quo  tibi  pro  magnis  B  conturoeliis  aflici  non  solum  non  rcfugiat,  se  in  spe 


peccatis  meis  sciam  et  valeam  satisfacere  et  quan- 
tam  dederis,  secundum  numerum  et  modum  culpa- 
rum  mearum  pcenitentiae  me»  extendam  et  offerara 
nodum.  Yidetur,  etila  sonal  littera,  quasi  interro- 
gatio  ista  Pharisaei  Dominuui  lenlanlis  malitiosa 
esict.  Sed  si  continuo  rcspondentis  et  docenlis  eum 
Domini  nostri  verba  atlendinius,  aperte  quod  non 
niala,  sed  bona  esset  tentatio  invenimus.  Scquitur  : 

Ait  iUi  Jesus :  Diliges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto 
corde  Itio,  et  ex  tota  anima  tua^  et  ex  tota  mente  tua, 
MuItJs  modis  verba  isla  a  sanclis  doctoribus  sancte 
ct  utiliter  sunt  exposiia ;  el  ideo  roinus  necesse  pu- 
tamus,  ut  diu  his  eisdcm  verbis  iramorari  debearaus. 
Sed  ne  oranino  laraen  intacta  relinquaraus,  gOO 
primum  videamus,  si  possimus,  quid  sit  quod  ait. 

Boc  est  maximum  et  primum  mandatum,  Vere 
maximum  et  primum  est,  Primnm  quo  initiaraur, 
maximum  quo  consuramaraur.  Diliges,  inquit,  Do- 
ttitRiiiit  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuo,  et  ex  tota  anima 
inm,  et  ex  tota  mente  tua.  Tria  sunt  isla,  cor,  anima, 
inens.  Ad  haec  tria  conferre  possumus  alia  tria,  de 
quibus  dicit  Joaunes  in  Epislola  sua  :  iVo/t(e  diligere 
mundnm,  neque  ea  quce  in  mundo  sunt^  quia  omne 
qnod  in  mundo  c«(,  concupiscentia  carnis  est,  et  con- 
cmpiscentia  oculorum,  et  superbia  vitce  (I  Joan,  ii, 
15,  16).  Sed  quid  esl  cor?  Gor  caro  est,  anima  spi- 
ritus,  mens  virtus  et  fortitudo  animae.  Sed  ut  hujus 
rei  exemplum  ponaraus,  e  muliis  unum  dicaraus. 


futurae  vitae  patienter  sustirieat.  Hoc  etiam  suo  exem- 
plo  electus  Ghristi  discipulus  Paulus  nos  instruit,  ubi 
dicit :  Si  adhuc  hominibus  placerem,  Christi  servus 
non  essem  (Gatat,  i,  10).  Et  Psalmista  :  Qui  /wiwt- 
nibus  placent,  confusi  suntj  quoniam  Deus  sprevit  eos 
(Psat.  Lii,  6). 

Post  duo  ista  sequitur  tertium,  ut  ex  omni  mente 
sua  homo  diligat  Deum.  Ex  omni  mente  Deum  dili- 
gere  est  a  lertio  vitio,  quod  est  superbia  vila,  solU- 
cite  semetipsum  custodire.  Quia  aniina  vivimus» 
congrue  per  superbiam  vitae  superbiam  animae  in- 
telligimus.  Ille  recte  et  pcrfecte  ex  omni  menie 
Dcum  diligit,  qui  ex  ea  parte,  qua  Deo  debet  vivere, 
quod  est  anima,  quantum  potuerit,  elationis  vitium 
^  cxcludcre  studuerit,  ut,  si  saeculum  reliquit,  si  con- 
teraptus  hominum  palienter  sustinet,  aut  sustinuit 
propter  Deum,  non  inde  in  se,  hoc  est  in  anima  sua 
infletur,  sed  in  eadem  humilitate,  quasi  nihil  aliquid 
magni  fecerit  propter  Deum  vel  sustinuerit,  se  co- 
ram  Deo  contineat,  illi  soli,  quem  amat  et  desiderat, 
ex  operibus  suis  solummodo  placere  appetat.  Hoo 
est  vere  ex  toto  corde,  et  ex  tota  antma,  et  ex  omni 
mente  Deum  diligere,  Et  ut  ea  quae  latius  distinxi- 
mus,  breviter  comprehendamus,  primo  initiamur» 
secundo  provehimur,  tertio  consummamur. 

Secundum  autem  simite  est  huic  :  Ditiges  proxi^ 
mum  tuum  sicut  teipsum.  Quid  est  dicere  :  Simite 
est  liuic,  nisi  quod  subsequeng  dilectio  proximi  gi- 


Pbarao  somnium  vidit,  quod  dormiens  corpore  vere  d  milis  esse  debet  praecedenti  dilectioni  Dei  ?  Quidquid 


in  anima  vidit,  sed  evigilans  quid  portenderet  nesci- 
▼It.  Postea  Joseph  veniebat,  el  mente  somniura  co- 
^oscens  quod  iste  ignorabat  ille  luculenter  expone- 
bat,  Igitur  ad  cor^  quod  est  caro,  respicit  concu- 
piscentia  carnis  ad  animam,  quae  est  spiritus, 
respicit  concupiacentia  oculorum,  ad  mentem,  quae 
esi  vJrtus  et  fortitudo  animae,  respicit  superbia  vitae. 
Ex  toto  eorde  Deum  diligere,  est  despecta  et  objecta 
concupiscenlia  camis,  cordi  illi,  in  quo  prius  regna- 
batamor  mundi,  dulcem  Ghristi  dileclionem  infigere, 
nl  sicut  prius  comraessationibus,  ebrietatibus,  cae- 
terisque  delectabilibus  hujus  raundi  rebus,  ad  nu- 
tfiendam  in  se  et  pcrficiendam  camis  voluptatem 
inservicbat  sic  ad  scctandam  vitae  castimoniam  ad 


enim  homo  de  cognitione  et  dilectione  Dei  percipere 
meruit,  hoc  proximo  suo  nunc  exemplo,  nunc  verbo 
adaperiat,  et  vere  convincitur  diligere  proximum 
sicut  seipsum. 

8Q2  ^^  ^^*  duobus  prceceptis  tota  tex  pendet  et 
proplietoB.  Quod  simpliciter  possumus  intelligere, 
scilicet  quod  in  his  duobus  mandatis  dilectionis  Dei 
et  proximi  tota  lex  et  prophetae  impleantur  el  perfi- 
ciantur. 

Sed  notandum  cur  non  dixerit,  tota  tex  imptetur^ 
sed,  tota  tex  pendet  et  prophetas  ?  Lex  et  prophetaR 
quasi  pendebant,  quia  ante  adventum  Ghristi  neque 
in  terra  neque  in  coelo  erant.  Quomodo  dico  eos 
neque  in  lerra  neque  in  coelo  fuisse?  Ideo  dico  eos 


m  tEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTCNSIS  m 

lo  lerra  non  fuisse,  quia  corda  iMuninum  ab  imis  A      Dicunt  ei  :  David.  Per  David,  qni  visu  desidera-- 
elei^antes  de  terra,  id  est  de  terrenis,  non  loque- 
kinluri  sed  Chrislam  annuntiantes  de  Chrislo  lo- 


quebantur.  In  ccelo  quoque  idcirco  eos  dico  non 
fuisse,  quia  nuiius,  licet  r^anctus  et  perfectus  esset, 
eoelofum  regnum  iiiiroire  poluit,  sed  onmes  ante 
adventum  et  niorlem  Christi  ad  inferos  descende- 
runt.  tenit  Chrisius,  et  cum  ligno  crucis  legem  et 
prophetas  su^endit.  Suspcndio  enicis  cogenle  lex 
et  prophetse  spiritum  emiserunt,  quia  spirittialem 
sensum  prius  ignotum  dc  se  aperuernnt.  Quod  autcm 
in  his  duobus  mandatis  dilectionis  Dei  et  proximi 
lcgem  et  prophelas  pendere  dicimus,  duo  ista  man- 
data  duobus  I^nis  erucis  Cbrisl»i  non  incongnie 
»ptamus;  unum  dileclioni  Dei,  quia  propter  dile- 
ctionem  Dei  Patris  Chrislus  ad  terras  descendil;  B 
aliud  dilectioni  proximi,  quia  propter  hominem  re- 
dimendum  Cbristus  mort  non  despoxit.  Sequitur  : 
Congregalis  autem  Phariswis  interrogavit  eos  Jesus 
dlicens  :  Quid  vobis  videtur  de  Utristo  ?  cujus  fitius 
est  ?  Per  Pbarisuios,  sicuf  supra  memoravimus,  di- 
Tisos  a  saeculo  hominis  sensus  accipcre  possumus, 
f  ui  etsi  non  sempcr  noxialUer,  uianiler  tamen  ple- 
fuwque  disjecli  atque  dispersi,  vere  quodammodo 
tunc  congregantur,  quando  supervcniente  supernse 
visitalionis  gratia  ad  capienda  et  degustanda  Di- 
Tin»  duleedinis  dona,  ad  illum  solum,  quem  amant 
Ct  desiderant,  uniuntur  ct  colliguntur.  Sic  sic  con- 
gregatis  863  ^^  alliora  ct  diviniora  internse  dulce- 


6i7fs  vel  wiflMit  fortis  interprctatur,  cognitio  veri, 
et  operatio  boni  non  incongruc  Tiguratur.  Qu2&- 
rrnto  Domino,  inio  magis,  iit  ita  dicam,  dulci  inspi- 
ratione  sua  hominem  cnidientc,  unde  Olius  iste 
gignatur,  quibus  merilis  dulcedinem  istam  bomo 
promereatur,  respondet,  David,  Respondet  homo  in- 
teiTOganli  Deo,  quando  humililer  obedire  incipit 
Dei  vcrbo.  Dicit,  Davidy  quando  ex  instinctu  intpf- 
rationis  divinae,  et  ad  cognitionem  864  ^'^^i>  ^^  ^^ 
cooperationem  boni  totus  tendcrc  ct  onbelare  in- 
cipit  Iluic  rcspondet  invisibiliter  Deus  verbis  se- 
quenlibus : 

Qnomodo  ergo  David  in  Spiritu  vocat  eum  Domi" 
nmn,  dicens  :  Dixit  Dominus  Domino  meo  :  Sede  a 
dextris  mcii.  Non  negat  Dominus  quin  filius  isle, 
dulcedo  isla  divinse  unctionis,  ex  cognilione  veri  et 
operatione  boui  possit  acquiri,  sed  modum  quemdam 
quxrit,  modum  videlicet  illum,  quomodo  David  vocet 
eum  in  spiritu.  Quaerit  sane  unde  istud  deside- 
rium  primum  surgat  in  homine,  quod  esl  vocare  i» 
spiritu  Dominum,  et  quomodo  ista  dulcedo  postea 
acquiraliir  ab  homine,  quod  es«  filius;  non  ut  ipse, 
qui  omnia  scit,  a  nobis  discat,  sed  ut  nescientes 
nos  sua  interrogaiione  scicnles  faciat.  Undc  quod 
quscrit,  coulinuo  ipse  cxponil,  cuin  dicit :  Dixit  Do- 
minus  Domino  meo  :  Sede  a  dexlris  meis,  Ac  si 
dicat  :  Yennn  esl,  ul  dicis,  quia  cx  cognitione 
veri  et  operatione  boni  filius  isle  giguitur,  inter- 


dinis  gaudia  provehens  eos  et  erudiens,  suaviter  ^  na  haec  cordis  suaYilas  concipilur.  Sed  est  medium 


quodammodo  intonat  vox  divinse  pietatis.  JNam  hoc 
cst  quod  sequilur  : 

Interrogavit  eos  Jesus.  Omnipotentis  Dei  interro- 
§are  est  ad  ea,  quae  ignota  sunt,  hominem  excitare. 
Quid  vobis  videtur  de  Christo  ?  cujus  filius  est  ?  Per 
quid  ineffabilis  dulcedo  cordis  accipi  poterit,  qua 
Deus  omnipotens  casta  filiorum  et  dilectorum  suo- 
rum  corda  in  lempore  visitationis  suse  infundit  ct 
reficit.  Istud  quid^  isla  dulcedo  quse  sentiri  cordc 
et  gustari  valet,  sed  coinprehendi  et  explicari  vcrliis 
Ron  valct,  vere  de  uncto  spiritu  est  et  procedit, 
vere  ex  unctionc  Spiritus  sancti  in  cor  hominis 
descendit. 

Sed  inter  liaec  duo,  inter  quid  et  Christum,  quod- 


quoddam,  quod  soUus  Dci  est,  humilitas  videlicet 
mentis,  quain  sola  Dei  gralia  hoinini  conferre  potest» 
quae  congruc  pcr  verbum  illud  sede  exprimitur.  Esl 
enim  sedere  in  bmniliiate  el  placida  mentis  tran- 
quillitate  Christo  adhxrcre.  Potest  hoino  Deo  sub* 
venientc  et  labore  proprio  inuitente,  ad  cognitionem. 
veri,  ad  operationcm  boni  utcunquc  pertingere ;  ad 
vcrain  el  perfeclam  cordis  humilitatem  et  quietera 
nunquain  homo  laboribus  suis  polest  ascendere, 
nisi  omnipotens  Dcus  e\  magnirica  sua  gratia  in  cor 
hominis  faciat  cam  desccnderc.  Unde  recte  dicitur  : 
Dixit  Dominus  Domino  meo,  spiritui  mco.  Nam  dum 
dicitur,  Dixit  Dominusy  oninipoteiis  Deus  est  inlel- 
ligendus,  cuni  subjurgitur,  Domino  meo,  spiiituin 


dam  esl  medium,  scilicel  videtur,  quia  ex  coelesti  D  hoininis  iion  inconvenienter  accipiendum  esse  aesli- 


illa  dulcedine,  quse  cordi  hominis  ex  unclione  sancli 
Spiritus  infunditur,  vere  homo  videns  efficitur,  dum 
ex  splendorc  divini  illius  luminis  homo  fit  gnarus, 
quorum  prius  erat  ignarus,  et  non  soluin  in  inte- 
rioribus  s»uis,  scd  el  in  cxterioribtis,  et  circa  exte- 
riora  ea  saplt,  quiie  prius  ignoravit.  De  ista  dulcc- 
dinc,  quae  talia  operatur  in  boinine,  quserit  Deus, 
cujus  filius  sit ;  uude  in  corde  hominis  generelur, 
quoinodo  acquiratur,  ut  sua  inqtiisitione  honiinem 
scientem  faciat  quomodo  per  miscricordiam  Dei  ad 
eam  pervenire  mereatur.  Unde  quanta  bsec  ejus  in- 
quisilio  sive  interrogatio  in  filiis  suis,  in  electis  et 
dileclis  suis  operetur,  subsequens  responsio  Pbari- 
sacoium  figuraliter  exprimere  videtur.  Nam  sequitur : 


nio.  Spiritus  hominis  fil  Dominus  hominis,  quando 
superiori  suo,  quod  est  Dcus,  unitus  per  dulccdinem 
iiilernam  associalur,  et  infcriori  suo,  quod  est  cor- 
pus,  per  timorem  et  amorein  Dci  priiicipatiir  etdo- 
minatur.  Scd  quam  suavis  sit  ista  huuiilitas,  quam 
amabilis  sit  ista  a  sola  gratia  Dei  descendens  in  cor 
honiinis  mentis  tranquillitas,  vcra  illa  Yeritas  innuil 
nobis,  cuin  dicit :  Sede  a  dcxtris  meis.  865  ^  ^^^ 
tris  dicit,  non  a  sinislris.  Ac  si  dicat  :  A  sinistris, 
hoc  est  ab  adversilatibus  mundi  hujus,  sive  ex  con- 
vilus  aut  contumeliis  iilatis  tibi  ab  aliis,  nolo  bumi- 
lieris,  sed  toIo  ut  a  dextris  meis,  a  diversis  gratia- 
ruin  mearum  donis  suaviter  humiliatus,  a  torrcRte 
volupiatis  meae  suavius  poteris  et  inebrieris. 


0Cfl 


IIOMILL€  DOMINICALES  iESTIVALES. 


602 


Donec  ponitm  inimicos  tuos  scabclUm  pedutn  tuo-  A  liumani  cordis  infnndatiir,  scire  cnplat,  cum  scire 


rtcm.  Scabellum  ideo  pedibus  supponitur,  ut  pedes 
•ubteventur  et  sustententur.  Sed  quid  per  pcdes? 
Ijitellcctus  utique  et  afiectus.  Inimici  illi,  quos  in- 
effabilis  misericordi»  Dominus  scabellum  pedum 
iiorum  se  pollicetur  positunim,  sunt  boni  sensus, 
bona  desidcria,  sanctx  cogitationes,  et  qua^cunque 
8unt  alia  bona,  quae  ad  ineflabilem  illam  dulcedi- 
nem  perducunt  ct  adjuvant  bominem.  Ista  omnia 
quasi  inimici  quidani  bominis  sunt.  luimicantur 
enim  et  adversantur  ei,  dum  eum  fugiunt,  dum  ac- 
cedere  ad  eum  et  appropinquare  nolunt.  Sed  dum 
omnipotens  Deus  per  suam  pictatem  hominem  ad 
veram  perduxeril  bumilitatem,  mentisque  tranquil- 
litatem,  in  qua  et  per  quamvcra  cordis  dulcedo  ac- 
quiritur,  inimicos  ejus  ponit  scabeUum  pcdum  ejus,  fi 
quando  omnia  isla,  bona  videlicet  desidcria,  bonos 
sensus,  sanctas  cogitationes  ita  ei  subjicit,  ut  flant 
etiam  quasi  quoddam  sustentamentum  pedum  ejus, 
per  quod  et  in  intellectu  et  in  afifectu  suo  sublcve- 
tor  ad  Denm.  El  est  quasi  dicat :  Modum,  quo  ista 
fiant,  a  te  quaero,  quem,  quia  lu  ncscis»  per  mcam 
inqoisitionem  tibi  manifesto.  Iste  est  modus : 
DixU  Dominus  Domino  meo  :  Sede  a  dextris  meis.  Et 
bene,  quia  ad  illud  speciale  internx  dulcedinis 
gaudium,  in  quo  munda  mens  conteroplatur  Deura, 
nunquam  homo  condesccndere  polerit,  nisi  ex  su- 
pemae  visitatiouis  gratia  perfecte  humililatiis  fuerit. 
Ipsius  enim  est,  gralia  sua  cor  bominis  visitare  et 
liumiliare,  el  in  eadem  humilitate  tenere,  ut  ila  di-  ^ 
cam,  el  servare,  donec  eo  usque  pcrveniat,  quod 
per  misericordiam  Dei  doininari  inimicis  suis  inci- 
piat.  Hoc  est  enim  quod  ait,  sede  a  dextris  meis,  do^ 
nec  ponam  inimicos  tuos  scabellum  pedum  ttiorum, 
8G6  ^onec  inimici  illi  tui,  quod  sunt  sensus  boni 
•t  caelera  bona,  qua;  prius  tibi  adversabantur  quo- 
damniodoet  inimicabantur,  scabellum  pedum  tuo- 
rum  ponantur,  Iioc  est  donec  inlelleclus  tuus  per 
cognitionem  boni  illumiiiclur,  donec  aflectus  tuus 
per  ipsiiis  diilcedinis  immissioiieni  sublevctur.  Ilsec 
csl  solius  Dei  virlus  el  operatio,  qiiam  si  ipse  opc- 
rari  pcr  miscricordiani  siiani  in  honiinc  dcsierit, 
quis  ad  capiendam  et  consequendam  eain  idoneus 
essepoterit?  Unde  posl  oinnia  ista  subjunxil  evan- 
gelista  : 

Ei  nemo  poterat  eirespondcre  verbum  ;  neque  ausus 
fuit  quisquam  ex  illa  die  eum  amplius  interrogare. 
Haec  verba  nos  miseri  mclius  in  nobis  ipsis  cogno- 
scimus  etintelligimusquamcxponere  possiinus.  Au- 
dlto  modo  isto,  qucin  a^terna  nobis  Sapienlia  pro- 
posuit,  neino  ei  verbum  responderc  potuit,  quia  ad 
ineflabilc  illud  divinse  dulccdinis  sacrainentuin  suis 
viribos  vcl  merilis  perlingere  nulliis  bominum  po- 
terit.  Neque  ausus  fuit  quisquam  ex  illa  die  eum  am- 
piiu$  interrogare ,  quia  nullus  bominum  quantum- 
canquecastus  quantumcunquejustus,  illam  sibiau- 
daciam  assumcre  dcbet,  ut  ex  illa  die,  cx  iila  ccelesti 
illominatione ,  quando  aut  quomodo  ex  uccullis 
pictatis  divina^  thesauris   producalur.  et  mcdullis 


non  debeat.  Dicit  enim  ipse  Dominus  :  Spiritus  ubi 
vult  spiraty  et  vocem  ejus  audis,  et  nescis  unde  ve- 
niat  aut  quo  vadat  {Joan.  iii,  8).  Sed  quod  scire 
non  possumus,  sentire  in  nobismelipsis  per  mise- 
ricordiain  Dei  mcrcamnr,  quatenus  ipsius  visilante 
gratia  in  vera  humilitate  radicati,  eo  usque  perve- 
niamus,  ut  prsedicti  inimici  nostri  scabellum  pedum 
nostrorum  ponanlur,  hoc  est  ut  in  intellectu  per  co- 
gnitionem  boni  illumincmur,  et  in  afliectu  per  su- 
pern%  dulcedinis  infusionem  sublevemur.  Quod  ipse 
praestare  dignetur  Dominus  noster  Jesus  Cbristus, 
qui  cumPatreet  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per 
omnia  saecula  sa;cuIorum.  Amen. 

867  IIOMILIA  LXXXYIL 

IN  DOMINICAM   XIX  POST   PENTECOSTEN   PRIMA. 

Ascendens  Jesus  in  naviculam,  transfretavity  et  ve^ 
nit  in  civitatem  suam.  Et  ecce  offerebant  ei  paralyti- 
cumjacentem  in  lecto.  Et  videns  Jesus  fidem  iUorum^ 
dixit  paralytico  :  Confide,  fiU ;  remittuntur  tibi  pec^ 
cata  tua  (Matth.  ix). 

Quod  Dominus  noster  Jesus  Ghristus,  qui  ett 
salus  et  fortitudo  omnium  in  se  sperantium,  bomi- 
nem  istum  prius  in  ea  parte  quse  sublimior  et  di- 
gnior  cst,  quod  est  anima,  peccata  dimittcndo  sana* 
vit,  et  postea  in  ea  parte  qux  inferior  est,  quod  est 
corpus,  optatae  sanitali  redonavit,  per  hoc  manifeste 
nos  edocere  voluit,  quia  ex  infirmitate  animae  cor* 
poris  plerumque  infirmitas  nascitur.  Nam  dun 
anicna  peccatorum  languore  atlrita  contabescit  in- 
tus,  justo  omnipotentis  Dci  judicio  debilitatur  et 
corpus,  ut  quid  intus  patiatur  carniscrucialibus  foris 
crudiatur. 

Sed,  et  si  nibil  aliud  in  hac  sacra  Evangelii  le- 
clione  nobis  lucerct,  propter  magniflcamillamomni- 
potentis  Dei  miserationem,  qua  miserum  istum,  qul 
pro  salute  sua  non  rogavit,  proptcr  fldem  aliorum 
hominum,  sola  spe,  sine  veriioriim  supplicatione 
eum  Domino  oflerentiiim  sanavit,  magna  nobis  es- 
set  consolatio,  quorum  spes  et  res  tota  pendet  in 
Deo.  Si  enim  illum  sanavit,  qui  non  rogavit,  pro- 
pter  solam,  ut  diximusj  spem  oflerentium,  multa 
libentius  pietatis  suce  remedium  confert  illis,  qui 
omnimoda  devolione  cordis  et  aniniae  illi  soli  se 
D  subjiciunt,  qiii  et  sperando  et  orando  die  nocluque 
pro  salute  sua  pedibus  ipsius  indefesse  procum- 
bunt.  Istorum  vere  oratio  nunquam  peribit.  Niin- 
quam  enim  sine  magni  fructus  efleclu  transibit. 
Ipsc  enim  qui  nielius  novit  quid  nobis  prosit  et 
necessarium  sit,  etsi  noii  scmper  ad  votiim,  semper 
lanien  audit  nos  ad  salutis  noslra'  profcctum  ct  ef- 
fectum.  Fidelis  nainque  oratio  comparatur  telo. 
Telum  cum  jacilur,  nunquam  cadit,  nisi  feriat  ali- 
quid.  868  ^ic  <^I  oratio,  qiire  ex  fervente  spiritu, 
quasi  ex  quodam  arcu  ad  Deum  transmittitur,  sem- 
per  aliquid  ferit,  quia  aut  illi,  a  quo  fit,  sive  illi, 
pro  quo  fit,  vel  etiam  utrisque  ad  gratiam  et  salulis 
remedium  provenit. 

Sed  ct  sacrosanctum  illud  Evangcrium  Ghristi  et 


605  VEN.  GODEFRIDI ABBATIS  ADMONTENSIS  «04 

Ecclesiac  conlinet  sacrament^m;  Pracscribit  enim  A  mus,  nascendo,  transfrctavit  mcriendo  et  resur-- 


nobis  miscricordiam  iilam,  quam  per  sanctam  hu- 
nianitateni  suam  humano  gencri  fecit.  Praescribit 
nobis  eliam  misericordiam  et  veritatem  illam,  quam 
in  die  judicii  cura  bonis  et  malis,  cum  electis  et  re- 
probis  factunis  erit. 

Ai§euden$,  inquit  evangelisla, /esus  m  naviculam, 
iran$[retavity  et  venit  in  civitatem  suam,  His  paucis 
verbis,  universa  Ghristi  sacramenta  comprehen- 
duntur,  Ghristi  videlicet  incarnatio,  passio,  resur- 
rectio  el  ascensio,  quae  scire  nos  convenit,  quia  sine 
flde  horum  sacramentorum  nemo  salvari  poteril. 
Haec  sunt  qualuor  illa  animalia,  quae  circa  maje- 
siatem  Domini  scribuntur,  homo  videlicet  et  vitu- 
lus,  leo  et  aquila,  ut  admoneamur  in  specie  bomi- 


gendo,  venit  in  civilalem  suam  ascendendo. 

Et  ecce  offerebant  ei  paralyticum  jacentem  in  leeto, 
Paralyticus  iste  signiGcat  totum  genu»  bumanum, 
languore  peccatorum  sauciatum  et  debilitatum.  Sed 
et  nos  miseri  per  eumdem  paralyticum  signati  su- 
mus,  qui  in  carne  quasi  in  lecto  jacemus,  dum  eam 
plus  debito  diligentes  et  foventes,  quietem,  qutm 
non  deberemus,  ullra  quam  debeamus,  et  interdum 
necessarium  habeamus ,  ei  indulgemus.  Per  eos 
vero  qui  oblulisse  Domino  paralylicum  memoran- 
tur,  nec  tamen  nominanlur,  sive  sancti  angeli,  sive 
universi  beati  homines  illi,  cui  cum  Domino  sur- 
rexerunt,  et  in  coclum  ascenderunt,  vel  870  etiam 
beaiae  justorum  animae,  qua^  ex  eo  tempore,  quif 


nis  quod  Deus  invisibilis  homo  visibilis   factus  sit  ^  Ghristus  surrexit  et  ascendit,  ad  cceli  gaudia  tran»- 


pro  nobis.  Per  vitulum,  pro  nobis  in  cruce  passum; 
per  leonem,  quia  devicta  morte  resurrexit;  per 
aquilam,  quia  ascendendo  sanctam  bumanitatem 
siiam  in  coelum  transvexit.  AscendenSf  inquit,  Jesus 
in  naviculam. 

Per  naviculam  potest  accipi  humiliata  caro 
G  risti.  Per  naviculam  humiliaUm  carnem,  humi- 
litatam  conscientiam  beatae  virginis  Mariae  nih- 
ilominus  possurous  intelligere.  In  naviculam  Jesus 
ascendit,  quando  de  immaculato  castissimae  Mariae 
virginis  utero  humanitatis  formam  assumpsit.  Et 
quare  dicit,  ascenditj  S69  ^^^^  convenientius  di- 
ceretur,  descendit  ?  Bene,  quia  ejus  ad  nos  descen- 
8US,  noster  ad  eum  fuit  ascensus.  Per  hoc  enim,  . 
quod  ad  suscipiendas  in  se  nostrae  infirmitalis  mi- 
serias  ipse  ad  nos  descendit,  fecil  ut  de  calamita- 
tibus  et  miseriis,  quibus  subjacemus,  ad  gaudia 
vitse,  qux  praeparavit  diligentibus  se,  et  nos  quaudo- 
que  ascendere  posscmus. 

Ascendens  innaviculum  transfretavit,  Perverbum 
transfretavit,  tota  iu  hoc  mundo  Ghristi  conversatio 
potcst  intelligi.  Potest  et  in  eodem  verbo  intelligi 
Ghristi  passio  et  resurrectio.  Transfretavit^  dum  in 
hoc  mari  magno,  scilicet,  in  hoc  mundo  omnes  ca- 
lamitates  et  miserias  humanae .  inrirmitalis,  prxter 
solum  peccatum,  patiendo  laboravit.  Proprie  trans- 
fretavit^  quando  moriendo  et  resurgendo  haec  om- 
nia  superavit,  et  simplici  morte  sua,  quam  pertulit 


latae,  vel  quotidie  transeunt,  apte  figurantur. 

Nec  supervacue  ponitur,  et  ecce^  quia  statim,  ut 
Ghrislus  ascendit,  videnles  sancti  angeli,  sanctam 
et  glorificatam  illam  humanitatem  Ghristi,  tanla  di- 
iectionis  dulccdine  ei  astricti  sunt,  quod  per  illam 
dilcctionem  totum  genus  humanum,  quorum  ipse 
causam  et  naturam  suscepit ,  diligere  cobperunt,  in. 
tantum  ut  non  desisterenl  ab  illa  hora  Deo  paralyti- 
cum  istum,  quod  est  genus  humanum,  offerre. 
Nam  sanciissimae  ejus  humanitati  humanitatem  il- 
lam,  cujus  ipse  particeps  et  consors  fieri  dignatis 
est,  sine  intermissione  commendabant  et  commen- 
dant.  Sed  et  sancli  illi,  qui  cum  Ghristo  surrexe- 
runt,  sive  beatae  illae  justorum  animae,  quae  post  re- 
surrectionem  et  ascensionem  Ghristi  rebus  huroanis 
exemptae,  cum  Ghristo  regnant  in  coelo,  quotidie 
nos  Deo  offerunt,  quia  intercedentes  pro  nobis  mor- 
talilatis  nostrae  miserias,  quas  illi  per  misericordiam 
Dei  evaserunt,  ipsius  miserationi  die  et  nocte  sug- 
genint  e^  innotcscunt.  Miserans  enim  omnipotens 
majestas  tantos  humanitatis  nostrae  dolores  et  mi- 
serias,  tales  offerentes,  talcs,  inquam,  patronos  et 
intercessores,  qui  quotidie  pro  peccatis  nostris  es- 
sent  apud  ipsum  intercedentes,  sua  nobis  providit 
miscricordia,  sicut  specialitcr  de  beatisslma  domijui 
nostra  virgine  Maria  habemus  in  oratione  ipsius* 
qua  Domino  per  ipsam  supplicamus  et  dicimus  : 
Quam  idcirco  de   hoc  swculo  transtulisti,  ut  pro  pee* 


in  carne,  a  duplici  morte  corporis  et  animae  nos  li-  D  catis  nostris  apud  te  fiducialins  intercedat,  Nam  quo- 


beravit.  Transfretavit ,  quando  data  nobis  per  re- 
surrectionem  suam  spe  resurgendi,  ad  aelernam  nos 
vitam  reparavil.  Sic  ascendendo  et  transfretando 
tenff  in  civitatem  suam. 

In  civitatcm  suam  venit,  quando  cum  omnibus 
elcclis  illis  hominibus,  qui  surrexerunt  cum  ipso, 
i(uorum  innumerabilis,  ut  credere  possumus,  erat 
multitudo,  in  ccelum  ascendit,  et  sanctissimam  il- 
lam  humanitatem  suam  vultui  majestatis  aeternae 
praesentatam  super  omnes  choros  angelorum  exal- 
tavit  et  collocavit.  Et  bene  dicitur,  venit  in  civitatem 
stiam,  quia  regnum  coelorum,  quod  semper  civitas 
ejus  fuit  secundum  divinitatem,  fecit  civitatem  suam ' 
•ecundum  bumanitatem.  Ascendit  itaque,  sicut  dixi- 


modo  nos  miseri  inter  diversa  et  innumera  hujiis 
saeculi  peccata  et  crimina,  cujus  maxima  pars  in 
gcntilitate  et  Judaismo  posita  contradicit  Ghristo, 
servit  diabolo,  el  cum  ex  ipsis  eliam  qui  Ghristiani 
vooantur,  decimus  vix  homo  debitam  fidem  servet 
Greatori  suo,  quomodo,  inquam,  ne  dicam  salvari, 
sed  eliara  aliquandiu  subsistere  possemus,  si  istos 
oflerentes,  beatissimam  videlicet  dominam  nostram, 
quae  specialiter  ct  indesinenter  orat  pro  humano 
genere,  nec  non  ct  sanctos  angelos,  caeterosque,  de 
quibus  dictum  est,  Ghristi  electos  quotidie  pro  peo- 
catis  uostris  apud  Deum  intercedentes  in  coelo  non 
baberemus?  Tanli  enim  sunt  coram  Domino,  quod 
orationes  eorum  et  roerita  tutissima  871  noslrc 


tC5  HOMILIiE  DOMINICALES  iESTlVALES.  G09 

Titaeet  miseriac  sunt  guflragia.  Unde  continuo  8u-  A  l"t«8  sum,  ut  etiam  indignus  sim,  quo  saWari  de- 

beam  aut  possim.  De  his  omnibus  recte  dicitur,  hie 
blasphemat.  Est  cnim  desperatio  blasphemia  in  spi- 


binfertur 

Et  vident  Jesut  fidem  illorum,  dixit  paralytico.  Dei 
▼idere  est  Dei  approbare,  Dei  eligere  et  amare.  Vt- 
dent,  hoc  est  approbans  et  amans  fidem,  iUorum^ 
lioc  est  Tcl  eorum,  qui  in  fide  et  veritate  semper 
eum  Domino  perstiterunt,  sanctorum  videlicet  an- 
gelorum,  qui  nunquam  a  Deo  recesserunt  sive  eorum, 
qui  in  came  adhuc  positi,  fidum  cor  ad  Deum  ha- 
buerunt,  electorum  \idelicet  hominum  ac  spirituum, 
qui  in  fragili  vita  fideliter  Deo  servierunt. 

bixit  paralytico :  Confidef  fili^  remittuntur  tibi 
feccata  tua,  Fides  enim  hoc  non  solum  dicitur, 
quod  homo  credit  in  Deum,  sed  quod  etiam  fidum 
ror  habet  ad  Deum.  Quia  vero  filiorum  est  amare. 


ritum  sanctum,  qui  dicitur,  et  est  rcmissio  pecca- 
torum.  Sed  sive  sint  hxretici  fidem  Ghristi  impu- 
gnanles,  sive  isti,  qui  desperando  de  misericordia 
Dei,  Deum  sunt  blasphemantes,  quos  tamen  ille, 
qui  est  vera  spes  et  salus  hominum,  salvare  dispo- 
suit,  quasi  in  hxc  verba  alloquitur,  et  drcit  : 

Et  rum  vidisset  Jesus  cogitationes  eoncm,  dixit :  Ut 
quid  cogitatis  malum  tn  cordibus  vestris  ?  Non  dicit  : 
ut  quid  cogitastis,  sed  ut  quid  cogitatis?  ostendeus 
quia  pocnis  illis  quas  hic  peccatis  suis  meruerunl, 
quorum  hic  remissionem  nec  quxsierunt  nec  .spe- 
raverunt,  ibi  sine  fine  xternaliter  subjacebunt.  Et 


per  tria  hsc  verba,  con/f(/e,/f/t,  r^mit/untur /f6f>ec*  D  quia  injusti  et  peccatores  non  tantum   cruciantur 


cattty  tria  nobis  Dominus  voluit  insinuare,  scilicet 
fidem,  dilectionem,  peccatorum  remissionem,  do- 
cens  nos  per  hoc  et  admonens,  quia  nisi  homo  ha- 
beat  fidem,  fidem  dico  qu»!  per  dilectionem  opera- 
tuT{fideseui\nsineoperibusmortuaest  [Jac.  xxii,2G]), 
ad  remissionem  peccalorum  pcrvenire  non  potest. 

Hjbc  nimirum  verba  onmipotens  Deus  lunc  quo- 
daroroodo  dixit,  quando  propter  fideni  et  merittim 
paralyticum  offerentium,  misso  de  coelo  dilectis  di- 
6cipulis  suis  Spirilu  sancto  fidem  suam  ad  cura- 
ttonem  paralytici,  generis  scilicet  humani,  per 
eosdem  apostolos  suos  per  universum  mundum  vo- 
luit   pra^dicari,   i!l  qui  crederent  et  baptizarentur 


poenis,  quas  ante  diem  judicii  sustinent  in  anima, . 
quantum  timore  futurse  damnationis,  qua  post  diera 
judicii  aitemaliter  damnabunturet  in  anima  et  in  cor- 
pore,  sequens  iste  versus  mystice  videtur  exprimere. 
Quid  est  facilius  dicere  :  Dimittuntur  tibi  peccata 
ftia,  aut  dicere  :  Surge  et  ambula  ?  Ista  Domini  in- 
terrogatio,  ipsius  est  operalio.  Nam,  sicul  saepe  di- 
cere  solemus,  dicere  Dei  est  facerc  Dei.  Dicit  quo- 
dammodo  ista  Deus  miseris  peccatoribus,  quando 
in  ipsis  constituti  poenis,  ad  augraentum  doloris, 
propria  conscienlia  sua  torquentur  in  semctipsis, 
accusantes  se,  licet  sero,  873  ^^  increpantes,  quod» 
dum  potuerunt,  tanlas  miserias  declinare,  noluc-^ 


rcroissionem    peccatorum  consequerentur  et  qui ,      runt.  Quid  est  facilius,  inquiunt,  dicere  :  Remittunr- 
rorrupta  fide  qiiam  jn  baptismo  susceperunt  et  pro-  ^  tur  tibi  peccata^  aut  dicere  :  Surge  et  ambula  ?  Ac  si 


Kiisenint,  rursiim  peccatis  inquinarentur,  per  poe- 
luCentiam  et  lacrymas  rursum  rebaptizarentur  et  sa- 
narentur.  Post  coUata  hsec  liuinano  generi  divinae 
niserationis  dona,  slatim  surrexerunt  qui  impu- 
^naTenint  fidem  sancta»  Ecclesice  et  destruere  vo- 
luernnt.  Unde  sequitur : 

Et  ecce  quidam  de  Scribis  dixerunt  inter  se  :  Hie 
blatpltemat,  Per  Scribas  istos  malignos  spiritus  ac- 
ripcre  possumus  qui  quoiiiam  pro  diis  coli  ct  ha  • 
beri  voluerunl,  qiiidqiiid  scrvilutis  et  honoris  pcr 
fidcm  et  fidci  opcralioneni  a  creatura  Greatori  im- 
peiidebaliir,  vel  adhtic  impenditur,  ct  lunc  oderunt 
^*  872  "tinc  et  scmper  odio  habebunt.  Sed  et 


dicant  :  Facilius,  imo  felicius  fuisset  nobis  miseris 
et  peccatoribus,  peccala  nostra,  pro  quibus  pati- 
mur  ista  tormenta,  per  poenitentiam  et  lacrymas 
abluisse,  quam  non  credendo  et  desperando  de  mi- 
scricordia  Altissimi  ad  tantas  miserias  devenisse» 
ut  dicatur  nobis,  surge  et  ambula.  Futurum  enim 
esl  nobis  ut  rcsurgere  debeamus.  Sed  resurrectio 
ista  erit  nobis  ad  mortcm,  non  ad  vitam,  non  ad 
refrigerium  aliciijus  consolationis,  sed  ad  cumulum 
«tcrnae  damnationis,  cui  ita  addiccndi  erimus,  quod 
nunquam  inde  resurgcre  poterinius.  Hajc  sempi- 
terna  impiorum  damnatio,  non  incongrue  nobis 
cxprimitur  in  verbo  ambula.  Nam  sicut  ille  qui  am- 


faxreticos  per  Scribas  islos  intelligere  possumus,  j^  bulat,  seroper  fatigatur  et  laborat,  sic  et  isli   quasi 


qui  conlra  Ecclcsiain  Dei  se  crexerunt,  et  perversa 
doctrina  sua  fidein  catholicam  ab  ipsis  apostolis 
eommque  successoribus  sancta;  Ecclesise  traditam 
impugiiantes  deslruere  nilebantur ,  dicentes  :  Hic 
blasphcmat.  Hic  blasphemat,  quodammodo  diccbant, 
astmentes  fidem  catholicam  quamdam  esse  blasphe- 
fi:iam,  nec  per  baptismi  regenerationem  hominem 
pertingere  posse  ad  peccatorum  indulgentiam  et 
rrmissionem.  Sunt  etiam  nonnuUi  ex  ipso  numero 
^alvandorum,  qui  desperant  interdum  de  miseri- 
rordia  Dei,  quasi  ob  enormitatcm  scelerum  suorum 
veniam  consequi  non  possint  peccatoiiim,  dicentes 
intra  se  :  Tanta  peccatorum  immunditia  pollutus, 
tantif  cordis  et  anim»  sordibus  el  nequiliis   invo- 


semper  ambulantes  sunt,  quia  semper  de  pocnit  in 
pocnas  transeunt.  Sequitur  : 

Vt  autem  sciatis  quoniam  Fiiius  hominis  habet 
potestatem  in  terra  dimittendi  peccata,  Tunc  ait  pa- 
ralytico :  Surge,  toUe  leclum  tuum,  et  xade^  in  domum 
tuam,  Filium  hominis  se  appellal,  quia  in  sola 
forma  humanitatis ,  in  qua  judicari ,  pati  et  mori 
voluit ,  omne  genus  humanum  judicaturus  appare- 
bil.  Ibi  vere  implebitur  quod  dicitur  :  Vt  autem 
tciatis  quoniam  Filius  hominis  habet  potestatem  in 
terra  dimittendi  peccata ,  quia  boni  et  mali  ibi  co- 
gnoscent  et  videbunt  quod  Filius  hominis ,  qui  et 
Filius  Dei,  solus  ille  fuit  et  est ,  qui  peccaU  dimit- 
tere  potuit  et  potest ,  cujus  misericordia  est  quod 


607  VEN.  CODEFRIDI  AB3ATIS  ADMOMENS!S 

jiisti  salvantur,  cujus  justitia  est  quod  impii  dain 
rantur.  Unde  sequitur : 

Tunc  ait  parahjtico  :  SurgCy  toUe  lcctum  tuum^  et 
vade  in  domum  tuam,  Paralyticus  humanum  genus 
est,  sicut  diximus ,  cui  tunc  dicitur,  surge ,  quando 
omnis  humana  crcatura  jubetur  rcsurgere :  Can^r 
enim  tuba^  et  mortui  resurgent  incorrupti ,  el  nos  im^ 
viutabimur  (I  Cor.  xv,  5i).  ToUil  lectum  «uttm, 
quando  unita  corpori  anima  unius  cujusque  resusci- 
tatur.  In  domum  suam  vadit^  quando  praeparalas 
sibi  a  Deo  mansioncs  unusquisque  iutrabit.  Hoc 
e6t  enim  quod  sequitur  : 

Et  surrexitf  et  abiit  in  domum  suam.  Mox  enim, 
ut  ccclestis  illa  tuba  874  insonuerit ,  et  rcsuscita- 
lum  dc  pulvere  terrse  corpus  suuro  unusquisque 
reindueril,  abit  in  domum  suam,  Abeunt  justi  in  do-  B 


m 

A  nihil  nisi  qu«  Deo  placita  sunt ,  dts  derabit  vcl 
amabit.  Sicclue  fit  quod  in  alio  Evangelio  Cbristus 
dicit :  Si  duo  ex  vobis  aut  tres  consenserint  super  ter- 
ram  (Matth.  xix,  14).  Duo  vel  tres  consentiunt  supcr 
terrain ,  quando  in  spirilu ,  in  anima ,  in  corporg 
elecli  omnes  ila  Crcatori  suo  iniuntur  ct  consUbi- 
liuiitiir,  quod  nunquam  ab  eo  separabunturv  ct  sicut 
nunqunm  volunt,  sic  nunquam  aliquid ,  quod  omni* 
potenli  displiceat ,  aut  majeslalis  ejus  oculos  offen- 
dat,  faccre  possuitt.  Ad  hanc  potestatem  perducat 
nos,  qui  potest  omnia,  Jesus  Christus  Dominus 
nostcr,  qui  cuni  Palre  ct  Spiritu  sanclo  vivit  el  re- 
gnat  Deus  per  omnia  siecula  sseculorum.  Amen. 
HOMILIA  LXXXVIII. 

W  EAMDEM  DOMIMCAM  SECLNDA. 

Ascendens  Jesus  in  naviculam  transfretavtt ,  et  ve- 


mum  gaudii  et  quietis ,  abeuut  injusti  in  domum 
perditionis  et  in  domum  setenue  damnationis. 

Videntes  autem  turbce  timu£runt,  et  glorificaverunt 
Deum^  qui  dedit  potestatem  talem  hominibus.  Turbae 
istae  turbse  sunt  angelorum,  turbae  sunt  omniuro  rc- 
demptorum,  turbae  sunt  omnium  damnatorum.  Om- 
nes  istae  turbae  videntes,  quomodo  justo  Dei  judicio 
pii  salvantur,  quomodo  juslo  Dei  judicio  impii  dam- 
nantur,  timuerunt.  Timebunt  justi ,  timebunt  et  in- 
justi.  Timebunt  justi  timore  sancto ,  timore  filiali , 
tiinore  utique  illo,  de  quo  dicitur  in  psalino  :  Timor 
Domini  sanctus ,  permanens  in  saculum  swculi  {Psal, 
xviii ,  10).  Timor  iste  nihil  aliud  est  nisi  suavis  et 
humillima  subjcctio  illa ,  quo  angelici  spiritus ,  et 


ttit  in  civitatem  suam  (Matth.  ix). 

Transcurso  et  exposito  allegorico  sensu,  libei  ali* 
quid  loqui  de  sensu  morali ,  el  ea,  quantum  Domi- 
nus  dedcrit,  tangere,  qux  nos  intrinsecus  tangunt, 
quia  hoc  frucluosius  ct  avidius  luditur,  quod  de 
unoquoque  nostrum,  quam  verum  sit,  quod  dicitur, 
per  experientiam  scitur.  Lbi  ad  Christum  et  ad  Ec 
clesiam  referri  possunt  quae  leguntur,  dulcia  nimis 
sunt  ad  audiendum  et  jiicunda ;  ubi  vero  ea  quae  de 
Christo  dicuntur,  ad  animam  referuntur,  per  baec 
bomo  ad  cognosccndum  seipsum  excitatur;  contra 
tentaliones  qualiter  armari  debeat ,  admonelur  ;  dc 
bonis  Domini ,  quse  percepit ,  in  quanta  humiliiale 
se  coniinere  debeat  edoceiur.  Sic  et  in  praesenti 


oinnis  electorum  numerus  omnipotcnti  J)eo  se  sub- ^  sancti  Evangelii  lectione  nunc  de  bonis.  nunc  de 


jicient,  quando  cognita  et  perfecta,  justissima 
acquitate  sua  ampHori  dilectione  diligere  eum  inci- 
pient ,  quam  unquam  anlea  diligere  scirent  aut 
potuissent.  Timebunt  et  injusti ,  sed  timore  non 
aMiuali.  Illorum  timere  esl  pedibus  omnipotentis  Dei 
aeternaliter  subjac^re,  quia  ei ,  quem  hic  despexe- 
runt ,  licet  inviti  ct  nolentes ,  ita  ibi  subjiciuntur, 
quod  tormenta  illa  diabolo  et  angelis  ejus  prxpa- 
rata ,  qiiae  hic  meruerunt ,  ibi  sine  fme  lugebunt. 
Peracto  tali  judicio  inter  bonos  et  malos ,  inter 
justos  ct  injustos,  tandem  (it  quod  scquitur  : 

Et  glorificaverunt  Dcum ,  qui  potestatem  talem  de^ 
dit  hominiLus.  CloriHcant  eum  justi ,  glorificant  et 


malis  inslruimur :  de  bonis ,  quae  dantur  a  Domino ; 
de  malis,  quae  contra  nos  insurgunt  tentationibuSf 
et  qualiter  in  his  vicissitudinibus  nos  habcre  op<Nn- 
teat  informamur. 

Ascendens  Jesus  in  naviculam,  transfretavit^  et  venit 
in  civitatem  suam.  Pernaviculam  humiliata  hominis 
anima  accipi  potest ,  in  quam  naviculam  Dominus 
Jesus  ascendit,  dum  pcr  suam  visitationem  et  illumi- 
nalionem  ad  eam  dignantur  vciiit.  In  banc  navicu- 
lam  polius  dcscendissc  quain  ascendisse  dici  debe- 
ret.  Sed  quia  Spirilus  sanclus  intcndit,  quprl  suus 
ad  nos  dcscensus  nosler  sit  ascensus ,  ideo  asceit' 
disse  eiim  in  naviculam  describit,  ut  hoc  coinmen- 


injusti,  quia  sicut  gloria  omnipotentis  Dei  est  niise-  j)  daret,  quia  876  ^^^^  ip^<^  descendit  ad  nos ,  facit 
ricordissima  justorum  salvatio  ,    sic    nihilominus      utiquc  ad  se  ascendcrc  nos. 


gloria  ipsius  cst  juslissiina  iniquorum  damnatio. 
Pcrtinet  tamen  specialiler  verbum  istud  glorificave- 
runt  ad  redcmptos,  in  delcctationibus,  quse  sunt  in 
dextera,  tunc  a^tcrnaliter  collocatos ,  qui  sine  fine 
Deum  glorificant,  qiiia  :rtcrnaliler  eum  laiidant  ct 
adorant,  et  quod  salvati  sunt,  ipsius  solummodo 
dominationi  et  miseratioiii  altribuunt. 

Qui  dedit  potestatem  talem  hominibus.  Qualem? 
Talem  uliqiie ,  qualem  tunc  rcdempti  Dci  babent, 
qui  in  Cbristo  et  per  Christum  oronia  valent.  Tantae 
eniin  potestatis  erunt ,  quod  omnia  valeiit  quac  vo- 
Innt.  Ubicunque  anima  voluerit  876  ibi  corpus 
uil,  ^d  ohin.a  animH!  corput  cbcdiet;  aniroa  vero 


Et  vide  ordinem  :  asccndens  tramfretat,  transfrc- 
tando  venit  in  civitatem  suam.  Dominus  noster  Jesus 
Christus  in  nobis  ascendendo  transfrctat ,  quando 
ferventes  conciipisccntias,  in  moduin  frcti  fervidas, 
in  nobis  comprimit  et  mitigat.  Mitigatis  et  sedatis 
concupisccntiis  iniquis,  vetiit  in  civitctem  suam.  Quae 
cst  civitas  ejiis?  Civitascjus  est  cor  hoininis,  qiiod 
ipse ,  dum  visitaveril  ^  civilalc-n  suam  facit,  in  qua 
jugiter  scdcat  et  rcgnare  valeat.  Supcratis  concupi- 
scentiis  venicnte  Domino  Jesu  in  civilalem  suam,  id 
est  in  cor  hominis,  fiet  procul  dubio  quod  sequitur  : 

Et  ecce  offerebant  ei  paralyticum  jacentem  in  lecto, 
Paralyticus  iste  est,  iitaeslimo,   spiriius  horoinis, 


6t)9  IIOMILLE  DOMINICALKS  .«STIVALES.  6!/) 

fMtralysi  peccalonim  debilitaliis  el  confracUis.  Nec  A      ^-^  cum  vidissct  cogitationcs  eorum,  dixit:  Cogila- 


incongrue  per  paralysini  accipitiir  peccaluni ,  quia 
siciil  piralysis  unumquodque  nieinbruni ,  quotl  in- 
xaseril,  confringit  el  debile  reddit,  sic  peccalum 
spiritum  bominis  confringii  et  distrahit,  ut  ad  omne 
opus  bonum  infirmiis  et  invalidus  sil.  Jacet  in  lecto 
splritus,  dum  carnis  oneie  pr«gravaUis  pigritue  et 
socordise  ullra  rnoduin  est  deditus.  Hunc  paralyli- 
cum,  idest  spiritum  noslrum  per  peccatum  coisfra- 
ctum  et  inririnum  de  lecto  carnalis  quietis  surgere 
nolentem  nec  valentein,  necesse  est  ut  babeat  offe- 
rentes  se  Domino.  Qui  sunl  isli  ofrerenles,  nisi  sancla 
desideria ,  877  bonae  volunlates ,  innoxise  cogita- 
tiones?  Non  enim  nisi  istis  oflerenlibus  potest  sanari 
noster  spii  itus ;  sed  dum  desiderio  boni  accendimur, 


tiones  islas  videt^  quia  cogitationes  tales  ainat,  qui- 
bus  bomo  seipsum  de  blasphemia  sua  acriter  inlus 
dijudicat.  Et  ne  talibus,  si  forte  iinpetatur,  cogita- 
tioiiibus  consentiamus,  admonel  dicens : 

Vt  quid  cogitatis  matum  in  cordibus  vestris  ?  Quid 
est  facitius  dicere :  Dimittnntur  tibi  pec&ata^  aut  di^ 
cere  :  Surge  et  ambula.  Cuni  Doniinns  aliquid  inter- 
rogat,  non  idco  inlcrrcgat,  quasi  nesciens  scire  cu- 
piat,  sed  ut  sua  intcrrogatione  nos  qiix  ignoramus 
scire  faciat.  Malum  in  cordibus  nostris  cogitamus» 
duin  donum  Dei,  quod  noslrum  non  est,  nobis  su- 
perbiendo  ascribimus.  Dicit  namque  Deus  in  ho- 
mine,  dum  hoino  seipsuin  de  slultis  et  blasphemis 
cogilationibus  suis  redarguit,  et  quod  facilius  sit  ei 


dum   cogitationibus   sanctis   sursum  extendimur ,  B  in  humiiitate  se  submittere,  quam  superbiendo  se 


longe  a  salute  nostra  non  erinius ,  sed  ab  eo  qui 
semper  desideriis  jusiis  pncsio  est ,  saluti  donabi- 
niur.  Quod  consei]uenter  in  facto  et  fide  istorum 
offerentium  docemur.  Et  videns ,  inquit ,  Jesus  fidem 
ilbrum,  dixit  paralytico :  Confide,  fiti ,  remittuntur 
iibi  peeeata  lua.  Videre  Dei  est  diligere  Dei.  Videt 
fidem  istorum  ofiferentium ,  quia  amat  et  approbat 
desiderium  et  fidem  paupcrum  suorum.  Dicit  para^ 
lyiico^  dum  cordis  nostri  salisfiicit  desiderio.  Suum 
enimdicereestejusfacere.  Coii/f</^,  /¥/f,  remitluntur 
iibipeeeata.  Admonet  ut  tanquaiu  filius  confidens  cor 
fidum  babeat  ad  Deum,  qiiia  hsec  est  fides ,  qux  per 
dilectionem  operatur,  ut  ante  omnia  ct  siiper  omnia 
Deus  diligatur,  deinde  proximus ,  quera  ita  siucere 


eitollere,  inlus  sibi  in  animo  proponit :  Quid  esi 
tibi,  inquit,  facilius  dicere  :  Dimittuntur  tibi  peccata, 
aut  dicere :  Surge  ei  ambula  ?  Islud  surgere  et  ambu- 
lare,  licet  alias  in  bona  significatione  ponatur,  hic 
tainen  in  bono  non  accipilur.  Surgere  itaque  et  am- 
bulare  est  cor  suum  jactanter  erigere ,  et  de  ipsa 
oordis  jaclantia  suavem  sibi  delectationein  quam- 
dani,  in  qua  jugiter  versetur ,  facere.  Hoc  malum 
surgere  et  ambulare,  oinni  animae  ad  coeli  palatium 
festinanti  est  prsecavendum,  iniitando  exeniplum  il- 
lius,  qui  dicit :  Discitea  me,  quia  mitis  sumet  humilis 
ccrdcy  et  invenietis  requiem  animabus  vestris  (Matth, 
XI,  29).  Meliiis  est  utiqiie,  ut  bomo  peccatorem  se 
recognoscens  humiliter  peccata  sua  sibi  diinitti  pe- 


aoiplecti  et  amare  debemus,  ut  nullain  amaritiidinem      stiilet,   quam  surgat  erectus  et  elalus,  et  in  ipsa 


vel  indignationem  contra  eum  habeamus ,  scientes 
qiiod  per  hoc  peccatorum  remissionem  mereamur. 
Sed  quia  tentatio  est  vita  hominis  super  terram, 
et,  ut  Salomon  ait,  semper  malum  contra  bonum, 
€l  bonum  conlra  roalum  surgit,  insurgentes  adver- 
sum  nos  tentationes  denotantur  cum  subjungitur  : 
Et  eece  quidam  de  Scribis  dixerunt  intra  se :  tlic  bla- 
sphemai.  Per  Scribas  intelligi  possunt  homines  illi, 
quibus  Deus  scientia.-n  suam  dedit,  et  in  sapientia 
sua  erudivit,  quos  sua  invisibili  doctrina  doctiores 
fecitv  quam  ullus  doctor  per  litlcram  sonantem  ex- 
terius  eos  docere  posslt.  Magnum  est  hoc  omnipo- 
ientis  Dei  donum,  si  per  huinilitalis  custoditur  bo- 
num.  Sed  quia  plcrique  datam  sibi  a  Deo  scientiam  d 
ad  propriain  inagis  qiioin  ad  Dei  relorquere  moliun- 
tur  gloriain,  ideo  posuit  quidam ,  id  cst  singulares, 
quia  tales  de  sua  putaut  sc  hal;ere  singularitate, 
quod  Dei  solummodo  acccperunt  bonitate.  Inlcr  haec 
tamen,  quia  Deus  suos  non  patitur  perire,  divino 
munere  conipiincti  n^currunt  ad  sc,  diccnles  ge- 
niendo  intra  se  :  Ilic  blasphemal.  Ac  si  dicant.  Ilic 
ftpiritus  meus  et  scnsus  nieiis,  qui  sic  extollilur  et 
iuflatur,  et  inaniler  gloriraur,  hic  blftsphemat,  quia 
vere  blasphemia  est  in  Deiim,  qiiod  Dei  est  faccre 
878  lueum,  qui  pcr  ine  et  a  ineipso  nihil  siim  aut 
possum.  In  hac  bona  cogitatione  ct  redargutione, 
quia  homo  spiritum  suum  cohibelet  rcdarguit,  ofTert 
se  Deus  vidcndo  hoc  ct  iiiterrogando,  sicut  sequitur: 


elalione  sibimet  suaviler  complacendo  ambulet. 
Quorum  enim  mens  humilis  est  et  mitis,  vere  inve- 
niunt  requiem  animabus  suis.  Hoc  considerans  beata 
anima  dicit  ad  se  intra  se :  Facilius,  imo  felicius 
tibi  esl  peccatorem  te  recognoscere,  quam  surgere 
per  mentis  elationem,  et  ambulare,  id  est  suaveni 
inde  superbiae  concipere  delectationem,  quia  si  te 
peccatorem  recognoscens  humiliaveris,  879  coran 
Deo  exaltaberis,  si  surrexeris  erigendo  te,  con  iem- 
naberis 

Vt  autem  sciatis  quia  Fitius  hominis  habet  pote- 
statem  dimittendi  peccata^  tunc  ait  paralytico  :  Surge^ 
tolle  tectum  tuum,  et  vade  in  domum  tuam. 

Per  hoc  quod  ait,  nt  autem  sciatis^  w\X  nos  facere 
scirc,  ut  siciit  ipsc,  quiestFiiiushominisetFiliusDei, 
perhumilitatem  humanitatrs  sux  potentiam  accepita 
Deodimittcndi  peccata,itacthocnos  vult  scire,  quod 
per  humililatcm  inereri  debeainiis  remissionem  pec- 
catoruni.  Et  quia  sohis  potcsi  peccata  dimittcre  pe? 
potcntiam,  et  vult  quasi  miscricors  pcr  miscricor- 
diam,  ait  paralylico,  cujus  dicerc  est  facere  :  Surgcy 
tolle  lcjtum  tuum.  Pcr  istud  surgcre,  bonum  quod- 
dain  surgere  possuinus  intcUigerc.  Riiina  ct  casus 
animse  est  superbia ;  exaltatio  vero  aniinx  cst  bu- 
militas.  El  sicut  vera  ad  Dcuin  cordis  erectisest  hu- 
militas,  ita  cordis  dcjectio  est  ruina  et  superbia.  Ab 
hac  ruina  superbhc  homo  surgit,  diiin  in  vera  hu- 
militate  cor  ad  Deum  erigit.  Tollit  lectumf  dum  cor* 


61 1  VEN.  GODEFRIDl  ABDATIS  ADMONTENSIS  6Ii 

pore,  quod  potest,  operatur  rectum ;  vadii  in  dotnum  A  bus  incedens  terram  aspicit,  nil  de  coelestibus  scire 


fKflfi»,  dum  inter  conscientiam  suam,  quac  est  do- 
mus  ejus,  opus  bonum  abscondit,  dicens  cum  Paulo 
apostolo  :  Gloria  nostra  hiec  est,  te$timonium  con- 
scientio!  nostrw  {II  Cor,  i,  12). 

Et  iurrexit,  et  abiit  in  domum  $uam,  Diio  posuit, 
Murrexit  et  abiitj  et  mediiim  iilud,  quod  aliiis  evan- 
gelista  commemorat,  intcnnisit.  Dicit  enim  evange- 
iista  alius  quod  surgcns  toUeret  lectum  880  ^^  9^^ 
jacebaty  et  sic  abiret  in  domum  snam  (Marc,  ii,  12). 
Per  hoc,  quod  duo  posuit,  et  mediuin  tacuit,  puto 
boc  sigiiiiicari  quod  bomo  ille  qui  a  ruina  superbiae 
surrexit,  et  cor  bumile  ad  Deum  ercxit  et  in  do- 
mum  suam  abiit,  boc  cst,  intra  conscienliam  suam 
bona  abscondendo  soli  Deo  appetit  placere,  medium 


vel  cogitare  novil.  Homo  vero  erecto  corpore  gra- 
diens,  statu  suo,  babitu,  et  incessu  denuntiat,  quod 
ad  ea,  quae  sursum  sunt,  cor  et  sensus  suos  habere 
debeat,  et  sicut  erecto  corpore  stat  et  ambulat,  ita 
se  a  terrenis  ad  coulestia  corde  et  animo  erigat.  Sed 
quia  pene  omnis  bomo  banc  primam  vocationem  na- 
turse  contemnit,  et  ad  iiuptias  coelestes,  ad  quas  per 
naturam  vocatus  est,  venire  negligit,  consequenlcr 
ipsa  Yeritas  subjungens  ait : 

Et  noiuerunt  venire.  Nolle  istud  pene  omnibus  est 
commune,  eo  quod  882  paiicissimi,  proh  dolorl 
inveniantur ,  qui  post  reinissionem  originalis  pec- 
cati,  quod  in  baptismo  deletum  est,  actualibus  pec- 
catis  non  invoivantur.  Itemque  pauci  sunt,  qui  post 


illud,  id  est  bona  opera  sua,  quasi  nuila  sint,  se  ia  B  conversionem  et  pcenilentiam  actualium  peccatoruin 


humilitale  debel  continere,  et  de  his  tacerc.  Dum 
sic  homo  profecerit,  et  eo  ordine,  sicut  diximus, 
processerit,  fitlaus  et  glorilicatio  qua^dam  in  ho- 
mine,  de  qua  subjungitur  : 

Videntes  turbce  timuerunt,  et  glorificaverunt  Deum, 
qui  dedit  potestatem  talem  hominibus,  Turbae  isUc 
8unt  sensus  hominis  per  bumilem  poenitentiam  tur- 
bati,  qui  post  ita  omiiia  trepidare  et  timere  incipiunt 
timore  saiicto,  timore  casto,  omiiique  reverentia  se 
subdere  Creatori  suo,  illum  gloriflcantes»  ^t  dedit 
potestatem  talem  hominibu$,  Qualem  potestatem  ?  Ta~ 
jem  utique,  qualem  audivimus,  quia  vere  magna  est 
potestas,  cum  liberati  a  peccatis  remissione  pecca- 
lorum  donabimur,  cuni  surgentcs  per  bonam  et  lau- 
dabilem  vitae  operationem ,  in  bumili  conscientia 
nihil  boni  aut  virlutis  nos  egisse  aestimamus ,  omni 
devotione  et  biimilitale  Doniinum  Deuin  gloriflcan- 
tes,  qui  gloriatur  solus  gloriosus  et  excelsus  per  im- 
mortalia  saecula  saeculorum.  Ainen. 

881  noMiLiA  Lxxxrx. 

I!f  DOMIMICAM   XX  POST  PENTECOSTCN  PRIMA. 

Simile  e$t  regnum  coehrum  homini  regi ,  qui  fecit 
nuptiai  filio  $uo,  (Matth,  xxii.) 

Licei  coelorum  regnum  multas  in  sanctis  Scri- 
pturis  signiGcationes  babeat,  tamen  in  praesenti  loco 
fideiem  quamlibet  animam  non  inconvenienter  si- 
giiiflcat,  quae  bomini  regi,  aetenio  Patri  videlicet 
cuncta  regeuti,  similis  eflicitur,  quando  in  baptismo 


ita  se  custo«.Hant,  iit  ad  eadem  aut  actione  aut  vo- 
iuntate  aliquando  non  redeant.  El  ideo  recte  diii 
valet  de  bis  omnibus,  qiiod  naturaliter  vocati  venire 
nolunt  ad  nuptias.  Nam  quandiu  ea  quae  carnis  sunt, 
quaenmt,  snpiunt  ac  diligunt,  ad  coelestes  nuptias 
venire  nolunt.  Postquam  vero  primam  vocationeni, 
quod  est  natura,  boc  modo,  ut  dictum  est,  neglexe- 
rint,  secundam  vocationem,  quod  est  doctrina,  be- 
nignus  et  praepotens  iste  rex,  quos  ad  vitam  prae* 
destinavit,  invitare  non  desinit.  Unde  sequitur : 

Jterum  misit  alios  servos,  dicens  :  Dicite  invitatis .' 
Ecce  prandium  meum  paravi.  Per  servos  itermm  mis^ 
sos  doctores  ac  praedicatores  intelligere  possumus, 
,  qui  invitatis  ad  ni^ptias  vcrbo  et  exemplo  annun- 
'  tiant,  quo  labore,  qiio  studio  ad  easdem  nuplias 
pervenire  debeant.  Et  quia  non  tacendo,  sed  di- 
cendo  praedicatio  maxime  exerceri  solet,  bene  con- 
venire  videtur  ipsis  praedicatoribus  veritatis  hoc, 
quod  subjunctuin  est,  dicite  invitatis,  Dicite^  inquam, 
id  est  praedicationi  diligcntius  insistite,  animos  au- 
dieiitium  ad  meliora  excilate,  prandium^  quod  pa- 
ravi,  hoc  est,  coelestia  Scripturarum  mysteria  his 
quos  invitavi  annuntiate. 

Tauri,  inquit,  mei  et  aUiiia  occisa^  et  omnia  pay 
rata  sunt,  veuite  ad  nuptias,  Per  tauros  et  attilia  Pa- 
tres  Veteris  ac  Novi  Testamenti  non  incongrue  in- 
telligere  possumus,  quoruin  laudabilem,  quandin  iii 
corpore  vixeriiiit,  conversationem  8S3  ^^^  audi- 


ab  originali,  aut  post  baptismum  ab  actuali  peccaio  d  miis  vel  legiinus,  spiritales  virtutum  epulas,  qiiibus 


liumiliter  poenitendo  abluitur.  Tunc  revera  rex  sem- 
piternus,  Deus  Pater,  summo  regi,  FiUo  s«o,  veras 
tiuptias  facit  ac  praeparat,  dum,  sicut  jam  diximus, 
aut  per  baptismi  gratiam,  aut  per  veram  poeniten- 
tiani  animas  salvanderum  sibi  conjungit  et  consociat, 
istos  etiam  ad  coelestes  nuptias  triplici  invitat  vocatio- 
ne.,  boc  est  natura,  doctrina  et  gratia.  Quae  aiitem  pri- 
ma  sit  Tocatio,  consequenter  pnesens  innuit  parabola. 
Et  misit  servos  suos  vocare  invitatos  ad  nuptias, 
Per  servos  in  prima  vocatione  missos ,  intelligere 
non  incongrue  possumus  naturales  sensus  nostros. 
Nam  ipsa  natura  qucmlibet  docet  hominem,  qualiter 
scqui  et  cognoscere  debeat  Deum  factorem  suum. 
Ouinis  quippe  creatura  irrationalis  inclinatis  vulti- 


reficiamur,  ex  illoruin  imilatione  accipere  valemns. 
Nam  in  factis  et  dictis  sanctorum  parata  sunt  omnia 
boiia  sinuil  et  inala,  bona  scilicet,  quai  diligamus  ot 
appetamus,  mala,  quae  omnimodo  devilemus  vel  cu« 
veainus. 

Item  alio  modo  per  tauros  et  altilia  intelligere 
valemus  praclatus  et  subditos,  qui  dum  carnem  suam, 
carnisque  desideria  in  semetipsis  mortificant,  in  illis 
et  cuin  illis  dignas  sibi  epulas  Dominus  parat.  Nam 
dum  salutein  eorum  esurit  et  sitit,  sancta  et  justa 
opera  ipsorum  eum  satiant  assidua  lacrymarnm  coni- 
punctiopotum  ilii  desiderabilem  adininistrat.  Et  idoo 
quandoque  iilis  dicturus  erit  in  judicio  :  Esurivi^  c( 
dedistis  mihi  manducare;  silivi,  et  dedistis  mihi  bu- 


615  HOMILIifi  DOMINIGALES    iESTIVALES.  614 

ker$  {Matth.  ixv,  55).  Inter  tales  utique  praelatos  ac  A     Rex  autem,  cum  auaisset,  Itatut  eii^  et  mh$ie 

exercitibus  perdidit  homicida$  t7/os,  et  civitatem  t7(o- 
rum  tuccendit.  Rex  eniin  iste  Rex  sempiternus,  qui 


subditos  ibi  parata  sunt  omnia  animx  et  corpori 
necessaria;  ibi  parata  sunt  bona,  qux  faciant,  et  in 
humilitat«  custodiant,  dignamque  pro  bis  a  Domino 
mercedem  accipiant.  Ibi  parata  sunt  mala ,  quae  si 
fecerini,  aut  se  fecisse  meminerint,  quomodo  pro 
his  digne  poenitendo  satisfaciant,  ut  mala  vcnlura, 
quae  finem  non  habent,  effugere  valeant.  El  cum 
Pfliiies  qui  pie  vivere  volunt,  parata  haec  omnia,  quae 
diiimus,  iilic  invcniant,  monet  itcrum  et  horlatur 
«1  venire  ad  nupltas  non  difTeranl.  Venite^  inquit, 
ttd  nuptiag.  Ac  si  dicat :  Ecce  nulla  csse  poterit  ex- 
cusatio,  quin  sine  occasionc,  sine  tarditate  vcnire 
ad  nuptias  debealis,  quia  l>onitate  niea  cuncta  ne- 
cessaria,  omnia  utilia  paravi  vobis. 


in  exordio  cvangelii  legitur  nuptias  fecisse  filio 
suo,  non  in  ira  vindictae,  sed  in  ira  bona,  in  ira 
scilicet  sua,  quam  propbeta  exposlulat  dicens  : 
Exsurge^  Domine^  in  ira  tua  (Psal.  vii,  7),  tuncmi- 
sericorditer  irascitur^  quando  pro  peccatis  et  vitiis, 
quae  commisit,  liominem  peccatorem  salubriter  sibi^ 
metipsi  iratum  facit,  quod  videlicet  primam  ac  secun- 
dam  vocationem,  boc  estnaturam  et  doctrinam,sicut 
pnenotavimus,  audire  contenipserit,  quod  mulligma- 
lisdiuinvolutus  regnum  corporis  suietanimae885 
non  bene,  non  recte  disposuerit.  Quae,  dum  per  ter- 
tiam  vocationem,  hoc  est  per  gratiam  intemae  inspira- 


JUiautem  neglexerunt^  et  abierunt,  alius  in  tiilam  B  lionis  audire  merebitur  juxta  vocem  Psalmistae  di- 

centis  :  Irasciminiy  et  nolite  peccare  {PsaL  iv,  5),  uti- 
liter  ac  salubriter  sibimetipsi  irascitur,  et  quidquid 
nequiter  se  perpetrasse  meminerit,  salubri  vindicta 
in  semetipso  ulciscitur. 

Et  missis^  inquit,  exercitibus  perdidit  homicidas 
illost  et  civitatem  illorum  succendit.  Mittit  Rex  ille 
clemens  et  benignus  in  cor  hominis  bene  irascentit 
exercitus  suos^  diversos,  inquam,  compunctionis  et 
poenitentiae  motus,  quibus  perdit  ac  perimit  homici- 
das  illos,  camales  scilicet  delectationes  et  concupi- 
scentias,  quae  in  animabus  voluptuose  viventium  le« 
thale  nonnunquam  exercent  homicidium.  Et  civita- 
tem  illorum  succendit.  Postquam  honiicida>  jam  dictl 


fi,  alius  vero  ad  negotiationem  suam.  Reliqui  vero 
Unuerunt  servos  suos ,  et  conlumeliis  affectos  occide- 
runt.  Venire  quippe  ad  nuptias  invitantis  Domini 
renuunty  quid  gressum  mentis  in  via  humilitatis 
ponere  nolunt.  Sed  e  conlrario  vt7/am  suam,  quod 
est  bonores ;  negotiationem,  quod  est  favores ;  con- 
tumeliaSf  quod  est  voluptates,  quaerunt  et  diligunt. 
Et  ut  haec  omuia  aptius  intelligi  possint,  singula  per 
ordiiiem  exponenda  sunt. 

Et  abierunt,  inquit,  alius  ad  villam  suam,  alius 
vero  ad  negotiationem  suam.  Haereditaria  quippe  pos- 
•essio  viUa  magnus  honor  videtur  esse  possessori 
sno.  Et  ideo  non  inconvenicnter  per  vHlam  intelli- 


gere  valemus  transeuntes  884  hujus  mundi  hono-  ^  perimuiitur,  civitas  iUorum,  quod  estcor  humanum. 


nj.  Abire  in  viUam  suam  quoddammodo  dicitur, 
qui  honoribus  praesentis  vitac  extolli  ct  elevari  non 
Teretur.  Qui  dum  sic  in  villam  suam  abire  hon»ri- 
bus  inflaitut  non  metuit,  abire  etiam  ad  negotiatio* 
nsm  sumu  incipit.  Abire  namque  ad  negotiationem 
Buam  dicitur,  qui  pro  bonis  opeiibus,  quae  fecerit, 
bumanos  favores  quaerit  et  appetit.  Naiu  pcriculosa 
Talde  negotiatio  cst,  dum  quis  pro  inaiii  humaiii  fa- 
Toris  gloria  aeternae  retributionis  commutavcrit  prae- 
mta.  Sequitur: 

Beliqui  vero  tenuerunt  servos  ejus ,  et  contumeats 
mfectos  oiciderunt.  Postquam  sic,  ut  praedictum  est, 
in  villam  suam,  et  in  ncgotialionem  suam  abierunt» 
postquam  honoribus  ct  favoribiis  humanis  ultra 
modum  delectari  cceperint,  fit  plerumque,  ut  etiam 
■ervos  SU08,  hoc  est  proprios  seiisus  suos  teneant, 
ei  contumeliis,  id  est  voliiptatibus  afTectos  occidant. 
Servos  quidem  suos,  quod  est  sensus  suos,  tenent^ 
id  est  teneri  faciunt  voluptatibus  consentiendo ; 
affteiunt  contumeliis^  voluptatibus  subjacendo ,  ocd- 
dwU  in  voluptatibus  perseverando.  Non  incongrue 
Toluptas  eontumeUte  comparatur,  quia  magis  igno- 
miniota  nulla  esse  valet  contumelia,  quam  immode- 
nta  eamalis  voluptatis  concupiscentia.  Yerumtamen 
bot  taleft,  elatos  videlicct  honoribus,  delectatos  fa- 
▼oribut»  subjectos  voluptatibus  miterator  Dominus 
nequaquam  deserit,  sed  tertia  vocatione ,  id  est  in- 
ternae  visitationis  gratia  invitare  eos  non  despicit. 
Vfide  tequitur : 


igne  sancti  Spiritus  succenditur.  De  quo  igne  ipse 
Dominus  alibi  dicit :  Jgnem  veni  mittere  in  terram^  et 
quid  volo,  nisi  ut  ardeat  ?  {Luc.  xii,  49.)  Ignis  sancti 
Spiritiis,  dum  in  terram,  id  est  cor  terrena  sapiens 
ac  diligens  niittitur,  postpositis  terrenis  omnibut 
ardore  divinae  charitatis  accenditur.  Undesequitur: 

Tunc  ait  rex  servis  suis.  Nuptics  quidem  paratw  stuit^ 
sed  qui  invitati  erant,  non  fuerunt  digni.  Rex  iste 
utilitcr  sibimetipsi,  ut  diximus,  iratus,  igne  divinl 
amoris  succensus  et  iiluminatus,  servos  suot,  exte- 
riores  ac  interiores  sensus  suos,  quos  jam  bene  ac 
sapienter  regere  novit,  ad  meliora  et  utiiiora  inhor- 
tans  ait :  Nuptias  quidcm  coelestes  paratw  sunt  non 
solum  per  baptisimi  regenerationem,  veram  eliam 
perbonam  spiritalis  vitaeconversationem.  Sedquiin-- 
tUatierant,  spiritus  meus,  anima  et  corpus,  indignot 
nos  propria  negligentia  fecimus,  ne  ad  has  perveni- 
remus  nuptias.  Nunc  vero  hoc  unicum  mihi  restat 
salutis  consilium,  recogitare  in  amaritudine  animae 
meae  temput  vitae  meae  in  vanitate  consumptum, jux- 
ta  illud  proplieticum  :  Recogitabo  tibi  omnes  anno9 
tneos  in  mmaritudine  animce  mece  (Jsai.  xxxviii,  45;. 

Jte  ergo  ad  exitus  viarum^  et  quoscunque  inveneri* 
tis^  voeaU  Mf  886  ttuptias.  Yos,  inquam,  servi,  om- 
nes  sensus  mei,  qui  servire  mihi  ad  iniquitatem  buc- 
usque  non  timuistis,  ite  jam  ante  oculos  mentis, 
mala,  quae  commisistis  revocando,  ne  non  solum  ini* 
tium  peccatorum  ^edexitus  finemque  inartim  iniqua* 
rum  contiderando,  dies  et  annot,  qui  sine  frucUi 


^{5  VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  616 

pr«lerierunt,  iii  coiitritione  coniis  rccogiianiio,  si  A  quaniamniox  digiiitaicmpervenevit,evangclisUcon- 
forlc  culpa  et  negligentia  transacti  tcmporis  aboleri      scquenlcr  insinuansail: 

Tunc  ail  rex  minlstris  suis :  Ligatis  pedibus  ejus 
ac  manibuSf  mitlite  eum  in  tenebras  exteriores;  ibi 
erit  petus  et  stridor  dentium.  Ad  hunc  seusum,  queni 
modo  cxposuimus,  non  in  ira,  scd  in  misericordia 
hxc  verba  acciperc  debemus.  Nam  mtnulrt,  qui  luuc 
ligatis  pedibust  hoc  csl  aflectibus,  et  ligatis  manibut^ 
hoc  cst  opcribus,  in  tenebras  exttriores  eam  mitten 
jubentur,  spiritus  angelici  non  incongrucnter  acci- 
piuntur,  quibus  post  adeplani  vestem  nuptialem  ani- 
ma  bona  commitlitur,  qualenus  intus  a  malis  affc- 
ctil>us,  ct  foras  a  pravis  opcribus  fideli  eorum  mini- 
sterio  per  vinculum  charitatis  constringatur,  et  ca- 
stodiatur,  sic  cam  quodammodo  trt  tenebras  exteruh- 


valcal  ante  oculos  disiricti  judicis. 

Et  egressi  servi  ejus  in  via  congregarerunl  omnes 
4luosinvenerunt,  malos  et  bonos,  ctimpleta;  sunt  nuptiic 
discumbetitium.  Egrediuntur  pcr  bonani  opcrationem 
ssepc  mcmorati  scrvi  illi,  actusquesuos  malos  et  bo- 
nos  congrcgant,  malos,  ut  digna  satisfactione  poDni- 
teant,  -bonos,  ut  non  sibi  scd  Dco  humilitcr  ascri- 
bant.  Et  sic  congregata  mullitudinc  tam  maiorum 
quam  bonorum  operum  implebuntur  nuptia*  in  bu- 
milltate  discunibentium.  Nam  spiritalcs  iniplere  nu- 
ptias  alitcr  non  possumus,  nisi  mala,  qua;  commisi- 
mus,  pccnitcndo,  aut  l>ona,  quse  fecimus,  non  nobis 
sed  Dco  ascribcndo.  Sequitur : 


Intravit  aulem  rex,  utvideret  discumbentes,  et  vidit  B  res  mittant,  ut  omncs  cxleriores  prosperitates  8cu 


ibi  hominem  non  vestiium  nuptiali  veste.  Intrans  rex 
coelestis  prjcscntia  majestalis  su»,  discumbentes  in 
humilitate  videt  et  visitat,  docel  hominem  interiorem 
nondum  vestitum  veste  nupiiali,  quomodo  hanc  eam- 
dem  vestem  adipisci  debeat.  Sancti  Patrcsetdoctorcs 
per  vestem  nuptialem  intelligendam  esse  dixerunt 
veram  et  perfectam  charitatem,  quod  et  nos  credi- 
mus  et  intelligimus.  Sed  tamen  subtiiiori  sensu  non 
tantum  eam  charilatem,  quae  exterius  aut  in  divino 
servitio,  aut  in  proximorum  compassione  cxhibetur, 
in  veste  nuptiali  accipimus,  verum  etiam  invisibi- 
lem  charitatcm  internse  suavitatis,  quam  tuncanima 
fidelis  guslare  mcrebitur,  quandounuscum  Deospi- 
ritus  cfficitur. 

Et  non  incongruc  per  veslcm  nuptialem  interna 
suavitas  valet  iuieUigi,  quia  sicut  vestis  nuptialis 
ornat  et  calefacit  corpus  hominis,  sic  divinae  suavi- 
tatis  gratia  hominem  bonis  operibus  ornat  cxtcrius, 
et  igne  geminae  charitatis  accendit  intcrius.  Quis- 
quis  ergo  hanc  eamdem  vestem  8S7  uuptialem  obti- 
nere  desiderat,  verba  invitantis  Domini,  quae  sequun' 
lur,  attendat : 

Et  ait  illi :  Amice,  quomodo  huc  intrasti  non  habens 
vestem  nuptialem  7  Cur  amicum  nominat,  qut  vestc 
nuptiali  vestitus  non  crat  ?  Amicus  est  et  non  ami- 
cus.  Amicus  esi  per  bonam  conversioncm  et  sanctam 
conversationem,  et  ttoit  amicus  pcr  intimi  saporis 
suavitatem.  Uude  idem  cst,  ac  si  dicat :  Vide  ct  con- 


adversitatcs  contemnat  et  dcspiciat  ut  omnia  exte- 
riora  vanaetcaduca  oouliscordisejus  tenebrescant 
et  vilescant,  eique  sola  interns  visitationis  gratia 
placeat  et  dulcescat. 

888  ^^'  ^^^^  fletus  et  stridor  dentium,  Ibi^  inquam 
ubi  angelorum  ministerio  ct  suffragio  ligatis  pcr 
amorem  Dei  alTectibus  ct  operibus,  in  tenebras  extc- 
riores  hoc  modo,  ut  diximus,  homomittitur  ;  ibi  pe- 
lus,  quod  cst  assidua  lacrjmarum  compunctio,  et 
stridor  dentium,  quod  est  districta  custodia  cogila- 
tionum,  coni|)etcnter  consequitur  :  i6t,  dico,  aut  tl- 
more  supplicii,  aut  amore  coclcstis  desiderii  homo 
compunctus  lacrymis  mundatur  ct  abluitur,  ibi  ar- 
G  cta  et  districta  custodia  a  vanis  ct  illicitis  co^itatio- 
nibus  cor  hominis  observatur  ct  rcstringitur. 

Nec  immerito  per  stridorem  dcntium  custodia  in* 
telligenda  estcogltationum.  Nam  sicut  quis  prae  do- 
lore  stridcns  dentibus  ipsos  ctiam  dentes  ad  invi- 
cem  constringit  fortius,  sic  perfectut  quisque  forli 
observantia  cor  suum  custodiens  in  semetipso  cou- 
siringitur,  quatcnus  divina  visitatione  jucundari  ac 
Ixtificari  intcrdum  roercatur.  Scquitur  : 

Multi  enim  sunt  vocati,  pauci  vero  electi.  Multi  «o- 
cati  multi  sunt  poenitentes ,  pauci  electi  pauci  sanl 
conlemplanlcs.  Muiti  namque  Deo  miserante  suni, 
qui  peccata  sua  lacrymis  pocnitentiae  deflcnt  ac  di- 
luunt,  qui  pro  indulta  peccalorum  venia  gratianim 


sidera  quonam  modo,  quo  ordine  me  vocante  nu-  q  actiones  Dco  humiliter  refcrunt,  ct  hoc  modo  ad  nu- 


ptias  inti  avcris,  quomodo  me  opitulante  homicidas 
illos,  carnalcs  vidclicct  c^ucnpiscentias  perdideris, 
quomodo  civltas  corJis  tui  succcnsa  sit  ignc  Splri- 
lus  sancti,  et  cum  ouinia  bona  hxc  tibi  dcderim, 
iiunquid  ignoras,  quare  vcste  nuptiali  tc  non  indue- 
rim? 

At  ille  obmutuit.  Pauca  Lxc  vcrba  innuunt,  quod 
ideo  vestcm  nuptialeui  non  habuit»  quia  ncn,  ut  de- 
buit,  a  strcpitu  lumultuantiuui  cogitationum  anle  ob- 
mutuit,  nec  veraciter  cum  Prophcta  dicerc  potuil, 
obmutui,  el  humiHulus  sum,  et  silui  (Psal.  xxxviii, 
5).  Nunc  vcro,  quia  obmutuit,  quia  in  humilitatc  si- 
luit,  ideo  yesiem  nuptialcm  induit,  id  est  aliquan- 
lulum  intern»  dulcedinis  praegustare  meruit,  el  ad 


ptias,  quo  vocati  sunt,  pervenire  conlendunt ;  pauci 
vero  stmt,  qui  vcstiti  siiit  veste  nuptiali,  qui  digni 
sir.t  contcraphitivse  dulcedinis  gratia  refici  et  laelifi- 
cari,  qui  sic  voluntatcs  et  opcrati(mes  suas  vincale 
perfcctae  charitatis  ligare,  et  cor  suum  a  ttimulla 
inulilium  cogilationum  custodirc  valeant,  ut  exterio- 
ra  cuncta  ctvisibilia  perfecte  contcmnant  ac  despi- 
ciant.  Nos  vcro,  quoniam  in  numero  electorum  sive 
contcmplautiuni  compuiari  uonmeruimus,  invenire 
saltcni  in  numcro  paenitciitium  omni  modo  lalore- 
mus,  qiiatenus  gaudia  aetcrnac  bcalitudinis,  quaiobti- 
ncrc  per  vittc  perfectioncm  non  p  ^ssumus,  per  ve- 
ram  ct  hiimilem  pu^nitcntiam  adipisci  valearous. 
Quod  ipse  pncstarc  dignctur,  qui  in  Trinitate  per» 


617  HOMlLIilS  POMINIGALES  i£STIVALES.  m 

fccta  vivit  ct  gloriatur  per  infinita  saecula  saeculo-  A  rum.  Et  dum  abierit  humilem  faciendo  confessio- 

rogat ,  supplicem  pro  peccatis  suis  ad  Deuir. 


rum.  Amen. 

8S9  HOMILIA  XG. 

VI  DOmNICAM  XXI  POST   PENTECOSTEN   PRIMA. 

Krat  quidam  regulus,  cujus  filiug  infirmabatur 
Caphamaum  (Joan.  iv). 

Reaulus  iste  fidelcm  quemlibet  exprimil,  quem 
Deusomnipotens  misericordiasuasalvare  disposuit. 
Hic  Don  incongrite  quidam,  id  esl  singularisdicitur, 
quando  ex  instinctu  supernae  inspiralionis  volunta- 
tem  illain  accipit ,  quod  mundum  deserere,  et  Deo 
servire  velit.  Qui  nequaquam  rex .  sed  regulus  di- 
cendut  est,  quia  in  primordio  conversionis  necdum 
seipsum  perfecte  regere  potest.  Rex  quidem  magnus 
et  prxpotensesset,  si  cogitationes,  sermones  et  actio- 
nes 


nem, 

fundendo  oralionem,  orans  ut  descendat,  hoc  est  ut 
in  vera  eum  humilitale  faciat  descendere.  Nam  per 
mentis  humilitatem  infirmantis  filii  recuperare  po* 
tett  sanitalem.  Quid  autem  huniilem  hanc  confes- 
sionem,  quod  snpplicem  in  eo  ad  Deum  suscitet  ora- 
tionem,  notat,  ut  video,  hoc  quod  infertur. 

Incipiebat  enim  morl.  Tria  sunt  peccatorum  incre» 
roenta,  quae  mystice  hoc  loco  denotantur.  Primo  di- 
citur,  cujus  filius  infirmabatur ,  secundo,  incipiebat 
mori ;  tertio,  priusquam  moriatur.  Filius,  id  est  spi- 
rilus  sive  voluntat  infirmatur ,  quando  homo  pec- 
cato  delectatur  ;  incipit  mori,  dum  peccato  consen- 
tit.  Morilur^  quando  ad  peccati  actuin  labitur.  Mori 


suas  regereposset.  Sed  quia  regulns  est,  bonam  B  incipit,  quando  ex  ipsis  tentalionum  infirmitatibus. 


quidem  voluntatem  hubens,  sed  nondum  bonis  ope- 
ribus  proficiens,  nec  tentationibus  resislere  valens, 
bene  regulus  nominatur,  cujus  filius  infirmatur, 

Potest  per  filium  reguli  propositum  spiritalis  vitas 
intelligi.  Hoc  enini  sibi  in  initio  coiiversionis  homo 
beatus  proponit,  ut  in  humiiitate  et  mansuetudine 
Deo  descrviat,  et  quidquid  adversitatis  sive  a  mun- 
do,  sive  a  diabolo  vel  etiam  a  propria  carne  occur- 
rat,  palieiiter  propter  Deum  sustineat.  Sed  qiiia  in- 
gruKntibustentationibus  plerumque  propositum  istud 
traiisgreditur,  bene  dicilur,  cujus  filius  infirmabatur 
Capharnaum.  Gapharnaum  interpretalur  Yilla  con* 
solationis^  vel  vilia  pulclierrimay  sive  ager  pinguedi» 
ni»,  per  quod  aptevita  intelligitur  spiritalis.  Est  villa 
eonsotationis,  quia  diversis  laboranlcs  infirmitatibus  ^ 
diversis  ibi  consolantur  modis.  Gonsolatur  peccator, 
si  veram  pro  peccatis  ac^^at  poenilentiam,  quod  vcram 
consequatur  indulgenliam ,  ct  posl  pcccaiorum  ve- 
niam ,  si  in  humilitate  se  contineat ,  vitain  merea- 
tur  adipisci  perpetuain.  Est  etrt//a  pulcherrima,  in 
qua  amissa  restauralur  innocenlia.  Est  et  ager  pin- 
guedinis,  in  qiia  pinguescunt  aniina:  abundanti  gra- 
tia  divinae  duicedinis. 

Sed  notanduin  quare  praeterilum  imperfectum  po- 
nat  dicens,  infirmabatur.  890  Videtur  mihi  hoc  ideo 
esse,  ut  qui  ex  una  parte  lcnlalionibiis  delectatur, 
quasi  ex  illa  parte  infirmetur ;  in  ca  vero  parte,  qua 
tenutioni  non  consentit,  viverc  et  saluti  suse  appro- 
xiinare  videatur.  Unde  protinus  subjiingitur. 

Hic  cum  audisset  quod  Jesus  veniret  a  Juda'a  in  Ca- 
Ulmam^  abiit  et  rogavit  eum,  ut  descenderet,  et  sana' 
rel  filium  ejus,  Audit  et  benc  audit,  cum  intrinsecus 
docetur  a  Domino ;  audit ,  cum  exterius  docetur  a 
proximo ,  quia  Jesus  veniat  a  Judwa  in  Galila:am. 
Jadasa  interpretatur  confessio,  Galilaea  transmigratto 
Jesus  Salvator  sive  Salutaris.  Audit  per  verba  do- 
ctorum,  audit  ex  auctoritate  Scriplurarum,  quod  vc- 
ra  salus  et  medicina  animse  in  vera  et  pura  consi  • 
stat  confessione.  Et  cum  audierit  quia  per  hoc  ve- 
nit  Jesns,  id  est  salutare  anim»  ejus,  abiitj  ut  con- 
iiteatur,  et  de  his  noxiis  purgetur,  quibus  tenetur, 
ac  per  hoc  transitum  facit  de  vitiis  ad  virtiites,  de 
Infirmitate  tentationum  ad  sanitatem  vulneruro  suo- 
Pateol.  CLXXIV.  ri 


quibus  laborat,  891  cocptum  spiritalis  vitx  propo- 
situm  deserere  cogitat.  Sed  ne  mors  ista  iii  eo  prae- 
valeat,  Doiuinus  ipse  admonendo  se  dignantcr  mter- 
ponit.  Sequitur  : 

Dt\rt(  ergo  Jesus  ad  eum :  Nisi  signa  et  prodigia 
videritisj  non  creditis.  Dicere  Jesuest  verbumsuum 
in  cor  hominis  mittere,  per  quod  homo  seipsum  in- 
cipit  recognoscere  et  objurgare,  dicens  ad  se  intra 
se,  nisi  signa  et  prodigia  videritisy  non  crcdilis.  Ilis 
verbis,  unde  aut  de  quo  omncs  prsccedentes  infirmi- 
tatis  tentationes  oriantur,  quantum  milii  vidctur,  hic 
occurrit,  pro  quibus  se  homo,  duin  Jesus  in  corejus 
verbum  suuin  mittit,  rejarguere  sic  et  sic  incipit 
dicens  :  Misercgoet  peccator  !  cur  nisisignaetpro^ 
digia  videam,  non  credo  ?  Gur  ego,  qui  in  simplici- 
tate  cordis  mei  ad  hanc  spiritalem  vitam  veni ,  et 
conteinptui  haberi  proposui,  contemptuin  et  despc- 
ctioneiu  meani  non  diligu?  Gur  aliorum  vitam  diju- 
dico,  et  nisi  signa  et  piodigia  fraternae  dilectix)nis 
et  districtionis  in  prsclatis  ct  subditis  videam,  non 
credo?  Ncn  hoc  propositi  etvoluntatis  mcaefuit,  ut 
ex  aliorum  visu  et  operibus  salulein  meam  qiisere* 
rem.  Si  illi  humiles  et  boni  essent,  ego  quoque  bo* 
nitati  operam  darem,  si  districti,  et  ego  districtus; 
si  remissi  et  dissoluti,  et  ego  remissus  et  dissolutus. 
Solent  enim  tales  tentationum  infirmitates  praeter 
alias  quas  longum  est  eiiumerare,  noviter  conver^ 
sis  subripere,  ut  videatin  eis  quod  signa  et  prodi- 
D  gia  in  praslatis  et  subditis  non  videant,  hoc  est, 
quod  talem  perfectionem  et  districtioncm,  qualem 
in  eis  esse  putabanl,  non  ^abeant.  Et  ideo,  cum  ali- 
quid  gravt  ex  pnclato  uo  sibi  imponi  conspiciunt, 
submurmurant,  quasi  ipse  talia  non  faciat,  et  ex  hoc 
scandal'!m  sibimetipsi  sumunt  ct  generant.  Qui;  ten- 
tatio  quod  "aide  periculosa  sit,  dum  homo  Deo  do- 
nante  recognoscit,  non  jam  signa  et  prodigia  qus- 
rit,  quia  de  sua  solumr.iodo  salute  soHicitus  existenSt 
alicn»  vit»  dijudicator  non  erit ,  sed  lotam  spem 
suan  in  respectu  supcrnx  roisericordiae  constituenSt 
obnixe  postulat  dicens : 

Domine ,  descende ,  ut  sanes  filium  meum ,  priui" 
quam  moriatur.  Ac  si  dicat :  0  Domine !  fons  totius 
bonitatis  et  roisericordiae,  descende  ad  ine,  et  pef 


ei9  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTGNSI9  620 

taom  descensum  fac  bumilero  me  ;  minue  superbiam  A  s^nc  seni  dulci  admodum  et  delectabili  occursu  ei 


meam,  priusquam  moriatur  superbienJo  filius  meus, 
Si  enim  aliquando  892  pcccato  condciectabar ,  si 
consensi,  pra>sta  mibi ,  ne  unquam  morialur  spiri- 
lus  meus  perpctrato  operc  peccati. 

Scd  et  alio  modo  possumus  intelligere  quod  ait 
Dominus,  nisi  signa  et  prodigia  videritis,  non  crcdi- 
Aj.  Diflerentia  esl  inter  signa  et  prodigia,  Prodigia 
dicuntur  ea  miracula  quaeterribilia  el  metuenda  vi- 
dentur,  quemadmodum  sunt  fulguraet  tempestates; 
signa,  qu£  dulcia  ct  amabilia  sunt,  verbi  gratia,  ubi 
inflrmi  sanitalem,  cicci  visum,  claudi  gressum  reci- 
piunt.  Et  ideo  p2r  prodigia  timor,  psr  signa  intel- 
ligi  potest  amor.  Et  quamvis  limor  Domini  slt  ini- 
tium  sapientix ,  tamen  proptcr  dignitatem  signum 


obviant,  quia  superna;  gratiae  dulcedinem  ,  quae 
veram  nonnunquam  scquitur  bumililaiera,  ei  sub- 
ministrant.  Super  qvem  enim,  inquit,  reqniescam^ 
nisi  super  humilem  et  quietum  et  trementcm  sermoneM 
meos?  {Isa.  lxvi,  2.)  Filium  ejus  vivere  nuntianl, 
quia  ex  istiusmodi  afiectionibus  verc  sanatur  et 
viviflcatur  spiritus  ejus. 

Interrogabat  ergo  horam  ab  eis  in  qua  melius 
habuerit.  lloram  a  servis  interrogat,  quando  reco- 
gitat  in  semetipso  et  rcmemorat  boram  illam»  si 
quando  melius  habuit^  si  supcrnse  dulccdinis  gratis 
vel  ad  momentum  unquam  admitli  meruit.  CoUigit 
boram  in  se  quia  ilcrum  atque  itcrum  per  miseri- 
cordiam  Dei  n^sluando  ct  anbelando  ad  eam  utcun- 


amoris  pricponilur  prodigio  tiinoris.  Eiestquasi  ve-  B  que  pertingcre  dcsidcrat.  Et  Lcne  coclestis  illa  dul- 


Tus  medicus  veram  nobis  sanitatem  bis  vcrbis  in- 
sinuet  dicens  ,  nisi  prodigia  timoris  mei  lcrrili  no- 
xiarum  cogltationum,  inuliliumvcrborumetoperum 
custodiamvobis  ponatis,  ct  signo  amoris  mei  iutrin- 
tecus  attacti  sancta  desiderare,  bona  cogiiare,  vir- 
tutibus  proflcere  studeatis,  non  creditis,  id  cst  eam 
fidem,  qua;  per  dilectionem  opcratur,  obscrvare  non 
poteritis,  ut  in  prosperis  humiles,  et  in  adversis  csse 
valeatis  patienles. 

lioH:,  cum  per  divinam  inspirationem  intrinsecus 
audierit,  humiliter  exorat  diccns  :  Domine,  descen- 
de,  ut  sanes  filium  meum,  Cognosco,  Dominc,  quia 
debita  reverentia,  qua  teDoniinum  nieuni  limerede- 
berem,  non  timui,  quia  tiniore  tiio  a  nialo  non  decli- 
navi,  amorc  luo  bona  non  feci  qua;  dcbui  et  idco  de- 
geendej  id  est  fac  me,  coram  te  huiniiiari  cordc  et 
corpore.  Ilanc  cordis  contrilioncm  el  oralionem  Deo 
fore  acceplam,  siio  mox  confirmat  responso  diceiis : 

Vade,  fittus  tuus  vivit,  Quia  sic  tcipsum  cognovi- 
sti,  qiiod  filium  tuum,  id  est  spiritiim  liiuin  pcr  su- 
perbiam,  qua:  te  impugnat,  mori  pertimuisli,  vade, 
id  est  dc  bonis  ad  mcliora  tende,  et  filius  tuns  vila 
vivct,  et  non  morielur. 

Crcdidit  homo  sermoni^  quem  dixit  ci  JesuSy  et  ibat. 
Non  dicit,  credidit  regulus,  scd  credidit  homoy  ul  pcr 
boc  insinuaret  quod  ille  qui  in  inilio  conversionis 
impotens  et  parvus  in  bona  actione  crat  rcgulus , 
per  misericordiam  Dei  nunc  sit  homo,  ad  imagincm 


cedo,  ciim  brevis  sil,  per  horam  dcsignatur,  qvan 
prxteril  cito,  qu.-e  etiam  si  diu  babcri  in  bac  vila 
possct,  propler  insatiabilem,  quam  generat  in  corde 
hominis,  gratiam,  Lrevis  videretur  ct  esset.  Horae 
istius  brevissimam  esse  dulcedinem  notatur  nobis  per 
Joannem  :  Factum  est^  inquit,  silentium  incoclo  quasi 
mcdia  hora  (Apx.  vui,  i).  Ad  hanc  autem  horam 
nunquam  bomo  perlingere  polest  nisi  per  septi- 
formem  894  Spiritus  sancti  gratiain.  Quod  my- 
stice  innuitur,  cum  psotinus  subinfertur : 

Et  dijccrnnt  ei  quia  heri  hora  septima  teliquit  eum 
(ebris,  Quicunquc  per  septitormem  Spiritus  sancti 
graliam  veniie  mcruit  ad  islani  horam,  hic  a  febro 
vere  relinquitur,  qiiia  a  febre  viliorum  ct  pecca- 
torum  purgattis  in  Cbristo  viviCcatur,  et  optabili 
saliili  aniiua;  su;e  redonatur.  Et  quare  dicunt,  heri  ? 
Ileri  temporis  est  pra:toriti.  £t  per  hoc  signifl- 
calur  qiioJ  ad  boram  illam  semper  dcbent  suspi- 
raro,  el  ad  hoc  quod  pixleriit,  se  praeparare,  et  ut 
iteriim  veniat  oplare  et  orare. 

Coguovit  autem  pater  quia  illa  hora  erat,  in  qua 
dixil  ci  Jesus :  Filius  tuns  vivil,  Et  credidit  ipse  ei 
domus  cjus  tota.  Jain  qui  primo  regulus^  deindu 
homo  dicebatur,  tertio  nunc  pater  iiominatur.  De 
imis  enim  ad  sumina  consccndit,  ct  qui  prirao  vix 
ad  aliquod  opus  bonum  seipsum  potuit  regere.  pau- 
latiin  proflcieiis  faclus  est  homo  ad  imaginem  et 
similitudinem   Dei   rcformatus;  postmodum  vcro 


clsimilitudinemDeireformatus,  etadconservandam  d  pa\T\s  nomen  jure  sortitur,  quia  si  unquani  horam 


in  se  eamdem  imagincm  credcre  paratus  sit  sermo- 
nf,  quem  dixit  Jesus.  893  Quidquid  Deus  aut  per 
se,  aut  por  doctorcs,  aut  pcr  Scripturam  sacraui  lo- 
quitur  iiomini,  totum  est  scrmo  Doinini.  iiuic  ser- 
moni  homo  credit,  quando  sccundMin  l.uiiC  sermo- 
uem,  in  quantiim  potest,  morcs  et  aclus  suos  in- 
stituit.  Ire  incipit,  cum  de  virtute  in  virtutem  pro- 
ficit. 

Jam  autem  eo  descendente ,  servi  occurrerunt  ei 
dicentes  quia  filius  ejus  viveret.  Sic  homine  descen- 
dente,  sic,  inqiiam,  per  vcram  humilitatem  omni- 
potenii  Deo  se  submittente,  occurrunt  servi,  quibus 
et  per  quos  dulces  aflectiones,  boni  sensus,  sancta 
desideria  non  inconvenicnter  possunt  iuteliigi.  Isti 


islam  cognovit,  in  qua  dixit  ci  Jesus  :  Fiiiui  tuus 
vivilf  id  est  si  vere,  quantiim  hie  possibile  est, 
quam  suavis  sit  Dominus  degiislavit,  pater  aliorum 
merito  dici  et  esse  poterit,  quia  non  solum  sibi, 
sed  et  aliis  proJesse  valebit.  Et  credidit  ipse  et  do^ 
mus  ejus  tota,  Credit,  cum  seipsum  e^  omnes  sen- 
sus  suos  Deo  soli  committit,  et  ei  soli  deservit, 
orans  et  optans,  quatcnus  horse  illius  dulce;linis 
iterum  aliquando  admilli  possit  interim,  donec 
tllo  perveniat,  ubi  dulcedini  sempiterua!  momentum 
non  ponitur,  aut  ulla  Iransit  sine  dulcedine  hora, 
sed  inefi^abilis  siiavitatis  seterna  perseverat  siiie 
fine  mora.  Ad  qiiam  nos  perducat,  qui  vivit  et 
regnat  per  omnia  sjecula  saeculorum.  Amen. 


6t!  nOMILIiE  DOMIMCALES  .€STIVALES.  G22 

895  nOMILIA  XCI.  A  invenil.  Sod  si  ab  linc  cupil  iniseria  nherari,  vcr.dat 


IH   DOMIMCAM    XXII    POST    Pr.NTECOSTE?!    PRIMA. 

Assimilatum  est  regnum  ccpiorum  homini  regi, 
qui  voluit  rationem  ponere  cum  servis  suis  [Matth, 

IVIII  ). 

Coeloriim  regmim,  quod  varias  habct  s'gnifica- 
liones  in  Scripliiris  divinis»  hoc  loco  in  fignra  po- 
tesl  accipi  liominis  inlerioris,  in  quo  per  miscri- 
cordiam  suam  rcgnare  et  inhabitare  decrevit  ipse, 
a  quo  omne  bonum  procedit,  ut  bealiis  Jacobus  in 
Eplsioia  sua  ail  :  Omne  daium  optimum,  et  omne 
doKum  perfcctum  desursum  est^  descendens  a  Putre 
luminum  [Jac,  i,  17). 

Sjd  hoc  coelorum  regnum  homini  regi,  Christo 
iitique  Filio  Dei ,  sempitcrno  Hegi,  dicitur  simile, 


iixorem  jiixta  pricccptum  D(»mini ,  vendat  scilicct 
carnalcm  amorcm  pro  spirilali,  vcndal  s;cculi  vo- 
luptalcm,  ct  cmat  a^ternitafris  jiicundilatem.  Tcn- 
deiili  anlcm  ad  patriam  clarilalis  a.*tcrna),  uxorcin 
tanlummodo  non  suificit  vendidisse,  sed  vendeiidi  sunt 
el  plii,  carnalia  videlicct  «pera  a  carnali  ipsius  vita 
progenita.  Jiibetur  insuper  scveritate  (iivinae  jusli- 
tisB  omnia  qua*  habet  venund  ro,  omnia  plane  vitia 
sibi  cohaerentia,  qux  quondam  habeb;.t  ul  propria, 
quia  (ali  commercio  reddcndum  cst  Domino.  Lnde 
Domlnus  in  Evangelio  :  Vade  et  vende  omnia  qux 
habes  (Malth,  xix  ,21).  Sed  quid  faciendum  est 
I.uic  misero,  cui  tam  ningna  ct  gravia  prxcipiuntur 
a  Domino,  cui  ad  perficiendum  non  suppctit  volun« 


si  lamen  ipse  ab  ajterno  cuncta  disponcns,  ea  quae  ^  tas  cords,  ncc    facultas   opcris?  Formain  hujuf 


sequuntur,  in  nobis  dignetur  operari. 

Yoluit^  inquit,  rationem  pouere  cum  servis  suis, 
Ratio  est  rationalis  sensus  animx ,  qua  rationc 
uteiis  homo  bonum  ct  maliim  potcst  disceinere. 
Quam  rationem  tunc  tii  sercis  suis  omnipolens  Deus 
posuit  y  cum  ad  imagincm  ct  similitudincm  suam 
nos  condidit.  Sed  hoc  bencficio  non  contcntiis  suavis 
Dominus,  roluit  e'iam  rationcm  ponere  cum  servis 
suis^  nostris  utique  scnsibus;  voluit,  inqiiam, 
Toluntatem  suani  bonam  cl  ;itcrnam  voliinlali  ho- 
niinis  coadunare,  in  pncdcstinatione  jam  quidem 
conjunctam,  sed  nondum  in  opcre  cl  verilate  per- 
fectam. 

Et  cum  coepisset  rationem  poncre^  oblatus  est  ei 
unns,  qui  debehat  deccm  millia  talenla.  Por  hunc 
iinHm,  qui  Deo  dicitur  oblalus,  nosler  accipi  potest 
spiritus,  qui  pridem  per  peccala  crat  ablaliis,  nunc 
autem  describitur  oblatus.  Qmciii  tunc  reclc  Doinino 
offerimus,  cuin  per  vigilantem  rationcm  considera- 
mus  sollicite  ca  mala  qua^  fccinnis.  Ila  crgo  nos- 
metipsos  considerantcs,  slc  spiriliim  noslrum  Do- 
mino  oflercntes,  dcccin  milliiim  talcntorr.m  inveiii- 
mur  debitores.  Scd  qiiiJ  dcsigiialur  pcr  deccm  miUia 
talenta  nisi  Decalogi  priecepla,  sivc  lola  simul  ju- 
stilia?  Cum  igitiir  rcspcctu  mentis  intrinsccus  se- 
ipsura  homo  perspexciit,  deccm  896  pi*a;ceptorum 
transgressorem  se  iiivenit,  quia  qui  pervcrsa  agit, 
pnecepta  Decalogi  transit.Scd  rursuin  clara  se  inliieiis 


servi  assumat,  qno  miser  essc  dcsinal,  et  quod 
fecit  ille,  faciat  et  ipse.  Ait  enim  evangelista  : 

897  Procidens  autem  servus  Ule ,  trabat  eum  rfi- 
cens  :  Palienliam  habe  in  me ,  et  omnia  reddam  tibi, 
Qnid  cst  procidere,  nisi  in  veritate  se  humiliaie! 
Procidat  ergo,  in  profunda  humilitate  se  dcjicial, 
irainque  Jiidicis  assidua  oratione  ad  misericordiam 
flcclat.  Vcra  nanique  lumilitas  vera  esl  oratio,  cl 
in  hiimilitate  promerctur  honio ,  ut  dcprccatio  cjus 
cxaiidiatur  a  Domino.  Dicat  itaquc  in  oratione  sua 
hujiis  scrvi  sa?piiis  itcrando  verla  :  Patienliam  habe 
in  me  I  Tu  fons  pictatis  praicipuaj ,  qui  onmes  af- 
flucKtcr  (Ic  tiia  rcficis  pleniludine ,  fac  mc  per  tuse 
bonitalis  clcmcntiam  stabilcm  haberc  paticiitiam. 
Ilabe  cam  per  fortitiidincin  lirachii  tui  tcnens  in 
mc,  quia  nisi  lcnucris  cain  in  me,  citius  clabitur  a 
ine.  Et  quia  oratio  justi  calos  pcnetrat  (Eccli.  xxxv, 
21),  ut  ad  aures  Doinini  Sabaotli  quantocius  praeve- 
niat ,  vidcanius  ha;c  humilitas  ct  oratio  quantum 
apiid  oinnipctentcm  Dei:m  valcat. 

Mifertus  cst ,  iiiquit,  dominus  scrvi  iUius,  et  di» 
misit  eum,  et  debitum  dimisit  ei.  Solcl  qiiippe  om- 
nipotcns  Dcus  len'gnc  miscrcri  sv.pplicil.iis  suis 
liumililcr  cuin  invoranlibus,  quia  ipsi  soli  proprium 
cst  misereri  scmper  el  parccre.  Miserlus  ilaqiie  rft- 
mittit  homincm ,  qiii  priiis  captivns  fuerat  per  pec- 
cata,  in  profundo  vitiorum  positus,  liLerum  eum 
rcddcni!o  a  peccatis.  Dimiltit  ct  deluliim ,  oinnium 


Ibcc  verilatis,  omnem  se  contempsissc  deprelicndit  d  remissioneni  dando  pcccatorum.  Quacunque  enim 


normam  juslitise  ct  aequilalis,  el  jain  non  habet, 
unde  ve!  quo  justissimo  retribiial  judici,  quem  jam 
residcre  yidet  in  districla  examinatione  sui.  Undc 
sequitur : 

Cum  autem  non  haberet  unde  redderet ,  jussii 
eum  dominus  venundari,  et  uxorem  ejus,  et  filios, 
et  omnia  quw  habebat,  et  reddi.  Non  habet  ergo 
bomo,  unde  reddat  Domino,  quia  quamvis  cordid 
sui  ratione  videat,  quantura  Conditori  suo  debeat, 
noiidum  taraen  babet  cor  contritum,  unde  factori 
suo  supcr  pcenitentiam ,  hoc  quod  injuste  egit, 
reinbuat.  Ex  una  quideni  partc  ccrnil  quomodo 
reddendum  sit,  ex  altera  autem  parte  imbccillitate 
Toluntatis  infirmae  perAcere  bonum  quod  videt,  non 


hxra ,  iil  ipse  Dominus  pcr  prophctam  ait ;  peccator 
conversus  fuerit  a  ria  sua  mala ,  omnium  iniquita-' 
tum  ejus  non  recordabcr  amplius  (Ezech.  xviii ,  22). 
Scd  ct  alio  inodo  debitum  dimittit  l.omini ,  dum  peo- 
cata  sua  ponit  ei  ante  mentis  sua:;  oculos ,  ut  sciat 
et  cognoscat  quomodo  vel  in  quo  Deum  oflenderil. 
Sequitur  : 

Egressus  autem  serws  iUe ,  invenit  nnum  de  con- 
servis  suis ,  qui  debebat  ei  cenium  denarios.  Peccati 
tandein  dimisso  debito,  libcr  ct  cxpedilus  cgrcditur 
de  saeculo,  egreditur  quoque  a  carnis  delectationc, 
in  qua  dudum  [perniciosa  jacuerat  voluptale.  Sic 
egressus  invenit  unum  de  conservis  suisy  iirvcnit  cor- 
pus  suum  quasi  fugitivum  servum  •  qui  tunc  fugam 


m  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  m 

iniit ,  cum  doniino  suo ,  spirltni ,  servire  noluit ,  A  nonnunquam  super  \ircs  attenuali  corporis  plus 


bwenit  et  vitim  suam ,  quam  perdiderat ,  dum  ei 
omnino  dominari  non  potcrat,  ^uando  898  <^^ro 
erecta  contra  spiritum  nulium  ei  dcbitum  reddebat 
obsequium.  Sed  videamus  nunc ,  quantum  hic  con- 
senrus,  corpus  revera  nostrum,  domino  suo,  spi- 
ritui ,  debeat ,  ut  ad  reddendum  roens  nostra  ido- 
nea  fiat. 

Centum ,  inquit ,  denarios.  Gentenarius  numcrus 
In  omnibus  Scripturac  locis  esse  describitur  perfe* 
ctus ,  et  ubique  pro  perfectione  ponitur  et  assumi- 
tur.  Sed  hoc  loco  per  denarios  illa  obedientia  my- 
stice  desif^natur  quam  spiritus  a  carne  exigere  solet, 
cui  subesse  et  obedire  servili  famulalu  debet.  Et 
qaia  in  denario  similitudo  est  regis ,  per  denarium 


justo  se  extenderit ,  illc  non  vuU  audire  vocem  in- 
firmx  carnis  submurmuranlis ,  non  vult  a  coepto 
rigore  declinarc ,  sed  abiil  in  proposilo  suo  perse- 
verando  et  in  anteriora  se  extendcndo.  Ei  miiit  eum 
in  carcerem,  Carcer  est  locus  laboriosus  et  tenebro> 
sus.  In  carccrem  semelipsum  mitiit  homo ,  cum  pie 
laboraiis  in  Domino,  ab  omni  jucunditale  ct  laetitii 
hujus  sxculi  quasi  in  lenebris  se  includit ;  in  quo 
labore  et  tenebris  seipsum  tandiu  tenet  inclusuro » 
donec  reddat  debitum ,  donec  pcr  laboriosam  poNii* 
tentiam  expurgatus ,  praesumere  audeat  de  remis- 
sione  peccatorum. 

Yidentes  autem  conservi  ejus  quce  fiebant ,  contri" 
stati  sunt  valde.  Conservi  isti  qui  talia  vidcntes  sunt 


•imilitudo  Dei  exprimitur,  quam  similitudinem  nunc  B  contristati  exleriores  hoininis  sensus  non  inconve- 


in  spiritu  retinentes  et  conservantes,  quandoque  ct 
in  corpore  promerebimur,  cum  de  tenebris  vocati  in 
admirabilelumen  ejus  fuerimus.  Impassibilis  denique 
et  immortalis  cst  Dominus,  cujus  similitudiuem  nos 
quoque  in  corpore  recipiemus,  dum  per  resurrectio- 
nis  gloriam  clarificati  impassibiles  et  imniorialcs 
ad  incorruptiouem  transierimus.  Idcirco  similitu- 
dinem  Dei  unusquisque  nunc  in  spirilu  relinens  de- 
bltam  a  corpore  exigat  obedientiam  et  hujus  servi 
Opus,  quod  crudeliter  faclum  Scriptura  commemo- 
rat ,  in  semetipso  benigne  exercendum  suscipiat. 

Et  tenens  suffocabat  eum,  Teneat  crgo  corpus  suum 
fireno  coniinenti.-e,  nesecundum  libltiim  suumdeliciis 
bi^*us  saeculi  aflluat ,  suffucet  iilnm  giilam  restrin- 
gendo,  ne,  quantum  illecebra  exigit,  tantum  slbi 
impendat,  sed  vix  et  lenuiter  sustentel  corpus.  Si- 
cut  enim ,  qui  suflbcare  aliqucm  nititur,  guttiir  ejus 
tenens  stringit  fortiter,  ila  ut  sxpius  ejtis  inlcrci- 
datur  anbelitus ,  sic  a  quolibet  pcrlecto  freni  gultu- 
ris  temperala  conslriciionc  teneiidi  simt ,  ut,  quain- 
Tis  in  carne  nianeat ,  pr.cler  camem  tamen ,  vivere 
aemetipsum  compellnt,  diccns  sibi : 

Reddequod  debes.  Oninia  tibi  prius  dulcia  in  ama- 
rStudinem  sunt  convertenda.  Gorpus ,  quod  cibo  et 
potu  voluptuose  utens  delectabatur,  jam  jejuniis 
multaque  abstinentia  torridum  reddendum  est.et  ari- 
dum.  Qui  somni  vapore  eras  dissolutus ,  nunc  vigi- 
liis  mutis  cs  exhauriendus. 


nienter  possunt  accipi ,  qui  ad  serviendum  interiori 
homini  a  Dco  sunt  pneordinati ;  qui  tunc  siinul  tri« 
stantur,  cum  h;ec,  qux  prxdixiinus,  in  semetipsis 
viderit  actitari.  Nam ,  qui  Ixto  vultu  petulanter  ante 
circumquaque  solebat  prospicere,  nunc  inclinato 
capite,  dimissis  luminibus,  tristis  incedit  et  rooe- 
rens ,  et  qui  olim  jocularia  vcrba  depromere  con- 
sueverat,  sic  afllicto  corpore  jam  in  siientio  semet- 
ipsum  studct  contcgere.  Et  bene  dicuntur  valde  con-^ 
tristati,  Yalida  enim  hxc  est  tristitia  sic  pccnitentis, 
sic  sc  conterentis ,  quemadmodum  Aposlolus  dicit : 
Qu(e  secundum  Deitm  tristitia  est ,  paenitentiam  in 
salutem  stabilem  operatur  (U  Cor.  vii,  10).  Se« 
,  quitur : 

900  ^^  venerunty  et  narraverunt  dominosuo  omnia 
quo!  facta  fuerant.  Veniunt  tandem  in  confessione 
et  oratione ,  narrantes  Domino  qux  facta  sunt ,  quid- 
quid  ab  incunle  setate  dciiqucrunt  omnia ,  quae  in 
juvcntutcm  peccata  commiserunt ,  nihil  prxtermit- 
tentes ,  scd  toliini  Doniino  confitendo  et  orando 
narrantes.  Post  hanc  tam  salubrem  et  placitam  Deo 
narrationcm ,  mirabilcm  ct  incflabiiem  omnipolcns 
Deus  homini  impendit  consolationem  ,  quemadmo* 
dum  hic  protinus  sub  ungitur  : 

Tunc  vocavit  eum  dominus  suus ,  et  ait  illi.  Tunc» 
nimirum  pcr  inteniam  inspirationem  ad  se  vocat 
eum  Doininus ,  pneterltae  amaritudinis  eum  oblitum 
facicns,  ita  in  dulcedine  sua  eum  confovens,  ut 


Et  procidens  conservus  ejus,  rogabat  eum  d  labor  et  dolor,  qui  ex  aiflicta  carne  descenderat^ 


dicem  :  Palientiam  habe  in  me ,  et  omnia  reddam 
tibi.  Ilsec  cogitatio  est  hominis  infirmi ,  qua  ,  cum 
caro  atteritur,  parccndum  rogat  sibi ,  ac  si  afflicta 
caro  dicat  spiritui :  Palienter  age  mecum  parcendo 
mihi ,  ne  succumbam  labaribus ,  nec  tantis  pressa 
cedam  doloribus,  qui  si  patienter  mecum  egeris, 
omnia  reddam  tibi ,  quod  hoc  anno  digna  satisfa- 
ctione  non  persolvero,  reddam  in  futuro,  et  sic 
acmper,  quoad  vixero ,  hoc  quod  debeo ,  reddere 
non  cessabo. 

Ilte  autem  noluit ,  sed  abiit ,  et  misit  eum  in  car- 
eerem ,  donec  redderet  debitum.  nie  sane ,  cui  vivere 
Ohristus  est ,  qui  quondam  in  primordio  conversio- 
ni^  sux  tantam  in  vita  sua  districtionem  tenuit ,  ut 


omnino  temperetur.  Sed  tam  dulciter  vocatus  a 
Domino,  audiamus  qualia  ab  ipso  accipiat  rc- 
sponsa  : 

Serve  nequam ,  omne  debitum  dimisi  tibi ,  qnoniam 
rogasti  me.  Nonne  ergo  oportuit  ct  te  misereri  con- 
servi  tui ,  sicut  et  ego  tui  misertus  sum  y  Vcrba  Do- 
mini  ad  nos  sunt  verba  nostra ,  qux  ab  ipso  inspi- 
rati  in  oratione  dicimtis  intra  nos.  Servum  nequam 
corpus  suum  appellat ,  quod  ad  laborandum  semper 
se  invalidum  dicit ,  ac  si  dicat :  Tu  ad  scrviendum 
praestitus  eras  mihi  a  Domino ,  sed  hucusque  fide- 
deiiter  ministrare  noluisli ,  semper  dicendo  :  Ne- 
quco  pondus  suflerre  tribulationum ,  non  suflicio  tam 
fortes  tolerare  labores  :  Et  ideo  omne  quod  ex  obe- 


64»  nOMlLIiE  DOMINICALES  iESTIVALES,  CM 

dicntia  dcbueras  persolvere  mihi ,  dimisi  tibi ,  plus  A  cum  cleclis  suis ,  quos,  de  tumullu  sacculi  cduclos 


acquo  parcendo  tibi,  quoniam  rogatti  me,  Rogasti 
quippe  me ,  nt  clemcnter  parcerem  libi ,  et  rogante 
le,  dimiiij  non  cxigcndo  quod  debueras.  Noime  eo- 
dem  modo  et  te  oportuit  misereri  conservi  tui ,  mei 
scilicet,  animae  tuse,  ne  ita  me  seduxisses,  ne  tot 
pios  laboies  mihi  alstulisscs,  sicul  et  ego  tui  mi- 
urtv$  $um  miscrando  dolores ,  remiltendo  iabores  ? 

Et  iratusdominus  ejusy  tradidit  eum  tortoribus , 
quoadusque  redderel  universum  debitum,  Ira  h;vc  sa- 
lubris  est  et  amabilis ,  qna  homo  laudabiliter  ira- 
scitur  sibi ,  ne  ullerius  in  pcccata  corrual ,  scd  pcr- 
petraiane(|uiler  per  pnnnitcntiam  corrigat,  sicut  per 
901  Psalmistam  dicilur :  Irascimini,  et  nolitepec- 
care  (  Psal.  iv,  5 ).  Sic  sane  bcnigne  iratus  sibi  tra-^ 
dit  coi  pus  suum  tortoribus,  amara  poenilcr.tia  sem- 
per  torquendo  et  punicndo  semetipsum  ,  quoadusque 
universa  peccata  digno  poftnitcnlia;  fructu  reddat 
Domino.  Qaaliler  autem  ad  liujus  perfectionis  sum- 
inam  pervenirc  valeamus,  in  hujus  evangclicae  con- 
clusione  lectionis  ipse  Dominus  dcclarat  nobis ,  ita 
fiubjungens : 

Sie  et  Pater  meus  coelestis  faciet  vobis,  si  non  rje* 
miieritit  unusqvisque  fratri  suo  de  cordibus  vestris. 
Bene  dicitur  Pater  Cfjelestis,  quia  omnc,  quod  de 
ccelis  et  de  coelesti  Paire  dcscendil ,  non  aliud  nisi 
bonuiD,  suave  et  jucundum  csse  poierit.  Faciet^  in- 
quit,  vobis^  ad  banc  plane  perfectionis  gratiam  per- 
ducet  vos,  si  unitus  vestcr  cum  Dco  spiritus  902 
Fratri  suo  niniis  non  indulserit ,  si  ei  de  cordibus 
wstrii  non  remiseriiis.  Frater  nosler  caro  noslra 
est,  quae  quadam  affinitate  fraternitatis  jungitur  spi- 
ritui. 

Et  notanduni  quod  dicit,  de  cordibus  vestris,  Nam 
quasi  duo  corda  babct  homo,  unum  spiritale,  ct  al- 
terum  carnale.  Si  igitur  corpori  nostro  de  cordibus 
non  remittimus,  ila  sane,  ut  dum  corcarnale  trahit 
deorsum ,  cor  spiritale  faciens  fructum  tendat  sur- 
sum,  tunc  secundum  modum  perfcctionis,  quem  pr»- 
diximus,  faciet  iiobis  Pater  coelestis  omnipoicns  Do- 
minus.  Ad  quam  perfectionem  perducat  nos  Pater 
coelestis,  ut  per  gratiam  ipsius  illuc  tendamus  me- 
rito»  quo  ipse  ciim  Filio  ct  Spiritu  sancto  vivit  et 
regnat  per  omnia  sxcula  saeculorum.  Amen. 
IIOMILIA  XCII. 

Df  IK)II1N1CAM   XXII I  POST  PENTECOSTEN  PRIMA. 

Cum  tublevasset  ergo  oculot  Jesus,  et  vidisset,  quia 
WMltitudo  maxima  venit  ad  ei(m,  dicil  ad  Philippum : 
Vndeememus  paneSfUt  manducent  hi?  (Joan,  vi.) 

Cum  egrcderentiir  filii  Israel  de  iOgypto  de  terra 
exsilii  et  percgrinalionis,  ut  Domino  jubente  terraro 
intrarent  repromissionis,  in  soliludinc  coelestis  ali- 
moniae  consecuti  sunt  subsidium.  Per  quadraginta 
quippe  annos  in  eremo  mannae  cocleslis  pasti  sunt 
cibo,  dc  quo  lestatur  Scriptura,  quod  omne  delccta- 
mentuin  et  omnem  saporcm  suavitatis  babuerit  (Sap, 
svi,  20),  et  unicuique  talcm  saporem  confcrebat, 
qualcm  ipse  volebat. 

Juxta  banc  similitudinem  adhuc  Dominus  agit 


et  in  servitutem  suam  assumptos,  in  dcscrto  spiri- 
talis  vitse  collocaverit,  ubi  manna;  coelcsiis,  verbisui 
dulcedinc  eos  plcrumque  rcficit,  ne  in  ilinere  bnjuf 
vilcX  deliccre  pussint.  Tendentibus  namquc  ad  pa- 
triam  acterncT  claritatis  in  verbo  suo  spiritalis  inlel- 
ligentix  subministrat  pabulum,  prout  cujusque  exi-  [ 


git  meritum  vel  dcsidcrium.  Sunt  cniin  nonnulll,  (; 
qui  ob  laudabilis  viUe  mcritum  tanta  a  Dco  gratia  .^ 
donantur,  ut  profunda  Scripturarum  pcrscrutantes» 
secieta  quadain  in  vcrlis  Domini  pascantur  dulce- 
dinc.  Siint  cl  alii  ad  capicnda  sublimia  niinus  ido- 
nci,  scd  tamcn,  nc  iiiaiies  rcmancant  et  vacui,  juxia 
capaciiutcm  sensus  sui,  quo  rcficiantur  suQicieutcr 
inveiiiunl  in  vcrbis  Domini. 
B  Sic  in  vcrLis  hodiernai  Icctionis  xtcrna  Dci  Sa- 
picntia  vcrbi  sui  dispcnsavit  semina,  ut  pcrfcctig  et 
sapicntibus  profuiidam  in  cis  confcrat  scicntiam» 
imperitis  autcm  cl  siniplicioribus  tantum  in  eis  spi- 
ritalis  alimonia^  conferat,  ut  ncquaquani  jejuui  re* 
mancant. 

Notandum  vcro  cur  Spirilus  sanctus ,  qui  divi- 
num  iniiiisteriuin  in  saiicla  ordinavit  Ecclcsia,  istud 
Evangelium  bis  in  anno  in  divinis  ofliciis  legi  voluc- 
rit,  in  quo  legitur,  quomodo  dc  quinque  paiiibus  et 
duobus  piscibus  quinquc  millia  903  bominum  Do- 
miiius  saliavcrit.  Lcgittir  nunc  in  fine  Dominicanim, 
seciindo  autcni  ante  Dominica;  Passionis  ct  Resur- 
rectionis  solcinnia,  quod,  ut  putainus,  non  sinc  ccrti 
causa  mystcrii  Spirilus  sanctus  instituit  et  ordina- 
vil.  Nam  quod  hodierna  die  istud  Evangelium  in  fine 
legitur  Doniinicarum ,  nolat  nobis  requieni  sancta- 
rum  animarum,  ad  quam  perfecti  et  electi  Domin! 
transeunt  dei  isito  carnts  oncre,  ubi  in  sola  anima 
jam  xterna  satictate  rcficiuntur,  jacente  adhuc  cor- 
pore  in  terr^  pulvere.  Quod  auteni  haec  lectio  se- 
cundo  in  Quadragcsima  ante  Dominicam  Resurre- 
ctionem  repetitur,  designat  nobis  quoniam  eleiti  in 
resurreclione  generali,  resumpto  corpore,  cum  mor* 
tale  hoc  induerit  immorialitatem,  bono  potili  gaudio 
ulriusque  hominis  xternallter  in  vullu  Dei  saginan- 
tur  ct?  satiantur.  Qualiter  aulem  ad  hanc  utram- 
que  satietatem  pervenire  valeamus,  instruiinur  a 
Domino  in  verbis  hodiernae  lectionis.  Ait  enim  Evan- 
D  gelista : 

Cum  sublevasset  oculos  Jesus,  Per  oculot  Jesu  ho- 
minis  salvandi,  quem  Dominus  sua  misericordia  prao- 
venerit,  intenlionem  possumus  accipcre ;  quam  in- 
tentionem  tunc  Dominus  sublevat,  dum  per  Spiritus 
sui  gratiam  bomini  prsestat  ut  intentionem  suam» 
quam  sxculo  ct  sxcularibus  dcsideriis  immerserat, 
ad  Dcum  crigere  et  converlere  incipiat.  Omne  enim 
quod  in  pra^senti  vita  est ,  totuni  lemporale,  trausi- 
torium  cl  subtus  hominein  est,  super  quod  tunc  a 
Domino  tollitur  et  sublevatur,  cum  intenlio  ejos  ab 
his  terrcnis  ct  caducis  scgregatur,  et  ad  Deum  eri- 
gitur. 

Sed  ct  alio  modo  sublexQXvQktyjm  c^K^^oit^axsi  Vss^ 
possumus  luleY^i^ete*  Q>i^\k^^  m\si  ifcRjWL^M»^  -^^ 


627  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  628 

luntatem  et  desidcria  cordis  siii  vias  sacciili  hoini-  A  vix  aut  nuUatenus  movere  poterat.  Tali  exemploper 


n(»m  ingredi  pcrni'tiif,  oculos  s:!0s  quodainmodo  in- 
tus  hahot  Dominus  Jes'.is,  ct  quid  honi  de  eo  in  se- 
crclo  prccordinavorit,  ct  pr;edcslinaveril,  ab  huma- 
nis  aJhuc  aspCvtibiis  aLscondil.  Eosdein  autem  crii- 
los  lunc  sublevat ,  duni  Loc  quod  in  divinis  erat 
obl'Jtil;us,  homincsque  forls  hilchat,  ipso  adjuvante 
el  cooperantc,  per  operis  ejus  eflectum  hunuiiiis  vi- 
sibjs  manitestulur.  Sic,  sublevatis  vculis  Jesu,  videt 
quia  mnllitndo  maxima  vciiil  ad  eum. 

904  Iii  maxima  muUitudine,  quic  ad  Jesum  ve- 
nit,  et  in  Lono  accipi  putcst,  non  injuste  bonas  af- 
feJones  ct  sancta  dcsideria  possumiis  inlclligcre, 
quibus  hornc»  ad  lioc  teiulil,  ul  ad  cognitionem  Dei 
perveniie  possil.   Cum  c.go  hanc  maximam  multi- 


inspirationem  Dei  agitur  erga  aniinum ,  adhuc  in 
turbinilus  mundi  constitutuin ,  qui  quidem  evadere 
niala  sua  nititur,  sacculum  ctcor  saeculare  relinqirer^ 
concupiscit ,  siid  voluplalil.us  mundi  pra.*peditur. 

Quamvis  aulem  niinus  perfeclionis  ha!  eat  homo 
in  illuminationis  suic  primordio,  scit  tamen  Condi- 
tor  universorum  quid  In  riiic  sit  facturus,  quo  studio, 
qua  animi  constantia  vilam  a.'tcrnam  sit  apprchen- 
surus.  iJcirco  suadel  I  omif j ,  ut  tentando  bonuin 
opus  aggrcdiatur,  quo.l  sibi  tam  difficile  esse  suspi- 
catur.  Unde  sequitur: 

Respundit  ci  Philippus  :  Duccntorum  denariorum 
panes  non  sufficiunteiSy  ut  unusquisque  modicum  quid 
accipiat.  Centenarius  numerus  in  sacra  Scriptura 


tudirem  salvandus  homo,  qui  membrum  Christi  cx  B  pro  pcrfecrione  poniturct  assumitur;  qui  centena- 


parle  faitus  ost  lona  appetendo,  inlerno  cordis 
bimine  vidcrit  in  scipso,  boc  quoiiuc  videt  Jesus; 
videt  quia  diligit ,  quia  approbat ,  dicitque  ad  Phi- 
lippiini:  indc  ememns  paneSj  ut  manducenthi? 

Per  Philippum,  qui  os  lampndis  intorprctalur,  il- 
luminatum  cor  hominis  figuralur,  ardens  per  tiino- 
rera,  lucens  per  amorein.  Ad  hoc  cor,  aiterni  Puli  is 
acccnsum  timore,  irradiatum  amore«  sermo  Salva- 
torisdirlgitur,  ad  hominem  in  homine :  Unde,  inqiiit, 
ememus  panes,  ut  manducent  hi  ?  Ac  si  homo  de  sa- 
lute  sua  sollicitus,  aliquantuhim  per  gratiam  cor  ge- 
rcr.8  illuminaluin,  dicat  ad  Dominum:  0  Domine, 
fons  pctatis  ct  miscricordi:e,  qui  pridem  oculos 
tt:os  8'ibieTasti  in  mc ,  dum  indigni  et  peccatoris 
intenli(  nem ,  terrenis  ncgotiis  ardcnlcr  inliantem,  - 
converlisti  ad  tc ,  dans  bonas  aflectiones  ct  sancta 
d.esideria ,  quibus  ad  agnitionem  et  amorem  tuuin 
aliquantulum  appropinquarem.  Tatia  gratia  exhi- 
l)ita  et  ostensa  in  ine,  unde  ego  \ioc  cmam,  unde 
acquiram ,  ut  bre  bonx  aflcctlones  et  sancta  desi- 
deiia,  qu£  maxima  sunt  multltudo  coram  te,  talcm 
panem,  talemque  cibum,  qucm  manducent,  quo  re- 
ficiantur,  accipianta  me?  Tunc  enim  rencerentiir, 
Bi  ea  qua;  mihi  sug^erunt,  in  eflectum  boni  opeiis 
a  me  perdixerentur.  Panes  hos  cgo  ncquaquam 
emere  pntero ,  nisi  pretium  corporis  mci  pro  hac 
commutatione  tradidcro ,  ct  meipsum  vita^que  ytx- 
sentis  dulcedinem  pro  amore  tuo  despexero.  Se- 
quitur : 

Hoc  cutem  diccbat  tentans  cum.  Ipse  enim  sciebat 
quid  esset  facturus.  In  tali  moerore  et  inquisitioae 
posito  homine,  consilium  datur  a  Domino,  jubetuf- 
quc  tentare^  an  possit  lioc  quod  sibi  ostensum  est 
exercere  iii  opere.  Nam  et  inflrmanti  plerumque, 
cum  cihiis  apponitur,  et  illc  se  escam  non  posse 
percipere  conqueritur,  ab  eo  qui  salutem  et  sanita- 
tcm  cjus  desidcrat,  s.rpe  905  saepiusque  ropetitur : 
Tcnta  ,  ditecte ,  si  possis  aliquid  indc  ad  utilitatem 
t'.inm  percipere.' 

Ita  etiam  agiiur,  cum  pondiis  grave  super  vircs 
suas  aiiquts  nit.tur  sublcvarc.  Ne :;iiaquam  viribus 
pncvalens,  fessus  jacet  sub  oncre.  Scd  tandcm  viri- 
l>us amploribus appositis onus  subleval , quod priut 


riiis  numerus  dtiplicalus  usque  ad  ducentos  pcrdu- 
cilur.  Pcr  ducentos  ilacjue  denarios  perfectio  bonie 
voluntatis  et  loni  operis  cxprimitur.  Quia  sicut  in 
denario  imago  regis  oliiii  erat  impressa  ,  s;c  in  per- 
fecla  voluntateet  a(  lione  hoininis  iinago  imprimitur 
Dei  Patris.  Resp.ndet  ergo  Philippus  Domino,  cnin 
homo  per  giatiam  illiiminalus  peccata  et  scclera 
sua  cognoscit  ct  abhoi  ret ,  sed  tamen  adhuc  in  flu- 
ctibus  maris  positus,  ha^c  ipsa  peccata ,  qux  cogno- 
vit,  nequaquam  perfectedeserit.  Ducentorum,  inquit, 
denariorum  panes  non  sufficiunt  m,  ut  unutquhque 
modicum  quid  accipiat.  Sed  hac  quid  sunt  inter  tan- 
tosf  Si ,  inqitit ,  te,  Doinine,  opitulanle,  nil  per- 
(ectloni  volunlatis  mesedeesset,  nil  etiam  imLecilli- 
tatis  operi  obsisteret,  nequaquam  tamen  ad  lioc 
suflicere  crcderem,  ut  uniimquodque  peccatum  meiini 
modicum  quid  acciperel.  Mod'cum  eniin  ijrtiid  accipere 
est  peccati  (bmisso  debito  ignem  ct  poenam  tantum- 
modo  evadere  gelienn%.  906  ^^^^  ^^  gloriam  verje 
sempiternx^quc  immortalitatis,  ubi  in  dulcedine  tuji 
pauperibus  tuis  teipsum  pra;parabis,  valde  modicum 
est,  nie  remissionem  peccatorum  meorum  solum- 
modo  percipere  a  te,  pomasque  evadere  ultionis 
extremae ,  nisi  ex  larga  lenedictione  tua  superaddi- 
deris,  ut  aliqiio  merear  donari  prasmio,  sanctorum- 
que  jiingi  consortiis. 

Dicit  ci  unus  ex  discipulis  ejus^  Andreas  frnler  Si^ 
monis  Pelri:  Est  puer  unus  hic  qui  habel  quinqne 
D  hordeaceos  panes  et  duis  pisces.  Andreas  dicilur  virh- 
lisy  Simoii  obcdiensy  Petnis  agnoscens ,  in  quorum 
signiflcatiunc  nomiHum  npte  datur  intelligi ,  quo- 
nsque  progredi  debeat,  qui  salutem  animae  sux 
quscrit.  Tandem  enim  Deo  cooperante  miitato  sas 
culari  habilu  de  tempestatibus  hujus  sxculi  egrc- 
dilur,  fltque  unus  ex  discipulis  Jetu,  et  subacto  carnit 
doininio  virilis  incipit  esse  in  Domino.  Fit  quoque 
fraler  in  congregatione  fldelium ,  in  agnitione  Dei 
et  sui  jugum  oLedientia;  constanter  portantium.  Per- 
specta  munditia  perfecta)  conversationis  illorum, 
intcr  quos  ha!  iiat,  visa  animi  Ia1:orisque  constantia, 
protinus  in  talia  conveitttur  iamenta  :  Est  puer  unn$ 
hie  qui  habet  quinque  hcrdeaceos  panes  et  duos  pisces» 
Sed  hac  quid  inter  tantos  ?  kc  si  dicat :  0  Dominel 


629 


HOMlLliE  DOMINIGALES  ^STIVALES. 


630 


cccc  cgo  unicus  pictatis  tusc  scrvus,  qui  pueriKtcr  A  omni  labe  niiscria:  et  corruptionis.  Scd  quia,  quau- 


\ivo  el  vixi  liacteiius,  a  tuniultu  sxculi  tc  doiiante 
liiicratus,  liic  quideu)  solo  suin  corporc,  nicnte 
adhnc  sxculi  vias  nicdltai.te.  Nani  miscr  spirilus  et 
aninia  liri-a  vaiia  occupanliir  ct  inutilia.  llal.eo  ergo 
quimiue  h,rdeaceos  panes^  lioc  cst  quinquc  sensus 
rarnales,  cainali:cr  ct  inutilitcr  vlvcntcs,  nii  de 
sunvilaie  spiritiis  sentienles.  Ncquc  eniin  oratlonis 
slndio  nifnlis  puiilali  novi  insislcre,  nec  perfecta 
ccnfossione  pic;;Uorum  meoruni  lihi  valeo  placere, 
esca,  ct  potu  ,  et  somno  tantum  suslentans  corpus, 
plus  quam  op.)itot,  corporis  indulgeo  necessltati- 
Lus. 

Ifa])eo  et  duos  pisces,  duplicera  videlicet  poeniten.- 
tiam ,  doleo  me  tol  mala  adversus  Creatorem  meum 


diu  in  liac  lacrymabili  vita  vivimus,  in  quinquc  sen- 
siLus  nostris  nequaquam  pcrrccli  cssc  possunuis, 
idcirco  non  perrcctc  (luinque  millia  asscruntur,  scd 
(fttasi  (juimjue  luillia  essc  dcscribuntur.  Quisq*iis  au- 
tem,  quanlum  in  ipso  est,  studet  pcrreclioni,  pcr 
Coopcratoris  sui  miscricordiam  inter  illos  merctur 
adnunierari ,  qui  in  libro  vitue  coclestls  sunt  con- 
scripli.  IJndo  ipse  Dominus  in  Evangelio  dicit :  Ve- 
stri  capilli  capilis  omncs  uumerali  sunl  (MatUi.  x,  50). 
Caput  nostrum  cst  Cbristus  Dominus ,  cujus  capitis 
cajulli  omncs  sunt  clccti ,  quibus  ipse  Uex  gloriosus 
ornatur  et  coroi.atur  iii  diademalc  regni  sui ,  et  si- 
cut  decor  vultus  bominis  niultum  in  ornamento  cou- 
stal  capilloruin  ;  sic  splendor  o^lerni  Patris,  Filiuft 


commisisse,etbenignitatis(uaMiscera  tam  impieof-  0  Dei,  aliquod  ornamentum  acciplt  ab  electis  suis. 


fendisse,  doleo  rursus  nullos  907  bonorum  ope- 
rum  fructus  majestali  tua;  obtulisse,  placitamque 
tibi  justitiam  tandiu  intermislssc.  Sed  b:cc  duplcx 
pQD:iilenti  i  quid  valet  inter  lol  excessus  et  tanta  cri- 
mina  ?  Qiiid ,  imiuam  ,  valet  hxc  parva  poenitentia 
mea  inler  tam  sanctos  et  innocentos,  quos  in  con- 
spcctu  Dei  video  florentes,  qui  cuuj  innr.aculalam 
in  incoiTuptiono  vitani  duxerint ,  ct  ab  omni  opere 
malo  abslinuerint,  plus  orationis  studio  incumbunt, 
plus  jejiiniis,  vigiliis  atquc  flagellis  corpora  sua  af- 
fiigunl.  Jlicc  sunt  verba  pauiitcntis,  veraciter  pro- 
peccalis  suis  doleniis,  cui  misericors  Dominus  se- 
cuuduin  iugcnitam  sibi  Lonitatem  pietatis  dat  consi- 
lium.  Naiu  sequitur : 

Facile  homines  discumberc.  Facilc ,  inquit ,  ut 
utcrque  veslcr  bonio,  tam  interior,quain  exterior,  in 
profuudam  humililatem  $e  deponat.  Sit  exlerior  ve- 
islcr  homo  eo  in  huinilitate  abjcctior  et  despcctior, 
quo  oliin.in  contemptu  Dei  fuit  sublimior;  et  sicut 
in  saeculari  ^abitu  pcr  supcrbiam  vila^  omuibus  vos 
pnetuiistis,  sic  oportet  ut  in  spirilali  proposito  om- 
nibus  miuistrando  cunctorum  pcdibus  vos  subjicia- 
tis.  S:t  ct  inicrior  bomo  in  humilitalis  stabilitus 
profundo ,  ut ,  radice  supeibia;  cvulsa  ,  omnes  vobis 
siiperiores  arbitremini ,  nulliquc  vos ,  quamvis  sce- 
leratissimo ,  in  cogitatione  prxfcratis.  £t  si  in  tali 
discubitu  utriusque  bominis  vos  invenero,  pnKul 
dubio  hoc  quod  a  mc  qua^rilis,  pcrcipielis.  Scqui- 
tur: 

Erat  auiem  [enum  niuUum  in  bco.  Post  saluLre 
Domiui  consilium  cernit  salvandus  homo  fenum 
muUum  in  cordis  sui  loco,  mullas  scilicct  vitiorum 
rniserias ,  sibi  pridem  incognitas,  quas  ante  mentis 
sux  oculos  exa;'gerans,  magnain  indc  sumil  mate- 
riani  vera;  humilitalis.  Unde  subditur : 

Discubuerunt  ergo  viri  numcro  quasi  quinque  miUia, 
Ditcumbit  demum  in  profunda  humililate  tam  corde 
quam  corporc,  etqui,  prius  relicto  saiculi  negolio, 
dictus  est  rfn7i«  esse  in  Dcmiino,  nunc  in  virum  pro- 
ficit  pcrfectum  per  gloriam  profundic  humilitatis. 
908  Et  quia  millenarius  numcrus  est  perfoctus  elc- 
clorum  atque  perfectoruni  ordo,  isto  signatus  est 
Dumero,  qut  nunc  vultui  assisluul  Conditoris  dcposita 


qiios  siLi  in  regno  suo  feccrit  cohseredcs.  Scd  vi* 
dcamus  nunc  qualc  conse([uatur  prxmium ,  qui  se 
Deo  inclinavorit  per  humilem  utriusque  hominis  dis- 
cubilum.  Soquitur  cnim  : 

Accepil  ergo  paties  Jesus,  et  cum  graiias  egisse^^ 
disiribuii  discumbcniilus;  similiter  et  ex  piscibus, 
(juanium  vokbani.  AccipUpanes  Jesus,  quia  accepta- 
bilc  ei  sacrinciiim  (il  spir.tus  contribulati ,  sicut 
Psalmisla  pronunliat  dicens :  Cor  conlritnm  ei  humi^ 
iiiaium  Deus  non  de^picips  iPsal.  h  ,  19).  Sed  et  alio 
modo  (jraiias  agii  Doininus  Jesut,  cum  animam , 
superno  altactam  munerc,  spiritus  sui  rore  infude- 
rit ,  ct  grat  s  data  dulcedine  omnia  ejus  interiora 
p  rcplevcrit.  Ibec  csl,  inquam,  superemincns  gratia, 
quam  gratis,  et  uon  pro  mcritis  sumioi  largitoris 
subministrat  misericordia ,  ut  eliam  ipsc  liomo  mi- 
retur,  tantam  ccrncns  gratiam  in  se,  quibus  haec 
laboribus  promcruerit ,  sciens  se  uil  tale  egisse  in 
opere  quod  ad  obtinendam  talcm  gratiani  posset 
sufliccrc.  In  hac  itaqiic  gratia  homini  discumbenli 
disiribuit  Dominus  de  panibus^  repoiicndo  videlicet 
hoiniui  in  roemoriam,  ubi  vel  quomodo  divinam 
oflenderit  gratiam ,  quibus  diebus  vel  temporibui 
peccaverit ,  nuuc  ista  in  gemitu  cordis  delicta  repU- 
cando ,  modo  alia  in  dolorc  animoi  considerando , 
ut  plangens  ad  909  singuia  ampliora  a  Domino 
consequatur  remedia.  Sequitur: 

SimHiier  et  ex  piscibusy  quanium  volebant.  Piscis 
p  vivit  intcr  undas,  ct  quanlo  crassior  et  profuudtor 
fueril  aqua,  tanto  validior  ct  fortior  piscis  cflicitur. 
Per  pisccs,  ut  supra  diximiis,  dupliccm  pocniteutiam 
accipimus,  quam  plerumque  tam  suflicientor  submi- 
nislrat  suis  fidelibus,  ut  resoluti  in  lamentis,  tantum 
eflluant  in  lacrymis,  quanlum  cis  suggerit  voluntas 
mentis. 

It  autem  impleti  suni,  dixH  discipulis  suis  :  Cotii" 
giie  quff  superaverunt  fragmenta ,  ne  pereant.  Cum 
ergo  supcrn»  inspiralionis  dulcedinc  cor  fuerit  im- 
pletum  et  poenitenlia;  luctu  amaricatum,  jubet  Do- 
minus  hominem  coUigere  acta  priora,  ut  et  minima 
quicque  delicta  cognoscat,  quac  in  priori  vila  sua 
csse  peccata  yix  aut  nullatenus  scire  potcrat. 
Abrenuntiantibus  denlcv^^  Wi^i  «fcQ.>a\^  ^vsSS^fcVv.  ^^ 


fyi  YEN.  GODEFRIDI  ABBATlS  ADMONTENSIS  551« 

Jora  crimina  confiteri  et  plangere  in  caiiversionis  A  securi  esse  valeant;  pigniis  lamen  qiiodrfan:  cerli- 

8uae  primordio.  Quibus  igne  poenitentiae  ad  purum         -     •  ^  -.-...  .^ 

eirortis,  el  longo  laboris  exercitio  confractis,  ani- 
mum  tnndem  ad  plangenda  minora  et  levia  conver- 
tunt.  Sed  cur  panum  fragmenta,  minora  videlicet 
deiicia  colligcnda  sunl?  Ulique  ne  pereant,  Credi- 
mus  enim  et  confitemur  sub  districti  judicis  senten- 
tia  periturum  quidquid  in  hac  vita  non  fuerit  digna 
pocnilentise  satisfactione  expurgatum.1 

CoUegerunt  ergo  et  impleverunt  duodecim  cophinos 
fragmenlorum  ex  quinque  Iwrdeaceis  panibus,  qua:  su- 
perfuerunt  hls  qui  manducaverant.  Per  cophinos,  in 
quibus  plerumque  viles  res  solent  portari  cor  humi- 
lium  apte  valel  inlclligi,  aiigustum  per  humilitatem, 
dilalalum  per  charitalcm.  Per  decem  vero  cophinos 


ludinis  in  hoc  coelesti  dono  accipiunt ;  qui  cum  la- 
bcrnaculum  corporis  deposucrinl,  et  exilialcs  mundi 
labores  reliquerint,  pennaque  desideriorum  ad  Deum 
cvolaverint,  viso  pro  quo  nunc  laboraverunt  desi- 
derantissimo  Domino,  glorianter  in  jubilo  cordis  8ui 
diccnt :  Quia  hic  est  vere  propheta,  qui  nobis  in  laco 
miseriae  constitutis  pcr  Spiritum  suum  saepius  de 
gaudiis  istis  prophetavit ;  hic  plane  tam  jucundoi 
et  amabilis  in  mundum,  cor  nostrum  et  corpui  bo- 
trum  est  vcnturus,  quo  in  nobis  manente,  nosquoqiMl 
in  eo  jugiter  permaneamus. 

Ad  hoc  toium  spectat  ollicium  hodiernum,  ubl 
in  fine  hominis  adimplebuntur  verba,  quae  hodiema 
die  in  Introilu  ntissx  canimns,  quas  ipse  Dominus 


V4: 


pnecepta  signanlur  Decalogi,  quibus,  dum  scientia  ^  911  pcr  prophetam  suismandavil  fidelilms  dicens  : 


Novi  ac  Yeteris  Testamenli,  sive  duo  prsecepta  cha- 
ritati  conjungunlur,  profecto  duodecim  cophini  re- 
plentur. 

Et  notandum  quod  haec  panum  fragmenta  ex  quin^ 
que  hordeaceis  panibus  memorantur  collecta.  Nam 
hordeum  est  pabulum  jumentorum,  et  ideo  per  910 
hordeum  signatur  vita  camalium,  in  vita  sua  car- 
naliter  viventium.  Cor  igitur  quod  in  custodia  humi- 
Utatis  est  inclinatum  et  in  latitudine  charitatis  dila- 
tatum,  insuper  scientia  Novi  ct  Veteris  Testamenti 
implelum,  jubetur  etiam  a  Domino  inipleri  ex  col- 
lectis  panum  fragmentis,  minutis  sane  et  levitms 
delictis,  quai  prius  superfuerunt  manducantibus^  ma- 
Jora  videlicet  peccata  pane  lacrymarum  diluentibus 
ut  et  ipsa  minora  peccata  dimittantur,  in  memoriam 
reducta. 

Illi  ergo  homines,  cum  vidissent  quod  fecerat  i<- 
^um^  dicebant :  Quia  hic  cst  vere  propheta  qui  ventu- 
rus  est  in  mundum,  Ituri  milites  ad  t)elium  certum 
et  evidens  in  semetpsis  ponunt  signum,  ex  quo  co- 
gnoscatur,  cujus  regis  et  principis  subdantur  do- 
minio,  vel  sub  cujus  potestate  sint  pugnaluri  in 
praelio.  Sic  revera  mili:es  Christi  cum  ipso  et  pro 
ipso  pugnaturi,  egregio  nunc  inspiratae  visitationis 
et  dulcedinis  ejus  signo,  ipsius  nunc  attitulantur 
imperio,  cum  ipso  quandoque  regnaturi  in  coelo. 
Quicunque  ergo  hujus  dilecta;  visitationis  signum 
Tiderint  in  semetipsis,  hi  profecto  sub  quadam  spe 


Dicit  Dominus  :  Ego  cogito  cogitationes  pacis  et  non 
alflictionis{Jer,  \xix,  11).  Cogitationes  nempe  pacis, 
quas  misericordia  Dei  Patris  in  sccreto  disponit  su- 
pcr  electos  suos,  nunc  quidem  in  praesenti  latent  el 
occultantur,  in  fine  vcro  eoruro  prodeunt  et  mani» 
festantur,  cum  de  hac  valle  lacrymarum.  translati, 
ad  veram  pacem,  quai  Christus  est,  pervenire  mc- 
rentur. 

Cum  ergo  illuc  electi  Domini  pervenerint,  mun- 
diquc  hujus  corruptioncs  ct  miserias  transierint,  ili 
magno  cordis  jubilo  cum  gratiarum  actione  pro- 
rumpunt  Domino  sic  psallentes  :  Liberasti  ao»,  Do- 
mine,  ex  afjligentibus  nos^  et  eos  qui  nos  oderunt  eon* 
fudisti.  Ainigentes  et  odientes  nos  maligni  sunt  spi- 
'  ritus,  qui  ab  exordio  creationis  humanae  per\erso  ei 
mortali  odio  omne  humanum  genus  afOigunt  el  pcr- 
sequuntur.  A  quorum  odio  et  afflictione  tunc  91S 
electi  Domini  liberabuntur,  dum  deposito  camis 
onere  vultui  Crealoris  sui  in  laetitia  et  exsultatione 
offeruntur.  Ibi  revera  odientes  et  insequentes  eos* 
maligni  videlicct  spiriius,  magna  confundentur  coiH 
fusione,  quando  infirmos  et  fragiles  homines  calca- 
tis  et  superatis  insidiis  ct  laqueis  suis  aeterua  in 
conspectu  Dei  viderint  donari  libertate. 

Ad  hujus  tantae  dignitatis  et  libertatis  gloriam, 
quam  de  manu  Domini  justi  sunt  accepturi,  ipse 
Unigenilus  Dei  nos  dignctur  perducere,  ut,  ubi  glo- 
ria  et  diviiiae  in  domo  ejus  sunt,  ibi  quandoque  cum 


certitudinis  gloriam  seternae  exspectant  remunera-  ])  ipso  mereamur  regnare.  Qui  cum  Deo  Patre  et  Spi- 
tionis,  et  habent  unde  de  Domino  praesumant.  ritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  saecula  saeculo* 

Kam  quamvis  electi  Domini  nunquam  in  praesenti     rum.  Amen. 


I .  i 


CS3 


BOMIUM  FESTIVALES. 


S34 


TEN.    GODEFRIDI 

ABBATIS  ADMONTENSIS 

HOMILIiE  IN  FESTA  TOTIUS  ANNI. 


1  HOMILIA  PRIMA. 

n  FESTUIf   S.   ANDREiE   APOSTOLI   PRIMA. 

Ambuians  Jesus  juxta  mare  GaiHffWy  vidil  duo 
fratres^  Simonem^  qui  vocatur  Petrus,  et  Andream 
fratrem  ejus,  mittentesrele  inmare  (Matth.  iv). 

Tcxtus  sacrac  hujus  evangelicx  leclionis,  licet 
p;>U(:is  admodum  ab  evangelista  compreliensus  sit 
Terbis,  non  parva  lamen  virtus  mysticu)  in  eo  pne- 
fulget  suLtilitatis.  Ambulans,  inquit,  Jesus  juxta 
fttttre  GaiHa!<B,  Am6i</ar6  estdelectabiiiter  incedere. 
Per  mare  autem  Gaiilaa!  boc  in  loco  praesens  sxcu- 
lum  uon  incongrue  possumus  accipere.  Gonsidere- 
mus  igitur  subtili  inquisitionequomodo  Jesus  ambu^ 
taveritjuita  mare  Galilace. 

Ez  quo  revera  conditus  cst  mundus,  ambuiare 


A  conversioncm,  hos  quandoque  magnificabit  per  re* 
muncrationem. 

3  Juxta  eos  ergo  Jesus  ambulat  qiios,  in  ipsis 
etiam  peccatorum  sordibus  jacenles  et  deserentes 
se,  noD  deserit,  sed  ita  sub  unibra  manus  suae  abs- 
condendo  custodit,  ut,  licet  multls  vitiorum  flagi- 
tiis  polluli  interius  sordescant,  nequaquam  tamen 
publicse  confusioni  subjaceant.  Eapropter  quilibet 
electi  fiiii  Dei,  quos  ita  obumbrando  absconderit 
protectio  dextene  Excelsi,  totam  spei  suae  confiden- 
tiam  in  ipsum  ponentes  bumiliter  gaudeant,  et  ad 
reddendas  Deo  protectori  suo  gratiarum  actiones 
humili  sese  devotione  impendant,  dum  se,  quamvis 
graviler  lapsos,  nequaquam  tamen  publice  recor- 
dantur  confusos,  et  econlra  quam  plures  pro  com« 


juxia  mare  Galilaeae  piis  non  dedignatus  cst  gressi-  B  misso  levioris  culpae  in  mundo  male  diflamatos  co- 


bus.  Nam  invisibilis  adhuc  manens  apud  Patrem, 
ineffabili  benignitatis  gratia,  inaestiniabiii  quodam- 
modo  dulcedinis  abundantia,  erga  butnani  generis 
deleciabatur  salutem.  Uiide  etiain  quantam  dcvotio* 
Dem,  quale,  inquam,  desiderium  haberet,  ut,  pro  re- 
parando  homine,  ipse  homo  fieret,  longe  ante  in- 
caniationem  suam,  quasi  ex  persona  ojus  fuerat 
prophetatum  :  Delicice  mex  esse  cum  fiiiis  hominum 
(Prot,  VIII,  51).  Ac  ubi  lempus  gratiae  advenit,  2 
quod  invisibilisDeus  visibilis  per  carnem  assumplam 
apparuit,  et  conversari  inter  homines  coDpit,  rursus 
jnxta  mare  Gaiilaa  ambulavit,  Nam  invictae  pietatis 
et  misericordiie  visccribus  plenus,  milem  ct  afla- 
lillem  etiam  ipsis  se  praebuit  peccatoribus. 

Idem   autem  niisericors  et  miserator  Dominus, 

qui  iuncjuxta  mare  GaliitBw  ymhlWter  ambulabat  in 

misericordia  et  miserationibus,   etiam  nunc  juxta 

quemlibet  hominem   invisibili*i&r  non    dedignatur 

umbuiare^  qnem  secundum  mialiitudinem  misericor- 

dise  suae  disponit  salvare.  Nam  per  mare  Gaiiiiea^ 

juxta  moralem  sensum   unumquemlibet   hominem 

possumus  accipere,  qui,  licet  marinis,  idest  saecula- 

^ibusdiu  circumferalur  fluctibus,  in  prxdestinatione 

i^men  divina  ad  portum  salulis,  spiritaiis  scilicet 

Tilac  coiiversioneni,  est  prxordinatus,   quemadmo- 

dum  Paulus  ait  apostolus  :  Quos  prcescivit,  hos  et 

pradestinavit ;  quos  autem  pra^destinavit^  lioset  toca- 

nt;  et  quos  vocarit^  hos  et  justificavit ;   quos  autem 

'uiificavit  ,  ilios  et    magnificavit  (Rom.  viii,   29). 

Omnipoiens  cnim  Dominus,  quos  hic  vocaverit  per 


gnosciint  esse.  Quicunque  igitur  illi  sunt,  juxta 
quos  ita  ambulandu  sub  tegmine  alarum  suarum  cu- 
stodiendo  Deus  occultaverit,  etiamsi  tempus  conver- 
sionis  non  protrahatur,  operari  tamen  in  illis,  quod 
hic  subjunctum  est,  non  dedignatur. 

Vidit  duos  fratres.  Et  paulo  post,  quomodo  eot 
viderit,  quibus  ncgotiis  intentos  invenerit,  insi- 
nuans  ait :  Mittentes,  inquit,  rete  in  mare,  In  duobus 
igitur  his  fratribus  corpus  et  animam  intelligere  non 
inconvenicntcr  possumus.  Qui  tunc  revera  rete  tn 
mare  mittunt,  cum  his  quae  mundi  sunt,  totis  sen- 
sibus  irretiti  intendunt.  Ut  ergo  de  his  noxiis  nego- 
tiorumcuris  evelli  valeant,  nccesseest  utambulans 
Jesus  juxta  eos  oculis  supernae  miserationis  ipsos 
videat.  Videt  autem  eos,  cum  per  internae  visitatio^ 
nis  lumen  oculos  humani  cordis  illumiiiat,  ut  videre 
seipsum  homo  et  intendere  incipiat,  et  qiiam  perni* 
ciosa  sit  via,  in  qua  ambulat,  perpendere  sublili 
consideratione  valeat.  Per  hanc  nimirum  visionem, 
id  est  intcrnam  visitationem  cum  jam  seipsum  ho« 
mo  circumspecte  considerando  viderit,  et  displicere 
sibimetipsi  in  viis  suis  coeperit,  fit  profecto  ei  nomen 
conveniens  Simon^  quod  interpretatur  obediens.  Ino* 
bedicni  qiiodammodo  Greatori  suo  homo  creatug 
exslitit,  cum  desideriis  siiis  et  saecularis  vitae  ill&v 
cebris  salisfaciendo  obedivit ,  Obediens  autein  tunc 
eflicitiir,  cum  his  prorsus  renuntians  ad  obediendum 
Deo  viventi  sesc  subjicit,  ct  propter  eum,  qui  propter 
4  se  obediens  factus  est  usqueadroortem,  bumiliter 
alicnae  subditur  domiuaimV,  \vl  <^^  \kmvi>^v^< 


ISS  VEN.  GODEFRim  ABBMIS  ADMONTENSIS  65G 

jedionis  proposilo  dum  pie  laborando  ariqiiantum  x  prajvenienle  misericordia,  reliclis  jam  retibus,  cun- 
profecerit,  et  aliorum  vitam  considerans  humiliarA 


se  corani  omnibus  coeperil,  altiores  tandem  virtu- 
tinn  grad;is  ascendens  vocari  nierobilur  Pelrus^ 
r;Uad  iiitcrprctatiir  agnoueus,  Agnoscem  siquidcm 
iii:ic  Uciwo  dici  poteril,  cum  ad  agnitionem  Dei  el 
s!ii  aliquanuilum  venerit,  subtili  consideratioiiis  in- 
tuitu  ad  oculos  revocans  mer.tis,  quam  gratuita  pic- 
tal(»  ad  viiaiii  eum  miseratlo  sui  servaveril  Cond.to- 
ris,  et  econtra  quar.tls  prav;e  actlonis  operibus  p(e- 
naii)  digiie  promenierit  uUionis. 

Acc.pta  ai;lem  bac  agnitione  Dei  et  sui  emincn- 
tioribus  adliuc  sursum  tendens  gicssibus  noinen 
sorliri  iv.^i elilur  Andreas^  quodinlerprolatur  viriUs 
vel  dccorus.  Agnitis  igitur  tanlis,  ut  dixim.is,  Gon- 


ctisrenuntiaverit  rcbus  exlerioribiis,  el  divina  coiia- 
punctiis  inspiratione,  disciplinx  se  tradiderit  spiri- 
talis  vita%  quod  nequaqiiain  a  lerreiiarum  impetu 
cogitationum  liber  cssc  valeat,  sed  niuitolies  inania 
raeditando  rcte  suum  in  mare  miltaty  sctiucns  nar- 
ralionisordo  denuiitial. 

El  ait  illis  :  Vemtc  post  me,  faciam  vo$  fieri 
piscatores  liominuni.  Dicere  Dei  est ,  cum  per  vo- 
cem  pixdicatoris  lioniini  insiniial  qiioniodo  a  tem- 
poraliuin  rerum  inutabililate  mcnteni  retraliero 
valeat.  Attainen  quantum  libet  foris  pnedicatio 
exerceatur,  frnslra  senno  pnudicanlis  laborare  vi- 
delur,  nisi  ipsc  Greator  cordis  cor  per  vocem  allo- 
qualur  iiitcrn:e  inspirationis.  Venitc,  inquit,  post  mf. 


ditovis  sui  bencriciis,  agnitis  etiam  inniinieris  pec-  B  faciam  ros  fteri  piscatores  hominum,  Ac  si  dicat ; 


eatoruai  suoruin  contagiis  virilitcr  agens  in  Doniino 
piis  insisterc  non  desinit  operibus,  ut  iniqiia;  con- 
versationis  reatum  dign»  satisraclionis  rediuiat  la- 
boribus.  Ita  ergo  virilis  factus  per  i)onam  operatio- 
nem,  consequens  est  eliam  nt  decorns  fiat  pcr  purain 
confessionem.  Sordidus  namque  et  quodaniniodo 
immundus  hoino  anle  oculos  divino^  apparct  maje- 
Stalis,  cucn  pcccata  sua  inlra  sinum  conscieiiti;e  abs- 
conJendo  celat,  et  confiteii  adversiim  se  injusti- 
tiain  siiain  trepidjt,  djcorus  autem  et  qnasi  refor- 
matus  in  conspectu  Domini  apparcbil,  cum  vias 
sxns  per  humilem  confessionem  et  corde  pa^nitentl 
fevelaverit.  Uude  ct  David  ait :  Confessio  et  pnlchri- 
tudo  in  con.pectu  ejus  {Psal.  xcxv,  6).  Ilacc  aute.ii 
omiMa,qu<£  prxdixiinus,  operari  nequaquain  poterit 
homo,  quandiu  rele  miltendo  in  mare  siccularibus 
irretitur  vanitatibus;  sed  cum  per  illuniinantem 
gratiam  sancti  Spiritus  videndo  cum  v/sitans  visi- 
taverit  Doiuinus,  flt  profecto  ut  tribus  his  appellari 
valeat  nominibus,  id  est,  Simon^  Petrusy  Andreas. 
Fit  Simony  id  est.  Obediens  per  conve:  sionem ,  fit 
PetruSf  id  est  Agnoscens  per  agnitionem  Dei  ct  sui ; 
fit  AndreaSy  idest  virilis  vel  decorus,  virilis  pcr  bo- 
nam  operationem,  decorus  perpuram  confessionem. 
5  Quare  autem  in  hos  virtutum  gradus  extendere 
se  nequaquam  valeat  bomo  terrenis  adhuc  fluctuans 
rebus,  evangelista  mox  insinuat  in  consequentibus. 
Erant  enim,  inquit,  piscatores,  Qiiod  enim  dicil : 


Venite  post  w.e  ab  infiina!  cogitationis  mutabilitate 
mentein  restringendo,  ei  ad  ea  qux  siirsuin  suni  , 
totis  vc.s  viribus  erigendo.  Si  enim  tola  intent.one 
menlis  post  me  seinper  vos  sursum  extendcrilis , 
faciam  vos  fieri  piscatores  hominum ,  corporis,  vi- 
delicet  etaniin%.  Iloruin,  inquam,  hominum  piscato 
res  vos  fieri  facianiy  ut  sicut  prius  nialc  piscando 
exhibuislis  vos  servire  immunditlx*  et  iniquitali 
ad  iniquitalein ,  ita  nnnc  corpore  et  aiiima 
vos  cxibeatis  servirc  justilia:  in  sanctificationem 
(/?om.  VI,  19).  Baro  auicin  fieri  solet,  ubi  eleclus 
quilibct,  qui  supra  dictis  virtutum  gradibus  suspen- 
sus  quodainmodo  solis  inlenderc  Q  nititur  coclesti- 
bus,  ut  sibi  soluinniodo  fructificando  proflciat,  nisi 
etiam  aliis  exemplo  bonie  conversalionis  vita  ejuf 
proveniat,  ideoqiic  tot  remunerationis  praemia  adep- 
tus  quandoque  coronabitur,  quot  hic  quasi  piscando 
ad  salutem  suo  traxerit  exemplo.  Quicunque  eigo 
sunt ,  quibiis  omnipotens  Deus  ita  occulta  inspira- 
tionis  loquitur  rmgiia,  quo  studio,  qua  diligentia 
voci  pt;e  admonitionis  anres  audiendi  prscbeani , 
benc  evangelista  verbis  scfiuentibui  insinuat : 

At  illi  continuo  relictis  retibus  secuti  sunt  eum, 
Continuare  est  divisa  quaMiue  a  se  rursus  redinte- 
grare.  Continuo  igitur  retia  relinquere^  et  Dominuni 
sequi  est  sensus  a  se  male  vagando  divisos  crebro 
ab  inani  cogitationum  iiitentione  retrahere,  et  ad 
pia^  meditationis  studium  colligere.  lli  ergo  coit/i- 


Erant  pscatores,  idem  est  ac  sidicat,  erant  pecca-  j)  nuoretiarelinquunt,  ctDominum  seqiiuntur,  qiii,  si. 


lores.  Peccatores,  inquam  ,  erant ,  corpiis  videlicet 
et  anima  male  vagando  circa  sxcularis  \\ix  inania. 
Quandiii  enim  terrenarum  rerum  vanitatibus ,  tam 
interioribiis  quam  extcrioribus,  homo  adliserct  sen- 
sibus,  quid  rectius  qiiam  peccatores  iidem  appella- 
ri  valent  sensus?  Quoniam  autem,  ut  Scriptura  ait: 
Omnes  pcccaverunt  et  egent  gloria  Dei  (Rom.  iii,  25), 
pauci  admodum  sunt,  qui  non  prius  ea  qux  mundi 
sunt,  appelendo  diligant,  quam  vivcre  secundum  vo- 
luiitatem  Gonditoris  sui  incipiant.  Unde  etiam  ,  nisi 
8n]»erna  iniseralio  hominem  misericorditer  viJendo 
pra.'veniat,  pcr  se  nec  bonum  vclle  iicc  bonain  valet 
Yo!uiita:ein  pcrficcre.  Quisquis  autcm  superna 
(40)  Id  est  conlcntus 


cut  diximus,  perversis  cogitationibus  quasi  contra- 
dicendo  resistunt,  et  districta  custodia  ad  spiritalis 
incditationisdisciplinam  mentem  ventosam  informa- 
re  non  dcsinunt.  Quud  autem  his  exercitiis,  his  pii 
laboris  studiis  sufliciens  (40)  nequaquam  homo  es- 
se  debeat,  nisi  ad  eininentioris  \'\ix  altitiidinem 
sese  extendere  contendat,  satis  convenienter  sequens 
iste  versus  indical : 

Et  procedens  inde.  Ut  enim  Psalmista  ait :  lt>unt  de 
virtute  in  virtutem ,  videbitur  Dcus  deorum  in  Sion 
(Psa/.  Lxxxiii,  8),  eleclus  quililet,  quijam,  ut  di- 
ximus,  posteriora  oblivisccns  in  anteriora  se  coe- 
pit  cxtendere,  toto  corporis  ct  mentis  annisu  de 


657  flOMlLli£  FESTIVALEft.  638 

virtute  in  virtutem  debet  proficere.  Debel,  imiuam,  A  quasi  qui  jam  ad  porlum  tcndit,  viam  ,  qua  ducit 

ad  vltara,  appreliendisse  senon  aniligat ;  qui  vero  in 


de  virlute  agnitionis  in  vii  tulcm  proficcre  dilectio- 
nis,  de  viitute  timoris  irc  in  virtuteiu  amoris,  et  sic 
pcr  singula  viiluium  nxrita  ardua  scmpcr  pctere 
ct  alliora,  donec  videalur  Deus  dcoruni  in  Sion,  id 
est  doiiec  per  speculativx  mcntis  gratiam  divina^  dul- 
cedlnis  pra^gustare  mcrcalur  abundantiam.  Sic  de- 
nique  projiciendo ,  sic  in  bonis  opcribus  proceden- 
doquantaemiseraticnis  aspectu  ,  quant.s  merilorum 
muneribus  pnevenicndo  eum  rursus  omnipotens  vi- 
deat  Dominus,  intelligi  dalur  verbis  scquentibus. 

Vidii  duos  alioz  fratres.  Sicut  in  exordio  evange- 
Ucst  Icctinnis  diiimus,  per duosfratres  corpusct  ani- 
niain  accipere  possumus.  Duos  siquidem  praecedcn- 
tcs  fratres,  quos  juxta  mare  Galike;e  Dominus  ambu- 


mari  bujus  sxculi  adbuc  fluctuat,  si  ad  portuin  vi- 
ix  atcrnx  pcrvcniat,  prorsus  ignoiat.  Licct  aulcm 
homo  quilibct  convcrsus  g  tendeic  scmpcr  sursum 
tolis  invigilctviribus,  quandiu  lamcn  in  bujus  mu- 
tahiiilalis  manct  temporc,  plcme  sccurilatis  firmila- 
tem  ncqua(iuam  polciit  baLere.  Nain,  qiiod  iicqua- 
quam  a  fluenlis  saiculi  vanilalc  bl)er  cssc  valcat, 
iiomcn  Zebedai,  quod  iiUciprclatur  iste  flncns^  de- 
inonstrat.  Quid  ergointclligcic  possumus  per  Zcfr^- 
dwum  nisi  praescnlcm  mundum?  Quid  vcro  cst  niun- 
dus  nisi  ipse  bomo  ?  Omnis  cnim  uiundus  est  omnis 
lionio.  Naui  sicut  mundus  ad  Gnem  sempcr  tendcns 
indcsinenlcr  quodaminodo  defluit^  sic  bomo  de  die 


lans  vidit,  initientcs  rete  in  inare  invenit ;  bic  vero  ^  in  diem  morti  vicinius  appropinquabil.  In  nobis  crgo 


ut  evangelista  ait,  alics  7  duos  vidit.  Alii^  inquam 
suiitfacti,  qiiia  vetercm  cum  actibus  suis  deponcntes 
hoiuincra  ambularein  novitate  vit;e  contendunl  quod 
etiaoi  noniina,  qiiae  bic  subjuncta  sunt,  salis  con- 
grue  ini:uunt,  Jaccbum  Zcbeda:i,  ciJoannem  fratrem 
ejt».  Jacobus  eniiu  supplantaior  dicilur ;  Joannes  vero 
Dei  graiiOy  vel  in  quo  est  Dei  tjratia,  interpretatur. 
JacoLui  crgo ,  id  cst  supplantator  tunc  boino  dici 
et  esse  poterii,  cuin  bonis  operibus  insislendo  vitio- 
rum  radiccs  quasi  supplantando  eradicare  et  eveile- 
re  non.desinit,  et  in  loco  vitiorum  virtuosae  opera- 
tionis  germina  plantare  contendit,  iit  ubi  prius  radix 
peccati  superbix,  invidiae  et  amuritudinis  pullulabat 


ct  nobiscuin  raundum  babemus,  quia  liumanae  mor- 
talitatis  miseriam  indesincnter  sustinemus.  In  navi 
igitur,  id  esl  in  spiritali  vita  cum Zcbedao  patreeorum, 
inuiido  scilicct  defluente,  elccti  quilibel  consistunt , 
quia,  quandiu  in  boc  mundo  vivunl ,  licet  operibus 
bonis  sciuper  invigilare  non  dcsinant,  perfecte  tamen 
justitiae  integrilatcm  retinere  nequeunt.  Nam  cum 
inodo  tcrrcna  oinnia  despicientes,  tumultus  cogila- 
tionum  inaniler  vaganlium  in  sedistiktedeprimunt» 
et  piis  laboribus  delectabiliter  insistendo  soia  dlvina 
contemplationedelectantur,  subilo  mortalis  vita;  fra- 
gilitate  pnepediti ,  terrcnx  occupationis  vanitates 
meditando  a  piae  operationis  usu  torpentes  defluunt. 


ibi  postmodumflores  justitiae,  bumilitatis,  patieutix  ^  Scd  salvandi  quilibet,  qui  jam  m  navi  consistentes 


el  castitatis  florere  et  gerroinare  incipiant.  Qui  er 
go  ita  in  sc  viiia ,  supplantando  semper  in  melius 
proflcere  elaboral,  hic  revera  nomen  majoris  acci  • 
pit  dignitatis ,  id  est  Joannes ,  quod  interpretatur 
Dei  gratia.  Cum  emim  arduam  virtutum  viam  ince- 
dens  delectari  in  infiinis  recusat,  desideratam  in- 
limse  dulcedinis  graliain  divina  ei  pietas  subministrat 
ul  crebra  visitalione  relevatus,  promptior  ad  pii  la- 
Loris  reddatur  usus.  Ubi  autem  bae  spiritalis  exer- 
ciiii  virtutes  operari  valeant ,  verba  mox  scquentia 
demons&rant. 

/n  nati  eum  Zebedceo  patre  eorum.  Per  navim  ergo 
nno  Scripturarum  intellcctu  spiritalem  vitam  acci- 
l^re  possumus.  Nam  in  navi  quuidam  similitudines 


ad  purtum  pcrvcaire  proposueruut,  quopriussearc- 
tius  in  cuslodia  meiitis  teniierqnt,  eo  citius  ad  se 
intra  se  revertentes  debcta  sua  recognoscunl,  cl  per 
dignos  poeiiiteutias  fructiis  reatum  suum  coram  Deo 
coirigcre  contendunt;  quod  etiam  verba,  quaese* 
quuntur,  aperte  innuunt, 

Reficientes  retia  $ua.  Quid  ^st  enim  retia  reficere » 
nisi  culpas  digne  poenitcndo  corrigere  ?  Retia  ergo 
sua  electi  tunc  re/iciendo  corrigunt,  cum,  ubi  se  quo- 
libet  modo  deliquisse  cognoscunl ,  mox  ad  puram 
confessionem  recurrentes,  dislricte  seipsos  accMsare 
Don  metuunt,  ac  crebra  lamentatione  ailligere  se  co- 
ram  Deo  non  desinunt.  Et  boc  modo  reficiendo  relia 
iuoy  id  est  digne  pocnitcndo  peccala  sua  ,  veniam  a 


esse  videntur,  q\ise  convenienti  significatione  ad  spi-  D  divinx  miseralionis  promereniur  clementia.  Qui  er- 


rUaleni  vitam  possunt  referri.  Navis  siquidem,  licel 
bonos  habeat  nautas  cseterosque  navis  adjutores,  ni" 
ftiboni  gubernalorisindustria  sollicite  provideatur, 
fluctibus  citius  immergitur.  Sic  ct  spirilalis  vita, 
quainvis  religionis  incrementa ,  quamvis  vir- 
luosae  conversationis  in  ea  refloreant  merita,  nisi 
pii  reclorit  modcramine  crebro  quasi  impellendo 
dirigatur,  ptubitim  crescente  negligentia  a  statu 
reclitadinis  enervalur.  Est  etiam  alia  similiiudo 
in  nati ,  quae  recle  convenire  videtur  viUe  spiri- 
ta!i.  Sicut  enim ,  qui  in  uavi  est,  spem  veniendi  ad 
portuni  hal)el ;  qui  autem  extra  navim  in  flumine 
periclilalur«  evadere  posse  mortis  periculum  despe- 
ratur,  sic  nimirum  qui.  in  spiritali  vita  consislil  ^ 


go  retia  sua  ita  reficiunt,  id  est  qui  hoc  modo  col- 
lectis  sensibus  suis  Deo  satlsfacerc  satagunt,  quanta 
consolationis  gralia,  quanta  dulcedinis  abundantia 
supern$  pietatis  eos  miseralio  subsequatur,  9  ^P^t*- 
te  nobis  per  haec  scquentia  declaratur :  Et  vocavit  eos. 
Notandum  est  qiiod  Dominus  fratres  prsecedentcs  , 
qiios  juxta  mare  Galibeae  vidit,  non  vocasse,  sed  tan- 
tum  eis  dixisse  lcgitur ;  hic  vero,  ubi  duos  alios'  in 
navi  consislentes  vidit^  distincte  evangclist.i  addidit 
quod  eos  vocaverit.  Vocare  enim  est  amicum  ad  fa« 
miliare  colioquium  invitarc.  Nam  nonnunquam  liO- 
mini  cuilibet  loquimur,  quem  tamen  ad  secrctue  rami- 
liaritatis  colloquium  non oocamus.  Onmipotense.im 
DominuSy  ^uos  itai  ut  diximus,  r6(icieiiie%te\\a\\^ 


dSti 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATlS  ADMONTENSIS 


m 


venerit,  ad  se  quodammodo  vocat.  id  est  &d  divinae  A  tutem,  in  ipsa  vocatione  sui  sic  eam  sibi,  sive  vl* 


contemplationis  familiaritalem  ir.iromittit,  ut,  quan- 
to  frequentius  ejus  ramiliarilati  adjuncti  fuerint, 
eo  validius  flucntis  saecuU  vanitates  despiciendo  cal- 
caie  valeant ,  quemadmodum  sequens  versus  de- 
nuDtiat. 

Itli  autem  stahm  relictis  retibus  et  patre  secuti 
sunt  eum.  Quanto  enim,  ul  praefali  sumus,  ad  coe- 
leslia  sccreta  frequentius  vocati  fuerint,  co  despe- 
ctius  de  mundo  traclant  et  concupiscentiis  ejus,  et 
licet  ^'vrena  aliqua  ad  mentem  aliquando  veniant , 
('.electari  tumen  in  bts  summopere  recusant,  soliim- 
que  Dominum,  quantum  in  bujus  mortalilatis  mise- 
ria  est  possibile,  ca^lestia  cogilando  sequi  deside- 
rant.  Quicunque  ergo  sunt  qui  ila  in  pr.Tsenti  a 


cario  suo,  cuilibet  praelato,  desponsatam  alligal,  ut 
nequaquam  ultra  a  spiritali  proposito  redire  ei  li- 
ceat.  Sed  sic  vocala,  antequam  ad  hanc  dignatio- 
iiem  perveniat,  ut  in  unum  cum  Deo  conveniat 
(quemadmodum  sponsus  cum  sponsa  solet  conve* 
nire,  ita  ut  duo  inveniantur  in  came  una,  sic  el 
ipsa  cum  Deo  unus  cfficiatur  spiritus)  prius  in  ea 
oportet  impleri  boc  quod  sequitur  : 

Inventa  est^  in(|uit,  in  ulero  habem  de  Spiritu 
sancto.  A  quo  ergo  invenitur  ?  Seipsam  ulique  tiic#- 
nit  liabere  in  utero  spiritum  timoris  Domini.  El  no- 
tandum  vcrbum  quod  dicit :  Habens  in  utero,  Natf 
quod  gestamus  in  manibus,  casu  accidente  nonnun- 
quam  perdimus  :  quod  vero  liabemus  in  utero  ^ 


Domino  vocari  merentur,  et  vocantem  tali  diligen-  B  haud  facile  H  amittere  poterimus.  Eadem  itaque 


tia,  taii,  ut  diximus,  studio  sequuntur,  iltos  quan- 
doque  ad  se  vocabit,  cum  deposita  corporea  cor- 
ruptione  ad  scipsum  eofi  accipii,  el  aeternae  diviui- 
tati  ejus  dignum  eos  habitacuium  esse  facit,  quem- 
admodum  in  Canticis  canticorum  ipse  sponsus 
sponsae  suae,  animae  cuilibet  electae,  loquitur  di- 
cens  (41).  Vent,  electa  mea,  et  ponam  in  te  thronum 
nieum,  quia  concupivit  rex  speciem  tuam»  —  Illi  sta- 
tim  relictis  retibus  et  patre  sequuntur  t7/ifm,  qui  ab 
omni  corporeae  inliimitatis  moleslia  liberi,  illum, 
qui  est  vera  aeteniitas  et  aelerna  jucunditas,  illi  etiam 
aeternae  divinitati  ejus  consociati  sine  fme  sunt  vi- 
suri  per  eum,  qui  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia 
saecula  saeculorum.  Amem. 

10  HOMILIA  II.  ^ 

IN  VIGILIAM   NAT1VITATI8  D0M1NI  PKIMA. 

Cum  esset  desponsata  mater  Jesu  Maria  Joseph^ 
antequam  convenirenty  inventa  est  in  utero  habens  de 
Spiritu  sancto  (Matth.  i). 

Sicut  in  saecularibus  iitteris  tria  solent  inquiri, 
materia,  intentio  et  narratio,  sic  in  serie  hujus  le- 
ctionis  evangelicae  haec  tria  possunt  inveniri,  homi- 
nis  vocatio,  probatio  et  perfeclio.  Quali  autem  haec 
ordine  compleantur  in  homine ,  diligenter  nobis 
est  inquirendum.  Ait  ergo  evangelista  : 

Cum  esset  desponsata  mater  Jesu  Maria  Joseph. 
Per  Josephy  qui  augmentator  dicitur,  Deus  omnipo- 
tens  non  inconvenienter  potest  figurari ;  per  Mariam 


ratione  debet  beata  anima  f.rmiter  el  stabililer  spi* 
ritum  timoris  Domini  habere  in  cordis  utero,  per 
quem  cdocta  ab  omnibus ,  quae  novit  conspectui 
summae  deitatis  displicere,  se  abstineat,  ct  econtra 
quidquid  novit  coram  Deo  placitum  et  perfectum « 
omni  devolione  exercere  studeat  in  opere.  Haec  Igi- 
tur  hominis  est  vocalio,  imo  desponsatio.  Sed  jam 
veniendum  est  ad  probationem,  unde  et  sequitur : 

Joseph  autem  vir  ejus^  cnm  essetjustuSf  et  nollei 
eam  traduccre,  voluit  occuUe  dimittere  eam.  Verus 
igitur  Joseph  vir  beatae  animae  in  spe,  nondum  in 
re,  quia  justus  est,  justitia  ejus  non  patitor,  ut  illi 
animae,  quae  minora  promeruit,  majora  donet  prae- 
mia,  sed  unicuique  pro  vitae  merito  majoribus  ma- 
jora ,  minoribus  vero  debet  iiiinora  relributionis 
praeroia.  Hoc  exigit  ipsius  juslitia.  Et  hac  de  causa 
non  vult  minus  meritam  animam  traducere^  nou 
vult  eam  in  sua  suscipere.  Traducere  autem  dici- 
mus,  cum  vir  desponsatam  sibi  uxorem  de  palema 
domo  et  de  parentibus  propriis  adducens,  eam  in 
sua  propria  tabernacula  introducit.  Sic  plane  venii 
Joseph^  Pater  coelestis,  illam  animam,  quae  nondum 
promeruit,  non  vult  de  carnali  vita  taro  sobito  irth 
ducere  ad  spiritalem,  atque  de  terrenis  taro  concite 
ad  coelestia  sublevare.  Sed  quid  facil?  Voluit,  in- 
quit,  occulte  dimitlere  eam.  In  occulta  itaque  volun- 
tate  et  cogitatione  sua  eam  dimittit,  et  quae  se  ab  eo 
sperabat  pneveniri  in  benedictionibus  dulcediniSt 


vero,  quae  stella  maris  nuncupatur,  qualibet  anima  ]>  nihil  eorum  habens,  quae  sperabat,  jam  anxia  cou- 


beata  congroe  potest  accipi,  quae  desponsatur  Jo^ 
seph,  Et  quia  desponsatio  signum  est  futuri  conju- 
gii,  per  banc  desponsationem  vocatio  hominis  potest 
cxprimi,  quae  vocatio  signum  est  futurae  ipsius 
cum  Deo  conjonctionis.  Nam  mulier  nondum  de- 
sponsata  liberam  habet  facuitatem  divertendi  ad 
quemcunque  voluerit ;  cum  vero  desponsata  fuerit , 
sic  alligatur,  ut  ulterius  ei  non  liceal  dissolvi,  vel 
alium  quemliljct  pro  eo  acciperc.  Sic  nimirum  verus 
Josephy  Patcr  omnipotens,  cum  unamquamque  bea- 
tam  aniinam,  futuram  matiem  Jesu,  per  intemam 
inspiratioiiem  a  sacculo  nequam  vocaverit,  faciens 
eam  a  noxia  libertate  ad  laudabilero  transire  servi- 
(41)  Ecclesia  in  officio  de  SS.  Virginibus. 


queritur  nec  Deum  se  habere  nec  saeculum.  Si  entm 
rursus  ad  peccaia  corrueret,  hoc  esset  occulte  dimii' 
tere,  sed  manifeste  dimisisse.  Et  idcirco  sic  occulte 
dimissa  dolet  et  tristatur  se  a  Deo  derelictam. 

Sic  et  Joseph  l)eatus  olim  turbabatur,  dum  Domi- 
nam  nostram,  perpetuam  virginem  Mariam  gravi- 
dam  conspiceret,  quam  noveral  sanctissiroam  cor^ 
pore,  moribus  castissimam,  cujus  vita  erat  accepta 
tam  Deo  quam  hominibus.  Quid  ergo  animi  eum 
pulamus  habuisse,  dum  haec  conspiceret,  nesciens 
quid  faceret  ?  Sic  et  beata  anima,  bonorum  operum 
sibi  conscia,  quae  se  nihil  unquaro  tale  aliquid  me- 
minit  in  spuritali  conversatione  perpetrasse,  unde 


€41  HOMILIiE  FESTIVALES.  642 

jure  ab  amore  sponsi  sut  sit  arcenda,  videns  se  A  ^^ro  juxta  vocem  Psalmistse  dicentis.  Non  nobi$  Do^ 


privari  gratia,  humiii  et  contrito  corde  dolel  et  ge- 
mil  taViier  se  esse  dereliclam.  Sic  landem  probata 
anima  digna  12  eflicitur,  quo  ad  perfectionem  per- 
venire  merealur.  Unde  sequitur  : 

Hwc  eo  cogHanle ,  ecce  angelus  Domini  in  somnis 
ofpMmii  ei  dicens.  Uaec  sane,  quse  pncdiximus, 
vero  Joseph  in  occulta  voluntate  et  cogitatione  ho- 
miniB  freqaenter  operante,  continuo  angelus  Domini, 
gratia  videlicet  Onmipotenlis,  apparet  ei  in  $omni$, 
Et  beae  dicitur  apparere  ei  in  $omni$.  Nam  sicut  in 
dormilione  somni  requies  est  corporis,  sic  in  beata 
dormilione  hujus  gralise  requies  est  cordis.  Sed  rc- 
vera  hxc  gratia  sub  quadam  apparitione  agitur,  quia 
velociter  transil  et  non  manet,  cl  tamen  in  ea  homo 


mine^  non  nobi$j  $ed  nomini  tuo  da  gloriam.  Ip$e 
autem  filius  dulcedinis,  sic  per  te  a  me  progenitus, 
$alvum  faciet  populum  cogiiationum ,  populum  ver« 
borum  et  operum  meorum  a  peccati$  eorum.  Quid* 
quid  enim  alias  deliquero,  quidquid  alio  in  tempore 
negligenter  vixero,  totum  per  istius  filii  generatio^ 
nem  salvabitur. 

HOMILIA  III. 

IN  VIGILlAlf  NATIVITATIS  DOIflNI  SECCNDA. 

Vox  dicenti$ :  Clama.  Et  dixi :  Quid  clamabo  f 
(I$ai.  XL.) 

Ardor  desiderii  Patrum  antiquorum,  Christi  in 
carne  prxsentiam  suspirantium,  qualis  quantusque 
fuerit,  tam  occultis  quam  manifestis  verbis  sacri 


dulcitcr  requiescit.  In  hac  utique  rcquie  ca  qua;  se-  B  eloquii  nobis  paginx  testantur.  Sciebant  plane  anti- 


quuntur  verba  beala  anima  nonnunquam  solet  de- 
promere.  Sed  et  si  talibus  uti  nesciat  vcrbis  ad  Do- 
minom,  intima  tamen  cordis  ejus  desideria  vicem 
istorum  supplent  verborum. 

Joseph,  fiii  David,  noli  timere  accipere  Mariam 
eonjugem  tuam;  quod  enim  in  ea  natum  esf,  de  Spi- 
riiu  iancto  e$t.  Quia  igitur  perfecta  quxque  oratio 
in  fide  plerumque  sanctae  Trinitatis  ad  Deum  diri- 
gilur,  ecce  hic  tres  pcrsonas,  Patris  et  Filii  et  Spi- 
ritiissaDCtipossumus  invenire.  Jo$eplt,  ftli  David,  ac 
si  crga  Dominicx  nalivitatis  gaudia  anhelans  ct  su- 
tpirans  anima,  et  cum  co  in  ipsa  soiemnitate  jucun- 
dari  et  refici  desiderans,  dicat  in  oratione  sua  ad 
Dominuffl.  0  Jo$eph,  desideratissime  fili  David, 
qui  non  solum  de  justls  ct  sanciis  parcntibus,  ve- 
rum  etiam  de  iniquis  et  peccatoribns  carnis  nostrae 
infinuitatem  assumere  voluisti,  quoruin  et  David 
unus  erat  adulter  et  homicida,  quem  ego  misera  in 
hac  parte  secuta,  aduiiera  sum  ct  homicida  meipsam 
peccatis  occidendo,  per  hanc  ego  rogo  pietalem, 
noU  Mariam  conjugem  tttanif  animani  scilicet  meam, 
in  hac  sacra  solemnilate,  in  qua  totus  in  orbe  lcr- 
ranim  mundus  exsuilat,  accipe  in  titnorem.  Etiam 
fialis  est,  Domuoe,  quod  in  timore  tuo  vixi  iiacle- 
nus.  Amove,  quxso,  nuuc  timoreniy  subjunge  amo- 
refflt  agens  cum  anima  mea  more  conjugii,  amaudo 
el  fovendo  eam  in  miserationibus  tuis.  Quod  enim 
olitai  saeculuin  reliqui,    quod   tc  donaiite  dclicias 


qui  sancli,  quoniani  Dominus  Majestatis  siiper 
mortaiium  genus  cogitarct  cogitationes  pacis.  Unde 
ardentissime  desideralant  ipsum  in  canie  apparere, 
per  quem  morte  destructa  a  claustris  infernalibus 
liberarentur,  et  ad  patriam  xtcrnse  vita;  revocaren» 
tur. 

Quorum  unus  prophetarum  eximius,  symmista 
Dei  electus,  Isaias  scilicet,  Domini  consecretalis 
mora;  impaliens  dilationemque  Gbrisli  iiativitatis  non 
sustinens  :  Vtinam,  ait,  di$rumpere$  cato$  et  de-- 
$cendere$ !  (I$ai.  lxiv,  \ .)  Istius  ergo  et  c^elerorum 
sanctoriim  flagrans  dcsiderium  et  pia;  exspeclatio- 
nis  aflectum  ipse  de$iderium  collium  wternorum^Gen, 
XLix,  26),  ipsc  desideratu$cuncti$  gentibus(Agg.  ii,8), 
non  mediocritcr  suis  accendebat  promissionibus. 
Unde  et  hic  prophelarum  exiinius  in  dolore  cordis 
adventum  Christi  suspirans  audicrat  a  Domino  : 
Vox  dicenti$  :  Clama. 

Per  rorem,  qu»  verbum  prxcedit,  inspiratio  divi- 
na  potesl  accipi,  per  quam  inspirationem  prophcta 
isti  et  cxtcri  sancti  ad  hoc  inflammabanlur,  ut  Ver* 
bum  Patris  altissimi,  quod  in  sinu  Patris  requies- 
cebat  c/amore,  et  dcsiderio  suo  de  corde  Palris 
eructuatum  (4i),  inhanc  convallem  lacrymarum  ad 
liberandos  electos  Pater  omnipotens  carne  mitleret 
indutum.  Et  quia  clamor  plcrumque  aut  ex  dolore 
nimio,  aut  ex  gaiidio  immenso  solet  accidere,  electi 
Domiiii  magno  14  prorsus  clamore  opus  habebant. 


mundi  sprevi,  de  $piritu  tiittori$  tui  in  me  naium  j^  qui  Filium  Dei,  gaudium  revera  indeficiens,  incar- 


eitf  et  jam  hoc  ipsum  quod  nunc  in  me  natum  e$t , 
totum  de  $piritu  timoris  tui  est. 

Pariet  autem  filium,  el  vocabi$  nomen  eju$  Je$um: 
ipie  enim  $altum  faciet  poputum  $uum  a  peccati$  eo- 
rnm.  Si  ergo  timore  sublato  amorem  tuuin  submi- 
seris  13  m  hac  veneranda  solemnitate ,  pariei 
anima  mea  filium,  non  filiam  ;  pariet,  inquam,  fi- 
iium  coniemplationis,  pariet  fiiium  intimae  oratio- 
niSf  quem  xocabi$  Je$um,  vocans  illum  $alutare  et 
satuiem  meam,  mihi  eum  tribuens  ad  salulem,  libi 
ad  bonorem.  Tu  ergo  nomen  illi  impones.  Nam  to- 
tiini  Itbi  reputabitur,  totum  ad  gloriam  tuam,  non 
ad  meam  respiciet,  quidquid  te  inspirante  pepe- 

(4S)  ItiiCod. 


nari  postulabant,  et  rursus  magno  doloris  ctamore 
indigebant,  qui  se  post  mortalitatis  hujus  tenebras 
ad  inferos  descensuros  esse  sciebant.  Jussus  igitur 
propheta  a  Domino,  ut  [ctamaret^  requiril  dicens  : 
Quid  clamabo  ?  Et  Dominu$  ad  eum :  Omni^  inquit 
carofenum.Fenum  estpabulum  vobis  sive caeterorum 
jumentorum.  Unde  per  fenum  potest  acc'pi  genus 
humanum,  per  bovem  vero  diabolus  valet  inteliigi, 
de  quo  per  beatum  Job  dicitur :  Fenum  ut  bos  co» 
medet  (Job.  iv,  10).  Omni$  igitur  caroy  omne  nimi- 
rum  genus  humanum  fenum  fuerat  faclum,  esca  uti- 
que  nequissimi  bovisdiaboli,  quiin  ventrem  maliti» 
6u«  omnes  deglutiverat  electos,  captivosque  detino^ 


643  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  bU 

bat  apud  inferos.  Nam  sancti,  qiii  nongentos  ct  eo  A  sicut  in  principio,  cum  non  doroinareris  nostrl 


amplius  annos  jusleet  pic  viventes  in  carne  ser\'i- 
crant  Domino,  descenJebant  ad  infcros,  carnis 
sofuto  debito,  ubi  ob  meritum  originalis  culpse  se- 
dentes  in  tenebris  longa  saiis  exspeclatione  per 
quinque  annorum  miflia  gaudia  repromissae  pras 
stolabantur  salutis.  Hscc  crat  magna  calamitas, 
clamnre  valido  digna ;  qucm  clamorem  ipse,  a  quo 
manat  omne  bonum,  sanctis  suis  inspirabat,  inspi- 
ratos  claniare  faciebat,  clamantes  exaudiebat,  exau- 
dltos  certis  promissionibus  sublevabat,  ut  in 
sequentibus  niox  subdilur  : 

Et  omnis  gloria  ejus  quasi  flo$  agri.  Flos  agri  est 
Ghristus,  Filius  Dei,  qui  in  nativilate  sua  effloruit 
et  quasi/Ios  de  utero  virginali  prodiit.  Omnis  igitur 


neque  nomen  Jcsu  Ghristi  Filii  tui  super  nos  inyo- 
caretur.  Ubi  est  quod  prius  spoponderas,  humanum 
geniis  ad  gloriam  et  honorem  florisy  Filii  tui«  te 
esse  perducturum,  cum  jam  nil  nobis  prosit  te  esse 
incarnatum,  sed  adbuc  IQ  praeda  diaboli  somus 
^universi?  Iluic  sic  querenii,  sic  dolenti,  redem^tio- 
nis  humanse  mysteria  0omlniis  apertius  declarat 
dlcens  : 

Exsiccatumest  fenum  et  cecidit  flos ;  verbum  Domi^ 
ni  manel  in  wternum.  Per  istud  feuum  exsiccalum; 
quod  lertio  jam  toco  est  positum,  corpus  Oomlni- 
cum  est  accipiendnm,  ab  omni  corruptione  mun- 
dlssimum,  quod  nimirum(4i)  sacrum  corpuseuiumf 
in  ara  crucis  torridum,  pro  redcmptione   humani 


y/oria  humani  generis,qua;  15  ^"^6  ^^^cntumChri- B  geneils  ,  passionis  amahtudine,  mortis  accrbitate 


sti  fenum  erat  diaboli,  post  nativitalis  ejiis  primordia 
iii  redemptione  quasi /los  agri  estefTocla  quia  flos 
agri,  nt  prsediiimus,  est  Ghristus  Filius  Dei,  ad 
cujus  floris  simllitudinem  in  passione  Ciiristi  refor- 
mali  sunt  elerti,  et  in  futuro  reformabuntur,  cum 
quidem  hceredes  Dei  crunt,  coharedcs  aulcm  Jesu 
Christi(Rom,  viii,  17).  Sed  ad  hoc  opus  peragen- 
dum  singulare  quoddam  et  nobile  fenum  cst  inven- 
tum,  de  quo  consequenter  Dominus  subjunxit 
dicens  : 

Exsiccatum  est  fenum  et  cecidit  flos,  quia  Spiritus 
Dci  sufflavit  in  eo.  Fenum  istud  nobile  priori  feno 
oppositum,  beata  et  intemerata  exstiiit  virgo  Blaria, 
qu;c  quidem  de  communi  massa  (45)   corruptionis 


est  exsiccatum.  Sic  itaque  feno  istonobili,  Salvat  ire 
utique  noslro  in  cruce  pendente  et  pro  salute  nostra 
arescenle,  tandcm  cecidit  flos  quando  in  crucc  orcu* 
biiit,  diim  iuclinato  capite  spiritnm  emisit,  ct 
cniisso  spiritu  cum  anima  ad  inferos  desccndens, 
Deus  iri  inforno  apparuit,  ccrpusqi:e  suum  dep oni 
iu  monumentum  voluit.  Cadente  autem  fli^re  r^r- 
buniDomini  manet  in  (cternum^  quiadivinitas  Verbi  in* 
carnati  carne  moriente  manef  ac  mansit  in  a^lentum, 
nunquam  moritura,  nunqnam  occasum  visura.  Prae- 
missis  vero  duobus  sacramentis,  incarnationis 
ct  passionis,  mox  ;  lia  duo  sarramenta,  rcsurre- 
ctionis  et  asccnsionis  subnectlt  dicens  : 
Hufcr  montem  excelsum  ascende,  tu  qui  evangelixgd 


human»  fuerat  assunipta,  sed  per  Dei  gratiani  ab  ^  ^'^"-  ^^^^^ontem  excetsum  resurreclio  Domini  ptf 


lest  accipi ;  per  Sion  vero,  qua;  specuia  dicitur,  Ee- 
clesia  collecta  de  Jiidteis  valet  intelligi,  ac  si  dice- 
ret :  Tii,  Domine,  qui  destriicto  moi  tis  iiiiperio  roor* 
tcin  superasti,  super  occasum  victor  asctnde^  et  in 
resurrectionis  ~ loiia  fidclibiis  tuis appare,  ut  Eccle- 
si;e,  cx  Judxis  collectaj,  gloria  regiii  tui  el  resur* 
rcctionis  posslt  annuntiari. 

Exaltain  fortiiudine  rocem  tuam^qui  Evangelisuu 
Jerusalem.  Exaltavit  Dorainus  in  futtitudine  r^^Mi 
buam,  cuin  posl  resurrectionis  gloriam  corpus, 
quod  de  beata  Yirgine  assumpscrat,  virtute  el  for- 
titudine  incorruptioniset  immortalitatis  rol:oratuiii« 
super  omnes  ccelos  exaltavit.  Tu,  inquit,  qui  ewunge- 
lizasJerusalem.  Jerusalem  vido  pacis  interpretalar. 
D  per  quam  Ecclesia  dc  gcntibus  congregata  ioteili* 
gitur,  inqua  Dominuspost  ascensienem  pocem  suam 
in  fortitudine  exaltavit  quia  incamali  Vei  bi  mytle- 
rium  gentibus  praecepit  evangeiizari.  Post  primaiB 
autem  exallationero  ascensionis,  secunda  moz  exal* 
tatio  subinfertur,  cum  dicitur  : 

17  Exalta,  noli  timere.  Exaltatio  ista  die  PeDte- 
costes  est  peracta,  cum  ad  dexteram  residens  Patris 
Spirituni  sancium  in  filios  elTudit  adoptionis,  par 
quem  in  cordibus  discipulorum  sic  esi  exaitatut,  ul 
bi,  qui  prius  erant  pavidi,  et  ad  nullain  virtutena 
prorsus  idonei  post  acceptam  gratiam  Spiritus  i 


orani  huraore  carnalis  concupiscentiae  carnalisque 
vitxeralexsiccata.  At  postquam  fenum  illud  nobile, 
corpus  uti(iue  domina;  nostrje ,  perpetua3  virginis 
Blaria;  est  exsiccatum  cecidit  in  eam  flos,  flos  ille 
perpeluus,  flos  ille  egregius,  Filius  Dei  vivi  aliissi- 
mus.  Sed  unde,  quxso,  hoc,  iit  flos  iste  dc  c(rIo 
descendeiis  ut  ros  caderet  in  eam,  nisi  ex  eo,  qiiod 
S/iritus  Domini  sufflavit  in  eo,  ci  quia  Spiritus 
sanctus  supervenicns  in  eam  obumbravit  ei  ?  Sequi- 
tur  ergo  propheta  et  dicil : 

Yere  f.mum  est  populus.  Post  Dominicx  nalivilatis 
insignia,  post  novae  salutis  gaudia  veneranda, 
propheta  gemit  et  dolet  adhuc  clectos  Doinini  es- 
cam  csse  diaboli,  adhuc  infernalibus  claustris  deti- 
neri.  Quamvis  enim  Salvator  in  carne  apparuisset» 
de  lacu  tamen  novissimo,  in  quo  crant  vinculati, 
nullo  modo  poterant  educi,  donec  laiicea  militis 
aperlo  latere  cruciGxi  Domini  sanguis  et  aqna 
elllueret,  pcr  quod  sacramcntum  tartara  sunt  con- 
fracta,  coelestisque  janua  regni  mox  electis  est 
aperta.  Ac  si  propheta  saucio  cordc  conquerens 
diceret  ad  Dominum  :  0  DomiDe,  jam  vere,  ut  olim 
servis  tuis  promisisti,  per  incarnationis  tuae  myste- 
rium  ad  terras  descendisti ;  sed  adhuc  populue 
tuus  cst  fenum,  esca,  proh  dolor  I  malignorum 
spirUuum,    importune  super  eos    dominanUum,     cti  omni  limore  sublato  coram  ref ibus  et  principl. 

(43)  Vide  dissertationem  praeviam  in  I  tomnm  bujus  oneris 

\U)  Ecclesia  in  Hymno  Pascb.  Dominicae  in  Albis.  ' 


615  nOMlLIiG  FESTINALES.  640 

bus  fiducialiier    dc  Yerbo  praedioarcnt  incarnato.  A  Patres  valde  nccessariain  cognoscenles,  toto  cordis 


Hujus  rei  excmplum  nobis  describiliir  in  Actibiis 
apostoiorum,  quia  dum  principos  hujus  sscculi  cx- 
sis  denuntiarcnl  apostolis,  nc  ultra  loquerenlur  in 
nomine  Jesu,  Pctrus  princops  aposlolorum  respon- 
dens  cuin  discipulis :  Obedire,  ail,  oportet  Dco  ma- 
gi$  quam  hominibus  (Act.  \,  20). 

Dic  civitalibus  Judcc  :  Ecce  Deus  \^  vester.  Judas 
tonfessio  vel  laudatio  intcrpretatur.  Per  civitates  crgo 
Judae  stalus  praeseiilis  describiuir  Ecclesiai,  cui  nunc 
frequenter  per  ora  pr.cdicalorum  diciliir  :  Ecce 
Deu$  rester,  quasi  pra!sens  verbo  exhortationis  os- 
tendilur. 

Celebrcnuis  crgo  cum  dcvotione  intima  Dominirsc 
Nativitaiis  solemnia ,  scrvicntes  Domino  in  hctitia. 


desiderio  ad  cam  suspirabant,  et  idco  omnibus  geslis 
seu  scriptis  suis  cam  pr.Tfigurabant.  Hinc  de  ipsa 
solcmnitatc  legimus  in  Exodo  ( quod  quidcni  secun- 
dum  litleram  huic  dici  inconvenicns  videtiir,  scd  si 
subtiliter  sensum  inquirimas,  satis  aptum  esse  per- 
spicimus) :  Cum  enim  Pharao  rex,  qui  popufum  Is- 
rael  sub  ditionc  sua  tenait,  ipsum  populum  aiigeri 
ct  quotidie  crcscere  vidisset,  praecepit  scr^is  suis  nl 
qiiidquid  \Q  masculini  sexus  intcr  illos  nasceretur, 
in  flumen  projicerctur.  Egressus  est  aulem  vir  post 
h(vc  de  domo  Levi  accepta  uxore  stirpis  suic  ( Exoti, 
11,  I,  ct  scqq. ). 

Que!n,rraires  dilectissimi,  quem  rex  iste  significaC 
nisi  illum,  qui  omne  geniis  humanum  aiite  adven- 


ul  in  hora  sacrificii  salularis,  cum  ad  percipiendum  6  lum  Christi  captivum  tenebat?  Qui  etiam  omnes  in 


corpus  immaciilaluin  vciicrimiis,  quod  de  bcaia  Vir- 
gine  Spirltu  sanclo  cooperantc  cst  siimptum,  pcrci- 
pienlibus  noLis  in  alTcctu  dulccdinis  corpus  Domini^ 
curo,  aslanles  sancli  angcli,  Ucgis  nostri  inlcrniin- 
tii  dicant  nobis  :  Ecce  Deus  vester,  qiii  vivil  cl  re- 
gnat  Deujs  pcr  omnia  siccnla  sicculorum.  Amcn. 
IIOMILIA  IV, 

IN  EAMDKM    VIGILIAM  TERTU. 

Hodie  scielis  quia  vcniet  DominuSf  et  mane  videbi' 
iisgloriam  eJHs(EsGd.  xvi). 

Ad  suscipienda  Doiiiinicic  Incarnationis  prxconia, 
nova,inquam,  saliitis  nostr;c  gaudia,  Spiritus  san- 
ctus  paralos  nos  cssc  di^siderans,  alloquitur  nos  ct 
eihorLatur  diccns :  llvdie  scietis  quia  vcniet  Domi- 
Kus,  el  mane  videbitis  ijlvriam  ejus.  Quid  ciiiin  pcr 
hoc  quod  mane  videndain  gloriam  Dei  dicll,  aliud 
iiobis  innuit,  nisi  r.t  tanto  niagis  nosler  pr.;  parctur 
animus ,  quanto  propinquiorcm  Hedcmptoris  nostri 
nativitatem  adessc  cognosciiiiiis?  Dcniquesi  quililiet 
polens  lomo  hac  sacrosancla  solemnitate  invitarct 
amicum  suum,  pcr  omnc  spaliuni  pricccdcnlis  istiiis 
adventus  omnimodis  se  pr«parasscl,  quali  hoiiore, 
quali  reverenlia  hospitcm  suiiin  suscipcrct.  Si  vero 
priiis  de  adventu  ejus  aruiiianluliim  dubitans,hacdie 
Tenturum  eum  cerlccognosccrcl,eliam,quantum  ad- 
huc  brevis  restat  temporis  lionorificiim  se  festinarel 
eihibere  in  adventu  sui  hospitis.  Cum  crgo  tali  ho- 
norc  mortales  se  inviccm  homines  prajvcnire  con- 


(lumen  projecit,  quia  non  solum  iniqiios,  Terum 
etiam  ipsos  Dei  electos  post  mortis  debitum  secdm 
in  infcriium  duxit.  Egressus  est  autem  post  hac  vir 
de  domo  Levi.  Vir  iste  vir  sanctus  et  justus  Joseph 
fuil,  qui  uxorem  de  slirpe  sua  duxit,  pretiosissimara 
videlicet  dominam  nostram  Mariam,  non  ul  sanctum 
ct  virg.ncum  corpus  ejus  humana  contaminatione 
polluerct,  scd  ut  ea,  quie  illi  ct  nato  parvulo  neces* 
saria  crant,  providcret.  Qna^ccncepit  et  peperit  fHium 
iiiillius  viri  tactu  violata ,  sed  Spiritu  sancto  dcsu- 
per  venicnle  obumbrata.  Ccncepit  ^wm  ct  pcperit^ 
non  ut  cxterac  ma^rcs  concipiuitt  ct  pariunt ,  sed 
concepit  cum  sine  carnis  contaminatione,  et  peperit 
absque  omni  dolorc. 

Et  videns  enm,  inquit  Scriptura,  elegantem,  absccn- 
dlt  iribus  mensibus,  Yidlt  revcra  domina  nostra  Ma- 
ria  filium  suiim  elegantemt  qiiia  nunqvam  honio  co- 
gnovit,  ncc  cognosccre  polerit,  sicut  ipsa  perspcxil 
intnitu  cordis  el  corporis,  speciem  ct  c!eganliam 
inscriitabilis  cjus  divinitatis.  Quam  profccto  tribus 
mensibus  abscondity  quia  illam  in  infantia,  in  piieri- 
tia,  in  adolcscentia  hominibus  prodere  noluit. 

Cumque  jam  celare  non  potuil ,  sumpsit  /iscellam 
scirpeam,  ct  linivil  cam  pice  ac  bi:uminey  et  posuit 
intus  infantulum.  Quid  per  pscellam  scirpeam  nisi 
illud  vencrabilc  prajsepe  dcsignatur,  quod  teneris 
ct  infantilibus  Christi  membris  ornatur  et  conse- 
cratur?  Quod  nimirum  mater  ejus,  mater  gloiiosa 


tendunt,  quali   cordis  devolione,   quanla  actuuin  d  pice  et  bitumine  linivit,  cum  cumdem  Redeinptorem 
pneparatioiie  hospes  istc  magnificus,  redemptor  no- 
ler  in  sua  festivilale  a  nobis  cst  suscipiendus,  cum 
quo  nobis  gratia  venit  et  saUis  ? 

Fraemoniti  itaque  et  miiUotics  sanctis  his  diebus 
de  adventu  tanti  hospitis  ccrtificati,  praxparcmus  do- 
mos  nostras,  mundemus  corda  nostra,  ut  mundatis 
bternis  oculis,  mane  gloriam  Dei  nostri,  sponsam 
niam,  camcm  videlicct  in  Dcuni  assumptam  contera- 
^emur,  ct  ad  sacro«an(  tum  altare  sacramentum  ejus 
dignc  percipiamus.  Quisquis  vero  accusante  con- 
icientia  sua  rainos  se  &nte  parasse  recognoscit,  de 
l^-Ule  Domini  non  diflidat,  sed  quod  prius  i.egle^ 
lit,  saltem  hac  die  peiiiciat. 

Haec  est  profecto  fesiivitas,  quam  omnes  anUqui 


nostrum,  Deuiu  videlicet  et  hominem,  ex  anima  ra- 
tionali  et  humana  came  subsistentem,  de  se  incar- 
natum  ,  in  iilo  posuit.  Sic  enim  dicit  evangelista : 
Completi  sunt  dies  Marice  et  peperit  filium  suum  pri- 
mogenitum ,  et  pannis  involvit  eum ,  et  reclinavit  in 
pra^sepio,  guia  non  crat  ei  ioeus  in  ditersorio  ( Ltir. 
II,  7).  Et  bene  pici$  20  nomine  antma  designatar 
nostri  Redeinptoris,  ruia  natura  picis  est ,  ut  nigra 
sit  et  quasi  despecta.  Sic  aniina  ejus,  licet  cunctis 
animabus  fncrit  sublimior,  cunctis  tamen  erat  hu- 
milior.  Bitumen  vero,  quod  pars  terrae  cst  et  terr« 
adhairet,  corpus  ejus  designat,  quod  scilicetdc  ter- 
rcno  ROMTO  corpore  sumptum ,  nohis  infirmitatibnt 
ct  iaboribus  sine  peccato  adhsrebat.  Istam  uiio^c 


047 


YEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


618 


flsceUam,  pice  et  bitumine  linitam,  prsescpe  dico  ve-  A  huc  atque  illud  respexit,  et  neminem  adesse  vidit.  Re^ 


nerabile ,  consecraium  anima  Ghrisli  et  corpore , 
nunc  universi  adorant,  etsi  non  corpore,  cordis  ta- 
men  devotione ,  ad  illud  venerabiliter  inclinant.  Si 
enim  quaeiibet  ara  a  poniifice  consecrata  tali  est 
yeneratione  colenda,  ut  nuUus  nisi  honorifice  audeat 
Hlam  attingere,  quanto  putamus  bonore  dignum  est 
praesepe  hoc ,  quod  Greator  toiius  orbis ,  parvus 
propter  nos  factus,  parvis  suis  tangere  dignatus  est 
membris. 

Posuitque  in  carecto  fiuminis  stante  procut  sorore 
ejus ,  et  exspectante  eventum  rei,  Soror  istius  pueri 
coelestis  illa  Ecclesia  est,  mullitudo  exercilus  angc 
lici,  quae  hac  nocte,  nova  gaudia  in  terris  et  pacem, 
hominibus  bonae  voluntatis  nuntiavit,  dum  puer  hic 


spexit  huc  ad  eos,  qui  in  mundo  versabanlur,  ut  eos 
per  22  pnedicationem  snam  viam  justitiae  doceret, 
respexit  et  illuc  ad  eos,  qui  in  inferno  captlvi  deline- 
bantur,  ut  ipsos  per  mortem  suam  eriperet.  Et  cum 
neminem  adesse  vidisset  qui  cos  adjuvare  posset,  ipse 
jEgtjptium  aggrediens  percussit,  quia  tyrannum  su- 
perbum  glorioso  mortis  sux  tropseo  devicit.  Qui 
percussus  ab  ipso  sabulo  abscondiiur ,  dum.tantum- 
modo  in  cordibus  stullorum  permittilur  regnare,  qui 
per  sabulum,  per  pulverem,  quem  projicit  ventus  a 
facie  terrae,  intelliguntur. 

Et  notandum  quod  dicitur  sabulo  euni  absconditUf 
quia  qui  olim  ante  adventum  Salvatoris  palam  regna- 
bat,  nunc  quidem  nec  in  ipsis  palam,  sed  abscondiie 


in  fiscella  sua ,  hoc  est ,  in  praesepio  Jacuit.  Quae  B  tyrannidem  suam  audet  exercere. 


profecto  soror  etiam  in  hujus  noctis  festivitate  even- 
tum  rei  nostne  exspectat,  dum  nobis  in  hymnis  et 
laudibus  Deo  servientibus  assistens ,  orationes  no- 
stras  ad  thronum  divinae  majestatis  denuntiat.  Nam 
si  angeli  pastoribus  animalia  curantibus,  et  mini- 
me  de  hac  festivitate  adhuc  scientibus  vel  cogitan- 
tibus  apparuerunt,  multo  magis  credendum  est  eos 
nobis  astare  quamvis  corporeo  intuitu  non  videamus, 
qui  hac  uocte  Dominum  illorum  de  Virgine  natum 
laudamus.  Sequitur: 

El  ecce,  filia  Pliaraonis  descendit^  ut  lavaretur  in 
fiumitie.  Per  fiiiam  Pharaonis  Magi  iili,  primitix  Ec- 
clesiae,  sano  inteUectu  accipi  possunt,  qui  nato  Do- 
mino  de  longinquis  Orientis  partibus  venerunt.  Qui 
idcirco  descenderunty  ut  tavarentur  in  flumine^  ut  vi-  ^ 
delicet  agnito  Salvatore,  invento  Judxorum  rege, 
aqua  abluerentur  pocnitentise.  0  quantas  putamus 
lacrymas  tunc  fuderunt,  dum  hunc,  quem  per  Spi- 
ritum  21  sanctum  revera  Greatorem  suum  esse 
sciebant,  tenerum,  tam  parvis  invohitum  pannis  vi- 
ilerunt !  Unde  et  bene  subditur  quia ,  cum  vidisset 
parvulum  vagientem^  miserta  sit  illius,  quoniam  ni- 
mis  videbatur  miserabile ,  dum  illum  videnmt  sic 
exinanitum  et  humiliatum  jacere.  Audiamus  itaque, 
qualem  mercedem  mater  istius  pueri  acccperit  pro 
eo  quod  incorrupta  genuit  eum  et  nutrivit.  Est  re- 
vera,  est  incomparabilis  merces  ejus,  quia  non  so- 
lum  eam  homines  devote  laudant ,  sed  ctiam  ipsi 


Gelebrantes  itaque  niagnifice  hujus  dici  fcsUvita« 
tem,  sororem  Domini  nosiri,  angelicam  multitudinem 
precibus  inviteinus ,  quatenus  ipsa  eventum  rei  no  • 
strx  exspectante,  ei  omnes  res  nostras  custodiente, 
laiis  nostra  ita  acceptabilis  Gbristo  (iat,  ut  Ipse  ad- 
veniens  in  cordis  nostri  praesepio  requiescat,  ct  sa- 
cratas  noctes  in  nobis  faciat,  et  per  istas  temporales 
festivitales  ad  xternas  veniamus ,  ubi  Deus  est  om« 
nia  in  omnibus.  Quod  ipse  praestare  dignetur  Domi- 
nus  noster  Jesus  Ghristiis ,  qui  cum  Deo  Patre  et 
Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  om.Ja  sae- 
cula  sii^culorum.  Amen. 

23  HOMILIA  y. 

ilN  EAllDEH  VIGILIAU  QUARTA. 

Sanctificamini  hodie  et  estote  parati,  quia  d\e  cra- 
stina  videbitis  majeAatem  Dei  in  vobis  (45). 

Pra^clara  et  jucunda  hujus  solemnitatis  gaudia 
cum  toto  mundo  resplendeant  fesliva,  nil  digne  lo* 
qui  dc  eis  prxvalet  carnis  lingua.  Ad  hsec  namque 
dignc  celebranda ,  quaeque  bcata  anima  per  omne 
istius  pra^cedentis  adventus  Domini  tenipus  se  prae- 
paravil,  ut  in  Redemptoris  sui  nalivitate  speciali 
gaudio  consolari  possit.  Ul  ergo  magis  acmagis  prae- 
pareniur,  praecedenti  hac  noctc  ita  nos  Spiritus  san- 
ctus  admonct  ct  hortatur  :  Sancdficamini  hodie  et 
estote  parati,  quia  die  crastina  videbitis  majestatem 
Dei  in  vobis.  Non  quidem  sic  sanclificari  debeiuus, 
ut  illis  sanctis,  qui  nunc  cum  Ghristo  in  coelis  gau- 


angelici  spiritus  jure  ut  dominam  suam  et  Facto-  ^  dent,  aequales  nos  esse  credamiis,  quia  ipsi,  de  cor 


ris  sui  genitricem  venerantur  atque  magnificant. 

Postquam  aulem  crevit  Moyses,  egressus  ad  fratres 
tuos  vidit  agtictionem  eorum  et  virum  JSgyptium  per- 
cutientem  quemdam  de  Hebrais  (ratribus  suis.  Cum- 
que  respexisset  huc  atque  ittuc,  et  nuttum  adesse  vi- 
ditset,  percussum  ^gyptium  abseondit  sabuto.  Vidit 
proculdubio  tunc  Redemptor  nosler  afflictionem  fra- 
trum  suorum,  cum  intuitu  misericordiae  et  pietatis 
omne  genus  humanum  aspexit,  et  miseriisejuscon- 
doluit.  Gumque  ei^o  jEgyptius,  antiquus  ille  adver- 
sarius,  quemdam  de  Hebrwis  fratribus  ejus  percute- 
tet,  cum,  inquam,  universos  filios  Adae  suo  dominio 
subderet ,  verus  Moyses ,  Ghristus  videlicet,  Jesus 


'45)  Eoclesia  in  officio  prsecedeniis  diei  f^  primae  Leet.  I  Nocturn. 


ruptione  ud  incorruptionem  assumpti,  nec  possiint 
nec  volunt  peccare ;  nos  vero ,  quandiu  in  hac  TJia 
suinus,  sinc  peccato  esse  non  possumus.  S!c  autem 
eanctificamur  et  praeparamur  ad  haec  solemnia ,  si 
contra  proximos  nostros  nec  odium  nec  invidiam  ba* 
bemus  in  nostra  conscientia. 

Quicunque  igitur  ita  sanctificari  satagit.  craetina 
die  sine  dubio  majestatem  Dei  in  se  videbit.  Per  ma" 
jestatem  quippe  Dei  timor  ejus  non  incongrue  potest 
intelligi,  quem  sancta  anima  crastina  die  in  se  vide 
bit,  cum  ad  sanctum  altare  sacrosancium  cjus  sacra- 
mentum  mundato  cordo  et  corpore  percipiens,  intof 
praegustare  merebitur,  q^is  et  quam  magnus  4t» 


rn 


liOMILL^  FESTIVALES. 


qneni  ibi  accipit.  Siint  veronoiuiulli  (lul  dcsidia  cor-  A  minis  fonnam   accipias.   Ut 

4lis  et  mollilie  carnis  adeo  lcves  evistiint,  ul  ne<|ua- 

/;nam  sanclificarc  sc  aut  velint  aul  valeant,  et  cum 

2iHis  quidem  ad  sanctam  altaris  mensam  accedunt, 

fiod  non  prcvparato  corde  ,   nec  sanctificato  corporc 

Kcdcmptorem  suum  accipiunt.  El  profetio  hi  tales 

non  Deimajestatemy  sed,  ul  ita  dicam,  quamdam  in- 

finnitatem  24  ^J"^  i"  ^^  vident ,  quia  nec  timore 

ejus  compungunlur,  nec  amore  accendunlur. 

Sanctificantur  eliam  hodie  electi  et  sunt  parati, 
dnm  in  hoc  san^ulo ,  quod  per  liodie  intelligitur, 
opera  [el]  cogilationcs  suas  sanctificant ,  ut ,  cum 
erastina  dies  illuxcril,  ciim  idcm  Salvalor  nosler  in 
inajestate  sua  per  extremum  judicium-  apparucrit, 
nil  in  eis,  unde  jusie  condenmari  possiiit,  in  con- 


G50 
mittiuii  (c,  inquit,  cd 
Isai  Bethleliemiten.  Per  Isai,  qui  insula;  sacrificium 
dicitur,  uterque  populus  polest  inlelligi ;  per  mstt- 
lam  quidem  gentium  populus,  qui  aqua  incredulita- 
liset  idololalriie  absorptus,a  Deo  alienalus  fuit;per 
sacrificium  vero  Judaicus  populus  accipilur,  qui 
Deum  cognoscens,  legitimis  ei  sacrificiis  deservire 
videbalur.  Dicit  ergo  Patei'  ajternus  ad  consubstan- 
tialcm  sibi  Filium  :  Veni ,  ut  mittam  te  ad  Isai  Be- 
thlehcmitcn,  ad  ulrumque  sciliccl  popiilum,  ul  dc  Ju- 
dceis  carnem  suscipias,  et  gent  um  populiim  ab  ido- 
lorum  cullura  revocans  ad  te  converlas.  Fac  eiiam 
lemetipsum  Bethiehemiteny  id  est  panem  omnium 
fidclium  tuoriim,  ut  pcr  te  et  de  le  saiiari  possint 
quicunque  in   te  credere  voluerint.  Providi    enim 


spectu  dislricti  Judicis  apparcat.  El  quia  Dominus  B  in  filiis  ejus   viihi   regem.  IIoc  r.imiriim  ccrnimus 


noster  Jcsus  Christus  spccialiter  cl  proccipnc  bis 
(iuubus  Patribus  proinissiis  est,  Abrahx  videlicet  et 
David :  Abrahse  quidem  ideo  proniissus  est,  quia  de 
semineejus  nasciturus  crat ;  David  vero  ideo  promis- 
sus  est,  quia  ipse  David  qui  rex  pracpotens  erat,  na- 
sciturum  hunc  eumdcm  regciu  Doininum  nostrum 
Jesum  Christum  scriplis  ct  gcslis  suis  pr;e(igiirabat. 
Ilinc  de  eodem  in  quodam  loco  lcgilur,  iibi  piane  ol)- 
BC.iris  verbis  mysterium  designatur  Cliristi  incarna- 
tionis.  Cum  enim  Dominus  Saul  reprobassct,  qiicm 
Israelitico  populo  rcgein  coiislitncrat,  dicit  ad  Sainuel 
prophetam  :  Implecornu  tnum  oleOj  et  veni;  mittam  te 
ad  Isai  Belhlehemiten  (i  Brg.  xvi,  1).  Denique  cum 
Deus  Paler  miseriam  et  calainitatem  totius  huinani 
generis  aspexisset,  in  lolcrnilatis  sua^  consilio  sic 
locutus  est  cum  Deo  Fillo,  imple^  inqiiit,  cornu  tuum 
cleo.  Per  cornu  late  [in  ScTiptura  polestas  et  honor 
ilesignatur.  Et  ideo  hoc  in  ioco  pcr  cornu  divina 
Cbristi  potcntia  non  incongrue  accipiliir.  Imple, 
inquit,  cornu  tuum  oleo.  Quod  idcm  cst,  ac  si  Dcus 
Paler  dlceret  ad  coietcrnuin  sibi  Filium ,  ab  aitcrno 
disponens  cum  eo  iuimanaj  rcdemptionis  mysle- 
rium  :  Ecce  respectu  clcmenliaj  et  pietatis  me» 
intueor  omne  genus  humaniiin,quodcrcavi,  peccatis 
et  morti  ila  sul)jaccre,  ut  aliter  rcstaiirari  non  pos- 
sit,  nisi  tu  dcscendas  ct  liiimanam  carncm  suscipias. 
25  J^wip/c  ergo  cornu  tuum  oleOy  id  est  diviniiati 
tuxhumanain  naturam  adjunge,ut  ipse  liomo  factus 


quanla  mullitudo  ex  gentibus  ad  fidcm  conversa  sit, 
qu.ne  bene  genus  electum  et  regale  (I  Petr.  ii,  9)  vo- 
cari  potcrit.  Scd  et  in  fine  mundi,cuin  gens  Judieo- 
rum  ad  fidem  venerit,  et  cum  pleniludo  gentium  in- 
troieril,  lunc  proleclo  in  fiiiis  Isai  rex  erit^  quem 
Doininus  provirfir  ctpraidcstinavii  per  suam  gratiam, 
populus  scilicet  innumeralnlis,  qui  tutic  vcnict  ad 
fidem  catholicam.  Sequitur : 

Ei  ait  Samuel :  Quomodo  vadam  ?  audiet  enim  Saul 
et  interficiet  me.  Ista  Filii  Dei  responsio  doctrina 
nostra  est  et  scire  consolatio,  ut  nos  doccret,  et 
faceret,  26  ^ywomcrfo  venirevoluerit,  quod  vidclicct 
in  ipso  suo  itinere  propter  nos  occisus  sit.  Et  ait 
Dominus  :  Vitulum  de  armento  tolles  in  manu  tua. 
Istud  diccrc  Dei  Patris  non  sic  debemus  accipere, 
ut  tanquam  hiimana  lingua  locutus  sit,  sed  ejus  lo- 
cutio  fuit  huinanie  salutis  praidestinatio.  Vitultm 
injuit,  de  armento  tolies  in  manu  tua.  Qiiid  pcr  ri- 
tulum  convenientius  quam  caro  Rcdemptoris  nostri 
accipi  poterit,  qiiam  pro  totius  mundi  salule  in  ara 
crucis  oblulit?  Vituium  de  armento  tcUei^  hoc  csl 
corpus  dc  carne  patriarcharum  et  prophetarum  sum«>, 
qiios  rcctc  per  armentum  possumus  intelligcre.  Sic 
cleniin  bcaius  Malthaius  gencalogiam  cjus  texens 
ait :  Liber  generationis  Jesu  Christiy  filii  David,  filii 
Abraham.  Abraham  genuil  IsaaCy  Isaac  gcnuit 
Jacob  [Matth.  i,  i,  2),  et  ita  descendii  usque  ad  bea- 
tum  Josephetadbcalamdominam  nostram  Mariam, 
hominum  miseriis  discas  condolere.  Olei  quippe  na-  [)  dc  qua,  inquicns,  natus  esl  Jesus,  qui  vocatur  C//ri- 


tura  cst,  ut  cajteris  admislum  liqiioribus  semper 
superemineat.  Et  rccte  oteum  miscricordiam  ejus 
designat,  quia,  juxla  Psalmistam,  miserationes  ejus 
super  omnia  opera  ejus  (Psal.  cxi.iv,  9).  Siquidem 
homininon  satis  profuissct,  si  tantummododivinita- 
tis  ejus  potentiam  agnovisset,  nisi  eliam  miscricor- 
dia;  ejus  oleum  suscepissct.  Et  veni,  inqiiit,  ut  wit- 
tam  te  ad  Isai  BethlehemHen.  Venicutis  cujuslibel 
hominis  mosest,  iit  seseinoveat.  Et  ita  hic  dictum 
cst,  veni,  tanquam  Fater  ad  Filium  dixerit,  cum 
humanse  nalurx  salvalionem  ei  injunxit :  Non  aliter 
homo  ad  gloriam,  ad  quam  illum  creavi,  redire, 
nec  inihi  Faclori  suo  poterit  recopciliari,  nisi  tu  te- 
metipsum  moveas,  nisi  tu  ipse  veniens  humilis  ho- 

Patrol.  CLXXIV. 


stus  (ibid.y  {(}).  ToUeSyixxiy  vituium  in  manu  tua. 
Manus  Filii  Dei,  in  qiia  vitulum,  id  estcarncm  a  Pa- 
tre  jussus  est  tollere,  potestas  ejus  est,  quia  lantam 
in  carne  sua  potcstatcm  habuit,  ut  inerito  ipsa  tan- 
quam  Faclori  suo  ei  subjccta  fiicrit.  Nulli  qiiippe 
sanctorum,  sed  nequc  ipsi  cjus  genitrici  concessum 
est,  tantain  in  carnc  siia  potestatem  habcre,  ut  juxta 
suam  voluntatem  vel  mori  posscnt  vcl  vivere.  Ipse 
solus  carnem  suam  in  potestate  siia  habuit,  quia 
quando  voluit,  moriendo  animain  siiam  dcposuit,  ct 
quando  voluit,  iterum  eam  resurgendo  acccpit.  Sic 
etenim  ipse  appropinquans  passioni  siia;  dicit: 
Nemo  totlet  a  me  animam  meam,  sed  ego  pono  eam^ 
et  iterum  itcmo  eam  (Joan.  x,  18).  Et  inox:  Potf 


681 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


65S 


utatem  habeo  ponendi  animammeam^etiterum  sumendi  A  cens  :  Spiritus  Domini  super  me,  eo  quod  2Svnj$' 


gam  (Ibid,) 

E.\hortansigiturPatcrFiliiim  ad  passioncm  -  Tol- 
tU^  ait,  viiulum  de  armento  inmanutua^et  dice»:  Ad 
immolatidum  Deo  veni.  Ac  si  diceret :  Fac  ut  cuncti 
fideles  cognoscant  quale  sit  illud  sacrificium,  quod 
tu  immolas,  ul  et  ipsi  tuo  exemplo  deinceps  idem 
tacrificiuni  ofTerant,  pt*r  quod  peccnlorum  indulgen- 
tiam  accipiant.  Qii£  enim  hostia  sic  xterno  Palri  ab 
Initio  placuit,  sicut  illa,  quam  Unigenltus  ejus  non 
pro  se,  scd  pro  nobis  immolavit?  Abei  quidcni  pro- 
tomartyr  agnum  Dco  obtulil,  ct  Dcus  ad  munera 
ejus  respexit ;  sed  tamen  a  fraire  occisus  27  ^^  ^^" 
fernum  dcscendil.  Sic  et  prxdictus  palriarcba  Abra- 
ham  a  Domino  jussus  ut  unicum  filium  ofTcrret, 
paratus  fuit,  scd  rursus  Dco  jiibente  arictem  pro  B 
ipso  obtulit.  Attamen  lantus  hic  palriarcha,  sicutet 
cxleri,  post  mortem  ad  inferos  descendcns,  longo 
temporecxs|)ect:\batibi  adventum  sui  Rodeniptoris. 
In  ista  sola  obiatione,  quain  Ghrislus  oltulii,  taula 
virtiis  fuit,  ut  usquc  in  finem  sseculi,  quotics  im- 
molatur,  et  rccta  iide  percipitur,  oninia  suscipien- 
tium  peccata  per  illam  delcantur^  ipso  aiijuvanlc  et 
prxstante  Domino  noslro  Jesu  Gl»ris!o,  qui  cumPa- 
tre  et  Spiritu  sanclo  vivit  ct  regnal  per  omnia  sx- 
cula  saeculorum.  Amen. 

IIOMILIA  VI. 

IN   EAUDEU   VIGlLIAIf   QUINTA. 

Spiritus  Domini  super  me,  ej  quod  Dominus  unxe^ 
rit  me,  ad  annuntiandum  mansuetis  misit  me  (Isa, 

LXl),  ClC. 

In  vcrbis  hujus  sanctrc  prophetix,  quantum  luihi 
Tidetur,  qualis  lolius  vit.T,  ct  convcrsationis  electo- 
rum  cursus  ct  ordo  esse  debeat  itnpnesenti  dcmon- 
stratur,  el  post  bene  consummalum  vilx  cursum, 
quaiita  [cod.  quanta^]  xlcrnx  retributionis  gloria  ct 
felicitas  succedat,  mysticc  denotalur.  Licct  cnim 
propheta  verba  h;ec  specialitcr  de  Ghrislo  dixerii, 
lamen  quia  Ghristus  est  caput  nostrum,  ct  nos  mem- 
bra  cjus,  quod  de  capite  loquiiur,  ita  loquiiur,  ut 
et  membra  ejus  tangere  et  exhortari  prophelice  vi- 
deatur  quos  ipse  Ghristus  tanquam  membra  sua  ad 
agnitionem  sui  et  perfectionem  viriuium  perducere 
dignatur. 


ril  Dominus  me.  Qu%  et  qualis  est  ista  unctio? 
Unctio  ista  est  illa  invisililis  Spiritus  sancti  gratla, 
qua  corda  intrinsecus  illuminaniur  ad  Dei  cogvi- 
tionein,  et  edoceniur  ad  pncdieaiionem.De  qua  un* 
ctione  Joannes  ail  :  Vnctio  ejus  docet  nos  de  cmni- 
bus  (l  Joan.  ii,  27). 

IIxc  unciio  valde  nccessaria  cst  praedicatori  et 
do(tori,  necessaria  ct  auditori.Quia  si  hacunct.one 
Spiritus  sancti  praidicatcr  inungitur,  utiliter  ad 
pra;dirandum  milt  tiir ;  quia  lunc  llbcnter  auditury 
eiobaudiiur  ei.  Si  autem  isia  luutione  pellicula 
cordis  ejus  non  iuungiiur,  in  vanuin  ad  praedi- 
candum  miititur.  Post  isiam  unctionein  l.enc  se- 
quilur  : 

Ad  annuniiandum  mansuetis  misit  me,  Primo  enim 
unguntur,  ri  postca  n)itiutii:ir  ad  annuntiandum. 
Quibus  ?  Munsueiis.  Qiii  sunt  mansueii  ?  humilef, 
niites,  palienies  in  adversis,  conten  ptores  hiiji.s 
sxculi,  paupcres  spiriiii,  paticnles  ad  suHerendani 
pauperiaiem  ct  omilem  extremiiatem.  Ilis  mansuetis 
et  huniilibus  a;/fmn/tare  dcLet  praHlicatory  quidquid 
ipse  dc  invisibili  Spirilus  sancti  peroep't  unctione. 
Posi  istam  annur.iiaiionem  inedela  sequitur,  qiiae 
contriiis  corde  debclur: 

Ut  mederer,  inquil,  contritos  corde.  Qui  sunt  con- 
triti  corde  ?  Contriti  corde  sunt  vere  pacnitentes» 
pro  peccatis  siiis  contritioncm  habenles  cordis  et 
corporis,  qui  uliicunque  olduraverunt  corda  sua  re- 
sistendo  voiuntati,  prxcepto  et  cognitioni  Dei  29 
ob  id  conierunt  ei  conrringuni  corda  siia  per  quoti- 
dianam  poenilcniiam.  Quibus  iia  corde  contrilis 
debet  prxdicator,  e)  quod  unxerit  eum  Dominus^ 
mcdclam  consilii  offerrc.  Est  chim  magna  me- 
dela  pcccalori  consilium  docioris,  consilium  de 
agniiione  peccaiorum,  consilium  poenitentiae  ei  sa- 
tisfaciionis. 

Post  medelam  consilii  indulgeniia  mox/Jebct  prx- 
dicari.  Quibus?  Captivis,  illis  nimirum  qiii  seipsos 
in  capiivitatem  et  in  laqiieum  dedcriint,  qiii  obcdicn- 
ti.c  jiigo  sese  voluniarie  subdidcrunt;  qui  decapii- 
vitaie  sua  gloriantur  dicenies  cum  Propheia  :  In- 
duxisti  nos  in  laqueum,  posuisli  tribulationes  indorso 
nostroy  imposuisti    homines    snper  capita    nostra 


Spiritusj  inquit,  Domini  super  me.  Legimus  in  j)  (Psal.  lxv,  11).  Ili  ctiain  cdptivi  gunt,  ci  qiiasi  ea» 


Scripluris  quod  Spiritus  Domini  divcrsis  modis  ve- 
nire  et  visiiare  dignatur  corda  electorum  suoruin. 
Venit  ad  quosdam,  ut  confortet  ei  corroborei  eos ; 
venit  ad  alios,  ut  dulciet  amabili  unciione  sua  ia- 
uugai  et  pertundat  cos.  Vcnii  ad  Samsoncm  illuin 
fortissimum,  ui  nostis,  sicuii  lcgiiur:  Irruit  Splri- 
tus  Dominiin  Samscnem  (Judic.  xiv,  C),  ut  validum 
illum  ct  fortem  faccret,  ct  in  foriiiudinc  ista,  in- 
firma  ct  invalida  Dalilse  iilius  niachinamenta  con- 
fringeret.  Qui  sicut  venire  solet  ad  conforiandum 
quosdam  et  cori*oboranJum,  sic  etiani  ad  quorum- 
dam  corda  venire  dignaiur  per  invisibile  unctionisi 
ftuac  sacramcntum.  lloc  propliieta  inlucns,  qiialis 
iM  Spiritus  ftanctt  _4dveattt>  fuifiif  distinlult  di« 


ptivi  tcncntur,  duni  peccala  sua  conntenlur,  idco, 
inqiiam,  captivi  tcnentur;  quia  ad  ca,  qiiaj  jam  con- 
fessi  suiii,  peccata  rcdire  iion  dcbcni,  vcl  sic  capiivi 
tcnentur,  quia  tandiu  confuiuUiiiiiir  ct  pudorc  pcr- 
funduntur,  quoad  usque  satisf;;ciionis  imincrc  \i6c 
quod  cgcriinl  diliiatur  ct  cmundctur.  Isiis  capiiris 
prajdicanda  est  indulgentia,  vcncscilicct  rcinissioiii:? 
gralia,  quam  ex  coidc  pajiiileniibus  scni^cr  dai*c 
parntiis  cst  Doir.iniis. 

Daia  indu1gci:iiapcccalorum,pr?cdicanda  cst  clau^ 
sis  apertio.  Claui  istiqiii  siini,  nisi  qii!  dcvota  ct 
sollicila  clausura  ulrosqucscnsiis,  cordisct  corpor!:? 
a  vanilatibus  hiijus  sa»culj'  coiicliidunt  ct  inunlui.t? 
qiii  ocuiosf,  qui  aurc^/  qui  os,  omnlaque  me&fifin^ 


;  ;•  V*Vli<L:' 


r'-- '  <S^ 


655 


HOMILfiE  FESTIVALES. 


654 


siia,  ne  portx  mortis  efllcianliir,  Dco  adjuvante  A  cunque  electorura  suoruin  hoc  ordine  Dominus  pro« 


cuslodiunt  ct  claudunt?  Sic  clausis  dignuni  est,  ut 
aperiatur^  hoc  est  ut  detur  apertio  ad  intelligendunii 
et  ad  sapiendum;  ad  inielligendiini  in  le^.tione,  ad 
sapiendum  in  divina  dulcedinc  et  oraiione.  Qui  et$( 
semper  claudere  sensus  suos  nequeunt,  tamen  lanc 
claudiinlur  ab  extcrioribus,  cum  in  lectipne  perdii- 
cunturad  intelligendum  quse  occulta  sunt,  et  inorar 
tioi!^  .rapiuntur  ad  sapiendum  qux  ccQlestia  sunl^ 
Sed  et  felices  admodum  illi,  qui  sicut  interius,  sic 
quoque  sese  claudunt  exterius,  qui  ab  onmibus  hu- 
Jus  mundi  gaudiis  se  cxtrancos  reccrunty  ct  iufra 
murorum  ambitumusque  nd  mortem  perdurarc  de- 
crevcrunt^quia  talibus  la^tus  ct  lalus  ca^Ieslis  auiae 
patebit  quandoqueintioitus. 

30  ^^s^  istam  apertionem  consequentcr  praMli- 
catur  annus  placabilis  Domino  et  dies  ultionis  Dea 
noitro.  Erunt  enim  Domino  in  actibus  suis  placenles 
el  placaLiles,  qui  aliqunndo  perverse  vivendo  Domi« 
no  erant  abominabi  es.  Erit  el  in  elsdiesuUionis  Dco 
uMro^  cum  de  tenebris  cordis  transeunl  in  diein 
lucis.  El  quia  sunt  filii  lucis  ct  diei,  diem  uliionii 
Deo  noitro  faciunt,  dum  pro  minimis  quibusque  et 
lcvibus  excessibus  in  ultionem  suiinct  consurgunt^ 
et  adversum  se  provocantur.  El  quia  norunt  quod 
non  justipcabitur  in  conspectu  Dei  omnis  vivem 
(Psal.  cxLii,  2),  siculi  pro  magnis,  itaeliam  promi- 
nutls  jxce&sibus  sibimct  parcere  nesciunt.  Ili  tales 
dupiicevu  debent  habere  luctum,  de  quo  mox  subin- 
fcrtur  : 

Vt  comolarer  omnes  lugentes,  ut  ponerem  fcrtitu- 
dhiem  lugentibus  Sion,  Qiiod  bis  ponit,  lugentes  et 
lugentibus,  per  hoc  ostendit  quod  duplex  dcbet  esse 
luctiis,  qaem  quilibet  in  prxsenti  vita  babere  dohet 
electus.  Sunt  omnes  liigentes,  qui  pro  peccatis  prae- 
teritis.diutina  pcrnitentin  jain  jamque  coram  Domino 
deletis,  ac  si  nunquam  pocnituerint,  reccnti  quodam 
dolore  et  luctu  compiinguntur;  ct  proplcrea,  quia  in 
iQCta  isto  sunt  tum  pro  proeteritis,  tum  proquctidi- 
anis  contagiis ;  tum  quod  non  solum  peccavcrunt, 
eed  ei  boniim,  quod  agcre  dcbuissent,  prxtermise- 
runl.  Hi  profecto  consolantur^  qnia  consolationem 
remissionis  a  Deo  accipere  mcrentur.  Est  enim  ma- 
gn?  consolatio  banc  habere  certitiidinem  quod  post 
pocnitentiae  Iiictum  sequitur  a  Deo  remissio  peccato-  d 
nim.  Qui  luctus,  quamliliet  bonus  et  necessarius 
[sit],  est  tamen  alius  adliuc  luctus,  multo  suavior, 
mullo  excellentior  et  dignior,  quem  habent  lugentes 
Sion.  Lugentes  Sion  siint  illi  qui  pro  gloria  et  dul- 
cedine  aeternx  gloriac,  pro  ambre  patria  coclestis  iii- 
gent,  quos  prssentis  \i\se  gravat  exsilium ;  qiii  de 
corpore  mortis  nbsolvl  et  csse  cuin  Christo  vcllent, 
quos  delcctat  manslo  coclestis  illiiis  ^ion,  civitatis 
Del  Tlventis,  cujus  artifex  et  cond.tor  est  Deus. 
Bajusmodi  iugentibus  ponit  Dominus  fortitudinenif 
qaia  ex  hoc  beaio  luctu  tantam  fortitudinem  acci* 
piunt,  ut  fortes  contra  diabolum,  contra  viiia,  contra 
mundum  flani,'*etadversumista  praevaleant.  Quem- 

(i6j  id  est  nbtum  faciet. 


vexeril,  post  bomim  certamcn,  quod  ccrtayit,  ciim 
ad  solvendum  31  human^e  conditionis  debitum  va- 
nerit,  vere  Dominus  in  eo  adimplebit  quod  bic  pro- 
raitiitur : 

Et  darem^  inquit,  eii  coronam  pro  einere,  oleum 
gaudiipro  luctu^  palUum  laudis  pro  spiriiu  mcsrorii. 
Quid  per  cinerem  nisi  nos  ipsi,  qui  terra  et  cinis  su- 
mus?  Dabit  Dominus  coronam  procinere,  quando  in 
hora  mortis  beat;e  cujaslibct  animae  ipse  psr  se  cum 
angelis  tuis  dignanter  adveniens,  quid  beata  illa 
anima  in  cinere  suo,  idest  in  fragili  cor^ore  posita 
gesserit,  omni  angeiorum  multiludini  innotescet  (46) 
dicens  :  Uxcetb^ec  operata  est  dilecta  niea,  sponsa 
mea;  fecit  quod  jussi,  vitavit  quod  prohib  li,  tot  et 
B  tantos  labores  in  cinerc  suo  p^regit,  sic  ct  sic  niul- 
tiplices  diaboli  insidias  dcvicit.  Dabo  crgo  ei  se- 
ciindum  dignitatein  nominis  mci  pro  cinere  cortnam^ 
id  est  pro  operibus,  qux  gesslt  in  corpore  moriis  et 
fragilitatis,  coronam  sempiterna;  remunerationis.  Sic 
arbitror  posse  intell  gi  quod  ait :  Et  darem  coronam 
pro  cinere,  qnia  mirv.in  non  est  quod  angelica  cre- 
atiira,  qunm  nulla  corporcie  fragiiitatis  moles  depri- 
mit,  sic  slat  cum  Domino.  Se.1  valde  mirum  est  quod 
bomo  in  cinere  suo,  niortali  scilicct  et  fragili  cor- 
pore,  totum  Deo  quod  potest  cxhibei.  Et  quia  quod 
potest  non  negUgit,  Deo  jubente  acciplet  pro  cinere, 
immarcescibilem  coronam  glorise.  Olcitm  gaudii  pro 
luctUj  quia  pro  luctu,  quo  nunc  crebro  liiget,  quo 
nunc  ad  coelestia  suspirat,  inajorem  gloriam,  et  gra- 
liam  accipiet  in  aiterna  vita,  dum  illuc  perveneiit, 
quam  sestimaret,  aut  desitlerare  sciret,  dum  in  hac 
vila  subsisterct. 

Sed  ct  notandum  quid  sit  quod  ait,  oleum  gavdii. 
Per  oleunu  quod  talis  est  naturae,  ut  omnibus  qui- 
bus  immiscct!!r ,  supernatrt  liquoribus  ,  charitas 
valct  designari,  de  qiia  Paiilus  :  Adhuc,  inquil,  ex- 
cellentiorem  liam  vpbis  demonstro  (1  Cor,  xii,  51). 
Per  banc  excellenti.rem  viam  in  xterna  vita  electi 
ambulabunt,  quia  transeunte  fide,  deficiente  spe, 
cum  omnia  habentur  in  rc,  perfecta  charitate,  qua.* 
nunquam  ibi  exciflet,  perpetuo  flagrabunt.  Ibi  nunc 
omnes  eiecti  perungunlur  in  anima  oleo  Ixtitix  et 
exsultationis. 

32  Sed  et  in  generali  resurrectione,  qaid  acci- 
piant,  qiiantum  ego  arbitror,  non  tacetur  in  eo  quod 
ait :  Pallinm  latulisproipiritu  moeroris.  Per  pallium 
corpus  potesi  designari,  in  quo  aiiima  paliialur  et 
velatur.  Hoc  pallium  unusquisque  recipiet,  cum  in 
generali  resur:  ectiqne  duplici  siola,  corporis  et  ani- 
mx  potilus  fuei  it.  Hoc  corpus  tunc  bene  dici  potest 
pallium  laudis,  quia,  quod  deposuit  mortale,  reci- 
piet  immortale  et  incorrupiibile.  Et  bene  additur, 
pro  spiritu  mocroris^  quia  animae  sanctorum  morro^ 
rem  quemdam  nanc  habent,  quod  corpore  suo,  con- 
ceriatore  et  coagonisia  suo  carent,  nec  est  particeps 
gaudii,  .qui  quundam  con^ors  fuil  passionis  et  mcor 
roris.  Sed  et  paHium  laudii  accipieni^  pro  «^itiSMb 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


C55 


fmerorti,  quia,  qui  nunc  dissolute  et  remisse  vivcre  \  mortis  impcrio  triumphans  de  sepulcro  media  nocte 


nolunt,  sed  in  nioerore  et  tristitia  contabescunt,  re- 
cepto  quandoque  corporc,  novi  rauneris  isetitia  per- 
fundunturet  bilarescunt.  Tunc  ad  perfectae  libcrtatis 
gaudia  intromissis,  et  ab  omni  mutabilitatis  vicissi- 
tudine  liberatis  Het  de  eis  quod  subjectum  est  : 

Et  vocabuntur  in  ea  fortes  justitice.  In  ea  enim  ci- 
vitate,  in  ea  coelesti  Sion  vocabuntur  forles  justiticBj 
(|uia  de  infirmitate  peccati  nihil  eis  ultra  adhaerebit, 
sod  sunt  fortes  justitice^  quia  justi  sunt  in  verbo, 
justi  in  opere .  justi  in  cogitatione.  Lt  autem  scia- 
lur  quod  cx  virtute  propria  nullus  ibi  coronetur,  sed 
ex  singulari  dono  Dei,  continuo  additur  : 

Plantatio  Domini  ad  giorificandum^  Est  enim  to- 
tum  plantatio  Domini,  qui  totum,  quod  bonum  est  in 


exsurge.  Expresso^  inquit,  34  veUere^  concnam  r  re 
compleverat.  Ih  vellere  assumpta  humanilas  Fiiii  Del 
exprimitur ,  sicut  David  in  libro  Psalniorum  prote- 
statur:  Descendet  sicut  pluvia  in  vellus  (Psal.  lxxi,  6). 
Isto  vellere  expressoy  sancta  videlicet  humanitale  Fi- 
lii  Dei  ostensa ,  concham  suam  rore  complevit.  In 
coneha  domina  nostra  perpetua  virgo  Maria  ,  maris 
itella  accipitur,  quam  rore  Spiritus  sancti  ex  ea  na- 
tu8  ita  complevit ,  ut  plena  gratix  et  visceribus  re- 
dundans  misericordise,  omnium  miserorum  necessi- 
tatibus  et  angustiis  scmper  parata  sit  subvenire.*Est 
enim  unica  post  Deum  spes  adlictorum ,  eam  toto 
corde  in  miseriis  suis  invocantium. 
De  hac  rursus  nativitate  propheta  sanctus  prote- 


opere,  quod  gloriosum  in  retributione,  plantat,  et  B  statur :  Lapis,  inquit,  de  pariete  clamabityet  iignum 


quod  plantaverit,  ad  incrementum  perducere  potest. 
Et  quia  totum  est  plantatio  Domini,  erit  ipsa  plan- 
tatio  ad  gtorificandum.  Ad  quem  giorificandum  ?  Je- 
8um  Ghristum  Dominum  nostrum,  cujus  nomcn 
laudatur  et  glorilicatur  pro  omnibus  et  in  omnibus 
bonis,  quae  fecit]  et  rcddidit  nobis  per  immortalia 
sttcula  saeculorum.  Amen. 

33  HOMILIA  VII. 

IN  S4NCTABI   NOCTEIf  NAT1VIT4T1S  DOMINI  PRIMA. 

Benediclus  qui  venit  in  nomine  Dominij  Deus  Do- 
minus^  et  iiluxit  nobis  {Psai.  xcvii). 

Verbis  istis  unigenitum  Dei  Filium  Deum  et  Sal- 
tatorem  nostrum  suscipimus  et  8alutamus,'[qui]  bac 
Mcratissima  nocte  pro  salute  l.umani  generis  de 
intemerata  Virgine  nasci  est  dignatus.  Ipse  quippe 
ab  seterno  cuncta  disponens ,  ct  ante  Luciferum  a 
Patre  in  aeternitate  sua  genitus,  nostrae  mortalitatis 
particeps  factus ,  hac  sacra  nocte  de  matre  .Virgine 
nasci  votuit.  Proinde  nox  ista  tanta  redundat  dulce- 
dine,  tam  plenaest  totius  suavitatis  ct  gratiae,  utqui- 
que  fideles  hac  nocte  precum  suarum  consequantur 
effectum,  et  quod  per  totum  anni  circulum  non  pos- 
sunt  obtinere,  hac  noctc  obtineant  [cod.  obtinebunt] 
TOtique  sui  compotes  cfficiantur  [cod.  efficiuntur] 
ex  iarga  nascentis  Fiiii  Dei  benedictione. 

De  excelientiahujus  sacratissimae  noctis  utriusque 
Testamenti  paginae  loquuntur ,  sicut ,  et  in  Judicum 
^ibro  in  persona  Filii  Dei  de  Gedeone  scribitur :  Igitur 

Gedeon  denocte  consurgens,  expresso  veiiere,  concham  j)  Redemptor;  tertium  ,  quod  erit  quandoque  ifiemu* 
rore  compieverat  {Judic.  vi,  38).  Gedeon  circuiens  in      nerator. 


quod  inter  juncturas  wdificiorum  est ,  responde^ 
bit{nabac.  ii,  11).  Lapis  iste  est  Dominus  nostei 
JesusChristus,  de  quo  Apostolus  dicit:  Petra  au* 
tem  erat  Cliristus  { I  Cor.  x,  4).  Iste  lapis  de  parietd 
ciamavit ,  dum  Filius  Dei  in  assumpta  humanitale^ 
qu»  per  parietem  designatur,  de  Virgine  natus,  mox 
ut  caeteri  infantuli  clamare  coepit,  ct  laborem  et  do« 
lorcm  humani  generis  sc  suscepisse  ipsis  vagitibus 
infantilium  mcmbrorum  ostendit.  Huic  lapidi  cla- 
manti  iignum ,  quod  inter  juncturas  wdifidorum  est 
respondity  quia  beata  virgo  Maria  osculando ,  foven- 
do,  lenicndo  omnibus  fomentis  ct  blanditiis,  qiiibus 
potcral ,  eidem  filio  suo  respondit.  Et  bene  iigno, 
quod  inter  jtincturas  cedificiorum  est,  beatavirgo  Ma- 
'  ria  comparalur ,  quia  ipsa  domina  nostra  perpetua 
Virgq  in  filio  suo ,  quem  clauso  utero  in  salutem 
mundi  edidit,  ea,  quae  in  coelis  et  quae  in  terris  i^unt, 
pacificavit  et  conjunxit. 

Videntur  aliqua  in  codice  desiderari 

35  HOMiLiA  vin 

DE   TRlBUS   MISSIS   IN  DIE   SANCTO   NATIVITITIS 
DOMINI   PRIMA. 

Cum  innumera  sint  beneficia  omnipotentis  Dei, 
quae  secundum  plcnitudinem  gratire  ipsius  human<> 
largilus  est  generi,  tres  lamen  principaleii  cxistunt 
causae  ,  propter  quas  specialiter  diligi ,  venerari,  et 
laudari  ab  unoquoque  salvando  debet  homine.  Pri- 
mum ,  quod  Creator  noster  est :  secundum  ,  quod 


utero  inlerpretatur,  per  quem  Filius  Dei  designatur, 
qui  majestalis  suae  circuitii  universa  simul ,  coele- 
iistia  et  terrestria  complectitur  ,  et  tamen  secundum 
humanae  naturae  substantiam  utero  Virginis  includi- 
tur.  Hic  Gedeon  de  nocte  consurrexit ,  dum  noctur- 
nis  horis  de  aula  virginali  tanquam  sponsiis  de  tha- 
lamo  suo  processit.  De  hac  nocte  prophela  sanctug, 
Spiritu  prophetico  illuminatus,  gaudenter  dicebat  ad 
Dominum  :Custos,quiddenocte;cu5tos,quidde  noctet 
{ha.  XXI,  W.)  Ac  si  diceret :  0  Fili  Dei ,  qui  custos 
68  humani  generis  ,  nostri  causa  formam  hominis 
atsume,  et  in  noctis  silentio  de  maiemis  visceribus 
in  iilutero  popuU  tui  egredere    rursumque  devicto 


Harum  trium  ordo  et  dignitas  causarum  recte  no- 
bis  hodierna  die  commendatur  trium  solemni  prae* 
conio  missarum  ,  quarum  unam  intempesta  nocte, 
alteram  primo  mane,  tenebris  tamen  ex  parte  adhuc 
existenlibus  ,  terliam  vero  plenu  die  soiemniter  ce- 
lebravimus.  Illa  missa  :  Dominus  dixit,  quae  noctur- 
no  celebratur  tempore  ,  Creatori  nostro  non  injuste 
videtur  convenire ,  quia  quandiu  in  nocte  praesentis 
saeculi  manemus,  adeo  tenebris  ignorantiue  involvi- 
mur ,  quod  nullus  ,  licet  pcrfecius  et  sanctus,  iiec 
etiam  aliquis  prophetarum  ,  apostolorum,  vel  evan- 
gelistarum  fuerit,  qui  perspicaci  cordis  intuitu  com- 
prehendcre    potuerit   quomodo   Deus   omnipotm 


^^'^  HOMILIiE  FESTIVALES.  GVA 

lolum  mundum  ex  nihilo  creaveril,  vel  quomodo  or-  A  hujus  magni  Angeli  consilium,    impossibile  fuit  et 


lum  suum  unicuique  homini  ordinavcrit  et  dispo- 
suerit.  Missam  vero ,  Lux  fulgebit ,  quam  ante  ple- 
iiam  lucem  celebravimus,  ad  Redemptorem  r.ostrum 
referrc  possumus,  quia  quod  passione  et  mortc  sua 
nos  salvaverit,  clecti  el  salvandi  cognoscunt  et  con- 
fitentur ,  Judaei  vero  ct  pagani  tenebris  ignorantix 
involuti,  et  (quod  dictu  est  miserabiie)  nonnuUi,  qui 
Christiano  censentur  nomine ,  crcdere  recusant  et 
cognoscere. 

Tertia  autem  missa,  quae  excellentiori  cultu  clara 
jam  die  feslive  celebrari  solet ,  ad  Remuneratorera 
nostrum  respicit,  3Q  quia  cum  dies  ille  aiternitatis 
advenerit,  in  quo  justos  pro  meritis  suis  aeterna  mer. 
cede  remunerabil,  reprobos  vero  aetemae  damnatio- 


inaudilum.  De  hoc  consilio  Paulus  ait  apostolnsr 
De  virginibus  prwceptum  Domini  non  habeOy  consi' 
lium  autem  do  (/  Cor,  vii,24).  Felix  ergo  et  glo- 
riosa  electorum  concio,  tali  se  salvatam  cognoscens 
consilio,  ipsum  salvationis  suae  auctorem,  magni 
consilii  vocans  Angelum,  humili  gratiarum  actione 
laudabit  in  perpetuum. 

Ad  hyec  etiam  revolventes  vigili  cordis  memoria 
facta  in  se  omnipotentis  Deimagnaiia,  qualiterips6, 
cumesset  Dominus>mnium,  formam  servi  accipiens 
exinanivit  semetipsum  factus  obediens  usque  ad 
morlem;  obtulitse  DeoPatri  in  ara  crucis  pro  re- 
demptione  ipsorum,  qualiter  etiam  innumera  cala- 
mitatum  experimenta  sola  ipsius  evaserunt  miseri- 


ni  deputabit ,  ibi,  ablatis  prorsus  ignorantiae  tene-  B  cordia,  super  slalu  suaj  beatiludinis  quasi  novis  re- 


bris,  clare  et  aperte  cognoscemus  quae  noslris  nunc 
cxcludunlur  oculis.  In  iilo  aeternilatis  die,  cui  nuUse 
interesse  polerunt  lenebra;,dum  omnes,  qui  redem- 
pli  sunt  a  Domino,  cum  ipso  redemplionis  suic  au- 
ctore  gloria  coeperint  apparere,  ibi  jucunda  su»  re- 
demptionis  gaudia  solemni  admodum  [cod.  admodo] 
et  laetissimo  coelestis  harmonia;  concentu  in  haec 
resonabunt  verba :  Puer  natus  est  nobis,  et  filiusda- 
tttsest  nobis  (Isa,  ix,  6). 

Pueri  est  iimere,  filii  vero  amare.  Quod  idem  est, 
ac  si  onines  electi ,  qui  tunc  ad  veram  liberlatem 
assuropti  sunt  et  gloriam  filiorum  Dei ,  cum  humili 
gratiarum  actione  suo  dicant  Redemptori :  Sedentes, 
0  Domine,  dudum  in  tenebrosis  et  in  umbra  mortis, 
servili  timore  dudum  libi  subjecli  fuimus ,  nunc 
vero,  seposito  timore  scrvili,  lunemus  te  timore 
sancto  filiali ,  qui  permanet  in  sccculum  sseculi,  quia 
liberatis  de  imperio  et  timore  mortis  nulla  jam  erit 
adversus  carnem  et  sanguinem  coiluctatio,  nuUa 
cum  tenebrarum  principe  ulterius  erit  congrcssio. 
Et  quomodo ,  quidquid  honoris  et  gloriae ,  quidquid 
merceiiis  et  gratiae  in  regno  beatitudinis  se  gaudent 
accepisse,  non  propriis  mcritis,  sed  an  laudem  refe- 
runt  sui  Rcdemptoris ,  sequentibus  recle  declara» 
tur  verbis  :  Cujus  imperium  super  humerum  ejus 
{ibid.)  Qnasi  dicant  quod  ,  in  profunda  miseriarum 
Yalle  commoraiites,  per  timorem  tuum  a  malo  dccli- 
navimiis,  per  amorem  vero  bonis  insislere  operibus 


sonanl  conccnlibus,  quod  recte  sequens  denuntiat 
Yersus :  Cantate,  inquiunt,  Domino  canlicum  novtim, 
quia  mirabilia  fecit  (Psal.  xcvii,  4).  Huic  novae  ad- 
mirationis  et  laudationis  jubilo  Graduale  recte  con- 
venit,  quod  ipse  electorum  exercitus,  qui  de  mortc 
ad  vitam  Iransiit,  voce  unanimi  mox  imponit :  Vid^ 
runt  omnes  fines  terrce  salutare  Dei  nostri  (Isa.  Lil, 
iO).  Licet  per  fines  terra*  fines  intelligi  valeant  s»- 
culi,  possumus  tainen  sano  iniellectu  fines  accipere 
corporis  nostri :  qui  fines  salutare  Dei  nostri  wrfe- 
bunt,  cum  totum  illud,  quidquid  terrenum  et  cadu- 
cum  corporibus  nunc  obsistit  electorum,  ad  plei^um 
purgabitur  per  gratiam  Medialoris  Dei  38  et  homi- 
,  num.  Quandiu  enim  terrenum  hoc  habitaculum  in  • 
habitamus,  sine  multimoda  calamitatum  miseria  esse 
non  possumus.  Sed  cum  ad  illum  aeternitatis  perve- 
nerimus  diem,  plenam  et  securam  in  anima  el  cor- 
pore  percipiemus  salutem,  quia  salus  illa,  quaetunc 
electis  in  praemio  dabitur,  absque  ullo  timore  sinA 
fine  possidebitiir. 

Goncordat  et  convenit  huic  jucundissimse  diei  il- 
lud  Alleluia  pncclarum  et  isetabundiim,  quod  tunc 
coelesti  meiodia  organaresonabuntsanctorum  :  Die$ 
sanctificatus  illuxit  nobis,  venite,  gentes,  et  adorate 
Dominum,  quia  hodie  descendit  lux  magna  super  ter- 
ram.yeredies  sanctificatus,  vere  dies,  queui  fecit 
Dominus,  nuila  unquam  noctis  vicissitudine  finien- 
dus,  ubi  redcinplorum  exercitus  dupiicem  immorta- 


potuimus ,  quod  cliam  nunc  assumpii  de  pulvere  £>  litatis  reportans  stolam,  recte  jam  cantare  poterit : 


terrae,  haeredes  et  cohseredes  suinus  regni  lui  el  37 
gloriae ,  liaec ,  inquam,  tantae  beatiludinis  gaudia 
nuila  nobis  proprije  actionis  obtinuerunt  merita,  sed 
solo  vivifici  sanguinis  tui  redcinpti  suinus  pretio, 
quia  tu  auctor  a*lerna;  salulis,  pro  redimendis  n  ^bis 
super  humeros  huinilitatis  tuae  patibulum  bajulans 
cnicis ,  supplicium  subire  dignatus  es  passionis  et 
mortis. 

Et  vocabitur  nomen  ejus  magni  consitii  Angelus. 
Recle  Doiiiiniis  noster  Jesus  Ghrislus  mayni  consilii 
vocatur  Angclus,  quia  consilium  iliiid,  quod  in  die- 
bus  carnis  suae  dedil,  nullus  patriarcharum  aut 
propheiaruin  dare  potuit.  Nam  srcculum  rclinquero, 
paupertatem  diligere,  casliinonia'  opcrain  darc,  anle 


qnia  hodie  descendit  lux  magna  super  terram.  Ac  si 
dicat :  Lumen  illud  inaccessibile,  quo  hactenus  glo- 
rificatae,  sine  corporibus  solac  gaudebant  animae,  nunc 
per  inefTabilemRemuneraloris  nostri  gratiam,  descen- 
dit  et  lucct  super  terram ;  quia  non  solum  animae, 
verum  eliam  terra  corporis  nostri  sine  fine  perfrue- 
tur  seterna  claritate  vultus  Dei. 

Respicit  ad  hoc  OlTertorium,  quod  tunc  verissime 
decantare  polerit  idcm  conventus  electorum  :  Tui 
sunt  c<r/t,  et  tua  est  terra^  orbem  terrcR  et  plenitudi- 
ncm  cjus  tu  fundasti ;  justitia  et  judicium  prccparatio 
scdis  tua  (PsaL  Lxxxviii,  i2-i5).  Per  cu^los  animae, 
per  terram  vero  corpora  sanctorum  possunt  accipi. 
Q  !od  idc:n  esl,  ac  si  omncselecli,  in  plena  jaiR  sc- 


^59  VEN.  COnEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  €M 

curiuteconsistentes,  suodicaDtRedemptori :  Ih  ex8i- A  fntp^num  super  humerum  ejus,  et  vccabitur  nomen 


Uo  terrense  liabilationisjpositi,  stabiii  nequaquam  te- 
noro  adhaerere  potuimus  tibi;nunc  vero  ad  plenum 
coufigurati  corpori  clar  latis  tuae,  absque  ullo  obsta- 
culi  impedimento  in  anima  etcorporesutcrnalitcrad- 
haerebimus  tibi  Redemptori  nostro./u^fi/iaf  inquiunt, 
ei  jndicium  prwparatio  sedis  tu(e.  Per  jusliiiam  remu- 
neratio  juslorum,  perJut/icfMm  vero  damnatio  rcpro- 
iorum,  per  sedem  autem  Dei  requies  ipsius  valet 
inteiligi.  39  Domino  ac  Redemptori  nosiro,  quam- 
vis  in  seipso  nulla  accedere  valeut  inquictudinis  mo- 
lestia,  quandiu  tamsn  membra  ejus,  quod  (47)  sunt 
4>mncs  ele.ti,  diversis  circumferuntur  turbinibus 
prxscntis  s  cculi,  ipse,  qui  cst  vera  requies  in  se, 
plenam  quietis  tranqiiillitatcm  nou  poterlt  babere, 


ejus  magni  consilii  Angelus  {ha,  ix). 

Licei  de  tribus  bis  missis,  quas  bodie  celebramus, 
iQulta  et  diversa  intelligi  valeant,  specialius  lamcn 
ad  laudem  nati  Salvatoris  mystice  eas  transferre 
possumus,  ut  videlicei  in  prima  missa  arcanum  dU^ 
vinitatis,  in  sccunda  mystcrium  assumpUe  humimi- 
tatis,  in  tcrtia  giofiam  a^lernse  remuneiatioms  iu- 
leliigamiis. 

Et  bene  in  prima  missa,  qua;  in  profunda  quidem 
nocte  canitur,  invisibiiis  ct  inaccessibilis  ilia  lux  di- 
vinitatis  inlelligitur,  quam  videre,  et  ad  quam  acce- 
dere  nullus  mortalium  potuit.  Nam,  ut  Joannes  ail : 
Deum  uewo  vidit  unquam  (/  Joan,  iv,  12).  Quod  au- 
tem  Deus  Pater  Filium,  hodicrna  die  de  matre  \t- 


Dnde  pcrsccutori  Sauio,  mcmbra  ipsius  impugiianti  B  gine  nalum,  ine(rabilltcr  ante  sxcuJa  ^enuerit,  In- 


et  disirabenti  in  terris,  Caput  clamabat  de  cq}Io  : 
SaulCj  Sauley  quia  ms  per&equeris?  (Act.  ix,  4.) 
Eleclus  etiam  atbleta  ips.us,  prctomarlYrSteplianus, 
inte '  cunctos  lapidantium  ictus  non  sedentem,  sed 
stantem  a  dextris  virtutis  Dei  vidit  (Act.  vii,  5G),  cu- 
juf  auxiiiuui  in  tali  certaminis  periculosensit.  Justi- 
tia  ergo  et  judicium  prwparatio  fit  sedis  Dei ;  quia 
electorum  popuload  plen»  sccuiitatis  stabiiitutem 
intromisso,  reprol  is  etiam  in  ignem  a:ternum,  ciim 
capile  8U0,  liosle  videricet  antiquo,  missis,  sedes  Do« 
mino  quodammodo  praparwur,  quia  tunc  omniliis 
membris  suis  ad  sc  coliectis  sine  fine  requiescit  et 
Isetatur.  Ita  per  potentiam  Mediatoris  Dei  el  homi- 


tro  tus  missx  priu:»,  sic  incipientis,  patenter  in- 
nuit :  Dominus  diiit  ad  me :  Filius  meus  es  tu,  ego 
iwdiegenni  te  (Ptal.  ii,  7).  Quia  ailernailla  divinitas 
nulla  mutubilitutis  ten.pora  reiipit,  nou  heri,  noa 
cras,  scd  scmper  babens  hcdie^  semper  nianenssine 
principio,  sine  lempore,  satis  digne  Deus  Paler  Fi- 
lio  suo  dicit :  Ego  hodie  genui  te.  ^ocfie,  inquam, 
hoc  cst  in  seternltate  Deus  Pater  consubstantialem 
sibi,  ut  diftum  cst,  Filium  genuit.  Et  ad  hanc  incf- 
fabilem  generalioncm  prxsens  ofiiciuin  41  totum 
cx  ordine  respicil.  Ilanc  el  am  generationem  Gra- 
duale !  Tecum  principium  in  die  virtutis  tux,  in  splen^ 
doribus  sanct  rum^  ex  utero  ante  Inciferum  genui  te 


iiumfactode  medio  (48),  ila  omniura  iniqiiorum -^  (p^a/.  cix,  5),  pronuntial.  Ilanc   nihilominus  AUe- 


cap  te  interemplo,  electi  in  voce  laudis  et  gratiaruin 
aciionis,  virtutem  potentiae  sui  Ren.uneraloris  his 
40  attoilunt  et  magniricant  vcrbis :  Tu  humitiasti 
eicut  vutneratum  «upfr^um  (Psa/.  lxxxviii,  il) ;  il- 
lum,  inquiunt,  nefariuin  regem  superbia^,  qui  nos  in 
lacu  caiamitatls  et  miseri;e  positos  impugnare  etim- 
petere  non  cessabat  niille  milien  s  fraudibut,  iu^  p6- 
IBine  virtutum  et  Rex  glorise,  spiritu  oris  lui  inter- 
/ectum,  in  virtntc  bracbii  tui  redegisti  ad  nibiiiim. 

Ilinc  ilerum  jucui.dasua)  silvatiohis  attollenles 
l^audia,  illud  quod  subsequens  Coumiunio  declarat, 
in  voce  exsuUationis  dccaiitanl :  Viderunt  omnes  fi^ 
nes  terra:  saluture  Dei  nostri, 

Nos  ergo,  fratres  charissimi,  ut  ad  gaujia,  de 


iuia:  Dominus  diiit  cd  me :  Filius  meus  es  I»,  ego 
hodiegenui  le,  commendat.  Ilanc  Communio:  fn 
sptendoribus  sanctorum  ex  utero  avte  luciferum  genui 
/0,  concorditcr  aiSrmat  ct  resonat.  Et  tamen  sic  (}c 
coa^tcrna  Filii  substantia  loquilur,  quod  tola  simul 
Trinitas  in  his  comprehenditur.  Namper  principiurn 
Deus  Pater,  ifi  die  virtuiis  Deus  Filius,  in  splendon^ 
bus  sanctorum  intelligitur  Deus  Spiritus  sdnctiis.  Ek 
satis  digne  in  splendoribus  sanctorum  slgnificari  cre- 
dimus  Spiritum  sam  tum,  quia  ips^  est  lux  et*  illu- 
minalor  sunctorum  omnium. 
i  Qualiter  autem  Dcus  Putcr  coxqualem  sili  Filium 
genuit?  Ex  uiero,  inquit,  anie  lnciferum.  Ex  utero; 
hoc  cst  ex  invisibili  substantia  mea.  Ante  luciferum^ 


quibus  loquimur,  pervenire  mereamur,  studeamus  D  hoc  est  ante  omitem  visililem  creaturam  genui  te. 


m  piaesenti  ita  Creaiorem  nos  rum  cum  vcra  gra- 
tlarum  actione  agnoscere, RedemplOii  nostro  dignis 
laudibus  devoti  existere,  ut,  cum  quandoque  in  glo- 
ri;^  sua  apparuerit,  non  Judicem  terribilem,  sed 
pium  sentiamus  remuneratorem.  Quod  ipse  praes- 
.tare  dignetur  Djminus  noster  Jesus  Christus,  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  om^ 
nia  saecula  sxculorum.  Amen. 

UOMILIA  IX. 

DE  TEIBUS  MISSI8  Ut  DIE   SANCTO   NATIVITITIS  DOMini 
S£CU!fDA. 

Pii€r  natus  estnobis.etfitiusdatusestnobist  cujue 


Sed  quia  in  substantia  divinitatis  sux  Dei  Fillus  vi- 
deri  iion  potuit,  causa  salutis  nosti-ae  homo  factus, 
videri  super  tcrram,  ct  cum  hominibus  conversari 
voluit.  Et  ideo  sicut  ab  angelis  semper  ab  initio  sola 
laudabatur  divinitas,  ita  nunc  una  cum  divinilate 
assumpta  laudatur  et  adoratur  humanitas.  Et  ad 
banc  generationem  assumpti  lominis  satis  evidcii- 
ler  secundae  missae  spectat  Introitiis :  Lux  futgebit 
hodie  super  nost  quia  natus  est  nobis  Dominus. 

Notandum  est  cur  quasi  futiirum  dicat :  Lux  ful^ 
gebit  super  nos,  cum  mox  subjunctum  sit,  natus  ail 
nobis  Dominus  ?  Vox  etenim  ista  vox,   ut  putamii|, 


(47)  Quodprc  qui  vel  qu«,  ut  aUbipatsim. 


aS)    id  est  sublato 


C6i 


HOMIUiE  FESTIYALES. 


m 


csl  electonim  «01111111)),  in  tenebris  et  urabra  mortis  A  sed  clara  et  plena  die  solemnlus  cantart  solel,  quia 


lucem  vcram  exspcctanliiim,  qiiibus  tamen  mox,  ut 
natus  est  Dominus,nondum  iux  redemptionis  reful- 
sit  apud  inferos.  Unde  et  lixc  eadeni  missa  non  iii- 
convenienter  in  crepusculo  canitur,  quando  ncc  plena 
n^x,  nec  plena  lux  esse  cernitur,  qiiia  nato  Salva- 
tore  Domino  nondum  plcnaria  facta  cst  redcmptio, 
nondum  regni  coelestis  aperia  est  janua,  sed  mulli 
eliam  ex  electis,  qnorum  praecipuus  Jo  nnes  Bapti- 
sla  erat,  post  nativilalem  Salvatoris  ad  inferos  de- 
scenderant,  donec  peracta  dispensatione  42  ^^' 
sumptae  carnis  aperlum  est  iancea  militis  iatuscru- 
cifixi  Redemploris. 

Nos  autem,  qui  eum:iem  Salvatorem  liodie  natum 
adoramus  et  colimus,  quasi  in  voce   exsultalionis 


in  perenni  bcatitudinisgloria  omnium  electorum  ocu« 
lis  lam  xterna  divinitas,  quam  et  assiimpta  niAiii- 
feslatur  bumanitas.  Tunc  sancti  et  electi  missam 
banc  festiva  solemnitate  concelcbrant,  tiinc  corpore 
et  spiritu  Cbristo  consociati  voce  consona  jubilant: 
Pucr  natus  esi  nobis,  et  filius  datus  est  nobis.  Cuni 
enim  timcre  doniiniim  el  magislrum  suum  puer  so- 
leat,  fdius  autem  patrem  filiali  dilcctione  dilgat, 
quid  per  puerum  nisi  linior,  quid  pcr  fidum  iniclii- 
gendum  est  nisi  amor?  Unde  idem  estac  si  dicant: 
Nobis  aliquando  in  terra  peregrinalionis  laboraiiti- 
bus  natus  est  [puer],  id  cst  spiritus  timoris  Dominl, 
et  filius  datus  est  nobis,  amor  vidclicet  divinse  dulce- 
dinis  tunc  aliquantulum  incboavitin  nobis,  etnunc, 


illum  suscipientes,  in  Graduali  consequenler  cani-  ^  pti^ro  tiinoris  sublato,  filium  amoris,  quem  tunc  es 


tnus :  Benediclusy  qui  renit  in  nominc  Domini  (PsaL 
cxvu,  2G).  Scd  qiiia  mirum  valde  et  ineflabile  my- 
sterinm  est  incarnationis  Dominicx,  quomodo  vidc- 
licet  in  uteromatris  Virginisbumaiia;nat!irai%terna 
illa  unita  sit  divinitas,  Versum  Gradualis  quasi  prai 
gaudio  admirantes  siibjungimtis :  ^4  Djmino  fucium 
iest  isfMif,  et  est  mirabile  in  oculis  nostris  (ibid,^  23). 
Esl  quidem  mirabile  in  oculis  noslris,  qtiod  pcrvl- 
derc  nemo  vel  perscrulari  potcrlt,  qualiter  buma- 
nam,  ut  praediclum  cst,  naturam  suniina  illa  majc- 
stas  Induerit. 

Nos  vero  quia  sensu  et  inlellcctu  tanlum  comprc- 
hendere  mysteriuin  non  possuinus,  digna  quoiiue 
(4^)  fidci  vcneratione  magniflcare  studcamus,  ca-  ^ 
nentes  .^n  Ketitia  cordis  jucundum  quod  subjunclum 
est  AUeluia  :  Dominus  recjnavit,  decorem  induit,  in- 
duit  Djminus  fortitudinem,  et  pra'cinxit  se  virtute 
(Psal.  xcii,i).  Quaiuor  divinsc  dispcnsationis  sacra- 
nienta  breviier  his  vcrbis  invenimus  comprebcnsa, 
qiioniam  i^mem  induit  Dominus  in  incarnatione, 
hiduU  foTlxiudinem  in  passione,  prcccinxil  sc  virtute 
in  resuiTectione  ct  ascensione.  Et  quoinodo  decorem 
induit  in  incamatione?  Quia  de  immaculata  virgine 
Maria  corpus  immaculatum  dignatus  est  induere. 
Fortitudinem  quoque  in  passione  siia  induit,  quia 
fortem  iltum  annatum  paliendo  ct  morendosupera- 
Tit.  In  resurrectione  vero  et  asccnsione  boc  modo 
prteciiixit  se  virtute,  quia  rcsurgcns  a  morliiis  clila- 
niidem  carnis  sux,  quam  ad  boram  nioriendo  depo-  j) 
soil,  tanta  virtuiedivinitalis  suu3circuinciiixit,  tanta 
glorificatione  ad  dexteram  Patris  ascendcndo  exal- 
tavil,  quod  in  ait.rnuin  victurus,  ultra  eamdem  car- 
ncm  deponere  vel  exuere  non  vult,  nec  potcrit.  Unde 
ct  apostolus  Paulus  ait :  Christus  resurgens  a  mor- 
iaisjam  non  moritur,  mors  iUi  ullra  non  dominabitur 
{Rom.  VI,  9). 

Ad  banc  immortalilatis  beatitudincm  omnis  ele. 
ctonim  multitudo  quandoque  pcrvenict,  dum  post  fl- 
nemsasculi  gloriam  xtcriix  rcmiincrationis  pcrcipiel, 
quod  per  tertiam  missam :  Puer  natus  est,  43  '^<"^ 
incungrue,  ut  pra^diximus,  inteHigi  valct.  Undc  ct 
lucc  cadem  missa  non  iii  noctc,  noii  in  crcpiisculo, 

(49)   Quoquc  pro  sailcm  ui  alibi. 


parte  suscepimus,  modo  plcnaria  dulcedine  sineljae 
pDssidcmu!$,  et  quem  tunc  timebamus  ut  judiccm  c^ 
dominum,  nunc  filiali  amore  diligimus  ut  pairemei 
remiincratorcm  benignissimum. 

Ilunc  filium  amoris  nondum  p!enarie  e^ectomm 
babcnt  anim.^c,  nonduin  ipsc  princeps  apostoloruQI 
beatissimus  Pctrus  pleno  gaudio  caiilarc  poteril,  /i- 
lius  dalus  est  nobisj  (juia  noiidum  corpus  suum  in* 
corruptibile  rcinduil,  sed  amor  ct  dcsidcrium  resu- 
scHandi  curporls  sui  adbucab  intcrnadivini  anioris 
du!cedine  aliquantulum  cum  rclraliit.  Cum  auiein  Ib 
resurrectionls  gloria  ipscPctrus  omnisquc  clcctoruiii 
nuiiicnis  corpora  sua  incorrnptiva  reccpcriht,  tam 
plenaria  dulccdinc,  tam  incominutabili  aniore  in 
Deuin  transcunt,  ui  -nil  praslcr  ipsum  soluin  dilige- 
rc,  cog  tarcvel  dcsidcrarc  possint.  Tiinc  cti;\ni  vera- 
citrr  in  eis  adimplebilur  quod  coiitiniio  seqiiii.ur: 

Cujus  imperium  super  humerum  ejns.  SoliusDomini 
Crcaloris  sui  supcr  eos  crlt  imperiunij  non  alienum 
tunc  scquenturdoaiinuin,  nullum  omnino  eis  pray 
valcbit  aut  dominabitur  vilium.  Etqiiid  est  superhu* 
merumf  Per  humerum  laborcm  pra^scntis  vila;  non 
injuste  significari  crcdiinus.  Et  idco  tam  subliiiic 
imperium  beiic  dicitur  csse  super  humerum,  44  Q"'^ 
tiinc  tantas  jucnnditatis  imperium  a^terni  negis  crit, 
ut  oiniiem  laborcm  omneqiie  nicrituni  eoriiiu  illa 
jucunditas  cxcipcret,  et  toliiis  doloris  et  miserias 
omnino  cos  iinmcmares  faciat. 

Et  vocabitur  nomen  ejus  magni  consilii  Angelm, 
Digno  quidcm  noininc  vocabitiir  in  futuroab  eleclis 
siiis  Douiiiiiis  magni  consiUi  Angelus.^Ain  dcclinare 
a  nialo,  ct  faccrc  bona,  liccl  ciiin  lis  pi;ccipial  tidc- 
libus,  pcrfcctc  tanicn  Cbrisliim  scqiii  ctipicntibns 
dfiO  dare  voluit  inagn;e  perfcclionis  consilia,  uiiuni, 
ut  scinclipsos  ^ibncgando,  ini.iidiiin  ct  caquu!  niundi 
sunt  derelinquant ;  altcriim,  ut  castc  vivciido  inte- 
grilatem  cprdis  ct  corporis  illibatain  ciistodiaiit.  Qni 
crgo  bis  diiobusconsiliisniodoacquievcrint,  ;cfernaD 
rcniuncrationis  qiiandoque  pro  boc  rccipicntes  prjc- 
iniuin  in;)gna  exsultationc,  digna  ^raliaruin  actionjl 
vocnbunt  nomen  ejus  niagni  consilit  Angelum.  Nan> 
bona,  qux  fcccrunt,  consiiio  bonitatis  ejusse  fccissi 


0(>S 


VEiN.  GODEFRIDI  AbBATIS  ADMOiNTENSIS 


CG4 


rccogiioscent,  el  ideo  non  sibi,  sed  noniiMi  ejuslui-  A  lciijniis,  noquaquam  vacare  crcdilur  a  mysterio liicc 


nnliter  attribuent.  Unde  quasi  ad  novam  Salvatoris 
la!:deni  semetipsos  invicem  cohortantes  Versuni, 
(}iii  sequitur,  admirando  cantahunl  inodo  dicenles  : 
Cautate  Domino  canlicum  novum,  quia  mirabilia  fecit 
{Psal.  xcvii,  1).  Videbitur  qiiidem  iliis  superomnia 
fsse  mirabilia,  terrain  et  cinercm  ad  tanlam  per- 
vcnisse  gloriam,  ut  nullam  omnino  corruptionem 
senlianl,  ut  revelala  facie  Salvatorem  suum  sine 
line  vidcant,  quemadmodum  Graduale  cum  Yersu 
conse(|uenlor  pronuntiat. 

Viderunt,  inquil,  omnes  fines  terrw  salutare  Dei 
nostri  {Isa.  lii,  10).  Juilate  Deo  omnisterra  {Psal. 
Lxv,  I).  iVo/iim  fecit  Dominus  salutare  suumy  antc 
connpectum  gentium  revelavit  justitiam  suam  {Psal, 


cadcm  triformis  missarum  celebralio. 

Per  primam  namque  missam,  qua;  in  galii  canlu 
quasi  iii  orlu  parvuli  celebraliir  Jesu,  regenerata  in 
Cbrislo  infantia  huniani  generis  congrue  valet  acci* 
pi,  quando  quis  renalus  e\  aqua  et  spiritu  Filius 
Dei  ineretur  (ieri.  Ilic  revera  gaudens  et  exsultans 
in  Spirilu  sanclo  canlare  canticum  novum  polerit 
Domino  dicens  :  Dominus  dixit  ad  me :  Filius  meus, 
es  (fi,  ego  hodie  genui  te.  Qui  duin  sic  renatus  qiiasi 
in  tenebris  ignoranliie  lcmpus  transcgerit  iufanliac, 
ad  seciindam  jam  missam  perveniel .  qurc  die  illu- 
cescente  celebrari  solct,  qiiandoiu  annis  adolcsccn- 
ti;c  pcr  verbvim  pncdicaiionis  lux  orta  illi  fucrit 
scienlix  el  vcriialis.  Tunc  rcvera  in  vocc  exsulta- 


xcvii,  2).  Qiiidnam  est  videre  fines  terrw  satutare  B  lionis  dccanlare  Domino  polcrit  dicens  :  Lux  fuU 
jDe},  etyu6i7are  omnem /£:rram.' Finem  quippe  omnis      gebit  hodie  super  nos. 


terrenilas  in  electis  quandoque  accipict,  omnisque 
corrnptio  in  incorruptionem  transiet,  et  lunc  omnis 
terra,  id  cst  corpus  eorum  et  anima,  Dcum  Crcalo- 
rem  videbit  et  laudabit  in  jubilo.  Et  in  conspectu 
gentium,  omnium  vidclicct  sibi  conrcgnanliiim,  no- 
lum  faciet  Dens  Paler  salutare  suuniy  id  csl  Filiuni 
suiim  suamque  revelabitjustitiamy  videlicet  Spiriliis 
sancti  gratiam. 

45  **a»c  summ.Te  Trinilatis  gloriam  spo.^ulanlcs 
laetabunduin  pronuntianl  Alleluia  dicenles  :  Dies 
sanctificatus  illuxit  nobis,  Illic  rcvera  perpcs  dies  et 
perpes  erit  sanctificatioj  ubi  nulla;  pcnilus  pcccato- 
rum  intervenient  tenebrx».  Illic  etiam  desiderabile 
canlabunl  Oirertonum,  Deo  Factori  offerentes  corpus 
suum  et  animam.  Tui,  inquiunt,  sunt  ojcli,  videlicel 
anima»  nostra»,  et  tua  est  terra,  id  cst  corpora  noslra, 
tui  soliiis,  Dominator  Doinine,  sunius,  tibi  soli  cor- 
pore  ct  spiritn  inseparabili  charitale  servimus  ; 
orbem  terrw,  id  cst  perfectionem  lerrcni  corporis 
nostri,  tu  fundasti,  timore  et  amore  tuo  in  bonis  nos 
operibus  confortasti,  el  nunc  plenitudinem  aiternae 
relribulionis  a  lc  benignissimo  Remuncratore  suscc- 
pimiis.  l^Jnstitia  etjudicium  praparatio  sedis  tuoi 
{Psal  Lxxxviii,  i!2-i5).  Scdcs  tua,  Dominc,  pnrpa- 
ffl^aest  Uijustitia  etjudiciu,  quia  ad  Iianc  jiisfi/iam 
tedonante  perveniinus,  quoJ  le  solum^diligimus,  libi 
soli  Deo  nostro  inhairemus.  Judicium  vero  est  quod 


Sic  profccto  renalus  cl  illuminatus  ad  hanc  juvc- 
nilis  iclalis  pcrvcnicl  gloriain,  qiiaj  per  tcrtiam ,  ei 
luce  clara  celebrandam  designatur  missain,  qiio;  cuin 
pr^e  c;ctcris  spcciali  lauduni  pi-xconio  cclebrari  so- 
leal,  specialeni  cliaiii  divini  timoris  et  amoris  gra« 
tiam  signilicat,  quod  in  Introilu  incipienlis  nhssa; 
evidcnti  verborum  indicio  valemus  agnosccre  :  PueTf 
inquit,  nutus  cst  nobis.  Cum  inoris  sit  pueri^  adhuc 
sub  discipiina  nutriendi,  limere  sever.latem  domini 
ac  magistri,  rccte  pcr  hunc  gcnerosum  puerum,  qnl 
in  cordc  sic  renali  et  illuminati  nasiitur  hominis, 
limor  Doinini  congrue  cst  accipicndiis.  Qui  bcne 
natus  dicilur,  qiiiaexnaturali  humanicordis  sollici- 
tudinc  tiinor  iiascitur,  quoniam  naturale  est  homini 
limerc  diem  cl  horam  cxtrcmi  judicii ,  tiinerc  vcr- 
niem  non  morilurum,  ignem  incxstinguibilem  infer- 
nalis  incendii.  Talis  elenim  timor  a  iiialis  faciendis 
plerumque  mentem  hominis  rclrahit,  et  velut  qno- 
dam  iiiitio  salutis  ad  altiora  et  sublimiora  obtincnila 
deducit.  Unde  sequitur  : 

Et  Fitius  datus  est  nobis.  Cum  non  timerc,  scd 
ainare  filiorum  sil,  quisnam  nobilis  isle  filius  csl  et 
amabilis,  nisi  amor  47  ititimiis  divin%  diilccdinis  ? 
Ilic  crgo  l;uitus  ac  talis  filius  non  natus,  sed  dalus 
essc  nobis  recte  dicitur,  (|uoniam,  ut  siipra  dictum 
cst,  tiinor  ex  conscientia  naturali  commissi  reatus 
nascitur ;  amor vero  ca^icstis  sapicnlix  dcsiiper  datu$ 


nunc  judicare  et  discernerc  scimus,  quid  tibi  Crea-  D  '^^^^*  luuiutc  infunditur.  Unde  beatus  J;icobus  apo- 


tori  el  Bedemplori  nostro  dcbeamus.  Nam  in  tcrra 
pcrcgrinationis  positi,  qua»  tua  erant,  nobis  plerum- 
<liic  rcputavimus,  ct  de  his,  quaj  opcratus  cs  in  iiobis, 
ntm  gloriam  luain,  sed  noslram  qmcsivimus.  Nunc 
\cro  ita  in  nobis  pra*parfl/aest  sedes  tua  ,  qiiodli: 
semper  in  nobis  et  nos  lecum  sine  fine  manebimus, 
et  te  per  infinita  saecula  ineffabili  voce  glorilicabl- 
mus.  Amen. 

HOMILIA  X. 

DB  TRIBUS  UISSIS  IM    DIE    SANCTO  NATIYITATIS    DOMINI 
TERTIA. 

Quoniam  dies  ista  celeberrima,  quasi  novis  gau- 
dioruni  pr<TCf>niis  ,  Irinis  missarum  honoratur  so- 


stolus  ait :  Omne  datum  optimum,  et  omne  donum 
perfectum  desursum  est,  descendens  a  Patre  luminum 
(Jac.  i,  17).  Datum  revcra  optimum  et  donum  per* 
fectum  suavissimiis  anior  Christi  est.  Nam  optiinos 
quoque  et  pcrfectos  eos  cflicit,  quos  ineffabili  graliai 
sua;  visilationis  repleverit,  sicque  lit  ut  qui  \ix 
declinare  a  malo,  limore  coacti,  prius  poterant,  jain 
ad  facienda  bona  fcrventi  ainore  suavitcr  inarde 
scant.  Unde  sequitur  : 

Cujus  imperium  super  humerum  ejus.  Quidnam  iH' 
telligendum  est  per  humerum  iiisi  corporalis  labor 
bonorum  operum,  omne,  inquain,  corpondis  laborii 
cxercitium  ?  Nam  plus  valent  48  ^P^^  Deuni  pauca, 
qiia  cum  alocritate  cordis  aiTcciuosa  pii  ainoris  inci* 


CG5  IIOMlLliE  FESTIVALKS.  6i^ 

penditdevolio,  quam  soloiimorisrcspcolu.imiUiplex  A  lerdixeral,  quique  eumdcm  Salvalorem  usquc  ail 


valeat  exlerioris  hominis  operalio 

Jam  dignilalem  Iiujus  nobilissimi  Filii  succincle 
Iranscurrimus.  Nunc  magnumctgloriosum  cjusdem 
Filii  nomen  audiamus.  El  vocahitur ,  inquil,  uomen 
ejus  magni  consiln  Angelus.  Angclus  cnim  Latine 
nuntius  dicilur.  Vocari  qtiidcm  digno  salis  iiomine 
incigui  consilii  xingelus  noii  soluin  sibimetipsi,  sed  et 
aliis  pntcrit,  qui  vocem  supcrui  ainoris,  iiitrinsccus 
alloqueiilis,  audire  njcrucril.  Nam  quai  vcrbo  exbor- 
lalionisdcnunliat,  cficclu  opc.ris  adimplerc  summo- 
I>ere  curat.  Vocari  cliam  magni  considi  Angelus 
valet,  qui  non  solum  praiccplis  ,  vcrum  ctiam  su- 
bllinioribus  Doiiiiui  consiliis  oblcmperarc  studet. 
CaHera  desiderari  videntur. 

HOMILIA  XI. 

JN   X\TALE    SANCTl     STEPIIAM     PROTOMARTTRIS   PRIMA, 

Dicebat  Jesus  turbis  Juda'orum  et  principibus  sa- 
cerdotum  :  Ecce  ego  miito  ad  vos  propltetas  et  sa- 
pientes  ct  scribas  (Matth.  xxin). 

Sicut  una  est  gcncratio  rcctorum  ct  salvandorum, 
quae  Cfim  capite  suo,  vidcli(  ct  Cbristo,  x^lcrnaliter 
coronabitur ,  ita  una  cst  gcneratio  rcproborum  et 
in^delium,  quae  cum  capitc  siio,  id  est  diabolo,  per- 
pelim  condemnabilur.  L'ndc  vere  bealus,  qui  in  ge- 
n  ralione  justorum  inveiit-.is  fueril ;  quia  non  solum 
niercedeni  recipict  pro  bouis  quae  ipse  fecerit,  sed 
etiam  particcps  crit  to^ius  bcalitudinis  qiiam  oinnes 
sancti  et  electi  reccpturi  erunt  pro  laboribus  suis. 
Videt  gloriam  inefi^abilcm  qiiam  beala  Dei  genitrix 
Maria  castiiale  ct  bumilitatc  sua  promeruit ;  videt 
etiara  jucunditatem  cl  I^titiam,  quam  Pctrus  prin- 
ceps  apostolorum  crucis  inarlyrio  glorificatus  obti- 
duit,  et  sic  de  sua  (50)  quasi  dc  propria  gloi  ificatione 
gaudebit :  videt  quoque  coronam,  qua  protomartyr 
Stephanus,  ciijus  hodie  fcsta  colimus,  coronatus 
triuinphat,  el  quasi  ipse  bac  eadem  corona  corona- 
tus  sit,  gaudel  et  exsullat ;  ct  quia  membrum  illius 
esse  incruit,  qui  cst  caput  el  corona  omnium  bea- 
torum,  idco  cum  beatis  onmibus  commune  babebit 
gaudium.  Sic  econtra  ,  quisquis  mcmbrum  illius, 
qui  est  caput  iniquorum  omnium,  factiis  fucrit,  cum 
damnandis  omnibus  pcrpetuum  sine  diibio  suppli- 
cium  sustinebit,  ct  non  solum  pro  malis,  qua^  ipse 


mortcin  persccuti  sunt,  missis  ad  sc  prxdicatoribu? 
vcritatis  mala,  qux  bic  commemoiantur,  intulerunt. 
Nam  quosdam  cx  illis  occidendo,  alios  crucirigendo 
pevimcbant,  nonnullis  quoque  gravissima  in  syna- 
gogis  suis  flagclla  inferebant,  multosque  cx  iilis  dc 
civitale  sua  in  civitatem  gentium  propellebant.  Et 
ideo  sub  noinine  eorumdem  Juda:orum  sive  principum 
sacerdotum  universa  reproborum  generatio  cxprimi- 
tur,  (|uai  cum  principe  suo  diabolo  in  fine  sa?culi 
justo  judiciocondcmnabitur;  qua;  nunc  niissos  ad 
se  propbctas  et  sapicntes  ct  scribas,  id  est  doctores 
verilatis,  occidendo,  crucifigendo  interficit,  dum 
vcrbum  vila},  quod  ab  ipsis  audicrit,  mortificare  in 
seuietipsa  male  vivcndo  non  mctuit.  Ad  hac  etiam 
II  in  synagogis  suis,  id  est  innumeris  viliorum  conla- 
^Ws  flagellare,  et  decivitate  incivitatem  persequi  non 
dcsinit,  duin  pcccata  pcccaiis,  quasi  flagclla  [fla- 
gcllis  adjiciens,  verbum  sanct;e  praidicalionis  de  ci^ 
vitate  cordis  sui  negligendo  et  reprobando  repellit. 
Super  baiic  autem  generationem  sic  occidentem  cl 
crucifigentem,  flagellanlem  et  persequenlem,  quant:i 
aniniad|j|^rsionis  vindicta  superveniat,  aperta  ra- 
tionc  in  consequCiilibus  indicat  : 

Utveniat,  inquit,  supervos  omnis  sanguis  justus, 
quie/fusus  est  super  terram.  Per  sanguinem  justum 
intelligere  non  incongrue  possumus  universam  tri- 
bulationem  justorum  ;  per  terram  vero  terrena  cor- 
pora  ipsorum,  qui  gaudebant  et  desiderabant  lerram 
sui  corporis  tribulari  el  conteri  pro  noinine  Jcsu 
multis  tribulationibus  et  prcssuris.  Sed  omnis  istc 
sanguis,  id  estomnis  tribulatiojusforum,  n^n  soluni 
bis  a  quibus  passi  sunt,  sed  universae  quoque  genc- 
rationi  iniquorum  in  ira  vindictae  superveniety  qua^, 
utsupra  dictum  est,  unum  corpus  cum  patrc  si!0 
esse  mcruerit. 

50  '^  sanguiney  inquit,  Abel  jnsti  usque  ad  san-- 
guinem  Zacharia^,  filii  BarachiWj  quem  occidistis  inter 
templum  el  altare, 

Non  incongrue  primum  in  ordine  justorum  Abel 
justum  poni  credimus,  ciijus  primam  sanguinis  vo- 
cem  clam:\sse  ad  Dominum  de  terra  Scriptura  teste 
invenimus  {Gen,  iv,  iO).  Et  ideo  per  Abel,  qui  (uctus 
iutcrprelatiir,  priinus  ille  patrum  pnecedentium  non 
coinmisit,  poenam  patictur  pcrpctuam,  vcrumctiam  i)  inconvcnicnler  accipiendus  est  populus,  qui  adven- 


quidquid  tormentoriim,  quidquid  po^narum  ct  mise- 
riarum  Ilcrodcs,  Pilatus,  ct  Decius  corumqiie  simi- 
lcs  sua  commcrucruiil  lyraunidc,  ipsc  cuin  cis  pas- 
siinis  erit  sine  fine.  Lndc*  Dominus  ct  Salvator 
noster  in  hac  49  Icclione  evangclica  insinuat  mala 
Tentiira,  qiia!  gcneratio  rcproborum  justa  damna- 
tionis  sentcntia  quandoiiue  rccipiat : 

Dicebat,  iii  |uit,  Jesus  turbis  Judworum  et  princi- 
pibus  sacerdotum  :  Ecce,  cgo  mitto  ad  vos  prophetas 
el  sapientes  et  scribas^  et  ex  iUis  occidetis  et  crucifi- 
retis,  et  ex  eis  flagellabitis  in  synagogis  vcstris,  et 
perscquemini  de  civitnte  in  civitatem.  Judivi  sive  priu" 
cipes  saxcrdotum,  quibus  bxc  Salvalor  pra*sonliaIi- 

(50)  /rt  fs/,  ejus. 


tum  Salvatoris  longo  cxspectans  desiderio  posi  fi- 
nem  vit«e  cuin  luctu  descendebat  ad  infcros.  Post 
bunc  ordine  satis  congruo  positus  est  Zacharias^ 
qui  memor  Donmii  interpretatur,  per  queni  populus 
Novi  Tcstamenti  et  nova^  gratix  designatur,  qui 
singula  Dominicic  incarnationis  inysleria  celebral  el 
frcqucntat  pi;c  devotionis  memoria.  Hic  sanc  non 
immerito  filius  Barachiw  dicitur,  quod  in  nostra 
lingua  benedictus  Domini  exprimitur.  Quod  utique 
nomen  soli  ascribendum  cstFilioDei,  qui  bencdictus 
in  nominc  Domini  in  fine  mundi  vcniet,  ut  bcncdictoa 
Palris  sui  in  regno  gloriaj  sibi  consociet. 
Itcm  alio  modo  mystice  iiitelligere  possumus,  c^ys^x 


667  TEN.  GODEFRIDI  AB^ATIS  ADMONTENSIS  C9S 

abexordiolectionisevangelicaebreviteradallegoriam  A  gcljatos  de  cmtale  in  chitatem,  hoc  esl  de~URa  scih 


c:&prsuimus.  Diccbat  Jesus  turbis  Judccorum  et  prin- 
eipibui  saccrdotum:  Ecce  eg )  viitto  ad  vos  proplictas 
tt  ^^:A3ntes  et  scribas.  Per  turbas  Judceorum  e:  prin- 
sipes  sacerdotum  duos  in  Ecclesia  ordines  inteiligere 
T:ilem:is,  spirilalium  videlicet  et  saecularium.  Per 
turbas  Judivorum  sxculares  qiiique  apte  possunt  in- 
tclligi,  (pii  irretlti  et  involuti  sunt  curis  et  iurbatio- 
niliiis  piasentis  soeculi,  et  tamen  Juda^i^  id  est  co«- 
ftten:e6  sunt,  quia  confessione  veraj  fidei  Deo  placcre 
cnp.iin!,  ei  de  solis  exlerioribus,  quoe  possidcnt, 
Dco  Crcatori  in  meii;bris  suis  deserviunt,  quibus  in 
jiulicio  dict:irus  est  Dominus  :  Qucd  unicx  minimis 
meis  fecisiis,  mihi  fecistis  (Matth.  xxv,  iO).  Per 
principes  autem  sacerdotum  spiritalcs  ulique  non  in- 


tentia  ad  aliam  noo  cessanl  persequi.  Nam  velut 
indoctis  et  insipienlibus  lacita  irrisione  diversat 
sententias  illis  objiciunl  exponcndas.  Sed  poslquam 
tantas  cis  contumelias  irrogavcrint,  quanta  niala 
illis  occidentibus,  crucifiger.libus,  flageilantibus  et 
pcrsequentibus  superveniaut,  verba  quae  setiUuntUPt 
manifeste  insinuant. 

It  veniat,  inquit,  super  vos  omnis  sanguis  justu$f 
qui  effusus  est  super  terram,  52  ^^^  sanguinem  ju^ 
stum  inteliigere  valemus  sensum  spiritalem,  sive 
intimam  cordis  contrilionem,  sive  coiitemplativam 
mentis  diilcedinem.  Sanguis  justus  raale  super  ter» 
ram  effunditur,  dum  his  qui  lerrena  tantum  sapiuntt 
sensus  spiritalis  in  praedicatione  r.peritur.  Itemque 


j  iste  iKtelligi  possunt,  qiii  vehit  boni  principes  vitiis  B  alio  modo  sanguis  justus  inut;iiter<f{f;cr /erram  effun- 


ct  concupiscentiis  carnalibus  principari  satagunt, 
et  s.^inct'psos  ut  veri  sacerdotes  pcr  igncm  comptin- 
ctioiiis  Dco  onrerunl.  His  profecto  turbis  et  principi- 
bus  lacerdotum  missurum  se  repromitt  t  Dominr.s 
prcphetas"  et  sapientes  et  scribas.  Prophet.e  namque 
sunt,  qui  fiiturx  beatitudinis  gaudia  non  solum 
veiborum  scientia,  quam  extrinsecus  per  hominem 
didicerunt,  pronuntiant,  51  verum  etiam  ex  abun- 
dantia  suavitatis,  quam  intrinsecus  gr.stare  meruc- 
runl,  verbum  verilutis  docenl  ct  pr<£dicant.  Ili  prp- 
fecto  non  immcrito  rl  sapientes  ct  scribw  vocari  pos- 
siir.t.  Nam  qua;  interius  edocli,  intimi  saporis  dulce- 
d  ne  capiunt,  digne  conversando  et  utiliter  p  a.'di- 


ditur,  dum  terra  hiimani  corporis  per  contritionem 
cordis  non  humiliatur.  Itemque  sanguis  juslus  non 
fructuose  fuper  terram  effunditur,  dum  propter  ter- 
rena  gaudia,  contemplaliva  suavitas  homini  inte- 
riori  subtrahitur.  Lnde  sequitur : 

A  sanguine  Abel  justi  usque  ad  sanguinem  Zacha' 
ricB,  fHii  Barachiv,  quem  occidistis  inter  templum  et 
altare.  Per  sanguinem  justi  Abet,  qui  luctus  interpre- 
tatur,  Iucli!S  vel  contrilio  pQrnitcntis  animac  dcsl- 
gnalur;  quam  hi  profecto  liaLcre  vel  guslarc  ne* 
sciunt,  qui  salutifera  propbelarum,  sapientum  et 
scrtbarum  docuneiita  ad  profcctum  salutis  audire 
ccntemnunt.  Pcr  sanguinem  Zacharia^  qui  mtmcT 


cando  oculis  subdltorum  quasi  viva  lectioiie  prx-  ^  Domini   Latine  dicitur,   coiitemp!altvac    suavilutis 


scribunt.  Qui  dum  tales prop/ie/(r,  tales(iue  sapien 
tes  si:fil  et  scribce,  nonminquam  tauien  a  siipradictls 
turbis  Jttdworum  et  principibus  sacerdotum  occidi 
cos  et  crucifigi  ct  flageltari  permittit  Dominus.  Unde 
subinfertur  in  consequcntibus : 

Kt  ex  iltis  cccidetis  et  crucifigetis,  et  ex  eis  ftagel- 
labitis  in  synagugis  vestris.  Duin  morum  et  actuura 
perrersitate  aud;t6res  ingrati,  salutifera:  doctorum 
exhortationi  contradicunt,  iuvisibili  occtstont;  eosdem 
doctoresquodammodo  interficiuiil.  Nam  sermo  Dei, 
qui  efficax  est  etvivu^{Hebr.  iv,  12)  in  eleclorum 
cordibus,  in  cordibus  reproboruin  quasi  occisus  vide- 
tur  et  n.o  tuus,  dum  per  verLum  viU£,  quod  au- 
diiint,  ab  operibus  mortuis  resipisccre  noiunt.  Suiit 


gralia  mystice  praifigiiratr.r,  quae  ita,  ct  rec  «d 
memoriam  revocari  valeat,  ab  animo  tolUtur  eo 
quod  idem  Zacha  ias  inier  temptumet  a/lare  occisus  , 
esse  videatur.  Pcr  templum  et  altare  aures  utrius- 
qiic  hominis,  sive  duplicem  substantiain,  corporis 
ct  animae,  valemus  inteiiigere.  Inter  hoc  templum  ^ 
attare  spiritaiis  iste  Zacharias  quodammodo  oed" 
diiur,  dum  memoria  verbi  Dci  in  animo  audientift 
sine  fructu  emoritur.  Nam  licet  sonus  verbonim 
exteriores  attingat  aurcs  corporis,  attingere  tamen 
et  penctrare  utiiitcr  et  fnictuose  non  valet  interio- 
res  aures  cordis.  Sicque  fit  ut  benedictionem  «pt- 
ternam  habere  nequeat,  quam  patcr  ejusdem  Za- 
charia;,  Barachias,  id  est  Bencdiclus  Domini,  suo 


et  alii,  qiiorum  tam  perversa  et  prava  vita  est  et  d  nomine  designat.  Nam  iibi  memoria  verbi  Dei  de 


conversatio,  ut  eisdcm  prxdicnloribus  dura  vidcatur 
csse  crucifixio,  Nam  sicut  is  qui  patibulo  aflixus 
est,  pcne  inanct  iminobiIis>  i?a  aitditoies  ingrati  ct 
indigni,  peccatis  suis  exigentibus,  linguam  docloris 
quasi  unmobilem  palato  illius  adha;rere  faciunt, 
dum  verbo  sanctx  ^xhcrtationis  voluntate  ci  actione 
contradicunt.  Siint  ctiam  nonnulli,  qiii  flagelto  de- 
trac'i^.Jset  odii /ra(|fe//are  eos  non  metutint  in  syna' 
gogis  suis,  id  est  iri  conventiciilis  detrahentium,  iu 
unum  congrcgatis.  Nam  velut  reprobos  et  irreligio- 
•os  jure  eos  contemnendos  essc  judicant,  utpote, 
qui  post  positis  Patrum  antiquorum  scnteutiis,  non 
sana^  fidci  doctrinam,  sed  falsa  suae  adinventionis 
dogmata  proferant.  Sic  profecto  labiis  iniquis  fla« 


corde  hominis  toliitur,  bcncdictione  Dei  Putrispro- 
cul  dubio  homo  privabitur.  Unde  sequitur  : 

Amendico  vobisyvenient  ha:c  omnia  super  genera* 
tionem  istam.  Non  alia  I  oc  ioco,  sed  hsec  eadem  re- 
proborum  generatio  intelligi  valet,  ciii,  ut  siipra 
diximus,  in  die  judicii  justa  pro  peccatis  condei*^ 
natio  sitpcrvenict.  Sed  hanc  eaindem  gencrationem 
misericors  universorum  Conditor  ad  viam  salutis 
revocare  cupiens  his  eam  cxhortatur  vcrbis  dicciib  • 

53  Jerusatem^  Jerusalcniy  quw  ouid.s  pruphetas^ 
et  tapidas  eos  qui  ad  te  missi  sunt.  Quod  sitpeniis 
per  templum  tt  altare,  corpus  videlicet  et  animam, 
praesignavit,  hoc  modo,  iterato  Jerusalem  noiiiine, 
admonendo  repctit.  Nain  qui  ad  Jerusalem  cQsiestm 


669 


HOMIUi£  FESTIVALES. 


670 


ail»«ijn/»waBterna'pflciipervenirede8i(ierat,necesse  A  moitisquc  principc  diabolo  subiit,  el  posthaec  glo- 


habet  ut  aniniam  et  corpus  innuaculatum  Dep  ciis- 
lodire  studeat,  ct  UiUsos  ad  se  nnntios  pacis  cccidere, 
vel  /apiiiare  cavcat.  Quicsil  occis'o  proplieUirum,  su- 
pra  luemoravimus.  Kunc  lapidaliouem  corum,  qui 
ad  nos  miltuntur,  videamus.  Lapides,  quibus  cos, 
qui  ad  nos  miitunlur,  lupidamus,  sunt  cogitalioncs 
interiusiios  accusantes,  qtix  divinitus  inspirala.*  nos 
pro  occisione  propbctarura  monent  et  arguunt.  Sed 
uiens  prava  et  perversa  bas  easdeni  cogiiaiioncs 
pleruuique  lapidat,  quia  sc  ad  inslar  lapidum,  ne 
ad  pcenitentiam  emolbanl,  fortiter  resislendo  indu- 
rat.  Sed  bcnignissimus  Conditor  emoUire  adhuc  banc 
eamdem  duritiam  non  dedignatur,  et  quidpro  bomine 
fe.erit,  et  sustinuerit,  bis  verbis  bomini  ad  niemo- 
riam  revocat  et  re.lucit :  B 

QuotieSy  '\ni\mi,  volui  congregare  filios  tuos,  quem- 
adm  dum  gaUina  congregat  puUus  suos  sub  alasy  et 
noluisti?  Goncordant  verba  biijus  evangelicoe  Icclio- 
nis  verbis  PropbctiC,  imo  Domini  per  propl.etani 
diccntis  :  Filiosenutrivi  et  exaltavi,  ipci  antem  spre- 
verunt  me  {Isa.  i,  2).  Qui  duin  cos  em  fiiios  aversos 
a  se,  et  abalienatos  cerueret,  ut  eos  sub  alas  suas 
revocaret  inisericordia;,  naturam  bujus  exigiiac  iini- 
tatusestaviculx,  cujusnatura  satis  evidenter  innuit 
qiiodnon  sinecausa  oinnipotens  illa  majestasbuic 
aviculx  semetipsam  comparavcrit.  Naturalis  enini 
est  consuetudci  gatlinae,  speciali  quadani  providentia, 
pullos  suos  diligere  et  defendere,  etsi  quanJo  eos- 


riosiis  victor  ad  Patrem  rediens,  confugicntes  ad  se 
sub  alas  misericordiai  sua*  clemeiUcr  congrcgat  ct  re- 
cipit.  Ibi  freqiienter  imniuiaiis  voccm  suam,  nunc 
prosperis,  nunc  adversis,  nuiic  timore,  nunc  am(>re 
fiJelem  quamlibct  alloquilur  aniinain,  qiiain  per 
linguam  compunctioiiis  inonet  invisil.iliter  et  in- 
struitqualitcr  ab  ea  tiinendus  etdiligendus  sit.  Mo- 
net  ergo  el  bortatiir,  ut  filios  suos,  boc  est  sensus 
snos  et  cogitationes,  ad  n:editandum  el  cogltanduni, 
qua;  Dei  siinl,  congregare  in  untim  sub  alas  prote- 
clionisilliussludeat,  nec  circuuivagari  usqiiequaque 
ad  inaniu  ct  illicita  permiitat.  Qux  autein  vo;  em 
illius  audire  conlempscrit,  et  sub  alas  niisericordiae 
sii£  confugere  noluerit,  illud  procul  dubio  audire 
mercbitur  quod  terribilitcr  in  consequentibus  stib« 
infertur  : 

Ecce  relinquetur  vobis  domus  vestra  deserta,  Do^ 
mus  ista,  domust  inquam,  cst  corporis  et  aniinae, 
qux  tunc  male  deserta  ct  omni  bono  destituta  re/tii- 
quitur,  duin  is  qui  hanc  creavit  et  fecit,  inbabitare 
55  "oi^  dignatur,  diim  nientis  octilus,  tantis  obscu- 
ratur  peccatorum  tenebris,  ut  nec  tenuissimum  «ii- 
vini  splendoris  radium  valeat  agnoscere,  juxta  qwod 
sequitur  : 

iVoii  me  videbitis  amodo^  donec  dicatis  :  Benedictus 
qui  venit  in  nomine  Domini,  Quandiu  tenebris  vitio- 
rum  miser  homo  involutus  esi,  ipsasque  tenebras 
suas  nescit  ei  ignorat,  lumen  verum,  quod  Cbristus 


dem  piillos  sub  velamenlo  alarum  suarum  congre-  r  ^^^*  videre  non  valet.  Cum  autem  ad  se  intra  se  re- 

^■m^     *•  ^  ^  •!••  •  •.         !•  *^     J*  ••  *        •  .•  .  U      •  .•  ... 


yire  ct  convocare  nitilur,  pi-ae  amoris  magnitudine 
vocem  suam  immutare  videtur ;  quos  si  quis  rapere 
vuit  aiii  laedere,  pennis,  rostro,  ungiilis,  quantuin 
polest,  repercutiendo  repugnat,  ita  ut  prius  seipsam 
inurtis  periculo  objiciat,  quam  ab  illorum  defensione 
desistat. 

Unde  bujusmodi  naiura  aviculae  eidem  Bedem- 
ptori  apte  congruit,  qiii  seipsum  54  ^^  magnum, 
tam  inimen.sum,  tantillae  rei  comparare  voluit.  Ve- 
Diens  namque  in  canie  Dominus  vocem  austene  illius 
sententiai  immutavit,  qiiani  olim  in  lege  sua  peccan- 
tibus  corominatus  est  diccns  :  Qiii  ba:c  vel  illa  fece- 
rii,  mortc  moriatur  ;  filiis  vero  suis,  qiios  in  regnum 
gloriae  suae  congregandos  pr^scivil  ct  prxordinavit. 


dierit,  ct  in  quantis  tene^ris  quanlisque  miseriis 
sit,  aut  pcr  internam  inspirationem,  aut  doctoris 
alicujus  admonitionem  agnoscere  coeperit,  oculos- 
que  cordis  per  dignam  poenitentiam  purificare  et 
emundare  curavent,  lumen  veritatis,  quod  amisit, 
Deo  mi.serante  recipiet ;  et  quem  prius  [anima]  a  se 
negligens  et  superba  repulit,  ipsuinque  audire  con- 
tempsit,  denuo  ad  seredeuntem  in  voce  exsultaiionis 
suscipiens  exclamabit  :  Benedictus,  qui  venit  in  no- 
mine  Domini,  Quo  in  nobis  nianente  digne  illum  in 
prsesenti  laudare  valebimus,  et  in  futuro  venientem 
jn  gloria  Patris  securi  facie  ad  faciein  videbimus, 
Qcod  ipse  prxstarc  dignetur,  ex  quo  omnia,  et  per 
quein  omnia,  qui  vivit  et  regnat  per  infinita  sxcula 


quarovis  injuste  vixerint,  qiiamvis  inique  egcrint,  si  D  sxculoruin.  Amen. 


tamenpoenitereetconvertivoluerint,regnum(-oclorum 
promitlens  ait  :  Poenitentiam  agite  ;  appropinquavit 
enim  regnum  coeiorum  {Matth,  iii,  ^).  Qui  etiam  in 
agoiie  passionis  vocem  omnipotenti»  suae  immuta- 
vit,  ubinon  pro  se,  sed  pro  nobis  contristatus  dixit : 
Tristis  est  anima  mea  usque  ad  mortem,  Quaenam  illi 
tristitia  pro  semetipso  inesse  poliiit,  in  quo,  ut  ipse 
aily  princeps  mundi  hujus  nihil  invenit  ?  (Joan,  xiv, 
SO.)  Trisiari  enim  et  mocstus  esse  voluit  pro  nobis, 
ut  nos  a  tristitia  aetemae  mortis  eriperet,  ct  consor- 
te«  aeternorum  gaudionim  faceret.  Proinde  quasi 
niaterna  devictus  cbariiate  pro  eisdem'  filiis  suis  re- 
dimendis  semeiipsutn  Dco  Patri  inara  crucis  obtu- 
|it«  ^  durum  ac  forte  nimls  praelium  cum  mortc, 


ilOMILIA  XII. 

IN  FESTDM   S.   iOANNIS  EVANGEUSTiE  PRIIIA. 

Dixit  Jesus  Petro  :  sequere  me  (Joan.  xxi). 

Beatus  Joanncs  apostolus  et  evangelista  eximius, 
qui  tanta  altitudine  et  profiinditate  Evangelium 
suum  :  In  principio  erat  verbum  adorditur,  ut  etiam 
super  coelos  et  super  coclestia  volare  sensu  suo  vi- 
deaiur,  merito  in  figura  quatuor  animalium  aquilas 
volanti  comparatur.  Et  quia  tanta  subtilitate  Cvan- 
gelium  suum  inchoavit,  credendum  est  quod  non 
minori  profunditate  et  excellentia  mysterii  illud  ho- 
diema  sancti  Evangelii  lectione  concluserit  et  de- 
terminaverit.  De  qua  sancti  Evangelii  hodlenia  le- 
ctione  vellemus  aliqua  dicere  scd  digne  aliquid  di4 


C7l 


VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


Don  polesl.  Dicamus  tamen  qiiod  possumus,  et  in  A  spiritum  ?  Quem  cum  viderit,  hoc  esl  qualis  interiia 


quanlum  donare  dignabilur  Dcus. 

In  duobus  isiis  discipulis,  Pelro  et  Joanne,  duaj 
vilac  possunl  dcsignari,  acliva  videlicet  el  conlcm- 
plativa ;  in  Peiro  acliva,  in  Joanne  coiitemplativa. 
Ad  iasduas  vilas  nullus  assurgere,  nullus  eas  per- 
fccte  comprehcndcre  valet,  nisi  solilum  et  bealum 
illud  Domini  nostri  Jesu  Christi  dlcere  priccedat. 
Dicere  Dei  est  facere  ejus.  Ipsius  est  enim  tfpus,  ex 
ipsius  gralia  et  munere  procedit,  quanlum  quisque 
electoruni  suorum  in  hac  vita  per  laudabilem  virtu- 
tum  operationem  profccerit. 

El  quid  dicil  Petro  suo,  unicuique  videlicct  clecto 
suo  ?  Sequere  me,  Dominum  sequitnr,  qui  bon» 
aclionis  sludio  Dominum  pro  posse  suo  imitalur.  Post 


suavitatis  gustus  sit,  prselibavcrit,  anxius  et  doieiis, 
quod  nondum  teneat  in  re  quod  lamen  habet  iii  spe, 
interrogat  dicens  intra  sc  :  Domine,  hic  autemquid? 
His  vcrl)is  duo  quidam ,  aflectus  scilicQt  et  eflcctus 
contemplationis  innuilur  ;  in  liic ,  quod  est  Yerbum 
demonstrativum,  inlclligi  potcsl ,  quod  homo  prae- 
senlialitcr  sapit  et  videl  per  afleclum ;  iu  quid,  quod 
nondum  comprehendcre  vel  videre  potest  per  efle- 
ctum.  Sapit  enim  interdum  aliquid  dc  Deo,  et  ali- 
quid  non  sapit :  ex  parte  illuminatur,  et  ex  parte 
caecitate  tangitur.  Et  undc  hoc ,  ul  aliquid  sapiat, 
aliquid  non  sapiat,  aliquid  ex  parte  videat ,  aliquid 
esl  parte  non  videat  ?  Ob  id  utique ,  quia  disjunciiva 
conjunctio  autemy  qusc  intep/nV et  quid  posila  est,  hoc 


illud  salubrc  dicerc,  post  laudabile  seqiii  iion  incon-  B  retardal ,  ct  quasi  quodam  obstaculo  iuipedll  et  ol)- 


grue  subjungitur  : 

56  Conversus  Petrus  vidit  illum  discipulum,  qiiem 
diligebat  Jesus,  sequentem,  qui  et  recubuit  in  cwna 
super  pectus  ejusy  et  dixit  :  Domine,  quis  est,  qui  tra- 
dct  te  ?  Convertiiur  Petrus^  quando  cleclus  quisque 
bonis  sublimatur  operibus.  Conversus  aulcm  et  per- 
fccte  probatus  in  acliva  vita  tendil  ad  altiora,  cum 
a  statu  bona;  conversationis  pencnerit  ad  celsitu- 
dincm  divinxcontemplalionis,  quod  ost  videre  alium 
discipulum,  quem  diligebat  Jcsus,  seqnentem.  Qiia^ 
celsitudo  contcmplationis  non  nisi  in  cania  accipi- 
tur,  ubi  recumbitur  super  pectus  Jesu.  In  pectore  est 
cor  hominis,  in  corde  sapienlia.Yera  etenim  sapien- 


sistit.  Et  quienam  cst  illa  disjunctiva  coiijunctio  ? 
Corpus  nimirum,  quod  corrumpitur  el  aggravat  ani^ 
mam  (Sap.  ix,  15),  quod  spiritum  tendentem  sursuni 
semper  dcprimit  et  dejicit  deorsum.  Quandiu  enim 
in  hoc  morlali  corpore  subsistimus,  ex  partc  Deo  coii» 
jungimur,  ct  ex  parte  disjungimur,  et  plenarie,  si- 
culi  vellcmus,  Dcum  viderenon  possumus.  Undc  quia 
Immo  conlemplativus  prohac  disjundiva  conjunctioo 
ne  sempcrdolct,  audiat,quid  PetroDominusdixerit : 
Si  sic  cum  voto  manere ,  donec  veniam ,  quid  ad  te  ? 
tu  me  sequere.  .\c  si  quemlibcl  clectorum  suorum 
Dominus  58  eonsoletur  ct  dicat :  Sisic  volo  fieri,  ut 
lumen  claritatis  mea;  in  pra^senti  partim  aperiam , 


lia  imbuitur,  collustratur  qui  divini  saporis  aliquid  ^  partim  abscondam,  hoc  lantuin  tibi  restat  ut  me 


in  ca^na  dominica  percipere  mcrctur.  Sed  quai  et 
qualis  csl  ista  cwna  ?  Ca^na  utique  dulcis,  copiosis 
exuberans  ferculis,  cana,  dico  illa,  quando  Deus  ac- 
cedit  ad  cor  hominis,  et  cor  hominis  illuminatur, 
et  aut  timore  peccatorum  tangitur  et  compungitur, 
sive  amorc  Dei  et  aeternorum  desideriis  accendilur 
et  inflammatur.  Quae  nimirum  coenOy  sive  timore 
vel  amore  Dei  confiiAalur  et  paretur,  vere  convi- 
TiJin  Domini,  per quo-l  ipse  reficialur  ct  jocundetur, 
csieprobatur,quia  cil  us  et  esca  ejus  est  utique  sa- 
lui  nostra.  In  qua  videlicel  cmna  homo  recumbit, 
dum  seipsum  vcraciter  in  humilitate  recognoscit.  Et 
in  hac  cognitione  se  el  sua  omnia  Deo  fideliter  et 
inlime  ex  toto  corde  commendarepotest. 


sequans  ,  hoc  est  pcr  vcstigia  mea  ,  quanlum  in  tc 
sit,  humiliter  gradiaris ,  quia  quando  corruptibilc 
hoc  deposueris  ,  el  incorruptibile  receperis ,  ad  ple» 
num  quid  pcrvcnics.  Quod  autem  homo  ille  aliorum 
profcctui  debeat  descrvire ,  sequentibus  verbis  insi- 
nuatur,  dum  subinferlur  : 

Exiit  ergo  sermo  iste  inter  fratres  quod  discipuUu 
ille  non  moritur.  Sermo  iste ,  sermo  est  contempla- 
tiouis,  qui  tunc  inter  fratres^  inter  eos  dico  qui  fra- 
ternam  charitatem  tenent,  exit^  quando  ad  profcctom 
et  utilitatem  multorum  pervenit.  Exeunte  boc  ser- 
mone  discipulus  iUe  ,  id  est  gustus  contemplationis, 
non  moritur.  Quid  est  dicere ,  non  moritur?  Quod 
moritur,  perit,  ct  sine  fructu  erit.  Sic ,  sic  disdpu- 


571i^hoc^6^^o^^c^i^i^""^^^"^P^^^'^"^^^^^>^^'^^'  D  lus  iste  morcretur,  et  quasi  quodammodo  periret,  si 


bis  dieens  ad  Dominum:  Domine,  quis  est  qui  tradet  te  ? 
Q:iod  idem  est ,  ac  si  dicat  :  Domine  ,  qui  habitator 
cs  humani  cordis,  ostende  mihi  meipsum ,  ut  sciam, 
ubi,  quomodo,  quoties  tradiderim  te  Jud;cis,  id  est 
malignis  spirilibus;  quot  enim  malignis  operibus, 
injustis  cogitationibus ,  inulilibus  verbis  coram  te 
deliqui,  traditio  tui  erat,  qui  habitator  esse  debueras 
cordis  mei.  Et  quia  ita  te  tradidi ,  adbibita  mihi  de 
prseteritis  poRnitentia  sic  in  futurum  custodi,  utnon 
sit  ampiius  in  me  quod  tradat  te.  Sequitur  : 

Ilunc  ergo  cum  vidisset  PetruSy  dicit  Jesu :  Domine 
hic  autem  quid  ?  Quid  est  videre  Petrum  hunc  disci- 
putum ,  nisi  unum  eumdemque  bominem ,  qui  per 
Petrum  figuratur,  divin»  contemplationis  babere 


ad  anliricalionem  aliorum  non  exiret.  Istud  enim 
donum  contemplationis  in  nullo  homine  ob  hoc  so- 
lummodo  Deus  operatur,  iil  ei  soli  proficiat  interius, 
sed  ut  aliis  proficiat  exterius.  Sed  unde  hoc ,  quod 
discipulus  iste  non  moritur  ?  Licet  non  concordet  lit- 
tera,  occullis  tamcn  verbis  notat  evangelista,  et  non 
dixit  Jesus  ,  quia  non  moritur,  sed  sic  eum  volo  ma- 
nere ,  donec  veniam ,  quid  ad  te  ?  Jesus  enim ,  id  est 
salutaris  noster,  cujus  dicere  est  facere ,  bonuni  il- 
lud,  quod  in  corde  contemplativi  hominis  operatur* 
vult  ut  non  moriatury  hoc  est  ut  non  illi  soluminodo 
proficial .  et  illi  soli  operetur,  cui  operatur ;  sed  at 
per  euni  ad  aliorum  utilitatem  et  fructum  exeat.  Sed 
siceum  volo  manere,  donec  veniamj  quid  ad  ^?  Vo« 


•73 


IIOMILliE  FESTIVALES. 


674 


luntas,  inquam,  mea  est  ut  spiritus  meus,  quem  libi  A  ceps  eis  nunquam  appropmquabit,  'nec  in  corpor« 
dedi,  maneat  in  te ,  et  in  te  manens  non  moriatur^      nec  in  anima. 


»ed  eieat  et  Tructum  aflerat ,  et  ita  exeat  de  corde 
tuo,  donec  veniam  per  quid ,  boc  est  per  gustum  dui- 
cedinismeae,  nrffe,  ad  te  dico,  quicunque  es,  qui  for- 
mam  Petri  geris,  el  pcr  te  ad  eos,  qui  nondum  hoc 
donum  percipere  mcruerunt.  Vel  sic  volo,  ut  maneat^ 
quatenus  ad  plenum  quid  nunquam  pervenias,  donec 
corpus  incorruptibile  recipias,  quia  reccpto  corpore 
immortali  ad  illud  quod  tibi  modo  quid  cst,  pleniter 
pervenies,  perfccte  comprehendes.  59  Quisquis 
igitur  et  in  activa  et  conten?platLva  vita  co ,  ut  dixi- 
mus ,  ordine  processcrit ,  bene  dc  co  dici  poterit, 
quod  sequitur  :  Hic  est  discipulus  ille  qui  teslimo- 
nittm  perhibet  de  his,  et  scripsil  hocc ,  et  scimus  quia 


Et  bene  dicitur,  cum  circumcideretur  puer.  Pcr 
puerum  non  injuste  accipiendus  60  <>sl  populus 
Chrislianus,  qui  propter  puritatem  fidci,  qua  in 
Deiun  crcdit,  et  per  quam  salvandus  erit,  puer  con- 
grue  nominari  poterit.  Hic  ergo  puer,  cum  post  re- 
surreclionis  gloriam  ab  omni,  ut  diximus  ,  circum- 
cidetur  miseria,  tunc  vere  implebilur,  quod  sub- 
jungit  evangelisla,  vocatum  est,  inquit,  nomen  ejus 
Jesus,  Nomen  ideo  homini  imponitur,  ul  qui  inco- 
gnitus  eral,  per  nomen  agnoscatur.  Nomen  hoc 
Jesus,  quod  Salvator  sive  Salutaris  dicitur,  eidcm 
puero ,  populo ,  inquani ,  Christiano  bene  convenire 
videlur,  quia  post  peractam  resurrectionem  plenam 


terum  est  testimonium  ejus.    Qucmcunquc  etenim  ^  et  perfcctam  salutcm  in  anima  et  corpore  conseque- 

tur,  quam  nemo  in  liac  mortali  carne  posilus, 
quamvis  sancte ,  quamvis  juste  vixerit ,  ad  plenum 
obtinere  merebitur.  In  hac  etenim  fragilis  vita  mi- 
scria  nullus  perfect»  salutis  adipisci  valct  gaudia. 
Nam  qui  hodie  gaudet  de  sanitate  corporis,  cras  for- 
tasse  dolebit  repentinis  pro^.vcntus  incommodis.  Sic 
et  qui  hodic  dc  salute  animai  gloriatur  et  gaudct , 
cras  forlassis  graviter  ct  miserabiliter  se  deliquisse 
ingemiscit  et  dolet.  Peracto  vero  die  universalis  ju- 
dicii,  cum  puer  iste,  populus  scilicet  Christianus  ab 
omni  corporis  et  animae  miseria  perfcctc  fuerit  cir- 
cumcisus ,  tunc  recte  vocabitur  nomen  ejus  Jesus^ 
quia  tunc  vcrx  salutis  bonum  ,  quid  vcl  quale  sir. 


snonim  Deus  Pater  taliler,  ut  audislis  ,  illuminave- 
rit,  inTisibililer  aliqiiid  de  secrctis  suis  docuerit, 
fidele  lestimonium  de  his  ,  qux  didicit ,  novit  perhi- 
berej  et  qusecunque  iste  docendo,  scribendo  altesta- 
tur,  nulli  dubium  quin  verum  sit  testimonium  ejus. 
Nos  itaque ,  fratrcs  dilectissimi ,  qui  necdum  in 
actiTa  vel  contemplaiiva  vita  Domino  Deo  nostro 
placere  potuimus,  studeamus,  ut  adhuc  ex  actihus 
et  conversatione  nostra  ac  moribus  ila  nobilitari 
mereamur,  quatcnus  digni  efficiamur,  discipnlum 
hunc,  id  est  spirilum  divina^  agnitionis  cl  adoplionis 
accipere,  ut  ad  plenum  quidy  ad  plcnum  scilicet 
gaudium  perveniamus  pcr  verum  et  unicum  Filium 


Dei ,  qui  vivit  et  regnat  per  infinita  sjecula  saeculo-  ^  plenarie  cognoscere  et  experiri  incipit.  Ut  autcm 
rum.  Amen.  "  "         '  *'"  ^  ^""      ' 

HOMlLiA  XIII. 

IN  FESTUM  CIRCUMCISIONIS  DOMINI  PRIMA. 

Postquam  consummali  sunt  dies  octOy  ut  circumci- 
deretur  puer,  vocatum  est  nomen  ejns  Jesus  (Luc.  ii). 

Notandus  est  ordo  verborum,  qiiia  cvangelisla 
ait :  Postquam  consummati  sunt  dies  octo,  ut  circum- 
aderetnr  puer,  cum  adhuc  minime  complcti  essent 
dk$  octo,  sed  consummatis  scptem  dicbus,  octavo 
dle  circumcisus  sit  puer  Jcsus,  snnctus  cvangelista 
non  solum  circumcisionem  Jcsu  Christi ,  quai  visi- 
biliter  facta  esl,  hoc  loco  nolavit ,  sed  ct  circumci- 
«onem ,  quse  in  corporc  Christi ,  id  est  in  electis 
ipsiusquandoquc  perficienda  crit,  oculis  cordis  in- 
tuens,  figuraliler  hanc  cxprcssit  cl  pra»signavit. 

Septem  dies  sunt ,  quibus  pnesens  mundus  vol- 
Titur,  in  quibus  salvandus  quisqiie  a  peccatis  cir- 
cumcidi  dcDet ;  octavus  vcro  dies  dies  est  resurre- 
ctionis ,  quo  peracto  electi  circumcidentur  ab  omui 
miseria  animse  et  corporis.  In  hujus  namque  morla- 
litatis  tempore ,  quantum  Deo  donante  possunt,  a 
peccatis  et  vitiis  semelipsos  circumcidere  poenitendo 
satagunt.  Sed  nullus,  licet  sanctus ,  licct  perfeclus, 
quandiu  in  corruptibili  corpore  manet,  a  iniseria  ad 
pienum  circumcidi  valet.  Consummatis  vero  octo 
diebus ,  post  transactam  videlicet  generalem  resur- 
rectionem,  cum  corruptibile  hoc  induerit  incorruptio- 
nem  (J  Cor.  xv,  53) ,  tunc  sancti  et  elecli  vere  atque 
pcrfecte  circumcidentur  ab  omni  miseria,  qu»  dein- 


nullus  suis  meritis  ad  hanc  salutcm  sc  pervenire 
posse  credat ,  evangeUsla  in  sequenlibus  declarat : 
61  Q^^^  vocatum  est ,  inquit ,  ab  angelo,  priui" 
qnam  in  utero  conciperetur.  Quod  dicit  vocalum,  idem 
est  ac  si  diceret  prwdestinatum.  Quicunque  enim 
a  Deo  salutari  suo  vocati  et  pra^dcstinali  non  sunt, 
ad  hoc  salutare  nomen  attingere  nuiIatenus.possunt. 
Undc  salvandus  quisque  scire  debet  ct  in  magna 
cordis  huniilitate  perpendere,  ({uod  nunqiiain  suis 
meritis,  vel  bonoruin  operum  suorum  virtute  ad  ve- 
rani  et  .'cternam  salutcm  potcrit  pcrvcnirc,  scd  ad 
hanc  se  a  Dco  prxdestinatiim  fuisse,  antequam  vel  in 
utero  matris  carnalis  conciperetur ,  vel  in  utero  ma- 
Iris  spiritalis,  quod  esl  Ecclesia,  renascerelur. 
D  Ad  hxc  forsitan  aliquis  tacita  cogitatione  dicit : 
Si  nemo  salvabitur,  nisi  qui  prxdestinatus  est  a  Deo, 
ut  quid  laboro,  ut  quid  meipsum  affiigo,  aul  cur  hu- 
jus  sxculi  gaudiis  et  voliiptatibus  perfriii  non  de- 
bco?  Si  prxdestinatus  sum  ad  vitam,  salvus  ero;  si 
vero  praedestinatus  non  sum ,  salviis  esse  non  po- 
tero.  Non  sunt  hxc  verba  hominis  sapientis,  scd 
praedeslinationem  Dei  prsesumptuose  invesligare  vo- 
lentis.  Est  enim,  quasi  superbiendo  dicat :  Domine, 
si  vis,  scilvus  esse  potero ;  si  vero  non  vis,  quo- 
modo  salvus  ero?  Quicunque  talibus  tam  iniililihus 
semetipsum  cogitationibus  irretire  et  occupare  non 
metuit,  divinne  gratiae  et  misericordise  omnimodis 
ingratus  et  contrarius  existit.  At  contra  bomini  cui- 
libet  beato  ad  veraro  salutem  tendenti ,  spem  suam 


675  VEN.  GODCFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  676 

in  Domino  Deo  ponerecupienti,  tam  vana,  tam  in-  A  vis  sanctiis,  quanulibet  eliam  plenitudine  'scientix 


ulilia  cogitationum  pbantasmata  oinnino  aUena  debent 
esse  et  exiranea,  ac  praedestinationem  Dei ,  et  pro- 
fundam  judiciorum  ejus  abyssnm,  quam  compre- 
bendere  non  valet,  andacter  inTesligarc  non  prxsu- 
roat  vel  scrutari,  sed  corpus  siium  et  anlmara  om- 
nesque  sensus  utriusqiie  bominis  devote  ct  humiliter 
iu  servitiitein  iilins,  a  quo  accepit,  redigat,  strenite 
seipsum  in  omnibus  Deo  placitis  actibus  exercere 
ttudeat,  carnem  suam ,  quantum  humana  permittic 
fragiiitas,  laboribus  substemat  et  subjiciat,  cnmque 
omuia,  qusciinque  Deo  adjuvante  potest,  anima  et 
corpore  bona  perpelraverit,  debet  semetipsum  di* 
Tinx  gratias  committere,  el  in  humiii  conscientia 
interno  arbitro  [cod.  arbitri.]  suppiicare,  ut  servi- 


fulgeret,  suo  sensu  vel  intelleciu  comprebenderc  po- 
tiiit  vel  poterlt,  quomodo  faclum  sit  ut  Deus  bomo 
fieret,  divinani  et  humanam  naturain  in  tinam  0j^ 
personam  simul  conjungeret  et  connecteret.  Aniicii& 
etiam  Sponsi,  Joannes  Baptlsta,  cui  inter  natos  mi&- 
lierum  non  surrexisse  maj^oreni  ipse  Salyator  testa- 
tur,  mirabile  incarnationis  ejus.mysterium  intuenjl 
ait :  Cujus  non  sum  dignus  corrigiam  calceamenn  sol* 
vere  {Luc,  iii,  16).  Corrigia  calceamenti  ejus  eai 
conjunclio  divinae  et  humaux  naturx  ipsius.  Ilane 
mirabilem  et  inscruiabilem  divinx  et  humanae  na- 
tura:  conjunclionem  eieclus  Sponsi  paranymphusdi- 
cil  sc  non  dignum  csse  solvere^  boc  est  non  se  di- 
gnum  esse  sui  inlellectus  suLtilitate  perscrutari  vei 


tutem  suam  omnesqne  labores  suos  acccptabiles  B  cognoscere.  In  hoc  eliam  admirabiUs  fuit  in  Incar- 


sibi  faciat,  ct  stia  graiuita  pielate  inter  prjcdestina* 
los  stios  eum  dignetur  annumcrare. 

62  Quamvis,  ut  diximus,  occultum  divinx  prae- 
destinationis  consiliuin  humanx  notitiae  onmino  slt 
incognitura  et  absconditum ;  tamen  qui  sint  ad  vi« 
tam  pnedestinati,  aliquantuluin  conjicere  possunnis 
de  vcrbis  beati  Pauli  aposloli,  qui  ait :  Quos  proi- 
deslinatit,  hos  et  vocavit,  et  quos  vocaiit,  hos  et  ju- 
stificavit,  quos  autem  justificavit,  illos  et  magnificavii 
(Rom.  VIII,  5J).  Ad  quos  igitur  respiciuiit  haec  duo 
Tcrba,  priinuin  videlicet  et  ultimum,  prxdestinavit 
§t  magnificavit,  innuunl  nobis  duo  verba  in  medio  po- 
sita,  tocavit  scilicet  etjustificavit,  Nain  in  quibusfit 
vocatio  et  juslilicatio,  ad  hos  respicit  pnrdestinatio 


natione,  quia  de  Spiritu  sanclo  conceptus,  sine  pec- 
catu  de  Virgine  matre  est  natus,  solus  siue  peccato 
inier  peccatoivs  esl  conversatus. 

Qui  sic  admirabilis  in  incarnatione  cxstitit,  novx 
sahilis  consilia  homiiiibus  dando.  Consi/mr.tu  fuit. 
Talia  nainque  dedit  consiiia,  quae  antea  mundo  in- 
audila  eraul  et  incognita.  Sic  in  EvaDgelio  quodam 
loca  legimus,  quia  cum  adolesceus  quidam  ad  eum- 
de:n  Salvutorem  nostrum  venit  et  intcrrogavit  eum 
quid  faciendo  vilam  aetcrnam  possideret,  ait  iili: 
Serva  mandata  (Matth,  xix,  17).  Gui  interrog^nti, 
qu;c  illa  esseut  mandata,  decem  lcg  s  proposuit  prje* 
cepta.  Qui  cuin  diccret:  liwc  omnia  servavi  a  juten^ 
tute  meu,  ait  illi :  Si  vis  perfectus  esse,  vade  et  tende^. 


et  magntiicentia  Quos  enim  a  vanitate  hujus  saeculi  ^  omnia  qum  habes,  etda  pauperibus,  et  veni  et  sequer§ 


per  pncvenientem  pietatis  suae  gratiam  vocare  ad 
convcrsionem ,  et  justificare  dignatur  per  bonam 
conversationein,  bos  niinirum  esse  credinius  qiios 
niira  sua  ad  hoc  pra:destinavit  dispensationc ,  ut 
quandoque  aaerna  magnificentur  gloriliealione. 

Sic  ergo  ab  aeterno  prx-dcstinaUs  et  misericorditcr 
vocatis  et  jiistificalis,  et  in  fuiuro  aiternaliter  ina- 
guilicandis  nomen  hoc  salutare,  ut  praediximus,  im- 
ponclur  Jesus.  Nam  non  sine  cerli  causa  mystcrii 
evangelista  Bedemplorem  noslrum  siniplici  Uiitum 
nomiue  Jesum  vocavit,  qiiem  Isaias  propheta  sex 
nominibus  mystice  praenotavit  dicens  :  Vocabitur 
nomenejusAdmirabilis,Consiliarius,Deus,Fortis,P(h 


me,  et  habebis  vitam  aHernam  (ibid.^  20,  21).  Hoc 
est,  inquam,  novum  et  inauditnm  consiliutti  aRe- 
demptore  et  anialore  boininum  benignlssimo  tala-. 
briler  cdituin ,  ut  hoiuo  volunlariam  paupeitateii 
aniplcclendo,  paupcreni  Christum  dcvote  seqgendOf 
nihii  in  hoc  niundo  possiiieat,  sed  spe  coelestis  pa* 
triui  ctmcta  prorsus  abjiciat  et  contemnat.  .^ 

Tali  igitur  modo  incdiator  Dei  et  bominum  C&clKtt; 
Consiliarius  pra^dicaiido,  Deus  congrue  noroinatqQr 
miracula  faciendo.  Non  enim ,  ut  propheta  orandOf 
sed  iil  Deus  mirabilia  operatus  cst  iniperando.  Eilat 
namque »  et  Eliscus  aliiquc  prophetarum  quamplu- 
rimi  miracula  multa  faciebant,  morluos  etiam  sosr 


ier  futuri  swculi^  Princeps  pacis  (Isai.  ix,  6).  Evan-  d  citabant,  sed  ut  haec  facere  possent ,  oraltonibut 


gel  sta,  ut  credere  possumus,  praevidens  ea  quae  in 
corpore  Jesu  Ghristi,  id  est  in  Ecclesiis  suis  quando- 
que  gerenda  erunt,  solummodo  Jesum  figuraliter 
eum.nominavit;  propheta  vero  spiritali  cordis  in- 
tuitu  considerans,  quae  in  sola  Ghrisli  persona  adim- 
]»!enda  erant  sex  siipra  memoratis  nominibus  ap- 
pcllavit.  Nam  Admirabilis  fuit  in  incarnatione  , 
ConsHiarius  in  prsedicatione ,  Deus  in  niiracu- 
lorum  operatione,  Fortis  moriendo,  Pater  futuri 
[sasculi]  resurgendo,  Princeps  pacis  erit  remune- 
rando. 

AdmirabiUs^  inquam,  fuit  in  incamatione ;  quia 
incaraaUonta  mt  roysleriuni  tam  mirabiliter  operari 
?oliiit,  quodnuliushominum,  quamyisjastus,  quam- 


apud  Deiim  impetrabant.  Solus  autem  Salvator  nCH 
ster  fecit  ut  Deus,  Nam  sola  suae  poteftia.  maje- 
statls  miracula  faciebat,  solo  verbo  moriuos  suscita- 
bat,  quemadmodtim  Lazarp  quatriduano  potenter  ait ; 
Lazare ,  veni  ^4  f**^^^  (Joan.  xi,  43).  Et  Ui  aiio 
loco:  AdolescenSf  tibi  dico  :  surge  (Luc.  vii,  14).  Fi- 
liam  quoque  archisynagogi  soio  jussu  ad  vitam  revo- 
cavit  (Mare.  l,  4i). 

Sic  profecto  qui  Deui  erat  miracula  faciendo.» 
Foriis  utiqiie  fuit  moriendo.  Magnae  qtiippe  fc^rtitU'^ 
dinis  virtus  erat,  quod  ille,  qui  melius  et  perfectiuA 
quam  ullus  mortalium  scire  possil,  dolorem  et  am||n 
ritttdinem  mortis  noverat,  hanc  eamdem  JinutriUt* 
dinem  gustare  et  in  ae  ipso  experiri  non  renuit,  sed 


677  HOMlLliE  FESTIVALES.  C78 

crudelcm  etdiram  mortcm  crucis,  noslras  causa  sa-  A  dendo,  roprobos  vero  tentationum  stimulis  in  vora* 


lutis  imperterrilus  subire  voluii. 

Qui  ergo  tam  uiirabili  fortiludine  pra^cinctus,  mor- 
tem  monis(iue  principem  triumphans  forti$  erat  mo- 
riendo,  Pater  [uturi  sffcuH  raclus  esl  restirgendo. 
Resurgens4iamque  a  mortuis,  Pater  omnium,  quos 
pr«edestinavit  cohaTedes  (ieri  patcrna;  suae  hacredi  • 
tatis,  resurrecttone  sua  omnibus  filiis  suis  dedit 
spem  futurae  glorificationis  et  immortaiitatis,  el  sic- 
ut  ipse  post  resurreclionem  suam  fiictus  imnior- 
ta]i8*ct  inspassibilis  apparuil  qiiibus  voluit,  fiiit  ubi 
voluit,  et  ad  discipulos  suos  clausis  ingressiis  cst 
januis,  ita  et  electos  oinnes  in  ftituro  s;rculo  ditabit 
et  glorificabit  a^lerno  beatdp:  immortalitatis  ct  incor- 
ruptionis  praMuio ,  iil  ubtcunquc  voiuerit  esse  spl- 
ritus.  ibi  protinus  sit  et  corpus. 

El  qui  hic  Pater  futuri  sicculi  faclus  cst  in  resiir- 
rectione,  Princeps  pacis  cr\i  in  reinuncratioiic.  Post^ 
guam  enim  consummati  fiieriiit  dies  octOy  qiios  supra 
memoravimus,  ct  puer  Jesus,  id  cst  populus  Chri- 
stianus  aelern;e  salulis  gralia  sublimatus,  ab  omni 
miseria  corporis  ct  anim;e  circumcisus  fuerit,  tunc 
vere  Redemptor  noslcr  Princeps  pacis  erit.  Nani 
electos  suos  tani  firina,  tam  slabili  pace  firmab.t,  et 
consolidablt,  ut  spiritiis  it  animx  jnstorum  nil  prx- 
ter  0eam  soliim  dcslderent,  qiixrant,  et  dlligant, 
ct  caroadversus  sptritum  nil  ultra  repngnando  con- 
cuptscat,*  sed  in  turribus  cn^Icstis  Jeriisalein  perpo 
tua  pacis  tranquillitale  fruentes,  ct  Priucipem  poris, 
remuneratoreni,  inquam,  sntim  nc  hujus  pacis  lar-  p 
^torem  facie  ad  fai:iein  videntes,  ciim  ipso  sinc  fine 
glorienlur,  in  ipsius  laudc  sine  fastidio  dclcctciitur 
ci  jucundentur.  Ad  hanc  paccm  perdncat  nos  ipse, 
qiii  est  pax  vera,  Jcsns  Christus  Dominus  noster, 
qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  iiif 
Bsecula  sxcurorum.  Amen. 

65  IIOMILL\  XIV. 

IN  EPIPUANIAH   hOUiyi   PRIMA. 

Cum  natus  esset  Jesus  in  BeiMeliem  Juda  in  diebus 
beiripdU  regis  {Mattli.  ii). 

iRnhinus  et  Sulvator  noslcr,  Rex  regum  et  Domi- 
tus  dominantium,  qui  ideo  venit  in  mundum,  ut 
peccati  destrueret  regnnm,  qualitcr  adhuc  in  e1&- 
dorum  nascatur  cordibus,  quos  regni  sui  cohncre- 


gineni  a^lern.-e  damnationis  trahendo  et  seducendo. 
In  istis  tainen  nefarii  hujns  lyranni  diebus  nascitur 
nonnunqiiam  Jesus  \n  eleciarum  suorum  cordibus,' 
in  illa  nimirum  sancta  congregatione,  ubi  hoc  rei 
perficitur  veritate,  quod  Bethtehem  et  Juda  mysticd 
designavit  noinine.  Dethlehem  quippe  domiis  pania^ 
Jnda  vero  confessio  interpretatur.  In  Bethleheri^ 
Juda:  Dominus  Jesus  nascitur^  quia  cum  slt  ipse 
Rex  glori.r,  ibi  potissimum  nascendi  eligit  locum, 
nbi  sana;  docirinae  panes  abundant ,  (luibus  aninia 
fidelis  n^ficitiir,  ne  fame  pereat ;  ubi  fidelium  inulti- 
liido  convcrsalur,  qnic  per  studinm  vitx  laudabi- 
lis  QQ  veram  Deo  exhibet  confesslonem  laudis. 
QnanLe  auicin  magnitndo  gratia;  sequutnr,  iibi  ta- 
B  tis  Rcx  et  bominus  virtutnm  nascitnr,  verbis  se- 
qnentibus  evangelista  insinuare  videlur  : 

Eccc  magi  ab  oriente  renerunt  Jerosolymam  di* 
centes  :  Ibi  est  qui  natus  est  rex  Judxtnm  ?  Moz 
enim,  iit  pncr  hic  nobilis,  puer,  inquam,  singularis 
innocentix  et  puritutis,  in  electorum  ortus  fucrit 
cordibns,  v^niunt  magi  Jerosolgmam  ^  dnin  fccca- 
lorrs  conversi  ad  propriam  redeunt  conscicr.tiam» 
sollicitc  ct  vigilanter  consideranles  onines  trans- 
acla;  vil.x  sordidas  el  perversas  actloncs.  Ctim- 
qiie  snblili  mcLtis  intuitu  perspexerint  quam  vi- 
les ,  qiiaiii  miseros  ct  miserandos  peccando  seipsot 
fcccriht,  magna  supcr  semefipsos  moventur  nJse- 
ricordia  juxta  sapientissimi  Saloinonis  verba  :  i/i- 
serere ,  inquicns ,  anima:  tua  ptacens  Deo  (Ecclu 
XXX,  !2i).  Et  quia  Creatorem  suum  graviter  se  re- 
cordantnr  oflendisse,  veraciier  eum  stiident  placare* 
'nterrogant  nonnunquam  verbis  magorum  ubi  sil 
qui  na.tfs  est  rex  Judworum,  quia  anxie  reqi:ii'unt 
quo  labore,  quo  pcnnilcntire  studio  sb  ipso  Patra 
Inminum  adipisci  valeant  salutis  et  veniac  lem^ 
diuin. 

Vidimus ,  inquiunt,  stellam  ejus  in  Oriente,  et  ve- 
nimus  adorare  eum.  Stella  hu!C  visibilis  invisibili- 
tcr  exprimit  splendorem  iniernx  illnininationiSt 
cujus  suavissima  visitatione  ad  sc  ipsos  inira  se  re- 
ducti  veraciier  factorem  suum  adornat,  dum  imagi- 
nem  Crealoris,  iniquis  operibus  obnulilatam  et 
abolitam,  pcr  continnum  laborem  ad  pristinnm  stu- 


des  fleri  disposult,  evidenter  cvangclista  describit  :  [)  dent  revocarc  decorcm.  Qui  etiam  merito  diciintiir 


Ctint  natus  esset,  inquit,  Jesus  in  Belhiehem  Juda 
in  diebwi  Herodis  regis.  Gloriosi  ct  feiices  Magi  isti, 
qui  regali  magnificcntia  famulabantur  nato  Regi  ctt- 
lesti,  sicut  primitiae  erant  gentium,  sic  non  incon- 
Tenicnter  eos  exprimnnt,  qui  aliquando  ritu  gcntiuni 
sine  Deo  in  inundo  vixerunt ,  sed  cnclcstls  gratise 
splendore  illtiminati  ad  vcram  cognitionem  perve- 
nerunt  Creatoris  sui.  Ilercden  autem  isle,  in  ciijus 
diebus  natus  est  Christus  Jesus,  singularem  peccati 
auctorcm ,  hostem  videlicet  antiquum ,  exprimit. 
Dles  ejus,  in  qulbus  regnare  dicitur,  omne  hujus 
mortalitatis  tempus  non  injuste  accipitur,  in  quo 
ipsc  re\  nefarius  regnare  permittitur  tentando  efe-' 


ab  Oriente  tenisse.  Nam  veraciter  dicere  valent  ore 
propheiico  :  Visitavit  nos  oriens  ex  alto  (Luc.  i,  78.^, 
qiiia  nisi  vcrus  illc  ffj  Sol  justitix  corda  illr>runt 
visitasset  occnlta  ipsins  inspiratione,  nec  inolitam 
vitioriim  deserere  consuetudinem,  nec  ad  Deo  p!a- 
citam  erigere  se  possentconversationem.  Q.iod  di- 
vinse  misericordiai  opus  valde  in  diebus  snis  fieri 
dolet  Herodes,  hostis  videlicet  antiqnus.  Qiiia  sicut 
eiim  valde  laetificat,  cum  pcn^ersus  qnisque  in  suia 
perversitatibus  iisqiie  in  flnem  perseverat,  sic  gra* 
vcm  ei  dolorem  ingerit,  cum  per  pcenitenliam  et 
lacrymas  de  morte  ad  vitam  rcilire  studucril.  IJnde 
recte  dicitur  in  consequentibus  ; 


M  i  %id  ipsls  tentitibnlVus'  pMbabUiores  rtfl*        AikffM  dutm  Her^dei  r$x  turtgM  tUs  <( 


670  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  080 

Jerosolyma  cum  illo.  Dam  enim  videl  qiio.]  is  qui  A  humana  laude  delectalus  ab  (clerna  nicrcede  inanis 


ut  peccati  servus  suis  bactenus  subjacebal  sugge- 
stionibus,  excusso  iniquse  dorainationis  jugo,  corde 
ct  corpore  subdere  sc  decreverit  Creatori  suo,  raul- 
timoda  ecaborat  malignitatis  sua;  arte,  ut  animara 
cjus  ab  hac  intentione  valeat  revocare.  Nam  nunc 
illa,  nunc  alia  ejus  objiciens  oculis  incommoda^ 
trepidanli  animo  facit  eum  perpendere,  quam  du- 
runi  sit  cl  diflicile  propositum  spiritalis  vitaj.  Sic- 
que  miro  agit  modo,  ut  omnis  Jerosolynia  turbetur 
cum  iUo,  Facit  enim,  ut  fidelis  quxlibet  anima, 
qua;  ad  internse  pacis  tendens  gaudia  per  ^ivinse 
visitationis  gratiam  dici  poterat  Jerosolyma,  tantis 
agilelur  perturbationibus,  ut  inter  amorem  ct  me- 
tum  posita,  nesciat  interdum  quid  potissimum  va- 


remancal  et  vacuus.  Et  esl  quasi  dicat  ;  Ecce,  du- 
ras  coepisti  vias  ingredi,  in  quarum  observantia 
mullimoda  passurus  es  laborum  ccrtamina.  Sed  nc- 
qnaquam  inanis  et  vacuus  remanebit  labor  tuus. 
Nam  cum  per  mcritorum  prolcceris  increnienta.  et 
teipsum  probatura  servaveris  in  omnibus,  eris  ct 
aliorum  doctor  eximius,  pluresque  tti»  iitiitationis 
exeuiplo  coelcsli  subjicientur  magislerio.  Ilis  dia- 
bolicis  suggestionibus  qualiter  electi  obviare  de- 
bcant,  gentium  primitia;,  magi  scilicct  69  isti  pa- 
tentcr  insinuant ,  de  quibus  sermo  evangelicus  nar- 
rat  : 

^  Qui  cum'au(ii8sent  regem,  abierunt.  Hostisquippe 
humani  generis  colloquiuin  suum  tunc  babet  ciim 


leat  eligere,  an  prosequi  debeat  vitae  spirilalis  pro-  ^  electis,  cum  ad  incditandum  inania,  ad  cogiiandum 

posiliim,  an  deserere.  Sed  humani  generis  inimicus 

ideo  hominem  ab  hac  inlentione  suis  revocare  stu- 

det  fraudibus,  quia  graviter  dolet,  si  ({uando  liomo 

regnum  possideat  per  humilem  poenitentiam,  quod 

ipse  angclus  perdidit  per  superbiam.  Unde  quanta 

sit  super  nos  ejus  invidia,  evangelista  innuit  per 

verba  mox  scquentia  : 

Et  congregans,  inquit,  omnes  principes  sacerdo- 
tum  et  scribas  populi,  sciscitabatur  ab  eis  ubi  C/iri- 
slus  nasceretur,  Ipse  enim  hostis  antiquus,  licet  per 
angelicx  naturae  sublilitatem  multa  solcat  digno- 
scere,  nequaquam  tamen  valet  deprehendcre  quid 
in  humano  corde  generatur,  nisi  extcrioris  homi- 
nis  molibus  vel  signis  experiatur.  68  ^nde  princi-  ^ 
pes  sacerdotum  et  scribas  populi  congregat,  hoc  csl 
dkligenler  inlendit ,  ubi  sacram  Scripturam  per 
ora  praedicatorum  rccitari  audierit,  si  saltem  per 
h»c  addisccre  valeat  qua  intentione  homo  ad  Deum 
converti  decreverit,  si  aut  propler  rerum  inopiam, 
aut  aliqua  advcrsitatis  occasionc,  seu  sola  Dci  di- 
lectione  mundo  ct  concupiscenliis  ejus  dccrcverit 
renunliare.  Novit  eniui  quia  facilc  mutatur  voluntas, 
quani  non  divinai  dulce<!inis  gratia,  sed  subit;ic  pne- 
cipiiationis  inspiravit  levitas.  IJnde  cuin  sinceram 
et  siinplicem  qualilalein  intentionis  perspexerit, 
nova  prsfparat  impietatis  instrumenta ,  qiiemadmo- 
dum'verl)a  declarant  cvangelica. 

Tunc  Herodes  clam  vocatis  Magis  diiigenler  didi- 


cos  persuadet  illicita,  sed  quia  per  deieclationis 
consensum  malx  suggestionis  verba  non  suscipiunt, 
loquentem  tantiim  Herodem  audiunt^  sed  muti  ct 
sine  responsis  abeunt.  Nam  tanto  levius  despiciunt 
verba  diaboli,  quanto  crebrius  utuntur  colloquio 
Dei.  At  contra  reproborum  animus,  quia  nil  sapit 
de  verbis  coelestibus,  quoties  pravis  suggestiontbus 
impellitur,  ad  consensum  facile  inclinatur  :  quia 
dum  spiritalis  doclrinic  cxhortamenta  auclire  lenuil, 
sermoni  diabolico^  illusionis  diiigenter  intenJil. 
Quar.ta  vero  divini  splendoris  illustrentur  gratia, 
qui  carnaiis  vitsc  despiciunt  dclectamcnta,  vcriia 
innuunt  mox  sequentia  : 

Et  ecce  [stellay  qiiam  viderant  in  orientet  antece» 
debat  ens.  Ut  enim  ail  bcatus  Gregorius  :  Si  a  carne 
hoc  quod  libet  abscidimus,  mox  in  spiritu  quod  de^ 
lectet  invenimus.  Mox  enim  ut  Herodes  cum  omni 
subdola:  artis  su:v.  fallacia  contemnitur,  illc  qui  csl 
splendor  aiterni  Patris,  tenebrosa  dudum  per  tcnla- 
tionem  corda  su;c  visitationis  illuslrat  ct  acc^ndit 
gratia,  ut  quid  agendum,  quidve  vitandum  sit  Yi- 
deant,  et  i^d  iniplenda  quce  viderint  convalescant. 

Notandum  etiam  quod  magi,  quandiu  apud  Uero- 
dem  detinentnr,  slellam,  qua^dudum  emcrseraty  non 
videant ;  mox  autem,  ut  ei  lerga  per  contemptum 
vcrlerunl,  duccm  sui  itineris  stellam  invencrunl. 
Sic,  sic,  cum  teutatio  valida  nobis  ingruerit,  splen- 
dorem  conlemplaiionis  intimse  vera  Divinitas  a  nobis 


dt  ab  eis  tempus  stella*,  quoj  apparuit  eis.  Cum  enim  D  abscondit ;  cum  vero  ipsa  adjuvanle  ab  animo  ali- 


poenitentis  cujusquc  animum  coelesti  jam  desiderio 
inflammalum,  firmiter  in  bona  vohinlate  cognoverit 
fundatum ,  ad  callida  converlitur  argiimenta,  du- 
riora  adhuc  parat  insidiaruin  machinanienta.  Nam 
dum  a  bona  intentione  hominem  revocarc  non  prse- 
valct,  in  ipso  conversionis  initio,  latenter  elationis 
vitio  ferirc  nititur,  qucmadmodum  mox  sequitur  : 
Et  mittens  illos  in  Bethlehem  dixit :  Ite  et  diligen" 
tcr  interrogate  de  puero^  et  cum  invenerilisj  renuu' 
tiate  mihi,  ut  et  ego  veniens  adorem  eum.  Ihcc  sunt 
venenati  serpentis  verba,  quibus  in  primordio  con- 
versionis  incautum  quemlibet,  el  minus  adhuc  cir- 
cumspectum,  dum  a  bona  voluntale  avcrterc  non 
%alcl,  ad  appctendas  hominum  laudes  persuaddt  ul 


quantuluin  expellitur,  claritas  desideraloe  dulcedinis 
exorilur.  Eadem  vero  dtvime  illuminationis  gralia, 
cuin  ila  frigida  hominum  corda  intiini  feivoris  ac- 
ccnderit  flainina,  apud  quos  permaneat,  70  ^^^  ^n 
quibus  mox  refrigescat,  ordo  sequenlis  narrationis 
indicat  : 

'.  Usque  dum  veniens  staret  supra  domum,  ubi  erat 
puer.  Uteniin  ait  Psalmographus :  iVoii  est  qui  se  als- 
condat  a  calore  ejus(Psai.  xviii,  9).  Yisitatio  niissa 
ab  altissimo  nonnunquam  quorumdam  corda  ita  pe- 
netrat,  iit  etiam  in  flctibus  compunganlur.  Sed  quia 
post  lacrymarum  tcmpus  ad  consuel;e  pravitatis  re- 
deunt  opus,  stella  apud  eosnon  stat,  quiacompun- 
ctionis  virtus  nequaquam  iu  cis  persevcral.  EIccU 


fiOiaLLE  FESTIVALES. 


eM 


Tero,  qoi  totam  cordit  iatttnaoiiem  in  solo  fixerant  A  stabit  Dominus,  qualem  soli  limiiililHis,  a)ia  teste 


amore  Conditoris,  apud  eos  iUUa  ista  statum  suum 
fintatit,  quia  ad  aGiemitatis  gaudia,  quae  in  con- 
templatkMiis  gustaveruut  gratia »  jugi  mediutione 
recwnre  festinant,  et  quo  saepius  de  patriae  coelestis 
memoria  mens  eorum  tangitur,  eo  validius  pro  ac- 
quirenda  ^usdem  patri»  claritate  inflammatiir.  In 
lus  etiam  fmer  iste,  auctort  inquam,  singttlaris  in- 
noeenti»»  quantum  in  hoc  mutalniiutis  tempore  est 
posuliilev  stalNle  haliet  esse ;  quia  quandiu  in  ezsi- 
lio  degnnt,  bonitatis  ejus  solatia  eis  non  deerunt. 
Nam  qnale,  quam  inefiabile  sit  iUud  ga^dium,  quo 
post  tentationum  niri^ila  laetificari  merentur  electo- 
mm  eorda,  verbis  sequentibus  magnifice  insinuat 
efangelista  : 


Scriptura,  qu»  dicit  :  Deus  »uperbu  remtU^  Attmf- 
Ubui  autem  dat  gratiam  (I  Petr.  v,  5). 

Et  ajifertii  theeauriisuU  obtuterunt  ei  muneraf  oti- 
mm,  thui  et  m^frrkam,  Tkeiaurui  dicitury  non  ubl 
modica  auri  et  argenti  possessio,  sed  ubi  infinitt 
pretiosorum  et  desiderabilium  quorumlibet  habetur 
collectio  :  Theiourui  enim  a  Graeco  theiu  [Bhtg]^ 
quod  Latine  depoiitio  dicitur»  nomen  soirtitur.  Electi 
igitur  regi  Sabaoth  inclyto  theiouroi  aperiuntf  dum 
boue  eonversationis  meritum,  sanctae  meditationis 
studium  et  perleclae  integriutis  commercium,  72 
non  sibimetipsis,  sed  donis  gratiae  ipsius  attribuunt. 
Quae  ipirofecto  munera  majestati  divinae  offerenda 
omni  liomini,  tam  inopi  suppelunt  quam  diviti. 


Yidemtei  autem  itellamf  gami  iunt  gaudio  nuh  B  tam  egenti  sufficiunt  quam  abundanti,  si  tamen 


valde.  Quod  enim  uon  simpliciter  ait,  gaudia 
wuignaj  sed  cum  additamento  quodammodo :  gaudio 
magno  wtde^  iliud  nimirum  inteliigi  yoimi  quod 
gandium  hoc  ineffabile  fiit  et  immensumy  omnem 
excedensnarrationis  modtim,  quo  electi  licet  in  spe- 
caio  el  in  aenigmate,  Deum  deorum  videre  merentur 
in  Sion.  Gaudent  siquidem  gaudio  magno  vatde^  cum 
licet  inefaisi  terreni  corporis  carcere  gloriam  illamt 
qnamvis  raptim,  contemplari  merentur,  qua  cives 
patri«  oflelestis  plenarie  utuntur.  Haec  est  ilia  eicel- 
lentissimflB  digniutis  gioria,  quam  l>eatu8  Pauius 
aposloluB  noUre  videtur,  cum  se  raptum  uigue  ai 
71  tertiiifli  cfl^m  gloriatur,  u^t  areana  verba  audi» 
vtl,  fiufl  non  Heet  homini  togui  {11  Cor .  xii,  S).  Fe- 
liees  isti,  qni,  licet  gravati  terrenae  habiutionis 
euiliot  per  mentis  contemplationem  appropinquare 
mereaAor  nniversiutis  Domino!  Nam  qualis  sit  vir* 
Uitis  iiiorom  nugnificentia,  pienius  adhnc  insinuare 
▼identur  verba  evangelica. 

Et  iuiramei  domum  invenermnt  puerum  eum  Ma^ 
rim  flMfr»  efue,  Quottes  enim  domum  mentis  ift* 
troennt,  qnem  alium  ejus  babiutorem,  nisi  ipsum 
ronndiliae  et  integritatis  auctorem  inveniunt?  Cum 
Mmut^  inqnit,  miUfe  ejui,  Mater  Jesu  eadem  est  qioe 
cf  sponsa  fidelis,  revera  quaelibet  anima.  Quae  mater 
Domini  et  sponsa  m  domo  nientis  eum  puero  inve- 
nitar,  quando  mira  pieUtis  dignatione  solus  cum 
sola  dulda  miscens  coUoquia,  incendio  ardentissimae 


cui  tribuendi  deest  facultas,  bona  non  desit  vo- 
luntas.  Nam  si  bona  suppeut  voiuntas,  re  exigua 
cceiorumcomparatur  possessio  eximia,  quia,  ut 
beatus  Gregorius  dicit,  regnum  eoBlorum  tantum 
valetf  quantum  habei^  majorii  iiquidem  pretii  fue" 
runt  duo  muUerii  vidum  minuta^  quam  opulenta  di- 
vitum  et  potentum  munera,  Obtulerunt^  inquit,  ei 
aurum^  thui  et  mgrrham.  Per  aurum  coelestis  sa- 
pientiae  nitor  exprimitur,  quemadmodum  per  Sa- 
lomonem  dicitur  :  theionrui  deiiderabilii  requieseii 
in  ore  MptsnlM  (Prov.  xx,  21).  Quaeprofecto  sapien- 
tia,  quia  desursum  est,  ab  eo  utique,  qui  in  su- 
peris  habiut,  postuianda  est,  sicut  Jacobus  bor- 
Utur  apostoius  :  Si  quii^  inquiens,  tndt^l  iapt«i- 
itfl,  poituiet  a  Deo  (Jac.  i,  6).  Thure  vero,  quod 
divinis  incenditur  alUribus,  orationis  exprimitur 
virtus,  Psabnisu  testante,  qui  ait :  XNf^alnr  oratio 
mea  ticut  ineeneum  m  eompectu  tuo  (Pial.  cxl,  2). 
Mgrrha  autem-,  qua  mortuorum  corpora  solent 
condiri,  ne  facile  vaieant  putredine  consumi,  mor- 
tiflcatio  designatur  carnis,  quae  fidelium  consden- 
tias  temperare  consuevit  ab  operibus  mortuis.  In 
Miro  igitur  potentissimi  regis  vuitum  bonorare  stu- 
dent,  qui  sensum  nuila  prava  inteotione  fuscatum 
Deo,  eihilient,  quem  si  veraciter  obtinere  cupimus 
apud  Deum  mundissiroarum  precum  thymiama  ju- 
giur  est  in  ara  cordis  adolendum.  Ut  autem  suave 
redoleant  orationis  incensa,  continentia  camis,  qua 

dilectionis  liquefacUm  per  divinae  visiutimiis  re-  ])  vitiorum  putredines  exUrminantur,  incessanter  est 

ereat  gratiam.  Inter  haec  tanUe  famiiiaritatis  verbt     admiscenda. 


qnid  electi  agant,  ordo  sequentis  narrationis  dt* 
darat : 

£1  froeidentei  adoraverunt  eum.  Sola  qni|qie  Deo 
nb  deetis^ra  tunc  exhibetur  adoratio,  eum  coram 
ejus  cdsitudine  toU  se  mentis  et  corporis  deje- 
ctione  stodent  submittere.  HincPsaimisUinsinuans, 
qualiler  adorare  conveniat  Altissimum  :  Feiitle,  in» 
quit,  adoremuSf  et  proddamus  ante  Deum  (Psai» 
xciY,  6).  lile  ergo  veraciter  Deom  adorando  pro- 
cidit,  qni  agiiiu  Gonditoris  sui  magnitudine,  terram 
se  el  cinerem  ex  intimo  credit  corde.  Multum  oran- 
tibus,  i^-equenter  etiam  jejunantibus,  multoque  U* 
kere  sudantibos  ulem  nequaquam  gratiam  prae« 
fVTROi-.  CLXXIV, 


Potest  etiam  in  auro,  quod  fulget  caeterisque  ine^ 
taliis  supereminetf  cordis  intdiigi  deyotio;  thus 
vero,  qood  bcmi  odoris  fragrantiam  prattUt»  bonae 
operationis  suaviutem  significat;  mgrrha  autem, 
qua  ffiortnonm»  sicut  diximus»  corpora  condiuntur» 
ne  putredina  contaliescant»  veram  cordis  bumili* 
tatem  praefigurat.  Haec  sunt  tria  illa  pretiosa  mu- 
nera,  omni  liomini  ad  veram  salutem  tendenti  omni* 
no  necessaria.  73  Attrum  quippe  ofilBrre  est  toU 
nos  cordis  devotione  ad  Deum  et  ea  quae  Dei  suia 
extendere.  Anro  vero  thus  adjungimus,  dum  bonam 
quam  ad  Deumhabemus  volunUtem,  bonis  operibus 
osteodimus ,  ut  dicere  cum  Apostol^  possirou^ ; 


^ 


m  TEN.  GODEFRIDl  AfiBATIS  ADMONTENSIS  tti 

CkfUd  bomu  odor  iumui  Deo  in  omni  loco  (II  Cor,  A  siationein  in  Gana  Galitese  legimut  esse  faaam,  ubi 


11,  45).  Auro  et  thuri  myrrham  adjungimus,  quando 
aeque  pro  bona  nostra  devoiione,  neque  pro  bona 
nostra  operatione  nobismetipsis  aliquid  iribuimus, 
sed  soli  Deo  in  vera  cordis  humilitate  simpliciler 
^cribimus»  dicentes  cum  Propheta  :  Non  nobis^ 
Dominet  non  nobiu^  $ed  nomini  tuo  da  gloriam  (PsaL 
€1111, 1).  Non  enim  suflicit  Deo  aurum  et  Unut  si 
desit  myrrha;  quia  nulla  nostra  actio  sine  humili- 
tate  Deo  est  accepta.  Hinc  dicit  propheta  i  Omneg 
de  Saba  venteiil,  aurum  et  thut  deferentei^  et  laudem 
Domino  annuntiante»  (Isai,  lx,  6).  Quod  evangelista 
myrrham  nominat,  propheta  laudem  appeilat,  quia 
quicunque  in  semetipso  camales  suos  sensus  ita 
mortificat,  quod  pro  nullis  suis  meritis  suam,  sed 


in  nuptiis  convertit  aquam  in  vinum,  et  manifesta- 
vit  gloriam  suam.  Qus  omnia,  licet  diversis  tempo* 
ribus  facta  memorentur,  in  upum  tamen  diem  col* 
lecta,  Ghristiana  devotione  venerabiiiter  recoluo* 
tur. 

-  Redemptor  igitur  noster,  sicut  omnia  incamatio^ 
nis  suae  mysteria  nostrae  causa  salutis  operari  dis- 
posuil,  sic  et  trina  haec  trin»  manifestationis  vel  ap- 
paritionis  suae  miracula  non  propter  se,  sed  propter 
nos  in  seipso  ostendere  et  complere  voluit,  per  quas 
non  solum  tunc,  cum  homo  visibilis  in  came  visi- 
bili  apparuit,  corporaliter  et  visibiliter  bominibus 
innotescere  et  manifestari  voiuit,  sed  per  has  cor- 
porales  apparitiones  sive  manifestationes  myslice 


Dei  gloriam  74  4u»ritf  I^i^  vere  laudem  DonUno  an-  B  pra^figuravit  et  praesignavit,  quomodo  quotidie  spi- 


nuntiat.  Sequitur  : 

Et  retponso  accepto  ^n  somnis^  me  redirent  ad  Hero^ 
dem,  per  aliam  viam  regressi  sunt  in  regionem  suam. 
Electorum  corda,  dum  in  secreto  conscientiae  cubili 
a  mundi  strepitubeato  meraerunt  «omno  sopiri,  in- 
ter  ipsa  intimae  quietis  siientia,  fideiia  accipiunt 
responsa,  ut  alio  aaionum  itinere  beatitudinis  de- 
beant  patriam  repetere.  Debent  siquidem  humiiitalis 
pede  elationis  gressum  commutare,  debent  inobe- 
dientiae  tramitem  per  angustum  detergere  subjectio- 
nis  callem,  ut  humiies  et  subditi  regni  obtineant  glo- 
riam,  qui  rebeUes  et  elati  exsilii  meruerunt  aerum- 
nam. 

Quia  ergo  utcunque  agnovimus,  quo  actionum 
itinere  ad  patriam  coelestem  debeamus  redire,  stu- 
deamus  viam  praesentis  saeculi  his  operationum  pas- 
aibus  ingredi,  ut,  mutato  mortis  hujus  corpore, 
cum  immortali  sa>culorum  Rege  gaudere  qiiandoque 
liceat  immortalitatis  regio^e  per  infinita  saecula  8a&- 
culorum.  Amen. 

HOMILIA  XY. 

IN  BPIPHAIIUH  DOHIlfl  SEGUimA. 

Sacrosancta  solemnius,]  quam  hodierna  die  ce- 
Icbramus,  Epiphauia  vocatur,  quod  Latine  manife- 
etatio  seu  affparitio  interpretatur.  Tres  enim  mani- 
festationes  sive  apparitiones  Domini  in  hac  die  so- 
lemniter  recolimus,  quibus  in  diebus  camis  suae 
manifestari  et  apparere  voluit  hominibus. 


ritaiiter  et  invisibiiiter  homini  75  cuilibet  beato 
seipsum  manifestet,  et  per  intenue  visitationis  suaa 
gratiam  appareat,  vei  qualiter  ipsum  hominem  bea- 
lum  et  electum  in  conspectu  divinae  majestatis  ap- 
parere  oporteat. 

Videamus  ergo  quis  sit  dies  iste  magnus  et  prae- 
clams,  trina  Salvatoris  apparitione  vei  manifesu- 
tione  decenter  adornatus  et  sanctificatus.  Dies  iste 
pneclams  et  sanctificatus  est  homo  quilibet  salvan* 
dus,  qui  steiia  supemae  illustrattonis  et  visitationis 
iliuminatus,  abjectis  saecularis  vitae  tenebris  stella 
ducente,  divina,  inquam,  gratia  praeveniente,  Chri- 
sti  quaerit  et  invenit  praesepe.  Per  praesepe  spiritalii 
vitae  conversatio  non  injuste  abcipitur,  tam  propter 
'  stabiiem  disciplinae  observantiam,  quam  districlae 
custodiae  rigorem  ac  perpetuae  ciausurae  drcumsep- 
tionem,  nec  non  propter  alia  quam  plurimaspirita- 
lium  artium  inslrumenta,  quibus  cum  summa  pro* 
videnlia  iaudabilis  illorum  vita  adomatur,  et,  ut 
ita  dicam,  firmiter  praesepitur,  qui  in  summa  cor- 
dis  et  corporis  quiete  Deo  servire  nitiintur.  Quot* 
quot  ergo  illi  l)eati  sunt,  qui  cum  fidelibus  Magis 
non  jam  transiloria  stellae  visibiiis  luce,  sed  ui- 
comprehensibili  et  invisibili  divinae  inspirationis 
gratia  iiiuminati  ad  Christi  praesepe,  ad  rigorem 
dico  spiritalis  milhliae  veniunt,  hi  procui  dubio  Je- 
sum  in  praesepi,  in  congregalione,  inquam,  fide- 
lium,  spiritali  institutione  digne  et  laudabiliter  vi- 


Prima  apparitio  vel  manifestatio  ejus  facta  est  in  d  ventium,  suaviter  cubantem  et  quiescentem  inve- 


primordio  nativitatis  ipsius,  quando  insolita  novae 
stellae  luce  Magi  iiluminati,  ipsius  ducatu  ad  prae- 
aepe  nati  Salvatoris  venerunt,  et,  adorato  eo,  aper^ 
tis  thesauris  suis  tria  munera  pretiosa,  auram,  thus 
et  myrrham  ei  obtulerunt.  Secunda  vero  manife- 
•latiovel  apparitio  facta  est  ad  fluenta  Jordanis  anno 
Incarnationis  ejus  tricesimo,  quando  ipse  creator  et 
recreator  omnium  solus  liber  et  mundus  ab  omni 
labe  criminum  inter  alios  peccatores  venit  ad  Joan- 
nem,  ut  baptizaretur  ab  eo,  ubi  coeli  aperti  sunt  ei, 
61  vidit  Spiritum  Dei  in  columbae  specie  descenden- 
tem  et  venientem  super  se,  et  vox  facta  est  de  ccbIo, 
dlcens :  Hic  est  Filius  meus  ditectus^  in  quo  mihi 
fompkcus  (Jf«f<A,  iM,  17).  Tertiaof  vero  ^wdtp^ 


niunt.  Homm  igitur  beatorum  faominum  praesepi 
Dominico  desiderabiliter  accubftntium  dignissiin» 
conventui,  si  Deo  doiiante  bonus  aliquis  magister 
et  rector  praesideret,  ibi  vere  et  satis  digne  dici  va- 
leret  quod  evangelista  ait :  Invenerunt  puerum  eum 
Maria  matre  ejus, 

Interea  quicunque  se,  ut  dictum  est,  divinitus  il- 
luminatum  cognoscit,  nequaquam  sufficere  sibi  cre» 
dat  quod  ad  praesepe  Dominicum  venit,  quod  ad 
desideratum  spiritalis  vitae  propositum  jam  trans* 
ivit,  nisi  etiam  trium  Magomm  exemplo  tria  munera 
pretiosa,  aurum^  thus  et  myrrham  devote  Qlt&M 
Christo.  Per  aicmm  non  iiicongme  accipitur  vmIp 
(atis  cofipitio»  per  thus  \H>^st  operationis  deya|ia 


•t5 


HOMlLIiE  FESTIYALES. 


6M 


per  myrrham  laudis  humanae  monificatio.  Aurum^  A  prim^e  manifestationis  yel  apparitionis  saae  myste- 


quod  est  veritatis  cognitio,  bomo  conversus  debet 
offerre  Deo,  ut  eminenti  spiritallis  intelligenti»  ful* 
gore  iilustratus  sciat  reprobare  malum  et  eligere 
76  iM>nam,  discernere  inter  verum  et  falsum  cog- 
noscat,  quid  sit  agendum,  quidve  vitandum  intelli- 
gat,  et  provido  circumspectionis  oculo  considerat 
ac  perpendat  quid  sit  quod  conspectui  diviuae  ma- 
jestatis  piaceat,  vel  quid  sit  quod  ei  displicere  et 
oculos  ejus  offendere  valeat.  Sed  quia  homini  sai- 
vando  nequaquam  suilicit  veritatis  cognitio,  ne- 
cesse  est  ut  et  i/iu<,  quod  est  bonae  operationis  de- 
TOtio ,  voluntarie  Domino  offerat ,  ut  veritatem , 
quam  interioris  sensus  inteiligentia  cognoscere  me- 
ruit,  etiam  bonis  operibus  exercere  et  complere 
sludeat.  Et  quicuuque  per  bonae  actionis  studium  B 
Christo  devotus  existit,  suavissimam  boni  odoris 
fragrantiam  de  se  saepius  emittit,  quo  non  solum 
Deus  delectatur,  sed  etiam  plerique  hominum  lau- 
dabilis  el  virtuosae  conversationis  ejus  odore  re- 
spersi  salubriter  aedificanlur  et  reficiuntur,  dum  ilio- 
rum  exemplo  terrena  despicientes  magis  magisqu^ 
amore  virtutum  et  coelestis  patriae  desiderio  accen- 
duntur. 

His  duobus  muneribus,  auro,  id  est  veritatis  co- 
gnitione,  thure,  hoc  est  bonae  operationis  devotione 
rite  Deo  oblatis,  restat  ut  et  myrrham,  per  quam 
inteliigitur  laudis  humanse  mortificatio,  offerre  me- 
minerit,  sine  qua  perfectionis  culmen  nequaquam 
conscendere  polerit.  Gum  enim  veriiatis  cognitio- 


rium  tam  misericorditer  operatur,  quem  stelia  sua» 
id  est  supernae  visitationis  suae  gratia  iliuminatum^ 
ad  praesepe  spiritalis,  inquam,  vitae  propositum  per« 
ducere  dignatur ,  quemque  incendio  sui  amoris  ita 
ardescere  facit,  quod  tribus  praedictis  trium  Mago- 
rum  mysticis  muneribus  in  conspectu  Condiloris 
sui  apparere  satagit,  in  illo  etiam  feiici  et  fideli  ho- 
mine  secundam  stiae  manifestationis  et  apparitionis 
gloriam  declarabit ,  quae  facta  est  ad  fluenta  Jorda- 
nis ,  ubi  baptizato  Domino  cocli  aperti  sunt  ei ,  et 
vidit  Spiritum  sanctum  Dei  in  columbae  specie  de- 
scendentem  et  venientem  super  se,  et  vox  facta  eit 
de  ccelo,  dicens  :  Hic  e$t  Filiu$  meu$  dilectu^^  in  quo 
mihi  complacuL 

Per  fluenta  Jordanis,  quoddesceiKtf*  interpretatur 
non  immerito  accipere  possumus  ultimum  vitae  finem 
cujusque  hominis,  qui  ab  ortu  suo  quoUdie  descen- 
dit  et  defluit  ad  mortem.  Ad  hunc  descensum,  id  est 
ad  finem  vitae  cum  electus  quisque  venerit,  cum 
camis  debitum  exsolverit,  ei  mortalis  vitae  miserias 
transierit,  tunc  vere  coeli  aperientur  ei,  et  in  co- 
lumbae  specie  videt  venientem  super  se  Spiritum  Dei, 
quia  tunc  perpetua  et  inxstimabili  mirae  dulcedinis 
et  mansuetudinis  gratia  perfusus  et  repletus  ad  in- 
star  columbae  inperpetuum  erit  sine  feile,  sineomni 
amaritudine.  Multi  etenim  sancti  et  ju^ti  in  hac  vita 
multimoda  et  diversa  saepius  accipiunt  sancli  S^^ 
ritus  charismata ,  juxta  quod  apostolus  Paulus  ail : 
Alii  quidem  per  Sfnriium  datur  $ermb  $cienti<B^  a/H 


nem  per  bonae  operationis  exercuerit  devotionem,  ^  autem  $ermo  $apientuB  ucundum  eumdem  Spiritwm 


debel  laudis  bomanae  appelitum  penitus  in  se  mor- 
lificare,  ne  quando  elationis  vitium  ei  subrepal, 
quo  pro  bonis  operibus  suis  ab  hominibus  laudari 
el  magniflcari  quaerat. 

Haec  eadem  tria  munera,  quae  evangelista  narrat, 
electos  Domini  propheta  Isaias  satis  aperte  comme- 
morat  dicens :  Omne$  de  Saba  venient^  aurum  et 
thu$  deferenle$y  et  laudem  Domino  annuntianle$ 
(l$ai,  Lx,  6).  Hoc  in  ioco  evangelisla  et  propheta 
bene  sibi  invicem  concordare  videntur,  quia  ubi 
evangelista  nominavit  myrrhamy  ibi  propheta  sup- 
presso  nomine  myrrhae,  taudem  Domino  annuntian" 
te$  mystice  prsenotavit,  et  per  banc  laudis  bumanae 


(/  Cor.  XII,  8).  Sed  tamen  tn  columbte  $pecie  plen»- 
rie  non  possunt  habere  Spiritum  sanctum.  Quao- 
lumcunque  enim  igne  divini  amoris  incensi  forliter 
interius  ardeant,  quamvis  praecUiris  virtutum  meri* 
lis  omati  exterius  resplendeant ,  quamvis  in  bene- 
dictionibus  78  dulcedinis  a  Deo  copiose  praeveniaii» 
tur,  tamen  quandiu  portant  corpus  corruplibile« 
quod  aggravat  animam,  saepius  amaricari  et  vitiis  ao 
peccatis  in  semetipsis  irasci  compelluntur. 

Nonnulli  etiam  sanctorum,  zeium  babentes  jusli- 
liae ,  impios  quosque  et  rebelles  graviter  insequen- 
do  plerumque  vindictam  inferuut,  sicut  de  electis  et 
praeeleciis  Domini  prophetis  Moyse  et  Elia  legiturt 


mortificationem  designatam  evidenter  quodammodo  d  qui,  zelo  rectitudinis  inflami  «n*  etarmati,  maximam 


exposuit,  ostendens  et  quasi  commonens,  ut  homo 
bonis  operibus  deditus  propriam  laudem  penitus 
mortificando,  nihil  suis  viribus  suisque  meritis  at- 
Iribual,  sed  laudem  Domino  annuntiando  soii  solius 
77  ^^  gratiae  totum,  quod  est,  humiliter  ascribat. 
Unde  bene  dicit :  omne$  de  Saba  venient.  Saba  in-- 
cendium  interpretatur.  Nam  de  incendio  divini  amo- 
ris  venit,  si  homo  beatus  haec  tria  trinae  virtutis 
rounera  digne  Deo  obtulerit.  Nisi  enim  igne  divini 
amoris  incendatur  et  iqflammetur,  nec  veritatem 
cognoscere,  nec  perDonae  operationis  devotionem 
Deo  placere,  nec  laudis  bumanae  mortificationem  in 
seipso  habere  merebitur. 
Qtticunque  ergo  est  ille  bomo  beatus.  i^  quo  Dqus 


in  diebus  suis  iniquorum  hominum  multitudinem 
occidendo  prostraverunt.  At  eieclorum  animae ,  de- 
posito  camis  onere  ex  angustiis  laboriosi  hujuscer- 
laminis  liberatae ,  cum  ccelis  apertis  in  illam  jucon- 
dissimam  aeteraae  pacis  visionem  fuerint  transiate, 
lunc.demum  m  columbtB  $pecie  Spiritum  sanclum 
plenarie  accipiunt,  quia  inundantidivinaedulcedinis 
rore  perfusae,  perpetuae  simplicitatis  et  mansuetudi- 
nis  gratia  dotatae,  nunquam  amplius  aliquo  felle  ama- 
ritudinis  vel  contra  seipsos,  vei  contra  alium  quem- 
libet  moveri  poteranl. 

Ergo  cuicunque  post  mortem  suam  sic  coeli  ape- 
riuntur,  et  Spiritus  sanctus  in  columbae  specie  da- 
|)itur  I  ille  tii^m  du}ciisimsua  bao9  9\mix  (|^«X^ 


«87 

focem  audire  merebitur 
rfM»  tfi  quo  mihi  complacui.  Non  dicit :  Hic  est  ser 
ms  meus  vel  ancilla,  sive  mercenarius,  quia  servus 
1  vel  raercenarius  mercedem  quidem  pro  serviiute  sua 
a  Domino  suo  accipit ,  haereditatem  vero  nunquam 
accipiet  vel  possidebit.  Sunt  enim  plerique  in  boe 
•aeculo,  qui  non  pro  aeternis,  sed  pro  temporalibus 
lM>ni8  Deo  serviunt ,  qui  etiam  servi  et  mercenarii 
mercedem,  non  filii  haereditatem  accipiunt,  dumter- 
rena  voluptate  et  prosperitate  pro  libitu  suo  uiun- 
tor,  dum  divitiis,  potestatibus  et  honoribus  inflati 
aecundum  desideria  cordis  sui  extollnntur.  Hunc 
Terobeatum  et  praeelectumhominem,  quem  tam  mira 
et  inaestimabili  dignatione  intra  sinum  incomprehen- 
sibilis  et  inexhaustae  suavitatis  suae  suscipere  digna- 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  M8 

Hic  e$t  Filittt  meus  diU'  A  rum  omnium,  cum  capite  suo  Christo  mensae  coelestl 


participantium ,  vere  convertltur  aqua  in  vinum. 
Aqua  Irigida  et  insipida  est  materia,  el  pene  nulium 
bifoenti  vigorem  praestat ;  vinum  vero  calidum,  ferr 
vens  et  forte,  bibentem  confortat  el  exhilarat.  Sic 
«pirituset  animae  justoruui,  si  quid  forte  prius  aquo* 
Bum  ,  ut  ila  dicam ,  vel  invalidum  80  cogitabant, 
cum  adhuc  insipidam  et  infiriDam  corruptibilis  cor- 
poris  materiam  in  pulvere  terrae  putrescere  ingemi- 
scebant,  et  ad  hanc  recipiendam  toto  desiderio  su- 
spirabant,  jam  tnnc  in  vinum  convertetur ,  hoc  est 
in  ferventissimum  divini  amoris  et  meflabilis  dulce- 
dinis  saporem  transferetur,  et  sicut  qui  a  vino  fueric 
inebriatus  a  suo  sensu  alienatur ,  sic  electi  in  Ula 
aetemitatis  gloria  ab  ubertate  coelestium  gaudiorum 


lur,  inefl^abili  patemae  pietatis  voce  emissa  dulcissi-  B  inebriati  et  insatiabili  diviuae  visionis  satietate  sagi- 


mls  et  jucundissimis  bis  verbis  alloquitur  :  Eic  e$t 
FUitts  metts  dilecttts,  in  qtto  mihi  complaeui.  Hie  est^ 
faiquam ,  Ft7ttts  metts  dilecttts ,  cohaeres  r^i  mei 
perpetuus,  qui  mihi  non  servili  timore ,  sed  filiali 
amore  cum  amabiii  dilectae  mihi  humilitatis  honore 
semper  adhaesit  et  servivit.  In  quo  mihi  bene  com^ 
plactti  f  79  ^ojus  ^^  ^  conversatio  bene  placita 
meo  erat  conspectui,  qui  in  omnibus  operibus  suis 
uon  propriae  landis  honorem,  sed  solam  nominis  mei 
laudem  et  gloriam  quaesivit.  Felix  homo  etvere  bea- 
tus,  cui  sic  coeli  aperiuntur,  et  Spiritus  sanctus  in 
columbae  specie  datur ,  qui  tam  patema  et  deside- 
.rabili  aetemi  Patris  voce  extollitur  et  collaudatur. 
Ad  tantae  dignitatis  et  beatitudinis  gloriam  ille  ta- 


nati ,  cum  corpus  suum ,  quod  corruptibile  erat  et 
mortaie,  immortalitatis  veste  indutum,  factum  fue- 
rit  spiritaie,  evacuato  omni  camali  sensu,  nihii  ul- 
tra  terreiium  imaginarium  sentiunt  aut  sapiunt,  unus 
cum  Deo  spiritus  efiecti,  totum  s^om  suum  et  ai- 
fectum  in  Aeum  transferukit. 

In  boc  perenni  convivio  vere  el  perfecte  adim- 
pletur  et  persoivitur  istud  diiectionis  praeceptum, 
.quod  ipseDominus  commendat,  diccns  :  DUigesDo- 
minum  Deum  Ittum  ex  toto  corde  luo,  et  in  tota  anima 
l«a,  et  in  tota  mente  tua  (Marc.  xii,  30).  Nam  saiva 
fide  et  sano  inteilectu,  ut  credo ,  dicere  vaieo,  quod 
electi  Domini  apostoii  Petrus  et  Pauius,  aliique  san- 
cti,  qoorum  beatae  animae ,  licet  jam  in  itia  cceiesti 


Us  perveuire  poterit,  qui  in  bac  peregrinatione  con-  ^  perpetuae  pacis  visione  pausantes  inenarrabilis  laeti- 


stitutus  ad  fluenta  Jordanis  assidue  accurrit,  qui  me- 
moriam  mortis  suae  ad  mentem  semper  reducit, 
semper  se  defluere  ad  mortem  recolit,  qui  innume- 
TCbiTes  laboriosae  bujus  vitae  calamitates  etmiserias 
pefpendens  et  considerans,  assidua  lacrymamm 
lltienta  de  humiii  corde  producit,  quique  compun- 
ctione,  quae  de  invisibili  intemae  inspirationis  duice- 
dine  procedit,  sic  se  mundare  et  purificare  conatur, 
ui  peccatis  et  vitiis  funditus  moriatur.  In  quocun- 
que  igilur  eleclo  ct  Deo  dilecto  homine  haec  secunda 
Bomine  manifestatiovel  apparitiotam  gloriosc  adim- 
pletur  ,  in  illo  haud  dubium  tertiae  manifestationis 
gloria  gloriosius  perficietur,  quae  facla  est  in  nuptiis. 


tiae  periruantur  jucunditat^,  tamen  quandiu  corpora 
sua  a  se  disjuncta,  et  in  sinu  terrae  recondita  reco- 
lunt,  praeceptum  istudplenarie  et  perfecte  adimpiere 
non  possunt.  Licet  enim,  ut  dixi,  in  ipso  incircum- 
scriptae  cbiritatis  radio  acutam  ocuioram  aciem 
figant,  quamvis  fortiter  in  amore  Conditoris  et  Re- 
demptoris  sui  ardeant ,  ex  toto  tameu  corde,  et  in 
tota  anima,  et  in  tota  mente,  tota,  inquam,  cogita- 
tione,  tota  iiitentione,  tota  memoria  dilectioni  ejus 
pieniter  quodammodo  inhaerere  nequeunt ,  quia  ab 
ipso,  ut  ita  dicam,  immortalitatis  et  inconrupiionis 
auctore  aliquautulum  cogitatione  declinant,  cum 
corpus  suum  jam  in  pulverem  redactum  resumere 


ubl  aqua  in  vinum  conversa  divinitalis  manifestata  d  cogilant,  et  quod  in  terris  particeps  fuit  laborum. 


est  potentia. 

Hoc  jucundum  et  gloriosum  divinae  manifestatio- 
nis  miraculum  veraciter  in  bomine  adimplebitur, 
cum  generali  resurrectione  consummata  electomm 
muititudo  ad  coenam  nuptiamm  Agni  invitabitur. 
Siottt  in  nuptiis  saecularium  duae  principales  perso- 
nae  convenire  solent,  sponsus  scilicet  et  sponsa,  ita 
et  in  cceiestibus  nuptiis  duo  conveniunt ,  sponsus 
Christus  et  sponsa  Ecclesia ,  ubi  sanctorum  animae 
i«ceptis  diu  desideratis  corporibus  suis  beatae  im- 
mortaiitatis  et  incorruptionis  gloria  coronabnntur, 
ac  immortali  perpetuae  incormptionis  sponso  aeter- 
jiae  desponsationis  arrha  copuiabuntur. 

In  his  nuptiia  et  in  hoc  amoeno  convtvio  beato- 


in  coelis  partioeps  fieriTpraemiomm  toto  afilectu  de- 
sideraiit.  Cum  vero  coelestes  istae,  de  quibus  pmcmi- 
simus ,  nuptiae  in  domo  Domini  n^aliter  celebran- 
tur,  et  eo  modo  quo  praedixi,  aqua  in  vinum  con- 
versa  fuerit ,  cum  caro  frigida  et  fragiiis  nuilum  in 
se  pridem  habens  saporem,  in  vinum,  id  est  in  vi  -| 
gorem  81  aelemae  fortitudinis  conversa ,  spiritaiis: 
et  immortalis  eifecta ,  saporem  et  fervorem  divini' 
amoris  in  se  babere  coeperit ;  tunc  vere  et  perfecte. 
Conditor  nostet  ab  omnibus  eiectis  suis  ex  toto 
corde,  in  lota  anima,  in  tota  mente  diligitur ;  quia 
tam  indissoUibili  charitaris  vinculo  ei  •'*onjunguntur 
et  conglutinautur,  quod  nihii  uitra  cogitare  vel  de- 
inderarepossunt  aut  voiunt  nisi  ipsum ,  quem  tr* 


689 


HOMILIiE  FBSTIVALES. 


6M 


deuter    et  insatiabiliter  intuentur  et    inspiciunt.  A  tionibus  bujus  mundi,  surge,  qu^so,  surge  a  malis; 


Ibi  etiam  vere  et  plenarie  iUud  perficitur:  Diliyet 
proximMm  tuum  iicut  teipsum.  Proximi  sunt  sibi  in- 
Ticem  omnes  electi ,  specialiter  tamen  proTimum 
UBicoique  erit  corpus  proprium.  Nam  cum  ipsum 
eoTpas ,  quod  propter  ingenitam  sibi  corruptionis 
miseriam  aliquando  odio  babuit  in  hoc  saeculo ,  a 
cujus  pondere  et  vinculo  saepius  concupierat  dissolvi 
et  esse  cum  Christo,  jam  coeleste  immortale  et  in- 
corniptibile  factum  reinduerit,  nihil  sibi  tam  pro^ 
ximum ,  tam  unicum  dijudicans ,  toto  illud  affectu 
amplectitur,  fovet  et  diligit. 

No6  ergo ,  qui  quandiu  in  hoc  mundo  constituti 
peregrinamur  a  Domino ,  etiamsi  aliquando  bonis 
actibus  intenti  transitoria  despicimus,  et  setem» 
bona  patriae  per  contemplationis  gustum  contingere  B 
studemus ,  tamen  quia  sicut  magi  illi ,  adorato  Do- 
mino,  in  regionem  suam  reversi  sunt,  ita  et  nos  in 
regionem  nostram,  in  regionem ,  inquam,  corporese 
fragilitatis  nostrae  saepius  revertimur,  cum  in  refi' 
ciendis  cibo  vel  somno  corporibus  naturali  neces- 
sitate  providere  compellimur,  humiliter  deprecemur 
Dominum ,  ut  ad  xterna  coelestium  nuptiarum  gau- 
dia  perducere  dignetur  ipse  Sponsus  Ecclesiae  lesus 
Christus  Dominus  noster,  qui  cum  Patre  et  Spiritu 
sanclo  vivit  et  regnat  Deus  per  omnia  saeculonim 
saecula.  Amen. 

82  HOMILIA  XYI. 

111  EPIPHANIAM  POimn  TIRTIA. 


et  cum  surrexeris  a  malis,  iUuminare  in  bonis  meis. 

83  Quodidem  Paulus  hortatur,  dicens:  Surge^ 
quidormis,et  exeurge  a  mortuis^  et  iUuminaHt  t§ 
Ckristus  (Ephes,  v,  14).  Ecce  quomodo  concordaiil 
propheta  et  Apostolus.  Ecce  quomodo  ulerque  diMr- 
miehtes  exsuscitat.  lile  dicit :  Swrge  et  itluminare.. 
Iste  dicit :  Surge,  qui  dormh,  et  iiiumbtMt  U  CM- 
stus.  Dormit,  et  valde  male  dormit ,  qui  camalibus 
concupiscentiis  non  resistiti;  mortuus  est  qui  delt» 
ciis  et  illecebris  concupiscibilium  higus  muwtl 
captus,  diu  diuque  in  peccatis  perseverando,  mor« 
tem  animae  incurrit.  Quisquis  ille  est,  tnba  Dow^ 
nici  sermonis  evocatus  et  ezcitalus  surgat  MUd* 
priora  relinquendo,  iHamin^r  bona  faciendo. 

Et  quia  inter  multa  nnum  est  necessarium ,  quod 
nisi  fiat ,  surgere  homo  non  potest ,  iliuminari  non 
potest ,  bene  additur,  quia  vemt  lumen  tuum.  Lumeii 
istud  lumen  est  perfectae  suimet  eognitionis»  qat 
vere  mala  cognoscere  el  scire,  quia  mali  sunt,  quaa 
fecit ,  incipit ,  revocans  in  memoriam  el  modum  e| 
numemm  facinorum  suorum.  Et  nisl  hoc  Iiimen  co« 
gnitionis  veniat,  surgere,  el  iUuminari  hob  valel, 
Posl  accqitum  lumai  cognitionis,  qua  perfecte  coih 
sideratur  quaiHtas  et  quantitas  criminum,  reslat  jaimv 
ut  fideliter  confiteatur  quia  conflteri  peccau  est  glo^ 
ria  iUa,  de  qua  mox  subinfertur : 

Et  ghria  Dommi  super  te  etta  est.  Et  noli  hacmk^ 
grue  per  gloriam  confessio  peccaH ,  quia  valde  0»^ 


Surge^  ittuminarej  Jerusalemj  quia  venit  /iiffim|t  minum  glorificat,  qui  spe  hidulgentiffi  ptecala  mh 
ttfiim,  et  gloria  Domini  super  te  orta  est^  quiaecca  eonfitetur,  D^  in  oratione  et  confessotf  in  oonfn^- 
tenebras  operient  terram ,  et  caligo  populos,  super  t§     sione.  Unde  Josue  dux  iUe  IsraeUllci  populi  Adifli 


auUm  orietur  Dominus^  et  gloria  ejus  in  te  videbitur 
{Isa.  Lx). 

Sicut  in  plerisque  sancti  Evangelu  locis,  quo  or* 
dine,  qua  vitae  perfectione  ad  vitam  ingredi  del)ea- 
mus ,  plenissime  edocemur,  sic  etiam  in  nonnuiUs 
prophetarum  dictis  quaedam  ad  nos  fit  exhortatio], 
quae  nos  aeque  instruit ,  quo  tramite ,  qua  serie  di- 
nissis  tandem  per  satisfactionem  peccatis,  ad  vir- 
tutum  perfectionemtendere  debeamus.  Sunt  namque 
quaedam  sacrae  et  evangelicx  lectionis  verba ,  quae 
sicut  omni  perfectione  sunt  plena ,  sic  non  aUud 
quam  quae  perfectionis  sunt ,  suggerunt  et  insi- 


illum,  qui  de  furto  anathematis  lulerat,  de  coiifBi'* 
sione  peccati  admonuif :  dicens,  M^  da  gloriam  M 
{Josue  VII ,  19).  In  eo ,  quOd  alt ,  da  gloriam  Deo  ^ 
confessionem  peccati  significabal ,  quia  magna  esl 
gloria  Domini  confessio  peceatorum ,  et  post  con* 
fessionem  remissio  peccatorum.  Nam  etsi  in  hoc 
mundo  gloria  est  medici,  curatio  aegroti,  quanto 
magis  veri  et  ccelestis  medici  Jesu  Ghristi  honor  esl 
et  gloria ,  cum  animarum  adhibuerit  medicinam ,  el 
perfectam  peccatoribus  contulerit  sanitatem  ? 

Quia  vero  non  sufficit,  confessio  peccatonim ,  nisl 
satisfactio  adhiheatur,  84  s^tiin  de  satisfactione 


nuant.  Et  sicut  evangeUca,  sic  etiam ,  ut  dixi ,  pro-  D  admonemur ,  dum  subjungitur :  Qtisa  ecu  tenebrm 


phetica  eloquia  plerumque  non  aliud  quam  de  mo- 
rum  correctione  et  vitae  perfectione  loqui  exhor- 
tari  nos  videntur.  Unde  propbetica  haec  lectio  sa- 
lubris  quaedam  exhortatio,  quae  totius  conversationis 
nostrae  ordinem  praescribit ,  et  ad  unamquamque 
animam,  quae  in  peccatis  diu  sorduit,  convertitur, 
dicens: 

iSiir^e ,  iUuminare,  Jerusalem.  Nomine  Jerusalem^ 
decta  et  salvata  quaelibet  anima  potest  designari , 
quam  praevidit  et  praedestinavit  Deus  Pater  futuram 
quandoque  ad  supemae  pacis  visionem.  Huic  per 
prophetam ,  imo  per  ipsum  prophetarum  Dominum 
dicitur :  Surge  et  illuminare.  Ac  si  aperte  dicat : 
Tecisti  iibl  quietem  quamdam  in  vitiis  et  deleCl^- 


operient  terram.  Quid  per  tenebras  nisi  corporis  ad-» 
versitates?  Quae  sunt  corporis  adversiutes  nisi  vigi>¥ 
Uae ,  jejunia,  flagella,  frigus,  nuditas,  fames  et  sitis  ? 
Haec  omnia  valde  necessaria  suntoorpori.  £l  hae  te- 
nebrce,  id  est  istae  adversitates opeHre  debentlerram, 
quia  postquam  vero  corde,  fideU  sermone  peccata 
sua  honio  confessus  fuerit,  durls  satisfactionilNis 
coram  Deo  debet  operire,  quidquid  in  terra  sua ,  id 
est  in  terreno  corpore  deUquit. 

Post  istas  tenebras ,  corporales  scflicet  afllictio* 
nes,  operiat  necesse  est  et  caligo  popuios.  Per  caiigir- 
nem  amaritudo  poenitentiae ,  per  populo^  sensus  ra- 
tionales  possiint  inteUif^.  Op^l  caltqo  i^q^{a%\ 
quando  seB«u&  T«!tlQii^a\ei  m  V<^  '^«(siMsGdAar  «»»ajr^ 


091 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


IMi 


cantur.  Et  quare  dico  sensus  rationaUs?  Ideo  dico  A  semper  impugnentur,  nunquam  (amen  eipugnantur. 


rationalcs ;  quia  Talde  e&t  ralionale ,  uon  iuvitam , 
aut  coactam ,  sed ,  sicut  debitam ,  sic  etiam  spon- 
taneam  et  devotam  ex  toto  cordis  afiectu  amaritudi- 
nem  poRuitenti»  Deo  exhibere.  Sunt  enim  nonnuUi 
tam  in  san^ulari  quam  in  spiritali  vita  positi,  qui 
poenitentiam  quidem  eihibent,  sed  tanta  ingratitu- 
dine ,  ul  magis  exhibeatur  necessitate  quam  bona 
▼olnntat^.  Hi  tales  nou  bene  caligant,  quia  non  bene 
tristes,  non  bene  moerentes  sunt  ex  poenitentia  sua, 
quia  pcenitentiam  suam  sine  cordis  dilectione  fa- 
dunt.  Electi  autem  seroper  intrinsecus  rationabiliter 
ealigant,  quia  pro  omnibus,  quse  commiserunt, 
dulce  est  eis  crebram  et  devotam  amaritudinem  poe- 
nitenthe  babere.  El  pulcbre  per  caliginem  pceniten- 


Et  adhuc  apertius  dicam,  gentes  in  lumine  amMa" 
bunt,  quando  is,  qui  aliquando  oculos  ab  illicito  visu, 
aures  ab  inutili  auditu,  linguam  a  maliloquio  tem* 
perare  vix  aut  nullatenus  potuit,  omnibus  jam  mem- 
bris  coercitis,  ab  omnibus,  in  quibus  offendere 
Deum  potest,  ipso  Deo  adjuvante,  sese  metiri  el 
coercere  potest. 

Sed  et  reges  ambulabunt  in  $plendore  ortut  tui.  In 
regibu»  exteriores  sensus  potes  acdpere,  qui  tnne 
bene  regum  86  nomine  censentur,  cum  per  ipsos 
totum  corpus  hominis  ad  justa  et  laudabilia,  ac 
Deo  placita  opera  regitur  et  deducitur.  Ne  autem 
quisquam  de  se  praesumat,  quasi  a  se  aliquid  babeat, 
subjuncta  sunt  verba  haec,  tit  lumine,  in  splendore 


tiae  amariludo  accipitur,  quia  quasi  quaedam  gravis  ^  ortus  tui.  Per  baec  tria  opus  totius  sanctae  Trinitatis 


est  caligo,  deliciis  et  voluptatibus  mundi  abrenun- 
liare,  gaudia  vitae  praesentis  fastidire,  nunquam  per- 
mittere  superbiam  in  suo  sensu  aut  verbo  dominari, 
sed  in  humili  et  contrito  corde  et  rocerenti  spiritu 
persistere.  Qui  sic  surrexerit  a  malis,  et  illuminatus 
fuerit  in  bonisqui  gloriam  Deo  in  confessione  dederit 
peccatorum ,  qui  tenebris,  doris  scilicet  satisfactio- 
nis  lerram  suam  operuerit ,  qui  pro  omnibus ,  quae 
fecit ,  rationabiii  poenitentia  caiigare  studuerit,  fiel 
de  eo  quod  subjunetum  est : 

Super  l£  autem  orietur  Dominus^  et  gioria  ejus  in 
U  tidebitur.  Dominus  85  nomen  est  timoris.  Et  non 
inconvenienter,  verbum  hoc  quod  timorem  resonal, 


arbitror  posse  intelligi,  in  lumine  Spiritum  sanctum, 
in  splendore  Filium  Dei,  in  ortu  Deum  Patrem.  Est 
tumen  Spiritus  sanctus,  qui  nos  illuminat,  quia 
ipsius  donum,  ipsius  est  opus,  ul  bene  vivamus. 
Est  splendor  Filius  Dei,  Verbum  Dei  Patris,  qui  nos 
intrinsecus  de  Yerbi  sui  splendore  doceat,  quid 
agere,  quid  cavere  debeamus.  Est  Deus  Pater  ortus^ 
quia  ipse  est,  de  quo  procedit  lumen  istiid,  et  de  quo 
oritur  splendor  iste. 

Sed  quia  totum  tempus  vitae  nostrae  in  lentationl- 
bus  est,  et  quanto  quilibet  electi  in  virtutibus  ele- 
vantur,  tanto  ab  inimicis,  malignis  videlicet  spiritl 
bus  acrius  impugnantur  (ex  die  enim  qua  nascimur 


fpiritum  timoris  significat.  Ille  spiritus  timoris ,  q  usque  in  diem  quo  morimur,  semper  insidiantium 


9uperj  hoc  est  in  superiori  cordis  orietur^  quia  quauto 
Sn  vera  humilitate  peccata  sua  cognoscunt ,  tanto 
magis  Deum,  quem  peccando  offenderunt,  timere 
incipiunt.  Spiritum  autem  timoris  sequitur  spiritus 
amoris,  quem  sequenti  verlK)  designare  videtur,  cum 
dicit :  Et  gloria  ejus  in  te  vidMtur.  Per  gloriam  D«- 
mtnt  spiritus  amoris  accipitur,  ad  quem  de  spiritu 
limoris  homo  transit,  dum  nou  modo  timore,  sed 
filiali  dilectione  dolet  et  gemit ,  in  quibuscunque  se 
Deum  offendisse  meminit ,  cujus  spiritus  indicibili 
attactu  intrinsecus  coUustratus,  plena  Dei  et  proximi 
dilectione  flagrabit.  Quae  gloria  Domini  in  te ,  qui- 
cunque  es ,  videbitur^  quia  talis  dilectio  et  suavitas 
cordis  videbitur  a  Deo,  videbitur  ab  angelis,  quia 


nobis  invisibilium  hostium  tentationes  patiemur), 
docet  Spirilus  sanctus  per  propheUm  Jerusalem 
illaro,  l)eatam  scilicet  animam,  quid  inter  ipsas  ten- 
tationes  agere,  quomodo  contra  insidiantes  hostcs 
sese  praemunire  debeat,  diceus  :  Levain  cireuitu  ocu- 
los  tuost  Jerusalem^  et  vide.  Omnes  isti  congregati 
sunt,  venerunt  tibi.  Quinam  sunt,  qui  t»  circuitu 
nostro  sunt  nisi  illi,  de  quibus  Propheta  :  In  cir- 
cuitu,  inquit,  tmptt  ambulant  (Psa/.  xi,  9).  Sunt 
enim  impii  illi  adversarii  nostri  semper  et  ubique 
in  circuitu  nostro,  actum  et  habitum  nostrum  diii- 
genter  considerantes,  si  visus  impudicus,  si  lingua 
iasciva,  si  inutiiis  auditus,  ut  per  haec  exieriora 
veniant  ad  interiora.  Qui  ctsi  non  possunt  super- 


congratulantur ;  videbitur  ab  hominibus,  quia  ac-  D  sedere,  sunt  tamen  circumsedentes,  insiUentes,  in-- 


cepta  et  amabilis  est  bo  ishominibus.  Cum  sic  glo- 
ria  Doniini  in  electis  videbitur,  licet  sine  peccatis 
vivere  nequeanl  in  hoc  mundo,  fieri  tamen  potest, 
ut  impleatur  in  eis  quod  sequitur : 

El  ambulabunt  gentes  in  lumine  tuo.  Gentes  vitia 
8unt.  Si  per  gentes  vitia,  quomodo,  quaeso,  boc 
dictum  aestimarous,  quod  gentes  ambulabunt?  kmhu- 
lare  est  suaviter  incedere.  Unde  etiaro  equus  ille 
arobulatorius  dicitur,  qui  suaviter  et  leniter  incedil. 
Itaque  quia  gentes  vitia  esse  diximus,  gentes,  id  esl 
vilia  in  bonis  et  justis  quasi  ambulabunt,  dum  non 
illo  impetu,  quoprius  iropugnabant  et  dejiciebant 
eos,  adversus  eos  praevalebunt,  el  quamvis  ad  per- 
.feclumy  quoad  vivunl,  vitiis  carere  nequeanl,  el 


sidiantes.  Et  idcirco,  quoniam  ita  sunt  in  circuitu 
nostro,  levandi  sunt  oculi.  Duo  sunt  oculi,  quos  ha- 
bere  et  levare  debent  electi.  Unus  oculus  esl  inlei- 
lectus  in  lectione,  alius  oculus  est  affectus  in  ora- 
iione.  Hi  duo  'oculi  valde  sunt  necessarii,  ut  vide- 
delicet  intelligatur  quid  bonum  est  in  leclione,  et 
rapiatur  affectus  cordis  ad  sapieudum  Denm  in 
oratione. 

87  ^i  ^ni™  habuerit  quis  oculum  intelligentiae, 
postulet  a  Deo  in  oratione,  ut  hoc,  quod  jam  inlel-* 
ligit,  bonoruro  operuro  exercitio  adimplere  possit. 
Et  hi  duo  oculi  levandi  sunt  conlra  eos  qui  in  circuUm 
nostro  sunt,  quia  ne  pnBvaleant  adversum  nos, 
assidue  occupari  debemus   ad    intelUgciidum  in 


6» 


HOMIUi£  FESTIVALES. 


694 


leclione  et  ad  sapiendum  Deum  Deo  approximare  A  veniunt,  cum  electis  de  sursum  mittitur  celsitudo 


ia  mentis  contemplatione,  et  oratione.  Et  bene  di- 
dlt  <eM,  et  vide,  quia  semper  circumspectos  oculos 
tordli  babere  debemus,  ut  nunquam  secure  aga- 
«1118,  qaia  securitas  mater  est  negligentiae,  et  ex 
ipsa  negligentia,  si  non  resipiscatur,  aetem»  mortis 
judiciaria  accedit  sententia.  Gur  vero  levare  oculos 
sic  in  circuitu  et  videre  debeamus,  docet  nos  adhuc 
l^iritus  sanctus,  cum  subjungit : 

Omnes  isti  congregati  $unt,  venerunt  tibi.  hti  pro- 
uomen  est  demonstrativum.  Et  per  hoc  verbura  iUi 
inyisibiles  inimici  nostri  possunt  designari,  quia 
etsi  sint  invisibiles,  sunt  tamen  semper  nobis  prse- 
centes,  nunquam  recedentes,  sed  semper  se  intus 
per  invisibiles   impugnaliones   demonstrantes.  Et 


contemplationis ;  surgunt  filiiB  de  latere^  cum  post 
contemplatiTam  dulcedinem  agiles  sunt  et  strenui 
inlaboribus  bonae  operationis.  « 

Nec  praetereundum  quod  in  nonnullis  codicibils 
legitur  :  Fiiii  tui  de  longe  venient^  et  filice  tute  lae 
sugenl.  Lac  cibus  est  infirmorum.  Et  non  injuste 
per  lac  infirmi  designantur.  Lac  debent  infirmi  su- 
gere  quia  si  ad  perfectionem  conteraplationis  ascen- 
dere  nequeunt,  bona  taraen  opera  agere  possunt* 
Filiorum  antem,  id  est  perfectorum  est  solidus 
cibus,  qui  cibum  illum  et  gustum  intemae  dulcedinis 
a  Deo  et  in  Deo  suscipiunt,  per  quem  cibum  ad 
omnia  toleranda  fortes  et  Talidi  flunt.  Leratis  oculia, 
collectis  flliis,  boc  est  aflectibus  contemplationlty 


bene  ponit  duo  haec,  omnes  isti,  quia  quot  et  quanti  ^  surgentibus  filiabus  de  latere,  id  est  operibns  sanctls 
spiritus,  qui  nos  fatigent,  qui  nos  diversis  immis- 
sionibus  suis  impetant,  debemus  videre,  debemus 
sollicite  et  diligenter  pensare,  et  ab  eis  cavere.  Et 
qnare  dicuntur  congregati  ?  Propterea,  quia  vicissim 
sibi  succedunt,  et  dum  ab  uno  vitio  quis  liberatur, 
mox  ab  aiio  impugnatur.  Attaroen,  si  tu,  quicunque 
es,  0  Jerusalem,  non  movearis,  si  non  cedas,  si  non 
Tincaris,  omnes  isti  congregati  venerunt  tibi,  Ad  quid, 
inquis,  venerunt  mihi?  Ad  gloriam.  Certe  si  Job 
tentatus  non  esset,  ad  tantam  gloriam  non  perve- 
iiisset,'sed,  quia  mala  sustinuit,  et  patienter  tulit,  a 
Deo  testimonium  et  laudem  accepit  quod  non  esset 
vir  similis  ei  super  terram.  Sic  omnis  anima,  quse 
orones  istos  congregatos  sustinuerit,  et  eorum  in- 
sultationibus  cedere  noluerit,  ipsa  tentationum  to- 
lerantia  veniet  ei  non  ad  confusionem,  sed  ad  glo- 
riam,  et  aetemae  remunerationis  coronam.  Hinc  arbi- 
tror  esse  quod  in  vespertinis  et  matutinis  laudibus 
hoc  capitulum  ita  frequentatur,  quia  hoc  magis  ne- 
cessarium  est  quam  aliud  quod  in  hac  lectione  con- 
tinetur,  ut  semper  8g  meminerimus  levare  oculos, 
et  videre  cougregatos  istos,  ne  seducant,  ne  abdu- 
cant  nos,  sed  ut  illorum  tentatio  fiat  nobis  gloria 
et  remuneratio.  Ut  autem  ad  tantam  gloriam  perve- 
niamus,  quatenus  in  tentationibus  nostris  victores 
Inveniamur,  duo  quae  sequuntur,  totis  viribus  sunt 
appetenda. 
FfVff,  inqujt,  tui  de  longe  venient,  et  filioe  tuce  de 


exhibitis  et  perfectis  cum  corpore,  ad  eminentiorem 
surgunt  profectum  juxta  quod  subjnngitur : 

89  '^^^  videbis  el  afiues^  et  mirabitur  et  ditaUh 
bitur  eor  tuum.  Quid  videbit,  ei  quomodo  afflnetf 
Videbii  per  intelligentiam,  affluet  per  doctrinam, 
quia,  etsi  nunquam  in  locum  doctoris  assumitur, 
videre  tamen  potest  per  intelligentiam,  aflluere  p6- 
test  per  [doctrinam.  Quia  omnis  Christianus,  qnl 
recte  vivit,  et  alium  nescientem,  in  quantum  potest, 
vita  et  verbo  instruit,  bene  per  doctrinara  aflluit. 
Tunc  mirabitur,  et  dilatabitur  cor  tuum.  Mirabitmr 
in  aliorum  profectu,  dilatabitur  in  proprip  afiectu, 
et  quanto  plus  in  aliorum  profectu  laboraverit, 
tanto  magis  dilatabitur,  quia  majoribus  et  excel- 
lentioribus  a  Deo  muneribus  ditabitur. 

Quando  conversa  fuerit  ad  te  multitndo  marii , 
fortitudo  gentium  venerit  tibi,  inundatio  cametorum 
operiet  te,  Per  tria  haec,  mdre^  genteSy  camelos^  tria 
quaedam  possumus  intelligere;  per  mare  cogita- 
tiones,  per  gentes  verba,  per  camelos  opera.  Et  bene 
per  mare  cogitationes  exprimuntur,  quia  sicut  mare 
semper  in  motu  est  exeundo  et  recurrendo,  sic 
etiam  cogitationes  semper  sunt  in  motu,  nunquam 
quiescunt,  modo  illa,  mox  ista  tractando  et  retra- 
ctando.  Unde  etiam  proprie  ad  mare  positum  est 
multitudo  marist  quia  sicut  multiplices  et  innume- 
rabilcs  sunt  stillse  et  aquae  maris,  sic  infinita  sunt 
quae  cogitamus ,  quae  corde  circumferimus.  'Hxc 


htere  surgent.  In  /i/iis,  qui  fortes  sunt,  accipi  pos-  d  multitudo  maris^  id  est  infinita  cogitationum  turba 


sunt  afledus  cootemplationis,  in  filiabus  vero,  quae 
de  UUere  surguntj  bona  opera  corporis.  Filii  illi,  id 
est,  affectus  contemplationis  bene  dicuntur  de  longe 
Mfitre,  quia  dulcedo  coelestis  non  nisi  de  longe,  hoc 
est,  de  ccelestibus  venit.  Vel  sic  venit  de  longe^  quia 
ad  faanc  non  nisi  diutino  pervenitur  labore.  Stfr^tml 
et  filite  de  latere.  Quia  de  lalere  Adae  fabricata  est 
Eva,  bene  per  latus  caro  valet  intelligi,  per  quam 
bono  instare  debemus  operi.  Quidquid  enim  in  vigi- 
liis,  in  jejuniis,  aliisque  laboribus  Deo  persolvimus, 
hoc  totum  de  carne  nostra  eibibemns.  Unde  quia 
sunt  opera  tam  spiritus  quam  carnis,  juste  per  filios 
aflectus  contemplationis,  per  filias,  quae  infirmiores 
aunt,  opera  designantur  camis.  FHii  itzqae  dehnge 


ad  to,  0  Jerusalem,  convertetur^  quando  coilectis 
totis  sensibus  tuis  teipsum  veraciter  consideras, 
discutis  et  examinas. 

Sed  et  fortitudo  gentium  veniet  tibi.  Diximus  per 
mare  quod  mutum  et  sine  animali  sensu  est,  cogi* 
tationes  posse  significari ;  per  gentes  autem,  quae 
ratione  utunlur,  vcrba  non  incongme  posse  signi- 
ficari.  Ad  hoc  bene  ponitur  fortitudo  ^  quia  sive 
bonum,  sive  malum  sit,  quod  agitur,  fortitodine 
opus  est,  ct  semper  teritur  locutione,  quidqoid 
postmodum  perficitur  in  operationee  Haec  fortstmU 
gentium  veniet  itH,  quaecunque  es,  beata  anlma,  «I 
recte  et  perfecte  peccata  tua  confitearis,  quia  pro» 
fecto  magnum  donum  Dei  e&t  bASk^>E£ii^«9c%^»rdfiar 


695 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


696 


dinem,  ut  fideliter  et  veraciter  90  quisque  pecca-  A  sacrae   Scripturae  habent,  ea  vero  parte  immandi 


torum  suorum  confileatur  turpitudinem.  Multi  enim 
cognoscunt  peccata  sua,  sed  ex  infirmitate  et  Ir^gi- 
li.ate  quadani  pudet  eosconfiteri  quod  cognoscunt. 
Post  multitudinem  maris,  post  fortitudinem  gen- 
tium,  biundatio  camelorum  operiet  le.  Cameius  ex 
parte  animai  est  mundum,  ex  parte  immundum ;  ex 
ea  eiiiHi  parle  qua  ruminat«  animai  est  mundum, 
ex  ea  parte,  qua  fissam  unguiam  non  ha])et,  im- 
mundum.  Possuut  per  camelos  opera  designari, 
quae  ea  parte  sunt  munda,  qua  ruminamus,  hoc  est 
qua  peccata  nostra  lugemus,  et  cqnfitemur  Deo  in 
oratione.  Sunt  ea  parte  immujida,  qua  unguiam  non 
findimus,  hoc  esi,  quo  non  recte  cum  Deo  dividi- 
mus,  sed  plus  ea  quae  mundi  sunt,  quam  ea  quae 


qua  occulle  peccaverunt  et  peccata  eorum  in  noli- 
tiam  hominum  non  pervenerunt.  Hos  operiet  InMHr 
daiiOf  cum  seipsos  humiliter  recognoscentes  iMmo  • 
rum  conversorum  adunati  consortio,  quidiittid  illail 
est,  quod  commiserint,  illicilum  assidua  hbc  ope- 
riunt  inundatione  lacrymarum.  Sequitur : 

Omnes  de  Saba  ventent^  aurum  et  thus  deferentes^ 
et  laudem  Domino  annuntiantet.  Qui  omnes^  nisi 
qui,  superatis  atque  devictis  tentationibus,  usque 
ad  finem  vitae  suae  bene  certaverunt,  indefesse  ca- 
currerunt?Quibus  congruere  videtur  hoc  qaod  et 
in  fine  hujus  Lectionis  habetur  :  Omne$t  inquit,  de 
Saba  venient,  Saba  interpretatur  eaptivitas,  Et  quid 
est  totum  tempus  vitae  istius,  nisi  flebiiis  et  dura 


Dei  sunt,  plerumque  diligimus,  et  magis  propriae  B  quaedam  caplivitas?   Sumus  enim  nos,  quondam 


Toluntati  quam  divinae  deservimus.  Hos  camelos, 
opera  scilicet  nostra  operke  debet  inundatio.  Quae- 
nam  inundatio?  U.bertas  utique  lacrymarum,  per 
quarum  inundationem  immunda  pars  operum  ad 
veram  tendit  et  pervenit  munditiam  et  innocentiam. 
Sed  quinam,  quaeso,  sunt,  qui  hoc  facere  possint 
aut  debeant  ?  Audi  in  consequeniibus. 

Dromedarii  Madian  et  Eplia,  Dromedarii  veloces 
sunt  cursores.  Interpretatur  autem  Madian  iniqui- 
105,  Epha  effundens^  vei  resolutut,  Nos,  fratres,  nos 
dromedarii  ilii,  scilicet  veloces  cursores  esse  debe- 
mus,  quia  nou  tarde,  non  segniter,  sed  omni  velo- 
citate  et  festinantia  pro  posse  nostro  efl^undere  et 
ejicere  nos  oportet,  tum  in  confessione,  tum  in 


cives  coelestis  Jerosolymae,  filii  caplivi  Babyloniae, 
sed  soluto  post  mortem  jugo  captivitatis,  quotquot 
ad  vitam  sunt  praedestinati,  de  92  Saba  veniunt^ 
quia  lil)eri  et  securi  ad  patriam  et  ad  terram  suam , 
unde  nunc  peregrinantur,  transibunt.  Sed,  nun- 
quid  illo  vacuis  manibus  properabunt?  Minime, 
quia  aurum  et  thus  deferunt.  Quid  per  aurum^  nisi 
pura  devotio  et  munda  voluntas  cordis;  quid  in 
thure,  nisi  bonus  odor  bonae  operationis?  His  mu- 
neribus  unaquaeque  anima,  deposito  camis  onere, 
ad  regem  suum  Christum  ingreditur,  quia  aut  au- 
rum  aut  thus  afierre  debet :  aurum,  hoc  est  parae 
devotionis  et  roundae  voluntatis  diligentiam ;  thus^ 
id  est  bonae  et  perfectae  operationis  fragrantia,  quae 


oratione»  omnem  quam  fecimus  iniquitatem  et  in-  ^  odor  suavissimus  erit  coram  Domino  et  accepta 

bilis,  ut  merito  audire  mereatur  a  Domino :  Ecce 
odor  filii  mei  sicut  odor  agri  plenij  quem  benedixit 
Dominus  (Gen,  xxvii,  27) 

His  muneribus  oblatis,  quia  per  se  nihil  se  po- 
tuisse  vident,  sunt  semper  laudem  Domino  ofiiiam- 
tiantes,  illum  donatorem  praemii,  illum  corona- 
torem  merili  perpetuo  pronuntiantes.  Ex  parte  enim 
nunc  Dominum  laudamus,  ex  parte  non  laudamus. 
Ex  parte  laudamus,  quando  in  ipsa  pressura  et 
fragililate  carnis  positi,  laudamus  quod  credimus;  ex 
parte  non  laudamus,  quando  in  ista  saecularia  et  peri- 
tura  defixi,  carni3]desideriis  satisfaciendo,  ab  amore 
Dei  recedimus.  At  cum  de  Saba  venerimus,  id  est 


justitiam. 

Sed  per  tria  haec,  multitudinem  maris,  fortitudi- 
nem  gentium,  inundationem  camelorum,  tres,  qui 
sunt  in  spiritualis  vitae  proposito,  ordines  possunt 
designari.  In  multitudine  maris  homines  simplices 
et  idiotae,  in  fortitudine  gentium  milites,  in  camelis 
canonici  et  sanctimoniales.  Et  non  incongrue,  per 
mare,  quod  mutum  est  et  innumerabile  guttis  aqua- 
rum,  innumerabilis  illa  multitudo  hominum  con- 
Tersorum  accipitur,  qui  ante  Christo  sunt  foede- 
ratiy  91  quam  [f.  quanquam]  mundi  hujus  actibus 
foedati.  Quorum  licet  parvum  sit  ingenium,  et 
magna  eos  non  detineat  doctrinae  scientia,  in  ipsa 


fiui  simpiicitate,  multum  Deo  placentes,  omne,  quod  ^  cum  de  captivitate  ista  translati  fuerimus,  perfectam 


poBsunt,  in  quiete  et  silentio  probabiies  exhibent 
obedientia.  Haec  muititudo  maris  tunc  convertetur, 
quando  talium  hominum  multitudo  quotidie  ad 
Deuiu  conversa,  Deo  placitam  exhibet  vitam.  Sed 
et  lortitudo  gentium  veniet,  cum  fories  et  potentes 
tyranni  et  milites  bujus  sa^uii  de  miiitiae  actibus, 
in  quibus  roram  Deo  sorduerant,  transeunt  ad 
bonam  n  'it  am  Cbristi;  qui  quanto  in  malis  scele- 
rationes  et  nominatiores ,  tanto  postmodum  ad 
Deum  conversi,  ii:  virtutiLus  et  bonis  actibus  fiunt 

•  eminentiores  et  laudabiiiores.  In  camelis  autem, 
qui  ex  parte  mundi  et  ex  partc  sunt  immundi , 

-  ordp.rlericornrn  et  sarctimonialiuro  accipitur;  qui 
ea  parte  suiii  muudi  qua  doctrinam  «t  scientiam 


laudem ,  quae  fastidium  non  habebit ,  Domino  an- 
nuntinmus,  quia  semper  hunc  possumus  laudai^e, 
quem  semper  ibi  possumus  amare.  Ad  hanc  laudem 
semper  annuntiandam  perducat  nos  sponsus  Ecclesiae 
Dominus  noster  Jesus  Christns,  qui  vivit,  et  re- 
gnat  per  infinita  saecula  saeculorum.  Amen. 
93H0M]LIAXyiI. 

IN   OCTAVAM  EPlPBiNIiE  DOMINI   PRIMA. 

Haurietis  aquas  in  gaudio  de  fontibus  Salvatoris 
{Isai,  xii). 

Hodienia  festivitas,  quae  in  honore  baptismatis 
Doniini  nostri  Jesu  Christi  celebratur,  eadem  die 
qua  vpcatio  gentium  in  tribus  magis  per  stellae  du« 
catum  facta  est  debuisset  ceiebrari.  Sed  qaia  tanta 


691  HOMiLLK  FESTITALES  6M 

6St  dignitas  eonimdem  sacrame&toram,  vt  wio  dio  4  continentia  et  castigatione  debet  co^rcerLet  cOAtoT' 


BOB  Taleat  digne  cetebrari,  placuit  matri  Ecclesi», 
dietante  Spiritu  sancto,  farimam  diem  dare  buic  mi- 
neoHi,  quo  tres  illi  reges  ab  Oriente  venientes, 
iiraiiera  sua  aurum,  tbus  et  myrrbam  obtulenmt 
iNumilo,  sedenti  in  matrls  gremio;  octavam  yesio 
.banc  dlem  non  impari  devotimie  buic  dare  digni- 
uti  qua  ipse,  auctor  vitas,  ad  abluenda  noetra  pec« 
cata  totus  roundus  et  integer  baptiaari  yoluita 
Joanne  servo  suo.  Tertlum  quoquemiraculnm  aquas 
mutatio  in  Tinum  in  Dominicaiibus  eyangeliis  re* 
eitatur  et  recolitur. 

Haec  tria  Domini  miracula  magna  et  memoranda» 
quae  in  eo  et  per  eum  facta  sunt  yisibiliter,  in  uno- 
quoque  bomuie  ad  regna  coelorum  tendenti  perfi- 
clenda  simt  spiritaliter.  B 

Prlmum  bujus  sacramenti  signum  fit  in  bomine, 
dum  per  stellae  ducatum,  id  est  divinae  gratias  lu- 
men,  terram  et  cognationem  suam  deserit,  et  ad 
praesepe  Domini  sui,  id  est  ad  spiritalis  vitae  pro* 
positum  spretis  omnibus  tendit.  Sed  et  eo  modo 
terram  suam,  corpus  scilicet  suum,  in  quo  per  de« 
sideriaet  delectationes  inhabitabat,  deserit,  dum 
dlTino  adjutus  munere,  ea  quae  dereliquit  ulterius 
repelere  non  amseritlt.  Transacto  exitu  de  regione 
suQ,  feslinet  necesse  est  ad  aliud  mysterium,  1ml« 
ptlsmum  salutare  requirat,  scilicet  ut  per  intemam 
oordis  eompunctionem  peccata  admissa  deflere  sta- 
deat.  Post  illa  duo  tertium  restat  miracuium,  ut 


queri,Jn  nimia  bupailitate  SMbi|ciitti  et  teneri,  quia 
tttiiG  baurire  possumus  aquam  salientem  in  vitanji 
aeleriiam.  Dum  enim  interdum  bilarescit  quem  gra- 
vis  peccatorum  consci^tiaiion  aocusat  illji»  qui  fa- 
cinorum  suorum  QB  magnitudinem  recognoscunt» 
tristi  et  submisso  vultu  debent  incedere,  cum  pu* 
bUcano  ilk>  e^angelico  nec  oculos  ad  CQeium  Jevaref 
sed  bumiliter  veniam  pro  peccatis  suis  implorare. 
Quantum  &im  vera  apud  Deum  bumilitas  obtineat, 
et  quid  mereatur,  dat  exemplum  Acbab  ille  rex 
impius.  Nam  dum  in  tantum  iniquitas,  et  malilia 
ejus  excrevisset,  ut  eum  vita.et  regno  Dominus 
privare  voiuisset,  bumiliatus  per  poenitentiam,  di- 
vinam  assecutus  est  clementiamy  ita  ut  de  eo  Domi- 
nus  diceret  ad  Eliam  prophetam  :  Nonne  tddisti 
Achab  humiUatum  caram  me?  Quia  ergo  kumiliaiui 
e»t  mei  causot  nen  inducam  maium  in  diebui  eju$ 
(///  Reg,  XXI,  29). 

Item  per  foniet  SalvaUnie  sancta  Trinitas  valet 
intelllgi,  in  foiilt6««  Deus  Pater,  Oeus.  Sptiritus-saQr 
ctus;  inSa/iMilor^  Deus  Filius,  a  Patre  ast^imaUter 
progenitus,  qui,  cooperante  Spiritu  sancto,  beata 
Yirgine  matre  temporaliter  est  natus.  De  bis  fontir 
bus  ^ttrtff  debemus  tn  gaudio^  quia  de  Deo  Patoip 
et  Filio  et  Spiritu  sancto  omnis  manat  et  inundi^ 
dulcedo. 

Et  dicetit^  inquit,  tti  illa  die :  ConfiteminipCfmino^ 
et  invocate  nomen  ^u$.  Jn  iUa  die  i9j}gQa».et  (^ide- 


aqna  convertatur  94  ^'^  vinum,  boc  est  ut  insipi-  p  rabili,  in  iUuminatione  videlicet  cordis  vestri  confir 


dum  et  aquosum  cor  ejus  per  divin»  contemplar 
tioids  dulcedinem  in  vini  convertatur  saporem. 

Hojiis  diei  sacramentum  omnes  propbetae  ab  ini- 
tio  praecinuerunt,  qui  gratia  Spiritus  sancti  iUumi- 
Mlif  Aitura  quieque  praevidenint.  Ex  quibus  unus 
exittius  ille  Isaias  propbeta  honorem  et  magnificen- 
teftiojus  diei  in  canticosuonon  tacuit,  quodsem- 
per  cantamus,  dnm  feriaies  noctes  incboamus.  Haw 
fMf ,  inquit,  aquas  in  gaudio  de  fontibui  Saivatoris. 
0«o  sunt  Salvatoris  nostri  fontes :  Unus  fons  bapti- 
smatis,  aUus  fons  compunctionis.  In  baptlsmate 
omnium  originaUum  vel  actuaUum  peccatorum  da- 
tur  remissio.  Sed,  quia  perpauci  sunt,  qui  bujus 
sacramenti,  ut  dignum  esset,  immaculato  corde  et 
corpore  conservent  dignitatem,  ille  aUus  fons, 
nbertas  iacrymarum,  praesto  est  nobis,  in  quo  abluti 
et  ennindati  peccatorum  nostrorum  iterum  perci- 
piemns  lemlssionem.  Ex  bis  du<^us  fontibus  liau- 
rire  debemus  m  gaudiot  quia  majus  gaudium  esse 
non  potest  et  exsultatio,  quam  cum  bomo  peccator 
per  poenitentiae  lamenta  reconciliatur  Creatori  suo. 
De  boc  fonte  iterum  qnodam  loco  scriptum  est :  In 
die  iUa  erit  fons  patene  domui  Juda^  et  habilantihu* 
Jerueaiemj  in  ablutionem  peccatori*  et  menttruatm 
{Zach.  XIII,  1).  Solet  qui  vult  aquam  baurire  situ- 
lam  cum  fune  fonti  immittere,  et  extracta  aqua 
liaQstum  sitienti  porrigere.  Situla  cum  fune  est 
aniffla  noatra  moriali  circumdata  came.  Quas  caro, 
in  modum  funis  biuc  et  inde  contorti,  multipUd 


teitttnt  Dofnmo,  quia  sive  sit  peccatorum  cpnfeidf , 
sive  laudis  ejus  fiat  memoria,  totum  ji|lacebit  Sah%- 
tori  vestro.  Et  invocate  nomen  </fM,  aic  si  dicat :  ui 
absconso  cordis  vestri  eum  invocate,  ut  bonumt 
quod  in  vobis  operatus  est,  intns  Jateat,  et  soUus 
Dei  notitiae  pateat,  Davidicam  semper  memorantes 
sententiam  :  Non  nobit^  DominCf  non  nobis^  sed  no* 
mtfit  tuo  da  gloriam  {P$al.  cx|ii,  1). 

Sed  dicit  aliquis  :  €ur  ^o  recta  opera  mea  ab 
bnmanis  aspectibus  abscondam,  cum  Dominus  in 
EvangeUo]  dicat :  Videant  opera  veetra  bona^  et  glo^ 
rificent  Patrem  ve$trum  qui  in  ccbU$  est?  {Matth, 
V,  16.)  Huic  seutentiae  in  nuUo  contraitur,  96  ^ 
quid  potissimum  Deo  placeat  subinfertur : 
^  Nota$  facite,  inquit,  tn  popuUe  adinventionee  eju$ 
Notas,  inquit,  bis,  qui  vobiscum  sunt,  facite  a(tin« 
ventiones  eju$j  non  vestras.  Ideo  dico  ip$iu$y  quia 
ipse  dedity  et  qualiscunque  in  vobis  bonorum  ope- 
rum  fructus  est,  ipse,  non  vos,  in  vobis  adinvenit. 
Inter  quas  adinventiones  semper  meminisse  debetls, 
^ntatn  exul$umnomeneju$j  ut  l)ona  vestra  opera 
sic  bominibus  pateant,  quatenus,  quod  soUus  Dei 
nomen  excelsum  et  gloriosum  sit,  memores  sitis,  et 
de  bono  vestro  profectu  bumanae  laudis  appetitum 
n<m  requiratis.  Seddicit  aUquis:Quare  tantopere* 
in  lM>nis me debeo exercere,  si  nondebeo  laudari, 
et  pro  bonore  vitae  meae  a  quoquam  mortaUum  non 
commendariT  hulc.ii^poiidetury  ut  exs^^ecXAt  v^^- 
lulum,  sclQDa  q^ioiL  ^iom  ^s^m.  ^^  ^^Qifias&^^Mf» 


m  T£N.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  7(MI 

Taro  retributionis  et  laudis  siint  reposita,  nl  verba  A  minum  bapiizatum  cobIis  jam  patentibussanctusi 


Innuunt  sequentia  : 

Caniate  Domino:,  quoniam  magmfiee  feeit;.  annun'^ 
HaU  koe  in  unitfersa  ierra.  Quando,  inquit,  cantabo, 
et  quando  annuntiabo?  Gerte  cum  debilum  Titae  fi- 
nem  bono  cur&u  implebitis,  tunc  eantabitid,  et  non 
tacebitis,  quia  non  ab  bominibus  opera  vestra  lau- 
dabuntur,  sed  coram  omni  ccelesti  militia  ab  ange- 
licis  spiritibus  diffamabuntur  et  magnificabuntur. 
Hac  iaudis  glorificatione  non  extollimini,  Tere  et 
^erfccte  cognoscentes,  quia  magnifiee  fecii  yobiscum 
Deus.  Tunc  etiam  annunliabiti$  in  univer$a  terra. 
Nam  cum  in  generaii  resurrectione  bina  stola  potiti 
fueritis,  universa  membra  vestra  laudem  Domino 
annuntiabunt,  vosque  in  laude  sempiterna  Dei  et  an- 


scendisse  refertur  Spiritus.  Nam  indubitanter  cr»- 
dendum  est  nos,  qui  corpus  ejus  sumus,  in  aqua  re» 
generationis  spiritum  accepisse  adoptionis. 

Et  quia  Deu$  erat  in  Chrisio  mundum  reamtUiam 
iitn  (11  Cor.  v,  19),  bene  a  magnifica  gloria  yttiPa- 
tris  debuit  audiri :  Hic  e$t  Filiu$  meu$  dileeimf  i» 
quo  mihi  bene  complaeui.  Digne  siquidem  coaelemut 
Dei  Filius  laudari  a  Patre  pro  sua  debuit  reverentia, 
qui  in  omnibus,  qu»  in  diebus  carnis  su»  fecit  et 
docuit,  nunquam  gloriamsuam,  sed  semper  gloriam 
Patris  quaesivit  et  amavit«  Et  quantum  putamus  aeter- 
nus  genitor  in  coaeterno  sibi  Filio  gloriatus  est , 
quando  de  cxcelso  gloriae  suae  respiciens  babitaculo 
talem  se  fecisse  bominem  recognovit,  qui,  licet  in 


gelorum,  omniunique  beatorum  spirituum  eritis.  Ad  B  came  peccati  apparens,  nunquam  tamen  oculos  pa- 


quae  bona  nos  perducat,  Dominus  noster  Jesus  Ghri- 

stus,  qui  vivit,  et  regnat  in  sxcula  saeculorum.  Amen. 

97H0MILTAXVm 

i!f  0CT4VAM  EP!PHA!fI;E  DOSimi  SECUXDA. 

Venit  Je$u$  a  CalHma  in  Jordanem  ad  Joannem^  ut 
baptizareiur  ab  eo  (Matth.  iii). 

Mminus  et  Salvator  noster,  mediator  Dci  et  ho- 
ininum,  sicut  pro  bominibus  liomo  fieri  voluit,  ita 
diam  causa  salutis  nostrae  lavari  non  est  dedigna- 
tus  fonte  baptismatis,  non  ut  aliquam  propriae  actio- 
nismaculamaboleret,sedut  gladiuro  flaroraeum,  qui 
seras  paradisi  obfirmavcrat,  amoveret. 

Quia  vero  beatissimus  Joannes  Bnptista,  ipsius  et 


tcmae  majestatis  ofienderit  ?  Haec  sub  brevitate  alle- 
gorica  dixisse  sufliciat.  Nunc  ad  mysticum  moralita- 
lis  sensum  seraio  recurrat. 

Primo  videamus  Salvator  nosterbaptizandus  unde 
Tenerit,  ubi,  et  a  quo  baptizari  voluerit.  Venit^  in- 
quit,  Je$u$  a  Gatilaia  in  Jordanem  adJoamem^  ut  ba" 
ptizaretur  ab  eo.  Galilaea  tran$migratio  facia  dicitur, 
Jordanis  vero  de$cen$u$ ;  Joannes  autem  Dei  graitj 
interprelatur.  Per  Joannem^  qui,  sicut  dtximus,  in 
nostra  iingua  resonat  Dei  graiiam^  fidelis  quaelibel 
uon  iticongrue  accipi  valet  anima,  quae  non  in  se, 
sed  in  Domino  humiliter  gloriatur,  99  ^  lanquam 
semetipsaro  quodainroodo  nesciens,  veraciter  ciim 


praeco,  spiritu  noverat  prophetico,  quandoque  seilla  ^  Apostolo  protestatur :  Gratia  Dei  $um  id  quod  $Mm 


bapUzandum  unda  et  sanguine,  qui  de  crucifixi  Re- 
demptoris  eroanaretlatere,  subire  ofiiciuro  tantae 
subliroitatis  pia  renuit  huroilitatc  :  Ego^  inquit,  a  te 
debeo  bapitzari,  et  iu  veni$  ad  me?  Quod  idero  est 
ac  si  dixissel :  Ego  quidem  curo  caeteris,  qui  apud 
inferos  adventum  luum  longa  praestolantur  cxspe- 
ctatione,  vivifico  testamenti  tui  baptizandus  ct  libe- 
randus  sum  sanguine,  et  tu  auctor  singularis  inno- 
centiae,  baptizandus  venis  ad  me? 

Et  quia  redemptio  generis  humani  Gcri  nonpotuit, 

'  nisi  per  sanguinem  Redemptoris  nostri,  ipse  testi- 

moniuro  affirroando  sui  praeconis  mysticis  insiuuare 

▼idelur  verbis :  Sine  modo^  inquit ;  $\c  enim  decet 

no$  adimplere  omnem  ju$iiiiam.  Ac  si  diceret :  Sicut 


(/  Cor.  XV,  10).  Bene  ergo  Jesus,  id  est  $alutariM 
noster  a  Galilcea  in  Jordanem  venisse  describitur,  quia 
inbeata  qualibet  anima,  ubiperfecta  vitiomm  troM 
migraiio  facta  fuerit,  ubi  perfectae  humilitatis  vir- 
tus  aderit,  dignum  majestati  suae  habitaculum  eligil, 
quae  cum  tempore  orationis  aquis  perfusa  fuerit  (er" 
ventissimae  charitatis,  baptizari  quodammodo  ab  e% 
dicitur  ipse  auctorjsalutis,  non  quod  sanctificarisan- 
ctitas  aetema  opus  habeat,  sed  ut  sanctificatione  sni 
electam  et  dilectam  sibi  animam  sanctiorem  reddal. 
Sed  quid  inter  haec  tantae  suavitatis  gaudia  baptiian- 
do  dilecto  suo  beata  quaelibet  dictura  sit  anima,  evi- 
denti  ratione  insinuat  Evangelista  : 
Joanne$  autem  prohibebai  eum,  dicen$ :  Ego  a  tede- 


modo  causa  humilitatis  sacramenturo  a  te  suscipio  d  beo  baptizari,  ei  tu  veni$  ad  me?  Quid  est  ergo  Sal- 


baptisroatis,  ita  pro  rederoptione  tua  et  totius  ge- 
ncris  huroani  obedire  usque  ad  mortero  cmcis  pa- 
ratus  suro  DeoPatri.  Naro  si  humilitati  roeae  obe- 
dientia  deesset,  injustitia  magis  quam  ju$titia  dici 
posset.  Haec  tantae  benigniiatis  proroissa  ex  ore  Yeri- 
tatis  ut  audivit,  audita  credidit,  mi  moratus  voci  ju- 
bentis  obcdivit.  Sed  quid  Doroinus  baptizatus  confe- 
stiro  feceril  audiamus : 

Baptizatu$  auiem  Je$u$  confe$tim  a$cendit  de  aqua. 
Sicnt  enim  98  baptizari  pro  nobis  huroiliter  voluit, 
ita  etiaro  qualiter  ascensiones  in  corde  nostro  dispo- 
nere  debearous,  suo  ascensu  edocuit  et  ostendit.  Se- 
quitur : 

Et  ecee  ccsli  oHrii  $unt  iuper  eum.  Bene  super  Do- 


vatori  quasi  prohibendo  nolie  acquiescere,  nisi  abun- 
danlero  supernae  dulcedinis  gratiaro  adroirando  ex- 
stupescere  ?  Quod  idero  est,  ac  si  anima  vere  hu- 
milis,  huroilia  de  se  sentiens,  et  indignaro  se  tantis 
Dei  beneficiis  dijudicans,  ex  profundissima  jaro  cor- 
dis  humilitate  proclaroans  dicat :  Ego  a  ie  debeo  ba^ 
ptizari ,  ei  tu  veni$  ad  me  ?  Ego,  inquaro,  in  qua  jam 
diu  abundavit  iniquitas,  pro  roagno  reputarero  bene- 
flcio  ita  in  me  bonitatis  tuae  superabuhdare  divitias» 
ut  tandero  pcr  baptismum  pcenitentise  veniam  deli  • 
ctomm  obtinerero  a  te ;  «<  tu  supra  id  quod  desi« 
dero,  taro  roagna  roultitudine  dulcedinis  tuae  «entt 
ft</ me  .^  Quibus  laboruro  studiis,  quibus  virtutuic 
consecuta  sum  meritis,  ut  aeternae  majesutis  «uaH» 


7M 


HOlnLLG  FEdTIVALES. 


702 


Ut  tantas  mihi  in  dulcedine  tua  panures  deUcias?  A  pnnctionis  spiritales  in  anima  fiunt  grados  ascen-' 


Sadnuia  quandiu  corpus,  quod  eomiinpitury  ani- 
Biani  aggravat,  nunquam  iia  circumspecta  et  pro- 
Tida  esse  poterit,  nisi  (51)  crebro  illicitis  cogitatio- 
njbiis  diTinae  visitationis  gaudia  a  se  eicludat ;  ipse 
aactor  pieutis  qualiter  renovari  debeatfonte  baptis- 
matis,  sequentibus  manifestat  verbis : 

Respondens  autem  Je$u$  dixit  ei :  Sine  modo.  Sic 
emm  decet  no$  adimplere  omnem  ju$titiam.  Ac  si  di- 
cat:  StiM  me,  inquaoi,  $ine  paratum  apud  te  sancti- 
ficationis  locum  invenire,  ut  dum  100  lacrymis  in- 
limae  compunctionis  sanctiGcatus  fuero  in  te,  tu 
uberiorem  sanctificationis  fructum  consequaris  ex 
me.  Item  alio  modo :  Sine  modo,  Sic  enim  decet  no$ 
adimplere  omnem  justitiam.  Sunt  nonnulli,  qui  dum 


sionis.  Ita  ergo  coBlestis  desiderii  dulcedine  coclo< 
sublevata,  aliam  etiam  aquam,  sapienti»  videlieet- 
salutaris  accipiet,  sicque  dum  diversis  Tirtutum> 
gradibus  ascendere  nititur,  a$cendi$$e  quodammodo- 
Salvator,  non  descendisse  dicilur.  i 

Et  ecce  cmli  aperti  $unt  $uper  fum.  Quidnam  p» 
coelos  apertos  rectius  valet  intelligi ,  quam  mani* 
festa  Scriplurarum  expianatio  Novi  ac  Yeteris  Te-  / 
stamenti?  Per  bas  etenim  Scripturas,  quia  coeiestis 
sapientiae  mysteria  recognoscimus,  iion  incongroe. 
eas  ccelorum  nomine  appellaqnns.  Unde  et  praedica- 
tores  sancti,  qui  easdem  videlicet  Scripturas  dili- 
gentius  perscrutando  discutiunl,  nobisque  e%  eiiT 
mysticas  sapientiae  aquas  propinantes  proferunt,  er 


dignum  Deo  baptizandi  locum  praeparare  cupiunt,  g  i^  divinae  praedicationis  oflicio  coeli  vocari  prophe- 

■mSmv.s  AAMfA  n/«wm«e  AAetiAAn/lrk    f«m    in/liom[*AtQr>   CAV.  ^.  _  . i a m.^^aZ-^^^1^.  r*^IZ    :«.yn.S*     amm»vmm# 


minus  caute  corpus  castigando  tam  indiscretae  ser 
vituti  subjidunt,  ut  came  potius  perempta  quam  vi- 
tiis,  virtus  iabefactata  quantocius  deficiat,  ne  debi- 
tum  bonae  actionis  obsequium  supplere  valeat,  et  sic 
destilutis  viribus  corporispraeparareuequaquamho- 
spitium  praevalent  cordis.  Quicunqueverojustomo- 
deramine  discretionis  ita  in  se  facta  mortificaverint 
camis,  ut  ad  serviendum  Deo  viventi  homo  uterque 
indefessus  permaneat,  bis  MediatorDei  et  hominum 
[He  collaborando  assiduum  sese  poiiicetur  adesse 
cooperarium.  SU  enim  decet  no$  adimplere  omnem 
putitiam,  sic,  inquam,  no$ ,  ego  quidem  et  homo 
piis  imanimiter  insistendo  laboribus  omnem  oifim- 
plereju$titiam  valebimus,  si  tamen  pervirtutem  di- 


tico  comprobantur  testimonio:  Cce/I,  inquit,  enarrant 
gloriam  Dei  (P$aL  xviii,  1).  Coeli  namque  gloriam 
Dei  annuntiant,  dum  coelestis  amatores  patriae  gaudia 
nobis  aeteraae  claritatis  insinuant.  Sed  et  aliud  quid 
per  coelos  sano  valet  intellectu  accipi,  exteriores 
scilicet  et  interiores  sensusnostri,  quos  hora  com- 
punctionis  divinae  visitationis  claritas  iiluminalos  fa^ 
cit  et  perspicuos,  ut  humana  scientia  luce  clariua 
recognoscat  quid  in  se  oculis  Conditoris  placeat  vel 
displiceat.  Unde  bene  adhuc  subditur : 

Et  vidit  Spiritum  Dei  $icut  columbam  de$cendiUf 
temet  manentem  $uper  $e.  Quaecunque  ergo  fideUs 
anima,  ccelestibus  disciplinis  imbuta,  dum  inflam- 
mata  vehementer  fuerit  fervore  justitiae,  Spiritum 


scretionis  ipsemihi  decenter  Aalamum  praeparave-  C  ^^^  descendentem  et  manentem  $uper  $ein  columbw 


rit  sui  cordis.  Quapropter,  dilectissimi,  spiritu  piae 
discretionis  prseparemus  domum  cordis  nostri,  ut 
ipseMediator  Dei  et  hominum  subire  nobiscum  com- 
mnne  dignetur  laboris  studium.  Quo  autem  devo- 
tionis  aflbctu,  qua  subjectionis  reverentia  baptizan- 
dus  iste  suscipiendus  sit,  humillimi  obedientia  Joan- 
nis  patenler  innuit.  Nam  sequitur : 

Timc  dimisit  eum,  Dimissus  non  incongrue  dici- 
inr,  dum  liber  quis  et  expeditus  propria  frai  volun- 
tate  permittitur.  Unde  considerandum  nobis  sollicite 
est  quam  mira  erga  nos  sit  Conditoris  nosiri  pieU- 
tis  dignatio,  quod  is,  qui  veram  nobis  libertatem 
contulit,  liber  quodammodo  a  nobis  dimitli  appetit. 


videbit  ^pecie,  quia  idem  Spiritus  in  vera  mentis 
humilitate  et  simplicitate  facit  eum  descendero. 
Videt,  inquam,  manentem  $uper  »e,  quia  non  solum 
exteriorem  hominem  instmit  et  informat  ad  bona  et 
justa  opera,  verum  etiam  interiorem  hominem  lOS 
ad  ccclestis  patriae  inflammat  desideria.  Unde  et 
hanc  paternae  laudationis  vocem  in  gaudio  audire 
merebitur,  de  qua  hic  svibinfertur : 

Hic  e$t  Filiu$  meus  dilectus,  in  quo  mihi  com- 
placui.  Yox  ista,  vox  exsultationis  et  laetitiae  tunc 
revera  audienda  erit,  dum  coaeteraus  Dei  Filius  re- 
gnum  Deo  Patri  tradiderit,  quando  in  vimm  per- 
fecturo,  in  mensuram  aelatis  plenitudinis  Christi, 


non  quod  ipse  aliqua  libertate  egeat,  sed  ut  nosli-     ^^^^^  ^^^  occurremus,  ipseque  Deus  erit  omnia  in 


beratos  a  peccatis  vere  liberos  faciat.  Liberum  nam- 
que  ipsum  liberatorem  nostrum  tunc  dimittimus, 
dum,  proui  vult,  libere  illum  nobiscum  agere  per- 
mittimus,  quatenus  ad  penetralia  cordis  nostri  liber 
illi  aditus  pateat,  et  spatiosum  ad  manendum  sem- 
per  in  nobis  locum  inveniat.  Quid  autem  virtutis  et 
gratiae  UnU  nobis  conferat  cohabiutoris  comma- 
nentia,  manifeste  jam  lectio  tesUtur  evangelica  : 

101  Baptizatu$  auUm  Jesu$  confestim  a$cendit 
de  aqua,  Aqua  licet  diversis  intelligi  modis  valeat, 
hoc  tamen  in  loco  dulces  compunctionis  lacrymas 
significat.  Haec  est  enim  aqua,  per  quam,  teste  Sal- 
vatore,  fiet  in  anima  bibentis  fons  aquae  in  vitam 
aeteraam  salientis  {Joan.  iv),  dum  per  gratiam  com- 

(M)  id  est,  quin. 


omnibus.  Tunc  nimirum  quasi  gloriando  Deus  Pater 
omnipotens,  taliter  in  novam  prommpet  laudem 
Filii :  Hic  e$t,  inquiens,  Fiiiu$  meus  dHectu$  inquo 
mihi  complacui.  Hic  est,  inquam,  Fi/itw  meu$  dile- 
ctu$y  inquo  i^T  adoptionis  gratiam  tantorum  sum 
filiomm  Pater  efllectus.  In  ip$o  enim  mihi  bene 
complacui,  quia  hunc  propitiationem  pro  peccatori- 
bus  misi,  ut  chirographum,  quod  erat  contrarium 
illis,  de  medio  toUens  cmci  affigerei,  et  inimicitias 
inter  me  et  hominem  morte  sua  dissolveret.  Sed 
nunquid  electus  aeterni  regis  Filius  solus  a  Patre 
sine  regni  sui  laudatur  cohaeredibus?  Laudantur 
nihilominus  fratres  et  cohaeredes  sm  paternae  lau- 


m  TBN.  «ODEFRIDI  ABBATIS^ADMONTENSIS  lOjk 

diliouis  praeoDi«,  quos  ipse  Filius  yiyiflco  proprii  A  constat,  quamadmodum  DaTid,  ille  egregiuspsalte»» 


iuiguinis  redemit  pretio.  Hane  etiam  yocem  desl 
deraibilem  «temi  Patris  beaU  quariibet  anima  au<. 
dire  merabitur,  eum  ipeo  jubenie  ab  bac  lacryma- 
ffum  Talle  vocatur,  qutt  etsi  aliquando  morum  pra- 
fltate  aui  operum  penrersiute  displicuil,  ila  ut  filia 
d^Jedionis  merito  diceretur  et  esset,  veconciliaU 
«andem  fiructu  el  remedio  pflenilentiflBTOcem  audiel 
eisulUlionis  et  laBlitie  :  Hie  e$t  FUius  mem$  dile" 
Ms,  in  quo  wtiki  eomplaem. 

Non  est  enim  dubilandum  quin  potius  omni  gau- 
dio  credendum  aelemi  Pairis  Filium,  fidelis  cujus- 
libet  animae  sponsum,  egredienti  de  ergastulo  camis 
eidem  anim»  praesentem  adesse,  ui  filiam  suam, 
Imo  et  sponsam  omaUm  monilibus,  gaudenlem  se- 
enm  inlroducal  ad  nuptias. 


Sed  quia  bis  interesse  nupliis  neqnaquam  pote- 
ril,  qui  nondum  purgalus  a  103  peccatis  digne 
jMenitendo  nupUali  yeste  indutus  fuerit,  depouamus 
▼eterem  hominem  cum  actibus  suis,  ut  no?o  induti 
bomine  vestem  immorlaliutis,  quam  per  innocen- 
liam  babere  ndn  possumus,  digno  pcenitentiae  fractu 
oblineamus,  el  quasi  Testitu  deaurato  circumdati 
ad  cmam  nuptiarum  Agni  cum  laelilia  et  exsulu- 
lione  mereamur  ingredi,  ipso  praestante  et  adju- » 
wile,  qui  bas  noliis  nuplias  proprio  parare  digna-  ' 
Ms  esl  sanguine,  qui  Tivit  el  regual  in  saecula  sae- 
Gulorum.  Amen. 

HOMILIA  XIX. 

Ih  SAlfDBM  OCTATAM  EPIPUANLB  TBETU.  ^ 

Vox  Domini  iuper  aqua$^  Deu$  maje$lati$  intonuit 
(P$aL  xxTiii),  etc. 

CelebriUs  bodiemae.diei,  fratres  cbarissimi,  in 
qua  ocUTum  Epipbanias  debitis  laudibus  prosequi- 
mur,  maxime  in  raemoria  Dominici  baptismatis  re- 
eolilur  et  cddHralur,  iicel  idem  sacramentum  una 
ec  eadem  die  sanctae  EpifAaniae  sit  peractum  et  in 
Domino  consummatum.  Tribus  quippe  miraculis 
dies  ilia  celebris  est,  in  qua  a  regibus  steila  duce  in 
paupere  tugurio  cum  matre  Virgine  TisiUtus  adora- 
lur,  et  a  Joanne  in  Jordane  anno  Iricesimo  bapti- 
zatur,  el  in  nuptiis  aquam  in  rinum  conTertendo 
per  deitatis  suae  glwiam  mundo  innotescit  et  mani- 
festatur.  Quae  miracula  quoniam  magna  sunt  et 


ionge  ante  IM  ejusdem  baptismatis  eiceUenlUfli 
intuens  praecinuil  in  psalmo  Tigesimo  ocUto,  dicen^t 
Vox  Domini  $uper  aqua$f  Deu$  maje$tati$  inim$mit 
Dofmnu$  $uper  aaua$  multa$,  In  tribus  dislincliottH 
bus  bujus  Tcrsus  tres  sanctae  Trinitalis  personai^ : 
Patris  et  Filii  el  Spirilus  sancti  elucent :  primo,  ubi 
dicitur  wox  jDomttii  $uper  aqua$f  persona  Domtnl 
Filii ;  seeundo,  ubi  ail  Domini  maie$tati$  tnUmuU^  • 
persona  Dei  Patris;  tertio,  jDomtntts  $uper  aquaa^ 
fiitiiiM,  opus  el  eicellentia  Spiritus  sancti.  El  quae* 
nam  eral  vox  Domini  Filii  sic^  aqua$,  Nimirum 
Tox  illa  magnae  et  mirificae  bumiliUlis,  quando  ad 
expianda  cunctorum  peccaU  inter  alios  peceatorcs 
immaculatus  el  sanctus  ad  s^rTi  sui  Joannis  iiapli- 
B  smum  Tcniens,  ei  trepidanti  et  proliibenti  ac  di- 


centi :  Ego  a  te  debeo  baptizari^  et  tu  venie  admef 
Respondit  :  Sine  modo ;  $ic  enim  decet  no$  implere 
omnem  ju$titiam,  Non  ait,  $ie  me  deeet  implereom- 
nem  juetitiam^  sed  $ie  no$  deeet  implere  omnem  ju$- 
Htiam.  Quid  est  omni$  ju$tiHa  t  Omnis  justitia 
esl  Tera  et  perfecU  bumiliutis  gralia.  Et  est 
quasi  dicat :  In  eo  quod  ego,  qui  GreaUr  et  Domi- 
nus  sum  cunctornm,  ad  te  serTum  meum  Tenire»^ 
et  a  U  baptizari  non  abnuo,  exemplum  et  formam 
bumiliutis  praelieo  omnibus  memliris  meis,  quod 
sic  adimplere  ees  omnem  justitiam  oporteal,  ul 
humiiiutis  meae  Testigia  sequi  non  105  refugianl* 
Haec  eral  vox  Domini  Filii  $uper  aqua$, 

Audi  nuncquomodo  Deu$  maje$tati$9  liaplizato 
eo,  inrontimt  le  coelis  :  Hic  eaf,  inquit,  FUiu$ 
meu$  diteetue ,  tn  quo  mifn  kene  complaeui.  Nulii 
morUlium  Deus  Pater  Terl)a  isU  ab  initio  di^ 
cere  potuit,  quia  in  nullo  hominum ,  praeter  buno 
solum  lienedictum  el  sanctissimum  Dei  Patris  Fi- 
lium,  Deus  Pater  sibi  complacuit ,  qui  soius  liber 
ab  omni  contagione  peccati  nunquam  paUmae  ma- 
Jestatis  oculos  ofiendil.  Elegerat  et  adopUTeral  sibi 
quondam  Deus  Pater  Filium  et  filiam,  Adam  Tide- 
licet  elETam.  Sed  non  in  his  sibi  complacuit,  imo 
multum  displicuit,  quia  Deo  inobedientes  et  rebelles 
totum  genus  humanum  commaculaTerunt  et  TitiaTO- 
runt,  ita  ut,  diffusis  ubiqiie  sceieribus ,  dixisse  lo- 
gatur  Deus  quod  poenituerit  eum  fecisse  horoinem 


praecipua,  nec  tam  egregia  dirinae  dignationis  opera  d  super  Urram  (Gen,  ti,  7).  Quae  flebilis  et  lucluosa 


debiu  Teneratione  una  die  possunt  ceiebrari,  pla- 
'cuil  matri  Ecclesiae,  dicUnte  et  ordinante  Spiritu 
wicto,  primam  diem  dari  Dominicae  apparitioni,  d 
oclaTum  diem  in  Imnore  l^apUsmatis  Domini  nostri 
Jesu  Cbristi  praecipue  Tcnerari,  quit  sicul  oflmia 
quae  in  diebus  camis  susd  fecit,  non  pro  se,  sed  pro 
nobis  libtrandis  fecit,  iu  etiam  propler  nos,  qui 
nec  peccatum  originale  habuit,  nec  aauale  admisii. 
baptizari  Toluit,  ut  nobis  omnium  fluenu  sanctiii- 
carel  aquarum,  per  quae  renasci  et  regenerari  de« 
bent,  quolquot  ad  TiUm  aetemam  sjunt  praedesti- 
.•isati*  Qo0  Dominici  l)aptismatis  sacramenlum  it 
flonnuUis  sanciae  bcripiute  iocis  praefiguralum  esso 


sententia  in  noTa  et  admiranda  muUU  est  gaudia, 
quando  Deus  Pater  omni  humano  generi  repro[H- 
^atus  in  Filio  suo,  sicul  diximus,  intonuit  de  ccelo : 
Hte  esl,  inquiens,  Fiiiu$meu$  dilectu$,  inquo  mihi 
bene  complaeui, 

Sed  el  Domintts ,  Spirilus  eanctus ,  $uper  aqua$ 
mulia$ ,  quia  quemadmodum  Lucas  ail  -.  Corporali 
sueeie  aperti$  coeii$  $uper  Dominum  venit  (Imc,  iii, 
t2),  el  non  solum  Tenit,  sed  et  manstl  $uper  eum, 
sicuti  eidem  Joanni  Baptistae  antea  designatus  el  le- 
Tclalus  fuerat  per  Spiritum  sanctum  Ule  ei  danti 
responsum  :  Super  quem  videri$  Spiritum  eanctum 
de$eendeniem  $ieut  columbam  et  manenteni  $uper  eumn 


70.^  HOMILIiE  FESTIVALES.  70d 

iue  est  qui  baptizat  in  Spiritu  sancto    (Joan.  i,  53).  A  mortem  non  quaerit,  sed  ut  conTertatur  quisque  el 
Quid  autem  oqwb  multos  sunt,  nisi  sicut  scriptum     vivat  inspirat,  cooperatur. 


est :  Aquai  multcB  populi  multi  $unt  ?  (Apoc,  xvii.) 
Super  bas  aquas  multas  bene  adest  Spiritus  sanctus, 
quia  sicuti  lunc  visibiliter  super  Dominum  descen- 
dit,  sic  etiam  nunc  usque  in  finem  saeculi  super 
omnes  baptizandos  invisibiiiter  venit ,  invisibiliter 
sacramentum  suum  operatur,  et  proprie  ac  specia- 
liter  per  eum  omnium  originalium  sive  actualium 
peccatorum  remissio  condonatur.  Ipse  est  enim  pro- 
pitiatio  nostra ,  ipse  est  remissio  omnium  pecca- 
tornm,  et,  nisi  per  eum,  non  fit  remissio  peccato- 
rum. 

106  ^^^  vocem  Domini  Filii,  jam  Deum  maje- 
statis  intonantem,  Domiuum  Spiritum  sanctum  ope- 


Possumus  etiam  ista  omnia  ad  nos  referre,  quia 
ista  omnia  propternos  Yerbum  incamalum  visibi- 
liter  operatum  est,  ut  homo  peccator  mundaretur, 
et  per  septiformem  gratiam  Spiritus  sancti  Deo  pra^ 
pararetur  et  conjungeretur.  Per  hoc  enim  quod  in 
hoc  vigesimo  octavo  psalmo  septies  describitur  vox 
Domitti^  septena  Spiritus  sancti  dona  designantur, 
quae  in  Christo  pienissime  operabantur  et  requieve- 
runt ,  et  per  eum  in  membra  ejus  divisa  electot 
quosque  sanctificant,  et  virtutum  merita  Domino 
coaptant.  Fit  vox  Domini  iuper  aqua$,  quando  homo 
vana  et  transitoria  mundi  gaudia  despicit,  et  opera 
mala  et  diaboiica  derelinquit.  Deu$  vero  majestatis 


rantem  super  aquas  multas  audistis ,  audite  adhuc  ^  •«^^^'wl,  cum  per  timorem  et  terrorem  Dei  ad  lacry. 


vocem  ejus,  de  qua  subditur  : 

Vox  Domini  in  virtute.  Yere  vox  Domini  erat  in 
tirtute^  quia  quaecunque  docuit,  nequaquam  operibus 
suis  irrita  fecit,  sed  magna  operum  suorum  ador- 
navit  auctoritate,  quemadmodum  scriptum  est  de 
illo  quia  cirpit  Jesus  (acere  et  docere  (Act.  i). 

\ox  Domini  in  magnificentia,  Magnificentia  ejus 
est  misericordia  ejus,  qux  ulique  magna  est,  infinita 
est,  et  inefiabilis  est,  ac  superexceliit  omnia  opera 
ejus,  sicut  scriptum  est  :  Miserationes  ejus  super 
omnia  opera  ejus  (Psal,  cxli,  9).  Quid  enim  mirum, 
quid  magnum,  quod,  tanquam  Omnipotens,  coelum, 
terram,  mare,  et  omnia  quae  in  eis  sunt  creavit? 
Non  fabricam  mundi  tantopere  miramur ,  sed  est  C 
aliud  quod  miramur,  miram  scilicet  misericordiam 
cjus,  qua  miseros  et  peccatores  sic  sufiert ,  sic  to- 
lerat,  ut  eum,  quem  uno  verbo  suo  demergere  pos- 
set  in  abyssum,  exspectet,  portet ,  donec  omnem 
Yohmtatem  suam  adimpleat. 

£t  hunc  postmodum  suscipit  indignum,  efficit  si- 
bunet  digiium.  Idcirco  vere  vox  ejus  erat  in  magni- 
ficentia.  Nam  omni  tempore,  quo  inter  nos  conver- 
satus  est,  nihil  severitatis,  nil  poenarum  in  pecca- 
toribus  exercere  voiuit,  sed  in  magna  mansuetudine 
et  misericordia  peccatoribus  conformatus ,  ad  nul- 
lam  reornni  vindictam,  instigantibus  etiam  Judaeis, 
moveri  potuit. 


mosam  pcenitentiam  redit  et  recurrit.  Yenit  Dom^ 
nus^  Spiritus  sanctus ,  super  aquas  multas ,  dum 
amore  Spiritus  sancti  inflammatus  non  solum  q>era 
mala  et  verba  iiyusta  deplorat,  sed  et  aquas  multas^ 
hoc  est  muitas  carnales  concupiscentias  et  volun- 
tates  iniquas,  per  quas  deiiquit,  in  seipso  insequi- 
tur  et  punit.  Facta  itaque  hac  voce  Domini  super 
aquas,  post  vocem  virtutis  et  vocem  magnificentiae 
Domini,  quas  ad  Christum  retulimus ,  quarta  vox 
ejus,  qua  nos  intrinsecus  alloquitur ,  subjungitur  : 
.  Vox  Domini  confringentis  cedros ,  et  confringet 
Dominus  cedros  Libani,  Cedri  arbores  sunt  magni- 
tudine  et  altitudine  aliis  arboribuspraeslantes.  Quid 
itaque  nomine  cedrorum^  nisi  hi  qui  genere  et  divi- 
tiis  ac  dignitate  alios  in  hoc  mundo  praecellunt,  qui 
honores  mundi  ambiunt,  humilitatis  formam  valde 
abnuunt  ?  Has  cedros  Dominus  omnipotens  voce  sua 
cimfringit^  quando  eo  donante  temporalia  postpo- 
nunt,  in  paupertate  spiritus  Deo|  deservire  eligunt, 
ut  tandem  plene  sanctificati  coelorum  106  regnum 
possideant.  Per  cedro$  autem  Libani^  quod  dealbatio 
sonat,  hi  possunt  designari,  qui  candore  pudiciti» 
et  castimoniae  coram  Deo  sunt  dealbati,  et  scientia 
vel  altiludine  sensus  sui  praediti,  et  ob  hoc  mens 
eorum  singuiariter,  quasi  a  se  haec  habeaiit,  extol- 
litur  et  gloriatur.  Has  etiam  cedro$  Dominus  con- 
fringit^  cum  jam  considerare  incipiunt  quod  nec 
munditiam  cordis  vel  corporis,  nec  aliquod  scientiae 


Hinc  est  quod  legimus   in  Evangelio,  quando  d  lumen  sine  eo  habere  valeant,  et  quandocunquepla- 


Scribae  et  Pbarisaei  mulierem  in  adulterio  deprehen- 
sam  adduxerunt  ei,  quomodo  dixeril ,  quomodo  se- 
cundum  legem  Moysis  lapidare  volentibus  respon- 
derit :  Si  qui$y  inquit,  ve$trum  sine  peuato  est,  pri^ 
mu$  m  illam  lapidem  mittat  (Joan,  viii,  7).  Qua 
sententia  omnes  confusi,  unus  post  unum  exierunt, 
remansitque  sola  misera  cum  misericordia.  Et  quid 
ait  miserae  illi  vera  inisericordia?  Ubi  sttiil,  qui  te 
accusabant  ?  Nemo  te  condemnavit  ?  107  ^^o,  Do^ 
mine. —  Nec  ego  te  condemnabo,  Vade,  et  amplius 
noli  peecare  (Ibid.).  Ecce  baec  vox  Domini  erat  m 
magnilicentia,  in  roagna  et  multa  nimis  misericor- 
dia.  Et  haec  vox  ejus  quotidie  auditur ,  quolidie  m 
magnilicefaia  est  ista  vox  ejus ,  quia  peccatonim 


cuerit  ei,  ab  his  omnibus  fiant  extorres  et  inanes. 
Post  hujiismodi  Domini  vocem  sic  et  sic  confrin- 
gentis  cedros,  adhuc  alia  vox  Domini  subsequitur. 
VoxDomini  intercideittis  flammmn  tgmi,  voxJUtmini 
concutientie  de$ertum^  et  eommovebit  Dominu$  de$ertum 
Cade$.  Est  ignis  iracundiae,  qui  nos  inflammat;  est 
ignis  superbiae,  qui  nos  consumit ;  est  ignis  luxuriae, 
qui  nos  devasUt,  et  suo  dominio  turpiter  addicit. 
Sed  hos  ignes  vox  Domini  intercidit,  quando  pravis 
motibus  istis  sedatis  corda  mundantur,  et  rore  Spi- 
ritus  sancti  refrigerantur.  Sed  et  per  vocem  conoi- 
titur  de$ertumy  cum  desertum  et  dereiictum  cor  ho- 
minis  a  Deo ,  fit  coelum  et  mansio  Dei.  Et  eommo- 
vebitur  de$ertum  Cades,  quod  interpretatur  %«M\q^ 


m  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  7M 

'Clim  aniina  jam  libera»  el  a  peccatis  emundata,  per  A     Dominus  virtutem  pofmlo  suo  dabit;  Dominu$  ke* 


Dei  gratiam  fii  aancla,  fit  pura ,  dealbata  et  imma- 
culata. 

Po8t  bas  Domini  voces  septima  Spiritus  sancti 
vox  inscribitur,  qu»  magnum  tllud  opus  elficit,  quod 
'sequilur  :  Yox  Domint  prigparantis  certo$^  et  reve^ 
labit  condensa,  et  in  templo  eju$  omni$  dicet  gbriam, 
Quid  est  cervo$  pneparare ,  nisi  saltus  contempla- 
tionis  dare  ?  In  bis  saltibus  contemplationis  con- 
den$a  rwtabunturf  quia  seipsum  rectissime  et  vera- 
citer  electus  quisque  pote^t  pervidere,  et  latens 
mysterium  in  condensis  Scripturarum  cognoscere 
et  intelligere.  Tunc  in  templo  eju$  omni$  dicet  glo- 
riam,  quia  votivo  et  aestuanti  desiderio  bomo  totus 
Deo  astringitur,  quem  samper  laudare  cupit,  semper 


nomini  ejus  gloriam  dare  non  fastidit.  Sic  certan- B  g^yiQrmQ^  ^nieii 


nedicet  populo  $uo  in  pace,  Populi  ejus  omnes  sunt 
electi,  quibus  ipse  dabit  in  pnesenti  virtutem  bonas 
operationis,  et  post  virtutem  consummat»  operaf io» 
nis  benedicet  eis  in  pace  dando  aBternitatem  remnne- 
rationis,  Benediut  poputo  $uo  in  pace^  quando  in 
judicio  yenturus  discretor  meritorum  dicet  bonis  : 
Venitet  benedicti  Patris  md,  percipite  regnum^  qnod 
vobis  paratum  est  a  constitutione  mundi. 

In  bac  benedictione  magna  pax,  perpes  tranquil- 
litas  erit,  quia  tunc  merces  perpetua  dabitur  bene 
nunc  operantibus,  bravium  indefesse  currentibuf, 
corona  indefesse  cerUntibus.  Ad  banc  lienedidio- 
nem  et  pacem  perducat  nos  Jesus  Christus  Domi- 
nus  noster,  qui  vivit  et  regnat  per  omnia  secula 


tibus,  sic  currentibus  apte  congruit  quod  sequi- 
tur  : 

XQQDominus  diluvium  inhabitare  fadt^  et  sedebit 
Dominus  rex  in  cstemum.  Diluvium  dictum  est  a  di- 
luendo,  Et  quid  per  diluTium  nisi  ubertas  lacryma- 
rum,  qu»  bene  et  proprie  diluvium  nuncupatur? 
Nam  sicut  quondam  in  diiuvio  aquarum  omnia  vi- 
ventia  perierunt  et  consumpta  sunt,  sic  etiam  In 
diluvio  lacrymarum  et  poBnitentis  omnia  necesse  est 
perire.  Qu»  omnia?  Omnia  utique  ^lia  et  peccata, 
qus  sine  dubio  diluuntur  et  pereuut,  et  quasi  non 
esseut,  sic  erunt,  si  dt7«otttm  istud  lacrymarum  Deo 
donaute  habitet  in  nobis.  Hinc  arbitror  esse,  quod 


111  HOMILIA.  XX: 

Ilf  FEST0M  P0R1F1CATION1S    S.  MAEIiB  VIEGUnS  VmiMA. 

Po$tquam  impleti  $uni  die$  purgationis  Je$u, 
(Lue.  ii). 

jEterna  Dei  virtus  et  sapientia  quantas  et  quam 
ina^timabiles  regni  sui  quandoqae  cohaeredibus  im- 
mortalitatis  praeparaverit  divitias,  praesentis  nobis 
sancti  Evangelii  lectio  commendat  :  Po^tquam^ 
inquit,  impleti  $unt  die$  purgationi$  Je$u.  Cum  Do- 
minus  et  Salvator  noster  Jesus  Cbristus  solus  inter 
peccatores  a  peccatis  omnibus  liber  in  boc  mundo 
vixerit,  mirandum  quidnam  sint  die$  purgaiianit 
ejus,  in  quibus  ipse  debeat  purgari  secundom  le- 


saeculares  horoines,  qui  aliquando  in  fletibus  com-  ^  gem  Moysi.  Nibil  enim  legi  debebat  iegislator,  nui- 
punguntur,  postmodnro  redeunt  ad  priora  vel  etiam     lius  instituti  praevaricator. 


ad  pejora,  quia  diluvium  istud  non  inhabitat  in  eis, 
nec  firmum  statum  habet  cum  eis.  Qui  sicut  infe- 
lices  sunt,  eo  quod  diiuvium  istud  non  agnoscant, 
sic  e  contrario  sine  fine  felices  erunt,  in  quibus  dt- 
btoium  istud  inhabitat^  qui  non  semel,  aut  bis,  vel 
ter  aut  miuus  in  anno,  sed  semper  certo  tempore 
in  diluvio  isto  se  satagunt  abluere,  ut  pereat  in  eis, 
quidquid  in  eis  inhxserit  de  puivere  terrenae  con- 
tagionis.  In  his  Dominu$  Rex  in  cBtemum  $edebit^ 
quia  et  hic  et  in  futuro  adniirabili  eos  gaudio  per- 
fundens  aetemaiiter  remimerando  reget  et  possi- 
debit. 
Sed  et  per  diluvium  istud,  quod  Dominus  inhabi^- 


Sed  sciendum  quia,  cum  Christus  caput  sit  cor- 
poris  Ecclesiae,  membra  autem  ejus  electi  quiqoe» 
'  quod  de  ipso  in  sacra  Scriptura  plerumque  dicilur» 
de  membris  ejus,  electis  videlicet  bominlbos  Bon 
incongrue  inteiligitur.  Igitur  per  die$  purgationis 
Jesu  omne  tempus  lal)entis  saeculi  potest  accipi, 
in  quo  unaquaeque  anima  necesse  habet  quotidie 
purgari,  et  in  ipsa  piae  mentis  devotione  soHicile  de- 
het  pensare  quia,  et  si,  adjuvante  Deo,  aliqua  virliis 
vel  observantia  sit  in  verbis  aut  in  opere,  minUne 
tamen  eam  internarum  mundiliam  custodire  posse 
cogitationum.  Quis  enim,  ut  Apostolus  ait,  castum 
cor  se  gloriabitur  babere?  Quid  in  hac  vita  sine 


tare  facit^  aqua  baptismatis  potest  designari,  in  quo  D  peccati  contagio,  quamvis  tenuissimi,  unquam  per- 


omnia  peccata  diluuntur  et  dimittuntur.  Quod  bene 
dituvium  Dominus  inhabitare  fadt^  quia  usque  in 
finem  saecuii  idem  sacramentum  perdurabit,  et  per 
boc  Domtnics  110  ^^^  in  atemum  sedebit;  quia 
in  filiis  suis  per  spiritum  adoptionis  renatis  ipse  hic 
et  in  futuro  gloriose  regnabit. 

Et  quia  utroque  diluvio  baptismatis  et  compun- 
ctionis,  emundari  et  lavari  debemus  (ftt«t  enim  ^tiis 
renalus  fuerit  ex  aqua  et  Spiritu  sancto,  non  poteet 
introire  in  regnum  Dei  [Joan,  iii,  4]),  post  baptisma 
bene  viventibus,  aut,  si  male,  sed  poenitentibuSy 
quid  mercedis,  quantae  lieatitudinis  gloriam  a  Do- 
mino  consequantur,  innuitur  in  eo  quod  subjun- 
|itur; 


agitur?  In  his  itaque  diebu$  purgationi$  Je$u  debel 
Jesus  non  in  sua  persona,  sed  in  membris  suis« 
scilicel  electis,  purgari,  purgalione,  inquam,  quae 
fit  $ecundum  legem  Moy$i$,  quia  iu  Spiritu  vivifi- 
cante  docet  legis  littera  quo  studio  devitanda  sinl 
illicita,  el  si  admissa  fuerint,  quomodo  sinl  pur- 
ganda.  Atpostquam  in  gloria  futurae  resurreclionis 
impUti  fuerintdt^  istiusmodi  W^purgatiotds^  fiet 
in  omnibus  ad  vitam  praedestinaiis  quod  subjon* 
gitur  : 

Tulerunt,  inquit,  eum  in  Jemsalem  ut  ftiletnoU 
eum  Dominoj  $icut  $criptum  est  \n  lege  Domifit,  No« 
tandum  quod  tres  legesab  evangelista  ponunlur : 
prima  ul|i  ail  \  Postquam  impUti  |iml  ^  fmrg^itiar. 


709  HOyiLLE  FESTIVALES..  716 

ni$  Je$u  secundum  Ugem  Moysi;  secunda  ubi  ait  ;  A^^^us  magnitudineni.  In  resurrectione  itaque» 

cum  lex  tertia   glorificationis   apparuerit,   saucti 


TuUrunt  eum  in  Jerutalem^ut  $isterent  eum  Domino 
$icut  $criptum  e$t  in  lege  Domini;  tertia  :  Et  ut  da^ 
rent  hostiam^  ucundum  quod  dictum  e$t  in  lege  Do^ 
mtftt.  Legem  ergo  primam»  legem  videlicet  Moy$i, 
Jegem  appeliare  possumus  servitutis,  per  quam  ju*' 
stificamur;  legem  vero  Domini  $criptam  constitutum 
et  praescriptum  a  Deo  terminum  mortis,  quem  nulins 
praeterite  valet  vivens  in  sorte  filiorum  hominum, 
qu»  lex  secunda,  lex  dici  potest  libertatis,  per 
quam  justificati  liberabimur,  quia  cum  corpus  hoc, 
quod  corrumpitur  et  aggravat  animam,  in  morte 
deposuerimns,  liberati  a  peccato,  quasi  novae  el 
verae  Ubertati  donabimur.  Hanc  legem  liltertatis  ter- 
tia  lex  subsequitur,  lex  scilicet  glorificationis  vel 


angeli  par  Ittrfnrttm,  contempiativos,  aut  duo$  pui» 
io$  cohLmbarum^  activos,  hostiam  vivam,  sanctam 
Deo  placentem  Domino  dabunt.  Per  hanc  nempe 
oblationem  avium  dme  vitae  significari  possunt,  con» 
templativa  videlicet  et  activa ;  per  par  turtwrum , 
contemplativa ,  qu»  magor  est  quam  activa ,  quia* 
haec  in  usu  praesentis  temporis  laborat,  haec  per 
saporem  intimum  venturam  jam  requiem  degu* 
stat. 

114  ^.u^  ^^'0  i^on  simpliciter  columba$ ,  sed 
duo$  puilo$  co/ttm6arttm  offerri  jusserit,  videamus; 
nam  singula  verba  singula  requirunt  mysteria. 
Licet  ergo  tota  simul  Ecclesia  una  sil  columba 


remuner^tionis,  quando  in  resurrectione  recepto  B  pSrfecta^  una  matri$  $uaSf  electa  genetrici  $um  {Cani, 


corpore  immortali  duplici  immortaiitatis  stola  in 
corpore  simul  et  anima  glorificabimor. 

Yideamus  igttur  qui  sint  qui,  impletis  et  consum- 
matis  diebus  purgationis,  tollant  Jesum,  ut  sistant 
eum  Domino,  $icut  $criptum  e$t  in  lege  Domini. 
Sunt  denique  beatae  iilae  coelestium  agminum  mul- 
titudines,  quae  in  extremo  judicii  examine  ad  dis« 
cernendum  bonos  et  malos  seduia  intersunt  admi- 
nistratione,  sicut  quodam  loco  ait  Dominus  :  Miltet 
Filiue  homini$  angeb$  $uo$,  et  colligent  de  regno  eju$ 
omnia  ecandala, 

113  Isti  supemae  civitaiis  principes  angeli  ad 
tollendas  fn  Jeru^alem^  id  est  vi$ionem  pad$^  ele- 


vi),  diversae  tamen  columbae  inveniuntur,  quae  ex 
diverso  religionis  habitu  ad  uuam  fidei  concor- 
diam  coUiguntur.  Sunt  igitur ,  qui  in  activa  vita 
laborant,  quasi  duo  pulU  eolumbarum,  dum  deposito 
homine  vetere  in  novum  per  bonam  operationem 
incipiunt  juvenescere;  suntetiam  moribus  colum- 
bini,  felUs  amaritudinem  non  habentes,  ore  nuIU 
convitia  vel  iojuriam  inferentes,  unguibus,  id  est 
operibus  proximum  non  laedentes.  Per  turturee 
vero  designantur  contempiaUvi,  qui  ex  abundanti 
gratia  Spiritus  sancti  altiori  quodam  intellectu  gu- 
stare  et  rimari  mereutur  mysteria  Ghristi.  Ideo  aii. ' 
tem  per  turturee  contemplativi,  quia  noifune  turtu- 


ctorum  animas  de  hoc  mundo  migrantes,  tendunt  ^  rum  unum  in  substantia,  trinnm  in  personis  Deum 

...      ..„  j .__._.     .1..  —  ..     salva  fide  animadvertere  possumus ,  sicuti  per  co- 

lumbam  Spiritum  sanctum  aUas  significari  noB- 
nunquam  videmus.  Sed  par  turturum^  id  est  par 
Patri,  par  FiUo,  par  Spiritui  sancto,  quanlum  fas 
est  mortaUbus,  tunc  fiet  homo  contemplativus, 
qui  nunc  per  mentis  excessum  in  Deo  dilatatus, 
in  se  divinam  praesentiam  dignus  invenilur  susci- 
pere  el  idoneus  capere.  Et  ne  cuiquam  hoc  for- 
tasse  incredibile  videatur,  quod  hunc,  quem  sa- 
pientia  Dei  Patris  instruit,  et  per  amorem  dulciter 
afficit,  parem  Patri  et  FiUo  el  Spiritui  sancto  dixi- 
mus,  audiamus  ^postolum  dicentem :  Qui  ad/ueret 
Domino,  unu$  spiritu$  e$t  (/  Cor.  vi,  17).  Igitur 
quia  talis  similitudo  ejus  lucet  in  cordibus  electo- 


ulnas  gaudii,  vitae  ducenles  principi,  ubi  vere  et 
perfecte  sistentur  Domino  nunquam  prorsus  ad 
deteriora  casuri,  ubi  sicut  nunquam  beati  desinunt 
esse  m  vera  constituti  beatitudine,  sic  nequaquam 
a  pensmii  cessabunt  laude,  ut  merito  dicere  queanl 
Domino  :  Adduxisti  sanctos  tuos  in  praeparatio- 
nem,  qaam  praeparaverunt  manus  tuae. 

£t  unde  haec  tanta  tamque  incomparabiUa  bona  ? 
A  Deo  utique,  quia  omne  ma$culinum  adaperiene 
wlwun  $anclum  Domino  vocabitur.  Omne  ma$culi' 
nttm,  hoc  est  omne  virile  opus,  adaperiene  vulvam, 
$anctum  Domino  vocabitur,  Sanai  namque,  qui  per 
fortia  et  viriUa  opera  Deo  piacuerunt,  vuivam  lunc 
adaperiuntf  cum  de  angustiis   et  tenebris   hujus 


exsiUi  Uberati  ad  lumen  indeficientis  soUs  perve-  D  i*um,  sequitur  el  in  resurrectione  aeternitatis  simiii- 
niunt,  eanctumque  Domino  vocari  merentur,  eo  quod   '  tudo,  ubi  sicuti  iUe  unum  est  cum  Patre,  ita  et  ipsi 


4U>nfonnes  imaginis  Filii  ejus  perpetualiter  ibi  san- 
cUficantur. 

£t  «I  darentj  inquit,  hoetiam,  ucundum  quod  di- 
ctum  e$t  m  lege  Domini,  par  turturum  aut  duo$  pul- 
lo$  columbarum.  Haec  igitur  tertia  lex,  lex  est  glo- 
rificationis,  de  qua  supra  diximus,  nequaquam  scri- 
pta,  sed  dfc(a,  eo  quod  promissionem  cocIesUum 
praemiorum,  secundum  quod  dicil  et  docet  Scri- 
ptura,  tantum  nunc  teneamus  in  spe,  quam  necdum 
percepimus  in  re.  Multa  denique  et  gioriosa  nimis 
dicta  sunt  nobis  de  civitate  Dei  et  monte  sancto 
ejus,  quae  omnia  per  fidei  et  spei  amplectimur 
'  serUtudiAem,  donec  ad  ipsam  felicitatis  aetemae  per- 


unum  corpus  erunt  cum  eo,  quemadmodum  Joan- 
nes  ait :  Scimu$  quomam^  cum  apparuerit,  eimiiee  et 
erhnue  (I  Joan.  iii,  2).  Nam  sicut  ille  bonus,  bea- 
tus,  justus,  impassibUis,  immortaUs,  ita  et  nos  ad 
simiUtudinem  ejus  boni,  beati,  justi ,  impassibiles» 
immortaleserimus.  Unde  et  apte  sequitur: 

Et  ecce  homo  erat  in  Jeruealem^  cui  nomen  Sh 
meon.  Certe  jucundum  ecce  erit,  cum  homo  iste, 
mediator  noster,  Jesus  Cbristus  omiubus  membris 
115  suisad  se  pertinentU)us  >  in  unum  coUectis, 
velut  unus  homo  Jeru$alem  inhabitabit  \cod.  inha- 
bUat].  Et  ut  hoc  apertius  mtelUgamus,  ipsius  Do- 
mini  verba  au^iamus ;  V^mo^  imjuil,  a$md\t  tn  cos^ 


7H  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  711 

/sm,  niti  Filiui  itominit,  qui  e$t  in  calo;  ipse  enim,  A  non  visurum  semorUm,  nisi  prius  videret  Ckristuih 


qui  descendit;  ipu  e«l,  qui  ascendit  (ibid,,  13),  unus 
idemque  Dominus  et  sponsus  in  capiie,  et  sponsa  in 
corpore.  Erit  autem  homo  iste  caput  cum  membris 
snis  in  Jerusatem,  quia  flrmum  et  perpetuum  ibi 
esse  erit,  quod  nulla  vis  extema  vel  necessitas  im- 
mutabit.  Ctti  nomen  Simeon,  Simeon  interpretatur 
audiens  tristitiam.  'Quid  ergo?  Si  summum  bonum 
Deus,  quis  r6go  trisHiim  apud  eum  inveniri  poterit 
locus?  Si  auditui  eorum  gaudium  et  la^titia  tribni- 
tur,  quid  triste,  quid  luctuosum  ibi  eril  audiendum, 
unde  gaudia  eorum  imminuantur?  Sciendum  est 
quod  reproborum  anim»,  perpetua  damnatione 
constrictae,  ad  electorura  sortem  nunquam  trans- 
eunt ;  quos  tamen  ante  diem  judicii  in  requie  cla 


Domini,  Quicunque  in  loco  mortalitatis  et  peregri- 
nationis  bujus  pia  vota  et  desideria  ad  c^i  pala- 
tium  transmittunt,  responeum  bonum  et  ddectabito 
a  Spiritu  sancto  accipiunt.  Hi  licet  in  corpore  mor' 
tis  hujus  gemant»  et  saaculi  nequam  circefe  in^ 
clusi  teneantnr,  ubi  peccata  non  tangere  omnilia 
est  inevitabile,  nunquam  tamen  protegente  Heo 
mortem  animae  ita  ineidere  permittuntur,  ittst  Chn* 
stum  Domini ,  Deum  scilicet  et  hominem  tidgne 
quandoque  digni  inveniantur. 

Et  venit  in  spiritu  in  temptum.  0  qnolies  liiii|ifiiw 
Dei,  domum,  inquam,  orationis  frequentamvty  cum 
non  m  spiritu^  sed  solo  corpore,  pedibut ,  #ed  noii 
afTectibus  illuc  venimusl   Cum  vero  atria  sancu 


ritatis  aeterme  conspiciunt,  supei^  quorum  supplicia  B  Dei  nostri  merebimur  introire ,  tunc  in  tfheiiu  in 


justorum  animae  auctoris  sui  justitias  conjunctae 
nulla  compassione  rooventur;  vident  poenas,  sed 
non  sentiunt;  audiunt,  sed  non  paitiuntur;  ipsa- 
que  tormenta  injustorum  fiuut  eis  in  obsequium 
gaudiorum,  ut,  dum  mala  conspiciunt  quae  miseri- 
corditer  evaserunt,  uberiores  Redemptori  suo  gra- 
tias  referant,  quia  et  ipsi  lalia  perpeti  potuissent, 
si  praeventi  in  benedictienibus  dulcedinis  ejus  non 
fuissent.  Sed  ne  alicui  durum  in  sanctis  videatur 
et  asperum  quod  miserorum  despiciunt  cruciatum, 
ponamus  eiemplum  quod  hoc  valde  probabile  red~ 
dal  et  congruum.  Si  enim  boni  et  perfecte  justi,  in 
hoc  mundo  super  iniqua  et  confusione  res  dignas 
agentes,  bono  zelo  accenduntur  et  digna  animadver- 
sionis  poena  feriri  gratulantur,  quid  mirum  si  hi  qui 
fpsi  judici  justiti^  adhasrentes  concordant,  repro- 
borum  tormenta  aequanimiter  ferant?  Sequitur: 

Et  hic  homo  justus  et  timoratus.  Sunt  etenim  ele- 
cti  tunc  justi  et  timorali;  justi  per  verum  quem 
Creaitori  impendnnt  amorem ;  timorati,  non  servili, 
sed  fiiiali  quodam  timore,  eo  scilicet  timore,  quo 
nunc  fllius  boniis  et  fldelis  et  disciplinatus  plus 
Patrem  timet  HQ  offendere  ex  dnlci  afi^ectu  amo- 
ris,  quam  ex  imminenli  necessiute  timoris.  De 
cujus  timoris  reverentia  dicit  Propheta :  Timor  Do- 
mini  sanctus  perinanens  in  saicutum  saicuU  ( Psal, 
xviii,  10). 

Extpectans,  inquit,  consolationem  Itrael,  et  Spi- 


templum  venimut,  quia  ad  terrena  cogitandt  ulin 
non  quaerimus  mente  exire. 

Et  cum  inducerent  puerum  Jetum  paremtet  ^ut^ 
ut  facerent  tecundum  contuetudinem  legit  pro  eo,  Per 
parentet  Jetu  coelestes  illi  administratorii  spiritus 
significari  non  inconvenienter  possunt,  eo  quod  sug- 
gestionibus  sanctis  et  bonis  Dominum  \Y7  ^esum 
pariant  et  forment  in  nobis,  fldeles  utique  paranym- 
phi,  mutui  amoris  conscii,  sed  nequaquam  invidi, 
qui  utique  puerum  Jesum  inducunt,  cum  in  fine 
mundi  omnem  multitudinem  electorum  capiti  suo, 
id  est,  Christo  festinant  unire  et  coUigare  [eod,  col- 
ligere],  eumdemque  Dominum  gleriae  admirantes, 
cum  membris  suis  secundum  consuetudinem  tegit  fih 
ciunt  pro  eo,  Quid  autem  parentes  Jesu  tecundum 
contuetudinem  legit  faciant,  audiamus,  sancti  an- 
geli,  qui  semper  praesto  babent,  in  quem  desiderant 
prospicere,  cujus  rectissimse  voluntati  obsequi  sen- 
per  sunt  parati,  ipsum  laudare  et  benedicere  con» 
sueverunt  voce  incessabili.  Et  dum  salvandus  qiiia* 
que  de  corpore  egreditur,  novae  laudis  tripudio  suo 
eum  repraesentant  Domino.  Unde  per  contuetudtnem 
legit  angeiorum  rectissinie  accipi  potest  lausetde- 
votio  carminis  eorum.  Pro  eo  igitur  oblato  puero 
tecundum  contuetudinem  legit  facere^  est,  ut  dixi- 
mus,  collceto  universo  Christi  corpore  ipsum  cor- 
poris  caput  infiuitis  laudum  praeconiis  extollere  et 
glorificare.  Tunc  veraciter  in  sanctis  elficitur  quod 


ritus  sanctus  erat  in  eo.  Quaenam,  rogo,  consolatio-  d  sequenti  narratione  innuitur. 


nis  virtus  ibi  necessaria  erit?  Prorsus  magna  con- 
solatio  dici  valet  transisse  de  gloria  fidei  in  glo- 
riam  speciei,  exspectare,  id  est  extra  spectare  fa- 
cie  ad  faciem  gioriam  assumpti  hominis,  ipsique 
adhaerere,  et  participationem  ejus  babere.  Quod 
vero  additur,  et  Spiritus  sanctus  eral  in  eo,  osten- 
dit  profecto  quod  beatis  animabus  talis  splendor  in- 
cst  mentis  et  intelligentiae,  ut  contemplari  et  videre 
valeant  sensu  pulchritudinem  Sapientiae,  et  Verbi, 
3t  Veritatis,  ipsiusque  deitatis  inefiabilem  natu- 
ram  considerare.  Idem  autem  Spiritus  sanctus, 
cujus  munere  et  gratia  sic  merentur  sublimari,  id 
quod  sequitur  digoanter  in  eis  operatur  : 
Et  retponsum,  inquit.  acceperat  a  Spiritu  sancto 


Et  ip$e  accepit  eum  in  ulnas  suas,  et  benedixU 
Deum  et  dixit.  Nam  quod  hic  minime  perfecte  (^i- 
ncre  quiverant,  tunc  in  ulnas  eum  ibi  acdpiunt, 
cum  ei  ulnis  intimi  amoris  ita  constricti  adbierent, 
ut  ultra  nec  dictis  nec  factis  aut  cogitationibus  ali- 
quid  admittant,  quo  ocuhim  aeternae  roajestatis  of« 
fendere  queant. 

Perceptis  igitur  tantis  tamque  sublimibus  donis 
Deum  benedicunt,  duro  nil  suis  meritis  tribuentes» 
totum,  quod  salvali  sunt,  gratuitae  bonitati  Dei  ad«- 
scribunt  dicentes :  Nunc  dimiltis  servum  tuum^  Do- 
mine,  secundum  verbum  tuum  in  pace.  Ac  si  electi« 
civitatem  Dei  viventis  inhabitantes ,  et  multomm 
roillium  angelomm  frequentiam  intuentes,ejuadam 


•713  HOMILIiE  FESTIVALES,  711 

cmfalisarliiici  el  condilori  dicanl:  Jamnosrfiwt^  A  vel  eliam  praesumptionis  argui  timemus,  si  post 

tanti  viri  verba  loqui  de  eo,  vel  expunere  aliqiiid 


Ifs,  boc  est  veracilcr  humiles  reddis,  qui  tibi,  Do-* 
iniuaion  omnium,  camissarcina  aliquando  prxgra- 
Tali,  liberam  servitutem  exhiberc  nequivimug.  Et 
ideo  secundum  verbum  tuum,  id  esl  secundura  pro- 
inissiouem  tuam,  vel  secundum  Friium  tuum,  a  pec- 
cati  scandalo  absoluios  multiplici  consolaris  pace, 
dans  pacem  habere  a  mundo,  qui  impugnabat;  pa-- 
cgm  a  diabolo,  qui  tentabat ;  pacem  a  118  came, 
qu9C  spiritui  semper  restitit.  Et  hoc  ideo  quia  vide^ 
nmt  oculi  mei  salutare  tuum.  Dominum  JesumChri- 
stum,  quem  fidei  oculis  olim  amplecti  meruimus, 
jam  mentis  oculis  qualis  sit  in  divinilate,  ct  oculis 
corporis  unitam  deitali  liuroanitatem  sine  fine  visu- 
ros  nos  e^se  gaudemus. 

Quod  parasti  ante  faciem  omnium  populorum.  Hoc  ^ 
etenim  salutare  tuum,  id  est  Filiuni  tuum,  qno  nos 
Xiemaliter  perfrui  gratulamur,  antc  faciem  omnium 
popularum  prceparasiiy  quando  hunc  pro  salute  hu- 
mani  generis  incarnari  constituisti,  ut  videntes 
eum  ex  omnibus  populis  in  cuni  crederent,  cre- 
dentesque  salvi  fierent.  Lumen  ad  revelalionem 
qentium ,  et  gloriam  plebi»  iu(B  IsracL  Lumen 
qnippc  ad  revelalionem  gcnttum  vencrat,  ut  men- 
tes ,  qu9c  in  tenebris  versabantur ,  illustraren- 
lur,  et  plebs  Israel^  multitudo  sciiicct  Deum  viden- 
tium  majori  dulcedinis  suan  gratia  gloriflcaretur. 
Sed  et  pcr  gentes  activi«  pcr  /srac/ conteniplativi  non 
mcongrue  possunt  accipi.  Cum  cnim  Filiusquando- 


attentemus.  Attamen  quia  haec  eadem  lectio  in  hac 
solemni  cclcbritat^  sanctissimi  domini  Patris  et  pa- 
troni  nostri  Blasii  Icgitur,  non  putanms  nos  digni- 
tati  vel  eicelleutix  beati  Gregorii  in  hoc  derogare» 
si  de  ea,  ob  dcvotioneni  et  reverciitiam,  quam  eidem 
domino  nostro,  beato  Blasio,  ct  'ix  dcbito  servorum 
ct  cx  afTectu  fiiiorum  debemus,  aiiquid  ad  gloriam 
et  laudcm  ejus,  secundum  quod  omnipotcns  Doroi- 
nus  dare  nobls  per  nieiituin  ipsius  dignabitur,  di- 
cerc  audemus.  Ad  exponcndam  igilur  evangelicam 
lectionem  accedamus,ct  quod  ad  laudem  et  gloriam 
beati  Blasii  dare  nobis  Dominus  dignabitur,  pro 
modulo  nostro  profcrnums 

Quia  Dominus  et  Salvator  nostcr,  qui  est  sapien- 
tia  Dci  Patris,  vidit  ct  prx^scivit,  non  posse  omnes 
homines  capcre  verbum  istud,  ut  venientes  post  se 
abnegent  selpsos,  et  tallentcs  cruceni  suam  se- 
quantureum,  in  volunlate  hominis  posuit,  cum  di- 
xit:  Si  quis  9ult  post  me  venire»  In  Scriptura  enim 
sacra  quxdam  praccipiuntur,  quaedam  prohibentur, 
quxdam  conceduntur,  quaedam  suadentur.  Bona 
prascipiuntur,  mala  probibentur,  media  concedun- 
tur,  ardua  suadentur.  Dum  enim  dixit  lex  :  Dilige$ 
Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  tuo  et  ex  tota 
anima  tuuj  et  ex  tota  fortitudine  tua ;  honora  patrem 
tuum  et  matrem  tuam,  ctc.,bona  prxcipiuntur.  Dum 
dicit :  yon  occides^  non  ma:chaberis,  non  furtum  fa- 


quc  tradiderit  rcgnum  Deo  Patri,  ct  crit  Dcus  om-  ^  cieSy  et  his  similia,  mala  prohibentur.  Prseceptis 


nia  in  omnibus,  splendor  et  lumen  quoddam  erit 
gentium,  hoc  cst  in  activa  vita  luborantium,  et  glo' 
ria  pUbis  sute  Israel,  Doum  profccto  contemplan- 
tium,  tanta,  talis,  lam  incirabilis,  quam  nec  oculus 
rtdilf  nec  auris  audivit^  ncc  in  cor  hominis  ascendit 
quw  proTiaravit  Deus  diligentibus  se  (I  Cor.  ii). 

Itero  per  gentes  elcclorum  omnium  numcrus,  pcr 
hrael  angelicus  intcUigi  valet  cxorcitus.  Dominus 
igitur  Jcsus  Gbristus  lumcn  ad  revelationcm  gen- 
ttiim  erit,  quando  univcrsi  elccti  de  lcnebris  hujus 
roundi  ad  gaudia  a^ternitatis  collecti,  ita  divino  splcn- 
dore  colIustrantur,quod  non  3oIum  gloriam  assum- 
pti  bominis,  scd  ct  ipsius  dcitatis  magnificcntiam 
xteraaliter  contcmplantur.  Erit  ct  gloria  plebis  suo! 
Israel,  angelicarum  scilicet  virtutum,  Deum  sem- 
per  ab  initio  contemplantium,  mirael  ina^slimabilis 
exsultatio,  quando  dc  collecta  in  coelis  bcatorum 
omnium  multitudine  perfecta  numeri  corura  fiet 
redintegratio.  Etcnira  quide  unius  gaudentpcccato- 
ris  conTersione,  utique  de  tantorum  justorum  inef- 
fabiliter  gratulantur  remuneratione. 
119  HOMILIA  XXI, 

I»  FE8TUII   S.   fLASII   EPISCOPI    ET    MiRTYRIS    PRIMA. 

Si  quis  vult  post  me  venire,  abneget  seipsumy  et 
toUat  erucem  suam  quolidie  ,  et  sequatur  me 
{Luc,  ix). 

Qiiia  beatus  Gregorius,  egregius  doctor  Ecclesia, 
Evangelium  istud  luculenler  et  excellenter,  utpote 
plenus  Spiritu  sancto  exposuit,  displicerealiquibus, 
PiTiiOL.  CLXXIV. 


ligatur  120  ^ovno  ad  obedientiam :  bona  omnibns 
honiinibus  pncccpta  sunt,  mala  omnibus  bominibus 
prohibita  sunt.  Sive  enim  praecepta  homo  dimiserit , 
sive  mala  adoiiserit,  rcatus  sui  poena;  subjacebit. 
Media  autem,  qua;  conceduntur,  et  ardua  quae  sua- 
dentur,  in  voluntate  hominis  posita  sunt,  ut  si 
homo,  qui  sublimiori  voto  ligatus  non  est,  sxculum, 
possessiones  saculi,  uxores,  liberos,  qua;  sunt  me- 
dia  illa  quae  conceduntur,  habere  dcsidcral,  habeat 
in  spe  minoris  prsemii.  Qui  autem  venire  vull  post 
Jesum,  hocest  qui,  relicto  saeculo  et  voluptatibui 
saeculi,  calibcm  ad  cxemplum  Chrisii  martyris  du- 
rere  vilam,  quod  sunt  ardiia  qiia»  suadentur,  deli- 
berat,  in  spe  majoris  pi  aiinii  et  excellentioris  glori» 
D  suscipiat.  Quo  autem  ordinc  ad  hoc  pertingcre  de- 
bcat,  ut  vcnire  post  Jesura  valeat,  ostendit  proti- 
nus,  cum  subjungit : 

Abneget  seipsum.  Ista  abnegatio  est  proprix  volan- 
tatis  abdicatio.  Abnegat  homo  seipsum,  quando  vi- 
tam  et  vohiiitatem  illam,  qua  secundum  seipsum 
vivebat,  non  secundum  Deum,  abdicat  et  abjicit» 
ut  seciindum  Deum  et  voluntatem  Dei  vivere  possit. 
Quia  vero  non  sufficit  homini  seipsum  abnegarc, 
propriam  volunUtem  suam  sibi  abdicare,  nisi  p®- 
nitendo  et  satisfaciendo  emendare  laboret,  quod  dc- 
liquit,  adjecit  et  ait : 

Et  toUat  crucem  suam  quotidi^  et  sequatur  nw.  Et 
notandum  quod  non  dicit,  toUat  crucem  meam,  sed 
toUat  crucem  $uam.  Alia  enim  est  crux  Christi  alia 


7l!f  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTENSI9  716 

est  crux  latronam.  Crux  lalronum  crux  est  pecca-  A  conspicit.  Sic  enim  univenum  mundum  IncraudOp 


lorum.  Dcbet  bomo  crucem  suam,  quam  ?i0Tiirical 
crux  lalronum,  qui  pro  suis  sceleribus  passi  sunt, 
primum  loUcre,  pro  suis  peccatis  primum  cru;  iando 
sc.  Et  boc  non  121  nno  die  vel  duobus,  sed  quo- 
tidie,  ut  quotidiana  pccnitentia  el  satisfactione  pu- 
nicndo  in  se  quod  deliquit,  studeat  emendare.  Post- 
quam  sic  crucem  suam  porlaveril,  crucem  Cbristi 
ulilltcr  tollcre  poterit.  Duobus  enim  modis,  ut  ait 
beatus  Grcgorius,  crux  Cbrisli  tollilur,  dum  aut 
per  abstiuenliam  afficilur  corpiis,  aut  per  compiis- 
sionem  pioximi  affligitur  auimus.  L'bi  enim  bomo 
seipsum  aljncgaveril.  ubi  per  abstinentiam  dignis- 
que  ptenitenliai  cruciatibus  pro  pcccatis  suis  Deo 
pevfecle  siaisfecerit,  potest  cliam  Cbristum  sequi, 


non  solum  bomo  non  proficit,  imomultumdeflclt; 
quia  tali  lucro  scipsum  pcrdit,  et  detrimentum  sui 
facit.  Quid  est  ipse  homo  ?  Audiamus  quid  Trinitas 
summa,  cuncta  ab  aterno  ordinans  et  dispensans* 
dixerit,  quando  crcarc  bominem  roluit  :  Fadamtis, 
inquit,  hominem  ad  imaginem  et  nimilitudinem  n^ 
itram  (Gen,  i,  2G).  In  ca  igitur  parte,  qua  ad  ima- 
ginem  et  similitudinem  Dei  conditus  est,  vere  homo 
ipse  homo  est.  Seipsum  igitur  perdit,  quando  imagi- 
nem  Dei  in  seipso  diluit,  quia  dum  sequitur  volupU:- 
tem  carnis.  dum  sequitur  vanitatem  cordis,  dum 
scquitur  supei  biam  mentis,  non  imitatur  Deum,  scd 
imiiatur  munduni,  imitatur  diabolum.  Post  hxc  se- 
quitur  quod  adbuc  dcterius  est,  quia,  postqukm  sie. 


quod   est  toliere  crucem  Cbrisli,  polest,  inquam,  B  abolila  in  se  imagine  Dei  seipsum  perdiderit,  etiam 


ad  exemplum  Cbristi,  qui  pro  alienis  peccatis  cru- 
cem  sustinuit,  crucialibus  suis  ,  jejuniis  videlicet 
orationibus  et  vigiliis,  alienis  apud  Deum  subve- 
nire  errantibus.  Sequitur : 

Qui  enim  voluerit  animam  suam  salvam  facere, 
perdet  eam.  Intelligitur  aliquando  in  anima  spiritus 
liominis,  quo  vegelatur  et  regitur  corpus,  aliquando 
animalis  vila  bominis.  Hic  sane  inlelligere  possumus 
per  animam  animalem  vitam  hominis,  quam  qui  sal- 
vam  (acere^  boc  est  de  animali  spiritalem  facere  cu- 
pit,  quod  esl  vere  flwtmam  salvam  facerc,  perdet  eaniy 
perdet,  inijuit,  vilam  illam,  qua  saiculum  el  volu- 
plalcs  sjficiiJi  amavit,  utmibi  soli  viverc  possil.  Nam 
qui  perdiderit  animam  suam  propler  me,  salvam  fa- 
ciet  eam.  Bene  dicit,  propter  me ,  nam  sunt  aliqui, 
qui  sreculum  et  voluntateni  illam,  quam  habcre  ad 
sa^culum  videbantur,  descrunl,  ut  dum  paucis,  qua; 
possident,  abrenuntiant,  majora  per  hoc  mundi  bu- 
jias  bona  conscqui  et  adipisci  valcant.  Ili  sane  per- 
dunt  animam  suam  non  propler  Deum,  sed  propler 
se.  Qui  autem  propter  Deum  animam  suam  pcrdlde- 
rit,  boc  est,  qui,  abjectis  mundi  voluntatibus,  divi- 
na;  se  voluntati  perfecte  mancipaverit,  salvam  faciet 
eam.  Divina;  enim  voluntatis  exseculio  animx  per- 
ditae  certa  est  salvatio.  Sequitur  : 

Quid  enim  proficit  homo^  si  lucretur  universum 
mundum^  seipsum  autem  perdat^  et  detrimentnm  sui 
faciat  ?  Quid  pcr  universum  mundum  inteliigi  possit. 


detrimenliim  sui  facit.  Delrimentum  quasi  detriti» 
mcntis  dicilur.  Delrimenlum  tum  sui  facit^  quando 
quasi  detritiottem  quamdam  menlis  suae  facit,  bo<e 
est  quando  boc  quod  excellentissimum  est  in  se,  ra- 
tionem  videlicet  menlis  sux,  in  qua  per  impressaui 
sibi  similitudinem  Dci  sapere ,  Deum  inteiligere  et 
diligere  deberct,  ita  deterit,  et  ad  nihilum  redigit« 
quod  nec  ad  cognitionem,  nec  ad  divinae  dileclioni:* 
dulcedinem  facile  redire  poterit.  Hanc  autem  detrt- 
tionem  mentls  maxime  facit  superbia  mentis.  Aliusi 
cnim  est  qui  per  superbiam  peccat,  alius  est  qui  per 
innrmitatem  peccal.  Qui  per  superbiam  peccat,  ha- 
jus  magnum  periculum  csl,  si  ad  vitam  aternamj 
qua;  solis  datur  b\imilibus,  unquam  resurgeredebcat; 
^ui  vcro  piHcat  cx  inrirmilate,  bic  faci!e  salvabitur 
divina;  miseralionis  pictatc.  Nam  qui  infirmus  pro 
nobis  fieri  voluit,  123  innrmltatem  infirmi  sui  pie 
considcraf,  ut  salvum  faciat.  Quo  autemordine  hoc 
faciat,  conlinuo  oslendil,  cum  dicit  : 

yam  qui  me  erubuerity  et  meos  sernioneSj  hunc 
Filinshominis  crubescet,  cum  vcnerit  in  majestate  sua 
et  Patriti  ct  sanctornm  angelorum.  Quamvis  verba  bsee 
ita  intolligcnda  sinl,  quod  unigenitus  Dei  Filius  eos, 
qui  nunc  confessioncm  Roniinis  cjus  erubescunt, 
venicns  in  majcslale  sua  in  novissimo  die  erubescat 
et  condemnct,  tamen,  juxta  bunc  sensum,  qucm 
modo  diximus,  non  tantum  tcrribilitcr  de  damnan- 
dis,  scd  ctiam  misericorditer  de  salvandis  dicta  ar- 


ostendit  beatus  Joanues  ubi  dicit :  Omne  quod  in  [)  bitramur.  Sunt  namque  nonnuili  in  sa^culo,  qui  li- 


shundp  csti  concupisceniia  carnis  est,  et  concupiscen- 
liaoculorum,  et  superbia  vita:  (I  Joan.  ii,  20).  Lu- 
crum  122  bujus  aiundicst  voluptas  carnis,  vanitas 
cordis,  superbia  mentis.  Quasi  enim uniiersum  mun- 
dnm  lucratur^  quando  juxta  concupiscentias  carnis 
Yolupluose  vivendo  mundi  illccebris  delectatur; 
mundum  lucratur,  quando  ad  concupisccnliam  ocu- 
lorum,  ad  illam  videlicet  cordis  vanitatem  deciderit, 
quod  ctiam  laudari  pro  voluptuosis  actibus  suis  amat 
et  desiderat,  juxta  vocem  Psalmistx  dicentis  :  Quo- 
niam  laudatur  peccator  in  desideriis  anima;  suos 
{Psal.  X,  5).  Post  vanitatem  cordis  labitur  in  elatio- 
nem  mentis,  dum  etiam  superbire  incipit,  eo  quod 
r.uncta  qux  roundi  sunt,  ad  votum  sibi  suppetere 


benter  aliquando  benefacerent,  vanitalcs  saeculi  hu- 
jusfacilecontemncrent,  seddum,  a  quadam  inCnnse 
sujB  menlis  verecundia  despici  vel  derideri  a  proxi- 
mis,  si  operibns  eorum  non  communicent,  pertime- 
scunt,  Cbristum  quodammodo  el  sermoncs  Christi 
erubescunt. 

Nec  pnetereundum  quod  ait  :  Qui  me  erubuerit  ei 
meos  sermoAes  Exprimit  enim,  quantum  vidco,  his 
duobus  verbis  et  opus  creationis  noslne,  et  opus  re- 
demptionis  nostra?.  Cbristum  igitiir  et  sermones 
Christi  erubescit  qui  eum,  eo  quod  Creator  ejus  sit, 
non  metuit;  qui  amorem  illum,  quo  diligere  eum 
[debet],  eo  quod  Redemptor  ejus  cst,  l)ene  viveudo 
ostendere  crubescit.  Sed  qui  infirmus  ficri  voluit,  ut 


717 


llOMILliE  FESTIVALES. 


718 


infinnisconciescenderel,n)isericordiier,  quemadmo-  A  ui  gustiim  mortis.  quod  est  gustus  pcccali,  qua 


dum  prsediximus,  infirmitatem  ejus  considerans, 
hunc  eruhetcet^  id  est  humiliter  erubescentem  fa- 
ciet,  cum  venerit  m  majestate  $ua  et  Patris  et  sancto- 
rum  angelorum.  In  majestate  sua  venit,  quando,  vi« 
sitante  el  illuniinante  gratia  ejus,  homo  concutitur 
el  salabriter  contremiscit  in  se,  quod  pro  seindigno 
peccatore  tantae  majestatis  Dominus  in  sua  sanctis- 
sima  humanitate  tantas  miserias,  contumelias,  inju- 
rias,  et  ad  ultimum  crucis  ignominiam  sustinerc 
voluit,  ut  ejus  miseriis  subveniret.  Venit  in  maje- 
state  PatriSy  quando  excellentiam  et  dignitateni  con- 
ditionls  suae,  qua  eum  ex  nihilo  ad  sui  ipsius  ima- 
ginem  et  similitudinem  oninipotens  Deus  creare  di- 
gnatus  est,  humiliter  considerans  crubescit  et  inge- 
miscit,  quod  vel  amorc  vcl  timore  hujus  124s«culi  D  scivit  et  prasignavit  his  verbis  imigenitus  Dei  Fi- 


s»- 
parari  a  se  ct  perdere  vitam  animse  suse,  quod  Dens 
est,  metuunt,'accedcre  sibi  et  appropinquaie  sentiunt, 
recurrimt  ad  regnum  Dei,  recurrunl  ad  secretum 
cordis  sui  lacrymis  et  prccibus  tandiu  insistentes, 
quoadusque  in  semelipsis  regnnm  Dei  inveniant,  hoc 
estdonec  venientis  ad  se  in  innj»istate  sua,  et  Patris 
et  sanctorum  angclorum  prjesentiam  et  misericor- 
diam  in  scmetipsis  sapiant  et  intelligant 

Ilaer  siint  verba  lcctionis  cvangclica» ,  r.nac  auxi- 
lianle  gratia  Christi  ad  laudein  et  honorem  Domini 
noslri  beatissimi  Blasii  pro  modulo  nostro  exponen- 
do  transourrinius,  quam  rccte  et  congrue  in  hac  sa- 
cra  ejus  solemnitatc  legendam  instituit  Spiritussan- 
ctus.  Fuit  enini  vcre  wnus  dehic  stantibus,  quos  pnft- 


unquani  aliquid  tantse  ejus  niiserationi  atque  digna- 
lioni  contrarium  admisit.  Venit  in  majestate  sancto^ 
rum  angelorum,  quando  post  hiiniilcm  hanc  divinae 
miserationis  considerationem,  qiiam  ostcndit  ei  In 
sua  humanitate,  post  agnitionem  dignalionis,  qua 
condidit  eum  in  sua  divinitato,  iiluminat  eum  etiam 
ad  considerandam  et  pertiniesociulnm  jiislissimam  et 
invesligabilem  judiciorum  Dci  a^quitatem,  qi!ain  in 
excellentissima  illa  angelica  orcatura  exerouit  in 
ccelo,  dum  eos,  qui  stare  cum  eo  siib  obedientia  no- 
laenint,  propter  supcrbiam  eoruni  .Ttcrnaliter  dam- 
navit;  illos  autem,  qui  in  humilitatis  siibjectione 
«um  ipso  permanserunt,  SDternse  stabilitntis  incom- 
mulabilitatc  ita  in  sui  ainore  firmavit,  qiiod,  sioiit 
nolunt,  sic  etiam  nunquam  ab  co  cadere  possunt. 
Quod  niminim  quanto  subtilius  homo  salvandus  co- 
gnoscit,  tanto  validius  in  amore  Dei  exardescit.  Mi- 
ratur  enim  in  semelipso,  quod  is,  qui  etiam  angelis 
ftuis  non  pepercit  in  coelo,  se,  qui  pulvis  estet  cinis, 
in  tanta  peccatorum  dementia  tam  mirabili  misera- 
tionis  suae  tandiu  supportavit  clcmentia.  Ut  autem 
nemo  putarct  hxc  eadem  Domini  verba  ad  futurum 
Cafilam  pertinere  judicium,  ubi  vcrc  veniet  in  maje- 
9tote  sua  et  Patris  et  sanctorum  angelorum  ad  judi- 
eandum  genus  humanum,  $ubjun\itin  rincEvangcIii 
et  ait  : 

Dico   ttutem  vobis  :  Sunl  aliqui   mc   slantes^  qui 
non  gustabunt  morlem,  donec  videant  regnum  Dei. 


lius,  qiiiaquandiu  hic,  quandiu  in  hac  prxscnti  vita 
fuil,  et  in  Calholicsc  fidei  inlegritate,  et  in  perfecta 
bonorum  opcrum  stabilitate  sic  in  semetipso  stetit, 
quod  nunquam  ad  alicujus  letlialis  lapsiim  criminis 
inclinari  voluit.  Etenim  ab  infantia  sua  purus  et  in- 
nocens  puro  et  innocenti  Deo  et  cordis  sanctitate  el 
corporis  castitate  inviolabililcr  adhaesit.  Et  quia  in- 
exstinguibili  flamina  dileciionis  Christi  siiocensus» 
nil  de  hujus  sxoiili  voluptatibus  vel  honoribus,  ut- 
potc  totus  corpore  ct  aniina  Deodeditus,  amavit  vel 
desidcravit,  verc  morlem  non  gustavit^  quia  inortem 
illain,  mortem  dico  peocali,  qua  vitam  auimae  suae, 
Dciiin  omiiipotcntcin  ainittere  possct,  per  rigorem 
vita»,  pcr  fcrvorem  ardenlis  in  Deum  animae,  sem- 
pcr  amovere  et  dcolinarc  laboravit.  Idcirco  vidit  re 
vera  regnum  Dei,  qiiia  plcnus  erat  gratia  ct  dulc^- 
dinc  regnantis  in  sc  omnipotentis  Dei. 

Et  ne  quid  esset  quod  ab  hujiis  regni  Dei  visione 
intcrioreraoordis  ejus  oculum  relardareposset,  pub 
obtentu  declinand%  juxta  pneccptum  Domini  persc- 
cutionis,  consortia  fugil  hominum,  non  ut  mortem 
corporis,  siid  mortem  animre  126  cvaderet,  hoc  cst 
ut  mortuus  saiculo  soliis  soli  Deo  lihcrius  viverc  pos- 
set.  Unde  oiim  adveiiicnte  jam  tempore  rcmuncra- 
tioniscjus  oaperetur  et  traherelur,  ct  ad  idola  com- 
pellerctur,  nec  vcrbcribus,  nec  oaroeribus,  ncc  ligni 
suspensione,  nec  orudelissima,  qna  ferreis  pectini- 
bus  sanotissimum  ejus  oorpus  disruptum  est,  lacc- 


Dum  enim  dioit,  sunt  aliqui  hic  stantes,  statiim  pray  d  ratione,  neo  ipsa  cliain  capitis  oltninoatione  ab  im- 


aentis  vilae  signifioat.  Reoic  cnim  liic  stanies  dioun- 
tur,  qui  elevantes  se  ct  erigentes  contra  peccata  ct 
vitia  in  pracsenti  vita,  quod  est  /iic,  et  in  fide  Ca- 
tholica,  ctin  bonorum  operiim  constantia  perscvc- 
raiites  stare  nituntur.  Hi  vere  sunt,  qui  non  gusta- 
tunt  mortem,  neque  mortem  illain  carnis,  qua  sepa- 
rataranima  a  corpore,  neque  mortem  illam  peccati, 
qaa  separatur  Deus  ab  anima,  donec  videant  regnum 

Nec  trnnseunter  animadvertendum  est  quod  ait, 
HOR  gustabunt  mortem.  Gustus  enim  peccati  gustus 
mortis  apte  potest  dici,  quia  ex  gustu  peccati  inoipit 
anima  mori.  Sed  qui  hic  stantes  sunt,  non  gustabunt 
mortem  donec  videant  \^^regnum  Dei.  Mox  etcnim 


mutabili  illo,  quo  in  Dco  fixus  erat,  amorc  rcvocari 
poluit,  donec  ad  illud  rcgnum  Dei  transivit,  in  quo 
gloriosi  oertaminis  sui  pra^mium,  aeternae  beatitudi- 
n,is  cum  angclis  Dei  possidct  gaudium,  ubi  apud  il- 
lum,  pro  ciijus  amorc  scipsum  in  hoc  mundo  abne- 
gavit,  cujiis  crucem  omnibiis  diebus  suis  in  hac  vita 
portavit,  gratiam  et  miserioordiam  potest  impetra- 
re  omnibus  in  se  sperantibus,  oninibus  in  fide  ct  spi^ 
nomen  ejus  invocaiitibus. 

Cujus  ct  nos  intercessionis  auxilium  humili  cor- 
de  et  corpore  imploremus.  Nam  cum  in  ultimo  pas- 
sionis  suae  agone  positus,  pro  omnibus,  sicut  liber 
passionis  ejus  commemorat,  nomen  ejus  fideliter  in-> 
vocantibus  emnipotenti  Deo    iit  misericordiam  el 


719  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTENS19  720 

consolationein,  iu  quibiiscunqiie  necessitatibus  suis  A  ca^  summa,  nunc  ordinem  verborum  subtilius  dis^ 


CpLperiri  mererentur^  supplicaverit  et  impelraverit, 
nos  licet  indigni,  tamen  servi  ejus  et  iilii,  sicut  spe- 
ciali  eum  devotione  diligimus,  ct  clarilati  ejuscon- 
gaudemus,  sic  spcciali  spe  et  Qducia  de  pietatis  ejus 
dulcediue  praesumentes,  graliae  ipsius  humiliter  uos 
tubmittere  debemus,  quaienus  interventu  et  roeri- 
tis  ipsius,  hic  in  praisenti  vita  et  in  fide  recta,  et  in 
epcratione  sancta  sic  stare  valeamus,  ut  non  gusle- 
mus  mortem,  donec  videamus  bic  in  nobis  regnum 
Dei»  de  quo  ad  illud  regnum  transeamus,  in  quo  cum 
ipso  et  omnibus  Dei  sanctis  selernalilcr  gaudcanius. 
Quod  ipse  prsestare  dignetur  Dominus  noster  Jesus 
Ghristus,  qui  cum  Palre  et  Spiriui  sancto  vivit  et 
regnat  per  omnia  sxcula  saeculorum.  Anien 

127  noMiLiA  xxii, 

1?!  FESTUM  S.  AGATIIiC  VIRGIXIS  CT  HARTYRIS  PRIIIA. 

Simite  e$t  reguum  cxlorum  thesauro  abscondito 
iit  agro ,  quem  qui  invenit  homo^  abscondit ,  et  prce 
gaudio  illius  vadit,  et  vendit  universa  qua^  habety  et 
e.nitagrumitlum  (Matth,  xiii). 

Dominus  ac  Rcdeinptor  noster,  qui  in  forma  Dei 
constitutus,  similis  fieri  voluit  hominibus,  ut  et  ho- 
mo  assimilari  possct  Deo,  in  hac  sua  parabola  qua- 
tuor  nobis  similitudines  proposuit,  quas  necesse  est 
in unoquoque  homine  fieri  qui  ad  similitudiiiem  Gon- 
ditorissui  pervenire  contendit.  Prima  similitudo  est 
thesauri  absconditi  in  agro ;  secunda,  hominis  negO' 
tiatoris  qucerentis  bonas  margaritas  et  unam  pretio-' 
tam  invenientis;  tertia  similitudo  est  sagcnce,  missx 
in  mareet  ex  omni  gcnerepiscium  congrcgantis ;  quar- 
ta,  scriboe  docti^  de  thesauro  suo  nova  ct  vetcra  pro- 
ferentis. 

In  prima  similitudine  exprimitur  hominis  convcr- 
sio,  qui,  venditis  universis  qu%  habet.  agrum  illum 
spiritalis  vitx,  iit  thcsaurum  absconditum,  desidc- 
rium  utique  regni  coelestis  mereatur  invenire.  Sed 
quia  non  sufficit  hoinini  tantuinmodo  converti,  nisi 
etiam  post  conversionem  ad  ])oiiam  et  Deo  placilam 
seipsum  constringat  et  accingat  operationem,  apte 
subjungitursimilitudo  secunda,qiiadicitur  :  Iterum 
iimite  est  regnum  ccnlorum  homini  negoliatori  qua'- 
renti  bonas  margaritas.  Secunda  hacsimilitudineapte, 
ut  video,  perfecta  conversi  horainis  intelligi  potest 
conversatio,  in  qua  ut  homo  stabiliatur  el  robore- 


cutiendo  intueamur,  si  quid  forte,  duce  gratia  Spi^ 
ritus  sancti,  cx  his  nobis  eiuceat  quod,  ad  quaeren- 
dum  et  invcniendum  absconditum  illum  coelestis  de« 
siderli  thesaurum,  suavius  adhuc  et  perfectius  in- 
trinsecus  nos  doceat  et  acceuiiat. 

Simile  est^  inquit,  regnum  catorum  thesauro  abi' 
condilo  in  agro.VQT  r£(jrn u r;:  ca/orum  xstimo cor  ho- 
m  liis  iion  inconvenenler  esse  intelligendum  ;  aqer 
vero  est  locus  cujusl.bcl  vitie  spirilalis,  quse  tales 
habetcultores,  qui  eam  die  noctuque  sollicite  exco- 
lentcs  spinas  et  tribulos  vitiorum  a  cordibu^  subdi- 
toruni  cradicare,  et  semen  bonum,  semen  virtutum 
et  recte  vivendo  ol  recte  docendo  quotidie  in  eis  la- 
borant  seniinare.  Thesauius  vero  qiii  sollicile cuslo- 

B  ditur,  ne  pereat,  percnnis  vitx  dcsiderium  apte  fi- 
gurat.  Istc  nimiriim  ihesaurus  rece  dicitur  ab$con^ 
ditus  in  agro,  quia  niaxime  latet  et  abundat  in  tali, 
de  quo  jain  dictum  est,  spiritalis  viue  excrci:io.  Vel, 
si  ita  d!cere  volumus,  thesaurus  desiderii  vita;  aeter- 
nx,  maxiine  in  abscond  to  agro  quaerendus  esi  et  in- 
vcniendus.  Agcr  enim  absconditus  convenienter  e\- 
primit  bommes  spirltales,  multimodis  laborum  s  u- 
diis  infa  igabiliter  et  incessanter  quotidie  129  ^^ 
spiritali  vitasemetipsoscxercentes.  Quibeneet  con- 
gruedicuntur  absconditus  ager,  quia  absconditi  subI 
a  mundo,  absconditi  sunt  a  (Xabolo,  cognili  et  ma* 
nifesti  omnipotenti  Deo  :  novit  enim  Dominut^  qui 
sunt  ejus  (II  Tim.  ii,  10).  Regnum  itaque  cwlorum 
simite  fit  thesauro  abscondito  in  agrOy  quando  homo 

^  salvandus,  supern%  pielalismunere  prajventus,  pri- 
mum  in  se  concipil  desiderium  vitse  xtemx ,  tra- 
ctans  in  semetipso  iibi  talem  spiritalis  vitse  lociim 
inveniat,  in  qiio  juxta  conceplum  ex  parte  deside- 
rium  vitam  a^ternam  promereri  valeat.  Sicque  fit  ut 
actiis  suos  prislinas({ue  vanitates  incipiat  tempera- 
re,  incipiat  humiliter  Deo  supplicare  ,  quatenus  id 
quod  desiderat,  ipsius  opituhinle  gratia,  ad  eflecttim 
tandem  perducere  valeat.  Sed  piiis  Dominus  et  mi- 
sericors  neqiiaquain  hujusmodi  supplicationem  de* 
spicit,  quemadmodum  manifcstat  ipse,  cum  sub-. 
jungit: 

Quemy  qui  invenit  homo ,  abscondit.  Desideratum 
thcsaurum  tunc  homo  invenit ,  quando  ad  perlicien-^ 


lur,  tertia  similitudo  omnhio  necessaria  est,  qua  di-  D  dum  boni  desiderii  sui  affectum  perfectam  a  Deo  vo- 


citur :  Iterum  simite  est  rcgnum  ccetorum  sagenff, 
mistCB  in  mare  et  ex  omni  genere  piscium  congreganti. 
Missio  sagena;  in  mare  est  frequens  meditatio  sa- 
crse  Scripturae,  cui  cum  perfecte  corsuum  homo  sal- 
^&ndus  submiserit,  atque  extractis  cx  ea  piscibus, 
vivacibus  vidclicet  sensibiis ,  eos  qiii  boni  siint  et 
128  ^J  perfectam  vitai  coiiversationem  eum  regere 
et  erigere  possunt ,  novit  eligere,  malos  autein  fo- 
ras  miltendo  abigere.  Ad  quartam  tandem  similitu- 
dinem  pervenit,  qiia  homini  patrifamilias,  ipsi  uti- 
que  Filio  Dei  assimilatus,  non  tantum  sua^,  sed  etiam 
proximonim  utilitati  et  saluli.verbo  et  exemplo  sa- 
lubriter  potest  intendere. 
Haic  est  breviter  comprehensa  Icctionis  evangeli- 


luntatem  accipil?  abscoudit ,  duni  relat  conceptum 
in  animo  desiderium,  iie  pereat,  ne  forte,  si  mani- 
festetiir ,  vel  malitia  diaboli ,  vel  a  cseteris  homini- 
bus  in  boc  sibi  contradicentibus  impediatur  et  re- 
tardetur.  Prw  gaudio  iltius  vadit^  dum  propter  amo- 
rem,  quo  diligerc  jain  Dcum  coepit,  relicto  sseculo  et 
SKCuii  voluptatibus,  spiritalis  vitx  subjicitur  labori- 
bus.  Vendit  universaf  quo!  habet  et  emit  agrum  iltum^ 
quando  quidquid  de  substantia  muiidi  habere  potest-v 
aut  paiiperibus  erogando ,  aut  loco ,  ad  quem  venit 
conferendo,  vel  cliam  sic  propler  Deum  rermquendo 
abjicit,  ut  quod  desiderat  spirllalis  vitse  consoitlum 
adipisci  possit. 
Emoto  agro,   spiritalis  vitse  proposito « secmida 


721 


IlOMILIif:  FESTIVALES. 


m 


omnino  nccessaria  csl  simililudo  ,  pcr  quani  expri-  A  plerumque  post  meditationem   sacrae  Scripturx 


milur,  sicutpra;diximus,  perfccta  convcrsatio.  Ite- 
rum  simile  est,  inquit,  regnum  coelorum  homini  nego- 
tiatori  qucerenti  bonas  margaritas.  Similitudincra 
hominis  negotiatoris  quodammodo  in  sc  susciplt, 
quando  laLorcm  alquc  studium  ncgotintorum  Dei, 
san  torum  vidclicct  inter  qtios  vivit  bominum,  in 
spc  cocleslis  palri;c  iiiratigal)irnor  130  laboran- 
tiuro,  considcrans  ct  pcriractans,  muitiplicibus  spi- 
ritaiis  vita!  cxerciiiis  quasi  ncgotiando  dcsudat,  ut 
bcnas  margaritas  ,  prcliosa  vidcliiCt  vit tntum  insi- 
gnia,  quod  cst  oltcdienlia,  pnticntia,  rasl!tns,  himn- 
litas,  et  catcra  his  similia ,  tandcm  Dco  auxiliaule 
invcnire  valeat.  Talcs  itatiue  margnrilas  qua^rcnti 
ddcst  mira  ct  gratuita  lionitns  omnipotcutis   Dci, 


orationc  concipitur.  Implctam  quodammodo  edueii 
«fl^fnam,  quando  cductam  intempore  orationis*cogl- 
tationcm  suam ,  cx  memoria  et  mcditatione  Scri- 
plunc,  in  illud  quod  suavius  alquc  excellcntius  cst, 
in  amorcm  vidcliccl  ct  dcsidcrium  solius  transfcrt 
conditoris,  ubi  nihil  aliud  tunc  cogitat,  nisi  illuDi 
solum,  quem  supcr  omnia  tunc  amat  atque  deside- 
rat.  Educta  hoc  modo  sagena,  recle  secus  tittus  w* 
dere  dmiuT,  per  quod  solidilas  et  tranquilla  securi- 
tas  aitcrna  vitic  convcnicntcr  exprimitur.  El  benc 
quidcm  non  in  littore,  sed  secus  littus  sedere  dicitur, 
quia  ctsi,  morlalilatis  hujus  sarcina  prxgravatus,  in 
illam  perfectam  bcatitudinis  a^tcm»  stationem,  nec- 
dum  Iransirc  valet,  sedet  tamen  secus  tittus,  secus 


quac  eum  ad  alliora  cl  sublimiora  piclnlis  sr.rc  dona  D  vitam  aitcrnam.  Nihil  enim  cst  quod  incommutabili 


inlcrdum  provehit ,  (lunin  ipsc  ctiain  honm  dcside- 
rare  sciat,  vcl  spcrarc  pncsumat.  Undc  scquitur  : 

Inventa  auteni  una  pretiosa  margarita  ,  abiit  el 
lendidit  omnia  qua*  habebal ,  et  emit  eam.  Una  haec 
pretiosa  margarita  est  cxccllcns  ct  supcrcmiuons 
cuncta  contcmplationis  intorun  duU  cdo,  qua  Dcus 
ownipolens  animam,  laborautcm  a?tcrnitatis(iuc  de- 
eiderio  xstuantcm  ,  tempore  orationis  rcfrigcrat,  ut 
fortius  atque  siiavius  amorc  cjus  inardcsral.  Invcnta 
hac  una  pretiosa  margarita  ,  abit ,  et  vcnditis  omni- 
bus  qua:  habel,  eniit  eam.  Emit  eam  non  aliquo  cxtc- 
rioruni  quae  jamdudum  vendiaerat  bonorum  com- 
niercio,  sed  proprii  sui  corporis  prclio.  .l6i/namque 
scipsum  rclinquondo  ,  abit  carncm  suam  cum  vitiis 
ct  concupisrentiis  cruciligcudo.  Vcndit  omnia,  qure  ^ 
insemctipso  adhuc  qiiasi  libcra  habuit  ot  rcsidua, 
propriam  videlicet  voluntalem.  Vcl  si  (jua  adhuc,  qua 
caruaHler  delectatur,  cordis  inost  suavilns,  prorsus 
a\>jicit,  ul  hanc  qunin  prxgustarcmcmil  omnipoloii- 
tis  Dei  dulcedir.eni  ficquontius  habcrc  possit.  Et 
qula  ad  cnutriendam  in  somctipso  hujus  dulcedinis 
gratiam  nihil  ita  valct,  sicut  assiduitas  sacra;  Scri- 
ptunc,rccte  sequitur  lerlia  similitudo,  per  quam 
ejusdem  sacra;  Scriptura;  frcqucns  intelligilur  me- 
ditatio. 

Jterum,  inquit,  simileest  regnum  ca^lorum  sagenw 
missasin  mare  et  ex  omni  genere  piscium  congreganti, 
Pcr  «flgcnam,  quae  multiplicitcr  conncctitur,  multi- 
plex  cohjErenlia  cogitationum  convcnienter  accipi- 
tor.  Quam  nimirum  multiplicitatcm  cogitationura 
suarum,  dum  connexam  ct  collcctam  in  unum ,  m 
mare^  in  profundum  vidclicct  Vctcris  ac  Novae 
Scripturap  meditando  cam  et  ruminando  perfecte 
miterit^  quasi  ex  omni  congregans  genere  piscium 
roultitudineni  131  vivacium  colligit  sensuum.  Ex 
assidua  cnim  cjus  mcditatione  incipit  agnosccre  ubi 
boni  sunt  sensus  cjiis  et  utiles,  ubi  mali  sunt  et  inu- 
tiles.  Unde  sequitur : 

Quam  cnm  implcta  esset ,  educentes  et  secus  littus 
sedentes  elegerunt  bonos  in  vasa  sna ,  malos  autem 
loras  miserunt.  Impletio  liaec ,  qua  sagenn  missa  in 
mare ,  cogilatio  videlicct  hominis ,  intenta  studio 
??ctionis  impletur,  est,  ut  video    dulcedo  Dei,  quae 


illi  ajlcrnitatis  soliditati  sic  hominem  in  hac  vita 
approximct ,  sicut  dulcedo  orationis ,  et  significata 
per  scssiouem  concepta  in  oratione  humilitas  mentis. 
Benc  autcm  subjungit : 

Elegeruntbonos  in  vasa  sua^  malos  autem  foras  mt^- 
ru}i/,  quia,  cum  in  illa  dulcedine  orationis,  ubi  perfecte 
s<>  Deo  humiliaverit,  bonos  cl  malos  sensus  suos  recte 
cognosccre  coopcrit,  etigit  bonos  in  vasa  sua,  quando 
rectos  et  pcrfectos  seusus,  qui  ad  araorem  et  dulce- 
dinem  Dei  euin  suscitant  ct  accendunt,  in  interiora 
cordis  rcceptacula  congrcgat  ct  rcponit ;  malos  au- 
tcm  toras  mittit,  quando  eos  qui  a  Deo  et  dulcedine 
Dci  scparant  et  retardant,  a  corde  suo  abjicit  et  re- 
pcllit.  Post  ista  omnia  aptc  subjungit  aeterna  Dei 
Sapicntia: 

Sic  erit  in  consummattone  sceculi.  Per  consummm- 
tionem  scecuU^  consumpta  et  exstincta  in  homine  s»- 
cularis  vitac  delcctatio  potcst  intelligi.  Et  est,  quasi 
dicai :  In  quocunque  hominum  saeculum  debet  13S 
consummari,  hoc  cst  qui,  despectis  et  abjectis  vo- 
luptatibus  saiculi  ct  vitiis  .  ad  perfcctum  amoreui 
patriae  coclcstis  pcrtingcrc  desiderat ,  sic  erit,  sine 
isto,  inquam,  qucin  praescripsi  vobis  ordine,  fi&i 
nullo  modo  valebit.  Poslquam  istc  ordo  praecesserit, 
hoc  est  postquam  per  conversionem ,  per  boBam 
conversationem,  per  assiduam  sacrae  Scripturae  me- 
ditationem  noxius  amor  saeculi  submotus  fuerit» 
tandem  implebitur  subj^ta  Domini  sententia ,  qua 
^  dicitur  : 

Exibunt  angeli  et  separabunt  malos  de  medio  JU' 
5/orfcm,  et  mittenfeos  in  caminum  ignis.  Angeli  exeunl^ 
quando  justi  et  sancti  sensus ,  qui  quasi  nuntii  qai^ 
dam  sunt  hominis  ad  Deum,  efficacitcr  se  in  homine 
exerunt;  separant  matos  de  medio  jusforum,  qoando 
homo ,  qui  sic  intrinsccus  per  misericordiam  visi- 
tationis  supemx  illuminari  promeniit,  perversog  et 
iniquos  suos  actus  a  bonis  discemendo  humiliter 
agnoscit ;  Mittit  eos  in  cnminum  ignit ,  quando  eos 
fervenlissimo  igiie  compunctionis ,  quam  eaminut 
cxprimit,  digne  poBnitendo  purgat  ct  excoiiuit. 

Ibi  crit  (tetus  et  stridor  dentium.  Fervcns  cnim 
ille  caminus,  ardens  ufiqueet  incendens  intrin&ecTi^ 


725  VEN.GODEFmUl  ABBAT1&  ADMOMENSIS  TU 

poeiutenlia:  igiiis  praevalidus,  fumum  illum  suscilal  A  iicrol  cojleslis  regiii  consortio.  Et  quia  ade^^mplum 
qui  elicit  et  extrahit  ex  intimo  cordis  fletus  tales  ei 


lacrymas,  quiiius  perfecte  delet  el  ahluit  quidquid 
contra  Deuiii  male  vivendo  deliquit.  Post  flctuni  reite 
ponitur  stridor  dctitium,  per  quem  inteliigitur  fortis 
et  districta  custodia  cogilalionumet  operuin. 

Sed  quia  haec  oninia,  quaedixiinus,  generalis  om- 
nium  non  capit  intellectus  ,  pii  sermo  magistri  spc- 
cialiter  ad  discipulos  coiiverlitur,  ({uemadmodum  iii 
eousequentibus  dicitur:  IntelUxislis ,  inquit,  Iwc 
omniaf  Non  est  dubium  electos  Chrisli  discipulos, 
utpote  omnium  hoininum  perfectissimos,  intellcxisse 
hwc  omnia;  hoc  enim  responsionis  illorum  conQ- 
dentia  innuit ,  quam  apte  designans  evangelista 
subjungit :  Dicunt  ei:  Etiam.  Intellexisse  quidem  se 


boni  negotiatoris,  bonas  margariias  qua^rentis,  mul- 
tipliiibus  sanci3c  ei  perfectae  conversatloni»  labori* 
Lus  semolipsam  exerccbal,  ideo  unam  iilam  pretio» 
sam  margaritam,  superexcellenlem  134  cuncla  bu- 
jus  mundi  gaudia  suiK^rnaj  dulcedinis  gratiam  vi- 
vensadhuc  in  corpore  tam  perfecle  invenire  me- 
ruit,  quod  uihil  in  hoc  saeculo  fuit,  quo  ab  amore 
illius,  cujiis  dulcedinem  interius  praeguslavil,  revo- 
cari  potuerit.  Liide  aple  congruit  ei  quod  dicitur : 
Juventa  autem  una  pretiosa  margarita  abiit  et  ven-- 
didil  universa  qua;  liabuity  et  emit  eam.  Abiit  eniai 
semetipsam  relinquendo ;  emil  eam^  non  tantom- 
modo  exleriorum  rerum  substantia,  quam  vivens 
adhuc  in  corpore  iideli>jr  pro  Christo  distribuit,  se^ 


iiducialiter  respondent.  Et  inerito.  Quid  enini  inlel-  B  proprii  sanguinis  sui  effusione,  qua  post  multa  ior- 


lectibus  eorum  abscondi  potuit,  quos  ipsa  sapientia, 
ipse  scientiarum  Dominus  enutrivit  et  docuit  ?  Scd 
et  quilibet  beatus  bomo ,  qui  per  voluntariam  con- 
▼ersionem ,  per  Deo  placilam  conversationem  ,  per 
continuam  sacrx  Scripturae  iiieditationem  in  spiri- 
lali  vita  133  exercitatus,  impletam  in  se  evangcli- 
cam  hanc  doctrinam  cognoscit ,  iutellexisse  se  Itivc 
omnia  flducialiter  Domiiio  cuin  sanctis  apostoiis  rc- 
spondere  poterit.  Ilis  etiam  non  solum  sibiipsi,  sed 
Cjeteris  hominihus  utiiis  esse  poterit »  queuiadiuo- 
dum  ostendit  Dominus  in  fiiie  Evangelii  qiio  dicit : 
Ideo  omnis  scriba^  doctus  in  retjno  cuclorumy  simi- 
Hs  est  homini  patrifamilias  qui  profert  de  thesauro 
suo  nova  et  vetera.  Recte  quidcm  scriba  doctus  no- 
jninatur,  quando  ca  qu%  ex  Veteris  ac  Nova;  scientia 
Scripturai  ageiida  vel  cavenda  didicit,  bonis  operi- 
bus  exsequendo,  quasi  scripta  in  semetipso  ostendit. 
llic  sane  quasi  quamdam  sumnii  patrlsfamilias , 
unigeniti  ulique  Filii  Dei,  similitudinem in  sesusci- 
pit,  dum  ad  exemplum  ejusdem  Domini  nostri,  qiii 
t!c3cendens  desede  majestatis  suae  ad  inflina  nostra: 
morlalitatis  et  miscriae,  seipsum  quodammodo  reli« 
quit,  ut  nos  redimeret;  non  qux  sua,  sed  quae 
proximorum  sunt,  quserit,  seipsum  interdum  dese- 
rit,  uteosacquirat;  quaesua  sunt  despicit,  ut  ipso- 
rum  saluti  utilius  invigilare  queat.  Qui  profert  de 
thesauro  $uo  nova  et  vetera,  cum  modo  iaeta  de  pe- 
renoisvitie  gaudiis  promittendo  corda  subditorum 


mentorum  genera  in  niorte  pro  ipso  viriliter  oecii- 
buit»  Nisi  enim  inexslinguibili  amoris  divini  igne 
forliter  intrinsecus  inflammata  fuisset,  exquisita  et 
inaudita  illa  tormeiila,  alapas,  carcerem,  equuleumy 
et  tortioiies  mamillarum  et  abscisionem,  cseleraque» 
qux  liber  paiftionis  ejus  commemorat,  supplicia  io 
tain  fragili  corpore  nunquam  suslinere  poluisset. 
Sed  quia  conteniptis  his  omnibus  mori  temporalitcr 
non  inetuil  pro  Cbrislo,  ut  aetemaliter  viveret  in 
ipso,  ccelestem  illam  margaritam,  interminabilem 
videlicet  duloedinem  et  contemplationem  omnipo- 
lentis  Dei,  jam  accepit,  jam  possedit,  qua  oruata 
inter  ainplexus  sponsi  sui  Domini  nostri  Jesu  Chrisli 
sine  fliie  gaudebit. 

Ad  obtinendam  eamdem  beatitudinis  gratiam» 
sauctissima  ejus  apud  Deum  intercessio  nos  adju^ 
vet,  quatenus  thesaurum  illum,  coelestis  regiii  de- 
s.derium,  quein  gratia  Dei  ex  parte  invcnimus,  prae 
cujus  gaudio  et  amore,  transitoria  vits  praesentis 
gaudia  despicimus,  sic  omnipotens  Dcus  hic  in  no- 
bis  augeat  et  custodiat,  ut,  cum  prxsentis  vits  mi- 
seriis  exeinpti  fuerimus,  illuc  meritis  ipsius  suffra- 
gantibus  perveniamus,  ubi  de  plena  atque  perfecta 
pretiosic  illius  margaritae  inventione,  boc  est  de 
dulcissima  Conditoris  et  Redemptoris  nostri  visione* 
cum  ipsa  etomnibus  sanclis  xternaliter  gaudeamus. 
Quod  ipsc  prxstare  dignetur  Dominus  noster,  qui 
ciun  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  om* 


permulcet,  ut  ad  amorem  boni  accendat,  modo  de  d  ui^  saecula  saeculorum,  Amen. 


poenis  inferni  aspera  intentando  deterret,  ut  a  ma- 
lis  coinpescat. 

Ua^c  sunt  verba  lectionis  evangelicae,  quae  in  lau- 
dem  et  gloriam  beatissimae  virginis  et  martyris  Dei 
Agathae,  cujus  hodie  solemnia  celebramus,  digne  et 
congrue  legitur.  Quae  vere  invenit  tliesaurum  abscon- 
ditum,  Ab  infantia  enim  sua  coelesli  in  semetipsa 
flagrans  desiderio,  per  mentis  puritatem,  per  carnis 
castitatem  innocentbr  adhxsit  Domino.  Unde  prce 
gaudio  illius  abiit^  et  vendidit  universa  quce  habuity 
quia  pine  magnitudine  amoris  sponsi  sui  coelestis» 
contempta  mundi  gloria,  divitias  et  facultates  suas 
pauperibus  et  egenis  distribuit;  quod  vere  fuitven- 
dere  universa,  quae  habuit.  ut  tali  commercio  digna 


135  HOMiLlA  XXllI, 

IN  FESTIM  S.   AMANDl  EPISCOPI  PRIMA. 

Videte,  vigilate  et  orate.  Nescitis  enim  quando 
tempus  sit  (Marc.  xiii). 

Licet  tola  evangelicae  series  Scripturae  plena  sit 
mystica  subtilitate ,  verba  tamen  Domini  et  Salyato- 
ris  nostri,  quae  ipsc  auctor  suavitatis  suavlssime 
intonans,  ad  imbuenda  discipulorum  corda  ore  sno 
promulgavit,  tanta  mystica;  intelligentiae  praeponde» 
rata  sunt  plenitudine,  ut  vix  ea  mens  humana  inda- 
gando  possit  attingere.  Sic  et  prxsens  sancti  Eyan- 
gelii  Icctio  per  singula  verba  plena  refulget  sensa 
mystico,  ct  virlus  mysteriorum,  quac  in  ea  esseci^r  • 
nitur,  eloqiicntiam  excedit    humanam.  Attauien, 


715 


IIOMILIiE  FESTIVALES. 


m 


quautum  Ipso  adjuvanle  possuraus,  verba  cjus  ex-  A  sedetiam  lola  vita  bominis  cujuslibet  salvandi,  (jui 


hdrtationis  ad  a^dificationem  nobis  et  salutis  profe- 
clum  trahamus. 

Videte^  inquit,  vigilate  et  orate.  Dominus  ct  Sal- 
vator  noster  non  solum  discipulos  suos,  quibus 
corporaliter  loquebatur,  per  hjec  verba  admonuit, 
sed  etiam  quid  nobis  faciendum,  quomodo  vigilan- 
dum  sit,  per  hxc  eadem  verba  patenter  innotuit. 
Trina  enira  haec  verl)onun  distinctio  aperte  nobis 
demonslrat  nuo:i:odo  salvandiis  qnisqiic,  qui  poste- 
riora  obliviscens  in  anteriora  se  exlendere  deside- 
rat,  culmen  perfe<  tionis  ad  quod  tendil  apprehcn- 
dere  valeat.  Quicunque  crgo  divina  inspiratione 
compauclus,  saiculo  renuntiarc  dccreverit  cl  con- 
cupiscentiis  ejus,  juxta  qiiod  in  cxordio  evangcliraj 


pro  aelernis  laborat,  oratio  est  apud  Deum.  Hujus- 
modi  orationis  instantiam  Paulus  apostobis  suis 
videtiir  discipulis  prxcepisse,  ubi  ait :  Sine  inter- 
missione  orate{l  Tliess,  v,  17).  Sine  intermissione 
cnim  oramus,  si,  cum  opus  bonum  agimus,  nullam 
pro  hoc  tcrrcna;  laudis  gloriam  affectamus,  sed 
ivterna  solunimodo  desiderando  cogitamus. 

Hic  rcvcra  trifarius  ordo  Dominicae  jussionis  vir.m 
nobis  quodammodo  aperit  perfectionis  ut  hoina 
qui  de  virtule  in  virlutem  ire  desiderat,  his  addisra^ 
vorbis  137  q"oinodo  adipisci  vita  perfectione/n 
valeat.  Nam,  sicut  suporlus  diximus,  non  fiolum 
Salvator  noster  corporaliler  tunc  discipulis  suis  lo- 
quens  h^s  verbis  adinoniiit,  scd  ctiam  cisdcm  vcrbis 


lectionis  vox  divina  admoniiit,  oculos  ad  videndum  ^  spirilaliler  loquens  qiiolidic  nos  iristruit.   Mdete, 


apertos  habere  debct,  ut  videlicel  primo  sapienter 
intelligat  quid  ei  facienduin  quidve  sil  vitandum. 
Nam  qucmadmodum  homo,  qui  cxtcriori  corporis 
viso  privatur,  quasi  in  tenebris  ambulans,  dum  in 
inccrto  ponit  pedem,  gravcm  nonnunquam  corporis 
incurrit  laesionem,  sic  nimirum,  si  oculus  cordis 
obtunditur,  dum  cseca  mens  in  tenebris  ignorantiae 
voWitur,  miserabili  nonnunquam  homo  crrnrc  deci- 
pitur,  quia  operari  se  aliquando  opera  jiistftise  ajsti* 
mat,  sedtamen  prava  conversatione  graviler  Crea- 
torem  suum  oiTcndit;  itemque  delinquere  se  arbi- 
tratur,  cum  tamcn  id  quod  justum  est  operalur. 
Uode,  sicut  praediximus,  neccsse  est  utunusquis- 
qae  136  '»  primordio  convcrsionis  su%  vigili  cor- 
dis  intuttu  ad  boc  circumspectus  esse  studeat ,  ut 
<|aid  agcndum  quidve  vitandum  sibi  sil  intelligat. 
Sed  quia  homini  cuilibet,  ad  conversionem  ve- 
nienti,  ad  perfectionem  hoc  solum  non  suITicit,  si 
tantom  ea  quae  recta  sunt  intelligit,  nisi  etiam  post 
acceptum  rcctc  vivcndi  inlellcctum  vigilare  studcat 
iMU  bonx  operationis,  congrue  Dominus,  postquam 
•Mere  suos  discipulos  admonuit,  continuo  sul)- 
junxit : 

Vigilate  et  orate,  Vigilare  homo  praecipitur,  hoc 
^l  ut  hoc  quod  recle  inlelligit  opere  implerc  stu- 
<leal,  et  ignaviam  desidiosrc  conversationis,  in  qua 
^adum  jacuerat,  pcrvigili  bonx  aclionis  studio  a  se 
Tepellat.   Nam  quemadmoduin  honio,  qui  sopore 


inquit ,  vigilate  et  orate ,  id  cst  videte  qiise  recta 
sunt  inlclligendo,  vigilate  quae  bona  sunt  agcndo, 
orate  aelerna  desidcrando.  Cur  autcm  tantopcre  vf- 
dere,  vigilare  et  orare  nos  oporteat,  vcrbis  mox  se-* 
quentibus  aperte  manifestat. 

Nescitis  enim,  inquit,  quando  tempus  sit,  Tempu& 
nostrum  est,  cum  aliqua  divina  visitatione  ad  noa 
intra  nos  reducimur,  et  aut  de  perpelratis  pravis 
operibus  compungimur,  aut  de  aeternitatis  visione 
delcctamur.  Ergo  quia  nescimus  quando  tempus  sit 
visilationis  tantae,  oportet  nos  semper  vigilare  et 
orare,  hoc  cst  vigilanti  studio  ad  tantae  visitationis 
gratiam  cordis  penetralia  prapparare.  Et  quoraodo 
vigilarc,  quomodo  orare  debeamus,  dignae  imitatio- 
nis  proponcns  exemplum  ait  in  consequentibus : 

Sicut  homo  peregre  profectus  reliquit  domum  suam. 
Ilomo  iste,  ad  cujus  imitationis  exempliim  in  bis 
lectionis  cvangelicae  verbis  Dominus  nos  informat, 
ipse  est  Conditor  universorum,  mediator,  inquam, 
Dci  ct  hominum,  Deus  et  homo,  qui  causa  redem* 
ptionis  humanae  homo  dignatus  est  fieri.  Hic  ergo 
tant;e  nobilitalis  Iwmo^  qui  factus  est  nobis  a  Deo 
Patre  justiiia,  exhortatur  nos  ut  sequamur  ejut 
vestigia,  ut  videlicet  virtutes,  quas  ipse  plenarie  pos- 
sidebat,  nos  ejus  edocti  excmplo  imitari  studeamus. 
Quis  unquam  mortalium  similis  ei  fieri  potuit  vel 
poterit  per  laudabilis  vitae  meritum?  Quis,  inquam, 
auctori  sanctitatis,  munditiae,  castitatis  ct  patientiae 


f^ravatur,  ob  hoc  dormicndi  quictcm  sibi  accommo-  d  aequali  virtulum  praerogativa  assimilari  posset  in 


<Iat,  ut  quietis  gratia  corpiis  sustentct  ct  foveat 
^qui  autem  usu  vigilat  laboris,  graliam  sibimetipsi 
^enegat  quietis),  sic  nimirum  homo.  qui  male  secu- 
irus  jacere  in  peccatis  ct  vitiis  non  mctuil,  quasi 
male  sopitus  dormit ;  qui  autcm  intcntus  opcribus 
Justittaeab  his  excilari  nititur,  rtr/t7ar«  coram  Do- 
mino  recte  dicitur.  Quicunquc  autem  ita  pii  operis 
stodio  vigilat^  huic  Dominus  eminentiorem  adhuc 
"viani  demonstrat,  cum  protinus  admonendo  subjun- 
g:t,  etorate^  inquit. 

Orare  ergo  quilibet  electus  praecipitur,  id  csl  ut 
aelema  desiderando  fructum  pii  laboris  pro  sola  spe 
ciBlestis  exerceat  remunerationis.  Non  solum  cnim 
boc  oratio  dicitur,  qua»  motu  labiorum  pcrficitur, 


hacmortali  vita?  NuIIus  omnino,  nullus  reveraho- 
mo  natus  de  muliere  ei  assimilari  poterit,  qui  sine 
peccali  conccptus  estctnatuscontagione.  Sedinhis 
virlutum  excrciliis  sequi  debemus  vcstigia  nostri 
Rcdemptoris,  ul  ad  ejus  imitationem  sanctificati  in 
veritate  esse  studcamus,  ad  ejus  imitationem  mun- 
di  corde  et  corpore  in  oculis  divinse  majestatis  appa* 
reamus,  ad  cjus  imitationcm  in  humilitate  ctf  aticti  • 
tia  pcrseverare  contendamus. 

Quiperegre,  inquit,  profcctus  reliqutt  aomum  suam^ 
Quaenam  erat  domus  hxc  nobilissimi  hujus  hominis, 
qua-ve  peregrinatio  illa  fiiit,  in  qua  relicta  hac  do- 
mo  138  su^  ^^i*l  ^  Domus  hacc  tam  inclyta,  domus 
inqiiam,  aetcniJC  sanclificalionis  corpus  ejus  fuit,  ip 


m  VEN.GODEFIUDI  ABBATIS  ADMOMEiNSlS  7i4 

poenitenlia;  ignis  prievulidus,  ruiuum  ilium  susciut  A  fiercl  coileslis  regni  consortio.  Et  quia  ad  es^mplum 
qui  elicit  et  extrahit  ex  intimo  cordis  fleius  tales  et      boni  negotiatoris,  bonas  margariias  quairentis,  miil< 


lacrymas,  quiiius  perfecte  delet  ct  abluit  quidquid 
contra  Deuiu  male  vivendo  deliquit.  Post  fletuni  recte 
ponitur  stridor  dentium,  \\cc  queui  inleiligitur  fortis 
et  districta  custodia  cngitationum  el  operum. 

Sed  quia  h;jec  onmia,  quae  diiimus,  generalis  om- 
nium  non  capit  intellectus  ,  pii  sermo  magistri  spe- 
cialiter  ad  discipulos  converlitur,  quemadmodum  in 
eonsequentibus  dicitur:  Intellexiitis  ^  inquit,  hax 
omnia?  Non  esl  dubiuni  electos  Chrisli  discipulos, 
utpote  omnium  hominum  perfcctissimos,  intellcxisse 
hac  omnia;  hoc  enim  responsionis  illorum  conQ- 
dentia  innuit ,  quam  apte  designans  evangelista 
subjungit :  Dicunt  ei:  Etiam.  Intellexisse  quidem  se 


tiplit  ibus  sancia;  ei  perfect»  conversatloni»  laboti* 
Lus  semctipsam  cxerccbat,  ideo  unam  iilam  pretio* 
sam  manjaritam,  sui>erexcellentem  134  cuncla  bu- 
jus  mundi  gaudia  su|)ern3e  dulcedinis  gratiam  vl- 
vens  adliuc  in  corpore  tam  perfecte  invenire  me- 
ruil,  quod  uihil  in  hoc  saeculo  fuil,  quo  ab  amore 
illius.  cujus  dulcedinem  interius  praeguslavil,  revo- 
cari  potucrit.  Uude  aple  congruit  ei  quod  dicitur : 
Juventa  autem  una  pretiosa  margarita  abiit  et  rffi'- 
didit  universa  qua  habuit^  et  emit  eam,  Abiit  eniai 
seinetipsam  relinquendo ;  emit  eam,  non  tantum- 
niodo  exteriorum  rerum  substantia,  quam  vivens 
adhuc  in  corpore  (ideli>jr  pro  Christo  distribuit,  sef 


fiducialiter  respondent.  El  merito.  Quid  enim  inlel-  B  proprii  sanguinis  sui  elTusione,  quapost  multa  ior- 


lectibus  eorum  abscondi  potuit,  quos  ipsa  sapientia, 
ipsc  scientiarum  Dominus  enutrivit  et  docuit?  Sed 
et  quilibet  beatus  homo ,  qui  per  voluntariam  con- 
yersiouem ,  per  Deo  placitam  conversationem  ,  per 
continuam  sacrac  Scripturx  nieditalionem  in  spiri- 
lali  vita  133  exercitatus,  impletam  in  se  evangcli- 
cam  hanc  doctrinam  cognoscit ,  ivtcllexisse  se  hwc 
omnia  flducialiter  Domino  cum  sanctis  apostolis  re- 
spondere  poteril.  llis  etiam  non  solum  sibiipsi,  sed 
Cjeteris  hominibus  utilis  esse  poterit ,  ([ueuiadnio- 
dum  ostendit  Dominus  in  fiiie  Evangelii  quo  dicit : 
Ideo  omnis  scriba^  doctus  in  reijno  cuelorumy  simi- 
lis  est  homini  patrlfamilias  qui  profert  de  thesauro 
suo  novu  et  vetera.  Rccte  quidcm  scriba  doctus  no- 
minatur,  quaudo  ea  qu%  ex  Veteris  ac  Nova;  scie»tia 
Scriptura!  agenda  vel  cavenda  didicit,  bonis  operi- 
bus  exsetiuendo,  quasi  scripta  in  semetipso  ostendit. 
llic  sane  quasi  quamdam  sumnii  patrlsfamilias , 
unigeniti  ulique  Filii  Dei,  similitudincni  in  sesusci- 
pit,  dum  ad  exemplum  ejusdem  Domini  noslri,  qui 
4!c3cendens  desede  majestatis  suse  ad  inUma  nostrai 
mortalitalis  et  miscriie,  seipsum  quodammodo  reli* 
quit,  ut  nos  rediroeret;  non  qua;  sua,  sed  quse 
prozimorum  sunl,  quaeril,  seipsum  interdum  dese- 
rit,  uteosacquiral;  quaesua  sunl  despicit,  ut  ipso- 
rum  saluti  utilius  invigilare  queat.  Qui  profert  de 
thesauro  suo  nova  et  vetera,  cum  modo  l%ta  de  pe- 
rennisvil^  gaudiis  promittendo  corda  subditorum 


menlorum  genera  in  morte  pro  ipso  viriliter  occu- 
buit,  Nisi  enim  inexstinguibili  amoris  diviui  igne 
forliter  intrinsecus  inflammata  fuissel,  exquisita  et 
inaudita  illa  tormenla,  alapas,  carcerem,  equuleum» 
el  tortiones  mamillarum  el  abscisionem»  cseleraque, 
quai  liber  paiftionis  ejus  commemoral,  supplicia  in 
tam  frngili  corpore  nunquam  suslinere  potuisset. 
Sed  quia  contemptis  his  oumibus  mori  leroporaliter 
uon  inetuit  pro  Cbristo,  ut  xtemaliter  viverel  in 
ipso,  cu^Iestem  illam  margaritam,  inlerminabilem 
videlicet  dulcedinem  et  contemplationem  omnipo- 
tentis  Deit  jam  accepit,  jam  possedit,  qua  omala 
inler  amplexus  sponsi  sui  Domini  nostri  Jesu  Chrisli 
sine  flne  gaudebit. 

Ad  obtinendam  eamdem  beatitudinis  gratiam» 
sauctissima  ejus  apud  Deum  intercessio  nos  adju^ 
vet,  quatenus  thesaurum  illum,  coelestis  regni  de- 
s.derium,  quem  gratia  Dei  ex  parte  invcnimus,  prae 
cujus  gaudio  et  amore,  transitoria  vits  praesentis 
gaudia  despicimus,  sic  omnipolens  Deus  hic  in  no- 
bis  augeat  et  custodial,  ul,  cum  praesentis  vits  mi- 
seriis  exempti  fuerimus,  illuc  meritis  ipsius  suffra- 
gantibus  perveniamus,  ubi  de  plena  atque  perfecla 
pretioso;  illius  margaritae  inventione,  boc  est  de 
dulcissima  Conditoris  et  Redemptoris  noslri  visione» 
cum  ipsa  etomnibus  sanctis  a^ternaUter  gaudeamus. 
Quod  ipse  prxstare  dignetur  Dominus  noster,  qui 
ciim  Patre  et  Spirilu  sancto  vivit  et  regnal  per  ooi* 


permulcel,  ut  ad  amorera  boni  accendal,  modo  de  o  nia  sax^ula  sa^culorum,  Amen. 


poenis  inferni  aspera  intentando  delerret,  ut  a  ma- 
lis  compcscat. 

lliec  sunt  verba  lectionis  evangelic»,  quic  in  lau-> 
dem  ct  gloriam  beatissimae  virginis  et  martyris  Dei 
Agatbae,  cujus  hodie  solemnia  celebramus,  digne  el 
congrue  legitur.  Quae  vere  invenil  thesaurum  abscon- 
diium.  Ab  infantia  enim  sua  ccelesti  in  semetipsa 
flagrans  desiderio,  per  mentis  puritatem,  per  carnis 
castitatem  innocentbr  adhxsit  Domino.  Unde  pra 
gaudio  illius  abiit^  et  vendidit  universa  quce  habuity 
quia  pnc  magnitudine  amoris  sponsi  sui  coelestis, 
contempta  mundi  gloria,  divitias  et  facultates  suas 
pauperibus  ct  egenis  distribuit;  quod  vere  fuitven- 
dere  universa,  quse  habuit.  ul  tali  commercio  digna 


135  IIOMILIA  XXllI, 

IN  FESTIM  S.  AMANDl  EPISCOPI  PRIMA. 

Videte,  vigilate  et  orate.  ^escitis  enim  quande 
tempus  sit  (Marc,  xiii). 

Licel  tota  evangelicae  series  Scripturae  plena  sil 
mystica  subtilitate ,  verba  tamen  Domini  et  Salvato- 
risnostri,  quae  ipse  auctor  suavitatis  suavissime 
intonans,  ad  imbuenda  discipulorum  corda  ore  sno 
promulgavit,  tauta  mystica)  iiitelligentix  praeponde» 
rata  sunt  plenitudine,  ut  vix  ea  mens  humana  inda- 
gando  possit  attingere.  Sic  et  praesens  sancti  Evan- 
gelii  lcclio  per  singula  vcrba  plena  refulget  sensv 
mystico,  et  virlus  mysteriorum,  qiix  in  ea  esseci^r- 
nitur,  eloquentiam  excedit    humanam.  Allauieiit 


725 


IIOMILIiE  FESTIVALES. 


72« 


quautum  Ipso  adjuvanle  possuraus,  verba  ejus  ex-  A  sedetiam  tola  vita  hominis  cujuslibet  salvandi,  qia 


hortationis  ad  xdificationera  nobis  et  salutis  profe- 
dum  trahamus. 

Videte^  inquit,  vigilate  et  orate.  Dominus  ct  Sal- 
vator  noster  non  solum  discipulos  snos,  quibus 
corporaliter  loquebalur,  per  hajc  verba  admonuit, 
sed  etiam  quid  nobis  faciendum,  quomodo  vigilan- 
dum  sit,  per  hac  eadem  vevba  patenter  innotuit. 
Trina  enim  haec  verborum  dislinclio  aperte  nobis 
demonstrat  nuon^odo  salvandus  quisque,  qui  poste- 
riora  obliviscens  in  anleriora  se  exlcndere  deside- 
rat,  culmen  perfei  tionis  ad  quod  len<lit  apprehcn- 
dere  valeat.  Quicunque  ergo  divina  inspiratione 
compunctus,  sxculo  renuntiarc  decrevoril  et  con- 
cupiscentiis  ejus,  juxta  quod  in  cxordio  evangelicie 


pro  ajlcrnis  laborat,  oratio  est  apud  Deum.  Hujus- 
modi  orationis  instanliam  Paulus  apostohis  suis 
videttir  discipulis  praicepisse,  ubi  ait :  Sine  inter- 
missione  orate{I  Thess.  v,  17).  Sine  intermissione 
enim  oranius,  si,  ciim  opus  bonum  agimus,  nullani 
pro  hoc  lcrrena;  laudis  gloriam  aflectamus,  sed 
setcrna  soluuimodo  desiderando  cogitamus. 

Hic  revcra  trifariusordo  Dominicae  jussionisvir.rn 
no!>is  quodammodo  aperit  perfeclionis  ut  homa 
qui  de  virtute  in  virtutem  ire  desiderat,  his  addisra^ 
vcrbis  137  quomodo  adipisci  vita;  perfectioncin 
valeat.  N:im,  sicul  supcrius  diximus,  non  solum 
Salvator  noster  corporalilcr  tunc  discipulis  suis  lo- 
quens  h's  verbis  admonuit,  sed  cliam  eisdem  verbis 


lectionis  vox  divina  admonuii,  oculos  ad  vidcndum  ^  spirllaliler  loquens  quolidie  nos  instniit.   Yidete, 


apertos  habere  debet,  ut  videlicet  primo  sapienter 
inielligat  quid  ei  faciendum  quidvc  sit  vitandum. 
Nam  qucmadmodum  hoir.o,  qui  cxlcriori  corporis 
visu  privatur,  quasi  in  lenebris  ambulans,  dum  in 
iocerto  ponit  pedem,  gravcm  nonnunquam  corporis 
incurrit  Ixsioneni,  sic  nimirum,  si  oculus  cordis 
obtunditur,  dum  ca^ca  mcns  in  tenebris  ignoranlise 
Tolvitur,  miserabili  noniiunquam  homo  errore  deci- 
pitur,  quia  operari  se  aliquando  opera  justrtise  a^sti* 
mat,  sedtamen  prava  conversatione  graviter  Grea- 
torem  suiim  oilendit;  itemque  delinquere  se  arbi- 
tratur,  cum  tamen  id  quod  justum  cst  operatur. 
(Jnde,  sicut  prsediximus,  necesse  est  ut  uiiusquis- 


inquit ,  vigilate  et  oraie ,  id  est  videte  qii»  recta 
sunt  intclligcndo,  vigilate  quae  bona  sunt  agendo, 
orate  «terna  desidcrando.  Cur  autem  tantopere  rf- 
dere,  vigilare  et  orare  nos  oporteat,  verbis  mox  se-^ 
quentibus  aperte  manifestat. 

Nescitis  enim^  inquit,  quando  tempus  sit,  Temp!!S 
nostrum  est,  cum  aliqua  divina  visitatione  ad  no& 
intra  nos  reducimur,  et  aul  de  perpetratis  pravis 
operibus  compungimur,  aut  de  seternitatis  visiene 
delectamur.  Ergo  quia  nescimus  quando  tempus  sit 
visitntionis  tanta^,  oportet  iios  semper  vigilare  et 
orare,  hoc  csl  vigilanti  studio  ad  tanUe  visitationis 
gratiam  cordis   penetralia  pra^parare.  Et  quomodo 


qne    136  ^^  primordio  conversionis  su%  vigili  cor-  ^  vigilare,  quomodo  orare  debeamus,  dignae  imitatio- 


dis  intuttu  ad  boc  circumspectus  esse  studeat ,  ut 
quid  agcndum  quidve  vilandiim  sibi  sit  intelligat. 
Sed  quia  liomini  cuilil)et,  ad  conversioncm  ve- 
nienti,  ad  perfectiouem  hoc  soluin  non  sulTicit,  si 
tantom  ea  quse  recta  sunt  intelligit,  nisi  etiam  post 
acceptum  rectc  vivcndi  intcllectum  vigilare  studeat 
iwu  bonae  operationis,  congrue  Dominus,  postquam 
tidere  suos  discipulos  admonuit,  continuo  sub- 
Janxit : 

Vigilate  etorate,  Vigilare  homo  praecipitur,  hoc 
<6i  ut  hoc  quod  rccte  inlelligit  opere  implere  stu- 
deat,  et  ignaviam  dcsidiosre  con^ersationis,  in  qua 
4adum  jacuerat,  pcrvigili  bona;  aclionis  studio  a  se 
Tepellat.   Nam  quemadmoduni  hon:o,  qui  sopore 


nis  proponcns  exemplum  ait  in  consequentibus : 

Sicut  homo  peregre  profectus  reliquit  domum  suam. 
Ilomo  iste,  ad  cujus  imitationis  exemplum  in  his 
lectionis  evangelic»  verbis  Dominus  nos  informat, 
ipse  est  Conditor  universorum,  mediator,  inquam, 
Dei  et  hominum,  Deus  et  honio,  qui  causa  redem- 
ptionis  humanae  homo  dignatus  est  fieri.  Hic  ergo 
tant;e  nobilitatis  homo^  qui  factus  est  nobis  a  Deo 
Patre  justilia,  exhortatur  nos  ut  sequamur  ejus 
vestigia,  ut  videlicet  virtutes,  quas  ipse  plenarie  pos- 
sidebat,  nos  ejus  edocti  exemplo  imitari  studeamus. 
Quis  unquam  mortalium  similis  ei  fteri  potuit  vel 
poterit  per  laudabilis  vitae  meritum?  Quis,  inquam, 
auctori  sanctitalis,  munditise,  castitatis  et  patientiai 


f^ravatur,  ob  hoc  dormicndi  quietcm  sibi  accommo-  D  aequali  virtutum  pratrogativa  assimilari  posset  in 


^at,  ut  quietis  gralia  corpus  sustenlct  ct  fovcat 
^qui  autem  usu  vigilat  laboris,  graliam  sibimetipsi 
denegat  quietis),  sic  nimirum  homo.  qui  male  secu- 
^us  jacere  in  peccalis  ct  vitiis  non  metuit,  quasi 
inale  sopitus  dormit ;  qui  aulem  intentus  opcribus 
jnslitiae  ab  his  excilari  nitittir,  vigilare  coram  Do- 
TOino  recte  dicitur.  Quicunque  autcm  ita  pii  operis 
stndio  vigilat^  huic  Dominus  emincntiorem  adhuc 
^am  demonstrat,  cum  protinus  admonendo  subjun- 
g!t,  etorate.y  inquit. 

Orare  ergo  quilibet  electus  praicipitur,  id  csl  ul 
aelema  desiderando  fructum  pii  laboris  pro  soln  spe 
coelestis  exerceat  remunerationis.  Non  solum  cnim 
boe  oratio  dicitur,  quai  motu  labiorum  perficitiir, 


hacmortali  vita?  Nullus  omnino,  niillus  revera  ho« 
ino  natus  de  niuliere  ei  assimilari  poterit,  qui  sine 
peccali  conceptus  est  et  natus  contagione.  Sed  m  his 
virtutum  exercitiis  sequi  debemus  vestigia  nostri 
Redemptoris,  ul  ad  ejus  imitationem  sanctificati  in 
veritate  esse  studeamus,  ad  ejus  imitationem  mun- 
di  corde  et  corpore  in  oculis  divina;  majestatis  appa- 
reamus,  ad  ejus  imitationem  in  humilitate  ctratie;i  • 
tia  pcrseverare  contendamus. 

Quiperegre^  inquit,  profcctus  reliqwt  aomum  suam» 
Quaenam  erat  domtis  hxc  nobilissimi  hujus  hominis, 
quxve  peregrinatio  illa  fnit,  in  qua  relicta  hac  do- 
mo  138  s^*^  ^^ii^  ^  Domus  hu!C  tam  inch  ta,  domus 
inquam,  aptcm.T  sanctiricationis  corpus  ejus  fuit,  ip 


151  VEN.  CODEFmDl  ABMTIS  ADMONTENSIS  /« 

0111  dormtunt,   inquit,   nocte  dormiunt  (1  Thest.  A  leclionis  priiicipio  iuveniemut.  Yenit,  inqmt  evaii* 


f ,  7).   Sequilur : 

Quod  autem  vobis  dico  omnibus  dico  :  Vigilate,  His 
fiiqoidem  verbis  aperte  nobis  Dominus  dedarnt, 
quod  monita  salutis,  quac  in  diebus  su.t  carnis  suis 
pnenotavit  discipulis,  non  soluni  eis  ad  imitandum 
proposuerit,  sed  eliam  nobis  ad  sedificationem  hxc 
eadem  saluberrimsc  admonilionis  verba  pra^scribi 
Toluerit.  Notandum  vero  est  quod  in  pr%senti  sacri 
Evangelii  leclione  tertia  jam  vice  suos  prrecepit  Do- 
minus  discipulos  vigilare.  Et  est  quasi  dicat :  Vi- 
^tttte  bene  operando,  vigilate  bona  cuslodiendo,  vi- 
gilate  in  bonis  perseveraiido.  Quod  brevi  verborum 
exsecutione  Psalmista  videtur  exprimere :  Dectina^ 
inquit,  a  mato  et  fac  bonum  (Psal.  xxxvi,  27). 


gelista,  Jesus  in  partes  Ccesarea^  Phitippif  et  intemH 
gavit  discipulos  suos,  dicens :  Quem  dicunt  homhM 
esse  Fitium  homints  ?  Quod  Dominus  el  Salvator  no* 
ster,  qui  vere  Filius  Dei  erat,  Fitium  hominis  se  no- 
minat,  ipse,  qui  factus  est  noMs  via,  viam  vene 
humilitatis  nobis  insinuat,  ut  nullus  boraiuum  vel 
de  gencris  nubililate,  vel  de  collata  sibi  divinitus  sa- 
pienti%  vcl  scienti»  bonestate  se  cxlollat,  sed  in« 
(irma  el  abjecta  sentiens  de  se  semper  humilitaii 
submiltat  se.  Poterat  enim,  qui  vere  Filius  M 
erat,  Filium  Dei  sc  nominasse,  sed  suppresso  quoi^ 
ex  virtiite  divinitatis  crat,  illud  dixit  quod  ex  in 
rirmilate  humanitatis  habebal.  Si  hoc  ipse  fecil,  uC 
humiliiatis  exemplum  nobis  tribueret,  quanto  ma- 


Quicunque  ergo  ad  perfectionis    culmen  pertin-  D  gis  nos,  qui  puri  homines  sumus,  humilia  et  ab- 

jecta  denobis  et  sentire  et  pronuntiare  debemusT 
Sicut  enim  dicit  x\postolus,  qucd  infirmum  Dei  e$t^ 
fortius  est  hominibus  (I  Cor.  i,  25).  Infirmum  Dei  est 
humanilas  Dci.  Quod  infirmum  iu  illo  erat.  omni 
nostra  fortlludine  fortiuscrat.  Nos  enim  nomines 
ex  hominibus  in  peccatis  concepti  et  nati  sumus ; 
ipsc  vero,  quod  nunquam  ante  ipsum  auditum  fuit, 
ncc  post  ipsum  futurum  erit,  unius  tantum  kominii 
Fitius  ulique  caslissim»  Virginis,  sine  pcccato  con- 
ceptus  est  et  natus.  Igiiur  qui  huniilitalem  dictis  et 
factis  exsequitur,  vere  Deuni  propter  nos  humilem 
factum  imitalur ;  (|ui  vero  superbo  cordc  gradiiur, 
illius  imitator  est,  qui,  extollens  se  supra  se,  simi- 
lis  esse  voluit  Altissimo. 

145  ^^^  transeunter  animadvertendum  esi  qiiid 
rationis  fuerit  quod  ad  inquirendam  de  se  vcl  disci- 
pulorum,  vcl  extraneorum  opinionem  el  senientiam 
in  partes  Cwsarew  Philippi  venire  voluit,  ubi  eiiam 
periculosum  erat  propter  timorem  principum,  quo- 
rum  dilioni  eadcm  civitas  subjacebat,  cogilare  no- 
minis  Dei.  Yoluit  itaque  Dominus  in  hujus  civiiatis 
partibus,  in  quibus  timor  et  trcmor  principum  fuit, 
postvulgarem  lurKne  opinionem  etiam  discipulorum 
suorum  de  se  audirc  aestimationem,  ut  per  hoc  do- 
ceret  nos  quod,  qui  praemiis  eorum  participare  de- 
sideramus,  fidci  et  confessionis  eorum  constaniiam 
sectemur.  Et  sicut  beatus  Petrus,  et  in  ipso  omnis 
aposlolicus  coetuB,  veritalem,   quam  Deo  revelante 


gere  contendit ,  valde  necesse  habet  ut ,  si  bene 
operando  vigilat,  vigilarc  etiam  bona  custodiendo 
siudeat,  at  jue  in  his  quae  bene  operatur  et  bene 
custodit,  perseverare  usque  ad  finem  vitae  contendat, 
ipso  adjuvante  Domino  nostro  Jesu  Cbrislo,  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  om- 
nia  saeculasxculomm.  Amen. 

IIOMILIA  XXIV, 

in   rrSTm   CATHEDRiE   S.    PETRI   ANTIOCHIiC  PR1MA. 

Venit  Jtstts  in  partes  Ccesarcte  Phitipvi,  et  inter^ 
rogavit  disciputos  suos,  dicens  :  Quem  dicunt  homines 
esse  Filium  hominis  ?  (Matth.  xvi.) 

Beatissimus  princcps  apostolorum  Petrus,  cujus 
bodie  solemnia  colimus,  vere  vir  ille  est,  quem 
exaltavil  Deus  prae  cunctis  participibus  suis,  quia 
slcui  ipse  Deum  Dei  Filium  mirabili  et  inaudita 
cunctisque  ante  ipsum  homhiibus  prorsus  incognila 
novse  confessionis  gloria  honoravit :  Tu  es^  inquiens, 
Christus  Filius  Dei  vivi ,  sic  ipse  Unigenitus  Dei 
constantissimum  divinae  et  humanae  naturae  suae 
confessorem  mirabili  ct  inaudita  novae  laudis  et  re- 
munerationis  gratia  exaltavit  in  coelo  et  in  terra : 
Beatus  es,  inquit,  Simon  Bar-Jona,  quia  caro  et  san- 
gnis  non  revelavit  <t6i,  sed  Pater  meus,  qui  in  cot- 
lit  est.  Et  ego  dico  ft6f ,  quia  tu  es  Petrus,  et  super 
hanc  petram  mdificabo  Ecctesiam  meam^  et  portce  in- 
feri  non  pra:vatebunt  adversus  eam.  Et  tibi  dabo 
elaves  regni  ccplorum,  et  quodcunque  tigaveris  super 


terram,  erit  tigatum  et  in  ccelis,  et  quodcunque  sot-  D  in  Christo  noverat,   intrepido   corde  confiteri 


verit  super  terram,  erit  solutum  et  in  ccelis. 

Ecce  audivimus  constantiam  confessionis  beati 
Petri,  ecce  audivimus  gloriam  remunerationis  beati 
Petri,  ex  qua  constat  quanta  in  coelis  ejus  gloria 
sit,  quem  adhuc  in  terris  viventem  tanta  dignitatis 
excelleniia  Deus  sublimavil,  ut  ad  ipsius  nuturo  et 
Imperium  clauderetur  et  aperiretur  regnum  coelo- 
rum.  Jam  enim  gloria  ejus  et  potestas  nec  mutata 
esi  nec  rainorata,  quia  cum  ipso  vivit,  quem  cre- 
didit,  quem  confessus  est,  cui  servivit,  in  qiio  om- 
nia  habet,  per  quem  omnia  valet. 

Hts  breviter  de  gloria  beati  Pelri  praelibatis,  si 
aubtilius  considcremus,  inagnam  144  humiUtatis 
ei  consianiiae  doctriuam  in  ipso  evangclicae  hujus 


non 

metuit,  ita  et  nos  neque  propter  timorem,  neque 
propter  amorem  veritati  nos  subtrabamus,  sed  si 
inquisiti  fuerimus,  propter  ipsum  ctiam  rooriis  pe* 
rjculum  a  veritatc  noii  decidaraus.  Sed  et  si  subii- 
lius  considcremus,  actcrnus  Dei  Filius,  qui  omnia  in 
sapientia  et  nihil  sine  causa  cl  ccrta  ratione  fecii, 
cujus  intcrdum  facta,  sicut  et  dicta,  prophetia  fn* 
turarum  rerum  fuerunt,  in  hoc  suo  facto,  quod  ad 
interrogandum  et  invcniendum  a  discipulis  suis,  et 
quid  homines  dc  se  dicerent,  et  quid  discipuli  de  se 
crederent,  non  aliundc,  sed  in  partes  Cassareas  Phi» 
lippi  venire  curavit,  aliquid,  quod  ad  maiiifesiandsni 
et  propagandam  divinitatis  suae  excellentiam  adfaoc 
in  Ecclesia  sua  facturus  erat,  praefiguravii.  Ctettm^ 


735  nOAlLlM  FESTIVALES.  754 

Phitippi,  {\\iji  a  Coiiare,  quod  iiiierpretatur  prificf-  A  Tit,  in  quo  posi  sopitam  martyriiiD  persecutionem, 

gravius  intolerabiliusque  malum  ex  ipsis  visceribus 


palii  possessio,  el  a  Philippoy  quod  interprctatur  os 
lampadis^  dlcta  constat,  Gaesarese  dignilatis  et  hono- 
rificenti;£  magnificentiam  demonstrat.  IIoc  enim  co 
tempore  Casare«  dignitatis  erai  iusignc,  ul  nunquara 
Csesares  sive  reges  sine  optirao,  qui  super  terrara 
acquiri  poterat,  regaliura  apparatu  vesliura  videren- 
tur,  nunquara  ab  ullo  honiinum,  quantaccunque  di- 
gnilatis  vel  nobilitatis  esset,  nisi  pi*xraissa  adora- 
tione  osculoque  pcdura  salutarcntur.  Ex  146^"]"^ 
quidem  CaBsareae  dignitatis  excellentia,  quia  partes 
quasdam  Dominus  et  Salvator  noster  sibi  in  vicario 
suo,  in  eo  sciiicet  horainc,  qui  caput  est  Ecclesiie, 
Romano  utique  antislite,  ad  subliniandani  sanclam 
«uam   Ecclesiara  assumcre  decrevit,  recte  non  in 


sanctae  Ecclesiae  ebullivit,  haeresis  videlicet  Ariana, 
quae  totum  corpus  Ecclesiae  sic  penetravit  et  deva- 
stavit,  ut  totus  penc  mundus  post  eumdem  Arium 
abirel  prxaer  paucos  Christi  ranuiios,  ul  erat  Atha- 
nasius,  Hiiarius,  Ambrosius,  Augustinus,  qui  cum 
Christo  tunc  constiterunt,  fidemque  Christi  con- 
stantissirae  defciidere  coeperunt.  Igitur  interrogare 
discipulossuos,  quein  diccrenthominesesse  Filium 
liorainis,  fuit  probarc  discipulos  suos  in  illa  saevis- 
sima  terapestate,  quid  vel  homines^  ilii  videlicet 
qui  de  humo  erant,  vel  iili  qui  de  coelo  erant,  ci 
cceleslia  diligebant,  crederent  de  Filio  hominis. 
Oportet  enim,  ut  ait  Apostolus,  hmeses  fieri^  ut  qui 


Cffsaream   Philijypi,  scd  in  paries  Cwsarea^  Phiiippi  B  pro6o/i«tiii/,  ma«f/e«rt/ianr(/Cor.xi,  19).  Quicunquc 


venit.  Tulit  sibi  in  cuUu  vcstiuni  iraperialiuin,  cun- 
ctisque,  qiiae  ei  inipcnduntiir  ct  in  adoratione,  in 
osculo  pedum,  vencralionibus  lonoris  quideni  su- 
blimitatem  ;  reliquil  eis  iuii.crialis  qua  puniunt  ho- 
mines  regiminis  cnidelltateni.  Ad  instar  eniin  Ca^- 
saris  nunquam  in  publico  sinc  piirpura,  sine  irape- 
rialium  honoi  ificentia  vcstiura  videtur;  raro,  nisi 
pnemissa  adoiatione  et  osculo  peduin  a  quoquam 
salutatur. 

Sed  quid  sibi  vuU  nomon  Philippi  ?  In  partes  Cw- 
sarea:  Philippi  Chrislus  venit,  quia  utrumque  no- 
men,  et  Cassaris  cl  Philippi  in  eodein  suo  vicario 
voluit  compleri.  Philippus  intcrprciatur  os  lampadis. 


eniin  perfectam  lidem  Christi  habuerunt,  lunc  vere 
ul  discipuli  Cbristi  manifestari  coeperunt. 

Et  quia  quorumdam  in  Patre,  quorumdam  in 
Filio,  quorumdam  in  Spiritu  sancto  errantium  mi- 
norcraque  Patre  Filium,  minorem  Filio  Spiritum 
sanctuin  teniere  anirinantium,  diversae  haeresea 
erant,  recte  discipuli  respondebant  :  Alii  Joannem 
Baptislam,  alii  autem  £/fam,  alii  vero  Jeremiam, 
Et  qiiia  inaximam  haeresim  in  humanitate,  et  de 
humanitate  Christi  habebant,  recte  addiderunt  : 
aut  unum  ex  prophetis.  Vnum  ex  prophetis  eiim  esse 
dicebant,  qiiia  quod  veriis  et  aeternus  Dei  Filius 
esset,  oninimodis  conlradicebant.  Sed  quia  eos,  qui 


0$  veri  lampadisy  id  est  Christi  esse   debct  cujus.^  probati   erant,   inanirestos  Oeri  oportuit,  dicit  eis 

1    •  •»  I     1  f  f  J'     •     '     Q 


veritatem  et  verbis  pronuntiare  ct  opcribus  debet 
comprobare.  Et  licet  in  loco  et  vice  Christi  ab  om- 
nibus  membris  Chrisli,  filiis  videlicct  sanctae  raatris 
Ecclesiae,  veneretur,  honorclur,  raagnificetur,  ipse 
tamen  ab  illius  exemplura,  qui,  cura  oinniura  cssct 
Dominus,  pro  nobis  oninium  horainura  factus  est 
infimus,  bumilitatem  custodiat,  verbis  ct  factis  viam 
humilitatis  insinuet  ct  doceat.  Hanc  nirairura  jam 
coUatam  Ecclesiae  suae  dignitatem  tunc  quidem  Do- 
miDus  et  Salvator  noster  praesigiiavit,  scd  non  sta- 
lim  in  temporilms  apostolorum  consummavit.  Tem- 
poribus  enim  apostoloruiu  leinpora  inartyrum  suc- 
cesserunt,  in  quibus  regnantibus  impiis  Christiani 
nominis  persecutoribus,  onines,  qui  Christum  con- 


Jesus  :  Vos  autem  quem  me  csse  dicitis? 

148  Bespundens  autem  Simon  Petrus  dixit :  Tu 
es  Christus  filius  Dei  vivi,  Fecit  hic  Petrus,  sicut  fa- 
cere  semper  consuevit,  ubicunque  se  ofTerebat  oc- 
casio  oslendendi  qualcm  in  Deum  habebat  ferven- 
tissirai  arooris  conslantiara.  Seraper  inler  alios 
Chrisli  discipulos  ipse  prior  eral,  semper  ipse  pro* 
ruinpelat,  et  qui  plus  omnibus  dilexit  ipso  Domino 
attcstante,  qui  ait  :  Simon  Joannis,  diligis  me  plu$ 
his?  (Joan,  xxi,  15.)  Quasi  rapto  ex  ore  omnium 
verbo  prx  oninibus,  pro  oinnibus,  solus  respondit 
Petrus  :  Tu  es  Christus  Filius  Dei  vivi. 

Respondeus  autem  Jesus  dixit  ei :  Beatus  es  SimoB 
Bar-Jona^  quia  caro  et  sanguis  non  revelavit  tihi^  sed 


Atebantur,  sicut  oves  sine  aestimatione  interiicie-  D  Pater  meus  ,  ^fit  tft  coetis  est,  Qua;,  rogo,  tanta  vi8« 


bantur.  Sed  postquam  persecutio  martyrura  quievit 
temporibus  Constantini  imperatoris,  qui  a  beato 
papa  Sylvestro  baptizatus,  et  a  lepra  147  mtinda- 
ius,  roagnificus  Christi  cultor  eflectus,  ad  honorem 
Dei  et  sanctae  Ecciesiae  imperialis  dignitatis  suae 
l2onorifice;»tiam  et  potentiam  eidera  beato  Sylvestro 
eootulit,  obediens  ei,  sicul  filius  palri,  serviens  ei, 
fticut  seiYUS  domino.  Uoc  fuit  quodammodo,  sicui 
dixi,  yenire  Jesum  fn  partes  Ca^sarem  Philippt,  Ex 
eo  enim  tempore  coepit  sancta  Dei  Ecclesia  Caesa- 
rae  dignitatis  excellentia  pollere.  Quod  autein  non 
aate»  sed  postquamvenitinlpartesCxsareaePhilippii 
discipulos,  quem  dicerent  homines  esse  Filium  ho- 
SlinU,  inteiTogavit,  mystice  tempiis  iilud  pi^^figura- 


tainque  miralile  in  his  verbis  meritum  Petri,  ut 
post  tam  simplicia  verba,  tantae  beatitudinis  dona, 
tantaeque  a  Domino  mereretur  laudis  praeconia^ 
Majora  verLa  aliquando  dixit,  et  nunquam  tamea 
sic  laudari  a  Doraino  meruit  :  Et  si  omnes,  inquit» 
scandalizati  fuerint  in  te,  ego  nunquam  scandalizabor 
(Matth,  XXVI,  53).  Aftifttafit  tweflfn  pro  te  pono  (Joau. 
xiii,  57).  Etiterum:  Domine^  tecumparatus  sum  etiu 
carcerem  et  in  mortem  ire  (Luc.  xxii,  53).  Yere  ma- 
gna  verba  ista  fuerunt,  et  voluntas  cordis  ejus  con- 
cordabal  verbis  oris  ejus,  quia  sicut  ore  dicebat,  sic 
et  in  corde  habebat,  licet  in  verbis  istis  uon  perstir 
terit,  quando  inclamante  eum  ancilla  osliaria  ChrU 
stun»  negavil.  Sed,  secundum  dignitalem  [pysicriip 


VEN.  GODKFRim  ABBATIS  ADMOxMKNSlS  730 

Tu  es  Christus  Filius  Dci  vivi,  iiin-  A  wx ,  consi(lernt4oiicin  cordis.  El  cst  qiiasi  «licai : 


«3 

confcss'*!  isln 
jor  cral  qnin  oxccllcntior  cral.  Est  enim  nc  si  di- 
tisset :  Non,  Dominc,  non  ego  lc  Jonnncni  Bnpti- 
stnm,  non  Elinm,  non  Jereminm,  niil  nnnm  ex  pro. 
p!ictis  (lico,  sed  Christum  verum  Dei  Filium  essc  te 
cognosco.  Tn  cnim  niictns  illc  He\  cs,  qni  |)cr 
sanctissimnm  luimnnitnlcm  tnnm  totiim  mnndnin 
snlvarc  debcs,  tn  cs  FilinsDei  vivi,  in  tn.ic  diviniln- 
tis  cxccllcntia  coacqnnlis,  coxternns,  consuLstnn- 
tialis  Deo  Pntri. 

In  liac  mirnbili  ct  nnte  incognitn  omnibus  liomi- 
iiibus  fidc  cl  conrcssionc  benti  Petri,  nos,  qni  intrn 
ulerum  snncto!  matris  Ecclesiae  in  beati  Petri  pcr- 
ftona  censemnr,  qnod  in  Domino  el  Salvatore  no- 
stro  Jesn  Cliristo  credcrc  debeainns,  edocemur.  De- 


Qnod  150  Clirislnm  Filinin  Dei  vivi  mc  crctlidisti, 
qnod  me  Creatorem  et  Rcdemplorem  titiim  cogno* 
visti,  sicut  cognosrcrc  debnisli ,  non  tna^  aclionit 
inerilo,  non  sapientiac  vel  intellcctns  tni  sciciitiaRair 
iribncndiim  cre<lilo ;  non  eniin  ex  le,  sed  cx  solacC 
ineflabiii  Pnlris  mei,  qni  in  caMis  est,  accepisti  mi- 
sericordin  ct  dnlccdine.  £l  qnia  operalns  cst  hsBt 
in  te  Pater  meus ,  qui  in  coclis  est ,  et  ego  dice  fiH, 
cnjiis  inscpnrnbilin  snnt  opera  nb  operibus  Patrts 
mei ;  qna^cnnqne  enim  operatns  est  Pater  meiis  in 
te ,  cgo  qnidem  operalus  sum  cnin  Putre ,  et  quav 
cnnqne  faclnrns  snm  cgo  tecum,  faciel  In  te  Pater 
mcus  mecum.  Ego  quidcm  dico  libi,  cnjus  dicere  fa- 
cerc  csl,  quia  tu  cs  Petrus,  et  super  hanc  petram  wdi^ 


benius  cnm   credcre  Crcatorcm  nostrnm,  debemus  B  ficabo  Ecclesiam  meam.  Ac  si  dicat :  Qnia  ciiim  re- 


cnm  crederc  Redemptorem  nostrum.  Potentia  149 
namqne  ct  virtute  divinitnlis  su»  crcnvit  nos,  mise- 
ricordin  et  dnlcedine  humanitatis  sua^  liberavit  nos. 
Crcavit  nos,  nt  essemus ;  liberavit  nos,  ut  bene  es- 
semiis.  Et  qnia  plus  iiobis  contulit  redemptio,  qnam 
crcatio  (malo  cnim  nostro  creati  esscmus,  nisi  re- 
dempti  fuissemus)  recte  beatnsPetrus  opns  rcdcm- 
ptionis  opcri  creationis  prscposnit,  diccns  :  Tu  es 
Christus  Filius  Dei  vivi. 

Ex  liis  duobus  ,  cx  eo  vidclicct  quod  is  qni  Crea- 
tor  nosler  cst,  idem  et  Rcdcmptor  nostcr,  surgunt 
4luo  molus  nnimi,  timor  ntiqiic  et  amor  Dei.  Ncqnc 
■cnlm  snflicit  iiobis  ad  salutcm ,  si  crcdimns  eum 


velante  Patrc  meo,  qui  in  coDlis  est,  agnoscere  me- 
rnisti  quid  timoris  ct  honoris  debeas  divinilati  meae« 
in  qua  creavi  te ,  quid  dulcedinis  et  amoris  del)eas 
humanitati  mcic  qua  redemi  lc,  ideo  et  ego  dico  liH^ 
quia  tu  es  Petrus,  gratiam  pro  gratia  tibi  dando,  boc 
est  majori  munere  agnitionis  mex  te  donando,  ma- 
jori  amoris  et  timoris  mei  conslantia  te  sublintando. 
Et  super  hanc  petram  wdificabo  Ecclesiam  metun^ 
etportw  inferi  non  pra'valebunt  adversus  eam,  Eecle* 
sia  Dei  diritnr  tota  pcr  orbem  terrarum  fideliusi 
collectio;  Ecclesia  Dei  dicitur  bona  qusclibet  congre' 
gatio;  Ecclcsia  Dei  potest  ctiam  quaelibct  bona  et 
ridelis  anima  dici.  Siveenim  sit  tola  simul  Ecdesia 


Creatorcm  nostrnm,  si  credimns  eum  Redcinptorem    'Calholica ,  sive  sit  bona  quaelibct  congrcgatio,  siTC 
nostrum,  nisi  diligamus  cum  sicut  Redcniptorem  ^  quaelibet  sancla  anima,  super  hanc  petram^  super 


uostrum,  timeamus  eum  sicut  Crentorcm  nostrum. 
Diiigerc  dcbcmns  eum,  eo  quod  redcmit  nos ;  timere 
dcbcmus  eum,  nc  forte  qui  ex  nihilo  creavil  nos,  ad 
nihilum  rcdigat  nos.  Diligcrc  «lebemns  cum,  ut  proplcr 
amorcm  ejus  bona  faciamus;  timcre  dcl)cinus  euni, 
iit  proptcr  amorcm  ejus  mala  dcclinare  studeamus. 
Slaec  est  recta  et  pcr.fecta  verai  fidei  confcssio,  qux 
Tcre  landalur  ct  rcinuncraiur  a  Domino :  Beatus  est^ 
ihqult,  Simon  Bar-^ona.  Siinon  obediens,  Bar-Jona 
filius  columbiv  interprclatur.  Qui  cnim  limet  Deum, 
^  quod  Creator  ejus  sit,  ct  in  timore  Dei  obcdicn- 
ier  observat  mandata  Dei,  recte  Simon  appellatur; 
4[ui  aulcm  diligit  Deum  eo  quod  Redemptor  ejus 


apostolicoe  scilicet  fidei  et  dilectionis  fundameiitum 
fundata ,  adversus  eam  portw  inferi  non  prtctttle^ 
bunt ;  quia,  ctsi  impugnant  eam  peccata  ct  vitia,  qine 
vere  porio!  inferi  sunt,  prcetalere  ci  non  possunt. 
Quomodo  pncvalere  ci  non  possiint  ?  Ita  sane,  quod 
justus  homo ,  dum  cecidcrit,  eliamsi  ad  ipsas  por^ 
tas  inferi  dilapsus  fueril,  ipsa  D(m  dihHtio,  spcsel 
consolatio,  quam  habct  ad  Dcum ,  cx  ipsis  faucilras 
infcri  extrahct  eum. 

Ipse  hic  electus  discipulns  Domini  beatus  Petrus 
apostolus,  dc  quo  loquimur,  qnasi  usqiie  ad  ponm$ 
tnfi^rt  pcrvenit,  quando  Christum  ncgavit.  Sed  quia 
fundamentnm  verx  dilectionis,  qua  Cbristum  siiprt 


«it,  et  sicut  fiUus  cotumba  sine  felle  amaritudinis  jq  seipsumdilcxcrat,  priuslSl^^^ordi  snosupposucral, 

in  dulcedine  coliimbinic  simplicitatis  bona,  qnaicun- 

que  potcst,  proptcr  solius  Dci  amorcm  facit ,  recle 

Bar-Jong  filius  ntique  cJumbw  dici  polcrit.  Iste  la- 

lis  vere  beatus  est,  quia  ct  in  pricscnti  swciilo  beali- 

flcabitur  a  Doinino,  et  in  fuluro  actcrno  immarce- 

scibilis  gloria;  rcinunerabitiir  praimio. 

Quod  antcm  l.calitudo  ista  non  hnman«  industri», 
scd  solius  Dei  incfliibili  gratia;  atlribuenda  sil,  do- 
cet  nos  Dominus  verbis  sequentibus ,  cum  dicit : 
Beatus  es  Simon  Bar-Jona.  Ac  si  dicat :  Ideo  beatus 
€9  Simon  Bar-Jona ;  quia  caro  ct  sanguis  non  revela- 
vit  tibi,  sed  Pater  meus ,  qut  in  cxlis  est.  Quid  cst 
earo  et  sanguis  ?  In  carne  possumiis  intelligerc  opc- 
rationem  cor,  oris;  in  sanguine,  in  qno  sedcs  c?!  p.ni- 


etsi  porto!  inferi  aliquanlulum  eum  altraxerant,  iioii 
tnmcn  adversus  eum  praivalebant^  quia  statini  rea- 
tum  suum  agnovit ,  ct  egressus  foras  (levit  amare. 
Attendnmns  ctiam  bcatum  David  regem  et  pfopbe- 
tam,  quict  ipse  ad  portas  infcri  quodammodo  per- 
venit,  quando  adultcrium  simul  ct  homicidiiim  coro* 
misit.  Scd  quia  ante  lapsum  devotissimutn  in  di- 
lcctione  Dci  cor  hnbuerat ,  post  commissuin  scelas 
porttc  inferi  adversus  eum  non  pra^valebant.  Quanta 
cnim  deleckitionis  dulcedine  peccatuni  commisit, 
tanUi  pocnitcntia^  amaritudine  postmodum  in  se  pu* 
nire  sluduit.  Mox  cnim,  ul  cx  ore  Nathan  propbelas 
in  commisso  scclere  Deum  sc  ofTcndisse  cognoTil, 
ox  vcre  huraili  el  pcenitcnte  cordc  respondit :  IVf- 


737 


IIOMILLE  FESTIYALi: S. 


738 


eati  Domtno.  Jiulas  uiiiis  cx  diioilccini ,  poslqnain  A  ciiii({iic  pioplcr  Christiiiii  (olcranda  ct  a^cnUa  craiu. 


Iradidil  Doiiiiiiiiiii ,  videus ,  iit  ail  Scriptiira ,  quia 
daniualus  cst,  projcclis  argculeis  dixil :  Pcccavi,  tra- 
dctts  satiguincm  justHiH  (Mattli.  wyii  ,  G).  Ulcrquc 
qnidcui,  David  ct  Judas,  confcssionis  vcrbuin  pro- 
lulil,  qnia  ulcrquc  di\it,  peccavi.  Scd  quiain  siiniii 
confcssionc  siiniiis  intciitio  noii  fuit,  siiniiis  fructus 
pccnitcuti;c  cl  conrcssionis  non  cst  subsceutus.  Ad- 
vcrsiis  Pctniin  cl  David  portw  inferi  praivalcrc  non 
potiicrunl,  advcrsus  Juiiain  pncvalucriinl.  Mox  cnim, 
sicul  dixiiniis ,  iit  pcccavcriint ,  ct  pcccassc  sc  co- 
gnovcrunt  c\  fidissimo  cordc,  qiio  scnipcr  DiHiin  di- 
lcxcrunl ,  dc  iniscricordia  ct  pictatc  Dci  dcspcrare 
non  potucrunt ;  Judas  vero,  quia  fundanicntum  di- 
vini  amoris  priiis  non  habuit  ( scmpcr  cnim  corde 


Tunc  primiim  cnim  confidcnlcr  cl  audcntcr  gloriann 
Christi  coram  ivgibus  ct  prlncipibiis  prjcdicabanl, 
ct  qujc  diccbaiil  pi;vpotcnti  opcrum  ct  miraculorum 
allcstalionc  connrmabanl. 

Ilujus  scicntiic  polcsiatisqiic  virtutcm  manifcstat 
Domiiuis  diccns  iii  conscqucntibus :  Et  quvdcitnque 
ligaveris  super  terrani.crit  ligatum  et  in  ca^lis^et 
quodcunque  sclveris  supcr  teiram,  crit  svlutum  el  in 
corlis.  Ilicc  sanc  vciba  iii  bcalo  Pctro  suisquc  co- 
aposlolis  pcrfcctc  sunl  implcta ,  quia  quibuscunque 
ipsi  rcgnum  coclorum  clauserint,  iilis  clausuin  crlt; 
quibuscunquc  icgnum  ca^lorum  153  *psi  apcrue- 
riiit,  illis  apcrtum  crit.  Scd  ct  gcncralitcr  ad  uni- 
vcrsalcm  sanclam  Ecclcsiam  cadcin  vcrba  pertinent, 


R 
peiiido  cl  iniqiio  cum  Doinino  noslro  Jcsu  Cbristo      quia  quicunque  in  sancta  Ecclesia  praelati  vocantury 


anibnlavit,  qui  nunquam  dilcxit)  nullam,  spcm  in 
!>co  lial)crc  potiiit ,  scd  abiit,  et  laquco  sc  suspen- 
dit.  Undc  quid  niinquam  pcrire  poterit,  qui  vcre 
Deuni  diligit ,  sed  scmpcr,  sicut  diximus,  gratiam 
pro  gratia  accipit,  adjicit  Dominus : 

£t  ail :  Et  tibi  dabo  claves  regni  cxlorum,  et  quod- 
eunque  ligaveris  super  terram^  erii  ligatum  et  in  cnc- 
/la ,  ct  quodcunque  solveris  super  terram ,  erit  sotu- 
tum  et  tft  OBlifi.  Uxc  nimirum  verba  non  soli  Pctro. 
sed  et  cseleris  coapostoHs  ejus  dicta  sunt  a  Domino, 
qul  sicut  vcri  unius  ejusdemque  divinitatis  et  huma- 
nitalis  Chrisli  professores  cum  Petro  exstiterunt ; 
sic  abs(|ue  ulla  dubietale  easdcm  152  clavcs,  quse 


neccsse  habenl,  ut  duabus  bis  clavibus  a  Dco  doncn- 
tur.  Si  cnim  clavcm  scicntix  non  habcnl,  clavcni 
putcstalis  habcre  non  valcnt.  Unde  pra:cepit  in  lege 
Dominus :  Plaga  teprw  si  fuerit  in  liqmine,  addu.e" 
lur  ad  sacerdotem^  et  videbil  eum,  et  rursum  reclu» 
det,  inquit,  eum  sacerdos  seplcm  diebus^  et  conside^ 
ratnt  die  scptimOf  et  si  quidcm  tepra  ultra  non  crcve- 
rity  nec  transierit  in  cutc  priores  terminos^  rvrsum 
iucludet  eum  scptem  aliis  diebus  (Levit.  xin,  9,  etc). 
Ilabenda  quidcm  cl  jugitcr  vcrtenda  estclavis  sctcn- 
lise,  quod  significat  inclusio  seplcm  et  septcm  dic- 
rum,  qiiia,  si  vidcrit  qiiod  priinis  seplem  diebus, 
])er  quos  pra^scns  tcmpiis  accipitur,  Icpra  in  cute 


Petro  tradilac  sunt ,  eamdem  utlque  ligandi  atque  r  priores  tcrminos  non  transierit,  hoc  cst,  si  pcccator 

sdTendi  polestatem  cum  Petro  acceperunl.  Sed  la- 

nicn  spccialiter  prsc  ca^tcris  omnibus  eidem  beato 

Petro  datas  sunt,  qui  utpote  praeordinaliis  a  Deo  fu- 

tunis  pastor  Ecclesi;c,  solus  rcspondit  pro  omnibus. 

Eamdem  cliam  potcslatem  quilibel  adhuc  in  san- 

cta  Ecclesia  prxlati  el  doctorcs  vcritatis  a  Deo  ha- 

bent,  sed  spccialiter  ille  pr%  omnibus ,  qui  vice  et 

loco  beati  Pctri  prxcst  ct  prscsidet  omnibus ,  qui 

aliorum  ligata  solvere ,  aliorum  soluta  ligarc  solus 

potest  pr»  cunctis  mortaiibus. 

Sed  ct  alio  modo  cadcm  verba  possumus  intelli- 
gere.  Rcgniim  eniin  coclorum  corpus  hominis  est  et 
anima,  tcstantc  Domino,  qui  ait:  Regnum  Dei  vot 
inlra  est  (Luc,  xvii ,  21).  Claves,  quibus  hoc  re- 


a  peccato  suo  ,  quod  est  lcpra ,  converti  noluerit , 
tunc  adbibenda  cst  sccunda  clavis,  clavis  utique  po- 
testatis ,  ut  rursum  scutem  dicbus  aliis  includatur« 
hoc  est  ut  pcrpctua;  damnationi,  quia  Icora  perseve- 
rans  est,  iucunctantcr  addicatur. 

Scd  haic  eadem  veiba,  quae  generalilcr  ad  prsela- 
t«s,  qui  in  sancta  Ecclesia  sunt,  pcrtincre  dixiinus» 
specialiter  ad  unumquemque  hominem  referre  pos- 
suraus.  Neccssaria  enim  est  bomini  clavis  scientiae, 
ut  sciat  bonum  quod  faciat,  ut  sciat  malum  quodi 
declinare  debeat.  Quia  vero  multi  sunt  qui  sciiint 
qusc  facienda  sunt,  sed  virfrutcm  et  potestatem  non 
habent  faciendi  qux  facienda  sciunt;  non  valet  una 
clavis  sine  altera.  Non  cniin  scicntia  valct  sine  po- 


^Miit  ccelorum  apcritur  ct  intratur,  scientia  est  et  D  tcstate,  ncc  poleslas  sine  scicntia.  Post  acceptas 


potestas.  Unam  clavcm,  claveiu  utiqiie  scicntiae,  Pe- 
tni»  babuit,  quia  Chrislum  veriiin  Dei  Filiuin  et  cre- 
diiltet  confessus  est ,  cum  dixit:  Tu  es  Christus 
FiHu$  Dei  vivi.  Sed  alteram  clavcin,  clavcm  uliquc 
potestatis  noii  habnit,  quia  necduin  mori  pro  co  po- 
tuit.  Si  enim  ad  clavem  scicntia^  clavem  potcslatis 
babujssct ,  proptcr  tiroorcm  ancill;»  osliaria:  Chri- 
stum  negare  non  potuissct.  Ncquc  cnim  dixerat  ei  Do- 
minus,  Tibi  do,  sed,  tibi  dabo  claves  regni  ccelorum. 
Nonenim  statim  dcdit,  qnando  promisit,  sed  primum 
post  adventum  Spiritus  sancti  ipse  Petrus  cum  suis 
eoapostolis  has  duas  claves  perfectai>  scicnti:c ,  pcr- 
fectseque  potcstatis  a  Deo  accepit ,  ut  scircnt  quae- 
cunque  scicnda  dc  Christo  crant,  et  posscnt,  qiise- 


has  duas  clavcs,  qiune  gratia  sequatur,  continuo  in 
sequentibus  declaratur,  cum  dicitur  :  Et  quodcunque 
ligavcris  super  terraniy  erit  iigatum  et  in  coelis,  et 
quodcunque  solveris  super  tervam^  erit  solutum  et  in 
coetis.  Pcr  terram  intcliigiinus  corpus,  pcr  cxlos  in- 
tcrioris  bominis  scnsus.  Sunt  quidein  nonnulli  qui 
in  corporc  a  pcccat#'s  cl  vitiis  semetipsos  ligant  et 
stringunt,  ct  tamen  m  interiori  homine  vitare  pec- 
cata  non  possunt.  Sed  dum  faciunt,  154  ^"^  P^^ 
sunl,  additiir  eis  pcr  miscricordiam  Dci  etiam  id 
quod  non  possunt.  Hoc  est  cnim  quod  ait,  quodcun' 
que  ligaveris  super  tcrram^  erit  ligatum  ct  in  ca^lis, 
Ac  si  dicat :  Si  in  extcriorc  boininc  tuo,  visu,  aii- 
ditu,  gitslu,  odoratu  ct  tactu  cobiberc  tc  ct  ligare  a 


759 


VEiN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


740 


peccaiis  ftludaeris,  etiam  in  intcriori  liomine  tuo  A  ^"^i  ^^  revelasti  ea  parvutis.  Qux  sunt  Iktc  qnae  abs- 


pietatis  nie»  dono  a  desideriis  noxiis  et  cogitationi* 
bus  cusiodieris.  Ligari  quidem  debel  horao  ad  pec- 
catum,  solvi  debet  ad  bonum.  Unde  adjecit  Donii- 
nus  et  ait,  el  quodcunque  solveris  super  terram^  erit 
iolutum  et  in  ccelis.  Ac  si  dical :  Si  exteriori  corpo- 
ris  actu  ad  facieiida  bona  solvi  laboraveris,  etiam 
intus  ad  verae  dilectionis  meae  dulcedinem  me  lar- 
giente  cor  solutum  habere  poteris.  Sed  quare  hoc 
dixit,  nisi  quod  sunt  nonnuHi,  qui  bona,  qua  cor- 
pore  possunt,  sollicite  propter  Deum  faciunt,  sed 
dum  exterioribus  actibus  per  dulcedinem  mentis 
animus  non  concordat,  hoc  est  quodammodo  soM 
super  terram,  sed  non  solvi  in  ccelis.  Scd  dum  bona 
operationis  studium  sollicite  vigilanlerquc  exterius 


condit  Deus  Pater  a  sapienlibus  et  prudentibusf 
Gloria  videlicet  et  excclsitudo  humanitatis  el  di- 
vinilatis  Filii  sui.  Sapientes,  a  quibus  ha:c  abs- 
condita  sunt,  Scriboe  et  Pharisxi  fuenint,  qni 
ulique  sapientiam  et  scientiam  legis  a  Deo  acce- 
perunt,  sed  in  sapientia  sua  non  Dei,  sed  suam 
gloriam  quxrentes,  gloriam  Filii  Dei  non  cogno- 
verunt,  hominem  quidem  eum  viderunt,  sed  qualis 
homo  essct,  quod  videlicct  homo  esset  supra  om- 
nes  homines,  homo  sine  peccato  conceptus  et  na- 
tus,  sine[peccato  in  niundo  conversatus,  ncc  co- 
gnoverunt,  nec  cognoscere  volucrunt.  Unde  quia 
superbia  exc«'ccavil  corda  illorum,  cum  pracdican- 
tem  eum  audissent,  cum  signa  et  mirabilia,  quae 


exhibent,  accipiunt  a  Deo  etiam  id  quod  nondum  "  nemo  alius  facere  potcrat ,  divina  eum  potestate 

habent,  hoc  est  ut  et  corde,  sicut  corpore,  quae 

bona  sunt  sapiant,  diliganl,  velinl  et  valeant.  Sic 

demum  adimplelur  quod  dicilur,  quodcunquc  ligave" 

fis  super  terram,  erit  ligatum  et  in  coelis;  et  quodcun- 

que  sotveris  super  terram,  erit  sotutum  et  in  catis. 

Haec  est  hodienia  evangelicae  lectionis  doctrina, 
qua  instituit  nos  aetcrna  Dei  sapicntia.  Sed  quia 
ncc  ligari  ad  mala,  nec  solvi  ad  bona  sinc  dono 
€jus  et  gratia  possumus,  ipse,  apud  qucm  nihil  est 
impossibile,  nobis  dare,  nos  dignelur  adjuvare, 
quatenus  ligali  ad  mala,  soluti  ad  bona,  sic  ei  in 
prxsenli  vita  placcre  possimus ,  quatenus  portae 
inferi  non  praevaleant  nobis  in  hora  exitus  nostri,  ne- 


facientem  vidisscnt,  dcspexerunt  cum  et  pro  ni- 
hilo  rcputaverunt.  Ili  fucrunt  sapientes.  Prudentes 
autcm ,  quibus  nihilominus  156  gloria  humani- 
tatis  et  divinitatis  Filii  Dci  abscondita  erat,  fuc- 
runt  omnes  illi  ,  qui  in  populo  gentium  pniden- 
tiam  et  scienliam  ad  cognoscenda  multa  arcana, 
cajteris  hominibus  incognila ,  a  Deo  accepcrunt , 
nec  tarocn  in  liis  Deum  agnovcrunt.  Sed  abs^cjH" 
dita  a  sapicnlibus  ct  prudentiLus  fivetavit  Deus 
Paler  parvuliSy  id  esl  humiiibns.  Parvuti  isti  sunt 
apostoli,  qui  propler  insignc  decus  humilit.tis 
Chrislum  Dei  Filium  et  in  humanitatis  suap[excel- 
lentia ,  et  in  divinilatis  sua;  potenlia  ultra  omnes 


quando  dicat  inimicus  noster  :  Prievalui  adversus  eos  ^  homines   agnoverunt  et  dilexeninl.   Quare  aiitem 


(Psat.  XII,  5) ;  sed  ipso  ducenle  et  adjuvante,  illuc 
perveniamus  ubi  ipsuin  sine  fine  videntes  et  laudan- 
tcs  aBlernaliter  cum  ipso  gaudeamus.  Quod  ipse 
pncstare  dignetur  qui  cura  Patre  et  Spiritu  sancto 
Tivitct  regnatper  omniasaecula  saeculorum.  Amcn. 

155  noMiLiA  XXV, 

IN   FESTUM  S.   MATBIiE  APOSTOLI   PRIMA. 

ftespondens  Jesus  dixit :  Confiteor  tibi,  Pater,  Do- 
mine  ca:ti  et  terrWy  quia  abscofUtisti  liac  a  sapienti- 
bus  et  prudentibus ,  et  revetasA  ea  parvutis  (Matttu 

XI). 

Legimus  in  exordio  lectionis  hujus,  sicut  jam 
audivlmus,  quod  exsuttaverit  in  Spiritu  sancto  Uni- 
genitus  Dei,   et  responderit.  Uiide  autem  exsutta- 


Dcus  omnipotens  sapientes  et  prudcntes  in  cogni- 
lione  Filii  sui  excaecaverit,  quare  parvutis^  humi- 
libus  utique  aposlolis  Filium  suum  revelaverit, 
vel  quasi  suo  judicio  adhuc  quotid!e  unum  in 
miseratione  sua  ct  misericordia  ad  se  coUigat  ct 
salvet,  alterum  in  judicio  ct  juslitia  sua  abjiciat 
et  condemnet ,  scire  non  possunrus ;  quod  lamen 
vcrum,  justum  ct  sanctum  sit,  quidquid  verus, 
justus  et  sanctus  Dcus  facit,  non  ignoramus.  IToc 
etiam  cosetcrnus  Deo  Dci  Filius  manifestat  dicens 
in  consequentibus : 

Ita  Pater,  quoniam  sic  ptacitum  fuit  ante  te.  Ac 
si  dixissel :  Sic^  Domine  Pater ,  ptacuit  tuae  cle- 
menti   bonitati,  tua;  justissima;  aeqnitati,  ut   me 


veritf  vel  quaj  et  qualia  inefTabilia  verba  illa  fue-  D  Filium  tuum,  in  tua  tibi  majcstate  consubstantia- 


rint,  ad  quae  responderity  non  legimus.  Respondit 
utique  sibi  ipsi,  suae  dico  divinitati,  qua  Deus 
erat,  qua  omnia  cum  Patre  xternaliter  posside- 
bat.  Et  sicut  ineffabilis  et  incomprehensibilis  est 
sensni  humano  collocutio  illa  qua  loquebatur  Pa- 
tcr  cum  Filio,  sic  indicibilis  et  inexpUcabilis  est 
linguae  humanae  unigeniti  Fllii  ad  Patrem  respon- 
sio.  Sed  quia  suspensus  ad  Deum  animus  semper 
in  verbis  Domini  aliquid,  quod  sapiat  ct  reficiat, 
qiiaerit  et  desiderat,  videamus  si  quid  ex  dono 
gratix  ipsius  in  his  Domini  verbis  quod  nobis 
Gonveniat  invenire  valeamus. 

Conpteor,   inquit,    tibi,  Pater^  Domine  coeti  et 
terriTy  quia  abscondistt  hac  a  sapientibus  et  vrudenti' 


lem  et  coxtcrnum,  non  sapientibus  et  prudentibus, 
sed  tuis  revelares  humilibus.  Seqnitur  : 

Omnia  mihi  tradita  sunt  a  Patre  meo.  Ecce  cpm- 
prehensa  paucis  verbis  et  designata  incomprehen- 
sibilis  humanitatis  Filii  Dei  gloria,  quia  omnia 
cum  Patre  possidet,  omnia  cum  Patre  regit  et 
continet.  Et  nemo  novit  Fitium^  nisi  Pater^  neque 
Patrem  novit  quiSj  nisi  Ft/tus,  et  cui  voluerit  Filius 
revetare^  ecce  gloria  divinitatis  Filii  Dei.  Per  pauca 
enim  haec  verba  designatur  et  notatur  intermina- 
bilis  et  insuperabilis  totius  sanctae  Trinitatis  sub- 
stantia  qua  unus  157  ^^^^  ^^^  ^**'"  Patrc  Fi- 
lius,  unus  Deus  est  cum  Patre  et  Filio  Spiritus 
sanctus.  Quomodo  enim  pAler  sit  ingenitus,  quo- 


HOMiLIi£  FESTIVALES.  74» 

tempore  poslcrior  nec  poieslate  A  iginiiis.  Se<l  ad  altiorem  sensum  cst  aliud  quid 


Ui 

modo  Filius  nec 
inferior  Patris  sit  unigenitus,  nemo  noui/,  nisi  Pa- 
ter  et  Filius,  et  cui  votuerii  Filius  revelare  (Luc, 
1,  22),  unus  utique  et  perfectus  Deus  cuni  Patre 
et  rilio,  Spiritus  sanctus.   Sequitur  : 

Venite  ad  me,  omnes  qui  laboratis  et  onerali  estis^ 
et  ego  reficiam  vos,  Quemadroodum  cum  essct  in 
sinu  Patris  unigenitus  Dei  Filius,  ubi  nec  videri  nec 
audiri  potuit  ab  hominibus,  exinanivit  semelipsum 
fonnam  servi  accipicns,  ut  servis  subveniret,  sic 
eiiam  hicpost  alta  et  subliuiia  vcrbaqutejam  audi- 
vimus,  ad  quse  homo  ascendcre,  qu%  sensu  suo  non 
polest  comprehendcre,  exinanivit  sc,  descendcns 
iafira  se,  formam  servi  (luodammodo  accepil,  ut 
servis  condescenderct,  ut  nos,  qui  parvuli  sensu  ad 
capiendam  et  intelligendam  prsecedcnlium  verborum  ^ 
sublimitatem  non  suAiciinus,  ex  sequcutibus  his 
verbis  habeamus  unde  erudiamur  et  consolemur  : 
Yenite^  inquit,  ad  me,  omnes  qui  laboratis  et  onerati 
tstis.  Si  spiritaliter  inleUigimus,  non  viilctur  uiihi 
iste  labor  corporis  esse,  sed  animx.  Est  enim  labor 
ille,quo /a6ora(  anima  pcrmalas  concupiscentias,  per 
mala  desideria,  qua;,  dum  ad  operis  eflcctum  perve- 
niuut,  dura  qusedam  animse  el  corporis  oncra  fiunt. 
Et  est  quasi  dicat  Dominus  :  Qui  sub  laborioso  ma- 
larum  concupiscentiarum  niolimine  fatigati,  sub 
onere  peccatorum  decldistis,  et  a  viribus  sani- 
tateque  aniina",  defecistis,  nolite  desperare  ,  sed 
%enite  ad  me  per  pccnilentiam  ct  conversionem,  de- 
ponentes  onerosam  et  laboriosain  vitiorum  oppres-  ^ 
sionem.  Et  ego  reficiam  vos.  Reficere  dicilur  quasi 
reparare.  Ipsi  nos  dextruximus  et  quodammodo  ef- 
fregimus,  dum  male  prementibus  peccatorum  one- 
ribus  corpora  nostra  et  aniinas  subegimus.  Sed 
conversos  ad  se  reficit  nos  Dominus  et  reparat,  dum 
sua  nos  refectione  iassos  et  dcficientcs  misericor- 
diter  in  spiritali  vita  recreat.  Sicut  eniin  lioino  niul- 
to  fessQS  labore,  cibi,  potus  somnique  suavilate  re- 
flciiur,  et  quasi  resumptis  viribus  ad  pristinum 
robur  revertitur,  sic  est  in  spirilali  vita  cibus,  quo 
miientes  ad  se  Dominus  lassabundos  et  deflcientes 
158  peccatores  suos  rcparat ;  cst  etiam  potus,  quo 
eo8,  ut  obliviscantur  paupertatum  miseriarumque 
tuamro,  inebriat  ;  est  et  somnus,  quo  ad  veram 


qiiod  per  jugum  non  incongrue  intelligi  possit.  /u- 
gum  dictum  cst  a  jungendo.  Semper  enim  jungil 
duo,  bovem  scilicet  ad  Lovem,  ne  separari  ad  invi* 
ccm  queant,  pariter  laborent,  pariter  eant.  Non  in- 
convenienter  igitur  per  jugum,  quod  semper  duo 
jungit,  consensus  hominis  accipi  poterit.  Consen- 
sus  denique  hominis  seinper  jungit  duo.  Si  roalus 
est  conscnsus,  junguntur  per  euin  duo,  homo  scili- 
cet  ct  diabolus  ;  si  bonus  est  consensus,  conjungV' 
tur  per  eum  homini  Deus.  Nam  dum  homo  bono 
consentit,  consensus  ejus  consensus  Dei  fit,  sicque 
sub  uno  consensu  quasi  sub  uno  jugo  jiingitur  Deus 
et  homo.  Ait  ergo  Dominus  :  ToUite  jugum  meuik 
super  vos.  Ac  si  dicat  :  Qiiandiu  mortali  corpore 
circuindati  estis,  vivcre  sine  peccato  non  potestis. 
Sed  si  impiignanl  vos  carnalium  delectationes  vitio- 
rum,  toUite  super  vos,  in  superiori  vestro,  jugum 
mcfim,  ut  blandientibus  vitiis  non  consentialis,  sed 
resistendo  ct  repugniindo  consensum  vestrum  con- 
sensum  meum  faciatis.  Fitenimaliquandoutpeccet 
homo,  sed  ex  fragilitate,  nonconsensu,  qula  odit  in 
seipso  quod  peccat,  et  vcilet  non  peccare,  sed  non 
polest.  Quisquis  isle  est,  hic  vere  habct  super  se 
jugum  Domini,  quia  in  eo  quod  est  superius  in  se, 
vere  consentit  Deo.  Nam  etsi  in  peccato  exjragilitate 
corporis  seu  etiam  mentis  aliquando  labilur,  tamen, 
159<Ii^^noncon&enlitpeccato(51-5i),  sed  doletpro 
pcccato  suo,  sub  uno  consensu,  quasi  sub  uno  jti^o 
jungilur  et  connectilur  Deo,  dicens  cum  Psalmista  : 
Ut  jumentuiu  factus  sum  apud  te,  et  ego  semper  tecum 
(Psal.  XXVII,  25).  Sic  peccavit  Petvus,  sic  peccavit 
et  David.  Pclrus  peccavit  Ghristum  ncgando,  David 
peccavit  adultcrii  simul  et  homicidii  crimen  perpe- 
trando.  Hic  peccavilex  repentino  timore,  quiavitam 
perderc  tinmil ;  iste  peccavit  ex  repcntina;  delecta- 
tionis  impulsu ;  vidit  enim  mulierem,  et  concupivit. 
Sed  quia  consensus  in  pcccato  non  fuit  (53),  sed 
peccatum  suum utrique  displicuit,  continuo  per  pocni- 
tcnli»  satisfactionem  uteiquerevei  sus  veniain  meruii. 

Cxlernro  quia  tria  sunt,  qu«  impugnant  homi- 
nem,  caro,  mundus,  etdiabolus:  diabolus  sugge- 
slionibus,  mundus  prosperis  et  adversis,  caro  delec- 
tationibus,  dorel  nos  hic  Dominus,  quomodo   his 


eosquietem  revocat.Cibus  isleest  sacra  Scriplura,  D  ^ribus  per  alia  tria  obviare  el  resistere  debeamus 

To//i7e,  inquit,  ;i<(/Mm  meum  super  vosj  et  discite  a 
me  quia  mitis  sum  et  humiUs  corde,  et  invenietis  re- 
quiem  animabus  vestris.  Ac  si  dicat  :  Contra  diabo- 
lum  toUite  jugum  meum,  ne  suggestionibus  illius 
consentiatis,  contra  mundum  di%cite  a  me  quia  mitU 
sum  et  humiUscorde;  discitc,  inquam,  ame,  ut  mitc» 
sitis  perpatientiam  adversamundisuperando;  discite 
a  me,  ut  humiles  sitis,  humiliter  vos  inter  prospera 
roundi  custodiendo,  ut  nec  adversis  nimium  dejicia- 
mini,  nec  prosperis  nimium  extollamini.  Si  sic  ju- 
gum  meum  snper  vos  tuleritis,  si  sic  a  me,  quia 

(55)  1d  est  pcrtindx  approbatio  et  obstinatio. 


quavere  homo  reficitur  et  recrealur;  potusdulcedo 
orationis,  qua  vere  homo  quasi  resumplis  viribus 
in  Deo  anlmatur  ;  soinnus  est  traiiquilliias  mentis, 
qua  yere  bomo  Deo  unitur  et  sociatur.  Quibus  au- 
tem  meritis  gratiam  hanc  divinae  refectionis  homo 
proroereri  possit,  sequentibus  verbis  docet  nos  Do- 
minus,  cum  dicit : 

ToUite  jugum  menm  super  »o«,  et  discite  a  me  quia 
miit  sum  et  humilis  corde.  Si  simpliciter  intelligere 
folumusjugum  Domini,  cst  obedientia  Domini.  Ju- 
gum  Domini  super  nos  toUimus,  si  in  vera  cordis 
bumilitate  omni  nos  propter  Deum  obedientiae  s\ib- 

(51-52)  Id  est  malitiosc  non  perseverat  in  agnito 
{K?i*ca(o.  Yide  medium  praecedentis  homilia^. 


743  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  744 

wUlit  sum  et  humilis  corde^  discere  laboraveritis,  ad  A  thiam,  ci  oratione  [acta  deaeruta  scrtes^  ct  ceeidil 


tertiiim  tandem  pcr  gratiam  mcam  pervenielis,  iibi 
▼ere  requiem  animabus  vestris  invenietis,  ul  vidclicet 
snperatis  delectutionibus  carnis,  pcr  tranquillam 
montis  dulcedinem  mibi  soli  possitis  adba^rerc,  quod 
vere  est  rcquies  anima;. 

Jugum  enim  rncum  suave  est^  et  onus  meum  leve. 
Bene  dicit,  jugum  meum  suave.  Suave  enini  valdc 
ett  ct  delectabile,  ubi  unus  consensus  cst  Dei  et  ho- 
illinis,  quia  sicut  in  consensu  illo  qui  est  peccali, 
tuavitas  qu;edani  cst  qusc  est  ex  pcccato  ct  ad  pec- 
cattuni  carnem  illicit,  sic  in  consensu  illo  qui  est 
boni,  qui  est  consensus  homiuis  ct  Dci,  suavilas 
100  quxdam  qua;  sine  pcccato  cst  gciicrat!ir,  pcr 
quam  vcre  Deiis  homini,  ct  lioiuo  Deo,  sprcla  car- 


tors  supcr  Mathiam,  et  annumerUtus  est  cum  undedm 
apostoiis  [\ct.  I,  lG-26). 

In  hac  ilaquc  clectionc  snn^tissimi  hujus  apnstoli 
consideranda  ct  pcnsanda  cst  niagnitudo  clementiai 
Dci.  Nam  duiu  reprobato  co ,  qui  in  ore  hon  i:ium 
justus  crat,  huniilem  ct  parvum  clcgit ,  omnes  not 
docuit  ct  admonuit ,  ut  nu.iquam  de  nostra  justilia 
vel  mcrilis  prsesumamus ,  sod  si  ad  electionem  vit£ 
£lernx  pcrveniie  voluinus  *  imiteuiur  ct  sciiuamur 
humilitatem  ct  mansuctudincm  hujus  parri  Dei^  qui 
vere  jiigum  Domini  tulit  super  sc,  quia  dum  sub  uno 
conscnsu ,  quasi  sub  uno  jugo  junctus  et  cor- 
ncxus  Deo,  ncc  carni  blandicnti  succubuit,  neo.  dia- 
bolo  peccata  siiggercuti  conscnsit ,  ncc  mundo  pra- 


nis  dulccdlnc,  condclcctatur.  Sod  quid  cst  qiiod  ad-  B  speris  ct  adversis  sajvienli  cessit ,  verc  invenit  re- 


didit  et  onui  meum  teve  ?  Quod  csl  onvs  Domini  ? 
Onus  hominis  pcccatoris  fit  onus  Dei  Kcdcmptoris, 
iion  utique onus  grave,  scd  onus  leve,  ouia,  diim  homo 
convertitur  ad  Deum,  disruplis  vinculis  vitiorum, 
projectoque  a  se  jugo,  id  cst,  consc^nsii  pcccatorum 
secundum  Psalmistam,  qui  ait  :  Di&rumpamus  rm- 
cula  eorum  el  prdjiciamus  a  ncbib  jugum  ipsorum 
{Ptal.  II,  5),  suscipit  Deus  in  sc  onus  pcccatricis 
animae.  Fitqueonv^  Dci  levcy  dum  per  miscricordiam 
Dei  homo  Ixvigatus  a  pcccatis,  a  vitiis,  quibus  prius 
deprimcbatur,  ad  contcniplandum  Deum  pcr  purx 
mentis  intuitum  sullevatur. 

H»c  est  sacra  lectio  Evangelii,  quo".  ordinante 
Spiritu  sancto  congrue  tn  laudem  et  gloriam  bcat^ 
Mathiai  apostoli,  cujus  hodie  fcsla  celcbramus,  lc-  ^ 
gitur,  qui  sccundum  nomen  ejus  (Malhisa  enim  in- 
terpretatur  Dei  parvus)  vcrc  unus  ex  parvulis  Dei, 
ex  humilibus  Dei  fuit,  cui  Deus  Patcr  abscondita  a 
sapientiLus  et  prudentibus  revelavit ,  ({uando  ad 
praedicanda  et  declaranda  incarnati  Ycrbi  mysteria 
in  duodeharium  apostolorum  nuinerum,  qui  cadentc 
Juda  et  sc^leris  sui  pccnas  solvente  imminutus  erat, 
propter  insigne  decus  humilitatis,  qua  inter  cxtera 
Tirtutum  insignia  claruit,  divina  dispcnsationc  ct 
apostolica  electione  vocari  meruit  : 

Qualiter  autem  eadem  ejus  electio  facta  sit,  os- 
tendit  nobis  beatus  Petrus  in  Lcctione  hodierna, 
qna  dicit  :  Ftrt  fratresy  oportet  impleri  Scripturam, 


quiem  aniinsc  sux ,  qnia  cx  illa  rcquie ,  qua  hic  pcr 
intcrn»  dulccdinis  gratiam  cuni  Deo  requievit , 
trauslatus  est  in  illain  rcquiem ,  qux  nunquam  tur- 
batur,  nunquam  iinmutatur.  Sed  nos,  qui  jugum 
Doinini  utcunquc  portamiis,  humilitatem  et  mansuc* 
tudineui  cjus  imitari  stu Jeainus,  quatenus,  in  extrc- 
mo  districti  judicii  cxamine,  ubi  saplentes  ct  pru- 
dentes  hujus  sceculi  abjiciuntur,  ipsius  intcrvenien- 
tibus  mcritis ,  Ulam  requiem  animabus  nostris 
inveniamus ,  i>!  qua  cuin  parvulis  ct  humilibus  Dci 
de  xterna  Dci  visione  sine  fine  gaudeamus ,  quod 
ipse  prxstare  dignctur  Dominus  noster,  qui  cum 
Patre  ct  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia 
sxcula  sxculorum.  Aincn. 

162  IIOMILIA  XXVI, 

IN  FESTUM  S.  ll.\Tni.£  APOSTOLI  SECUKDA. 

Die  decimo  princcps  filiorum  Nephthalim  Ahira , 
filius  Enauy  oblulit  acetabulum  argenteum^  appenden* 
centum  triginta  siclos  (yum,  vii). 

Beatus  Mathias  apostolus ,  cujus  hodie  festa  cele- 
bramus,  qui  sorle  elcctionis  ad  apostolic»  dignitatis 
[apiccm]  cst  profcclus,  non  ideo  coapostolis  suis 
glorix  aut  potestatis  cmincntia  impar  esse  creditur* 
quia  a  Cliristo ,  adhuc  in  carnc  mancnte,  cum  ipsis 
Hon  cst  clectus.  .fltcrna  quippe  Dci  Patris  sapieiitia, 
quae  in  diebus  carnis  suac  apostolos  suos  per  dulcem 
vocationem  electionis  suai  ad  se  traxit,  ad  dexteram 
Patris  residcns  bcatum  Mathiam  per  aposlolonim 


prwdixit  Spiritus  sanctut  per  os  David  de  Juda^  D  ministerium  ad  coiisoi  tium  eoriini  assumpsit. 


ftti  fuil  dux  eorum  qui  comprehenderunt  Jesum^  qui 
emtnumeratus  erat  in  nobisy  et  sortitus  est  sortem  mi~ 
mtUrii  hujut,  Et  hic  quidem  possedit  agrum  de  mer-. 
tide  iniquitatisy  et  suspensus  crepuit  medius,  et  dif- 
fu$a  tunt  omnia  viscera  ejus^  et  notum  factum  est 
omnibut  kabitantibus  Jerusalem.  Scriptum  est  enim 
m  Ukro  Ptalmorum  :  Fiat  habitatio  ejus  desertUf  et 
if^ieapQtum  ejus  accipiat  alter,  Oportet  igitur  ex  his 
f  iri<«  ^Mi  nobitcum  sunt  congregati  in  omni  tempore^ 
181 9^^  intravit  et  exivit  inter  nos  Dominus  Jesus^ 
incipiens  a  baptismate  Joannis  usque  in  diem,  quo  as- 
9umptus  est  a  nobis,  testem  resurrectionis  ejus  fieri 
unum  ex  istis.  Et  statuerunt  duos^  Joseph^  qui  voca- 
baiur  Barsabas,  qui  cognominatus  estjustus,  et  Ma- 


£t  non  incongrue  nomen  hiijus  apostoli  perfectse 
ejus  convenit  humilitali.  Nam  Mathias  parvut  Dei 
interpretatur,  parvus  non  corporis  quantitate ,  sed 
cordis  humilitate  ,  quia  vere  spiritu  humilis «  Tero 
despectus  fuit  in  oculis  suis.  Sicut  enim  homo «  m 
quidboni  fecerit,per  superbiam  destruit  et  amittit» 
ita  si  in  aliquo  deliquerit ,  pcr  humiiitatem  nd  in- 
dulgentiae  gratiam  redire  poterit 

Hic  ergo  dux  et  princeps  eximius ,  unus  de  eigr^ 
giis  coeli  et  terrai  principibus ,  in  quodam  Yeteris 
Testamenti  loco  mystice  designatur,  ubi  numeratis 
undecim  principum  filiorum  isracl  sacriflciis  dc 
duodecimo  ita  subinfertur : 

Die  decimo  ^duodecimo]  princeps  filiorum  Nephtka- 


745 


HOmiiE  FEStlYALES. 


746 


lim  Ahira,  filius  Enan^  obtuUt  acetabulum  argenteum^  A  tare  polcrant  vcl  facere ,  nisi  spiritaiia ,  nil  loqui 
itppendens  centum  triginta  siclos.  Per  Ahira,  qui  fra-      nisi  divina.  Sequilur  : 


iri$  mei  amicus  interprclatur,  beatus  iste  apostolus  , 
▼ere  dilectus  et  electus  fratris  nostri  Jesu  Cbristi 
amicut  designaturi  qui  per  excellentissiinum  hu- 
militatis  meritum  amicitiae  et  dilectionis  apud 
ipsiim  obtinuit  locum.  Qui  Abira  filius  Enan  esse 
Bcribitur,  quod  nubes  dicitur.  Nubis  quippe 
nomiue  Spiritus  sanctus  inteUigitur,  qui  per  suae 
gratiam  electionis  dignum  eum  fiiium  adoptionis 
lecit. 

Et  notandum  quod  duodecim  principum  fihorum 
Israel  aequale  sacriHcium  fuit ,  nec  quisquam  eoruin 
plus  aut  minus  \Q3  Quam  alter  obtulit ;  qnia  et 
duodecim  duces  nostri ,   sancli  videlicet  apostoli 


Phialam  argenteam  habentem  septuaginta  siclos» 
Per  phialam  argenteam  spiritum  eorum  sive  pretio» 
sissimam  intelligere  possumus  aiiimam  ,  in  qua  sc- 
ptirormis  Spiritus  sancti  gratia  largissima  dulce- 
diuis  suae  requievit  abundantia.  Yideamus  nunc  ad 
quod  opus  phiala  baec  argentea  sielos  habuerit  se- 
ptuaginta  ?lAd  pondus  sanctuarii,  Septiformem  mm^ 
que  Spiritus  sancti  gratiam  non  ad  pondus  mundi 
habebant ,  quia  eam  ad  honorem  Dei  totam  impcu* 
debant.  Ergo  acetabulum  argenteum  et  phiala  qu&m 
acceptabiii  fuerint  munere  referta ,  sequentia  decla« 
rant  verba. 

Utrumque  plenum  simila  conspersa  oleo  in  sacrifi-' 


«qiialem  Spiritus  sancti  acceperuntgrattam,  parem  '^  cium,  Quid  enim  hoc  accipere  in  loco  possumus  per 


liabuenint  merilorum  praerogativam ,  et  aequalem 
sanctitatis  ac  pietatis  excellentiam. 

Quae  autem  illorum  fuerint  sacrificia,  praesens 
Imbc  demonstral  iittera,  unusquisque  illorum  obtulit 
meeiabulum  argenteum  appendens  centum  triginta  si- 
^ioM^  pkialam  argenteam  habentem  septuaginta  siclos 
md  pondus  sanctuarii ,  utrumque  plenum  simila  con- 
mpersa  oieo  in  sacrificium^  mortariolum  aureum  ap- 
pestdens  deeem  siclos  plenum  incenso.  Haec  profecto 
fria  sacrificia  beatus  Paulus  his  verbis  in  sua  com- 
nieiidare  videtur  Epistola  :  Deus  pacis  sanctificet 
TQS  per  omnia ,  ut  integer  spiritus  vester  et  anima  et 
lorpus  iine  querela  in  die  Domini  nostri  servetur  (1 


similam  nisi  puri^simas  animae  eorum  ac  corporis 
munditiam  ?  Adveniens  quippe  ejusdem  Splritus 
sancti  gratia  non  solum  animas  illorum  ineffabiiiter 
adimplevit ,  verum  et  corpora ,  ita  [ut]  utraque  can- 
dida ,  utraque  mundissima  tantae  majestatis  essent 
receptacula.  Et  quia  non  satis  esset,  si  pura  tantum 
esset  <tmt/a ,  recte  dicitur  fuisse  oleo  conspersa, 
Digne  satis  nomine  olei  pura  et  sincera  eiprimitur 
dilectio  Dei  et  proximi ,  qua  et  Deum  siiper  omnia 
diligebant ,  et  omnes  homines  dulci  cordis  affectu 
comprehendebant.  Quse  omnia  craiit  in  sacrificium^ 
hoc  est  ad  honorem  Dei  et  ad  iitilitalem  proximo- 
rum,  quia  quanto  perfeciius  Deiim  diligere  nove- 


Tkesi.  ▼,  23).  Spiritus  denique  noster  est  intellectus,  q  '"«t,  tanto  largius  graliam  ab  eo  acceptam  aliia 

administrare  potuerunt.  Sequitur : 

Mortariolum  aureum  appendens  decem  siclos.  Quia 
legislalor  non  mortarium  posuit ,  sed  mortariolum^ 
recte  intelligitur  apostolorum  cor  contritum  et  hu* 
millimum.  Nam  tantae  humilitatis  praediti  erant  pri- 
vilegio ,  ut  praster  Christum  et  ipsius  matrem  nun- 
quam  humilior  inveniri  potuerit  homo.  Possumug 
qiioque  per  mortariolum  aureum  nobilissimum  eorum 
accipere  sensum ,  quo  omne,  quod  in  sancta  Scri- 
ptura  inveniebant,  quasi  tenuissimum  pulverem  con* 
terebant.  Qui  revera  aureus ,  id  est  omni  scientiae  eC 
sapientiae  fulgore  decoratus ,  quia  sicut  aurum  reli" 
quum  metallum  praecellit,  sic  iliorum  sensus  omniutt 
mortallum  sensum  sapientia  praecessit.  Appendens, 
D  inquit ,  decem  siclos,  Numerus  denarius ,  ut  luce 


quo  bonum  ac  mahim  cognoscimus.  AcetabuU  vero 
noiniue  corpus  apostolorum  non  incongrue  possu- 
ni*i8  accipere,  quod  nulla  teneritudinis  dulcediiie 
fuit  delicalum,  sed  omni  laborum  et  miseriarum 
aoerbttate  graviter  affectum  et  attenuatum.  Quod 
nimirum  acetabulum  apte  describitur  fuisse  argen- 
teum.  Primum  siquidem  argentum  lapis  est ,  sed  ut 
soUtnm  accipiat  splcndorem  et  candorem ,  solertia 
artificis  per  calorem  ignis  continuum  impenditlabo- 
rem.  Sic  revera  corpus  apostolorum  prius  irratio- 
aabile  quodammodo  fuit  et  ignarum,  sed  cum  ignis 
Spiritos  sancti  tanto  eos  calore  incanduit,  de  lapide 
argentum  ezaminatum  ac  preliosissimum  fecit.  Hinc 
beatns  Job  ait :  Ferrum  de  terra  tollitur^  et  lapis  re- 
soiaius  in  ees  vertitur  {Job  xxviii,  2).  Fernim  nam- 
que  de  terra  tollebalur,  quando  fragiles  et  terreni 
homines  fortissimi  pugnatores  fiebant  et  inflexibiles. 
Lapis  vero  resolulus  in  aes  versus  est ,  quia  per  ca- 
lorem  tancti  Spirilus  facti  sunt  praedicatores  sonori, 
qui  ante  fuerant  homines  ignobiles  et  ignari.  Sed 
ittad  aeetaimlum  argenteum ,  quanto  pretio  valeat , 
•equeiis  littera  insiniiat. 

Appendens^  inquit,  centum  triginta  siclos,  Per  nu- 
Mnun  bunc,  centum  scilicet  et  triginta,  apostolicae 
perfectionis  permaxima  intelligere  possumusmerita, 
quia  profecto  cogitationes  eorum ,  verba  et  opera 
grandi  perfectionis  studio  erant  praedita.  Postquam 
enim  miriflco  saucti  Spiritus  ardore  sunt  accensi,  sic 
iiuuidantis  gratia  164  divinitatis  repleti  nil  cogi- 
Patrol.  CLXXIV. 


clarius  palet ,  165  ^^l^  ^^  Scriptura  decem  pra;- 
ceptorum  foruiam  praetendere  solet.  Sancti  apostoli, 
dum  Decalogi  mandata  perfecte  noveruiit ,  ut  haec 
opere  perficerent ,  omnem  sensum  suum  appendere 
studuerunt.  Et  merito  istud  mortariolum  incenso 
fuisse  describitur  plenum,  Quid  incensum,  nisi 
suave  fragrans  apostolicae  orationis  fuit  odoramen- 
tum  ?  Gor  quippe  eorum  divina  dulcedine  abundan- 
tissime  refertum,  tempore  orationis  tam  odoriferam 
protulit  fragrantiam ,  quae  usque  ad  summum  thit^ 
nnm  ascendens,  ibidem  suavitatem  respersit  grav 
tissimam.  De  hoc  odoriferoorationisincenso  dicitur 
in  psalmo :  Dirigatur  oratio  mea  sicut  incensum  in  coii' 
spectu  tuo  (Psal.  cxl,  ^).  Hiuc  quauta  vl\fiK3«flB^\st«^ 


747  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOMENSlS  '  '  14$ 

(iicatio  fuerit,  quseve  de  bono  Jesu  testiinonia  pro-  A  bi^c  ipsa  die  pro  salute  totius  bumani  generis  ad 


tulerin^,  demonstratur  in  verbis  sequentibus. 

Bovem ,  inquit,  de  armento  el  arietem  et  agnum 
anriiculum  in  holocaustumy  hircum  pro  peccato,  Bcs 
iste  de  armento  sumptus  est  Christus,  de  patriar- 
charum  et  prophetarum  carne  exortus,  quem  ui- 
minim  prxclarissimi  duces  nostri  oblulenint,  cura 
eum  verum  homincm  de  genere  patriarcharum  na- 
tum,  et  pro  totius  salute  mundi  immolatum  docue- 
runt.  Oblulenuil  ctiam  arietem ,  dum  eumdem  Re- 
demptorem  nostrum  Ecclesia;  suae  nunliaveruntesse 
ducem.  Aries  enini  reliquum  gregem  pracedit. 
Sic  et  Christus  oranes  lidelcs  suos  in  rcgnura  cou- 
lorum  anlcccdens,  oninibus  adilum  ejuspatcfecit. 
Et  agnumf  inquit,  aniiiculum  in  holocaustum  166 
liircumque  pro  peccato.  Agnu$  hic  anuiculus  Cliri- 
«tus  esl  inimaculatiis,  qui  pro  salute  omnium  cle- 
<ctorum  in  ara  crucis  suavissimum  factus  cst  holo- 
caustum.  Hunc  ergo  agnum  anniculum  sancti  apo- 
itoU  prjcdicaverunl  hircum  etiain  esse  pro  peccato , 
quia  qui  in  se  erat  immaculalus  ct  niundissinius,  non 
pro  suis,  sed  pro  nostris  peccatis  oblatus  est  hircus. 

Et  hostias  pacificorum  boves  duos,  arieles  qninquey 
hircos  quinque,  agnos  anniculos  quinque.  Pcr  boves 
duos  duos  Judeorura  el  gentium  accipimus  populos, 
quos  illi  velut  hostias  pacificorum  obliilcriHit,  quia 
per  illum,  qui  est  pax  noslra  faclciis  utraqtic  unum, 
de  duobus  his  popnlis  sanctara  Ecclesiaiii  constitue- 
runt.  Et  quia  Ecclesia  tribus  ordinibtis  constitula 


passionera  et  raortem  tradidit.  Ha^c  est  enim  dies 
iila  desiderabilis  et  jucunda  ad  quam  omnes  suspi- 
rabant,  quam  omncs  desiderabant  et  optabanl,  q«l 
ab  initio  sxculi  Doniino  placuerunt,  de  qua  obscii- 
ris  praclocuti  sunt  senlentiis,  qui  redemptionein 
generis  huraani  oculo  pr;Bvidebant  prxsagi  cordis. 
Unde  et  unus  ex  illis.  Isaias  scilicet  propheta,  qoi 
hunc  incamandura  pneviderat,  veiiire  jain  ad  ler* 
ras  ardcnli  desiderlo  sic  exoplabat  .  Rorate,  inqiiil, 
rcr/t ,  desupery  et  nubes  pluant  justum  (Isa.  xlv,  8). 
167  Verba  hsec  elccti  Doraini  prophetai  concor- 
darc  videntur  liodiernaj  lectioni  evangelica,  in  qna 
aperlissirae  declaratiira  invenimus  qiiod  pr«iphela 
obscuris  ct  mysticis  vcrbis  est  praelocutus.  Per  cir- 
B  lum  cnim  licct  divcrsa  valeant  inlelligi,  lioc  lamen 
in  loco  Gabriel  ille  archangclus,  apte  valet  designari, 
qui  tiinc  dcsiipcr  rorabat,  cuni,  ut  Evaiigelium  bo- 
die  rcfcrt,  missus  est  a  Deo,  ut  magnum  illud  el 
iticfrabilc  dlvini  consilii  mystciium,  qiiod  pro  libe- 
i-aiido  hoiniiie  Deus  Pater  iniit,  ad  terras  deferreC. 
Et  Ijciic  Ii;rc  anniiiitintio  Dominico:  incarnationis 
rori  coinparalur,  qiila  siciit  ro<  aridam  terrara  irri- 
gat  ct  calorc  tcnipcral,  sic  incarnatio  Doniiniea  ari- 
diini,  ut  ila  dicain,  munduni  irrigavit,  dum  et  labo- 
rcm  pcccali  in  nuindo  exslinxit,  et  ignem  infenii  re- 
frigeravit.  Roranlibtts  hoc  modo  co^lis,  qtird  saluliji 
-et  grati;c  tottis  raundus  acceperit,  verbis  scqiienli- 
btis  intelligi  polcril :  Et  nubes  pluant  justum,  Liccl 


regitur,  consequenter  subjungitur :  Et  arictcs  quin-      pcr    nubes  noiinullis  locis  prophctx  designciilur, 


qucy  hircos  quinque,  agnos  anniculos  quinque.  Per 
arietcs  prselati,  per  hircos  poenilentcs,  per  agnos  an- 
niculos  expriniuntur  innocentes.  Pcr  diios  hos  po- 
pulos  et  his  iribus  ordinibus  sancia  Ecclosia  a  suis 
initiata  est  principibus,  et  oranipotenti  Doinino  ex 
iiis  omnibus  gratissinia  lit  oblatio.  Ilxc  est  oblatio 
Irifaria  per  ducesnoslros  Christo  excelicnter  oblata. 
Nam  acetabulura,  phialam,  mortariolura  obttilorunt 
in  proprise  vitae  perfectione,  bovcra  de  armento, 
agnum  anniculum  bircumque,  pro  peccato  in  Cliri- 
sti  praedicatione ,  boves  duos,  arietes  quinque,  hir- 
cos  quinquc,  agnos  anniculos  quinque  in  Ecclcsiai 
constilutione. 

HOMILIA  XXVII. 


iif)s  lamen  sccundiiin  hunc  sensum  qiicm  Irartaro 
ca>pinurs,  per  nubes  Patrem  el  SpirjCum  sanclura, 
pcr  jusium  vero  Filitmi  ejusdem  Patris  inlcllipsre 
)>ossiimus.  Nubes  cniin  cuin  coclum  opcnicrif, 
qiiia  pluviai  ituindatio  sectitura  sit,  nullus  diibita- 
bit.  Rorantibus  igittir  cuilis  nubcs  pluere  ju^ivm 
ca^pcrtint,  qtiia  loqtienlc  archangelo  ad  beatani  vir. 
gincni  Mariani  Palcr  Filiuiii  misiC,  qiicm  coope- 
rante  Spirilu  sancto  Yirgo  raater  concepiC. 

Ncc  pnctcreuiiduni  cst  quod  C(r/f  rorare^  nubes 
vcre  pluere  dictinlur.  Scinuis  ciiiin  qiiia,  pliivSa 
inundante,  inajori  tibcrlate  tcrra  fccumlatur  quam 
rore  irrigantc.  Sic  ci  vcrba  i-ila  archangcli  rosqiio- 
dammodo  ftierunt.  qiiia  gratiam  tantuni  fumnrsa- 


fN  FESTUM  ANMU.NTi\TiONis  BEATiC  MARiiE  viRGiNis  D  lutis  prxiiiintiabaiit.  ^iubcs  vcro  ideo  pluere  dicnn- 


PRIHA. 

Missus  ist  angelus  Gabriel  a  Deo  in  civitatem  Ga- 
iilaay  cui  nomen  Nazareth^  ad  virginem  desponsa- 
tam  viroy  eui  nomen  erat  Joseph,  de  domo  David,  et 
nomen  virginis  Maria  (Luc.  i). 

Praeclara  dics  bodiemae  festivitatis,  licel  multi- 
modis  sublimata  sit  solemnitatum  gaudiis,  maxime 
tamen  in  boc  celebris  babelur,  quod  in  ea  per  in- 
camalionem  Filii  Dei  exordium  nostra  redemptio- 
nis  coepil ,  el  in  ipsa  per  sacramentum  passionis 
suae  opus  noster  salutis  idem  Filius  Dei  coiisiun- 
mare  voluit.  In  hoc  siquidem  die  aetemi  Palris  Fi- 
Uus  humanam  naluram  pro  liberando  homine  susce- 
plt  •!  hsnc  eamdem  bumanitaiero  eyoluto  teropore 


tur,  quia  illis  pliieiitibtis,  imc  esi  Patrc  et  Spirltu 
sancto  Filiuni  iii  liiinc  niiiiiduin  miitciitibiis  niaximaa 
ubertatis,  niagiiiis,  inqiiiun,  salutis  et  gralix  frti- 
ctus  in  tolo  jam  nuiiulo  est  subsecuius.  Et  bcno 
idem  Filius  Dei  justus  nominaltir,  quia  ipse  siM 
peccato  conccpttis  et  natus,  ipse  jiistificans  mn- 
nes ,  justus  pro  injustis ,  innoceiis  pro  nocenlf- 
bus  pati  voluit.  Aperiaiur,  inquit,  terroy  et  fer^ 
minet  168  Salvatorem  {ibid.).  Qtiae  terra  n\sk 
perpetua  domina  nostra  virgo  Maria?  Aperiaimr 
haec,  inquam,  terra,  aperiatur  scilicet  sine  dclecit- 
tlone  concipiendo ,  aperiatur  sine  dolore  piairiendOf 
quemadmodum  in  laude  ejusdem  Virginis  canimus : 
Peperit  sine  dolore  Salvatorem  sceculorum.  El  ^ermf- 


749  HOMlLIiE  FESTIVALES.  750 

net  Saltatoremy  hoc  est  proferat  de  se  aetemae  salu-  A  tantum  proniisit  quod  iu  semine  ejus  benedicenda 


lis  auctorem.  His  verbis  prophetae  concordare  vi- 
dentur  verba  lectionis  evangelicae,  qua;  hoc  in  veri- 
tate  completum  insinuant  quod  propheta  obscure 
et  mystice  duduni  praenuntiaverat. 

MU$u$  est ,  inquil  evangelisla ,  Gabriel  angelus  a 
Deo  in  civilatem  Galila^fe,  cui  nomen  Nazareth.  Om- 
nipotens  Dominus  omnia  sua,  quaecunque  operatus 
est,  quod  coelum,  tcrram,  mare  et  omnia,  quae  in 
eis  sunt  crcavit ,  nulla ,  ul  ita  dicam ,  fortiludine 
usus  est,  quia  tantum  verbo  dixity  et  facta  sunt 
{P$al.  xxxii,  0).  Quod  vero  homo  Oeri  dignatus  est, 
et  in  ipsa  humanilate  fortem  illum  armatum,  qui 
totum  mundum  ditioni  suae  ^ubdidcrat,  prostravit, 
omneque  humanum  gcnus  ab  ejus  iniqua  doniina- 


essent  omnes  gentes ,  huic  vero  bealo  David  jureju- 
rando  Filium  suum  Deus  repromisit,  quemadmo- 
dum  ipse  tcstatur  dicens  :  Juravit  Dominu$  David  , 
et  non  frustrabitur  eum :  De  fructu  ventris  tui  ponam 
super  $edem  tuam  (Psal.  cxxxi  ,11).  Unde  non  im- 
merito  bcata  Dei  Genitrix  vel  ipse  Joseph  de  domo 
David  esse  describuntur,  non  propter  regalium  di- 
vitiarum  abundantiam ,  sed  sccundum  geuealogiam. 
Praemissis  ergo  his  omnibus,  et  nomine  civitatis, 
in  qua  beala  Virgo  habilabat ,  et  nomiue  viri ,  cui 
desponsata  erat,  nuuc  deraum  pra^clarum  nomen 
ejusdem  Virginis  evangelista  pronuntiat. 

Et  nomcn ,  inquit ,  virginis  Maria.  Maria ,  ut  no- 
tum  est ,  maris  stella  inlerprctatur ;  quae  nominis 


tione  liberavit,  maxima  ejus  fortitudo  fuit.  Magna  ^  intcrpretatio  tam  justis  quam  peccaloribus  magnam 

revera  fortitudo  fuit  quod  ille,  qui  erat  invisibilis 

divinitate,  incomprehensibilis  majestate,  tam  par- 

Tum  se  fecit  quod  in  utero  lenerie  Virginis  compre- 

bendi  potuit,  ct  in  ipsa  huraanitate  totum  mundum 

ab  aeternae  mortis   damnatione  liberavit.  Ad  hoc 

opus  mundo  nuntiandum  archangelus  ille  Gabriel, 

qui  Dei  fortitudo  dicitur,  ab  initio  praeordinatus 

erat,  quia  nimirum  decebat  ut  ille,  qui  Dei  forti- 

tudo  nominatur,  fortem  hun<;  Dei  Filium  incarnan- 

duro  nuntiaret.  Missus  est  ergo  a  Deo  in  civitatem 

GaliUete,  cui  nomen  Nazareth.  Nazareth  flosmunditice 

interpretatur.  Quam  ))ene  domina  nostra,  perpetua 

virgo  Maria,  in  hac  civitate,  quae  tali  nominc  pra^ful- 

get,  domum  habuisse  describitur!  Quia  ipsa  prima 

florem  virginitatis  et  caslitatis  in  se  ostendit,  ipsa 

prima  inter  omnes  mulieres,  nullius  animata  exem- 

plo  Deo  virginitatem  suam  devovit,  et  post  eam  flos 

iste  tantam  in  loto  mundo   suavitatem   spiravit, 

quod  innumera  multitudo  utriusque  sexus  ejus  vir- 

ginitatis  exemplum  seculi  sunt,  et  adhuc  sequun- 

tur;  et  si  plenam  mentis  169  integritatem  custo- 

dire  non  possunt ,  quantura  tamen  ipsa  adjuvante 

Talent,  corruptionem  corporis  declinare  student. 

Vel  ideo  l^eat»  Virgini  Nazareth,  quae  flos  munditice 

didtur,  bene  convenit,  quia  ipsa  Filium  Dei  florem 

llIiHii  redivivum,   incomparabile ,  inquam,  decus 

Tiripnitatis  salva  integritate  sui  corporis  peperit. 

Quemadmodum  enim,  cum  arbores  proferre  flores 


spei  flduciam ,  magnam  confert  consolationis  gra- 
tiam.  Mos  est  nautarum,  qui  in  aliquam  terram 
navigare  desiderant ,  quod  noctis  irruentibus  tene- 
bris  sidus  sibi  aliquod  eligunt ,  cujus  luce  et  signo 
ad  portum ,  quo  tendunt ,  sine  dispendio  170  P^i^ 
Tenire  valeant.  Hujusmodi  sideris  radio  non  imme- 
rito  reginae  nostrae  nomen  assimilalur.  Nam  ipsa 
est  sidus  illud  egregium,  quod  nobis,  in  mari  hu«* 
jus  saeculi  periclitantibus  et  ad  portum  vitas  aetemae 
pervenire  desiderantibus ,  tum  per  vitae  exempluro , 
tum  per  pietatis  ct  misericordiae  lucet  auxilium.  Po- 
namus  ergo  anle  oculos  hanc  praeviam  maris  stel- 
lam ,  et  si  quis  aut  vento  prospcritatis  inflatur,  aut 
vento  adversitatis  in  desperatione  dejicitur,  stellain 
hanc  respiciat,  indeflcienter  lumen  ejus  maternai 
pietatis  exquirat.  Si  quis  pondere  peccatorum  op- 
pressus  anxie  contristatur  pro  innumeris  delicto- 
rum  sordibus,  stellam  hanc  respiciat,  fiducialiter 
anchoram  spei  suae  in  eam  flgat.  Similiter  etiam  ju- 
stus  et  innoccns,  si  pro  conservanda  innocentia 
sollicitatur,  totam  mentis  intentionem  in  stellae  il- 
lius  figat  claritatem ,  quia  si  fideliter  gratiae  ipsius 
auxilium  quaesierit ,  sine  dubio  ipsa  maris  stella  et 
peccatori  indulgentiam ,  et  justo  secundum  deside- 
rium  cordis  ejus  pietatis  suae  auxilium  praestabit  ct 
gratiam.  Haec  sunt  festiva  praesentis  diei  gaudia], 
haic ,  inquam ,  est  dies  illa  celebris  et  jucunda » in 
qua  pro  rcdemptione  generis  humani  Deus  Pater 


coBspicimus,  sequentem  jam  fructum  speramus,  sic  d  Filium  sibi  coaetemum  constituit  inearnari. 

Missus  vero  ad  beatam  Virgiiiem  Gabriel  archan* 
gelus,  ubi,  vel  quibus  actionum  Uudiis  intentam 
ipsum  invenisse  eam  credimus  ?  Non  utique  forls 
vagantem,  sed  intus  ad  magnificum  aliquod  opus 
piae  sollicitudinis  operam  dantem.  Nam  licet  miniroe 
Scriptura  referat  qualiter  c^m  nuntius  ille  coelestis 
invenerit ,  illud  tamen  aestimare  possurous »  quod 
magnificum  illud  opus  habuerit  in  manibus,  quo  nil 
pretiosius  et  dignius«  vel  Deo  esse  poterit  accepta- 
bilius.  Opus  vero  istud  egregium  Domino  accepta- 
bile ,  hominique  maxime  proficuum ,  illod  nirairum 
est ,  ctim  homo ,  coUectis  omnibns  sensibus  suis  * 
aut  pro  remissione  peccatomm  Dominum  flagitat « 
aut  pro  acceptis  donorum  ejus  beneficiis  humilUes 


I  haec  beata  Virgo  florem  hunc,  Filium,  inquam, 
J>ei  concepit  et  peperit,  totus  jam  mundus  fructum 
^BCemae  adeptus  est  salutis.  Cui  vero  vel  ad  qiiem 
niuiUns  iste  praepotens  missus  sit,  verbis  sequenti- 
bos  eTangelista  innuit  : 

Ad  virginem^  inquit,  desponsatam  vtro,  ctit  no- 
men  erai  Joseph,  de  domo  David,  Beatus  Joseph^ 
Tel  ipsa  beala  virgo  Maria  divites  secundum  saeculum 
wm  erant ,  pauperem  in  hoc  mundo  vitam  gerebant, 
led  Tirtutum  divitiis  pleniter  circumvallati  praenite- 
bant.  Attamen  de  regali  prosapia  regis  David  pro- 
ffeniti  erant.  Beata  enim  Maria  de  iliius  stirpe  exorta 
eratf  cui  juravit  Dominus,  quod  de  rructu  i^tris 
e^us  esset  nasciturus.  Nam ,  ut  legimus ,  Abrabae 


751  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  Ttt 

gratiasagendosHppUcilerseprostcrnit.Adlaleopus,  A  incarnandus  ad  tcrras  non  descendissct,  nec  ipia 
Uli  credere  possumus ,  domina  nostra  virgo  Maria      eum  genuisset. 

Dominus ,  inquit ,  tecum ,  benedicta  tu  in  mulleru 
bus.  Quod  idem  est  ac  si  dixisset :  Idco  gratia  plena 
es,  quia  jam  in  proximo  est  quod  Dominum  Tirgi- 
nali  utero  conceptura  es.  Benedicta  tu  in  mulieribus. 
Quare  btnedicta  tu  in  mulieribus,  et  non  in  viris?ldeo 
utique,  quia  malcdictionis  illius  cxpcrs  omnino  erat, 
quae  super  Evam  facta  est ,  cui  dictum  est :  in  dolore 
paries  filios,  Omnes  quippe  mulieres  cuni  delecia- 
tione  concipiunt ,  scd  in  dolore  filios  pariunt.  Hujus 
maledictionis  bcata  Maria  ,  ut  praediximus ,  expers 
erat ,  quia  sine  delectatione  concepit,  et  sine  dolore 
pepcrit.  Vel  ideo  benedicta  m  mulieribus ,  quia  ma- 
ledictionem  illam ,  quam  Eva  omnibus  contulit ,  ipsa 


iotam  se  collegerat ;  et  ideo  intus  angelum  eam  in- 
venisse  credimus,  quod  etiam  ex  ipsis  sancti  Evan- 
gelii  verbis  coUigere  possumus  :  Ingressus ,  inquit , 
angelus  ad  eam  dixit,  Sicut  praefati  sumus ,  beata  Ma- 
ria ,  pro  salute  totius  171  generis  humani  Domino 
supplicatura,  distiicte  se  collegerat,  et  totam  mentis 
intentionem  ad  hoc  solum  quod  petebat  erexerat , 
ideoque  tam  inauditam  salutationem ,  tam  ineffabi- 
lem  salutis  gratiam  apud  Deum  obtinere  promcruit , 
^quod  ipsa  salutem  totius  mundi  generare  digna  fuit. 
Et  revera  quilibet  adhuc  homobeatus,  qui  exem- 
plo  hujus  Virginis ,  coUectis  utriusque  hominis  sen- 
Bibus ,  ad  Deum  et  sola  coclcstia  aciem  mentis  ita 


inieRtam  babere  studuerit ,  quod  nil  praeter  hoc  so-  B  desuper  benedictionem  ingerendo  fugavit. 


luro  quod  postulat  tempore  orationis  in  animo  ver- 
sari  permiserit ,  crederc  indubitanter  possumus , 
•quia  etsi  non  eamdcm  vel  tam  plenariam  visitationis 
gratiam,  quod  oraiiino  impossibile  est,  a  Domino 
acr^perit ,  ipsum  tamen ,  qucm  beata  Virgo  corpo- 
raliter  porlavit,  ipse  spiritalitcr  in  ulero  mentis 
concipil  et  parit.  At  vero  quicunque  hujus  exeropli 
imitator  esse  renuerit ,  sed  Dinam ,  filiaro  Jacob , 
cgredientcm  ad  videndas  mulieres  rcgionis  alterius, 
secutus  fuerit ,  ad  pcrcipienda  haec  divinse  visita« 
tionis  gaudia  minime  pcrvenire  poterit.  Dina  haec 
filia  Jacob ,  est  anima  nostra ,  veri  Jacob ,  scilicet 
iRtemi  Patris  lilia ,  quaB  tunc  ad  videndas  mulieres 
alterius  regionis  cgreditur,  cum  male  vagando  vanis 


Possumus  et  aliter  intelligere  quod  dixit ,  benedi^ 
cta  tu  in  mulieribus,  Est  cnim  quasi  dixisset :  Te 
benedictam  dico  in  mulieribus,  quia  licet  sint  routo 
mulieres,  quae  per  bonam  devotionem  Deo  placeanl , 
nulla  tamen  ab  originali  et  actuali  peccato  iibera 
esse  poterit.  Sed  tu  idco  benedicta  es  m  niulieribus, 
quia  sicut  ab  actuali  peccato  pene  (54)  libcra  cs ,  ita 
etiam  ab  originali  (55)  peccato  prorsus  libcranda 
eris.  Et  quare  plus  te  benedictam  dico  tn  mulieribus 
quam  in  viris  ?  Sunt  etiam  aliqui  in  viris  benedicti 
per  laudabilis  vitx  merituro ,  sed  taroen  nuUus  sine 
originali  ct  actuali  peccati.  Video  aulem  singalarem 
virum  jam  cx  te  nasciturum  solum  origbiali  ct 
actuali  peccato  liberum.  Et  sicut  ille  solus  benedi- 


hnjus  saeculi  rumoribus  aurum  cordis  et  corporis  ^  ctus  super  omnes  erit  viros,  ita  et  tu  benedicta 


Sll- 


libcnler  accommodat ,  et  has  vanitates  sccum  rt;vol- 
Tit  et  tractal,  sicque  Ht  quod  ab  iniquo  viro  Sichero, 
per  quem  diabolus  intelligitur,  comprehensa  viola- 
iur,  dum  pravis  delectationibus  voluntarie  consen- 
ticndo  inquinatur. 

Ingrcssus  ergo  ad  beatam  Mariam  angelus ,  quid 
diserit,  quomodo  eam  salulavcril ,  audiaraus  : 

Ave ,  inquit ,  gratia  plena ,  Dominus  tecum,  Qusc 
ftalutationis  verba  non  ipse  de  se  protulit,  sed  in 
coilesti  curia  composita  et  pneordinata  a  Deo  Palre 
accepit.  Ave,  inquit,  gratia  plena.  Ac  si  dicerel : 
Cratia  plena  es,  quia  ille,  qui  est  incomprchensibilis 
divinitate ,  in  quo  habitat  omnis  plenitudo  divini- 


per  omnes  eris  mulieres.  Sequitur  : 

Quo!  cum  audisset ,  turbata  est  in  sermone  ejus, 
Quomodo  beatam  Virginem  turbatam  crcdimus? 
quse  fuit  illa  turbatio?  anne  aestimanda  est  ad  viri 
pracscntiam  ideo  trepidasse,  quo<l  virginitati  su« 
timeret  ?  minime.  Ncqiie  enim  decebat  lam  pra^^b- 
ram  meritis,  173  l^i"  pretiosam  virtutibus,  nt  hi 
aliquam  desperationem  ejus  dcclinaret  animns.  Ipsa 
cnim ,  ut  superius  dixinuis,  pro  sahite  totius  humani 
geueris  Domino  supplicans ,  totam  menlis  intcntio- 
nem  ab  inferioribus  ad  superna  suspendcrat ,  et  in 
tam  serenissimo  animo ,  quo  solis  coelestibus  inten- 
debat ,  omnia  quse  foris  apparebant ,  transcenderat , 


tatis  corporaliter,  in  te  comprehendi,  in  te  perfe-  ^)  idcoque  in  ipsa  hora  di\inaR  con:cmplationis  tanta  a 


ctus  Deus  et  homo  anima  et  corpore  concipi  dispo- 
suit.  Oronis  qiiippe  humana  natura  ex  anima  con- 
stat  et  corpore,  quaro  humanam  naturam  sic  Filius 
Dei  dc  beata  Virgine  suscepit ,  quod  mox  ad  verburo 
angeli ,  perfecturo  Deuro ,  plenum  hominem  cum  cor- 
pOTC  et  aniroa  curo  conccpit.  Vel  sic  eam  plenam  172 
graiia  diccre  possumus ,  quia  et  justis  debitrix  quo- 
dammodo  est  et  peccatoribus;  justisquidemeojure 
gratiaro  iropendere  debet,  quia  ad  illius  exempluro 
innoccntis  vitae  puritatero  retinere  contendunt ;  pec- 
catoribus  vero  Ideo  largaro  in  misericordia  et  pie- 
tate  exhibcre  se  debet ,  quia  propler  ipsos  roater  Dei 
clecta  cst.  Naro  si  pcccatores  non  essent,  Filius  Dei 
(54)  Ita  cod.  Sed  vidctur  leg.  plene  vel  penitus. 


Domino  et  in  Domino  spei  fiducia  cor  ejus  sdi^ 
tum  erat ,  quod  nulla  desperationc  tangi  poterat. 
Turbata  est  ergo  in  sermone  angeli ,  non  quod  ali- 
qua  desperatione  titubaret,  sed  quia  ad  copleslia 
meditanda  totam  sc  coUegerat ,  et  cum  ad  ea ,  qtm 
foris  dicebantur,  animum ,  quem  in  sublimc  ere&e- 
rat ,  flectebat ,  serenitas  illa  aliquantuluro  tufliaia 
est ,  nec  ita  pleniter,  ut  prius ,  coelestium  medita- 
tioni  roens  ejus  infixa  roanebat ,  sicut  etiam 
pleruroque  solet,  cum  homo  quilibct 
his  quse  sursum  sunt  totiis  suspensus  intendlt,il 
forte  aliquid  exterius  sonuerit ,  anirous  ab  Inlcft- 
tione  aliquantuluro  resilit ,  nec  totuS  ad  ea  qo»  em» 

(55)  Vid.  disscrt.  praeviaro  in  toro.  1. 


753 


perat  coUectus  esse  poterit 

tione  beata  Maria  sit  turbata,  ipsa  innuere  viden- 

Uir  verba  sequentia : 

Et  eogUabat  qualis  esset  ista  salutatio,  Gum  enim 
salutationem  aiigeli  secum  tractabat,  ab  ed  inten* 
tione,  qua  prius  sc  coUegerat,  animum  aliquantulum 
retrahebat.  Quam  ita  turbalam,  ita  cogitantem  ipse 
secretorum  Dei  nuntius  inauditse  salutationis  vcrbis, 
ne  timeat^  admonet  ct  hortatur,  quemadmodum  se- 
quitur  : 

Et  ait  angelus  ad  eam  :  Ne  timeas  Maria ;  inve- 
nisti  enim  gratiam  apud  Deum.  Quis,  sestimamus, 
full  timos  ille,  qui  in  tam  pr^potentis  reginsc  virgi- 
neo  versabatur  pectore?  Anne  credere  debemus 
phantasiam  aliquam  diaboiicx  illusionis  eam  expa- 


HOM ILL£  FESTIYALES.  lU 

Quod  tali  perturba-  A  eidem  Virgim'  consequenti  jmox  oraine  denuntiat : 
Ecce,  inquit,  in  utero  concipieset  paries  /Hium, 
Brevi  siqutdem  verborum  elocutione  magnum  et  im- 
mensum  opus  comprehendit  humanae  Filii  Dei  na- 
tune,  post  conccptionem  videlicet  nativitatem ,  sie*^- 
que  omnia  sacramenta,  quse  pro  humanse  salulis  re» 
paratione  operari  Filius  Dei  in  sua  dignatus  est  hu- 
manitate.  In  primo  namque  angeli  verbo  :  Ecce  in 
175  ^^^^0  concipiesy  ipse  qui  secundum  divinita- 
tem  incomprehensibilis  est  nalurse ,  animatum  su* 
mens  corpus,  perfectus  Deus  et  homo  in  virginaU- 
thalamo  est  conceptus.  Et  quemadmodum  I  aec  e^ 
dem  beala  Virgo  et  mater,  sicut  inefTabiliter  incar 
nandum  Dei  Verbum  ad  solum  angcli  sermonem  >< 
se  concepit ,  ita  cliam  ineffabiliter  et  mirabiliter  ^ 


visse?  Incongruum  hoc  videtur  dignitati  beatse  Ma-  B  se-erat  paritura,  congrue  moi  angelus  post  conce- 


rias  diabolic-am  iUusionem  eam  expavisse,  quse  tam 
singulari  et  incomparabili  virtutum  exceUentia  Deo 
proximam  se  fecerat.  Timuit  enim  non  pro  se  sola 
aut  parentum  suorum  salutc,  sed  pro  totius  generis 
bumani  liberatlone;  timuit,  inquam  ne  peccatisexi- 
gentibus  aut  omnino  redemplio  bsec  non  fleret,  aut 
tam  diu  differretur,  quod  muUitudo  maxima  mortis 
perpetuae  exitio  damnaretur,  Quod  haec  timoris  ejus 
174  <^usa  fuerit,  ipse  angelus  in  hoc  insinuare  vi- 
detur,  quod  proprio  eam  nomine  appellans  dicit,  ne 
timeas^  Maria,  Maria,  ut  notum  est,  Domina  iu  nostra 
resonat  Ungua.  Quod  idem  est  ac  si  angelus  dixisset: 
Times  pro  redemptione  humana,  times  ne  in  perpe- 
tuum  genus  damnetur  humanum.  Ecce  dico  tibi,lfa- 
rta,  ne  timeas^  nec  expavescas ,  quia  tu  ad  hoc  es  ^ 
electa,  ut  totius  mundi  fias  domina,  ut  totius  mundi 
parias  salutem,  tuum  ac  cunctorum  Redamptorem 
ac  Salvatorem./nt£nt«/f,inquam, graitam  apud  Deum, 
Gratiam  iUam,  quam  omne  humanum  genus  per  su- 
perbiam  primi  parentis  perdiderat,  tu  in  profunda 
humilitate  quaerendo  invenisti ,  quia  ipsum ,  per 
quem  totus  mundus  salvari  dcbct,  concipere  et  pa- 
rere  meruisti.  Invenire  ille  dicitur  qui  rem  aliquam 
quaerit  et  invenit  quam  perdidit.  Sic  lotum  genus 
humanum  gratiam  Conditoris  sui  perdiderat ,  Ulam 
dico  gratiam,  quod  nullus,  qu  mvis  justus  el  san- 
tCus,  regni  coelestis  merebatur  introitum,  sed  post 
hujus  vitae  exsilium  omnes  descendebant  ad  infer- 


ptionis  my  sterium  in  verbo  boc,  et  paries,  nativitatia 
ejus  subintuUt  sacramentum.  Idem  autem  setemi 
Patris  unigenitus,  unicus  intemeralae  Virginis  Oiius, 
quoniam  non  venit  solvere  legem,  sed  adimpiere, 
qualiter  etiam  in  ipso  nativitatis  ejus  primorlio  per 
circumcisionis  sacramentum  observaturus  esset  ler^ 
gis  praeceptum,  aperte  angelus  hisdenuntial  verbist 
Et  vccabis,  inquiens,  nomen  ejus  Jesum,  Dicendo 
enim,  vocabis  nomen  ejus  Jesum,  circumcisionis  ejua 
prsesignabat  sacramentum.  Nam  teste  evangelista  in 
ipsodie  circumcisionis  ejus,  vccatum  est  nomenejut. 
Jesus, 

Hic  etiam  splendor  et  forma  patemse  majestatis, 
qui  ita  paulo  minus  minoratus  est  ab  angelis,  lapis» 
inquam,  iile  angularis,  qui  ita  in  abscondito  latebat 
tectus  tegmine  humanitatis,qualisquantusque  post^ 
modum  erat  futurus,  non  sotum  juvenis  factus  si-» 
gnis  et  prodigiis  verae  divinitatis  ostendens  .polen- 
tiam,  sed  etiam  puer  adhuc  parvulus  sub  matris  cura 
constitutus,  idem  ipse  testatur  nativitatis  ejus  nun* 
tius,  /itc,  inquiens,  erit  magnus.  Magnus  revera  Rez 
et  Dominus  in  ocuUs  trium  magorum  est  factus,  qui 
in  ipso  primordio  ejus  nativitatis  signum  cognoscen- 
tes  magni  Regis,  parvulum  adhiic  matris  ubera  su 
gentem,  pannis  involutum,  vagientem  in  cunabulis  ■ 
mira  devotione,  utpote  eum,  quem  Regem  saecuio- 
mm,  verum  Deum  et  hominem  signis  attestantU^us  . 
esse  cognoverunt,  auro,  thure,  ct  myrrha,  juxta  re- 


Bum.  Hujus  miseriae  calamitatem  beata  domina  no-  d  giae  majcstatis  magnificentiam ,  magnifice  venerari 


stra  non  pro  se  sola  tantum,  sed  pro  toto  genere 
humano  graviter  doluit,  hanc,  inquam,  perditam 
gratiam  iacrymis  et  orationibus  Deo  Patri  die  ac  no- 
cteinsistens  quaerebat,et  quia  corde  contrito  et  pro- 
funda  humilitate  quaesivit,  invenire  tandem  prome^ 
mit,  dum  importuna  clamoris  voce  tantum  apud 
Deum  invaluit,  quod  vim  ei  iuferens,  de  superis  ad 
ima,  de  coelestibus  ad  terras  eum  traxit.  Praepotens 
srgo  coeiestium  secretorum  nuntius,  postquam  dile- 
ctissimam  Virginem  inaudit^  salutationis  verbis  sa- 
lis  est  aliocutus,  cum  FUium  altissimi  Palris  clauso 
virginei  pudoris  sigUlo  de  ea  praediceret  fore  nasci- 
turum,  omnia  eliam  humanitatis  ejus  sacramenta, 
quemadmodum  in  coeleeti  ilio  audilorio  didicerat, 


studuerunt.  Hic  etiam  juvenis  postmodum  factus  si- 
gnis  et  prodigiis  mundo  apparens  manifeslus,  mor- 
tuos  rcsuscitans,  caecis  visum  reddens,  ieprosos 
mundans,caeteraque  nonnuUa  divinae  poteslalis  osten- 
dens  miracula,  Propheta  magnusy  vir  potens  in  opere 
et  sermone  176  coram  Deo  et  omni  populo  a  non-. 
nuUis  est  appellatus  {Luc,  xxiv,  19). 

Et  filiuSf  inquit,  AUissimi  voca6t/ttr,  scUicet  in 
baptismo,  cum  facta  est  super  eum  vox  patevna : 
Ific  est,  inquiens,  Filius  meus  dilectusy  in  quo  mihi 
complacui  (Matth,  xvii,  5).  Esse  hunc  FiUum  Dei 
Petrus  confessus  est,  dicens  :  Tu  es  Christai  Filius 
Deivivi  (Matih,  xvi,  16).  Esse  huuc  Fiiium  Dei 
Martha  etiam  afBrmai>at,  quse  aif :  Ego  crMidi  qvuu 


755  VEN.  GODEFUIDI  ABBATI8  ADMOiNTENSIS  W 

fii  <t  Chriitui  Filius  Dei^  qui  in  hunc  mundum  ve-  A  sic  nimirum  vocatione  genlium  populus  iudasoruni 


nuti(Joan.\\^  27).  Filius  etiam  AUissimi  vocatus 
est  in  passione,  quando  centurio  ille  videns  terrae 
motum,  cxleraque  omnia  elementa  morte  ipsius 
esse  concussa,  pix  ilcvotionis  voce  ipsum  Dei  FiLium 
confitendo  proclamabat  :  Vere,  inquiens,  hic  homo 
Filiut  Dei  erat{Matth,  xxvii,  54).  Et  quia  post  haec 
omnia,  quae  in  humillima  humanitalis  ejus  paftr 
surus  erat  natura,  secundum  Divinitatis  ejus  potcQ- 
tiam  resurgens  quandoque  a  mortuis ,  et  in  coolum 
ascendens,  constituendus  erat  super  omnia  opera 
Patris,  recte  eadem  gloriosissim»  resurrectionis  et 
ascensionisejus  sacramenta  intelligi  valent  per  verba 
continuo  sequentia  : 
Et  dabit  illi  Dominu$  Deus  sfidem  Davxd  patrisejui. 


supplaiitari  debuerit.  Dnde  licet  de  tam  inaudita 
angeli  salutatione ,  tam  salutifera  promissioae  iu 
spiritu  exsultaret  mentis  suae ,  sciens  procui  dubio 
quod  desideratus  ille  cunctis  gentibus  pro  redenH 
ptione  generis  humani  de  se  erat  nasciturus ,  c<h 
gnoscens  tamen  ex  \erbis'angeli  gentem  suam ,  ple^ 
bem  Judaeorum ,  ejiciendam  esse  de  misericordia 
Dei ,  ut  erat  semper  pietatis  et  mi&ericordiae  visoe- 
ribus  plena ,  ccepit  quodammodo  moerere  et  quasi 
tristior  esse ,  et  quomodo  hoc  fieri  posset «  ple- 
nius  cognostere  volcns,  mox  inquisivit ;  undeet  so» 
quitur : 

Dixit  autem  Maria  ad  angelum:  Quomodo  fiet  ts(ud« 
quoniam  virum  non  cognosco  ?  Ac  si  diceret :  QuomodOf 


et  regnabit  in  domo  Jacob  in  ceternum,  Qmd  dicHur  B  j^  ^^^  ^yj^jj  ^j^j^  j^  ^^^1  ^^^^i^^  ^  jeierni  Patiis 


hic,  dabit  illi  Dominus  Deus  sedem  David  patris  ejus, 
duobus  roodis  valet  inlelligi  :  primo  quidem,  quod 
sicut  sedes  regni  David  in  Jerosolymis  fuit,  sic  ipse 
Filius  Dei,  secundum  humauitatem  autem  filius  ap- 
pellatus  Daotd,postresurrectionem  suam  in  Jeroso- 
lymis  regni  sui  inilium  habuit,  cum  in  primitiva 
Ecclesia  velul  nobile  veri  David  regnum  esse  ibi  coe- 
pit.  Quam  eliam  sedem  Davtd  Pa(er  e;ti5,cui  specia- 
liter  promissus  erat,  in  Psalmo  :  Dixit  Dominiu 
Domino  meo  (Fsal,  cix) ,  quem  de  resurrectione  et 
ascensione  ejus  composuit,  figuraliter  notavit.  Nam 
sicut  in  psalmo  precedenti  passio^iem  ejus  praesigna- 
vit,sic  nihilominus  in  isto  sequentiresurrectionemet 
ascensionem  ejus  praefiguravit.  Aitenim  in  eodem  psal- 
roo :  Dixit  Dominus  Domino  meo :  Sede  a  dexlris  meis. 
Quod  licet  de  asceusione  ejus  specialiter  dictum  sit, 
quod  tunc  ad  dexteram  Dei  Patris  consederit,  tamen 
de  resurrectione  ejus  177  dictum  esse  non  injuste 
creditur.  Qualiter  etiam  Deus  omnipoteiis  Filio  suo 
consubstantiali  sedem  David  dederit,  ipse  post  re- 
surrectionem  suam  apparens  discipulis  suis  insi- 
nuans  ait :  Data  est  mihi  omnis  potestas  in  ccelo  et  in 
terra  (Matth.  xxviii,  18).  Et  quoraodo  non  solum 
Judaei,  verum  et  gentiles,  qui  numine  Jacob ,  quod 
interpretatur  supplantator,  valent  intelligi,  post  re- 
surrectionem  ipsius  et  ascensionem  ad  rcgnum  ejus 
erant  colligendi,  ipsumque  reguum  post  Judaeorum 
abjeclionem  stabilequc  foret  et  firmum,  recte  mox 
subjungitur  :  Et  regnabit  in  domo  Jacob  in  wternum, 
Dedit  ergo  Pater  aeternus  Filio  suo  sedem  David  in 
resurrectione,  regnarc  coepit  acternaliter  in  domo 
Jacob  in  ascensione. 

Et  regni ,  inquit ,  ejus  non  erit  finis,  tam  in  prae- 
senti  videlicet  Ecclesia'quam  in  iila  quae  post  judi- 
cium  in  vera  aeternitate  erit  colligenda.  Cum  ergo 
angelus,  nuntius  ille  futurorum ,  Filium  Dei  ventu- 
rum  quandoque  in  carne ,  regnaturum  pr;ediceret 
in  domo  Jacob  in  aeternum ,  intellexit  beata  Maria  , 
ut  vere  sapientissimi  Salomonis  filia,  quae  jam  aetemi 
Patris  sapientiam  in  se  conceperat,  implendum  esse 
quandoque  rei  veritate,  quod  dudum  in  figura 
praesignatum  erat  et  aenigmate,  quod  videlicet,  sicul 
9u<!tim  Jacob  fratris  sui  Esau  su^lantator  exstitit , 


ille  Unigenitus  qui  de  me ,  uti  dixisti ,  pro  salute 
hominum  cst  nasciturus ,  cum  totum  mujiduin 
promptus  sit  salvare ,  genlem  suam,  haereditatem  « 
178  inquam ,  propriam,  plebem  videlicet  Judaicangi 
a  consortio  salvationis  aeternae  I.abeat  exclusam, 
gcntemque  alienigenam,  a  cognitione  divini  nominis 
prorsus  extraneam ,  dilectam  sibi  faciat ,  et  saluti 
proxiinam  ?  Ad  haec  vero  angelus,  utpote  divtnonini 
secretorum  conscius ,  primo  quidem  magnalia  I>et» 
quae  in  illa  et  cum  illa  perficicnda  erant,  congruo 
ordine  denuntiat ,  ac  deinde  quo  occulto  Dei  judicio 
salus  exstirpanda  esset  a  populo  Judaico«  aperte 
sibi  explicat  cvidenti  rerum  judicio,  quemadmodimi 
sequilur  sancta  leclio : 

Dixit  autem  angelus  ad  eam :  Spiritus  sanctus  $Ur 
perveniet  in  (e,  et  virtus  Attissimi  obumbrabit  tibi, 
Quod  idem  est  ac  si  dixisset :  Yeniente  in  superius* 
id  esi  in  animam  tuam  gratia  Spiritus  sancti ,  si  qiia 
nunc  ignorantia ,  aut  carnis  concupiscentia  in  tfi 
latere  videttir,  prorsus  tolletur  et  exstinguetur,  ut 
tam  ab  actuali  delicto  quam  originali  peccato  sola 
cum  solo  filio  tuo  lil  era  prorsus  fias  et  expedita. 
Ideoque  et  quod  nascetur  ex  te  sanctum,  vocabitur 
Filius  Dei,  Sanctum ,  inquam ,  illud  sanctificans 
oinnia ,  quo  ex  te  nascetur,  non  solum  filius  tuus» 
sed  etiam  Filius  Dei  in  toto  mundo  vo.cal  itur  ct 
praedicabitur, 

Q  Et  notandum  est  quid  significent  duae  coiijunctio- 
nes  quae  hic  positae  esse  vidcntur,  ubi  sic  dictum  est, 
ideoqueet  quod  nascetur,  Congrue  quidem  ibi  con- 
junctiones  sunt  posiUe,  ubi  conjunctio  utriusqiie 
facla  est  naturae ,  divinae  scilicet  et  humanae.  Se- 
quitur  : 

Et  ecce  Etisabeth  cognata  tua,  et  ipsa  eoncepit  fi-- 
tium  in  senectute  sua.  Ecce,  inquii,  Elisabeth  cognaia 
tua ,  id  est  gens  et  eognatio  tua ,  ptebs  videlicet  Ju- 
daica ,  pro  qua  tam  piae  devoiionis  afiectu  es  sol- 
licita ,  eoncepit  filium  in  senectute  stia,  hoc  est  per 
fidem  et  dilectionem  concepit  olim  Filium  in  pa 
triarchis  et  prophetis,  cum  divinis  promissionibus 
credula,  Unigenitum  qui  tunc  absconditus  Utebat 
in  sinu  Patris,  magnis  desideriis,  magnae  devQthH 


757 


HOMILIiE  FESTIYALES. 


7SS 


mis  £flBsctu  ventunim  quandoque  adterras  exspecta-  A  dignetur,  cujas  Regnumrei  imperium  sine  flne  pcr- 
tanl  causa  humaB^e  redemptionis. 

Et  hic  «/  mensis  sextus  ilU ,  quoB  vocatur  iterilii^ 
quianon  erit  impossibile  apud  Deum  omne  verbum. 
Sextus  mensis  sexta  aetas  valet  intelligi,  179  in 
l|ua  invisibilis  Deus  per  carnem  visibilis  apparuit , 
•t  super  terram  conversalus  est.  Et  est  quasi  dicat. 
Qoia  sexta  aetas,  id  est  quia  jam  pleniludo  lcniporis 
advenit,  in  quo  Pater  omnipotens  Filium  suum  ad 
terras  miltendo ,  jusjurandura ,  quod  suis  inlerpo- 
SfUit  fiddibus,  persolvere  decrevit,  ha»c  prsedicta 
gens  Judaica  sterilis  est  et  erit,  quia  eum,  quem 
paritura  es,  esse  verum  Deum  el  homiiiem  reproba 
et  ohstinata  nienle  usque  ad  lincm  sxculi  procaciler 
cenuit  et  despicit  credere.  Sed  quia  non  erit  impos 


manetin  sfficula^saeculorum.  Amcni; 
181  HOMILIA  XXVIU. 

IN  IDEII  FESTUH  SECUNDA. 

Egrediminiy  filiw  Sion,  et  videte  regem  Salomon$m 
in  diademate  (Cant.  iii),  etc. 

Veneranda  hujus  dici  solemnitas ,  sicut  cunctas 
alias  festivitates  mysterii  dignitate  excellit,  sic  cun- 
ctis  ab  initio  soeculi  fidelibus  optabilis  et  desidera* 
bilis  fuit.  IIxc  est  enim  dies  illa,  in  qiia  inclioata  ti 
consummata  est  salus  nostra,  in  qua  Deus  homo  fa- 
ctus  nostnrt  naturae,  nostrx  mortalitalis  et  miseriae 
in  utero  beatissimae  virginis  Marise  particeps  fieri 
voluit,  in  qua  eamdem  quam  assumpsit  humanitatem 
pro  nobis  redimendis  in  cruce  Deo  Patia  obuilil.  Hur 


sibiie  apud  Deum  omne  verbum  ,  in  fine  saeculi  ,ad  ^  J"»  diei  iueffabile  sacrameutum   intuens  Solomon 

fldem  eoBvertetur  hajc  ipsa  gens  Judxorum ,  quem- 

admodum  olim  in  prophetis  alteslari  de  ipsis  dignata 

est  gratia  divinx  promissionis :  Si  fuerit,  iiiquit, 

numerus  filiorum  Israel  quasi  arena  maris,  reliquiis 

BqIwob  fient  (Rom.  i\  ,  27). 

Beata  Maria  poslquam  Judxorum  rcpulsioncm  ex 
Terbis  angeli  cognovit ,  tacta  dolore  intrinsecus  con- 
Iristari,  ut  praediximus,  pro  gente  sua  cccpit.  At 
nunc,  ubi  conversionein  ipsorum  nudivit,  tali  con- 
solatione  animala,  ad  ohedienduui  Dco  humiliter  se 
oflerens,  in  vocein  prorupit  exsultationis.  Quod  l)eiie 
iniinuare  videntur  veiba  humilliniae  ejus  responsio- 
ms:  Dixit  autem  Maria  ad  angelum:  Ecce  ancilla 
Domini;  fiat  milii  secundum  verbum  tuum.  Tanquam  q 
8i  diceret :  Jam  nunc  devoiani  me  ancillam  Doiiiini 
proflteor,^  jam  ad  obedieudum  Deo  parata  suin ,  jam 
ad  suscipiendum  Filium  Dei  devote  me  oflero.  Ad 
boc  enim  porlando,  balneando,  lactando  libenter 
ancillae  180  ^ungar  oflicio,  Lbenter  humanae  fragi- 
Utaii  omnia  neeessaria  adininistrabo ,  ut  ipse ,  qui 
de  iiieeit  nascitnrus,  non  soluin  gentium ,  sed  etiam 
Judaiorum  salus  fiat  et  redemptio.  Fiat  milii  secun- 
4um  verbum  tuum.  Non  sic  dico,  ut  ego  regina  ca;Ii, 
tutius  mundi  flam  doniina ,  sed  ut  Verbuin  illud 
9terni  Palris  concipiara  el  pariara ,  per  quod  totus 
mundus  aaernae  sahilis  consequatur  gratiam.  Fiaty 
inquam ,  mihi  et  genli  incae  secundum  verbum  tuum^ 
id  est  ipse  totius  inundi  salus  et  rcdemptio  de  meo 
nascatur  utero,  et  ahjecta  nunc  plebs  Judxorum  in 
fine  saltem  sxculi  sorti  annumerctur  elcctorum. 


0  beata  Maria ,  fac  per  tuam  gratiam ,  ut  fiat 
nobis  secundum  Verbum  hoc,  quod  tibi  fleri  petisti, 
ul  videiicet  Verbum  illud  Patrls  aeterni ,  quod  de  te 
incamalum ,  Virgo ,  portare  meruisti ,  nos  tuis  suf- 
fragantibus  meritis  digne  concipere  et  parere  me- 
leamur  in  utero  mentis ,  et  ubi  hactenus  regnum 
peccali  regnavit  in  corpore  nostro  mortali ,  nefario 
koc  yitionim  regno  destructo,  ipse  Rex  justitiae 
regnum  suum ,  regnum  scilicet  virtutum ,  in  nobis 
constituat ,  et  ita  in  praesenti  sedem  regni  sui  in 
anima  et  corpore  nostro  ponat ,  quatenus  in  futuro 
aoelestis  regni  coba^redes  faciat.  Quod  ipse  prxstare 


prxsago  cordis  ocuio  futurum  quasi  jam  prxteri- 
lum,  exclamavit  et  ait  lEgredimini^  fiVm  Sion^  et  videte  r 
regem  Salomonemin  diademate^  quo  coronavit  eum  ma* 
ter  sua  in  die  desponsationis  iUius\  et  in  die  ia'tilia! 
cordis  ejus  (Cant.  iii,  11).  Proprium  estflliarum  le- 
nere  dil-gereet  diligi.  Ideoquc  congrue  per  fiUcM 
Sion,  quod  interpretatur  specula  ,  animx  illoi  acci- 
piunlur  qux  ad  speculationem  conleinplationis  di- 
viiue  teiidentes,  Deum  tenere  diligunt ,  et  tencre  a 
Deo  diliguulur.  Quas  niminim  fiiias  Sion  admonet 
Spiritus  sanctus,  ut  egrediantur  videre  regem  Salo- 
monem.  Per  Saiomonemf  qui  interpretatur  pacificus^ 
significatur  Dominus  noster  Jesus  Christus,  ad  quem 
videndum  tribus  inodis  nobis  estegrediendum.  Unda. 
ail  Deus  ad  Abraham  :  Egredere  de  terra  et  de  co-^ 
gnalione  tua  ,  et  de  domo  patris  tui  (  Gen.  xil ,  I  )^ 
De  terra  egreditur,  qui  de  terrenis  et  malis  actibus 
ad  studiuin  vilx  melioris  extenditur.  Sed  quia  maia 
tantumniodo  opera  reliiiquere  non  sufficit,  si  ad 
relinquenda  et  ahjicienda  etiammala  desideria  hom6  . 
non  proficit,  adjecit,  et  de  cognatione  tua,  Faciie 
quoJamniodo  est  terram,  mala  dico  opera,  relin- 
qiicrc,  diflicile  valde  est,  mala  desideria,  quae  quasi  . 
quadam  cognationis  182  aflinitate  nobis  cohae- 
renl  et  inhaercnt  contemnendo  abjicere.  Quicunr 
que  tamen  duos  hos  egressus  per  misericor- 
diain  Dei  facere  potuerit ,  non  stet,  non  quasi 
qui  ad  perfectum  pervenerit  moram  faciat ,  sed  ad 
D  lertiuin  adhuc  egressuni  viriliter  semctipsum  accin- 
gat,  qui  mystice  nobis  innuitur ,  cum  protinus  sub^ 
infertur,  et  de  domo  patris  tui.  Pater  iste,  de  cujus 
domo  egrediendum  esl,diabolus  intelligipotest,  qiii 
propter  superbiam,  qua  primuni  hominem  decepit  el 
dejecit,  tolius  generis  humani  Pater  et  Princeps 
esse  ccepit.  Quia  ergo  per  naturam  fllii  irae  eramus, 
non  incongrueper  Patris  hujus  c/omum  cor  hominis 
quod  per  superbiam  inbabitabat,  acciiMmus  ,  quod 
etiam  adhucquasi  anliquojuredomum  suam  eflicit, 
dum  fastu  elationis  et  superbiae  decipit.  Satagendum 
est  igitur  bomini,  ut  si  egressiis  est  de  terra  sua  ma- 
la  opera  relinquendo,  si  egressus  est  de  cognation§ 
suQy  mala  in  se  desideria  comprimendo,  egredialur 
nihilominus  </<  domo  Patris  s!ii,  dc  supcrbia  cordia. 


759  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  160 

egrediendo,  et  in  vera  se  humiliute  sollicite  custo-  A  eiaminat,  ipse  est  Salonion,  qui  Deo  Patri  uos  pacir 


diendo.  Quidquid  enim  malis  actibus  abdicando,  quid  • 
quidmalisdesideriis  resistendohomo  conquirit,  peril, 
si  Immilitatis  mansuetudine  custoditum  non  fuerit. 
De  terra  igitur  et  de  cognatione  nostra  et  dedomo 
Palris  nostri  egrediamur,  ut  videre  regem  Salomo- 
fiem  mereamur.  Per  duo  bsec  verba  regem  utique  So- 
lomonem  accipimus  timorem  et  amorem.  Ad  regem 
enim  timor  respicit ;  Salomoni,  qui  interpretatur  pa- 
dficusy  amor  congruit.  Et  quia  sunt  nonnulii  qui  vi- 
dent  tegem^  et  non  Salomonem^  illi  utique,  qui 
propter  peccata  sua  Deum  ut  regem  mctuunt,  scd  in 
ipsa  sui  trepidatione  a  spe  deficiunt :  atque  econtra 
Bunt  alii ,  183  Q^^  abjecta  timoris  reverentia  plus 
praesumentes  de  misericordia  Dei,  quam  debeant  se- 


ficat,  qui  nos  cum  Patre  remunerat.  Nec  sine  causa 
sanctissimum  caput  suum  spinis  lacerari  et  cruen* 
tari  permisit.  Est  enim  aliquid,  quo  eisdem  ejot 
spinis  respoudere  nos  convenit.  Oportct  nos  splnat 
spinis*opponere.  Debcmus  enim  surgentcs  in  nobis 
viliorum  tentationumquc  aculeos  acumine  manda- 
torum  Dei  conHgere,  quatenus  spinis  spinae  eradl- 
centur,  hoc  est,  ut  assiduis  mandatorum  Dei  medi- 
tationibus  vitiorum  tentamenta  comprimantur.  Unde 
ait  Psalmisla  :  Et  memorei  sunt  mandatorum  Dei  ad 
faciendumea  {Psal.  cii,  18).  Et  Salomon  :  Verba  so- 
pientium  quasi  stimuliy  et  quasi  davi  in  altum  de/ixi 
(Ecc/t.  XII,  H). 

Videle  regem  Salomonem  in  diademate^  quo  coro^ 


metipsos  negligunt,  recte*  postquam  dixit :    Videte  B  uavit  eum  mater  sua  in  die  desponsationis  iUius^  ei  in 


regem,  addidit  Salomonem.  Viderc  debemus  regem 
Deum  sicut  Greatorem  nostrum  timendo,  et  propter 
jpsum  ^ustimorem  peccata  declinando ;  vidcrcdcbe- 
nius  Safomonem  Deum,  ut  Redemptorem  nostnim 
diligendo,  ct  propter  ipsam  cjus  dilecliunem  bonis 
in  spe  remunerationis  humititer  insislendo.  Vidit 
Judas,  qui  tradidit  Dominum,  regem,  et  non  Salo- 
tnonem,  dum  peccatum  suum  exlimuit,  ct  despcrans, 
utpote  qui  non  dilexit,  abiens  laqueo  se  suspendit. 
Vidit  Petrus,  qui  negavit  Dominum  et  regem,  ct  Sa- 
lomonem,  dum  negationis  suae  culpam  cxtimuil,  iiec 
tamen  desperavit,  quia  amavit,  sed  egressus  furas 
flevit  amare ,  et  salvari  meruit.  Igitur  videre  dcbo- 


die  loititicB  cordis  ejus.  Per  diem  desponsalionis  Utius^ 
et  diem  lauitice  cordis  ejus  unam  eamdemque  pne- 
sentis  diei  festivitatcm  praenotatam  fuisse  videmus. 
Dles  enim  islc  Doininicae  incarnatioiiis  vere  dies  fuil 
desponsationis ;  quia  iii  Ibalamo  illo ,  beatissinue 
Virginis  uiero,  idetn  FiliusDei  sponsus  factusestet 
spoiisa:  sponsus  sccundum  divinitatem,  sponsasecuiv- 
duni  bumanitatem.  Ait  ergo  Psalmista:  /n  sole  po» 
suit  tabernaculum  suum^  et  ipse  tanquam  spensu$ 
procedens  de  thatamo  suo  (Psal.  xvtii,  6).  Tabema- 
culum  Filii  Dci  fuit  sancta  ejus  humanitas,  in  quo 
militavit  Deo  Patri  pro  salute  generis  humani.  Sol, 
in  quo  tabernaculum  hoc  posuit,  beatissima  gemtrix 


mus,  sicut  diximus  regem  Deum  (iniendo,  videre  de«  ^  ejus  virgo  Maria  fuit ,  quse  ad  instar  solis  luclda  ei 


bemus  Saiomon^m  Deum  diligendo.  Quid  autem  ait 
quod  baec  duo,  timorem  scilicet  et  amorem  ejus,  in 
nobis  exsuscitet,  sequentibus  verbis  innuitur,  cum 
subditur : 

In  tiiadematet  quo  coronaviteum  mater  sua.  Nobile 
et  inaestimabile  hoc  diadema  fuit,  ut  aestimo,  huinana 
natura,  qua  coronavit  eum  mater  tna,  beata  et  glo- 
riosa  virgo  Maria,  in  cujus  castissimo  utero  Uodierna 
die  Deus  factus  est  homo.  Et  bcne  dicilur  quo  coro- 
navit  eum.  Ante  hunc  diem  coronatus  quodammodo 
non  erat  Dei  Filiua ;  quia  licet  in  divinitatis  su»  ii\. 
offabili  e|  interminabili  excellentia  nunquam  aliquid 
ei  accesserit,  nunquam  aliquid  ei  decesserit,  sed 
somper  idem  ipse  fuerit :  corona  tamen  illa,  quae  ej. 


prseclara  in  corpore  et  in  anima,  nulla  post  obum* 
brationem  Spiritus  sancti  peccatoriim  sentire  in  se 
potcrat  nubila  vel  contagia.  In  hoc  sole,  in  hac  besi- 
tissima  Virgine,  nuUam  partom  tenebrarum  habente» 
tabernaculum  suum  Filius  Dei  posuit,  dum  anima« 
tum  ex  ea  corpus  assumens  totus  Deus,  totus  home 
corporaliter  in  ea  quievit.  Processit  tanquam  spon- 
sus  de  thalamo  suo,  quando  natus  est  de  sanctissUno 
ejusdem  dominae  nostrx  virginis  Mariae  utero. 

185  Praemisso  ei  praesignato  per  Spintum  san^ 
ctum  Dominicae  incarnationis  sacramento,  quo  prae- 
sentem  hunc  diem  Unigenitus  Dei  cunctis  per  or- 
bem  terrarum  fldelibus  bonorabilem  simul  et  ama- 
bilem  fecit,  subjungitur  Dominica:  passionis  myste* 


humana  ei  accessit  natura,  coronatus  non  fuit.  Hac  D  rium  in  hac  eadem  die  consummatum,  cum  ^iciturt 


corona  in  hac  die  mater  sua  gloriose  eum  coronavit, 
hanc  coronam  ipse  Dei  Filius  ad  perfectum  usque 
decorem  hac  eadem  die  sanguinis  sui  pretio  provexit 
et  ornavit.  Duplici  ergo  diademate  coronari  voluit  in 
die  hac,  uno  incarnationis,  altero  passionis ;  uno  quo 
coronavit  eum  mater  sua  virgo  Maria,  carnem  de 
caniesua  mirabiliter  administrando ;  altero,  quo  co- 
ronavit  eum  mater  sita,  judaea  etSynagoga,  superpo- 
■ita  capiti  ejus  splnea  corona,  crudeliler  morte  dam- 
nando. 

184  Egrediamur  igitur,  ut  in  hoc  duplici  diade- 
mate  coronatum  a  matre  sua  videamus  regem  Salo- 
inonem.  Ipse  est  enim  Rex,  qui  egressum  nostrum 
if^t^rra,  de  cognatione,  de  domo  Palris  discutit  el 


et  in  die  lcetitice  cordis  ejus.  Fuit  sine  dubio  dies. 
passionis  dies  Iwtitiat  cordis  ejus^  in  qua  sponsam 
suam,  humanam  naturam,  quam  in  utero  Vurginia 
camem  assuiuendo  desponsavit,  moriendo  in  cruce 
proejus  amore  sibimetipsi  copulavit.  Ante  susoe- 
ptam  enim  bumanitaiis  formam  sponsus  non  eral, 
quia  cuin  solis  tantum  angelis  in  cqbIo  gaudebal.  Al 
ubi  divinitati  suae  humanam  naturam  nascendo  unf- 
vit,  et  in  eadem  humanitate  sua  moriendo  in  eruce 
obdormivit,  ex  latere  Adae  fabricata  est  Eva,  quin 
aperto  lancea  militis  lalere  Christi  exivil  sanguia  e% 
aqna,  qua  lavit  et  dotavit,  mundavit  el  juslificaTil 
sponsam  suain,  quod  est  sancta  Ecclesia. 
Quanto  desiderio  diem  istum  desideravit,  qua^m 


76r 


HOMILlifi  FESTIVALES. 


78t 


um  beiUiam  ad  diem  istttm  ab  InUio  habuerit,  ipge  A  et  mortem  descensionentque  ejus  ad  inferos  perfl- 


longe  ante  quam  fieret  ostendit,  cttm  dixit :  Lu- 
dam  in  orbe  terraTum,  et  deiicicB  mew  eue  cum  filU$ 
hominum  (Prov.  tiu,  31).  Postquam  autem  assumpta 
humanitate  ad  diem  istum  pervenit,  quando  omnia, 
propter  qua^  venerat,  morte  consummare  voluit, 
quod  vcre  dies  ille  dies  l(etiii(p  cordis  ejus  fuerit,  aliis 
¥erhis  ostendit,  cum  dixit  :  Tristis  est  anima  mea 
usque  ad  mortem  {Blarc,  xiv,  54).  Non  ait,  tristis 
est  anima  mea  propter  mortem,  sed,  tristis  est  anima 
mea  usque  ad  mortem,  Erat  quidem  tristis  non  in 
morte,  vel  propter  mortem,  sed  usque  ad  mortem. 
Ex  quo  enim  primum  humanum  in  se  suscepit  af- 
fectum,  pfo  noLis  erat  in  tristitia,  compatiebatur 
electis  et  dilectis  ndelibus  suis  qui  erant  in  mundo ; 


cienda  erat.  Ut  quid  me  dereliquistiy  inquit.  Ac  si 
dicerct :  Ecce  bora  iila,  pro  qua  Tme  Unigenitum 
tuum  misisti,  propter  quam  ab  adjutorio  divinitatis 
me  dereliquisti,  ut  per  meam  passionein  humaui 
generis  operares  salvationem.  Rogo  igltur,  ut  tua 
miseratione  perficiatur,  ut  per  crucem  ct  sanguinem 
meum  tua  tibi  creatura  restituatur  et  reconcilietur. 
187  II^  sunt  redcmptionis  nostrse  sacramenta 
ab  initio  prxordinata,  hodierna  die  beatissima  do- 
mina  nostra  virgine  Maria  mediante  consummata» 
quae  sicut  perditionem  generis  humani  plus  omnibus 
doluit,  sic  hodierna  die  prx  cunctis  hominibns 
ineflabiliter  consolari  meruit,  cum  angelo  annun- 
tiante,  Spiritu  sancto  obumbrante,  ilio  impraegnari 


eompatiebatur  dileclis  animabus  ftdelium  suorum,  ^  meruit,  qui  hac  eadem  die  moriem  destruxit,  suos 


qui  sub  mortis  imperio  captivi  tenebanturj  in  in- 
femo;  compatiebatur  et  sanctis  angelis  in  coelo, 
qui  in  quadam  nihiloininus  tristitia  idcirco  erant, 
quia  numerum  illorum,  qui  imminutus  crat,  per 
electos  homines  restaurari  non  videbaiit.  Sed  quia 
bxc  tristitia  in  morte  ejus,  ubi,  Apostolo  testante, 
pacificans  per.  sap.guinem  crucis  suae  sive  quae  in 
ccbUs  sive  quae  in  terris  sunt,  pro  redemptione 
188mundi  in  Iwiitia  cordis  sui  se  obtulit  Deo  Patri, 
finienda  erat,  recte  dioebat,  tristis  est  anima  mea 
usque  ad  mortem.  Unde  dics  ille,  sicut  diximus, 
¥ere  fuit  dies  lcetitia;  cordis  ejus. 
Nunquam  laetitia  aliqua  comparah  potest  laetitiae 


ab  inferis  electos  ad  gaudia  paradisi  potenti  virtute 
reduxit.  Quidquid  gaudii  et  exsultationis,  et  laetitiae 
in  coelis  fuit,  totum  illi  divinitas  summa  hodie  in- 
fudit.  Hodie  dulcissimum  illud  osculum  Patris  el 
Spiritus  sancti,  quod  crat  Filius  Dei,  ad  qiiod 
suspirabant  antiqui  Patres  ab  initio  sa^culi ,  dicente 
in  persoua  ipsorum  Salomone  :  Osculetur  me  oscuto 
oris  sui  {Cant.  i,  1),  in  tanta  dulcedinis  abundantia 
et  plenitudine  suscepit,  quod  non  solum  spiritaliter 
in  sanctissima  ejus  anima,  sed  et  corporaliter  in  san- 
aissimo  ejus  utero  totus  Deus,  totus  homo  requievit. 
188  In  hac  die  tanti  ejus  gaudit  quid  nos  mi- 
seri  dicemus,  qui  in  doloribus  et  miseriis  constituti 


iUi,  quara  habuit  in  semetipso  Filius  Dei  instante  ^»  sumus  ?  Quomodo  dignis  eam  laudibus  extollendo 


hora  illa,  quando  jam  jamque  descensura  erat  san 
elissima  anima  ejus  visitatura  et  liberatura  per 
mttltamiilia  annorum  exspectpptes  se  in  tenebris  et 
umbra  mortis  animas  sanctorum  suorum.  Quanta 
piitamus  laetitia  vidit  Abel,  Abraham,  Isaac,  et  Jacob 
et  alia  multa  millia  elcctorum  suorum  sibi  occur- 
rentium,  ineffabili  ct  inexcogitabili  exsultationis  et 
faetitiae  tripndio  sibi  sicut  Creatori  et  Liberatori 
•uu  applaudentium  ?  Unde  ut  lietitia  illa  sua,  suo- 
rumque  in  coelo,  in  terra,  in  inferno  pcrficcretur, 
fD  ipso  mortis  articulo  clamavit  Patri  suo  :  Deus 
meiu,  Deus  meus,  ut  quid  dereliquisti  me?  {Matth, 
xxTii,  46.)  Yerba  ista  non  crant  verba  amaritudinis 
ex  timore  mortis  procedentia,  sed  verba  exsultantis 


beatitudini  ejus  congaudere  possumus,  quibus  iu 
corpore  mortis  hujus  nihil  occurrit  nisi  dolor  et  ge- 
mitus?  Attamen  quia  mater  est  misericordiae,  et 
laudationem  humilium,  devotionem  peccatorum  non 
despicit,  ex  ipsa  convalle  lacrymarum  qua  suspira- 
mus,  corde  et  animo  ad  ipsius  misericordiam  con^ 
fugiamus,  quatenus  ipsius  interventu  egredienl/'» 
de  terra  et  de  cognalione  noslra,  et  de  domo  Patris 
nostri,  ita  humilitatem  ejus  imitari  valeamus,  ut 
verum  regem  Salomonem,  Fiiium  ejus,  Creatorem 
nostrum  ac  Redemptorem,  in  diademate,  quo  coro- 
navit  eum  in  die  desponsationis  illius,  et  iu  die 
laetitiae  cordis  ejus,  cum  ipsa  sine  fine  videre  me- 
reamur,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  ct 


nimio  desiderio,  ad  visitationem  et  liberationem  suo-  D  regnat  per  oraiiia  saccula  s;eculorum.  Amen. 


mim  qui  erant  in  inferno  opstuantis.  Et  quia  Deus  erat 
in  terris  sine  patre,  in  coeiis  sine  matre,  ipsc  solus 
dicere  potuit  bis,  Deus  meus,  Deus  meus.  Ac  si  di. 
ceret :  Pater  meus  es  in  coelis  secundum  divinita- 
tem,  qua  me  coseternum  tibi  et  consubstantialem 
genuisti,  Pater  meus  es  in  terris  secundum  humani- 
tatem,  quia  me  sine  patce  de  Virgine  matre  pro 
liqmano  genere  suscipere  voluisti.  Pater  meus 
lecundum  divinitatem,  pater  meus  secundum  hu- 
■IBitatem,  ut  quid  me  dereliquisti  ?  Istud,  ut  quid^ 
•ignificat  et  notat  nobis,  ut  aestimo,  illam  gratiarum 
ictionem ,  qua  gratias  egit  Deo  Patri  pro  rcdem- 
ptione  generis  humani,  propter  quam  eum  in  hunc 
vauidnm  miserat,  quae  in  eadem  hora  per  passionem 


189  liOMILIA  XXIX. 

Ilf  FESTUM  ANMJNTIATIONIS   B.  UARIiE  VIRGIMIS 
TCRTIA. 

Jn  sole  posnit  tabernaculum  suum  {Psal.  xviu). 

In  sole  sunt  tria,  primum  quod  illuminat,  secun- 
dum  quod  per  calorem  ascendit,  tertiuin  quod  hu« 
more  confecta  exsiccat.  Per  solem  intelligitur  beata 
virgo  Maria,  in  qua  tria  hxc,  (\\ix  in  sole  inve- 
niuntur,  verus  sol  operatus  est  Dominus.  lilumi- 
navit  quidem  eam  per  cognitionem  sui,  quando 
Spiritus  sanctus  superveniens  in  eam  ab  ignoran- 
tia  animae  eam  liberavit,  ut  seipsam  cognoscens 
Teraciter  cognosceret  quoque  eiim  a  quo  beni- 
gnissime  fuerat  agnita.    Sed  et  accendit  eam  in 


165  YEN.   GODItRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  fM 

tmore  Bei  Patris,  ut  a  gaadiis  saeculi  pnesentis  A  facla  est  in  Ecciesia.  iaonvertem  quippe  eaectortUB 
omnino  extranea  tota  in  Deo  arderet,  totaque  ad 
dilectionem  Dei  raperetur,  qmB  solum  prae  omni- 
bus  diligebat.  Exsiccavil  autem  eam  per  gratiam 


Spiritus  sui  omni  carnali  humore  camalique  con- 
cupiscentia,  ut  in  ca  perfecte  ab  onini  corruptione 
emundata  tabemaculum  suum  ponerel,  corpus  vi- 
delicet  immacuiatum,  de  Spiritu  sancto  conceptum, 
in  quo  pro  nobis  seterno  Patri  militaret. 

Et  quia  in  his  verbis,  quae  pnelibavimus,  con- 
ceplio  Domini  Cbt  prsefigurata,  sequentibus  versi- 
culis  nativitatis,  passionis,  resurrectionis  et  ascen- 
sionis  sacramenta ,  imo  posl  adventiim  Spiritus 
sancti  totus  ordo  ecclesiastic;»  religionis  excellenter 
est  expressus.  Unde  et  sequitur : 

Et   ipse  tanqnam  sponsus  procedens  de  thalamo  B 


animas,  Dominum  Deum  suum  spiritaiiter  coagu* 
luit  quaerendum  et  inveniendum.  Testimonium  191 
Domini  fidele^  sapientiam  prceslans  parrulis,  Per 
lesftntofifttm  Domini  fidele  sacrum  EvangcLium  po*' 
test  designari,  quod  post  translaiionem  legis  tem-' 
pore  gi*atia!  rcvelatum  et  in  mundo  praedicatum  est, 
per  quod  opera  Domini  facta  in  vcritate  et  aequitate 
Patcr  omnipotens  tcstilicatus  est.  Et  bene  dicltor 
fidele  testimonium,  Nam  quidquid  sacrum  repro- 
mittit  Evangelium  ,  fideliter,  imo  veraciter  fidelis 
adimplebit  Domintis.  Sapientiam  .quoque  pfw$Uik 
parvulis^  id  est  hominibus,  quibus  in  vera  bumi* 
litate  parvulis  cffectis ,  uiagnum  conCert:  saporem 
divinae  dulcedinis. 
Juslitiai   Domini  rectw,  twtificantes  corda.   Post 


sw).  Cuni  de  thalamo  suo  sponsus  progreditur,  cer- 
tum  profecto  est  quod  sponsae  suae  conjunctus  una 
caro  cum  ipsa  sit  effectus.  Sic  sane  Christus  Jesus, 
cum  per  nativitatis  suae  primordia  de  thalamo  vir- 
ginali  procederet,  sponsse  suae,  quod  est  Ecclesia, 
per  carnem  quam  assurapserat  est  unitus.  Se- 
i|u!tiir  : 

Exsultavit  ut  gigas  ad  currendam  viam  sucm  :  a 
summo  cab  egressio  ejus,  Sic  per  incarnalionem, 
ut  praediximus  sponsae  suae  copulatus  exsuttavit  ut 
gigas  ,  190  exsultavit ,  inquam ,  magna  cordis 
exsultatione,  magna  mentis  devotione,  ad  curren^ 
dam  vtam,  quam  ex  patema  obedientia  susceperat 
perftciendam,  contemptaque  confusione,  proposito 
sibi  gaudio  suslinuit  crucem.  Per  passionem  ita- 
que  consummatus  a  summo  ccelo  facta  est  egressio 
ejus,  quia  quod  vivus  egressus  est  de  monuniento, 
non  ex  carnis  intirmilate,  sed  a  sunimo  calo,  hoc 
est  a  summa  divin!tatc  resurgere  habuit.    • 

Et  occursus  ejus  usque  ad  sunimum  ejus,  ncc 
est  qui  se  abscondat  a  calore  ejus.  Rcsurrectionis 
itaque  gloria  clarificalus,  occursus  ejus  per  ascen- 
sionem  usque  ad  summum  ejus  est  factus ,  quia 
super  omnes  coelos  ascendens  ad  sunmiam  divi- 
nitatem,  unde  venerat,  occurrens  rediil.  Al  post- 
quam  illuc  rcdiit,  electos  discipulos  suos  Spiritu 
sancto  misso  de  cnelis  abundanter  replctus  incbria- 
vit,  quod  in  verbis  istis  apertc  datur  inteiligi  :  Nec 
est  qui  se  abscondat  a  calore  ejus, 

Lex  Domini  immaculata  convertens  animas^  testi- 
monium  Domini  fidele,  sapientiam  prwstans  parvulis, 
Ante  clarificalionem  Salvatoris  et  graliam  Spiritus 
sancti  maculam  quamdam  lex  habuit,  quia  carna- 
liter  intellecla,  carnaliter  observata,  nullam  per- 
fectionis  metam  suis  observatoribus  contulit,  teste 
Apostoio,  qui  ait :  Nihil  enim  ad  perfectum  adduxit 
tex  (llebr.  vii,  19).  Post  ascensionem  ergo  Domini 
Jesu  et  Spirltus  sancti  adventum  maculam,  quam 
babuit  lex  ,  amisit ,  dum  spiritaliter  intellecta  et 
spiritaliter  consummaia  gaudia  aeternae  vitae  repro- 
misit.  Legalibus  itaque  caeremoniis  ad  spiritalem 
intelligentiam  translatis,  lexDomini  apparuit  tmma- 
€Ulataf  per  quam   magna  postmodum  conversio 


apostolorum  tempora,  post  evangdistarum  sacrft^ 
scripta,  expositores  Scripturae  appamerant  in  Eo» 
clesia ,  per  quos  justitia:  Domini  recim ,  quae  m 
praedicatorum  verbis,  el  in  prophetarum  et  evan- 
gelistarum  scripkts  fuerant  occultata,  aperte  expo- 
sita  manifcstarentur.  His  sane  expositoribus  justi- 
tias  Domini  rectas  mundo  propalantibus  multa  inde 
corda  hominum  Itetificata  sunt,'  et  usque  in  pni*- 
sentem  diem  laelificantur,  quia  justitias  Domini.  re« 
ctas  nusquam  evidentius ,  quam  in  expositonun 
libris  invenimus. 

Pr(Eceptum  Domini  lucidum,  itluminans  ocuios, 
[Per]  proiceptum  Domini  lucidum  apostoli  sancti 
stmt  dcsignali,  quihus  ipse  in  carne  praescns  dixe- 
rat :  Hoc  est  pnvceptum  metim,  ut  diligatis  invicem^ 
sicut  dilexi  vos  (Joan.  xv,  12).  Hoc  projceptum  cba- 
ritalis  non  soluin  ipsi  aliis  praedicaverunt ,  sed 
ipsi  quudammodo  192  ^^^^  prwceptum  fuerunt,  in 
quorum  vita  haK^  praecepla,  haec  dilectio,  per  quam 
ocuti  illuminautur,  luce  clarius  est  manifestata. 
"  Timor  Domini  sanctus ,  permanens  in  smculum. 
sacuti.  Timor  iste  non  est  timor  servilis,  sed 
sanctus  amor,  qui  in  tiniore  incipit,  sed  in  amore 
desinit.  Qucm  profecto  timorem  et  sanctum  amo- 
rem  beati  martyres  habiteruut ,  quta ,  nisi  boc 
amore  perfecte  inflammati  fuissent,  tot  passionum 
tormenta,  tot  plagarum  supplicia,  tam  diros  corpo- 
ris  crucialus  omnino  pro  Domino  perpeti  non  po- 
j)  tuissent.  Sed  quia  iste  sanct\is  amor  eos  perfecte 
possederat,  non  solum  ea,  quae  in  mundo  erant» 
hujus  amoris  respectu  spreverunt ,  verum  etiam 
semetipsos  amoris  divini  dulcedine  transcendentes, 
amaras  corporis  sui  torsiones  contemnebant. 

Post  insignem  martyrum  victoriam ,  praeclarus 
ordo  confessorum  mox  subsecutus  cst,  de  quibut 
recte  subjungilur :  Judicia  Domini  vera,  justificalu 
in  semetipsa,  His  verbis  confessores  saiicti  recte 
praenotantor.  Nam  judicia  Domini  recta  verbo  pra&- 
dicationis  suae  popuHs  fidelium  nota  faciebanl,  el, 
ut  judicia  Doroini  in  semetipsis  exercerent »  tiU 
et  exemplo  suo,  imo  exhortatione  sua  instmebaiH. 
Et  quia  cogitationes  justorum  judicia  siint,  semelr 
ipsos  districte  judicabant,  judiciumque  Donuai 


m 


HOMlLliE  FESTIVALES. 


766 


ilpsi  praeTemebant,  ac  per  hoc  jui/tcia    Domini ,  A  raliuiis sensum  vcrba  convcriantur, et ad  profectum 

aniroae  dulcius  exponanlur.  ( 

Rex  iste  Achaz ,  qui  populum  Dei  temporali  ^im- 
perio  rexit,  quomodo  iu  persona  nostri  intcliigi  va* 
leat,  nosse  nos  convenit.  Unusquisque  enini  nostrum 
susccpit  ad  regendum  cogltationes,  operationes  om- 
nesque  sui  corporis  sensus ;  quos  bene  qui  rexerit, 
vere  rex  dici  et  esse  poterit.  Non  solum  autem  re- 
ges ,  sed  etiam  sacerdotes  Domini  esse  coniproba* 
mur,  si  utrumque  officlum  in  nobis  iniplere  fideliler 
conamur,  ita  ul  non  incongrue  de  nobis  dici  poss  t, 
quod  Petrus  princeps  apostolorum  in  epistoia  sua 
dicit :  Voi  estis  genus  regium  et  sacerdotale^  gens  san" 
cta,  populus  acquisilionis  (I  Petr,  ii  ,  9).  Quomodo 
ergo  otticium  sacerdotis  in  nobis  adln;plcre  valea- 

Quidquid  enim  legimus  vel  intelligimus ,  totun>  ad  B  mus,  diligenter  attendamus.  Officium  namque  est  ga- 


qvat  aliis  praedicabant ,  in  vita  sua  fortiter  exer- 
eendo  quodammodo  justiflcabant. 

193  HOMTLL\  XXX. 

ni  FESTUM   iMNUNTUTIONIS  S.    IIARIi£  VIRGINIS 
QUARTA. 

Loeutus  est  Dominus  ad  Achax  dicens  :  Pete  tibi 
signum  a  Domino  Deo^  sive  in  profundum  inferni,  sive 
in  excelsum  supra  (hai.  vii). 

Quaecunque  scripta  sunt,  ad  nostram  scripta  sunt 
doctrinam ,  ut  per  rectae  fldei  operationem  miseri- 
cordiam  consequamur  divinam.  Habet  namque  in 
se  Scriptura  divina,  quo  parvulus  quisque  pascatur, 
et  ex  quo  perfectus  quilibet  abundanter  reflciatur. 


interioris  bominis  usum  conferrepoterimus.  Si  ergo 
totam  Yeteris  ac  Novi  Teslamenti  seriem  enuclea- 
tius  perscrutari  velimus,  mysticum  moralitati&scn- 
sum  inditum  uluque  invenimus.  Quapropter  tota 
intentioue  mentis  libct  perscrutari  verba  Isai;£  pro- 
phetae  dicentis  :  Locutus  est  Dominus  ad  Achaz,  di- 
(ens  :  Pete  tibi  signum  a  Domino  Deo  sive  inprofun^ 
dum  inferni,  stve  t/t  excelsum  supra.  Admonitus  vir 
isle  fuerat,  quatenus  devota  mente  deprecaretur,  ut 
ille  adveuire  dignaretur ,  qui  electos  suos  in  pro' 
fundo  inferni  deniersos  liberarct,  ct  in  excelso  supra 
coliocaret.  Hoc  quia  vir  sanctus  multodiu  desiderio 
desideraverat ,  ipsum  salutis  remedium  ab  eo  pari 
orationis  instantia  obtinere  volebat.  Sed  ad  piam 
propbetx  admonitionem  audiainus,  qualem  vir  iui- 
i;uus  dederit  responsionem. 

Yon  petum^  inquit,  ct  non  tenlabo  Dominum.  Nam 
qnia  taiem  vitam  suam  non  exbibuit,  nec  adhuc  ex- 
blbere  desideravit,  idcirco  a  Doinino  seexaudiri  de- 
speravit.  Quia  enim  Deum  ante  conspectum  suum 
non  proposuit,  sed  in  peccatis  pcrinanere  niaUrt, 
ideo  salulis  signum  non  quxrebat ,  quod  invenire 
dignus  nou  erat.  Mentem  itaque  regis  propheta  san- 
ctus  a  Deo  alienalain  videns  ,  continuo  ad  totam 
Davidicae  stirpis  prosapiam  verba  converlit,  dicens : 

iudite  itaque,  domus  David  :  Num  parum  estvo- 
bis  moiestos  esse  hominibus,  quia  molesti  estis  et  Deo 
meo  ?  iste  Achaz  et  pene  onmes  sub  ipsius  imperio 


cerdotis,  in  altari  victimas  et  thymiama  boni  oflfeire 
odoris.  Sic  oportet  ut  ct  nos  in  animo  contrito  et  in 
spiritu  humilitatis  offeramus  nosmetipsos  Deo  in 
odorem  suavitatis,  emundemus  nos  ab  omni  inqui- 
namento  carnisetspiritus,  ulhostiaviva  et  imma- 
culata  et  Deo  placens  esse  possimus ;  et  ut  signum^ 
de  quo  dicitur  in  consequentibus,  non  tentando,  sed 
fldeliter  postulando  obtinere  valeamus. 

195  Debemus  namque  jugi  lacrymarum  fonte 
signum  saiutis  quasi  in  profundum  inferni  a  Domino 
petere,  quatenus  vulnera  languentis  pateflant  animac, 
et  ut  inteLigere  valeamus  quae  ex  parte  illa  opera  fe- 
cerimus,  quae  nos  deduxerunt  in  puteum  interitus. 
Cum  ergo  tali  compunctione  cordis  oculi  fuerint  il- 
iuiiiinati,  tunc  deinum  in  excessum  supra  s\%num  pe- 
tenduni  est,  virtutes  scilicet,  quibus  ad  regnum  coe- 
lorum  sit  perveniendum. 

Notandum  vero  quia  nii  signi  nomine  denotatur, 
nisi  quod  novum  et  inauditum  esse  comprobatur. 
Dlgnum  est  revera  miraculo,  quod  hoino  pulvis  et 
cinis,  qui  actibus  semper  subjacet  imis,  repente  per 
virtutum  fastigia  ad  Deum  conlemplationis  culmine 
elevatus,  unus  secundum  apcslolum  cum  Domino 
efficialur  spiritus  (/  Cor.  vi,  7).  Hoc  signum  flde  non 
ficta  omnique  cordis  puritate  quseramus  ab  illo  qui 
prope  cst  omnibus  invocantibus  se  in  ventate.  Ama- 
torcs  namquc  hujus  sxcuii  si  instrucren:ur  hiijus- 
modi  signum  petere  a  Domino,  superbo  ore  ct  elata 


degentes  peccatis  exigeiitibus  facti  fuerant  molesti  ^  cordis  cervice  respondcrent  continuo  :   Non  petam^ 


tam  Deo  quam  \Qf^homimbus.  Unde  recte  prophcta 
dicebal  :  Num  parum  vobis  est  molestos  esse  homini- 
buSf  quia  molesti  estis  et  Deo  meo?  Ac  si  aperte  di- 
ceret :  Non  suflicit  vobis,  quod  hominibus  facti  estis 
exsecrabiies,  nisi  eliam  coram  Deo  inveniamini  abo- 
roinabiles?  Propter  hoc  dabit  vobis  ipse  signum,  ipse 
Dominus  dabit  signum,  vobisque  fiolentibus  et  ingra- 
l's  clementiam  ostendct  sux  pietatis.  Ecce  virgo  cott" 
dptel  et  pariei  /S/ttim,  et  vocabitur  nomen  ejus  Emma- 
mic/.  Eece  Filius  Dei  utero  virginali  concipietur ,  et 
qiiasi  sponsus  de  thalamo  suo  egredietur.  Et  nomen 
liu$  Emmanuei  vocabiiur,  quia  palam  in  terris  no- 
biscum  conversari  dignabitur.  Uaec  secundum  i.tte- 
ran  brevllerdicta  sufficianl  Nunc  ad  mvsticum  mo- 


et  non  tentabo  Dominum.  Qui  enim  vitio  subjacent 
elationis,  petere  signum  despiciunt  humiUlalis  el 
subjeclionis.  Sed  cum  illi  nionita  salutis  non  susci- 
piunt,  sancti  doctorcs  per  vcrba  praedicationis  sul)- 
jungunt 

iVtim  parum  vobis  est  molestos  esse  hominibust  quia 
moiesti  estis  ei  Deo  meo  ?  Sciendum  est  quod  non- 
nulli ,  qui  Deo  motesii ,  sed  adhuc  hominibus  sunt 
diiecti,  illi  niinirum  quos  mortifera  persuasione  ini- 
micus  iaedit,  sed  eorum  malitia  ad  hominum  notltiam 
nondum  pervenit.  Sunl  etiam  alii  hominibus  quidcm 
contrarii,  sed  Deo  nondum  molesti,  illi  revera  qui 
maie  vivunt,  sed  vitam  suam  in  meiius  mutare  dis- 
pon-rt;  H  s  profcclo  ipseDoiiinus  signum  dabit,cim 


767 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


de  profundo  peccatorum  liberalos  gratia  suae  (kilce-  A  amoris  intimi,  sapientissimus 


in 


Cantkis  cantico- 


dinis  illustrabit.  Nam  protinus  sequilur  : 

Ecce  virgo  concipkt  et  pariet  filium ,  et  wcabiiur 
nomen  ejui  Emmanuet,  Ecce  anima  illa,  cum  multis 
diu  amatoribus  prostituta ,  cu  u  Domino  vocante 
196  ^''''UP^'^'*^  ^^^0*  imuiundo  videiicetspiritui,  abre- 
nuntiare  et  lidem  integram  illibatamque  sponso  suo 
servarecQeperii,  rcpente  vfr^oefficitur,  etadtbalamum 
immoitalis  sponsi  zssunninr  :  concipietque  et  pariet 
fHiumy  virtutes  scilicet,  quibus  decenter  ornata  ad 
aeterni  regis  procedal  triclinium.  Gum  ergo  illa  ani- 
ma,  Deo  dilecta,  dulcedine  Verbi  Dei  fucrit  imprae- 
gnata  ,  desideriumque  aetern»  vitae  concipere  me- 
ruerit,  et  operando  parere,  tunc  vere  gaudenter  po- 
terit  proclamare  et  dicere,  nohitcum  Deu$.  Sed  cum 


nim  Salomon  exprimit,  ubi  inter  dulcissima  sponsi 
ct  sponsae  mutuae  confabuialionis  colloquia  huju»- 
modi  vcrba  subintulit :  Anima  mea  Uquefacta  eil« 
ut  dilectus  locutui  est. 

Haec  utique  licet  ex  persona  Ecclesiac  dixerit« 
speciali  tamen  et  nobilissimaeillius,qui  femmamne- 
scit,  sponsae,  dominae  nostrae  scilicet  perpetuae  vir« 
gini  Mariae,  specialius  ascribuntur,  cujus  in  ampie- 
xus  totus  idem  ruit  dileclus,  eique  ineflabili  locu- 
tionis  genere  talis  ac  tantus  innotuit,  qualis  a  nullo 
sanctorum  ab  initio  saeculi  cognosci  poUiit  vel  pote- 
rit.  Undeprse  omnibus  dilecta  plus  omnibus  dilexit, 
ita  ut  sola  illa  veraciter  dicere  possit  :  Anima  mea 
Uquefacta  est,  dilectus  locutus  est,  Nam  praeillumiiia- 


conceptus  fuerit  et  natus  filius  tantae  nobilitatls,  B  tae  mentis  excessus  totis  in  Deum  iransiens,  utrius- 


considerandum  summopere  est,  quibus  oporteat  re- 
flci  aiimentis ,  ne  pereat  consumptus  inopia  famis. 
Nam  protinus  sequitur  : 

Butyrum  et  nul  comedet^  ut  sciat  reprobare  malum 
et  eligere  bonum,  Quid  per  butyrum^  nisi  minus  pro- 
funda  Scripturarum  scientia  exprimitur ,  per  quam 
parvnlus  quisque  veluti  potu  lactis  relicitur?  Quid 
vero  per  suavitatem  mellis  intelligi  valet  nisi  subti- 
lis  et  spiritalis  in  littera  sensus,  qui  perfectorum  est 
cibusTHis  ergo  alimentis  isle  rettciendus  est  fiiius, 
donec  ad  reprobandum  matum ,  et  ad  etigendum  6o- 
iinm  fiat  idoneus.  Debet  namque  reprobare  malum^ 
Id  est  diabolum,  qui  caput  et  initium  malorum  est 


que  hominis  afiectibus  tenera  adhuc  aetate  sic  se- 
metipsam  transcendere  noverat,  ut  ab  omni  bumano 
tumultu,  non  minus  corpore  quam  corde,  semol» 
recle  dicere  posset  cum  Propheta  :  Audiam  quid- 
toquatur  in  me  Dominus  (Psat.  Lxxxiv,  0).  Tota 
enim  ejus  intentio  ad  hoc  solum  spectal>at,  ut  ez 
omnibus,  quae  Deus  Pater  suis  exsequeuda  propo- 
suithaKredibus,  nil  surda  aure  pnetcrit,  sed  quaecun- 
que  auditu  capiebat,  operibus  plenissime  ezsequi 
studebat. 

Audivit  sane,  et  perfectius  soUi  prae  caeleris  mor- 
talibus  adimplcvit,  quemadmodum  omnibus  viaia 
vitae  ingredi  volentibus  per  Moysen  Dominus  pne- 


omnium.  Ipse  enim  omnibus  horis  atque  momentis     cepit :  198  DiUges ,  inquiens ,  Dominum    Deum 


rugiens,  tanquam  leo  circuit  quaerens  quem  devoret, 
cujus  millenas  artes  generosus  iste  filius  omni  stu- 
dio  reprobare  debet.  Illo  ergocum  actibussuisrepro- 
bato,  eUgendumesi  summumet  unicum  bonum,  G  r'.- 
stus  videlicet,  qui  est  vera  spes  et  requies  sanctoruin. 
Illum  amemus,  iilum  toto  corde  desideremus,  illi  soli 
attentius  placere  festinemus.  Scrutemur  vins  nostras 
et  quaeramus  ,  et  ad  ipsum  revertamur,  precantes, 
quatenus  ipse  finis  essc  dignctur  desideriorum  no- 
strorum,  qui  in  aeterna  vlta  sine  fine  vidcbitur,  sine 
fastidio  amabitur,  sine  faligatione  laudabilur  ,  quod 
ipse  praestare  dignetur  Dominus  noster  Jesiis  Ghri- 
stus,  cui  est  honor  et  gloria  in  saecula  saeculorum. 
Amen. 

97  noMiLiA  XXXI. 

IN   rESTDH   AN.VU?ITIATIOiNIS   B.   UkMM  VIRGINIS 

OumA. 

Anima  mea  tiquefacta  est^  ul  dilectus  locutus 
est,  etc.  (Cant.  v.) 

Guin  cx  radice  primae  originis  venundata  sub 
pcccato  esset  caro,  ita  ut  peiie  nuUum  aeterna  Dei 
iuveniret  Sapientia,  cu:n  qr.o  dulcia  secreti  sui  mi- 
sccret  col  oquia,  invcnta  est  a  Spiritu  sancto  sponsa 
Sunamiiis,  virgo  singularis,  cui  Deus  Pater  dul- 
eissimum  oris  sui  osculum  familiarius  imprimere 
curavit,  cujus  auribus  vcrbadulcia,  homini  prorsus 
iieflabilia,  suaviits  caeteris  mortalibiis  instillavit. 
Ea  propter  elccta  cadem  et  praeclecta  ad  vocem  con- 
f  ilulantis  dilecti  quam  suaviter  liqucfacta  sit  igne 


tuum  ex  toto  corde  tuo,  et  proximum  tuum  stcut  Urj^ 
sum.  Dilectio  quippe,  qua  Deum  diligere  consuevit, 
omnem  humanae  narrationis  modum  excedit.  Nam 
mortua  mundo  soli  vivere  gaudebat  Deo,  nec  quid- 
qiiam  opere  vel  cogitatione  admiltere  novit,  quod 
vel  ad  momentum  eam  retrahere  posset  ab  illius  in- 
ternae  contubernio  familiaritatis,  quo  earo  sibi  pro- 
ximam  fecit  ipse  munditiae  auctor  et  integritatis. 
Inter  haec  etiam  quam  inexstinguibili  charilatis  ar- 
dore  sanctissinia  ejus  anima  erga  proximos  inflam- 
mata  fuerit,  verbis  sequentibus  nobis  insinuatur 
evidentius,  ubi,  postquam  ex  dilecto  dilecti  collo- 
quio  liquefactapi  se  dicit,  continuo  subjungit : 
Qumsivi  illum,  et  non  inveni.  Quid  est  ergo  quod 
D  haec  dilectarum  dilectissima  dilectum  se  quaesisse, 
ct  non  invenisse  asserit,  quem  iiiter  ubera  sua  com- 
morantem,  quem  per  internae  aspirationis  dulcedi- 
nem  semper  praesentem  habuit?  Erat  revera  hoc 
ejus  inquisitio  incomparabilis,  qua  huroanis  coiute 
scendebat  miseriis,  compassio.  Nam  quoties  6aui- 
ctissimae  ejus  incidit  memoriae,  ad  quantae  dignitalis 
honorem  homo  nil  motestiae,  nihil  indigentiae  sen- 
tlens  in  paradiso  conditus  fuerit,  et  quod  ipse  pro* 
prio  sui  arbitrio  hiijusmodi  gloriam  in  tantaR  caift- 
mitatis  et  miseriae  immutaverit  ignominiam,  in  l«n« 
tum  irrecuperabilem  ejus  lapsum  deplorabal,  quod 
non  solum  tunc  temporis  pncsen'  ium,  sed  el  onmiuov 
usque  in  finem  saeculi  procreandoruni  miseriis  per 
misericordissimae  compassionis  afiectum  commviti- 


769  HOMlLIiE  FESTIVALES.  770 

cabat.  Quod  enim  quisque  in  inferno  positus  susti-  A  nondesiderare,  sed  nec  cogitare  quidem  permittotal. 


Duit,  hoc  beata  Virgo  se  sustincre  credidit,  quia 
illonim  poenas  xque  ut  animae  sux  periculum  defle- 
bat,  quod  nulla  se  ralioneevadere  posse  sciebat,  nisi 
Unigenitus  Patris,  Patri  pcr  omnia  consubstantia- 
lis,  faumana  came  vestireiur,  qui  paradisi  januas 
originalis  vedibus  criminis  obseratas  reseraret,  et 
inimicitiarum  199  pariete  destructo :  pacis  et  gratiae 
sigillum  inter  Deum  ct  liomincm  rcdintegraret.  Ergo 
quia  hunc  talem,  tam  potentem  Dei  et  hominum 
mediatoreni,  per  leges  et  prophetas  patribus  suis 
promissum  audivit,  ut  tandem  aliquando  in  salutem 
popuH  sui  egrederelur,  ul  contrilos  corde  et  in 
came  et  extra  carncm  positos  mederetur,  desideriis 
omnino  indefcssis  qtKPiivit^  sed  quia  nccdum  vcnit 


Dilectam  tantum  dilccti  in  carne  praRsentiam  arden- 
ter  sitiens,  inter  lacrymas  et  gemitusprecesjunge* 
bat  precibus  cum  sanctissimo  Moyse  contribuiato 
valde  spiritum  in  coeium  clamando  quoiidie  :  Obi€^ 
cro^  Domine^  miUe  quem  minurus  es  {Eiod.  iv,  13). 
Ad  hoc  etiam  ad  succendendam  vulidius  desiderii  sui 
flammam  famiiiare,  uti  credimus,  iilud  Psalmistae 
habebat,  quod  ad  videndum  eumdem  dilectum  su- 
spirans  gemebunda  voce  dicebat :  Oitende  nobis  (a- 
ciem  tuam,  et  ialvi  erimus  (Psal.  lxxix,  l), 

Sed  licet  omnia  coeli  secreta  gratissima  tantae  vo- 
cationis  penetraret  humiiitate,  licet  ipsum  dilectum 
in  aeternitatis  suae  requie  constitutum  desiderabili 
clamoris  hujus  die  noctuque  inquietaret  improbitate. 


plenltudo  temporis  ut  idem  dilectus  dc  occulto  su»  "  idem  tamen  dilectus,  qui  hanc  sibi  vim  inferri  gau- 


egrederetur  habitationis,  eidem  dileclae  licet  inqui- 
rendo  nimiuni  anxiae,  speciem  decoris  sui  nec|uaquam 
praesentialiler  dignaius  est  ostendere.  Quid  ergo  fe- 
cit?Num  quaerere  cessavit,  quam  totam  totus  anior 
dilecti  pofisedit  et  occupavil?  Ncquaqiiam.  Sed  vis 
amoris  desiderium  human»  salvationis  excitavit,  et 
multiplicavit  in  ea  intentionem  inquisitionis.  Sequi- 
4ur  : 

V^covt,  et  non  reipondit  mihi,  Quomodo  ergo  haec 
domina  nostra,  perpetuae  salutis  mater  [cod.  niateria] 
Tocare  dilectum  adjecit,  qucm  tandiu  quaesitum  mi- 
nime  inrenire  meruit  ?  Vocavit  sane,  dum  posl  longa 
humanae  restaurationis  desideria  ad  invictae  oratio- 
nis  se  convertit  sludia,  ubi  igneo  lacrymannn  flu-  ^ 
Tio  snper  se  rapta  contrilo  \alde  spiritu  diversas 
Deo  Patri  calamitatcs  enumeravit,  ct  miscrias,  non 
solum  Imrum,  qui  justc  cl  pic  vivcntes  bcatum  spem 
el  adventmn  Unigcniti  stii  in  carnc  exspectabant, 
kno  et  eorum,  qui  in  lencbris  el  in  unibra  niortis 
scdentes  ad  cauidem  rcdcmptionis  gratiam  inconso- 
labiliter  suspirabant.  Eral  igilurcjiis  vocatio  intenta 
ad  Deom  dic  noctuquc  siipplicatio,  ut  memor  jura- 
mcnti,  quo  sc  gralis  apud  hominem  obligaverat, 
qm>8ecundum  gratuitam  bouitalem  Dcus  liomini  Do- 
minus  servodcbiior  cssc  curavcrat,  llnigenitum  suum 
mitteret  in  mundum,  qui  incarnationis  suae  my- 
slerio  genus  humanum  de  hostili  redimeret  imperio. 

In  hac  autem  tam  sollicita  sui  inquisitione,  in  hac 


debat,  quasi  non  audiens  quod  audire  cupiebat,  nec 
dcsiderata  vultus  sui  praesentia  quaerentem  laetiflca- 
vit,  nec  aliquo  responsionis  verbo ;  si  quando  fieri 
deberct,  clamanti  satisfacere  curavit.  Quomodo  au- 
tcm,  cui  familiaris  est  suavitas,  cui  cousubstantiariS 
cst  bonitas,  quomodo,  inquam,'  ad  quem  clamor 
humilium  ascendit,  super  tantis  tantae  dilectae  cla- 
moribus  tandiu  se  continere  potuit  ?  Nunquid  gemi- 
tuin  ejus  non  audivit,  qoam  ante  tempora  mundi 
sponsam  sibi  et  matrem  eiegit  et  praevidit  ?  Deside- 
rium  sanctissimi  cordis  ejus  nequaquam  eum  latere 
poterat,  cujus  inspiratione  eumdem  etiam  mentls 
fervorem  conceperat.  Nam  ipse  ab  initio  salulem 
liumani  generis  ardenter  sitiensad  hoc  eamdem  sibi 
dilectam  fecit  et  creavit,  eamque  in  loco  peccati  ab»- 
que  peccato  conservans  instituit  et  informavit,  ut 
et  iii  desiderio  participem,  et  in  perflciendo,  quod 
desideravit,  idoneam  in  tempore  opportuno  haberet 
adjutricem.  Verum  quoniam  necdum  tempus  acce- 
ptabile,  necdum  dies  salutis  advenerant,  in  quibus 
idem  splendor  paternae  gloriae  humanae  dignum  du- 
ceret  subvenire  miseriae,  longa  adventus  ejus  exspe- 
ctatio  erat  quodammodo  quasi  dura  et  intolerabilis 
diu  exquisitae  responsionis  negatio. 
L  201  Attamen  Virgo  beata,  cujus  mens  supra 
petram  erat  fundata,  quia  per  immutabilem  immu- 
tabilis  aflectum  dilectionis  ei,  qui  mutari  nescit, 
immobiliter  adhaerebat,  de  inefl*abili  sua  omnino  se- 


-constantissima  sui  invocaiione,  non  illud  haec  per-  D  cura  bonitate,  ab  inceptae  vocationis  constantia  nec 


petua  Virgo  quaesivit  (quod  tamen  Deus  Pater  ante 
constitutionem  miindi  per  eam  fleri  decrevit,  ob 
qood  etiam  mox,  ut  nata  est,  Spiritus  sanctus  in  sui 
eam  custodiam  suscepit,  ut,  protectionis  ejus  muni- 
mine  obumbrata,  florens  inter  spinas  rosa  absque 
spinarom  injuria  in  altum  cresceret,  ex  qua  dulcis- 
shDOS  totius  suavitatis,  totius  munditiae  et  castitatis 
iiosculus  suo  in  tempore  potenter  200  ^ergeret). 
Hoc  ista  dilectarum  dilectissima,  ut  diximus,  non 
quaetiyit  imo,  ut  ita  dicam,  quaerere  nescivit,  quia 
Ueet  incomparabili  sanctitatis,  innocentiae  et  castita- 
lis  Tigore  polleret,  profunda  tamen  et  indicibilis 
sanctissimi  cordis  ejus  humilitas,  qua  cunais  supe- 
rior  omnibus  se  inferiorem  fecerat,  hoc  n<m  solum 


dilationis  mora,  nec  aliqua  diflicultatis  revocari  po- 
terat  injuria.  Memor  enim  Scripturae  dicentis  :  In 
die  maiorum  ne  immemor  sii  bonorum^  tanto  vali- 
dius  vocem  cordis  exaltare  studuit,  quanto  suaviusi, 
inexhaustam  ejus,  quem  quaesivit,  dulcedinem,  per 
intenii  saporis  gratiam  degustare  meruit.  Pro  tali 
ergo  sui  constantia,  pro  tanta  indefessi  laboris  per- 
severantia,  quantam  supemae  consolationis  gratiam 
consecuta  sit,  verbis  sequentibus  manifeste  expri- 
mit  :  Invenerunt,  inquit,  me  euetodes  civitatis^  pet' 
euiierunt  me,  et  tulneraverunt  me,  tulerunt  pallium 
meum, 

Per  cuitodes  siquidem  cmtaits  angelicos  conve- 
nienter  npAritus  acdpere  possumuSy  quorum  spo- 


771  VEN.  GODEFiUDl  ABBATIS  ADMONTENSfS  7« 

cialem   cuslodise  et  protectionis  diligentiam  baec  A  quam  tam  dulcibqs  cam  blandimentis  consolaiido 


Yirgo  gloriosa  lanto  majorem  circa  se  promeruit, 
quanto  iii  carne  praeter  carnem  vivens  per  singularis 
"^itae  innocentiam  prima  omnium  angelicx  vitae  imi- 
tata  est  excelleutiam.  Quapropter  cum  angelis 
semper  cognata  sit  virginitas,  grata  familiaritate, 
familiari  aflinitate  semper  et  ubique,  maxime  tamen 
orationis  tempore  eidem  Virgini  adesse  gaudebant, 
sanctaque  ejus  desideria,  preces,  lacrymas  et  suspi- 
ria  eidem  quem  quaerebat  dilecto  oflerebant.  A  tali- 
bus  suis  custodibus  per  invisibilem  prolectionis 
gratiam  nunquam  ei  absentibus,  lunc  prsesentialiter 
est  inventa,  cum  ab  initio  absconditum  individuse 
Trinitatis  consilium  angelico  ei  affatu  insinualur, 
quemadmodum  per  evangelicae  textum  Scripturae 


coniiniio  subintulisset :  iVe  timeas,  Maria  {Lue,  i«30). 
Sed  dttm  tam  blanda  consolationis  manu  plaga- 
nim  contusiones  familiariter  contrectare,  lenlre  stu- 
deret  atque  sanare,  sagittam  nimis  acutam  subilo 
sagittavit,  quae  dulci  nimuim  velocitate  usque  ad 
divisionem  animae  ac  spiritus  pertingens  dilectam 
dilectae  Virginis  animam  suavissinio  amoris  vulnere 
delectabiliter  saucivit .  Ecce^  inquit,  concipiet  et 
paries  fHium  (Luc,  i,  51).  Ne  timeas,  inquam,  nee 
expavescas,  qiiam  lantae  dignaiiouis  respectu  20S 
aeterna  invisere  dignata  est  majestas.  Ecce  cofict- 
pies,  ecce  desideratus,  quaesitus  diu  et  vocatus,  non 
solum  videndus  tibi  exhil)etur,  sed  etiam  humana 
ex  te  carne  vestietur.  0  delectabile  vuinus  omni 


aperlc  declaratiir  :  Ingressus,  inquit  evangelista,  "  suavitale  dulcius,  quia   sic  vulnerari  est  ab  omni 


angelus  ad  Mariam  ait  :  AvCj  gratia  plena^  Do- 
minus  tecum  (Luc,  i,  S8).  Ibi  sane,  licet  solus  Ga- 
briel  archangelus  nominetur ,  nequaquam  tamen 
credimus  quod  solus  et  sine  magno  coelestis  exer  • 
citus  comitatu  ad  tantam  tanti  Domini  sui  sponsam 
Introierit,  qui  noYi  sibi  soli,  sed  universo  humano 
generi  aeternae  salutis  nuntia  detulit.  Nam  si  anti^ 
quus  hostis  tanta,  ut  certum  est,  suorum  multitu- 
dine  202  similium  miseram  et  infelicem  quam- 
libet  animam  opprimit,  dum  potestate  desuper  data 
suo  eam  juri  mancipare  incipit,  quid  mirum,  si  tan- 
tum  lanti  Regis  legatum  non  modico  beatorum 
coinitatu  spirituum  decenter  credimus  honoratum  ? 


penitus  dolore  sanari !  Sequitur  : 

Tulerunt  pallium  meum  custodes  murorum.  Per 
pallium  quippe  sublatum  originale  accipi  potest  pec- 
catum.  Est  autem  peccatum  originale  concupiscen- 
tia  carnis  et  ignorantia  animae.  Hoc  sane  pallio, 
qiiia  haec  Virgo  beata,  utpote  in  Ipeecatis  concepta 
et  nata,  nequaquam  caruit  (56),  audita  quidem 
credidit,  sed  quoinodo  fieri  possent,  penitus  igno- 
ravit.  Ait  ergo  :  Quomodo  fiet  tslnd,  qnoniam  tirum 
non  eognosco  ?  Sed  quasi  ad  auferendum  et  hujus 
et  totius  ignorantiae  pallium  continuo  angelus  ma- 
num  extendit,  dum  et  modum  et  ordinem  conci- 
piendi,  necnon  et  pariendi  iusinuando  subintulit: 


Hoc  enim  missi  et  initlentis  excellentiam,  hoc  sa-  r  Spiritus  sanctus  superveniet  in  te^  et  virtus  Attiisind 
lutandae,  imo  et  desponsandae  Virginis  per  omnia 
decuit  reverentiam. 

Ad  haec  etiam,  ut  minus  sit  in  dubio,  pracce- 
dentia  ejusdem  dilectae  verba  sunt  testimonio  :  /n- 
venerunt,  inquit,  me  custodes  civitatis.  Haec  sane  di- 
cendo,  non  solum  visitantem  se  sanctorum  turbam 
augelorum,  sed  et  specialem  suorum  praerogativam 
exprimit  meritorum,  scilicet  quod  sola  inter  omnes 
et  super  omnes  Jbenedicta ,  sola  satis  juste,  saiis 
digne  prae  omnibus  electa  fuerit,  ex  qua  aetemus 
Pater  coseternum  sibi  Filium  incamari  voluerit. 
Est  enim,  ac  si  dicat  :  Omnibus,  quae  praesens 
voluit  mundus,  forti  contemplationis  pede  con- 
culcatis,  universis  cordis  corporisque  aditis  vir- 


obumbrabit  tibi,  Superveniente  quidem  Spirito 
sancto  in  eam  prorsus  ignorantia  fugatur,  quia 
nihil  ex  omnibus  coelestis  sapientiae  thesauris  ultra 
ei  abscondi  potuit,  utpote  quae  ipsam  aeterni  Patris 
sapientiam,  non  solum  in  corde,  sed  et  in  virgi- 
naii  corpore  suo  susceplam  corporaliter  gestare 
digna  fuit.  Ad  haec  etiam  ut  una  eademque  iiora 
virtute  Aitissimi  obumbrari  meruit,  totius  concu- 
piscentiae  macula,  originali  crimine  indita,  fundi- 
tus  deperiit,  204  Q^i^  'i^^^  ^^  ipso  nativitatis  suae 
ortu  cunctis  virginibus  incomparabilis  esset,  ab 
ipso  tamen  novae  et  inauditae  salutationis  angelicae 
obsequio  meritis  sanclior,  virtiitibus  celsior  per 
omnia  ei,  quem  conceperat,  conformatur,  quemad- 


ginaiis  clave  pudoris  diligenter  obseratis,  totaro  D  modum  ex  sequentibus  ejus  dictis  manifeste  decla» 
me  intra  me  invenerunt,  quia  nil  per  cogitatioiies      ratur  : 


admittere,  nil  per  desideria  aflectare  noveram  praeter 
solam  desiderabilem  desiderabilis  dilecti  faciem,  in 
qua  me  totumque  genus  humanum  salvari  non 
ambigebam.  Talem  ergo  quia  me  inveneriint,  per- 
cusserunt  me,  Imwperet  vulneraverttnt,  Sed  quae  per- 
cussiones,  qiiae,  rogo,  vulnerum  istius  modi  fuere 
inflictiones?  Timor  nimirum  et  amor.  Timore  si- 
nuidem  quasi  duro  quodam  verbere  concutitur,  dum 
DOn  immemor  Scripturae,  quia  angelus  Salanae  trans- 
figurat^se  in  angelum  hicis,  angelico  stupefacu 
fnlgore  concutitur.  Nisi  enim  pavidam  et  trementem 
specialis  ille  custos  ejus  eam  conspexisset,  nequa- 


Filice,  inquit,  Jerusalemy  nuntiate  dilecto^  quim 
amore  langueo,  Per  filias  Jerusaiem  hoc  in  loco 
eosdem,  quos  supra  diximus,  angelicos  spiritua  ac- 
cipere  possumus,  per  quos  utpote  mutiiae  testes  el 
internuntios  dilectionis  bujusuiodi  dilecto  suo,  Deo 
scilicet  Patri,  talia  remandavit  verba  legatloiiifi : 
Filia  Jerusalem^  nuntiaU  dilecto,  nuntiate,  obsecro, 
ei  quem  immutabilem  immutabili  dilectione  ab 
ineunte  aetate  dilexi,  quia  atnore  langueo.  Amore» 
inquam,  ejus  et  desiderio,  ad  omnia,  quae  praesens 
diligit  mundiis,  languens  hucusque  et  inflrma  apiia- 
reo,  quia  totum  quod  Deus  non  erat  sitiens,  iUun 


(56)  Vide  de  hac  antiquaU  nunc  Gctdefridi  opinione  disserut.  praviam  in  tom  I  bujus  opcrig 


^?5  HOMILIiE  FESTIVALES.  771 

Miima   mca  qiiasi  faslidiendo  despiciebal,   Ipsiun  A  relribiitionls.  Sed  quid  inler  bxc  confesiim  sequa- 

iUque  solum  quaesivi,  ilium  solum  vocavi,  et  ideo     tur,  audiamus  : 

Jvsle  satis  sola  ego  prse  omnibus  tanta  divinae  merui 

di^ationis  rcsponsione  consolari,  concipiendo  et 

pariendo  illum,  qui  est  totius  humani  gcneris  vera 

consolatio,  spes  et  redemptio,  cui  sit  honor,  po- 

tesias   et  gloria   per   indnita   saeculorum  ssecula. 

Amen. 

205  ilOMlLIA  XXXII. 

»71  FESTUM  S.  RUPERTI  EPISCOPl  PRIUA. 

nomo  quidatn  nobitis  abiit  in  regionem  longin" 
quam^  accipere  sibi  regnum  el  reverti  (Luc.  xix). 

Homo  iste  lam  gloriosus,  tam  nobilis,  Primogeni- 
tus  esi  Filius  Marix  virginis,  (anto  nobilior  et  ex- 
eelleniior  prae  cunctis  morlalibus,  quanto  nec  mini- 


Cives  autem  ejus  oderant  t7/um,  et  miserunt  liga^ 
tionem  po$t  illum  dicentes  :  Nolumus  hunc  reijnare 
super  nos.  Quid  per  cives  nobilissinii  hujus  principis 
intelligimus,  nisi  malignos  et  immundos  spiritus? 
Qui  ex  angelico;  natunc  dignilatc  Domiiii  recte  vo- 
canturWves,  quos  ad  a,'tcrnitatis  suasiaudem  deco- 
ros  valde  condidit  et  sublimes,  sicut  per  Ezcchielem 
prophetam  prmcipi  eorum  dicitur :  Tu  Cherub  ex- 
tentus  et  protegens,  tu  signacuhim  similitudinis  Dei 
in  deliciis  paradisi  fuisti  (Ezech,  xxviii,  14).  Per 
superbiam  ergo  cuin  principe  suo  dejccti  angelicae 
naturse  sublimitatem  neqiiaquam  aiuiseruiit,  et  ei 
hinc  quoniam  ad  vitam  per  spcm  iion  resipiscunt, 
mum  peccati  contraxit  factis,  dictis  vel  cogitationi-  B  Filium  Dei  filios  adoptionis  amantein  et  dcrcndcn- 


bus.  Omnes  quippe  in  Adam  peccando  degenerave- 
runt  ignobili  vittorum  infamia.  Sed  buic  benedicto 
Pairis  Filio  nec  tenuissima  unquam  acccsserunt  pec- 
caii  contagia.  Et  ideo  quidam  homoy  id  cst  singula- 
ris  inter  omnes  homines  dicitur,  qui  singularitcr 
eonceptus  et  natus,  singularis  in  doctrina,  in  mi- 
racuUs  secundum  Deum  Patrem  reverenter  conver- 
satus,  post  passionis  et  mortis  ignominiam  singu- 
larm  resorrectionis  ostendit  potentiam.  Qui  pro- 
fecto  in  regionem  longinquam  tunc  abiity  dum  quasi 
adyocatus  fidelis,  pro  sua  reverentia  exaudiendus, 
bominem,  quem  assumpserat,  paternse  majestatis 
conspectui  reconciliatum  obtulit.  Ad  aeternitatem 
cnim  in  paradiso  creatis,  dum  nostro  inde  lapsi  su- 
mns  arbitrio,  coclorum  regnum  dejectis  nobis  facium 
681  longinqua  valde  regio,  Sic  namque  primus  homo 
conditus  erat,  ut  si  sponte  Creatori  suo  voluisset 
obedire,  ad  consortium  angelorum  sine  morte  de- 
berei  tnmsire.  Accepit  autem  regnum^  quia  cum  Rex 
regum  et  Dominus  dominantium  esset,  potestatem, 
qnam  hnmana  natura  non  habuit,  dono  divinitatis 
accepit,  juxta  quod  Apostohis  ait :  Propter  quod  et 
Jkut  iUum  exaltavitj  et  donavit  illi  nomen,  quod  est 
mtperomnenomen(Philipp.  ii,  9). 

Rnertitur  autem  in  exlremo  judicii  examine  uni- 
eniqne  secundum  opera  sua  reddere.  Sed  et  quotidie 
merlf fatr  clamanti  ad  se  Ecclesiai  pacem  et  quietem 
reformare,  et  de  thesauris  regni  coelorum  servis 
ftuis  donaria  dare.  Nam  sequitur  : 

Vocatis  autem  decem  servis  suis  dedit  eis  mnas,  et 
ali  illis,  Negotiamini,  dum  venio.  Numero  decem  ser- 
tonim  ordo  exprimitur  universorum,  qui  Decalogi 
mandaia  a  Domino  perceperunt,  et  in  his  qiiasi  ne- 
goiiaiores  fldelissimi  exercitati,  divinae  operationi 
aolliciiias  se  subdiderunt.  206  ^^^^  Spiritus  san- 
eios,  qui  singulis,  prout  vult,  dividit,  neminem  di- 
?ini  muneris  expertem  rcliquit,  qui  etsi  aliquibus 
Bon  grandia  perfectionis  merita,  seinper  tamen  im- 
pendii  aliqua,  quibus,  si  voluerini,  adipisci  valeant 
«tem»  feliciutis  gaudia.  Electi  igitur  quique  dum 
per  assiduae  operationis  exercitium,  nequando  ior- 
pescaniy  sibimet  negant  otium,  vix  ulla  momenta 
temnoris  iransire  paiiuntur  sine  spe  et  fnictu  aeternae 


tem  perscqui  et  odio  habere  non  dcsistiint.  Kise^ 
run/,  inquit  evangelista,  legationem  post  illum.  Bla- 
ligni  qiiippe  spiritus  post  pnKvenicnlem  nos  divin» 
miserationis  gratiain,  post  illum  intiini  amoris  res- 
pectum,  consilium  contra  nos  incunl,  et  mullimodas 
carnalium  desideriorum  legationes  importune  auri- 
bus  nostris  ingerunt  dicentes  : 

Nolumus  hunc  regnare  supet  nos,  Dum  enim  divini 
muneris  largitate  vilari  peccata,  augeri  regnuni  vir- 
iutum  conspiciuni,  mox  duriori  pugna  corda  boiio- 
rum  deprimuni,  et  quanto  validius  prosternunlur, 
ianto  robustiores  exsurgei«  n'tiintur.  Rcgnum  enim 
castitaiis  et  munditiae  ipsi  regnatorcs  iiijusti  fetore 

P  polluere  nituntur  luxuriae.  regnum  humililatis  ei 
mansuetudinis  fastu  elationis  et  zelo  iinpugnant 
amaritudinis.  De  quo  regno  beatus  207  Paulus  in- 
feri  admonendo  :  JSon  regnet  peccatum  in  lestro 
mortali  corpore  ( Rom.  vi,  12).  Quale  auteni  dcsignci 
regnum,  insinuai,  cum  subjungit :  Ut  obediatis  coit- 
cupiscentiis  ejus.  Tunc  enim  rcgnat  in  nobis  pecca- 
ium,  cum  voluntate  et  desiderio  concupisccntiis  oUy 
dimus  carnalium  voluptatum.  Ncccsse  est  crgo,  qiiia 
multiformiter  conlra  nos  adversariuni  pugnare  sen- 
timus,  eo  armis  virtuluni  accincli  vcliiti  circuin- 
specii  Dei  milites  soUicitiores  siinus.  Nain  quandiu 
aerumnosum  hoc  patimur  exsilium,  nequaquain  ef- 
fiigiemus  bella  et  insidias  l.ostium.  De  quo  niinirum 
praelio  per  Joannem  dicitur  :  Factum  est^  inquii, 

D  praslium  magnum  in  ccelo  (Apoc.  xii,  7).  In  regno 
ccelorum,  ubi  summa  pax  est,  sumina  tranquillitas, 
ubi  verae  pacis  unitas,  nequaquam  pugnantium  ali- 
quando  consurrexil  feritas.  Et  ideo  per  ccBliim  liic 
rectius  universalis  Ecclesia,  vel  qu?eque  Deo  devota 
intelligenda  est  aniina,  qiiac  tot  et  tania  sine  inier- 
missione  antiqui  hostis  hic  patitur  praelia.  Gui  con- 
fidenii  in  proiectione  Dei  coeli  nequaquam  deerii 
patrocinium  beatonim  et  angelicarum  viriuium , 
quae  pro  suis  commilitonibus,  ne  molliier  succum- 
bani,  contra  bostes  invisibiles  forliter  pugnani.  Se- 
quiiur  : 

Et  factum  est  ut  rediret  aceepto  regno.  Rediius  isie 
districti  judicis  esi  advenius,  magnos  nimis  ei  me- 
-iuendus,  quo  omnia  perstruigii,  omnla  penoirai,  oo- 


775  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTEXSIS  TW 

culta  cordium  diacrcla  afiuilatis  lance  examinat,  ct  A  gelio  dixisBet  :  Beati  mundo  corde,    quoniam    ipsi 


districte  ferit,  quem  credita  sibi  talenta  In  liicrum 
Don  expendisse  deprebendit.  Et  bene  dicitur  redire 
accepto  regno,  ut  id  quod  ex  parte  manet  exsilium 
flniatur,  et  quae  ex  parte  jam  coepit  coelestis  habita- 
t«o  perficiatur.  Nondum  enim  ex  toto  accepit  re- 
gnum,  quia  nondum  completo  electorum  numero 
laudari  et  glorificari  poterit  in  laetitia  gentis  suae, 
perfectae  exsultationis  jubilo.  Quando  autem  tradi- 
derit  regnum  Deo  Pairi,  hoc  est  cum  omnes  creden- 
tes  ad  contemplationem  Dei  perduxerit,  quod  est 
tradere  regnum  Deo  Patri,  tunc  hi,  in  quibus  nunc 
regnavit,  ipsi  per  gratiam  regnabunt  utique  cum  eo 
per  gloriam. 
Ju$sit  ergo  vocari  servos  tuot,  ut  seiret  quantum 


Deum  videbunt  (Matth.  v,  8).  Si  praedulcis  sonus 
ccelestium  et  inefl*abilium  verborum  auditum  eordis 
non  penetraret,  Propheta  utique  non  ciamaret :  Am- 
diam  quid  loquatur  in  me  Dominus  Deus  (Psml^ 
Lxxxiv,  9).  Ilinc  si  inlimac  suavitatis  gustu  felix  non 
pascerctur  anima,  Psalmista  non  insinuaret :  Gm* 
state,  inquiens,  et  videte  quoniam  suavis  est  jDomt- 
nus  (Psal.  XXXIII,  9). 

•  209  ^^  virtutum  fragrantia  bonae  opinionis  odo- 
rem  non  respergeret,  Paulus  nullo  modo  diceret  : 
Christi  bonus  odor  sumus  Deo  in  omni  loco  (II  Cor. 
II,  15),  Foitassis  Paulus  in  carne  quandoque  pa- 
Irescente  non  alium,  qnam  ut  caeteri  homiiies,  odo- 
rem  habuit,  et  ideo  non  de  camis,  sed  de  Yirtuluni 


quisqne  negotiatus  esset.  Intendamus  nunc  mentis  ^  fragrantia  niclius  redolente  talia  protulit.  Hinc 

obtutum,  et  quaeramus  quidnam  sit  quod  plures  nu- 

mero  vocantur,  et  tamen  non  nisi  duo  remuneran- 

lur,  tertius  vero  damnatur.  Innuunt  nempe  aiiquid 

duo  isti  ita  specialius  expressi,  quorum  si  merila 

per  significationem  206  attendamus,  habebimus 

unde  per  imitationem  proficiamus.  Per  duos  ergo 

magna  utriusque  vitae,  contemplativae  videlicet  el 

activae,  figurantur  merila,  quarum  una  in  sublimi- 

late  contenplationis,  altera  in  opere  actionis  ;  una, 

per  qoam  divinae  vacatur  cognitioni,  altera,  per 

quam  proximorum  deservitur  utilitati  vel  amori. 

Unde  recte  per  primum,  qui  venit  ad  Dominum,  hi 

designantur ,  qui  postpositis  curis  omnibus  gustare 


tactus  felix  et  suavis  non  esset  animae  Deum  lan- 
gentis,  et  meduHllus  contrectantis  verbum  vilaet 
Joannes  non  inferrel :  Et  manus  nostrce  tractttvermni 
de  verbo  vitm  (I  Joan.x^  1).  Hos  si  quis  pro  Tiribus 
suis  incorruptos  incorruptionis  sponsoexhibueriC, 
horum  Creatorem  et  largitorem  Dettmclamal,  profi- 
teftur,  profiteudo  veraciter  diligit,  profeclo  proniM* 
ptissime  in  gaudium  Domini  sui  intromittitur,  cui 
non  humano  ore,  se  i  aeternae  majcstatis  sipienlia» 
laudis  praeconium  oflertur,  cum  dicitur  : 

Euge^  serve  bone  et  fidetis,  quia  in  modieo  /i- 
delis  (uisti,  eris  potestatem  habens  super  deeem  d» 
vitaUs,  Recte  dicitur  fidelis  in  modico^  quia  cunii 


et  videre  merentur,  quam  suavis  est  Domiuus ;  qui  ^  omnia  possederit  in  eo,  qui  est  summum  et  opii- 


Jam  unitum  cumDeohabentspiritum,  el  quasiqua- 
dam  familiaritate  dulcedinis  ejus  memoriam  fre^ 
quentanles  nunc  divina  cogitando,  nunc  orando, 
nunc  iegendo  internae  suavitatis  super  mel  et  favum 
Dominopraeparantconvivium.  Hi  nonnunquam,  licet 
corpore  hic  teneantnr,  mente  tamen  ad  supemae 
mansionis  gaudia  sublevantur,  dolent  diflerri  re- 
gnum,  ubi  dabit  se  ipse  praemium  amantibus  se  in 
perpetuum.  Proinde  quaerentes  et  suspirantes  prae- 
sentiam  ejus,  quandoque  cum  gaudio  veniunt,  la- 
borissui  praemium  securiores  expetunt,  et  quam 
puro  corde  et  coiiscientia  bona  utriusque  hominis 
sensus  custodierint,  dicendo  edisserunt : 
Domine^  mna  tua  decem  mnas  acquisivit.  Ac  si  felix 


muml)onum,  omne,  quod  transit,  leve  valdeaeati* 
mabil  et  modicum.  Quid  est  autem  super  decem 
civitates  constilui,  nisi  polestative  dominari  sen- 
sibus  subdilis  omnino  spiritui  ?  Givilas  est  enim« 
ut  beatus  Augustinus  ait ,  non  quorumlibel  ani- 
maiium,  sed  rationalium  sub  eodem  jure  viven* 
tium.  Nulla  enim  jam  erit  illecebra  sensus  anima- 
lis,  sed  mens  tota  in  lucem  Dei  Iransformata  toU 
erit  spiritalis,  ubi  sub  eodem  quietis  vivunt  jure* 
qui  sub  uno  pacis  reguntur  Rege.  Sed  alio  modo 
sancli  Dei  super  decem  civitates  constituuntutt  diim 
recepta  quandoque  secuiida  stola  corporis  penilus 
in  Dci  amorem  feruntur.  Quandiu  enim  de  susci- 
tando  adhuc  corpore  cogitanl,  licet  modica,  inlen- 


anima  prorumpat  in  laudem  Crcaloris  facta  in  se  p  lione  tamen  a  Dco  flectuntur  aliqua.  Jam  Peirus 


narrando  magnalia.  Domtne,  inquit,  tuos  praeve- 
niens  et  subsequens  electos,  mna  tua^  id  est  donum 
luum  et  gratia,  haec  mihi  indebita  praestiterunt  be- 
aeficia,  nullis  praecedentibus  merilis  meis,  sed  per 
tdjuvanlem  lui  gratiam,  decem  mnas,  exteriores  vi- 
delicel  et  interiores  sensus  hominis  illibatos  ad  iau- 
dem  tui  servavi  nominis.  Quod  autem  decem  mnis 
decem  hominis  sensus  diximus  oportere  intelligi, 
nulli  incongruum  debel  videri.  Sicut  enim  sunl 
quinque  corporis  sensus,  visus,  audilus,  gustus, 
odoratus  et  tactus,  sic  nimirum,  quod  nonnuUis  esl 
incognilum,  lotidem  animae  sensus  esse  sacra  Scri- 
plura  didicimus  tesle.  Si  enim  spiritalis  visus  aman- 
lis  Deum  non  esse^,  nequaquam  Dominus  in  evan- 


princeps  apostolorum  sepultus  terris,  resuscilalio- 
nem  sui  exspectal  corporis,  ut  caro,  quae  bona  el 
fida  comes  erat  sancti  desiderii  et  laboris,  particeps 
s!t  gaudii  et  exsulutionis.  His  excellenlissimis  in 
contemplativae  vitae  dulcedine  positis  taliler  reroQ- 
neratis,  videamus  de  quali  inercede  prsesumanl,  qui 
in  activae  vitse  labore  desudant.  Sequilur  : 

Et  atter  venit  dicens  :  Domine^  mna  tna  fedt  quin^ 
que  mnas.  Sunt  nonnulli,  qni  per  collatam  sibi  acll- 
vae  vitae  gratiam  210  mundanae  contemnunl,  quift- 
que  exteriores  sensus  in  bonis  actibus  soUieile  cii- 
stodiunl,  erga  utiiitatem  proximi  se  compaliendo 
diffundunt,  sed  tamen  per  contemplationis  gralisfli 
uunquam  se  ad  altiora  suspen(|lunt,  nec  sallem  ali- 


m  nOMILIi£  FESTIVALgS.  '  .     1U 

quando  in  senietipsis  diein  Doniino  constiluunt  so-  A  casto  tiroore,  qui  pernlanet  in  Hirciilum,  sed  ne» 

quissimo  tiroore  tiinent,  et  qncm  i:t  Patrein  diligere 


^ 


lemnem,  quia  sanrti  amuris  desiderio  reficere  ne- 
tclunt  nienlem.  Hi  nimirum  qiio  se  minus  nunc 
intemis  gaudiis  inserunt,  eo  ininus  habent  quod 
oflcrant  Domino,  cum  dicunt :  Dominet  ^na  tua  fe- 
cii  quinque  mnas.  Veluti  si  talis  qiiilibet  in  reci- 
piendo  laboris  pneinio  dicat  Doinino  :  Domine,  qui 
das  omnibus  ainiienter,  ct  nulli  iuiproperas,  am- 
pliora  mihi  incrita  nt>n  dedisti,  intim»  dulcedinis 
inae  secretis  noii  admisisti,  memoriain  abundantiae 
tuavitatis  tiio!  crebro  eructassem,  si  teipsum  mihi 
dedisses,  sitibundo  pec  tore  te  bibissem,  si  te  fon- 
iein  viue  uiihi  aperuisses. 

Et  huic  ait :  Et  tu  esto  $uper  quinqne  civitates.  Quin^ 
que  cititates  quinque  sunt  sensus  corporales,  quos 


debueraiit,  quasi  austerum  don.inum  inrtuunt,  qiiem 
etiam  tollere  quoJ  non  posuil ,  ct  n.ctere  quod  noD 
seniinavit  improbe  asserunt.  Qiiid  est  crgo,  qucd 
Dominiisifoit  posuit^  et  tanien  toliii  f  Pec  catnsuntuti* 
qiie,  qiix  ipse  non  posuit  in  hoinine,  et  taiiicn  toUii 
respcctu  uiis  rationis  inliuia; ;  metii  aulcin,  non 
qu.d  ipse,  sed  inimicus  houto,  sciiicet  diabolus  se- 
minavit^  diim  v.tia  nostra ,  qiia;  diu  sequaniiniter 
peitnl.l,  falce  severitatis  ausferius  al  scindit,  et  non- 
niinquam  inlermiscctainaradiilcibus,utvel  sic  se  ad 
se  recolligat  aniinus.  ToHit  crgo  Domintis,  r^ttod 
non  posuit,  cuin  in  eoruiu  cordii.us  quos  saluli  dc-^ 
stinavit,  per  contrltiiin  et  humiein  spiritiim  tiimo- 


laiis  quisque,  cum  hanc  corriiptionis  mortalitateni  ^  ris  et  arrogantix  cor.terit  et  comniinuit  rastum.  Ta* 

lein  enim  ad  se  veraciter  conversis  dare  consucvil 
contritionem  cordis,  iit  respectti  dignitatis  supern» 
funditiis  deponant,  quidquid  stare  in  cis  videLatur 
elaiionis  el  superbiae. 

Dicitur  qtioque  metere  quod  ipsuro  constat  non 
seminasse.  Metis,  inquit,  qucd  non  seminasti,  Qul 
raeiit,  fructuni  congrcgat.  Sic  tt  Dens  oihni[  otens 
ad  sui  et!p$ius  hominis  fructtim  et  utilitatem  boc, 
quod  ncn  seminat,  melit,  duni  hoc  quod  nialuin  est 
in  boinine,  id  est  peccatum  212  ^o  >  ^"is*  ^d  bo- 
num  convertit.  Nani  homo  ille,  qui  nunqtiam  ad 
Deuni  et  spiritalis  vit-e  proposiluni  conveiteretur^ 
nisi  gravi  criminum  conscientia  ccnstiicius  reiim 


eiuerit,  sibimct  lil)ere  et  tranquille  subjicit,  ut 
qnia  prj&sentis  laboris  linitus  est  terminus,  crga  phi- 
rima  non  turjetur  animus.  Sed  et  notanduin  quia* 
dum  iuper  quinque  cititates  constituitur,  jocundum 
boni  et  fidelis  servi  euge  atidire  non  merctur,  licet 
digna  satis  retributione  a  Domino  coronetur.  Qiiod 
idfo  utique  flt,  quia  non  omnes  pari  remunerandi 
ftunt  beatitudine,  sed  sicut  sunt  divisiones  gratla* 
rum,  ita  sunt  diversilaies  gloriarum,  et  sicut  ope- 
rum  distinctiojies,  sic  in  domo  Patris  multae  sunt 
niansiones.  Alii  enim  aliis  amplius  pro  quantitate 
meritornm,  nam  sicut  stella  a  stella  diflei  t  in  clari- 
lalet  sic  erit  et  resurrectio  mortuoriim.  Ad  quam- 


libel  aulem  mansionum,  ut  quidani  ait,  sua  quisqiie  ^  se  Deo  cognosceret ,  xternisque  cruciatibus  dam- 


semila  pervenerit,  ab  uiia  domo  exsors  non  eril. 
fieiie  aulem  post  remunerationem  duorum,  oinnium 
in  se  flguram  habentium  jtistorum,  damnatio  re- 
|iro!  ornm  seqiiilur,  cuin  protinus  subditur  : 

£ft  alter  venii  dicens  :  Domine,  ecce  mna  tua^  quam 
habui  repoiitam  in  sudario.  Per  sudarium  pnesens 
inlelligitur  saeciilum,  quod  non  immerito  compara- 
lur  sudarioy  qiiia  niinirum  labor  cst  et  alfliclio  tola 
praeseiills  vitas  exercitatio.  De  quo  sudario  primo 
hamiiii  in  hanc  exsilii  aerumnam  dejecto  dictum 
esl:  Jn  iudore  211  vultus  tui  vesceris  pane  tuo 
(CeN.  III,  19).  Mundi  quippe  aniatores,  diim  totis 
laboribus  ad  lerrena  desideria  desudant,  fruslra 
laboranles  pnesentem  vitam  non  viam,  sed  patriam 
puUsDl,  el  pro  transitoriae  felicitatis  gaudiis  adipi- 
scendis  lotum  a  Deo  avertunt  intellectum  menlis.  Hi 
nimirum  secundum  servi  istius  sententiam  mnam^ 
id  esl  eoncessam  slbi  a  Deo  scicntiam,  in  sudarium 
rcposuiise  se  profitenlur,  et  timent  in  peccali  morle 
Jacenles,  nequando  per  operationem  diviiii  inunerls 
a  deleclalione  operis  et  voluptate  cainis  retrahan- 
lur.  El  quoniam  illic  trepidaverunt  tiinore,  uli  non 
eral  limor»  magna  cordis  verecundia  subjungunt  di- 
ccndo  lalia  :  Timui  enim  /e,  quia  homo  austerns  es; 
icUU  qu(d  non  posuisti^  et  metis  quod  non  semi» 
iMUfl.  Yideamus  quale  sil  eoruin  lime:e,  discutia- 
mus  quomodo  tollat  Dominus  guod  non  posuit,  quo- 
modo  melal  quod  non  seminavil.  Reprobi  quiiibel 
eiim  bonis  leroporalibus  laHi,  timent  Dominum  non 
Patrol.  CLXXIV. 


nandum  mctueret,  hic  diim  in  spiritalis  v«tse  pro- 
pos  to  humiliter  ct  patienter  Dco,  ct  quibus  propler 
Deum  debet,  subjicitur,  ibi  vere  Deus  oninipoten» 
messuit  quod  n^n  seminavit;  quia  inalum  bomi- 
nis,  id  est  peccatum  houiinis,  qiiod  ipse  in  homine 
non  fecit,  in  l)onuin  fructum  cominutnvit.  Hoc 
niminim  Doniini  tollere  et  metere  perversi  qiiiquo 
formidant,  quanqiiam  si  hoc  in  eis  Dominus  iioift 
fecerit,  perituros  se  certissime  sciant.  Unde  proti- 
nus  iiiferlur  in  consequentibiis  : 

Ex  ore  tuo  te  judico^  serve  nequam.  Ex  propriis, 
inqtiit,  verbis  recte  debes  condeninari,  qui  tuiniet 
testis  es,  quod  timueris  per  me  salvari,  sciens  qiiod 
tam  austerus  sim  Dominus,  qui  nequaquam  par« 
0  cam  iniquis  oiieribus  tollensy  quod  non  posui^  pec- 
cata  videlicet  qux  semper  odio  habui,  metens  vo» 
luptales  carnis  cuni  amaritudine,  quas  diu  tolcravi 
cuin  mansuetudine.  Cum  ergo  hoc  totum  ex  dona 
meo  et  virtute  non  ignoraveris,  dic,  obsecrOt  serve 
nequam,  quare  pecuniatn  meam  ad  mcnsam^  boc  est 
ad  mensuram  non  dederis  ?  Si  juxta  possibilitatem 
et  mensuram  tui  vel  niinimiim  boiii  inchoasses,  el 
sic  de  bonis  ad  meliora  profecisses,  ego  per  adju  • 
tricem  gratiam  venissem^  et  cum  uiuris  iUud  exe* 
gissem.  Ego,  inquam,ego  qui  salittem  omniiiin  sitio, 
qiii  bonum  velle  hominis  pro  inagno  habeo^,  ego 
vtique  venissem^  et  quantulamcunque  sancti  desi- 
derit  scintillam  ad  magnam  ainoris  mei  flainmaro 
accendissem.  Qiiod  quia  damnatus  quisfl^uft>  ^>m 


n^ 


TEN.  GODETRIDI  ABBATIS  ADMONTENSId 


tto 


tempus  eftt,  audire  Irepidai,  tudiamus,  quanta  hunc  A  eie  ad  faciem  contemplabilur,  el  quod  solua  Terua 


Animadversione  iii  fuluro  feriat.  Sequitur  : 

Et  oilantibtts  dixit.  Att(ert0  ab  ee  mnamt  tt  dmte 
gi,  qui  decem  mna§  habet.  Aslanles  isti  qui  sunt  nisi 
spiritus  ani^elici,  qiil  sie  Gonditotis  sui  praesto  sunt 
▼ultui,  ut  eiy  qui  semper  in  xternitate  slat,  per  in- 
cororautabilem  dilectionem  assistant,  per  quorum 
ministerium  omne  eipletur  judicium,  sieot  con- 
gruum  habemus  testinionium  Scripturae  dicentis: 
Mittet  FHiui  hominis  angeios  suosi  et  coUigent  de 
regno  suo  omnia  scandala  (Matth,  xiii,  41).  918 
£t  iterum  :  Coliigiie  tixania^  et  iigate  ea  fascicuiii 
etd  comburendum  (Matth,  xiii,  30).  Sic  et  in  prae- 
senti  loro  astantes,  angelos  scilicct,  jubet  auferri 
mnam  cuilibet  juste  damnando,  et  huic  dari,  quipro 
acquirendis  seternis  nequaquam  Toluit  otio  Tacare.  ^ 
Auferte^  inquit,  ab  eo  mnam^  omnem  Tidelieet  scien* 
liain,  omnem  auierte  spei  confidentiam,  omni  bonita- 
lis  mese  destituatur  auxilio,  qui,  dum  licuit,  serrire 
mihi  noluit  ut  Patri  et  Domino.  Tunc  nimirum  iu- 
felix  anima,  quam  sic  Creator  suus  deserit,  luraen 
•cientiae  et  inlellectus  per  desperationem  peniius 
amitlens,  ad  gaudia  justis  repromissa  nunquam  as^ 
surgere  poterit.  Hine  quod  nulla  in  damnatorum 
eordibus  veritatis  scientia  sit,  Salomonis  etiam  ver- 
ba  indicio  siinli  qui  (Idelem  quemlibet  in  operibus 
JustitiaB  sollieitum  reddere  cupiens  ail :  Quodcunque 
potCit  manus  tua  facere^  instanter  operare^  quia  nu 
opuSf  nec  ratio  erunt  apud  inferosi  quo  tu  properas 


Deus  cum  Patre  el  Spiritu  sanoto  sit,  aperte  maiii- 
lestabitur,  quod  tanta  res  erit^  tam  prsrlafum  el 
magnum,  ut  huic  nihil  sit  comparandum.  tit  qiitm 
fidelissima  et  vera  haec  sinl  verba,  ipse  qtii  luBe  re* 
promisit,  aflirmat  denuo,  cum  dicit : 

Dico  vobis,  qnia  omni  habenti  dabitur;  ab  eo  atom 
qui  non  habet,  et  quod  habet  auferetur  ab  eo.  ReTera 
oftim'  habenti  dabitur,  quia  quidquid  pie  credilar, 
quidquid  sancte  cogitatuf,  quidquid  jusle  amalwr, 
lotiim  ibi  perfecte  coroprehenditur,  ab  eo  auUm  fu$ 
non  habet,f  et  quod  habet  auferetur  ab  fo,  inquadi, 
cui  nec  mininium  buita;  voluntatis  desideriuia  COB* 
scientia  subministrat,  dignum  est,  ul  menle  aliina* 
lus  a  Deo,  omneni  perpetis  Titse  gratiam  amltlal. 

Quapropter  studeamus  sensus  nostroa  inlerioM 
et  exleriores  cum  Dei  adjutorio  puros  el  immacu- 
latos  custodire,  studeamus  Greatorem  noatrum  lola 
anima,  tota  virtute  diligere,  quatenua  ad  illam  beali- 
ludinis  gloriam  pervenire  mereamurt  qua  nunc  eM^ 
eti  Dei  Regem  glorisB  in  decore  auo  conlemplantuif. 
Quod  ipse  pnestare  dignelur  Dominua  noaler  Jesua 
Christus,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  viTil  et 
regnat  per  omnia  sxcula  sseculorum.  Amen. 
915  HOMILIA  XXXIII. 

111  COElfAII  DOmill  PRIM4. 

Ante  diem  festum  Pasehw^  scieno  Jesus  qnia  %fmk 
hora  ejus  ut  transeat  ex  hoc  mundo  ad  Patrm^  i 
diiexisset  suos^  in  (inem  dilexit  eoi  (Joan,  xiii). 


{Eccle.  ix,  iO).  Notandumauteraquia  talentum,  quod  ^      Sacrosancta  hsec  Evangelii  leclio,  in  qua  eraiifA- 


k'\ie  tollitur,  non  ei,  qui  minus,  sed  qui  amplius 
acceperat,  digne  salis  datur,  licel  nonnullis  divinse 
inteltigenti»  arcana  nescieiitibus  multo  illi,  qui  mi- 
nus  habuit,  dandum  esse  videatur  eongruentius. 
Sdd  si  animadvertimus  qiiod  is  qui  decein  miias  ha- 
buit,  iiiorum,  ut  pnediximus,  formani  tenet ;  qui 
<talcatis  curisomnibus,  quietem  contemplationisqum- 
rentes,  nonnunquam  extra  carnis  angustias  suble- 
Tati,  unus  cuin  Doinino  spiritus  esse  meruerunt, 
ampliora  aptissiraealiispnemia  percipiuiit,  quiplus 
caeteris  ainaterunt.  Qnod  nimirum  dignum  et  justum 
fore  astantes  alfirmanl  angeli  justo  reapondentes 
Judici : 
Domine^  habet  deeem  mnas.  Domine,  inquiunt, 


lisla  quasi  ingressum  quem  .am  facit  Dominicfle»  qua 
dicturus  est*  passionis,  ingressum  nobis  noalrtt»  ui 
nilii  videtur,  exprlmil  passionia,  qua  nos  Chrisl^ 
coinpati  debemus,si  gloriee  resurreciionis  illiuapar- 
ticipes  fleri  desideramus.  Sic  enimdicil  Aposlotus  : 
Si  compatimur^  et  conregnabimus  (Rom,  viii,  17).  0i 
compaiimur  Christo  in  praesenti  Tita  cmcifigeiKto 
carnem  nostram  cum  vitiis  et  concupitcenliis,  con^ 
regnabimus  ei  in  gloria  futurae  reaurreciioniB»  Ib»^ 
gressum)  ui  ita  dicam,  hujusnostrae  passionis  ilgi* 
raliter  nolat  evangelista  in  exordio  atftcti  hiyti 
Evangelii,  cum  dicil : 

Aftre  diem  festnm  Pasehm  sciens  Jesns,  'qta  ^fonH 
hota  ejts.  Perdiem  festnm  Pascha  converBioiliim  ttl^ 


justus  es  et  rectum  judicium  tuum ;  affirmamus,  Do-  i^  Tandi  cujusque  hominis  conVenienlcr  pdsiumu*  IH* 


mine  sanae,  juste  te  judicasse,  quod  plus  possedit, 
qui  te  tota  anima,  toto  corde,  tola  menle  dilexit. 
Domine^  habet  decem  mnas,  Utriusque  enim  hominis 
seusus  piiros  el  iinmaculatos  te  propitio  custodivit, 
justitiam  914  et  veritatem  de  profundo  cordis  esu  • 
rivit  et  sitivit.  Aperi  nunc  fontem  dulcedinis  tuae, 
mani.estetur  desiderata  tuae  visionis  species,  ul  su- 
stentetur,  imo  renovetur  in  eo  non  conlemnenda  tuse 
salietatis  esories,  Huic  enim  famelico  tuo  nil  ad  sa- 
lielatem  sufficere  potuil,  quandiu  te  videre  non  li- 
cnit.  Felix  tunc  anima  omni  donala  plen  tudine  per- 
fectae  scientise,  introibll  thesauros  a  sseculis  abscon- 
ditae  Sapientiae,  omniaque  deChri:»ti  divinitateet  to- 
lius  divinitatis  Triuitaie  atque  UniUte  sublimia  fa- 


lelligere.  Qilid  enim  cdngruentius  Pasch^,  qund  iii* 
lerprelaturifiinM(Rs,  quam  saluberrlmilm  Ifanftilani 
illum  significat.quando  hoikK)^  Deo  Inspirante  eltlixl» 
Ilanle»  de«pectis  transitofe-iis  pitesentis  Yitae  f  auMM» 
a  mundo  ad  Deum,  a  Vitiis  ad  virtnie^,  a  raalt  Vtlt 
adbbnamvitamtransit?  Dies  istiustaodl  liMSlUit 
rede  dies  festns  nominarl  potest.  Yere  enhn  fettivnt 
est  el  jocundus  Deo  et  ahgelis  ejus,  qnando  cotT«r« 
sus  peccator  a  pristinls  voluptatibuscamemdonMM 
el  per  coelesle  desiderium  Creatori  suo  cdepeHl  tf  • 
propinquare.  De  hoc  die  feslo  dicit  DottiifiAa  ftr 
Proplietam  in  psalmo :  VLcate  et  wdete^  ^twitti 
e§o  snmDens  (Psal,  xlv,  il). 
El  bene  qnldem  iminipotetttiae  majesuiis^iitctft* 


78i  mmUM  FESTIVALES.  782 

gruit  qnnd  dic!tiir  :  Anle  diem  festum  Paschfc  iciens  A  sine  fine,  finem  aeternje  utique  beatitudinis,  invisi* 

Ideo  enim  diligit  eoft 


Jesus,  quin  venit  hora  ejns^  quia  antcquam  216 ^^^^^' 
gitus  isle  finl  in  homine,  scil  ipsc  verus  et  miscricors 
opifex  salulis  nosirsc  qnando  vcniat  hora  cjns,  ut 
Iranseal  ex  hoc  mnndo  ad'Patrem.  Quomodo  trans- 
Ire  etim  dicimus  cx  hoc  mundo  ad  Patrem,  quem 
regnantem  in  coelo  cum  Palre  confitcmur  et  credi- 
iQUS?  Non  utiqiie  in  sna,  sed  in  electonim  suorum 
persona  ad  Patrem  transit,  quando  eos  a  mundo  ad 
Dcum,  a  mala  snccularis  vitie  conversalione  ad  spi- 
ritalis  vilae  militiam  transcnntes  facit.  Hora  salu- 
berrimi  hujus  lransit!is  hora  «jus  rectcdicitur.  Hanc 
enim  horam  ipsein  xieinitatissuxdisposilioneprae- 
scivit  et  prxordinavit  in  qua  deviantem  a  veritalis 
tramiie  peccatorem  suum  ad  se  per  poenitenliam  et 
conversionem  revocandum  prxJestinavit.  Et  con- 
ginium  valde  immensse  bonitati  illius  et  ciemenliai 
vcrbum  hoc,  nt  transeat  ex  hoc  mnndo  ad  Patrem. 
Magna  enim  consolatio,  mira  circa  nos  ejus  digna- 
lio,  quia  curo  sit  Dominus  et  Crcator  cunctorum, 
non  confnnditur  dici  et  essc  Paler  peccatorum.  Pa- 
lei  ntiqtie  nosler  est,  ipsius  cnim  creaiura;  sumus, 
ab  ille  subsislimus,  ab  illo  et  per  illum  vivimus.  Et 
l}uia  Patrem  se  recognoscit,  in  ipsa  eliam  lethali 
pcccatorum  voragine  submersos,  miscros  et  dcspe- 
ratos  filios  suos  diligit,  quemadmodum  consequen- 
ter  evangclista  subjungit : 

Cnm  dilexistet,  inquit,  suos,  qui  erant  in  mundo,  in 
P»em  dilexit  eos,  Quotquot  enim  mir;e  disposilionis 
suaeordincsalvaredecrevit,  hos  eliam,  dum  adhuc  in  ^ 
iDundo  sunt,  hoc  est  dum  peccatis  et  viliis  adhuc  in- 
serviunt,  quemadmodum  Paler  filios,  licet  filiorum 
nemiiie  prorsus  indiguos,  non  utique  tales,  quales 
ftunt,  sed  quaies  futuros  ipsc  pra^vidct,  amplectitur 
et  diligit,etne  cum  217^i'«^*^sc"i^^cii^u>^^o^i'^"^^^>^^ 
0t  pereant,  paterna  eos  manu  tenet  atque  custodit.  Ipse 
enim  scit  quid  cum  cis  ct  in  eis  facturus  sit.  Pterumque 
enim  electos  et  dilectos  sei vos  suos gravi  peicato- 
rum  lapsu  proslerni  patitur,  ut  fortiores  post  lapsum 
resurgant,  ut  majori  humililatis  constantia  non  solum 
Deo,  sed  omnihus  etiam  hoininibus  propter  nomen 
Dei  se  subjiciant.  Non  \cod,  nonne]  ideo  electum 
discipulum  suum  Petrum  non  dilexit,  quia  cadere 
permisit.  Imo  vere  dilexit,  sed  idcirco  cadere  per- 
misit,  ut  foj  lior  resurgerel,  atque  in  sua  humllia- 
lus  et  cruditus  infirmitate  infirmitati  proximorum 
sciret  condescendere.  Sic  et  adhuc  suos  mundo 
camiquc  deditos  diligens,  scire  quodammodo  ct  vi- 
dere  se  quod  sunt  dissimulal,  quia  finem  eorum 
misericorditer  considerat.  Unde  poslquam  dixit 
evangelista :  Cum  ddexisset  suos,  qui  crant  in  mundo^ 
consequenter  suhjunxitdiccndo,  in  finem  dilexit  eos. 
Finis  iste  quid  sit,  docct  nos  Apostolus,  tibi  dicit  : 
Finis  legis  Christus  ad  justitiam  omni  credenti  (Rom. 
X,  4).  Finis  ulique  Chrislus  ad  justiliam  omni  cre- 
denti  fit,  quando  per  intemam  inspirationis  suae 
{ratiam,  finito  in  electi?  suis  amore  saiculi  et  pec- 
talorum,  misericorditcr  eos  ad  se  colligit,  atque  ad 
desiderandum  et  quajrendum  fiucm  illum,  qtii  est 


biliter  intrinsecus  accendit. 
in  mundo  adbucpositos,  ut  in  finem  istum  perducat 
illos.  Quae  autem  tentationum  procclla  contra  bo- 
minem  in  bunc  finem  tendere  incipientem  plemm- 
que  insurgat,  mysticis  verliis  subjungendo  evangcr 
lista  manifestat  : 

Etccena,  inquit,  fac/a,  cum  diabolusjam  misisset 
in  cor^  ttt  traderet  eum  Jndas  Simonis  Iscarioto!,  Po- 
test  intelligi  per  coenam  sancta  quorumlilet  spiri- 
talium  ho  i  inum  conveisatio,  qui  et  Lonis  actihus 
suis  quotidie  Deum  respiciunt,  atque  suave  ei  com* 
punctionis  assiduae  poculum  suinma  devotione  elt 
humilitate  offerunt.  Ccena  isla  tunc  quodammodo 
quasi  facta  et  paraia  converso  peccatori  non  in* 
B  juste  dicitnr,  quando  spiritaKum  hominum  laliler, 
ut  dictum  cst,  Deum  reficientium  atque  potantium 
consortio  et  conversationi  admissus,  ad  unam  spi«- 
ritalis  refecilonis  mensam  cum  ipsis  sederit,  san- 
ctamque  etlaudabilem  vitam  eorum  218iniitand0 
in  timore  et  amore  Dei  proflcere  coeperit.  Qoi 
etiam  non  incongrue  Judas  Simonis  Iscarioto!  no* 
minari  potest.  Judas  eiiim  interpretatur  con/itens^ 
Simon  obediens  Iscariotes  memoria  mortis.  Fit 
enim  Judas  transactoe  crimina  vilx  Dco  humiliter 
confitcndo  et  poRnitendo.  Fit  Simon  Iscariotce  pro- 
pter  solam  mortis  memoriam  setern.Tqu.'e  beatitudi^ 
Yiis  gloriam  consequcndam,  Deo  et  hominibus 
omni  obedientia  atque  hiimilitatc  se  suljiciendo. 

Sed  quia  quanto  humilius  per  bonae  conversatio- 
nis  studium  approximare  se  Deo  Crealori  suo  con- 
tcndit,  tanto  majora  tentationum  pericula  ex  inaW 
diantis  sibi  boslis  antiqui  malitia  sustinet,  recte  di» 
citur  :  Cum  diabolus  jam  mioisset  in  cor,  ut  tradt^ 
ret  eum  Judas  Simonis  Iscariota:,  Et  notnndum 
quOd  non  dicitur,  cum  diabolus  jam  misissit  in  cot 
JudcB^  sed  simpliciter  tantum  in  cor.  Pra^vidit  enim 
bic,  sicut  credere  possumus,  sanctus  evangel  sta, 
non  illam  tantum,  quxperludam  semel  facta  esl> 
Domini  traditionem,  sed  et  eam,  qiiai  in  cordibuft 
electorum  etiam  servorum  Dei  adhuc  plerumqne  in* 
visibiliter  fit  per  diabolicae  suggest!onis  immissio- 
nem.  Judas  etenim  inito,  cnm  Juda^is  consilio,  St>- 
scepta  abeis  pecunia,  tradidit  Dominum.  Idem  boe 
0  consilium  atque  negotium  maligni  spiritus,  signifi- 
cati  per  Judaeos,  invjsibiliter  agunt  nobiscum,  ut 
pectrnia,  id  est  suggestionibus  eorum  illecti  atqu6 
decepti,relictoDomino.  eoium  nos  subji;iamns  do- 
minio.  Quid  autem  contra  haec  antiqui  hostis  ma- 
cbinamenta  perfecte  conversus  homo  faciat  et  fa- 
cere  dcbeat,  sequens  littera  insinuat : 

ScienSy  inquit,  quia  omnia  dedit  ei  Pater  in  ma* 
nus  et  quia  a  Deo  exivit,  et  ad  Deum  vadit,  surgit 
a  coenuy  et  ponit  vestimenta  sua.  Quid  in  hoc  vcrbo, 
quod  dicit,  quia  omnia  dedit  ei  Pater  in  manuSf 
nisi  prospera  et  adversa  intelligere  possumus?  Si^-c 
enim  prospera  arrideant,  sive  adversa  immincant, 
omnia  ex  Deo  babet,  omnia  ai<\>\^vtov>x^x  ^WcX  ^ 
susUnet,  scieni  qu\a  omi\\a  AcAW  t\  Voxrr  V«i  woi^ 


733  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  7M 

Quomodo  in  nianus  ?  Qtiid  convenientius  hoc  in  loco  A  omnipotens  aquam  in  pelvim^  qMando  sacrae  ScrifH 


per  manus^  qiiani  potcslalem  accipimus?  Sc.t  uti- 
que,  quia  219  ^^^^  Pater  banc  ei  et  unicuique 
homini  potesialem  tribuit,  ut  cum  cooperaiile  ejus 
£ratia  in  ipsius  arbilrio  sit,  utrum  susciptMe  aut 
non  suscipere  immisslones  ct  suggosliones  diaboli 
Telit.  Uxc  ulique  secum  delibeians,  omnia  illa, 
prospera  scilicet  et  adversa,  quae  volerte  Deo  aut 
pciniUtente  occurrerint,  ea  humilltatis  constantia 
ftusciplt  et  toleral,  ut  ex  eis  potius  coronetur,  quain 
pereat.  Hoc  enim  est  quo  1  dicit  Aposlolus  :  /)i7i- 
gentibus  Deum  omnia  cooperantur  in  bonum  (Rom. 
viii,  28). 

Hanc  autem  '  umilitats  et  toleraniia^  constar.f.ara 
hoc  niaxime  in  eo  suscitat  et  accend  t,  quod  sc  t,  tfuia 


aDeo  exivit,  et  ad  Deum  i  ac/if .Cognoscit  planesoLus  ^  Unde  seqii.tur 


ptur<«  scieiitla  cor  honiinls,  quod  terrenum  aDle 
fuerat,  inisericord  ter  illuininat.  S^pe  etenim  vide* 
mus  qiiod  simplices  etlani  homines  tantam  in  spiri* 
tili  vita  Sjripturarum  scientiam  aliquando  a  Oeo 
accip.iint,  qualem  eriid  tiores  hon.ines  raro  tul 
nunquam  in  sxxulo  altingerc  pnssunt.  Mittii  enia 
aquam  in  pelvim,  quando  tantam  homini  conipun* 
ciionis  gratiam,  tantamque  virtutem  lacryniaruai 
tribuit,  quud  non  solum  c;mtagia  malorum  operuni, 
sed  et  sordes  actuum  ,  cogitationum,  ct  sensuuin 
suoruin  flendo  et  pacnitendo  constanier  diluere  po* 
test.  Talibus  nimirum  rebus  venit  Deus  ad  hoiul- 
nem.  Nam  dum  ita  se  cooperante  Deo  intrinfeciit 
gerere  ccppei  it,  veniehti  ad  se  Domino  Ttam  factt* 


Dei  opus  esse  ct  miscricord.am,  quod  sxcuium  reli- 
quit,  aJ  spiritalis  vitx  militiam  iransire  ineruit.  Et 
qma  ad  Deum  vadtt^  hoc  esl  quia  ad  Creatorem  et 
Redemptorem  suum  a  q^io  diu  peccando  recesserat, 
lande.u  rectevivendorediredeslderat,  turgitacxna^ 
et  p  nit  teMmenta  sua,  Quomodo  surgit  a  ctcna  ? 
reliiiquit  coenam,  id  est  s.mtamillam  spirtaliura 
ho.ninum,  quibus  adjunctus  est,  conversalinueni  ? 
Abs  t!  A  ccena  utique,  id  est  ex  iner.to  coenae  illud 
accip  t,  qiiol  potest  surgere.  Quomodo  ex  mer.to 
cneii.c?Et  bo.iorum  utir|ue  hoininum,  ir.ter  quos 
hab  tat,  merto  adjuliisct  cxe:j  pio  accensus  surgit 
Yirili qualam constanlia  sublcvando  se ab eo, in  quo 


Venit  ergo  ad  Simonem  Petrum.  Venii  per  vi^ 
tationis  sua;  gratiam  ad  obedientem^  venit  ad  affw^ 
scentem^  cujus  virtutem  ct  gratiam  cum  in  semei- 
ipso  homo  sentire  coRperit,  quasi  Iji  hgsc  verba  lo« 
quitnr  ei  et  dicit :  Domine,  tu  miki  lavas  pede*  ! 
Ilxc  denique  verba  recle  congruunt  honiini  iUi,  qai 
Simon  fac.us  est  humiliter  Deo  obediendo,  qui  Pe« 
trus  faclus  est  ct  propria;  infirmitatis  miseriam  ct 
muliipliceiu  circa  se  Dei  misericord:am  humiliter 
agnoscendo.  Nam  duin  recte  remin  scitur  misera* 
t.onum  Dei,  qiiam  misericorditer  eum  in  tot  et  tan* 
t.s  flag.tiis  loleravit,  quomodo  desperato  22L  ^ 
mortuo,  iit   ita  dixerim,  in  peccatis,  spem  vitae  ei 


antc  jxuerat,  t :)rpore  corporis  et   animae.    Pi^nit  ..  saliitis  anerna;  redonavit,  qiiodque  eousque 


etiaiH  vestimenia  sua  ,  qiiando  corpns  suum,  qiiod 
per  vestimenta  potest  accipi,  diversis  laboribus  de- 
prim.t  et  hu:niliat,  ut  ad  veram  carn.s  mundltlam 
pertingere  valeat.  Unde  mox  subinfertur  : 

Et  cum  a:c  ^pisset  iinteum,  proecinxit  se.  Per  /in- 
teum  non  inconvenienter  munditia  carnis  accipitur. 
Quia  sicut  linteum  magno  lahore  ad  candorem  per- 
duc.tur,  s.c  ad  iniinditiam  caruis  sine  magua  cor- 
poris  afflictione  non  pervenitur.  Hoc  utique  Unteum 
mu  ti  accipiunt,  non  autem  cum  eo  se  praecingunt, 
carnis  quidem  mundltiam  accipientcs,  sed  non  usque 
ad  fhiem  eam  servanles,  vel  et:ain  servantes  non 
propter  ainorem  Dei  vel  futura;  vltne  reinuneratio- 
nem,  sed  propter  pran^entis  vitx,  220  quain  in- 


pielatis  sux  gralia  provexil,  quod  non  solum  actua, 
sed  ei  aHectus  suos  plangere  valeat,  iniraiido  in 
seinet!pso  dicit  :  Domiue^  tu  wihi  iava*  pcdes  !  Ac 
si  dicat :  Domine,  quain  inira  et  magnifica  auper 
me  muit.tudo  dulcedinis  tu;e,  qui  lavas  me,  boe  est 
qui  ad  lavandum  aflectuuin  cogitationumque  mea- 
rum  contagia  vis.tationis  tuae  gratia  suscilas  mCy 
ciii  posset  siifficere,  si  crimina  peccatorum  meonim 
coram  le  aliquando  possein  diluere^Aetpoiidtt  JesM» 
et  dicit  ei : 

Quod  ego  facio^  tu  nescis  modo^  scies  autem  pOMt' 
ea,  Quasi  dicat :  Quod  ego  inscrutabili  pietatis  mes 
gratia  facio  in  le,  in  aflectibtis  tuis  lavando  et  mun* 
dando  te,  tu  nescis  modo.  Nam  cum  adhuc  sis  in 


currere  metuunt,  confusionem.  Ille  atitem   accepto  D  primordio  conversionis,  quiJ  facto  boc  inteiidam, 


linteo  prxcingit  se,  qui  lasciviam  carnis  multiniodis 
laboribus  perseveranler  cohibct  in  se,  et  in  casl  ta- 
t !s  sanctimonia  soli  illi  placere  appetit,  cui  nulla 
unqiiam  contagionis  macula  accessit.  Taliter  se 
prxcingenti  qtianta  divinx  dignatlonis  gratia  ac- 
cedat  et  accrescat  sequens  ordo  verborum  mystice 
dcmonstrat. 

Deinde^  inqut,  mittit  aquam  in  p^^lvim  et  corpit 
lavare  pedes  discipulorum.  Posstimus  per  pelvim 
ititer.igere  ttuTenum  cor  hominis  ;  per  aquam^  qii» 
diviiuc  manu  pletatis  in  pelvim  ilUini  mittitur^  vel 
sciciit;am  sacra^  Script  inc  vel  gratiam  assidiuc 
eompuqctionis,  per  pedes  cogitationes  vel  aflectus, 
J0tdi$^^los  ip$os  liominis  sensus.  Mittit  Deus 


nondum  saps  necintelligis,  cum  necdum  in  operi- 
biis  tuis  lavari  ad  plenuiu  et  miindari  menieris. 
Scies  autempostea,  Seire  tuum,diligere  tunm.Postea 
cum  peccata  tua  superaveris  ex  parte,  et  pcRnitendo 
ea  laveris  et  mundaveris,  tunc  scies^  tunc  dillgere 
incipies  quod  ego  facio^  tunc  primum  utique4ntelli- 
ges,  qiiid  utilitat.s  hoc  meuin  factum  tibi  conferat» 
quantumqiie  saluti  tuge  proficiat. 

Dicit  ei  Petrus :  Non  lavabis  miki  pedes  in  wter* 
num.  Dictum  hoc  Petri  dictiim  cst  hominis  verepoo* 
nitentis,  et  in  vera  humilitate  seipsiim  agnoscentis. 
Nam  ut  taceam  de  act  bi!S,  dnm  rerte  In  c<^itatio« 
nibus  et  aflectibus  suis  seipsum  intuetiir,  prorsus 
imposslbile  Judicat,  si  imquam  ab  ets  mandari 


tSi  nOMlLIiC  FESTIVALES.  '  7?« 

debCvit  aut  valeat.  Unde  dolens  et  gemens  quasi  his  A  et  Salvaior  noslcr  impossibile  horoinl  esse  prxvidit, 
verbis  clamat  ad  Deum  dicens  :  Non  lavcbii  mihi  pe--     consequenter  suhjunxit  et  ait  : 


d€$  in  wternum,  Loquitur  ista  non  quasi  desperando, 
quia  Deo  omnia  possibilia  scit  et  credit;  sed,  ne 
fieri  propter  peccala  sua  dobent,  mettiit.  In  hoc  ti- 
niore  poslto  rcspondet  Jesus  indicibililer  dicens  ei 
Ititrinsecus : 

Si  non  lavero  te^  non  habebis  partem  mecum,  Mun- 
dari  in  affectiLus  ct  cogitationibus  tuis  non  tuae  vir* 
iutis  esi  vel  poss  b  litats.  Hoc  cnini  portinet  ad 
222  ^^^^^  nui  soltis  sola  Yoluntate  mca  valeo  mun- 
dare  ie.  iVf«t  enim  ego  lavero  te  et  mundavero,  non 
kabebis  pirletn  mecum,  Non  video  quid  convenien- 
liuft  per  partem  hanc,  quam  Leatiis  homo  cum  Deo 
habei,  in  hoc  loco  intelligamus,  quam  gratiam  illani 


Et  vos  mundi  estis,  sed  nqn  omnes,  Sciebat  enhn 
quisnam  esset^  qui  traderet  eum,  Sciebat  uiiquey 
qtiia  miser  et  fragilis  noster  animus  sxpc  curo  essci 
trcdiiurus.  Tunc  enim  eum  tradimus,  quando  nia* 
lam  il.am  pecuniam  Judxorum,  suggesiiones  vide* 
licet  malignorum  spirituuro  susci|*imus,  aique  t 
fervore  charitatis  illius,  qua  prae  omnibiis  et  super 
omnia  etim  diligcre  deberemus,  ut  imbecilles  et  in* 
Ormi  miserabiliterdecidimi!S.Cuapropter  postqtiam 
prsemisitevargelista,  srtetoiTiitsnam  esset  qui  eum 
traderet,  subjuiixit  dicens :  prcpterea  dixit^  non  estit 
mundi  omnes.  Cl  beiie  dix.l,  »;•»  estis  mundi  omntt^ 
quia  etsi  aliquando  mundus  fieri  bomopoiesi  inior« 


iniemae  dulcedinis,  per  quam  iuvisibiliter  Dens  in  H  pore  a  inala  operatione,  raro  inveniri  pot  st  mun- 


Cen  pore  oraiionis  filios  suos  visltat  ct  consolatur, 
«bi  vereqiianlum  inhoc  mortaLiaiis  iempore  fasesl, 
beaiaanima  Deo  participalur.  Han:  uf.que  dulcedo  non 
injusteper  parte^n  inielligitiir,  quia  qiiantumcunquc 
bcnio  gustare  ex  ea  in  hac  viia  meieatur,  pais  ta- 
men  esi,  quia  nullus  nioriali  circumdi.tus  corpore 
id  plenitudinein  ejtss  in  hac  vita  attingerc  pot(>st. 
Hic  eieiiim  pro  parte  it  qtiasi  in  parie  electisdatur, 
Tera  pleniiudo  illiiis  in  aslernam  vitam  reservatur. 
Dnde  bene  dicit :  Non  habebis  partem  mecum.  Ac  si 
dicai,  partem  dulcediiiis  mesd  adipisci  et  habere  me- 
eum  non  mereberis,  si  lotus  per  ine  et  emundatus 
inlrinsecus  non  fiieris,  et  nisi  partem  i  ecum  hic 
babueris,  iransire  ad  pleniiudinem  post  hanc  viiam 
Qon  poieris.  Post  haiic  niernam  Domini  loquelam, 
quae  non  auditu  auris,  sed  iLtellectu  cordis  perci- 
piiur,  magis  ac  magis  ad  cogniiionem  Dei  ei  sui 
hono  illuroinaiur.  Sequitur  ergo : 

Didtm  Simjn  Petrus:  Domine^  ncn  tantum  pe- 
dgtf  ud  et  manus  et  caput.  Per  manus  intelligimus 
opera,  per  pedes,  s  cut  pr^edicium  est,  aflectus  vei 
eogiiaiiones ;  per  caput  vero  cogiir.tiunum  intei.tlo- 
nea.  El  esi  quasi  dicat :  Domine,  indenciens  fons 
pielaiis  et  grut.ae,  in  operibus  ineis  et  cogitaiioniLus 
el  in  ipsis  etiam  cogitaiionum  i  lentionibus 
nirabiiiier  ci  miserabil  ier  me  polluium  coram  te 
Tideo,  et  nini  laveris  me,  nisi  in  oinnibus  his  iniin- 
dari  merear  a  te,  prorsus  iiidignuro  me  scifi  ei  ju- 


dus  in  corde  a  inala  ei  iniitili  cog.tatione.  H<ec  enini 
gratia  electis  et  dilectis  filiis  Dei  etsi  ad  tenipus  ali* 
qiiando  hic  datur,  perrecta  iamen  plenitudo  ejua 
non  nisi  in  xterna  vlta  possidcbitur,  ubi  iai;ia  el 
corporis  et  spiritus  pnritate  et  munditia  stabii.en- 
tur,  quod  ncc  miiiima  quidem  cng  tatione  a  con* 
tuenda  ineflabili  clarlt;.te  Dei  retraheiilur.  ilji*c 
cieniin  glorificatio  jusiorum  consequenter,  ui  nJhi 
videtur,  in  sequeniibus  verLis  exprlmitur,  cum 
dicitur : 

Postquam  ergo  larit  pedes  eorum  et  aceepit  resff* 
menta  sua^  eum  recubuisset  iterum,  dixit  eis  :  Sdtit 
quid  fecerim  vobis.  h\  priecedenii:  us  diriuro  esi.  tt 
coppit  tatare  pedes  discipulorum ;  hic  vero  diciiur» 
postqvamergo  lavit  pedes  eorum.  In  praesenii  eien'm 
vita  lavare  elecios  suos  Doininus  incipit  exen  plifl« 
cans  ei  pnemonsirans  in  eis  inierminabilem  i.iam 
munditiei  purilatisque  incorruptionein,  quam  de« 
curso  praesentis  vit;e  lermino  possideLui.t;  posi- 
quam  224  ^^^^^  ^^  luiomortaliiaiis  hujus  sublai  a 
in  regnuiu  gloi  \x  sux  iranstiilerii,  ibi  copplam  hic 
lavationero  suam  plenius  pcrncit,  uLi  ct  in  corpore 
et  aninia  perenni  iiicomniiiiabilitaiis  st.ilu  flrmaii 
n;hil  extra  Deum  cogitant,  nihil  pr<cier  Deum  qu:e- 
runi  vel  desiderant.  Unde  recte  nunc  diciiiir: 
p.stquam  erg)  lavit  pedes  ecrum et  accepit  vestimenta 
sua.cum  recubuisset  iterum,  dixit  eis.  Aceipit  vesti* 
menta  sua  Dominus  ci  Salvaior  noster  Jestis  Cl.ri- 


dtco,  quo  partem  tecum  habeam,  quo  vel  ienufs-  f)  stus,  quando  omnia  menibra  sua  ad  se  collegerii» 


•tmo  unquain  giistu  gratiam  tux  dukedinis  praeli- 
bare  debeam. 

Dtril  ei  Jesus :  Qui  lotus  eil,  ron  indiget^  nhi  ui 
pedes  laut^  sed  est  mundus  totus.  Quomodo  dicii : 
Qui  iotus  estf  non  indiget^  nisi  ut  pedes  lavet  f  Si 
loius  est,  quomodo  pedes  lavareindiget?Homo  iia- 
qne  perfe  ie  223  conversus,  vinciilo  obedientiae 
Deo  alligatus,  beiic  lotus  dicitur.  Lotus  eniin  est  per 
conversionero,  lotus  esi  per  veram  el  perfeiiam 
eonfessionem.  Et  non  indiget^  nisi  ut  pedes  iavet,  hoc 
esi  ui  in  aOeciibus  ei  cog.iationibus  suis  imroacula« 
lum  se  Deo  exhibere  laborei.  Hoc  utique  si  auxi- 
iianle  ei  cooperante  gratia  Dei  fecHrii,  recte  de  eo 
4ki  i^lerii;ci  ett  mundut  lotus.  Quia  vero  Dominus 


quando  omnes  electos  suos  in  flne  saiculi  duplici 
immortaliiaits  stola  redimitos  incorpussuumtrai;»- 
ire  feceril.  Ibi  sane  mirabilis  ct  gloriosus  quidain 
recubiius  lii,  quem  nuUa  mens  exjog.tare,  nuUa 
Ungua  poierit  explicare. 

Recumbit  itaque  nuiic  aliquando  Do-niniis  in  ele* 
ctorum  siiorum  cordibus.  Sed  isle  recubitits  brevis 
est.  Prsppedier.te  enim  morialilatis  hiijus  obstaculo, 
stabilis  et  diutiirnus  esse  non  poiest.  Sed  cum  t.t • 
rum  recubueril,  cum  trausacia  resiirrectione  in  om* 
nibus  eleciis  suis  requiescere  cceperit  ei  regnare» 
iste  recubiius  sempiierniis  erit.  Niillo  enim  flno 
concludctur,  nulla  inquietudine  aliquandolurbaM- 
iur,  sicque  recumbens  iniereiQft^^v^svvoRMBfc''»^. 


%7 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


118 


loqactur  ad  eos :  Scilis  quid  [ecerim  vobis,  Ac  si  di-  A  et  aflecluum  sit»  ut  aibil  eorpus,  nisi  quod  spirituSt 


eat :  Scitis,  dilectissiuii  comparlicipes  et  colucredes 
xegni  mei,  quia  hxc  vcslra  glorificatio  pietalis  roeae 
est  operatio.  Quidquid  enim  vobiscum  in  prxtcrita 
viia  feci,  ideo  uiique  fccit  ut  perducerem  vos  ad 
gloriam  istam  sine  Hnc  mansuram. 

Vos  VQcatis  me,  Magister  ei  Domine^  el  bene  dici- 
tis  :  sum  etenim,  Vocatis  me  Dominum,  quia  Greato^ 
rem  et  Salvatorem  vestrum  recognoscitis  me.  Vo- 
catis  me  Magistrum^  quia  per  magisterii  mei  disci- 
plinam  el  erudilionem  ad  bauc  pervenisse  vos  gau- 
dctis  animarum  corporumque  incommutalilem  glo- 
rificationem.  Et  benedicitist  quia  vere  dicitis  :  Sum 
etenim,  Ego  itcm,  quia  creavi  vos,  ego  sicin,  quia 
.  liberavi  et  salvavi  vos ;  Ego  elegi  vos  de  mundo. 


nibil  spiritus  nisi  qnod  corpus  cogilare  vel  de&lde- 
rare  velit  aut  possit ;  sicque  per  incomrantabiieni 
diiectionom  mibi ,  qui  caput  vcstvum  suni ,  seuiper 
adlucreatis,  ut  nibil  extra  me  quacratis,  nibil  prster 
me  ultra  diligere  valcalis. 

Eiemptum  enim  dcdi  vobis  ,  ut  quemadmodum  e^ 
{eci  vobis,  ila  et  vos  (aciatis,  Per  boc,  inquamy  quod 
in  carne  adbuc  positos  iia  interdum  eUra  cariifim 
per  desiderium  amoris  et  visionis  meae  iiwisibUiter 
et  indicibililer  sublevavi  vos,  ita  ut  in  illa  viniimit 
nis  mese  hora  nibll  pra^ter  me  et  gaodia  ceeleslis 
patriae  quxreretis  et  dil  geretis ,  per  boc  «x«ittp/iiai 
et  spem  dedi  vobis  illius  quam  nunc  accepisli  p#- 
tentiae  et  immutabilitatls,  in  qua  semper  merein  re* 


^o  educavi  vos   disciplinae  mese  magisterio,  ut  ■^  gnabitis,  in  qua  nec  minima  quidcm  cogitaiioiie  t 


dignos  vos  facerem,  quos  ad  tantam,  quam  nunc 
mecum  possidetis,  gloriam  perducerem.  Sequi- 
lur: 

225  Siergo  ego  lavi  pedes  vestros  Dominus  $t 
Magister  vester^  et  vos  debetis  alter  alterius  lavare 
pedes.  Qnld  est  dicere,  si  eqo ,  imo  quia  ego  Domi' 
nus  et  Magister^  Greator  et  libcrator  vester  in  illa 
pri£terite  vitaa  calamilate  et  miseria  lavi  pedes 
ve^tros^  non  solum  a  mnlis  actibus ,  sed  el  a  malis 
aCcctibus  mundando  vos,  qunntum  oportel  at  ct  ex- 
pediebat,  et  vos  debetis  alter  alterius  lavare  pedes  ? 
Quomodo  dicit ,  et  vosr  debetis  alter  alterius  iarQre 
pedei  ?  Quem  alter  et  alter  iste  nisi  gloriAcatum  spi- 
ritura  et  corpus  electi  cujusqtie  videtur  expriinere  ?  q  suflicere  possit ,  quae  aquila  volans,  el  tecreU  cedi 


contuenda  majestatis  meae  gloria  ultra  retarderi  po* 
teritis.  Haec  est  utique  remuneratio  neslra ,  qvam 
exspectamus.  Gujus  nos  dignos  efikiat*  ^ui  e«li 
Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  ei  regiuii  inaveiiia  h^ 
culorum.  Amen. 

227  HOMiLiA  iiinr. 

iN  PAnAscEVFN  miu. 

Egressus  est  Jesus  cum  discipulis  m*  tratts  iot* 
rentem  Cedron^  ubi  erat  hortus  ^Joan.  xviii)* 

Vcrba  baec  ardua  et  subiimla,  verba,  impMB, 
volautis  aquiki;  multiplici  inveiuta  sunt  Diyelerlem 
profunditaie,  et  qnoniodo  bomo  inreiidas  et  tix^  vt 
ita  dicam ,  snper  terram  replans  ad  exprmarfe  ^ 


1q  bac  denique  vita  alleri  nec  esse  nec  dici  possu- 
mus,  quia  etsi  aliquaudo  cor>perante  gratia  Dei,  in 
inte;  iori  bomine  nostro  rcnovamur ,  deprinieute , 
quam  gestanius»  corpuris  sarcina,  semper  in  id  quod 
iumus.relabimur.  PoKtq:iamautem  corpus  boc,  qued 
aggravat  animain ,  deposuerinuis ,  et  ad  immortaU- 
laiem  tr.insierimiis,  tfiuc  vere  alter  erlt  boiiio  noster 
inlerior,  tunc  alter  erit  homo  noster  exteiior,  alter 
quideiu  in  gloria,  sed  idem  in  natura.  M irilice  enim 
et  gloriosc  alternablmur,  qiiendo  un.to  spiritui  cor- 
pore  in  iiium  perpetuae  incommutabiLtat  s  atque 
iacerruptionis  statum  tranftierinalMmur,  ubi  nulia 
Tetusli  koinittis  sentiemiift  contagia »  ubi  nova  pe- 
rennis  vitse  temper  nobis  innovantur  gaudia.  Ibi 


voiatu  suo  penetrang  nebili  stylo  leribendo  edUIII? 
Nam  et  doctores  eximii,  senso  et  inleilecui  cttlo 
eiiquantulum  contigui,  aiiqna  de  verbis  aquila^  biijet 
volantis  myslica  brevitale  exponeade  Irttiscani» 
runt,  sed  lameB  pnesenteiD  Inine  leetioiiem  ^ne 
quasi  intactam  reliquerunt.  Nos  vere  vis  feptanlit 
ftuper  terram,  lieet  ad  b:ec  •ubtilittiinqweiMteM- 
quaquam  siuMis  idonei,  illud  lamen  xslianre  post»- 
mus ,  qued ,  sicul  foniiam  bene  vivendi  este  vokoil 
electis  re^  sui  cob»eredibus  quidquidcum  iMiiiiiiii' 
bus  eonversatus  fecit  et  docuit  xterni  Palris  Unige* 
niiiis,  sic  nimirum  et  per  baec ,  quae  ui  passioiie  sva 
dixit»  fecit  et  sustinuit,  exempluni  ventura^  pa4sioii!s 
fidelibus  siiis  pnebuit.  Nam  ea  quae  tuBC  visibiiiter 


euav.ssimam  regnantb  in  medio  nostnim  Domini  et  D  ^n  proprio  corpore  suo  pertulit ,  invisibiliter  qtioqie 


Rjgis  noslri  Jesu  Giiristi  vocem  a*idieinus  diceBtls : 
Sk  ergo  ego  Uni  pedes  ustros  Dominus  et  Mcgitlm', 
et  vosdebeiis  alter  alierius  lavare  pedee,  Ac  si  dical : 
HitBd.liam  et  castitatem  corporis  ac  ment  s,  quam 
226  nioriali  adbuc  circumdati  carne  non  nisi  me 
iftvante  vo»  el  meiidante  ali^uando  halere  ad  tem- 
pus  meruistis ,  iaiB  aon  temporaiitery  sed  aeterBa- 
liler  habebitis. 

tf  am  qiMMl  luiic  non  poliiistis  nisi  per  me ,  deiB- 
ceps  volo  in  veslra  sit  p  tesiate  ut  ia  interiori  et 
exteriort  bomJBe  veslro  (quorum  utcniue  altev  jam 
factui  est,  qtiia  uterque  paii  incorrupt  ouis  et  im- 
mortalilatis  gioria  coronatus  est),  ea  munditia  et 
siAcentas  cogiutioniim,  ea  concordia  valiintatum 


in  membris  suis  usque  in  Bnem  saeculi  quotidie  pas- 
surus  erit.  Unde  si  quis  socius  passioiiis  Ghristi  esie 
voluerit,  attendat  et  intelligat  quid  jam  passurus 
interrogando  et  respondendo  persecuioribns  siiis 
dixerit,  et  hac  eadem  interrogatione  et  responsiofte 
tentatori  suo  maligno  obviare  contendat. 

Egressus  est,  inquit,  Jesus  enm  discipuiis  tuU 
trans  torrentem  Cedron ,  ubi  erat  hortus.  Unde,  cnr, 
aulquo  egressus  slt  Jes^is  eum  disciffutis  suis,  ipte, 
qu!  egressus  est ,  Salvator  in  hoc  manifi^ste  innuil, 
quod  r.oii  alitinde,  sed  tram  torrentem  Cedron  egtedi 
vuluit.  Nam  Cedron,  228qu(>cI  interprctatum  duriila 
dicitur.  gravemeicrudeiem  Jud^orumduriliarosigiii- 
^cat  quae  tauta ,  iam  per\'ersa  crudeiiiate  ia  1 


%^  lfOM1Lli€  FESTIVALCft.  TOO 

Salvatorcin  redHiidabsit ,  quod  aurer r«  meniori&m  A  iwini»  wll«i  niodum  Inwndarc  c<rpcrit,  et  liac  iiiiin- 


iUiiisde  terra  omnimodis  iaboralMit.  Qui  dum  £^entcm 
Iwlioorum  quasi  pcculiarom  sibt  popubiin  speeialius 
ei^xtuni  diiigcret,  et  incame  apparens  docendo,  prae- 
dicaodo  et  ijifirmos  conim  sanando  semp^r  cuni  eis 
ei  iaier  eos  conversatus  escct ,  landem  duritia  illo^ 
rum  inv alescenle  per  torrentem  passionis  et  mortis 
comi^lsus  est  egredi  ab  iUis.  Qiiod  autem  de  lioc 
eodem  paasioiiis  torrente  qiiandoque  bibiturus  esset, 
Dtvid  in  Spiritu  sancto  ionge  ante  praevideiis  dixit  c 
Ik  twrrente  in  vla  bibet  (PsaL  cix,  7). 

Compietu  utiqiie  boc  sermone  prophetico,  ti*ans- 
(pVMo  torrente  passionis  consuiumata  gioria  resur- 
reclioiiis,  egre$ius  e$t  cum  di$eipuiis  $ui$^  ubi  erat 
hor(u$,  Per  hortum  iio»  incongriie  saiicta  accipicnda 
eat  Eceiesia,  sive  coadunaia  in  Cliristo  henevivcn-  ^ 
tinm  congregatio,  seu  diiecta  Deo  fidelis  qiia^Jibet 
siiiina.  Nam  iicul  liortus  bcne  plantatus  et  iiTigaius 
fMundior  p!erum(|ue  reliqiio  videtur  esse  agro ,  ita 
spirilalis  kortn$  Koclcsi.T ,  nec  non  hortus  elcctsc 
multitudinis  In  Clnislo  congregftla; ,  sive  hortus 
beate  ciijusque  onima»  novo  setnper  fecrndatur  vir- 
tutum  germine.  Ilic  etenim  hortiis  profercns  friictus 
sanctitalls  et  justiti:c  in  Cnnticis  canticorum  sic  ab 
ipso  commendatiM'  sponso  Ecclesise :  nvrtus,  inqiiit, 
etmelu$u$^  $oror  mea.  sponsa^  Iwrtns  conclHsus  (Cant, 
IV,  i%),  Dif ne  qiiidem  non  seinel,  sed  ileruni  eou* 
eht$n$eMe  dicilur,  dum  pt  foris  a  pravis  cctibiiSt 
Ifitut  a  malis  desiderils  custoditur. 

SS9  ^'  ^Alis  revera  liortiis  pnradisus  est  volu- 
ptatis,quem  a  principio  plantaveralDoiniiius,  in  quo 
delicatie  et  deliciosae  aninuT  t^poiiso  siio  cwlcsti, 
Inflestimabili  copulantiir  charitntis  diilrpdinc.  Uortu$ 
etenlm  iste,  hot,tus  scilicct  sniict:i*  Ecctcsia*  tiinc 
itiitlarl  et  p!antari  ccepil,  quando  uiius  cx  inilitibiis 
lin^ea  latus  Salvatoris,  in  criice  pciidciilis,  pcrfora* 
vit.  Nain  siciit  Eva  faUricala  cst  ex  latcic  Ad:c  In 
paradiso  donnientis,  sic  Ecclesia  a^dilicata  cst  ex  la- 
tHpe  Christi  incrtice  niorientis.  (Jiide  niox  rcsiirgons 
a  mortuis,  hortuni  ejiisdein  Ecclesise  cuiu  discipiilis 
Buls  Ifttabundus  introivit,  queinadmodum  evange- 
Usta  eonseqiienter  ait  : 

In  quem  introix^t  ipse  et  discipnti  ejus,  Pcllx  et  de- 
siderabilis  tsle  intrniitis  tunc  rcvcra  fnctus  est. 


datione  a  statii  rcctittidinis  nicnlcin  cvcrlciil ,  fit 
plcniinquc,  qiiod  laiita  siiccctlat  diirilia  riinlis ,  ut 
hoino  inlcrior  nil  pra»guslni*c  diviiKC  valcnt  dtilce- 
dinis.  At  itbi  trans  torrentcm  istuin  ntalc  iinindaii- 
tcm  Salvalor  cgrcdicns,  niotiim  nuciutiiii  cjiis  iiiiti- 
garc  dignabitiir,  niox  liomo  intcrior  libcr,  iuio  iibo- 
ratus,  iit  ita  dicam,  ab  oinni  durilia  cordis  ecjredt* 
tur.  Undc  fit  ut  cor  prius  malc  indurntiini  hac  salti' 
bri  cgrcssionc  sunvilcr  cniollituin  hortits  spirilnriiiui 
fiat  dclicianini,  in  qucm  idcin  Satvator  atm  disci- 
pulis  snis,  cnm  sanctis  vidclicet  ac  virtiiosis  dcsi* 
dcriis,  cuin  spiritalibus  coRlcstis  disciptiiuc  studiis 
iiitrocnt,  quntcnus  novas  virtiitimi  230  plantatio* 
ncs  illic  gcnninarc  ac  friictificarc  faciat. 

Scishat  outem  et  Jtidas,  qui  tradebat  eim ,  locum^ 
qttia  frequcnter  Hlttc  conreuerat  Jcsns  cum  discipulit 
snis.  Pcr  Jiidani,  (|nod  inystica  iiilcr]n*ctatioiic  fow- 
ftens  diciliir,  antiquus  hostis  itle ,  uiatigno  cordc 
Doniinuiii  coiifitcns,  non  incongrnc  intclligilur.  Ncc 
niimm,  ^i  pcr  Judam  nintc  conntcntcni  iiitclligcn- 
dnui  cssc  dixiiniis  d'.at)o!um.  Nnm  tcslc  Evangclio 


freiiucnlcr drtMMoncs confitcljantur Doininuiii :  7« «, 
iiu|ui(ttit,  fitins  Dei  (Marc.  in,  11).  El  itcnim : 
Qnid  renisti  ante  teiupns  tvrqttere  nos  f  (Matth,  viii, 
i!)).  Ilcmquc  aru»  hico  :  Qitid  mihi  et  tibi,  Fili  Ucif 
(Matth,  VII 1,  it)).  Confttcntur  ctiani  Dcuin  cqrIi 
Crcatorcni  sutint  cssc  ct  Dtuniiium ,  ncc  qttulqiiaRi 
se  contra  iirhis  pra*vnlcrc  potcstntcm  ct  inqicriuin. 
p  Et  qtionuMlo  pr.iMioiiiinntus  confilcns  istc  tradcljat 
Dotniiiuni  ?  Iloc  niitiiruin  niodo  :  (|iiin  ad  tniden- 
dum  eiini  traditorcin  iltius  provocnbat,  quinad  iltu- 
denduiii  euin  ct  criicifigcnduin  Jtida*os  insligalKit. 
Sciebat  iin/^mab  tnitto  antifiuus  conhlcns  ct  traditor 
istc  hcnm  diviine  linlntntionis  in  spirttnti  cssc  liort^ 
Ecclcsia»,  vi  qiiin  frcqttti\ter  illnc  conrcnerat,  cl  qtio- 
tidic  vcnire  iioii  dcsinit  rrfiic  discijmlis  snis,  cum 
divcrsis  vinuttini  studiis  ct  proftHiibus  visitnrc  ct 
eonsolari  non  dcdignaliis  sponsnm  suain ,  uni- 
vcrsaleni  sciticct  Ecctcsinm  suani,  aut  dilcctam 
diligcutiuni  sc  ninltltudincin,  si>c  spocialius  iii- 
hxrcntcin  sibi  fidclcin  quautlitict  aniiiiam.  Liide 
cl  ipse  pra^ciJlcin  sc  siiis  ut.iquc  fidclibcs  ndcsse 
pollicctiir  dicciis  :  ('bi  dno  rel  trcs  ctntjrcffaH  fue" 
l|«iaiido  clcctis  discipulis  suis  posi  rcsurrcctioncm  J)  rint  in  nomiue  meo,  in  niidio  eorum  miw  (Matih.  xviii, 


iuam  pr.eccpit  dicciis  :  Enntes,  docete  omnes  gente$ 
(Mutth.  XXVIII,  40i  Sir,  h\v.  dcrclicio  popiilo  Jitdaico 
hi  salutein  gcntitim  ciiiii  disciptilis  snis  egrciticns, 
iltisqiie  euntibus  ct  docciitilnis  hortum  saucl;c  Ec- 
clesia;  cuni  eis  ot  pcr  cos  intnncns  ,  nliuni  qiioque 
invisihilein  praMigurnvit  cgics^tini  ct  iiitroitiiiu,  qiio 
occult!s  miscricoidi.e  passibtts  cgrcdi  ct  iiitroiie 
plentinqiie  dignattir  iit  clcctortiin  cordibtis.  Egrcdi- 
tnr  utiqiie  hoc  inodo  in  mcutibus  fidelitini,  tit  eiiiol- 
IHos  iiitrinsecus  tnctit  su|>en'cniciitis  grntia;  dc  dti- 
ritia  cordis  sui  cos  fncint  cgrcdi.  Qtiai  pcr  r'.rre«/(?wi 
Cedron  sntis  coiivciticiitcr  vnlct  intclligi.  Nam  diim 
torrens  iste,  torrcns,  inquain,  malarum  concupi- 
leentlarum  et  carnalium  desideriortim  in  cordo  ho- 


20).  Ergo  cum  inatc  tiominntus  ille  Juitas  optitiie, 
ut  dictuin  cst,  sct:it  ct  cognoscnl  (ittid  ulililntis, 
qiiid  virttitis  cl  gr;iti:c  ndvcniciilis  pr.rsct  tia  Satva- 
toris  fidelibns  sitis  coiifcrnt,  ipsc  (iuoi|iic  pcr  sniH* 
litcs  stios  occulle  ninlignitntis  siia!  qiiaTil  :ui\;tin, 
cuni  quibus  niox  ndvciiiciis  divina;  pictnlis,  qiinn-' 
tiim  iii  sc  est,  evncuare  possil  magindia.  Lnde  se- 
quititr  : 

Jndas  vero  cnm  accepisscl  cohortem  et  a  pontifici' 
bns  et  Pharistris  ministros,  renlt  illnc  cnm  latcrnii 
et  facibns  ct  armis.  Cahors  trccciuls  coinplctur  ini- 
litibus.  Et  qtiin  cotiors  Uoiiinni  231  <*>'*^i^^  militcs, 
satis  congruc  pcr fo/ior/(?m  s;cculnics:iccii)ioijdistmt 
principes,  pcr  poutifcet  nwq  ^  ^\>  ^<«\ftx^%  ^'^iaSv^ 


701 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


7Mt 


e 'aiil,  spiritales  inteHigendi  sunt  rectoreg  Ecclesiae.  A  catorum  fiierit  involutut  sordibus^  teterrimuiii  «|. 


Per  Pharisa  os  quoque  sacerdotes  el  praesbyteri,  qui 
ipsis  reitorbus  quasi  spirital.ter  videntur  esse  sub- 
iilt'.  Ex  his,  prob  dolor!  Judas  iste  nonnullos  sibi 
devotos  et  obedientes  minisiros  et  cooperatores  ac- 
cip^i»  ut  per  eos  et  cum  eis  quasi  subject.s  sibi  nii- 
iit^bus  suas  nialignitatis  iiiachinameLta  ad  mplcre 
poss.t.  Nam  adveisus  liiios  Ecclesi»  nll  quoJam- 
moJo  per  se  i^^se  valeret,  si  bos  lales  tanlx  perver- 
$.'tat.s  luinistros  et  mililes  non  baberet. 

Estcliaui  juxta  inysticum  moralitaiis  sensumalia 
quaedam  cohurs,  al  iqtie  poiit.fic^s  et  Pharisa;i,  qiios 
a.tiori  iiilelleclu  libet  imueri.  Perco/ioriemexteriora 
iuieiligenda  sur.t  opera  carnis ;  per  pcniifices  spi- 
lalrs  et  iiileriores  seiisus  bomin.s,  per  Pharisccos  cc- 
Ciilt;e  cogilationes  cordls.  Ex  bis  ergo  omnibus* 
operiLus  scilicet  sensibus  et  cogitatlon.bus,  in  dete- 
rlora  plerumque  declinaniilus ,  Jiidas  iste  totitis 
auctor  nequiiiue  multos  sibi,  proh  dolor  I  ni.nistros 
et  mil  tes  nonnunquam  accipit ,  quibtis  hominem 
minus  providum  gravius  ferire  et  prostemere  possit. 
Naiu  si  houio  circumspeitus  opera  sua  sensus  et 
cog  tationes  diligentius  observasset ,  nialignus  ille 
nuUuni  peiie  tei.tandi  aditum  adversuseum  invenire 
posset.  At  ubi  in  opere,  sensu  et  cogitatione  bonii- 
Dis  aliquos,  ut  ita  dicain,  excessus  invencr.t,  etbos 
quasi  inale  cooperantes  sibi  ministros  iniquitatls 
et  (er.tationis  acceperit ,  illuc  continuo  ,  ut  subjuii- 
ctum   est ,  cum  laternis  et  (acibus  et  armis  venit, 

Per  trla  h.ec,  id  est  laternas,  faces  et  arma  uni- 
tersa  acclpieiida  est  consummatac  iniquitatis  per- 
fectio,  coi.sensus  scilicet,  operatio  et  defensio.  Ciim 
crgo  suggestio  et  delectatio  quasi  initium  quoddani 
peccati  sit,  cur  his  duobtis  pneteimisi.s  tria  h;ec, 
qu»  Jatndicta  sunt,  consensu:n  s  ilicet.  operationem 
et  defensonem  prsesignavit  ?  Ea  nimirum  causa, 
quia  tei:tatur  plerunique  homo  per  suggestionem, 
sed  lamen  r.equaquam  labitur  per  peccati  delecta* 
tionem  ;  ntmnumiuam  vero  per  delectationem  232 
iiivitus  pulsatur  aninius ,  sed  tamen  nulliis  in  pec- 
cato  fit  consensMS.  Sic  etiain  Salvator  buinani  ge- 
neris  suggestionem  tentatoris  pertulit,  et  tamen  nulla 
peccali  delectalione  moveri  potuJ.  Ergo  quia  in 
iuggeslione  et  dc!ectatione  qiiasi  nulla  plerumque 


se  fumum  miitit  coram  Deo  et  bominibus.  Ne  i«» 
tem  funius  iste,  si  exortus  fuerit;  evanescal »  arwm 
iniqua;  defensioiJs  illi  subministrare  festtn  t.  Et 
satis  congme  per  arma  defensio  intelligitur.  Nam- 
arma  dicuntur,  quibus  se  homo;  ne  laedatur,  defett* 
dit  et  protegit,  tela  vero,  quibus  hostem  fortiler  fe» 
riendo  prosternit.  Sarpe  memoratus  autem  Judat  iite» 
cum  talem ,  tit  dictuin  est ,  cohortem  talesque  mi» 
n'Stros  acceperit,  cum  sic  armattis  cum  latemi$  H 
facibus  et  armis  qiiasi  pugnaturus  in  hortum  suprt- 
dict!im  venerit,  quid  homo  quisque  salvandut,  cmii 
quo  inire  certamen  tentaverit ,  ad  bstc  respondetC» 
verba  ejusdem  Salvatoris  conseqrenter  insinaant. 
Jesus  autem^  inquit ,  sciens  omma  qnm  tenlmrm 

^  eranl^  proceshit  et  dicit  eis  :  Quem  (^marriiis  f  Nouiliit 
Jeiti,  qiiod  dicitur  Saivator,  salvandus  quisque  Mlift' 
congrue  accipitur.  Nam  passio  Salvaloris  passio 
salvandi  est  hominis  ,  et  quidquid  bono  st  vandiis 
patitur,  Salvator  benignissimus  in  ipso  el  ciim  ipsa 
pati  non  dedignabitur  el  per  pramnienlem  gratiam 
ipse  scientiartim  Douiinus  scire  eum  facil  omni& 
qua^  et  quanta  super  euni  suntvenlura.  Sciirevera, 
inspiranle  Doinino,  233  Q^i^  ^^  P^^  consensumt 
operationem  et  defeiisionem  hosli  maligno  cnnMm* 
serii,  quod  aeterna  stipcr  eum  damnatio  venliin 
erit.  Unde  bonis  et  virtuosis  operibus  magis  ui* 
gisque  proceilens,  sic  male  confitentis  el  iniqMe 
Iradentis  diaboli  lentationihus  respondel  dicens-: 

P  Quem  quaritis  f  Responsio  ista  jam  passori  Domini 
re(  tlssime  coiiveiiire  videtur  boinini  fideii ,  tentn- 
tiones  diabolicas  patienti.  Ethis  verbis  Doclorsum* 
me  bonus  nos  edocere  voluit ,  ut  cauli  seupper  et 
solliciti  esse  studeamus  adversus  insidias  diaboli» 
ut  pervigili  circiimspectione  solerler  Tideamnsel 
attrndamus  quid  a  nobis  et  in  nobis  qusral  botlis 
antiquus.  Nain  seqiiitur: 

Respondemnt  ei :  Jesum  Nazarenum,  lam  manife* 
sle  Judaica  ileclarai  responsto  qtiid  in  nobis  diabo* 
lica  quxrat  infestatio.  Naiii  Jesus^  utdictum  esl,  Sal' 
vator^  Nazarenus  \ero  mundus  interprelalur.  Adboe 
enim  insidiator  inalignus  sen>per  tendil,  laboral  ct 
vigilat,  ut  salutem  animae  nostraB,  qusCbristiisett, 
ut  munditiam  cordis  et  corporis  nobis  auferre  vt* 


culpa  est,  his  duubus  pncterinissis  tria  h»c,  con-  d  |eat.  Plemmque  enim  ipse  deceptor  animaram  ea 


sensiim  rperationem  et  defensionem  prsesignare  vo- 
luit,  per  qiiae  et  in  quibus  totlus  iniquitatis  plenitudo 
inlell  gi  poterlt.  Venit,  inqult,  illuc  ciim  taternis^  et 
facibus  et  armis,  Per  taternas^  in  quibus  ignis  qui- 
dem  est,  sed  lalens  ei  absconditus ,  conseiisus  pec- 
cati  recte  est  acciplendus,  quia  dum  bomo  sine  ef- 
feclii  operis  per  consensum  lantummodo  labitur, 
adhuc  qtiasi  ignis  abscondltiis  in  laterna  cordis  oc- 
CLllatur.  Si  auiem  Judas  isle  consensum,  quod  absit! 
idesse  depi-ehenderii,  faces  manifestve  operationis  el 
arma  perversae  defensionis  male  consentienti  [cod. 
conseiilipnte;ii]  confestim  porrigit.  Et  bene  quidem 
faces  ardentes,  qus  et  lucent  et  fumigant ,  aperla 
pravaB  adionis  opera  significant.  Nam  si  bomo  peo- 


nobis  suggerit  qu^e  bomo  sancta  prorsus  el  juatt 
esse  exislimat,  ul  vel  sic  sub  falsa  specie  boni  in  In* 
queum  perditionis  trahat ,  verbi  gratia ,  dum  quit 
ipso  suggerente  mintis  discrete  corptis  stium  cuU. 
gando  duris  et  immoderatis  laboribtis  inierficil,  dum 
itnmoderatam  abstinentiam  in  cibis,  in  vigiliis  ullrt 
vires  babere  incipit,  sicque  fit  ut,  dum  viribus  ex* 
baustus  ad  omnia  qu.ne  ageuda  sunl,  infirmus  et 
inutilis  redditur,  lunc  profec to  necessitati  corporis 
phis  xquo  indulgere  compellatur.  Suiit  etiam  noo- 
nulliqui,  duin  zelum  rertitiidinissc  hal)ere  falso  exi- 
stimant,  spiritti  superbiae  iiiflati,  judices  el  conlenH 
plores  magislrorum  ipso  insligante  fiunl.  Hxc  et 
bi^similia  duro  occulto!  deceplionis  oousiiio  iMibill 


793  IIOMILIiL  FESTIVALES.  7M 

iBgerit  qoid  ad  haec  contradicendo  respondere  nos  A  ritis,  ftiiod  vltio  elalionis  salutcm  meam  evacuare 


oporieat.  ipse,<|iii  in  nobis  pat;turetiei.talur,respon- 
•icMie  sua  consequenler  indicat. 

Dieit  eis  Jesus  :  Eijo  sum.  Ego,  inquam,  sum^  qui 
laliitem  it  Salvatorem  meuin  qua^ro,  qiii  cor  ctcor- 
P'!S  nieum  Deo  ci^eatori  uico  semper  immaculutum 
234  conservare  curabo.  And.to  itaqiie  taii  responso 
vkieamus  quid  ad  ha^c  maligni  tentatoris  agat  iii!e- 
staiio.  Stabat,  inquit,  et  Judas,  qui  tradeb.,t  eum,  cum 
^M.  Quidnam  est  sfare  iilud  Jiidse  tradltoris,  id  est 
diaboli,  nisi  male  tentando  el  insidiando  sic  respon- 
denli  fortius  instaie  homini  ?  Et  quid  est  stare  cum 
if^u  f  Stat  profecto  ciim  hisomnibus,  quae  supra  me- 
moravimus,  variis  scilicet  vit.orum  et  tentationum 
confliciibus,  quateniis  ad  consensum,  ad  operatio- 


quod  mundillum  i  t.ins(iue  hominis  violare  conten- 
d  tis,  tinite  hos  abire,  siuiie^  inquaui,  ut  ait  s  ct!a- 
Lores  mei  iiitegri  ct  iiiviolr.ti  ad  Deum  re  •  unerato- 
rem  perveniai.t,  i:e  vobis  hi$;stei.tibus,  et,  quodai>- 
sU!  yoLis  pra;valentibus  per  appctltiim  liuman;e 
laudis  pereant,  ut  si  ii.trinsecus  per  inaneni  gloriam 
tangar  ct  impellar,  nunqvam  tamen  voluntaria  ct 
conseiit.uiea  elaiione  a  vobis  coiivincar. 

Vt  impleretur  sermo  Jesu  quem  dixit :  Quia  quot 
dedisti  mihi,  non  perdldiex  eis  quemquam,  Sernio  Jesu 
sermo,  inquam,  Salvaloris,  qui  qiiutidie  per  ora  do- 
ctorum  ad  corda  audientiumdirig  tiir,  qiio  inani  con- 
traiie  glor.^e,  et  non  iu  nobis,  sed  iii  Douiino  gloriari 
monemur,  tunc  in  nobis  veraciter  adimpleiur,  si  ex 


ei  defensioneBi  peccati,  ut  dictum  est,  eum  per-  B  his  quos  dedii  nobis  Dominus,  id  est  de  bonis  et  vir* 


Irmhat  [cod,  protrabat],  et  salulem  animae  cordisque 
ac  corporls  munditiam  illi  auferat.  Sed  nunquid  sic 
•emper  stabii  ei  pugnando  instabit  ?  Audiamus  quid 
evangelisia  ait : 

Vt  autemdixit  Jesus:  Ego  sum^abienntretrorsum^ 
€i  ceciderunt  in  terram,  Cum  ergo  Jesus^  id  est  homo 
satvandus  semper  ad  hoccautus  et  circumspectus 
esse  siuduerit,  qiiid  rraudulentus  invesiigator  ille 
qiiaerere  ei  investigare  ab  ipso  velit,  retrorsum  pro- 
col  diibio  ientaiiones  ei  infestationes  maligni  abeunt^ 
qvia  adea,  qiue  volunt,  scelera  etdelicta  eum  impel- 
lere  neqaeuni.  Nam  quid  aliud  est  malignos  spiritus 
lelrorgum  abire,  quain  in  pecca  is  et  vitiis  hominem 


tuosis  actibus,  nil  per  elationem  pereat,  sed  illi  soti, 
sine  qiio  r.ihil  boiii  agere  ei  haliere  possumus,  ha* 
mili  contritione  ascribereei  assignare  curemus.  Qui 
ergo  sic,  ut  dictum  est,  inani  gloriae  resistendo  ser- 
monesjubeutis  Dominiimpleverit,  eibouaqua^  fe« 
cerit,  data  sibi  desuper  humiliter  agnovei it,  videa* 
mus  quanta,  quam  magna  nomiuis  digniiate  hono* 
randus  sit.  Scquiiiir : 

Simon  ergo  Petrus  habens  gladium,  educen»  eum^ 
percussit  servum  principis  sacerdotum,  Siinon  obi» 
diens,  Petrus  vero  dicitur  agnoscens,  gladius  quoqua 
obedientis  hiijws  ei  agnoscentis  rst  Veibum  Dei.Nam 
obedire  sermonibus  Jesu  et  gratiam  a  Deo  sibi  da- 


conienianeum  nou  posse  invenire?  Qiii  dum  corda  ^  tam  humiliter  rguoscere  poierii,  936  Q"*  gladium 


|M»rfecioruro,  in  quantiim  volunl,  tentare  non  pos- 
smii,  in  terran,  in  terrena  vidflicet  corda,  crudeli 
leDiaiione  cadunt,  Nam  eos  qui  terrenis  curis  et  de- 
tidenis  deserviunt,  facilc  siLi  cousentlentes  etobe- 
dienies  inveniunt ,  eosiiiie  casu  miserabili  secum 
eadere  iu  loveam  psrdi  ionis  faciunt.  Quibus  hoc 
niodo  repulsis  talique  casu  in  corda  terrena  cadenti- 
biis,  videamus  quid  intcrroganJo,  imo  docendo,  ite- 
rain  dicat  mlserator  Doniinus. 

Qutm  quaritts  ?  S^ciinda  ha;c  Domini  inicrrogatlo 
esi  ^usdein  Salvatoris  saUitaris  qusedam  dortnna  ei 
admonilio,  qua  doceri  nos  et  admoneri  iiiisericurdi- 
ier  voluii,  quatenus  diligc nter  attendamus  et  consi- 
deremus,  quia  si  ad  consensum  ct  eirectum  pravi  ope- 
fis  nos  pertrabere  non  poternnt,  e\  hac  ipsa  victo- 
lii  nosira  minus  caule  gloriantes  fraudulenter  nos 
Ciin»imTenire  et  prxjipltare  quaeruui.  Unde  scqui- 
tcr: 

935  Dixerunt  ergo  Jesum  Nazarenum,  Jam  jaro- 
qoe  maligna  immundoruro  spirituum  responsione 
maniresie  innuitur.  quanto  malign.tatis  siise  studio 
liomiiiem  interiiis  vitio  elations  violare.  et  a  salute 
sua  alienum  reddereciip.unt,  qiiem  extrrius  ad  ope- 
ta  iniquiialis  inclinare  non  polerunt.  Sed  quid  pro- 
priaesaluii  providens  ad  haecresponderedebeal,  pro- 
^rida  respondentls  Domini  verba  conse(uenter  in- 
Itnuani  :  Si  me,  inquil,  quaritis,  sinite  hos  abire,  Ac 
si  eisdem  malign'.s  spiritibus  contradicendo  respon- 
ieal  ^  dieai:  «i  m^^rt/M,  imo  quia  me  ad  lioc  qii9&- 


verbi  Dei,  gladium  ancip.tem,  gla  ium  ex  utraqQO 
parte  vilia  resecaiitem  habere  sataglt.  Halendus 
summopere  est  gtadius  bis  acutus,  timoris  scilicel 
et  amoris,  gladius,  iiiquam,  timoris,  ut  propter  nie- 
tum  gehennxet  supplicii,  propter  metuin  tremendi 
el  districti  judicii  homo  declinet  a  malis;  gladius 
quoque  anioris.  iit  propter  spem  a^terr.ae  reuttinera- 
tionis  seiiiper  invigitaresludeatoperibusbouis.  Ilunc 
ergo  gladium  bis  acutum  si  quis  habere  meruerli, 
servum  p  ntificis  salubri  percussione  percutit,  Ser- 
vus  isle  pont.ficis  non  incongrue  iiitelligendus  esi 
ipse  spiritiis  sp  rilalis  bomiuis,  qui  hiimanie  laudis 
nonnunquam ,  proh  dolor !  ultra  modum  cupidus 
amissa  dignitate  diccudus  est  servus^  nou  dou.inus. 
p  Lt  aulem  ad  pristinam  libertatemredirepossJ,  jam 
dicto  gladio  aucipiti  hoc  modo  percuiiei.d.is  er»t,  ui 
pro  bonis  actibus  suis  inaniter  gloriando  eitolli  sem» 
per  tlmeat,  et  bona  qux  fecerit,  soli  Deo  proiunda 
meniis  humilitaie  ailribtiat.  Unde  mox  sequiiur : 

Et  abscidtt^  inquit,  auriculam  dexteram,  Abscin- 
denda  suminopere  ost  srrvi  hujusLanVu/anon  siui- 
stra,  sed  dextera.  Nam  per  Guriculam  dexteram  ap- 
petitus  humanae  laudis  rt  amor  teri  enae  intelligendus 
est  prospertatis.  Et  bene  quidem  non  auri%  dicitnr, 
sed  auricula,  quia  laus  el  prosperltas  praescht  s  vilae 
non  inagna,  sod  brevis  est  et  modica.  Hanc  etcnim 
aiiriculam  si  quis  bis  acnio  glndio  timoris  ci  amo- 
ris  absciderit,  no|nen  ainissae  nobilitatis  nobiliier  ia 
ipso  raparabii.  Nam  se^uiivr ; 


W5  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  IN 

Eratenim  nomenservo  Malchns,  Mututo  nomine  A  pnBsenti  per  veram  poenUentiam  amorteanlmtt  re* 


servl  Malchus,  quod  mystice  regnator  diciliir,  digne 
ac  laudaluliter  dici  el  esse  nicrebiliir,  fjuandohomi- 
nein  cxterlorein  polenti  dominalionc  in  servitutem 
rcdegerit«  qiiando  abscissa  anricula  de\tera«  laude 
sciruct  inanis  gloriae,  non  humanis  favoribus  sed 
Deo  Groatori  in  simplicitate  cordis  servire  cfleperit. 
Sed  quia  sahtbris  haec  auriculas  hujusabscissio  sum- 
mopere  facienda  est  ancipiti,  ut  Jam  dictum  est,  di- 
vini  timoris  ct  amoris  gladio,  aiidiamus  quid  ndhuc 
de  gladto  isto  evangelica  subjungat  lectio.  Sequititr  : 

237  <^^'^^  autem  dixU  Petro  :  Mitte  gladium  in 
taginam,  Digne  satit  Petrus,  id  est  agnoscens  quis- 
que  tcniptis  tentationis  et  belli,  gladium  verLl  Dci 
in meraoriam  scllicet  cordis  jubetur  mitlere,qul9ciat 
qua  hora,  qiio  tempore  educerc  etim  debeat,  et  atiri- 
ctrtam  jamdiciam  iterum  iterumque  male  eiortam 
abscindere  non  diO^rat,  ut  nunc  timoris  nunc  amoris 
pnemunitus  gladio  Tortiter  et  viriliter  insidianti  re- 
iistat  adverftario,  quia  in  hac  mortal.tatis  miserh, 
slabilis  et  perfecta  nunquam  valet  esse  victoria. 
Unde  et  ipse  Pater  niisericordiae  consequentibus 
ad!iuc  innuit  verbis  quanta  coinpassione  compatia- 
tur  quolidie  meinbris  suis. 

Catieem,  Inquit,  qum  dedit  mihi  Pater^  non  hi^ 
6iimi//ifm?Quidraystico  sensu  per  calicem,  qtiem 
se  bibiturum  asserit,  nisl  callceni  passionis  nostr» 
intelligi  voluit,  quem  quotidie  nolentes  et  inviti 
bibimua,  quandiu  exstiles  et  peregrini  a  fonte  %ter- 


stirganl,  et  in  seterna  futurae  resurrectionis  gloHi 
duplicem  immortalitatis  stolam  ultra  Jam  morituri 
recipiant. 

Itemque  in  eiordio  hiijus  evangelicoi  lectionis  mt^ 
gna  spes  et  consolatlo  obtinendae  salutis  demon<» 
siratur  nobis  miseris  peccatoribus ,  qiiod  beataa 
mulieres  istas,  de  passione  Ghristi  lugentes  et  do- 
lentcs,  et  adhuc  de  resurreclione  sua  dubitantes, 
non  solum  angelica,  verum  ctlam  propria  viaione  el 
alloctttione  consolari  dignatus  est  Dominus.  S.  enlra 
tunc  quasi  carnaliler  se  diligenlibtis  apparuit,  et 
quasi  moi  tuum  se  qunrentibus  vivum  et  viaibileai 
exhibuit,  quanto  magis  nunc  his,  qui  eum  in  veritato 
qti8Rruiit  et  diligunt,  invisibili  gratia  visitationis  tufla 
0  aderit,  qui  gloriam  Duminicffi  reaurrectionis  hac  Ado 
et  spe  honorant,  colunt,  ei  pmdicant,  ut  et  ipal 
quandoque  aeternaliter  cum  iilo  regnatuH  resur» 
gant? 

Magna  quidem  divinse  pietatis  confldentia  in  hae 
sacrosancta  die  nobis  peccatoriims  datur,  dum  Jf  a- 
ria  Magdalena,  qux  peccatrix  erat,  et  ab  Ipso  BaWa- 
tore  a  peccatis  mundata  et  purgata  ett,  in  primordio 
aancti  Evangeiii  noininatur  et  legitur,  qtiae  una  cnm 
oeteris  supra  memoratis  mulieribus  corpus  Domi» 
nicum ,  289  QU^  patilo  ante  flagellatum,  vtilnera- 
tiim,  et  lancealum  viderant,  vislbili  unguento  aro* 
ntatum,  quod  paraverant  tingere  volebant.  Quod  si 
tam  benignse  voluntatis  studium  in  lantum  Domino 


nac  vitaseparati  sumusfScd  hunc  profecto  calicera  ^  complacuit,  quod  eis,  ut  prsedictum  est,  Tisibiiiter 


palsionis  nostr»  tunc  in  nobis  misericorditer  quo 
dammodo  bibit,  qtiando  passioni  et  tenlationi  nostra 
benigna  miseratione  condescendit.  £t  bene  ait  hunc 
Oumdem  calicem  a  Deo  Patre  sibi  datum  fuisse,  qtiia 
una  et  consimilis  super  nos  Patris  et  Filii  est  com«- 
passio,  et  Deus  Pater  mira  dignaiione  creatos  suos 
diligit,  quos  pretioso  sanguine  Filii  sui  redimi  vo- 
luit. 

238  HOMILIA  XXXV. 

1K   DlEll   SiNCTUII    PASCH;C    rRIMA. 

Maria  Magdalene^  et  Maria  Jacobi  et  Salome  eme^ 
runt  aromata,  ut  venientes  ungerent  Jesum.  Et  valde 
mane  una  Sabbatorum  veniunt  ad  monumentum  orto^ 
jam  sole  (Mare,  xvi). 


apparere  easque  clementer  salutare  et  alloqui  vo* 
luit,  multo  magis  illorum  fldem  et  devotionem  dign* 
mercede  remunerat,  qui  invisibili  intimae  compuu- 
ctionis  unguento  vulnera  illius  quodammodo  tm« 
gentes  assidua  recordatlone  passionem  ejtis  ac 
mortem  ad  memoriam  revocant.  Nam  et  beats  ma« 
lieres  illx,  quas  tam  magnifice  consolatus  est  prae- 
sentia  visionis  suoe,  parvo  (empore  circa  sepulcrum 
illius  \igilando  ipsutnquc  qiicTrendo  erant  soilicitae. 
Qui  autem  cunctis  dicbiis  ac  noctihus  sacrx  bujus 
quadragesim»  vigiliis,  jejuniis  multisque  iaboribns 
non  ccssabant  insistere,  ut  aliquam  nuiic  consola- 
tionem  in  hac  solemnitate  ab  ipso  mcreantur  acci* 
pere,  nequaquam  hos  desolatos  reliiiquet,  nequa- 


Quod  in  hac  celebritate,  Dominicse  Resurrectionis  D  quam  ab  his  oculos  misericordiie  suae  avertet,  quia 


die,prjetermissi8  casterorum  evangeiistarum  Evan- 
geliis,  pnesens  legitur  Evangelium,  videlicet  secun« 
dum  Marcum,  qtii  teste  Scriptura  flguram  leonis 
exprimit,  non  sine  causa  conditor  et  dispositor 
divini  oflicii  Spiritus  sanctus  instituit.  Nam  fortis 
it!e  Leo  dc  tribu  Juda  ferocem  illum  leonem,  qui 
Circuit  quxrens  quem  devoret,  hodierna  die  vicit  et 
prostravit  fortiludine  sua,  quando  animas  fldelium 
suorum  inexpugnabili  divinitatis  susc  potentia  de 
claustris  inferni  cripuit ,  quos  ab  initio  saeculi  cru- 
delis  illc  leo  male  captivas  tcnuit  et  possedit.  Sicut 
enim  nobilis  istc  Leo,  Redemptor  noster,  in  spiritu 
fonitndinis  stiae  resurrexit  a  mortuis,  ita  spem  beatas 
resurrectionis  dare  dignatus  est  fldeiibus  suis,  ut  In 


etsi  pro  voto  suo,  quod  petunt  vel  optant,  non  ae- 
cipiunt,tainen  in  quantum  l>enignus  ille  Conditor 
prodesse  singulis  noverit,  diligentibus  et  quaerentl* 
bus  se  gratiam  visitatioiiis  suae  non  subtrahit.  Fit 
^nim  plerumque  quod  multis  simiii  in  tenebris  se* 
dentihus  unns  ex  eis  lumen  afTerri  expostulat,  et 
tunc  non  ille  solus,  sed  omnes  qui  adstint,  ex  hoc 
lumine  videntes  gaudeant.  Sic  nimirum  dum  in  ma- 
gna  multitudine  una  tantummodo  anima  fldelis  visl« 
tari  et  consolari  merebilur  a  Domino,  per  unius 
meritum  multis  etiam  proveniot  salus  et  l)enedl- 
ctlo. 

Proinde  gaudeamus  et  exsultemus,  si   quis  et 
nobis  divina  inspiratione  illuminari  meruerit^  spe« 


»T  HOMlLIiE  FESTIVALES.  m 

rtntes  in  miserieordia  Del  quod  nntus  meriiuai  om-  A  adhibere  non  ne|;1igat.  Secundum '  deTOtionis  un- 

gueiUum  est,  ul  si  (}u;e  recla,  si  qua;  justa  in  scifkso 


Ittbiis  nobis  ple  credenlibus  ad  salutem  pruveniet; 
mm  q**emadmoduni  d.es  h^cc  pro  cunclis  anni  die~ 
Ihis  esl  eeleberrima,  iia  faciiius  in  ea  a  saivandis 
oninibus  obt.ncri  et  impetrari  divina  poteril  mise- 
neordia.  Dnde  etiam  ex  leclioue  hac  evangelica  to- 
-tatts  pefffectiotnis»  i|ua  ad  (uuiram  resurrectionem 
penreuilnr,  nystica  pr.-ftTulgeut  Fudimeota;  nam  et 
htcc  Irts  i&tat  devoiissimas  De<^  feminae  mystice  prx- 
ttif^ttare  Tldentiir  lamiobseqnio  suo  (|uam  et  nomin«. 
240  MarWy  inqml,  Magdatena,  ei  Maria  Jacobi  gt 
Salamt  emirunt  aramaia^  utvenientes  ungeretUJesum. 
Mj^diaiim  a  quo  Magdalena  diclmn  esl,  in  nostra 
KH91KI  turrit  diciflti<r„  Jacobus  vero  supplantator^ 
Soiionic  qooqiie  pacilka  iuterprelatur.  Si  quiS'  pro- 


vidcrit,  iton  suis  viiibus,  non  suis  meritis,  sed  soli 
Deo  ascribat  et  attribuat,  totaque  devolionc  dignas 
illi  gratiarum  actiones  rependat,  eo  quod  multos 
digniores  ct  meliores  in  vanilatibus  hu^us  sxcuii 
dereliquerit,  etse,  liccl  indignum,  gratuita  bonitute 
sua  ab  errorc  vilae  suae  revocaverit.  Ut  aulem  hoc 
unguentum  devotionis  Deo  complaceat,  necesse  est 
ut  tertium  unguenlum  dilecliouis  adjungat. 

Teriium  unguentum  dilectionis  est  tota  !  mentis 
intentioue  ante  omnia  cljsuper  onuiia  Deum  solum 
diligere.  Nam  sunl  nonnuili  qui»  Ucel  peccata  sua 
deileant»  licet  pro  bonis,  quae  acceperunl,  Deo  gra- 
lias  referant,  minus  lamen  qn^m  oporlet  Deum  di- 


etfMiies  coneupiscentias  el  mala  desideria»  B  iignni.  Unde  lerlium,  ul  diKimus,  unguenlum  anima 


JKsidua  vurtitlum  operatione  repellil  et  expngual, 
iMrfint  iMexpugnabiiem  sibimelipsi  in  seipso;edilicat, 
«ikie  ItiisJfarfa  Magdalena  diciet  esse  valel  turris 
hem  moiiila.  Sed  boc  ad  sakitem  suHkere  sibi  ne- 
tfaat^fium  credal,  si  bonis  ac  rectis  insislit  operibus, 
miai  eliaai  lingnam  suam  a  jmMs.  cl  eiiosis  reCrf- 
Hure  studeal  sermenibus,  ul  ^uidquid  in  lingua  sua 
deKqnisse  as  sieiBineril,  Imc  per  bona»  sancU  el 
•alntaria  edioquia  suppiantare  sive  aWlere  non 
desinal,  ut  hoc  modo  cum  3iaria  Jacobi  landakbUiis 
twppUaUatof  vtk  verbis  suis  possil  fieri, 

Ut  aotem  ad  snmmatt  valeaA  perfeelionem  attin- 
gere,  onnimoelo  elaborel  mqiiieli  eordis  lumuUuan* 
lee  cogftationes  sedare  et  coiupe&cere,  ul  in  semet- 
ipso  quieltts  el  paclBcus  possil  emn  Saiome  padfica 
faileraae  pacis  oblinere  gaudia.  Quisquis  vero  sic, 
utdietiim  esl,  Maria  Magdalene^  id  esl  lurris  faclus 
Iverii  in  operatione  et  Maria  Jacoki^  hoc  est  sup- 
p!anUlor  in  locutione,  Salome^  hoc  esl  pacipcus  in 
cogitatione,  hic  digna  Deo  ac  bene  placita  diversarum 
Tirtotiim  comparare  polesl  aromata,  Nam  quidquid 
TauiUli8»quidqnid  mal:s(  deleclationis  caro  illecebrosa 
priussuggerebal,hoc,in  quantum  possibile  est,lotum 
abjicere  el  amputare  laborat,  et  quasi  pro  commu- 
Utione  virtutum  carnis  desideria  et  voluntatcs  sae- 
eoli  dislribuens  diversas  aromatum  species  congre- 
gal,  quibus  pi^eiiosa  et  accepU  Deo  unguenta  con- 
ficial.  Quauto  majoris  pretii  sunt  aromaU ,  tanto 


iidelis  adhibeat,  ut  videlicet  dilectioni  Dei  nihil  om- 
nino  prasferat  vel  anteponat.  Nam  et  boc  unguen- 
lum  divinae  dilectionis  non  aliter  CQnficiendum  esl 
[cod,  confitendum  esl],  nU\  in  illa  hora  inlernae  con- 
lemplationis.  Et  ideo  dilecta  Heo  anima  Ihalamum 
cordis  sui  omni  diligentia  olservet  et  custodiat,  ul 
per  gratiam  intimae*  (coutemplationis,  co^lestibus, 
quantum  possibile  est,  «ecrctis  admissa  discat  et 
cognoscat  qualiter  unguentum  veme  et  perfect»  di- 
leciionis,  quo  ungendus  sit  Dominus,  conliciat. 

Tria  hsec,  quae  prsenotavimus,  pretiosa  unguenU 
homini  nd  salutem  animae  et  perfectionem  vits  ten- 
den*.i  valde  sunt  necessaria.  I>iam  primo  unguenV) 
ungendi  sunt  pedes  Domini  veniam  postulando  ;  se- 
cundo  ungendae  sunt  manus  ejus  pro  indulta  venia 
gratias  rgendo ;  tertio  ungendum  est  capul  illius 
gloriam  divinitatis  ejus  oculo  contemplationis  spe- 
culando.  Sed  ad  hxc  nemo  idoneus  constat,  ni  ea 
quse  scquuntur  prius  fianl. 

242  ^^  valde  mane  una  ^abbatorum  veniunt  ad 
monumentum^  orto  jam  sole.  Notandum  est  cur  non 
Untum  mane^  sed  vatde  mane  dixerit,  cum  valde 
mane  inilium  surgentis  aurorse  sit.quando  vix  trans- 
eutitibus  nocturnis  lenebris  lenuissimus  radins  so- 
lis  refulgere  coeperit.  Fit  etenim  non  lanlum  'mane^ 
sed  valde  mane  in  corde  hominis,  dum  gratia  divinas 
visitationis  illununatus  tcnebras  ignoranlia:  Dei  el 
sui  aliquanlulum  recognoveril,  et  lamen  adhuc  opera 


meliora  ac  preliosa   conficiuntur  unguenta    Nam  |x  lucisetjustitiseagerenequaquamstuduerit.  Ut  autem 

ad  faciendanpera  justitiaf  et  lucis  convalescat,  opus 
habct,  ut  uim  Sabbatcrum  in  illo  fiat.  Vna  Sabbatorum 
dies  esl,  quando  fideles  quiqiie  requiescere  a  malfs 
operibus  desideranl,  ut  uni  Doniino  liberius  vacare 
valeant.  Ilemque  una  dies  Sabbatorum  esl,  quando 
tantam  a  Domino  gratiam  consecuti  fuerinl,  quod 
unus  ciim  eo  spiritus  efiici  meruerinl.  Tunc  profecto 
via  rectorumgradientesaii  monumentum  ( ordis  sni  ve- 
niuntt  uti  ortum  jom  soiem  divimc  claritatis  sentiuut. 
Sol  elenim  iste  visibilis  dum  mane  ortus  fuerit,  splen- 
dorem  pariter  et  calorem  mundo  rcddii.  Sic  cliam 
invlsibilis  ille  Sol  jusliti.ne,  diim  menles  fidelium 
suorum  lumine  desuper  venientis  grnliae  teligenl, 
lucentcs  et  ard  nles  facil;  lucenleS)  inquam,  in  opC' 


«ram  conftcere  unguentum  animse  Deum  diligenti 
Don  •ufficil,  sed  Iria  parare  unguenta  summopere 
aaUgil. 

Primum  unguentum  dicere  possumus  unguenlum 
eonlrilionis ,  secundum  devolionis,  leriium  dile- 
clionis.  Priinum  ungiieutum  contritionis  esl,  dum 
per  veram  pacnitenliam  stabilemqiic  satisfactionem 
941  deflerc  el  abolere  non  desinil,  quidquid  contra 
Deum,sive  contra  salutem  animae  cogiiatione,  verbo 
ei  opere  se  deliqiiisse  memineril,  Ulique  un- 
guento  contritionis  ira  et  vindicU  districli  placatur 
Judicis. 

Ne  autem  hoc  ungucnlum  contritionis  per  inanem 
(loriam  pereal,  secundum  devotionis  ungueulum 


m 


VSN.  CODKFRIDI  ABBATIS  ADMONTCNSIS 


m 


ratione,  ardcnt ^s  in  amore.  ScJ  lii  pleruiiiqiie  quod,  a  fortc  c;!rn;s  conciipisocniia  vcl  mundi  iUccebni  pne* 


duui  jucunduni  el  scleiiinc  ouiu  Doiuino  Pusclia  ce- 
leurarecnpiuiit,  nil  p:isc!ralis  l;ciil:c,  nil  paschalis 
jiicuiidilatis  iiisi*i.ielipS!SSonliant.  Uiidcqiiid  ad  se 
inira  se  geiiienres  ac  suspirantcs  dicanl,  cvangelisla 
cuhsequeiiter  deiiuntiat  : 

Ei  diceluint  ad  hivivem :  Quh  revolvet  iiobis  iapi^ 
diiH  alf  osiio  nwuumenti  ?  Xc  si  dlcanl .  Kccc,  Do- 
mine»  pusclialla  ^idsunl  gaudia!  ccec  paselial!s  instal 
Lci  t>a,  sed  diiritia  iapidei  eordis  niei  nuila  tua;  vi- 
s  lalimiis  cni(dlitur  gnilia !  Ecce,  Douiine,  te  ipso 
testj  ho4:  sacrii  jVjuni(»runi  lenipiire  lalMiravi,  qiian- 
tani  put  li,  bis  s;icris  d  eMis  passionis  et  mortls  lua^ 
lioc  solu  11  a  te  laeryinls  ae  precilius  (ilitinere  studui, 
ut  in  his  paschalibus  fcslis  tua  mihi  non  decsset 


valeat,  qiuc,  duin  lioc  limorc  bono  et  laiidaLiU  timet 
ac  244  ti'cpid;U,  audit  iiitra  se  supra  incmoradttni 
juveneiii  coiisolaiitcin  ct  cxh«rtantcm  ne  timeal. 
nc  c\pavescat. 

Nolitey  inqiiil,  expavescere,  Jezum  rnaritis  A*«2«« 
renum  crucifixum ;  surrexit,  non  est  hie.  Kotlti^  in- 
qiiit,  expavescerey  ac  si  dieat :  Pavorcm  ac  timorem, 
quciu  habetis,  depoiiitc  nullain  corruptionit  mole* 
sliani,  niillani  mortalis  vila*  illecebrain  expavescite; 
nani  gloriani  fiitune  bcatitudinis,  quam  in  speculo 
cl  in  ;cifgiuate  aliqtiaiitiiltini  cogiiovistis,  quandi^ 
qiie,  sicuti  cst,  facic  ad  faeiem  videbitls,  si  Jesmm 
Kutarcnum  crucifixum^  qiii  surrexitt  ita  iit  oporlety 
iisqiie  in  fineui  vikc  qua^sicritls.  A  Nazareth*  quod 


consolatio  :  et  ccce  quid  paschale  s*t  gaiidium,  ne-  ^  flos  munditite  iiiterpretatnr,  Jcsiis  Nazareuus  [eod. 


scio,  quia  te,  Domiiie,  qui  veriini  Paseha  es,  clon- 
gari  a  me  sentio.  0tftf  revotvet  nobii  tcpidem  ab  ostio 
maufneni,  ab  243  ^^^^^  videlicct  cordis  mei  lapi- 
deiu  durit »,  qui  cordi  meo  est  appositus,  quis,  iii- 
quam,  Doniine,  timor  vel  amor  tuus?  Si  tu,  Doinine, 
naDum  tinioris  vel  amoris  tui  apposueris,  lapidem 
grtvem^  lapidcm  durum  citius amovebs.  El quis,  ut 
Scriptiira  a  t,  invocavil  Dominuin,  et  derelietus  est 
sb  eo  ?  luvocantibus  enim  et  qiiaerentibiis  se  clemeii- 
ter  confestim  aderit,  et  apposltum  lapidcm  durltiae 
manu  miseiicordiae  saxrevolvei  et  amovebit..  L'nde 
sei|uitur  : 
Et  respicientei  videmnt  revolulum  lapidem,  Erat 


Nazareth]  cognomiiiatiir.  Ciir  autem  addilum  sit 
crucifixum^  iiulli  ndcliiiin  cst  iiicognitum.  imi 
Nazarennshi  priniis  quwrendus  esi  ^r  fiorem  rmat» 
dilia:^  lioeesl  vera  ct  huinili  coufessioiie;  deinde 
quserendus  cst  crucifixus^  hoc  cst  ul  pcr  mortilica«> 
tioneni  carnis  passioncni  cl  niortcm  iesu  cruciQxi 
imitari  omniiuodis  laborcmus.  Si  quis  hoc  modo,  ut 
dictuni  esl,  Jesiim  NazarenuBi  instanter  qiia^sienty 
ad  id  quod  subjunitiim  est,  Deo  opitulaiitc  pcrve- 
nire  Yalebit. 

Surrexit^  non  est  hic.  Qiiidnam*est  post  humilem 
confessionem,  post  assidiiam  carnis  niorliiicaitotiem 
iurgere^  nisi  conlinuis  viitiiliim  gradibns  ad  perfe* 


quippe  magnus  valde.  Respeetii  quidein  divinu!  niise-  q  <  tloncin  vit;c  tendcrc,  nisi  prospera  siinul  ei  adversi 
ratonis  facile  ainovetur  magna  duritia  cordis,  el  coiiteinncrc  ?  Veriiiiitanicn  tte  sic  in  sublime  sur^ 
tunc  fclist  aniina  invisibilc  cordis  sui  luonunicntuni 


tolis  desideriis,  totis  sensibus  ingreditiir,  ct  hoc, 
quud  qua;rebaty  Deo  miseraiite,  inveiilrc  incre- 
Ll:ur. 

Et  introeuntes,  ait  evangclista,  tit  monumentum 
invenerunt  juvenem  in  dextris  sedentem,  coopertum 
Mto!a  candida,  et  obstupuerunt ,  Juvenis  iste,  vis!ta- 
tlo  inqiiaiii,  inissaex  aUissiino  paschalis  fcstivitatis 
den.iiit  at  gaudia.  El  Lcnc  jtcrenis  dicilur  quia  per 
lianc  vistationein  honio  intcrior  pia  juveniute  in- 
novatur.  El  beae  tii  dextris  sedisse  describitur,  quia 
per  banc  requies  vene  humililalis  inveuitur.  Vel  ideo 
indettris  sedisse  dicilur,  quia  fideli  animae  omnia 
tunc  in  lonuin  cooperantur,  cui  ctiain  sinislra  et  D 
perversa  qua:lil)Ct  opera  fiui.t,  quasi  dcxtera.  Nam 
stola  candida,  quod  csl  innoceiitia,  ila  qiiasi  non 
s.nt,  universa  illius  coopcriuntur  peccata.  Posl  hanc 
stolam  cindidam,  posl  reparatam  in  hac  illuinina- 
tione  iniiocentiani  sequitur  stupor  nobis  inlirmis  et 
negligentibus  omnino  incognitiis,  quem  hi,  admo- 
d jm  pauci,  norunl  qiii  hunc  vel  semcl  pcr  experien- 
tiam  scire  meruerunt.  Slupor  csse  dicitiir,  dum  qiiis 
tale  aliquid  viderit  vel  aiidicril,  unde  per  cxcessiim 
mentisobl.tussu.uKt  faclus  fticril.  lluiic  sluporem 
tunc  beata  aninia  palitur,  duiii  raptim  in  Dcum 
transieiis  extra  se  supra  sc  ducitur,  cl  iii  hoc  slu- 
poremagis  ac  niagis  intcrior  huniilialur  liomo.  Nam 
.limtlcoriNis  corruptibtbB  quod  aifravat,  timct  ne 


eriiiiitanicn  ite  sic  in  sublime  sur^ 
geiiles  venlus  clalionis  dejiciat,  his  vcrbis  ini^i 
gori;c  saplcntes  quiquc  rcspondcant :  Aom  esl  ibV. 
Non  est  hic  nieri  es  ct  gloria,  quam  qiuerimus ;  Mon 
hic,  scd  iii  futuro  laudari  cl  inagnificari  cupi- 
inus. 

Ecce  locus,  ubi  posuerunt  eum,  Ecce  locus  testiino- 
nii,  coiiseiei.lia  seilieet  eordis  nostri,  ubi  Jesus  Na- 
zarenus  criicifixiis  lestis  ac  rcuiunerator  operum 
nostroriim  esl  repositus.  Il;cc  ergo  illis  iutr.nsece 
respondentibus  :)c  spirituni  clationis  taliler  a  se 
repellcntibiis  adliuc  ad  altiora  cos  monct  cl  excitat, 
qualenus  non  soluni  proprix  saluli,  verum  etiam 
ulilitati  proximoriim  providv^ant. 

7/6,  inquit,  dicite  discipuUs  ejus  et  Petro  fuiB 
prwcedet  vos  in  Calilwa.  Ite,  iit eoBpslis,  rceti  iline« 
ris  Iramite,  et  non  soluni  vobisuictipsis,  245  ^ 
et  al.is  prodesse  eiirate.  Dicite  discipuiis^  boc  ost 
imiocentibiis,  dicitc  et  Petro,  hoc  est  lapsis  et  pec- 
catoribus,  dicite^  inquain,  qiL-e  iilrisque  conveiiiant, 
qiial  lcr  ulrique  Jesiiin  pncecdeiilein  tii  Calilwa  ?i- 
dere  debeant.  Dicite  diicipulis,  vidclicel  sub  disci- 
plina  Spiritus  sancli  aliqiiandiii  erudilis,  qualeniis 
lioc  modo  pKCcedenleiu  Domlnuni  Jcsum  tit  Catiltta 
scfiuantur,  et  videant,  ut,  in  quantuin  p«)tiicrint,  a 
mlnimis  cliain  peecatis  Iransmigralioneni  in  sanet- 
ipsis  facianl,  ut  innocentiaiii  suam  huinilitate  cor- 
dis  ciistodiant.  Dlcitc  ei  Petro,  hoc  est  peccatoribus« 
qui  tripiici  culpa  sunt  lapsi,  id  ea  coglu^onum. 


tOl  ROWLIJS  PESTITALeS.  «Oi 

Terbonim  et  operufn,  qiiemadmodiiin  Petrus  lapsus  A  Jesum  Chrislnm,  qni  247  ^*^*^  ^^^  pMuit,  qua!>* 

do  voluit  et  quomodo  voluit,  sic  ctlam  resnrgeiepc»- 


csl  ter  negando  Domiaum,  diclte,  inqiiam,  illis,  ui 
a  peccatis  resipiscant,  et  mala  qu»  commlserunt, 
liumiliier  connteiido  poeniteani. 

Sed  inter  haec  notaiulMm  ,  ac  magno  gaiidio  reti- 
nendum  est  quod  non  alli  discip.ili ,  sed  solus  P«- 
Mnu ,  qui  boc  in  loco  peccatorum  personam  expri- 
mit,  Tocatus  est  ex  noniinc.  Nam  indc  peccatoribus 
jnajgna  daturspcs  divinas  clementise,  ut  de  salute  sna 
iion  desperent  nec  didiJant ,  veruui  etiam  ipsi  Do- 
minum  in  Ga/i/ira,  quod  interpretatur  t.ansmigratio^ 
praecedentem  sequi  non  cxpavescant,  ut  vidclicct  <Ie 
Titiis  ad  viriutes,  de  morte  ad  vitam  iransmigrare 
coiiiendant. 

/6i,  inquii,  eum  videbilis  ,  sicut  dixit  vobis.  /6i, 


iuii,  quando  voluit  el  sicut  voluit;  ei  non  soluni  s  bi 
resurrex  t,  sed  el  nobis.  Per  suam  ei.iJi  resuiro» 
ciionem  ded.t  nobis  spem  ei  confidenlia  ii  ven  ca  i 
qiiandoque  ad  eamdem  resurrectionis  ei  i.i  mortali^ 
tatis  gloriair. 

Sed  quia  dttplex  est  Ixtitia,  nna  quse  decursa  prv» 
seniis  vitie  miseria  erii  in  requie  aiiiniarum ;  altera^ 
quaeeritin  resnrrectione  corporum,  p.stm  sso:  Uass 
est  dies  quam  fecit  Dominus .  contiiiuo  subjnngitur: 
Exsultemus  ei  latemur  in  ea,  Verbum  hoe ,  exkulit' 
mus ,  potesi  rererri  ad  illud  gaud  um  ,  qiiod  daiur 
pDsi  hanc  vitain  in  requie  aniinaruin.  Qiiod  auttm 
coi.tiniio  sequiltir,  et  la*temur  in  fa,  hoc  iiieflrabilem 


boc  esi  in  vitaaicrna  revelata  facic  videbitur,  sicut  ^  et  inienuinabilein  illam  lietitiain  exprim  t,  quae  li« 


niinc  ei  innoceniibiis  el  pnRnilentibiis  aut  pcr  verba 
dociorum,  aui  in  bora  coiiteinplationis,  aiit  per  lin- 
guaro  ii.iiuiae  comp^inclionis  pollicctur.  Li  vere 
|iaschalia  fesia  c  lebrabimus,  ubi  veriim  Pascha  no- 
strum^quod  esiChrisius,  facie  ad  faciem  videbimus. 
QiioU  ipse priesiare  dignetur,  qui  ciim  Patre  et  Spi- 
riiu  saiicio  vivit  et  regnal  per  omiiia  sxcula  s^cii- 
iorttm.  Amen. 

246  HOMILIA  XXXVL 

»  DIEM   SANCTrN    PASCHA   SECUNDA. 

Emiut  qnoque  columbampost  eum,  ut  videret  si 
imn  eeuassent  aqufp  super  terram  (Cen.  viii).  etc. 

Sancia  ac  venerabilis  diei  hujus  fesliviias  sicut 
omnibus  pReeniinet  solemniiatibus ,  sic  inajoris 
exsuliai.o.iis  ei  Uctiiiae  tripudio  per  toliim  orbein 
lerrarum  celebratur  ab  omnibus  Cbristi  ndelibus. 
Nec  immerito ;  iii  hac  eniui  die  complevii  Deus  om- 
nipoiens  ei  perfeclt  opiis  suum,  opus  utlque  redem* 
ptionis  nosine,  propter  quod  a  celsitudine  divinita- 
tis  suae  ad  infima  iiostne  morlalitalis  dignatus  esi 
descendere.  Quod  eniin  naiiis ,  quod  in  hoc  inundo 
eonversaius,  quod  passiis ,  qiiod  inortuus  esi  aique 
.  sepulius,  in  hoc  piena  atqiie  perfecla  redemplio  no- 
slra  non  fuisset,  nisi  speni  resnrgendi  in  sna  nobis 
resurreciione  dedisset.  Non  enim  plenum  esset  gaii- 
diun,  si  aiiimx  posi  hanc  vitam  ianliimmodo  salva- 
reniur ,  corpora  vero  redaoia  in  pulverem  resusoi- 
tari  ail  vilain  non  mererentur. 


nito  intindi  lermino  in  resuscitalioiie  corpuriim  om- 
nibus  elecis  Dei  futura  eril.  Ila;c  cst  vera  die  illa 
quam  fecii  Dominus,  dies  una  cunctis  reiro  dietns 
merito  pneferenda.  Haec  erii  vere  d.es  exsuUationis 
et  Ixt  tiae,  ubi  uniio  animae  corpoi  e  nullus  uiira  ro» 
manere  poterit  locus  moeroris  vel  trisi.iiae.  Anlo- 
qiiam  dijs  isia  veniat,  licet  in  requie  sini  sanciornm 
animx,  ei  in  tai  re«|uic,  quam  nulla  mens  c<^iiaro« 
nulla  lingiia  valei  explicare ,  plenum  iamen  ei  per- 
fectum  gaudium  necdum  babent.  Turbat  enim  illud 
cx  parte ,  quod  sollicitaniur  adhnc  ei  c  ogitani  de  ro- 
snscitando  corpore,  quia  quod  habebaLi  socira 
laboris ,  habere  eiiam  des.derani  socium  gloriae  et 
remuneraiionis. 

Nunqiiam  en'm  diteciio  aliqua  dileciioni  il!i  aequi- 
parari  valei,  quae  esi  inier  corpus  ei  animam.  Nart 
inde  esi  le  halls  dolor  ei  cruciatus  ille  quem  in  iine 
suo  homo  sustinei ;  duruni  enim  ei  d  fliciie  esi  fi- 
miliare  corpor.s  dcmicilium  deseiere.  Posiquam 
aiiiem  deseriieril,  licei  in  seiernae  beatiiiidinis  gaudia 
recipiaiur,  seinper  tamen  desiderans,  semper  anhe- 
lans  est  ad  recipiendum  illiid  per  cujus  laborem 
ianium  promenilt  honorem.  Nam  qnemadmodiim 
maier  dilectum  halens  niiiim,  vel  aliiis  quilibei  ho- 
mo  hal)ens  amicum,  quem  diligt  sicul  seipsum, 
par^ipendii,  vel  pro  iiihilo  ducii  honorem, qui  sibi 
exhibetir,  248  nisi  eiiam  is  qui^m  d.;i^ii sicui  se, 
par  honore  ei  amore haleaiur,  sic  e i  anin:» honor 


Sed  qiiia  aniinaii  per  resurrectionem  Domini  no-  d  ei  l.eatitudo  sua  non  sufllcit,  qiiandiu  <orpus,  quod 


stri  Jesu  C  .r.sti  duplicem  imm  rulitat.s  stolam  spe- 
ramus  ei  exsppctainus,  non  injiisie  singulis  his  die- 
bus  quasi  nos  ipsos  consolando ,  et  quid  s  t  quod 
exspeciamus.  aJ  memoriam  quodammodo  nobis 
ipsis  revocando  ad  missain  caniinus :  Htec  est  dies 
ifuam  fecit  Dominus  ,  exsultemus  et  lcetemur  in  ea. 
Cunctosdies  fecit  Do  ninus,  cunctos  dies  creavii  Do- 
roimis ,  sed  prx  oinnibus  imo  excellentiorem  om- 
nibusdiem  stuiu  fecil,  qiieiu  inaud.tagloriosissiniae 
resurreciionis  suae  gloria  prx  omnibiis  consecravii 
Cthoiiniav  i.  Erant  quidem  ante  ipsum  et  posi  ipsum 
aliqui,  qui  dante  ipso  ei  cooperante  moriuos  susci- 
taveruni :  seipsum  ntinquam  homo  a  morte  suscila- 
Tit  praeler  solum  hunc  hominem  Dominum  nosirum 


sicui  seipsam  dillgii,  honoriei  beai  iudlni  iiJius  par- 
ticipaii  non  poierii. 

Sed  ne  mirum  hoc  ei  incre<libile  videaiiir .  respi- 
ciamus  ad  caput  nostrum,  iniueamur  Dominum  et 
Salvatorem  nostrum  ;  suo  enim  exen  p'o  haec  qnae 
loqiiimur  comprobavii,  qui,  sanciissiino  c  orp  r  suo 
pro  nobis  in  morie  pos.to,  diuiiusa'  esse  non  p  lin  I, 
quia  voluit,  pneier  1  revi«<mum  temro  is  spaium, 
quod  erai  ab  hora  nona  sexLie  feriie ,  qua  in  cruce 
occulu  i ,  usque  in  d  em  .eitium ,  quando  f^ienter 
illud  a  morte  suscitailt  7^uc  ciam  in  Vetor  s  Te- 
stamenii  Sciiptura  longe,  antequam  fierel,  ssi  s  no- 
Lillier  praeflguralaiur,  iibi  legimusde  columla  iUa 
quam  einisii  Noc  de  arcan  «t  tidtrtl  i\  \«».  t«»fc 


m 


VEN.  GODEFRiDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


tent  a^jnep  Vtiptt  fackm  terr{e;  qum  cnm  non  inreni$' 
$et  ubi  requUsceret  pes  ejus ,  reversa  est  ad  enm  in 
aream. 

Potest  intdrgt  pfer  Noe  Christi  divinitas;  perar- 
caro  ,  ass'jmpta  in  Deum  hnmanilas;  per  coliimbara 
Tero,  animam  Cfirisli  non  immerito  int.ll gendam 
aestinio,  quia  vere  columba,  et  columba  pulcherrima 
erat ,  quse  sola  omni  dupllcitatis  et  peccali  (eite  ca- 
rebat.  Hanc  itaque  columbam  venis  Noe,  Deiis  sci- 
licct  omnipotcns ,  qui  secundnm  Apostolum  erat  in 
Cbristo,  mundum  reconcilians  sibi;  tnnc  quodam- 
modoem.sit,  quando  eam  pro  saiute  humanigene- 
ris  eletatus  in  cruce  separari  a  corpore  pei  niisit. 
Sed  qtiare  einisit  eam?  Vt  videret  si  jam  cessas^ent 
aqux  ittper  faciem  terros.  Aquarum  nomine,  quae  di- 
versae  in  Scripturis  ponuntur ,  boc  in  loco  non  in- 
congrue  originale  pcccaium  tcI  carnaies  concupi* 
ft?entias  arbitror  posse  designari,  qnsc  ex  originnlis 
pcccati  crimine  mirum  iii  modum  cxcreverant  super 
omne  gcnus  hnmanum.  Per  diluvium  vero  ap:e  pos- 
simt  int^lligi  actualia  pcccata,  qaae  originali  peccato 
accessi^rant ,  qu»  totum  genus  humanum  setemae 
mortis  pra.*cip;tio  involverani.  Ob  hoc  titique  unige- 
nitus  Dei  Filius,  in  diTinitaiis  tubstantia  Patri  coa> 
qualis  propternos  fattus  homo  mortalis  colniubam 
tnam  emisit,  ob  boc  dilectam  animam  suam  ex  arca 
flla  haman«  naturae,  qnam  praecepto  Patris  tntrave- 
rat  2{lid  separari  ad  horam  permisit,  ut  vidcret  ei 
jam  cessassent  aqute  snper  terram  ,  aqtne  utiqne  ori- 
ginalis  et  actualis  peccati,  nou  super  terram  ma!e-  m 
dictam,  spinaset  tribulos  peccr^torum  germlnantem, 
sed  siiper  terram  benedictam ,  super  terram  rmdi- 
feram,  bonorum  ex  se  rructum  operum  Deo  qtiott^ 
die  proferentem.  Qnod  enini  ille,  qui  nihil  morii  de. 
bnit ,  mortis  debltum  solvit ,  et  ad  videndos  alque 
Tisitandos,  qni  captivi  tenebantur  in  raorte,  elecios 
sn.)S  adinfernum  descendere  Toluit,  per  boc  cessare 
fecil  aquas  diluvii,  per  hocdelcTit  crimina  originalis 
ct  actuaiis  peecati. 

Emissa  hoc  inodo  eiecla  illa  columba,  id  est  df  - 
leita  Christi  anima ,  quantum  desidcrium  habuerit 
resumendi  cnm  Immortalitatis  gloria  corpus  snum, 
quod  moriale  deposuerat ,  seqnens  liitera  satis  lu- 
culenter  ins  nuat.  Nam  sequitur:  Qucc  eum  non  in- 


A  etierat.  Aqnce  enim ,  ut  sulijtmdum  est,  erant  $nper 
nniversam  terram,  Et  benc  dicitur,  snpet  umver$etm 
terram^  quia  omnibus  homiuiiius,  qnantumlibet  fr^ 
ctireri  fuerint,  quanlun.ctinqueproptC;  Deumlabonh 
Tcrint,  aqua  illa  originalis  et  actualis  peccati  superiar 
erat ;  omnes  enim  in  peccatis  concepli  e(  nati  eraiili 
omnes  in.peccctis  vivebant.  Sed  sola  arca  NoefeirKv 
batur  superaquas.quia  solum  illud  incomparabiliUT 
castum  et  mundum  indlvidu»  sempiternffique  Tri^ 
nitatis  habilaculum  aqiia  illa  originalis  et  actualis 
peccati  attingere  niillo  modo  poterat.  Unde  beatift» 
sinia  illa  columba ,  praeelecta  coliimbinfle  castitalis 
atqiie  dulcedinis  Christi  anima,  250  P<»^«m 
cuin  potentia  divinilatis  ad  inrernuui  usque  p^m^ 
lavit,  tyrannumqiie  tradens  vinculo,  electis  suis« 
^  quos  inde  tulerat ,  parad.sum  resfrsTii ,  sin^  aiort 
reversa  e$t  ad  enm «  Deum  utiqus  sinnipolentem  ia 
arcam. 

Extenditque  manum^  et  eifpnhBnsam  fn/ii/tffti 
nrcam.  Quld  erat  hsec  ettcnsio  niamis  TeriNoet  lyr 
manus  ejus  intclligitur  polesiss  ^s.  Manus  ejut 
intcnsa  quodammodo  el  qiiasi  inclnss  f^ii,  qusnd# 
comprehendi  se  et  flagellari ,  colspbizari ,  sptnlsqnt 
coronari ,  cl  ad  uUiinum  inter  dtios  latrones  sttspen» 
sus  turpissima  morte  se  perraisil  condemnari.  Sed 
eamdcin  manum  suam  nobiliter  extendit^  quaiido 
superatis  his  omnibus  columbsm  susm ,  qMm  enii- 
sit  moriendo,  suaviter  apprchensam  intiilil  inwrCiM 
potenter  s  morte  restirgendo. 

Nec  praetcreiindum  quod  dicitnr,  affprehetMm  h^ 
tulit  in  arcam.  Trahit  ad  se  homo  cum  quadass  toi^ 
litudine  quod  apprehendit.  Sic  eliam  Dominut  n^ 
ster  lesus  Christus  apprehensam  in  fortiludine  «I 
potentia  diTinitatis  sua:  colnmbam  snam ,  ssncism 
Tidelicct  animam  suam  ita  intulit  in  arcsni,  qMd 
nec  diTinitas  ab  humanitate ,  nec  hnmanilss  •  d^ 
Tinitate  separari  nltra  poterit. 

Erspectatisqne  nltra  septem  4iebn$^  nlH$  nffsmii 
dimisit  eotnmbam  ex  arca,  Septem  dies  isti  ersnl,  nt 
arbiti  or,  dies  keii  et  jucundi  post  resnrreilionefli 
Domini  nostri  lesn  Christi ,  in  quibus  dedil  disd  • 
pnlis  suis  Spirituin  samtum  in  remissionein  peoci- 
lorum ,  quem  propter  septifonncm  donorusi  grfr- 
tiam  non  injustc  in  hoc  loco  per  seplensriaai  m- 


tenissei  nbi  reqniesceret  pes  ejus,  reversa  e$t  ad  eum  D  merum  puto  intelligendnm :  Accipite ,  inquil ,  Spt- 


in  aream,  InTeniebal  quidem  sanctorom  suonim  ani- 
mas  in  inrerno  positas,  sed  in  omnibiis  hls  non  in- 
Teiiiebai  ubi  requiesceret  pes  ejiis ,  quia  in  omni- 
bus  illis  non  erat  ei  lam  delectsbilis  iamqne  affe- 
ctuosu^repansalionis  bcus,  sicui  in  illo  sanctissimo 
corpore  Suo ,  qnod  sicul  sine  peccalo  mtindum  et 
immaculatum  indae:at,  sic  sine  peccaio  mundiim 
el  inTiolaium  tleposuerat.  Unde  reversa  e$t  ad  enm 
in  arcam,  Ad  quem  enml  Uiique  ad  Deum  omnipo- 
leniem  reverss  esi  in  arcam ,  hoc  esi  in  propriam 
carnera  suam.  Deus  enim  erai  cum  anima  in  in- 
fcmo ,  Deus  erai  cum  corpore  in  sepulcro,  Qusre 
leTersa  esl  ud  etim  in  arcaro?  Ob  hoc  Tidelicei ,  quia 
IKtt  inTenit  iale  balitaculum ,  qualc  crat  llhid  unde 


ritnm  sanetum,  Qnornm  remtseritis  peccafn^  remie» 
tvntnr  eis,  tt  qnomm  rettnnerith^  retenta  ermmi 
{ioan,  XX,  Ht).  Isti  dies  vere  dies  exspectali  erant; 
omnes  enim ,  qui  eranl  ab  initio  saeculi ,  dies  istns 
exspectabant  ei  desiderabani.  Neque  hoc  Tscal  n 
mystierio  quod  dicitur,  exspectatisqne  nltra  $ep€em 
diebns  aliis.  Per  hoc  enim  innuitur  nobis  aliqnon 
dies  fuisse  ante  hos  dies,  diebuo  lamen  istis  ienfe 
dissimiles.  Nonne  dies  crat  Nob ,  Abrabsm,  Isanc, 
David  caeterique  horitm  similes ,  qtii  omnes  Spiri- 
tum  Dei  habuerunt?Spir:tum  quidem  Dei  habebsnl, 
nulli  Umen  illonim  datus  est  in  remissioneni  pec- 
cstoriim.  Nondum  enim,  utait  Scr;piura,erarSpfrfass 
antn$ ,  qnla  251   ^^^^^  firndfnr»  eraf  r/tfff/ltiHlls 


sos 


BOIOLIiE  FESTIYALES. 


80« 


{Joan,  Tit,  SO).  Postquam-autem  Chrlstus  passus  A  eicocta  et  exsiccata  igne  passionis  in  morte  quo- 


«st  et  niorluus  ,  postqtiam  descendit  ad  inferos  et 
resurrexit ,  tunc  vere  venerunl  exspeclati  dies,  dies 
idtra  omnes  dics,  (|uia  supra  onines  dies  septeni  dies 
alii  9  retroactis  diebus  nullo  modo  comparandi ,  in 
quibus  per  Spiritum  sanctum  data  est  remissio  pecca* 
torum. 

Transactis  exspeclatis  diebus  istis ,  rursum  dimi* 
$il  cjlumbam  ex  arca.  Iterata  dimissio  columbx  ex 
arca  gloriosa  Chrisli  ascensio  non  incongrue  est 
accipienda.  Sicut  enim  in  praecedei.tibus  campin 
Christi  per  arcam  intelleximus,  sic  etiam  hoc  in  loco 
nihiiominus  pcr  eamdem  arcam  caro  ejus,  non  uli< 
que  illa  quain,  cooperante  Spirilu  sancto,  suscepit 
de  beata  virgine  Maria ,  sed  alia  ejus  caro ,  quod 


dainmodo  exaruit ,  aniinala  succo  divinitalis  mir»- 
biliter  in  resurrectioue  ila  revit*uit  et  refloruit,  quod 
nunqiiam  anipiiiis  virorem  suum  amittere  polerit. 
Christus  eiiim  ,  iit  ait  Apostolus,  resurgens  a  mortui$ 
jam  non  moritur;  mors  iHi  ultra  non  dominabitut 
(Rom.  VI,  9).  Vircntia  autem  folia,  quae  ramusidcm 
produxit ,  erant  vivincata  clectorum  siiorum  cor- 
pora ,  quos  ereptos  de  tartaro  in  ore  suo^  id  est  in 
divinitatis  siiffi  poteniia  rcsuscitatos ,  ad  thronum 
pateriiae  glori%  secum  adduxit.  Ipse  eniin  est  os  Dei, 
ipse  est  sapieutia  Dei ,  testante  Scriptura ,  qusi 
dicit :  0  sapientia  quo!  ex  oreAltissimi  prodiisti,  Post 
ista  omnia  recte  sequitiir : 
Inlellexii  ergo  Noe  quod  cessassent  aqua;  super  /b- 


est  sancia  Ecclcsia  ,  apte  intellig.lur.  Illam  enim  ^  ciem  terroi,  Nani  ubi  post  peraclam  passioncm  et  rc- 


carBcm  quam  de  l)eala  Maria  sumpsit ,  propter  hu- 
Jutamorem  carnis  opprobiiis  ct  siippliciis  cxposuit; 
illam  ded.t,  ut  istain  liberarel ;  illain  perinisit  fla- 
gellari «  ut  haec  posset  sanari :  illain  voliiit  crucis 
supplicium  sulire,  ui  hacc  ad  gaudia  paradisi,  unde 
deciderat,  mererelur  redirc;  illam  permisil  inori » 
iit  ista  posset  vivificari.  Igitur  rursum  columbam 
ftuam  noster  Noe  ex  arca  dimisit ,  quando  eam  qiia- 
dragesimo  diepost  resurrectionem  suam  de  pra^senti 
Ecclesia  transtulit  in  ccclum.  Illa  vero  qiiam  deli- 
ciosa  quamque  ainabilis  et  gloriosa  vulliim  paiernaD 
pnaiestatis  pra^venerit ,  sequens  litlera  patenter  ex- 
ponit,  cum  dicit : 

At  illa  veuit  ad  eum  ad  vesperum ,  portans  ramum 
virewis  olivie  cum  vireniibus  foliis  in  o^e  suo.  Beiic 
Tenisse  ad  cum  ad  vesperam  dicitiir,  quia  circa  lio- 
raro  uonam ,  qiiando  inclinari  incipit  dics  ad  vespe- 
ram  ascendissc  Chr.stus  le^^itiir.  Venit  ad  eum  ,  hoc 
esi  ad  Deum  Palreni  portans  ramum  virentis  otivas 
cum  tirentibus  foliis  in  ore  suo.  Tria  sunt  in  ramo » 
qux  si  rectc  coiisideremus,  jusle  pcr  ranium  homi- 
uem  illum,qui  erat  in  Christo,  pra;ngiiratum  vide- 
»U9«  Rainus  projedil  ab  arbore,  in  rauio  cst  fort.tudo 
arboris ,  raiiius  pnT^fei  t  fragrantiam  b(mi  odoris. 
S!c  et  Christus  ,  qui  seciindum  divinitutem  suain 
Patriconsubslanlialis,  cox*lernus  et  coaeqiiaUs  erat , 
aecundum  hiimanilatis  substantiam  ex  arbore  et 
niassa  hiimanx  naturae  processerat ;  et  siciit  ranius 


suireclionem  suam,  Dominuset  Salvatornoster,dat9 
Spiriiu  sancto  discipulos  suos  niisit  in  universum 
iniindum  ad  prxdicanduni  et  daiidum  baptlsma  in 
remissionem  peccatorum ,  ipseque  cum  tali  iiinw 
pho  gloriae  ascendi  in  coclum ,  tunc  primum  veru^ 
Noe  intellexit  quod  cessassent  aquw  stiper  terram. 
Mox  enim  ut  prxdicantibus  apostolis  baplismus 
coppit ,  in  quo  cooperante  Spiritu  sancto  rcmissio 
fit  peccalorum ,  statim  aqua  rlla  ,  aqua  uii((ue  ori- 
ginaiis  ct  actualis  peccati,  cessavit  super  terram » 
siiper  terram  dico  fructiferain ,  super  auimas  vide* 
iicet  et  corpora  fidelium ,  delectabilem  bona;  opera- 
tionis  fructum  Deo  gcrminantium. 
253  i^xspictavilque  nihilominus  septem  dies  alios^ 
'  et  emisit  coluwbam.  Per  septem  alios  dies  islos,  omne 
tompus  ab  asccnsione  Domini  usque  in  fiiiem  sascuU 
intclligere  possuinr.s,  in  quo  pius  ct  misericors  Do« 
miniis,  (lui  omnes  bomines  salvos  fieri  desiderat, 
pcenitentiam  et  conversionem  peccatorum  nJseri- 
corditer  exspectat.  Nec  praetereuLdam  qiiod  dicit, 
exspectavitque  nihilominus  septem  dies  alios,  Per  boc 
eniiii  videtur  inihi  designari,  quod  septiformis  Spi- 
ritus  sancti  dona,  qiise  modo  per  cc^operatoresChristit 
bonos  \idelicet  episcopos  et  presbyteros  dispergun-» 
tur.  Nihilominus,  hoc  est  nihil  minus  valeant  nunc, 
quam  tunc,  quia  gralia  Spiritus  sancti  nihil  minut 
niinc  in  sancta  Ccclcsia  per  ministros  Chrisli  ope» 
ratur,  qiiam  post  asceiisionem  ejus  per  sanctos  apo* 


fortitudo  est  arloris,  sic  ipse  252  foit.tudo  et  vir-  D  stoios  operabatur.  I Jem  euim  baptisma  adbuc  in  san* 


tus  erat  et  est  totius  buniani  generis.  Cx  ipso  etiam 
bonus  et  suavist  miiltiimque  Deo  Patri  delertabilis 
odor  in  c(nlum  venil ,  qiiia  maluin  illum  fetorem 
pcccat^rura ,  qui  ex  tota  iiiimnni  geiieris  propagine 
coerserati  glorioso  sanguinis  sui  pretio  ipse  de* 
tersit  atqiie  fugavit. 

Coiigriie  etiam  ramus  virentis  elivw  nominatur.  Ex 
frfiva  enim  procedit  oleuin  ,  per  oleiim  autein  pax 
et  misericordia  nguratur.  Ipse  enim  pacem  fecit  in- 
tCT  Deum  et  bominem ;  ipse,  destructo  mortis  impe- 
rio,  attulit  miftericordiam,  id  est  peccatortim  remis- 
ftionem.  Et  qnare  nobilissiina  eadem  caro  Chrlsti 
Bon  modo  ramus  oliva} ,  st;d  et  ramus  virentis  olivw 
<Ucit<iff?  Bene  quidem  a  niinis  congrue,  qnia  qwe 


cta  Ecclef  ia  conficitur,  in  quo,  cooperante  Spiritu 
sancto,  eailein  adbuc  remissto  peccatorum  omni  cre« 
deiiti  sine  dubio  tribuitur»  Pracmissis  septem  bis  die- 
bus  rursum  dicitur : 

Et  emisit  columbam,  Primo  emisit  eam,  sicut  au« 
divimus,  in  passione ,  secundo  diir.isit  oam  in  asceo- 
sione;  tercia  ejus  emisio  erit  in  futuro  judicio.  Ter^» 
lia  bac  eraissioiie  tandem  facta,  implebitur  quod  S6« 
quitur : 

Qux  HOH  tst  reversa  uUra  ad  eum,  Nequo  cnini 
necessarius  ibi  regressus ,  iibi  nulliis  ultra  erit  r^ 
cessiis.  Nam  ubi  peracto  judicio  omne  corpus  suum 
ad  se  collegerit,  r.on  revertetur  ultra  ad  eum ,  quia 
mmquam  ampliug  reeedet  abto*  E&Vi^  ^^^s^^Xscv^ 


KO',  TEN.  GODEPRini  ABBATIS  ADltONTENSlS  tM 

nnna  illa  nal'ira  qnse  est  in  Christo,  sed  loia  eliara  \  niens  in  carne  omnipolens  majestas  propler  eon  fb- 


liiiiniina  nalura,  per  'psum  redenipta  et  salvata  sem- 
pei  in  ips4>  regnab  t  cuiii  !>eo.  Ad  hanc  peipt^tux  iin- 
uiort.ilitnlis  gloriain  perducat  iios  Jesiis  Cbristus  Do- 
miniis  nosler,  qui  cuiii  P  tic  et  Sp.r.tu  san  to  vivit 
et  rejnat  per  omiiia  s.ecula  sneculorum.  Amen. 

254  noMiLiA  xxxvu. 

1:1  FERIAM    SECU.NDAM  PASCUiE  rHIMA. 

Duo  ex  dUcipulis  Jesu  ibant  die  ip»a  in  casleUum^ 
qucd  erai  inspatio  $tadii^rum  sexagintaab  Jerusalem^ 
nomine  Emmaus  (Luc.  xxiv). 

Quia,  sicut  ail  bealiis  Gregorius ,  in  quotidiana 
solemnitate  nobis  Iaborai;tibus  pauca  loqiienda  sunt, 
cl  foit:sse  hjec  ulilius  proderunt,  verba  leitionis 


cerit  et  sustiniierii.  Ait  ergo  evangelisia : 

Et  ip$i  loquebantur  ad  invicem  de  his  omnibui  qim 
accidercnt,  Omiiia  illa  qua:  accideraut ,  incaiDatio» 
nem,  passionem ,  ct  resnrrect.onem  ui.igenlli  FilH 
Dei  non  incor.grue  significanl.  De  bis  omuitfU$  Uh 
quunlur  diio  illi  disiipuli,  honio  videlicct  ille,  qvi 
corpore  cl  spir.tu  libeuter  subjectus  est  d.sciplinK 
Chrisli ,  duiu  humili  corde  jugiter  ea  in  seipso  re- 
plical  ct  recogitat,  ul  ad  illius  amorem ,  qui  taiiU 
pro  eo  suslinuit,  validiiis  succcndi  possit.  Loquitcr 
etinm  de  bis  omiiibiis,  dum  dep!orat  in  seir.etipso  et 
ingemiscit  quod  tanUe  ejus  Lonitati  niiHis  su.s  hr 
boribus  vel  meritis  respondisse  se  rccolit,  ideoqve 
justo  Dei  jiidicio  tempore  passionis  et  resurrcciio- 


evangelicc  per  singula  verla  d.sciiri-ere  non  pos-  B  nis  ipsius  des.deraia dulcedinis ejus grata privttain 

sumiis.  Propter  illos  lamen ,  quibus  sola  hisloria  "" * 

Uttera  non  suflicit,  paiica  de  moralilale  loquemur, 
proiit  ipse  Dominus  dare  nobis  dignabitiir. 

Duo  isti  discipuli  significant  corpus  et  animam 
o^juslibet  fidelium  Chrisli ,  qui ,  relicto  sajt  ulo  et 
sa^ularibus  desideriis,  sub  dlsc  prmalii  Dei  degiint, 
el  secundum  d.sc.plinam  ejus  mores  et  vitam  suam 
legunt.  Quid  eniin  aliud  jusii  et  Loni  bomines  sa- 
crosanctis  his  Qiiadragesiin»  diebiis  fecerunt ,  nisi 
quod  vigiliis,  jejuniis,  flagellis ,  caelerisqiie  piis  la- 
boribus  corporis  qiiasi  stib  discipllna  Dei  se  cohi- 
bentes,  ad  hoc  elaboraveruiit,  ul  in  die  resuri-ectio- 
n  s  ejus  digni  invenircntur  qui  gaiidium  et  l»titiain 


se  recogiiosi  it.  Taliler  de  se  loquent.bus  a)pprqNn- 
qiial  misericors  Dominiis ,  quemadmodum  myslice 
innuitur  in  consequer.lil  us  : 

Et  (actum  est^  inquit  evangelisla,  dum  fabularentur 
et  secum  quwrerent,  256^'  ipuJesus  apprcpinquans 
ibat  cum  illis,  Dum  enim  labutatur  homo  in  semct- 
ipso  miserationuin  Doinini  recordando,  diim  seciiHi 
^tm  rir  iiigratitudinem  et  negligentias  siias  hiimililer 
disciiticndo  el  deplorando,  ipse  Jesus^  vera  salus  ha« 
milium,  qui  occulta  cordium  respicit,  approptnquara 
per  invisibilem  visiiationis  su»  gratiam  bomini  in* 
cipit,  dum  pcr  suum  timorem  magis  ac  magis  eisa* 
scitat  eum  ad  sui  ipsius  cognilionem.  Scd  quia  ia 


habere  cuni  ipso  mererentur?  Sed  quaiitumcunque     ipsa  sui  cognitione  homo  timore  corrpilr.r, 

•       •       ■         •  •  •'    ' dum  amore  reficitur,  rccte  evangelista  {Hroteqoi* 

tur: 

Oculi  autem  itlorum  tenebantur,  ne  eum  ugnoiee* 
rent,  Ocuti  cordis,  quibus  videiidusest  Deus  inTisi* 
bilis,  ffnenOir  per  tiiiiorem,  ne  agnoscere\>eum  posiil 
bomo  per  amorem.  QuiLuscunque  tamen  per  limo* 
rem  appropinquat ,  cuin  itlis  quodaroniodo  il,  qola 
per  profectum  virtutum ,  pcr  prorectum  kononim 
operum  ab  amaritiidine  timoris  ad  dulcedlnem  pro* 
vehit  nmoris.  Unde  sequitur : 

Et  ait  ad  iltos :  Qui  sunt  At  sermcnes  quos  conferti$ 
ad  invicem  ambulantes ,  et  estis  tristes  ?  Ista  Dei  iih> 
lerrogatio  est  invisibilis  ejus  excitatio.  Ideo  aiim 
interrogat,  ut  nesciciiiem  siia  interrogatlone  scieiH 


inlerdum  bomo  laLoraverit,  quantunicunque  m  cu 

slodia  cordis  ac  corporis  desudaverit,  sit  tamen  ple- 

rumque  ut  gratiam  >llam  supern;c  dulcedinis,  pro 

qua  laboravit.  ad  quam  anlielavit,  babere  cum  Deo 

secundum  vot.nn  et  desideriiim  suum  non  possit. 

Unde  contristatus  in  scmetipso  et  geniebiindus  ipsa 

qiiodammodo  die  in  casteltum  nomine  Emmaus  inci- 

pit  ire.  Ipsa  dies ,  dies  pncsens  est ,  dies  Ixliti»  et 

exsultationis,  dies  utique  Doniinics  Resurrectionis, 

in  qua  homo  ille,  qui  sub  255  disciplina  Dei  vixisse 

se  recolit ,  et  tamen  optata  et  desiderata ,  pro  qiia 

laboravit,  gratia  se  privatum  conspicit,  in  caslettum 

Emmaus ,  quod  iiiterpretatiir  populus  abjectus ,  ire 

incipit.  Dum  cniin  se  quasi  abjectum  corain  Domino 

et  despeclum  reputat,  ct  propter  ipsam  siii  abjectio-  D  tem  faciat,  ct  cst,  qiiasi  dicat :  Estis  quidem  ombm* 


nem ,  quasi  qui  nullius  sit  meriti ,  corain  Deo  se 
humiliat,  boc  est  ipsa  die  ire  in  castetlum  Emmaus, 
Nec  pnetereuiidiim  quod  additiim  cst ,  quod  erat 
ft  spatio  sexaginta  stadiorum  ab  Jerusatem,  Spaiium 
osxaginta  stadiorum  cst  vel  Lonoriini  operuin ,  vel 
ciivinonim  perrectio  mandatorum.  Videt  nanique  in 
'  ipsa  siii  ab  ectione ,  qiiasi  sexaginta  stadiorum  spa- 
tio  ab  Jerusatem  se  abesse ,  diim  propter  imperfe- 
ctionem  operiim  siiorum ,  propU^r  iiogligeiitiam  di- 
vir.orum  pnvceptorum  longe  se  esse  a  visione  pacls 
dep^orat,  quod  est  vel  interna  diilcedo  cordis.  in  qua 
Deus  conspicitiir,  vel  diilcedo  regni  coBlest's ,  qiue 
in  actema  vita  electis  Dei  conservatur.  Unde  rediens 
id  le  inlra  so  huniil.ler  recolil ,  qnae  el  qiianta  ve- 


tantes,  proficientes  utique  et  noii  deficirntes,  sed  in 
ipso  vestri  profcctu  estis  tristes ,  rtpote  desideraU 
dulcedinis*  mca;  gratia  expertes.  Sed  recognoocile 
quid  sit  qiiod  ab  bac  vos  gratia  impedieril.  Per  ia- 
visibilem  banc  Dei  interrogationem,  et  utveriusdi- 
xerim ,  misericordissimam  Dei excitatonem  exper« 
gefactiis  homo  intrinsecus  niagis  ac  niagis  coB\a* 
lescit,  et  recolligeiis  se  intra  se  in  amore  Dei  Ttli* 
dius  exardfscit.  Unde  sequitur: 

Et  respondens  Miftis,  cui  nomen  Ctecphas^  disit  d* 
Vnus  homo  fit,  quando  collectis  ad  se  iiitra  se  een* 
sibus  per  sancta  desideria  Deo  iiniri  incipit:  qai  el 
rec  te  Ctecphas^  quod  inte-  pretatur  investigonsn,  ftlTe 
sagax  dicitur,  dum  soincite  invesligal  qnid  Deo  i^ 


tlOMILIiE  rCSTIVALfiS.  8l0 

xat,  vel  dis|[>liceat,  diim  sagax  fit  in  opcrando  A  ^ni  angelorum  vidhse,  qui  dicunt  (ittm  tivere.  Tanioi 


in  d^cliniihdo  ntala.  Post  saluberrimam  hanc 
igationcm  257  ^^^  sagacitalem  ubi  uniri  Deo 
it,  ex  ipso  quo  ardcl  in  Deum  amore  quasi  in 
erba  prorumpit  dicens : 
whi*  peregrinus  e$  in  Jerusalem.  Per  Jerusa- 
dae  visio  pacis  interpretatur,  anima  hominis  ad 
e  pacis  visioncm  tendcns  apte  figuratur ,  et 
asi  dicat :  Tu  solus,  quem  solum  desidefo,  pro 
amore  cuncta  sxculi  labentis  gaudia  despicio, 
«  gaudiumte  quxrentium,  salus  invenieniium, 
Kf,  inquam,  qui  omnibus  sufiicis,  etin  te  nun- 
deficis,  tu  i-olus,  ad  qucm  solus  suspiro,  quem 
requiro,  peregrinus  es  in  Jerusalem^  in  anima 
jailm  visitarc  et  Yivincare  dedigtidris  deside^ 


miserator  Domine,  in  mex  abjectionis,  desolationis 
et  durilix  crucior  amariludine,  quanto  abundantio-' 
ri  dulcedine  tuos ,  quos  diligis,  te  video  invisei^d. 
Mulieres  enim  qu<edam  ex  nostris^  cmollit»  scilicct 
et  dclicaiaeanimag  quorumdam^  quos  videointer  nos, 
qua;  claritalis  tus  luce  perfus»  ante  lucem^  vigilia- 
rum  utique  tempore,  priusquam  lux  hodierna  illu* 
xerit,  ad  monumentum,  ad  Cdrdis  sui  secretum,  pet 
tuaemiserationisducalum  fuerunt^  et  noninvento  cor- 
pore^  nondum  vivifici  corporis  et  sanguinis  tui  sa- 
cramento  recfeaUe,  tuse  du1ce(Vnis  gratia,  quse  vcrd 
visioni  angelorum  comparatur,  quai  te  iu  eis  vivera 
tcsiatur,  coclitus  infundi  mcruerunt.  Sed  quid  mi- 
ror  animas  delicatas,  quas  tu  gratia  tua  emollire  el 


ulcedinis  lux  gratia.  Et  non  cognovisti  qua  fa^  B  in  multitudine  misericordiae  tuae  soles  nuirife? 


if  fn  illa  his  diebus,  quia,  abjectis  ct  despcctis 
bus  mcis,  quibus  te  quxrebam,  quibus  placcre 
i  cr^debam,  facius  es  mihi  alicnus.  ^ed  mi- 
rs  et  miscratorDominus,  quem  nihillatet,  cui 
oium  actio,  sed  ct  cogitatio  hominis  patet,  itc- 
oroinem  interrogat,  ut  ad  desiderium  et  amo- 
uum  validius  eum  acccndat.  Nam  sequitur  : 
ku$  Ule  dixit :  Quce  ?  Ac  si  dicat :  Quce  sunt  ea 
&CU  Ui  Jerusalcm  csse  asseris,  pro  qiiibus  tan-^ 
Bfore  afiiceris  1  Et  dixerunt  de  Jesu  Nazareno^ 
it  vir  propheta  potens  in  opere  et  sermone  coram 
cmni  populo.  Ac  si  patcntcr  dicat :  iuierrogas^ 
le,  consolatio  et  rcd^itiptio  animae  meae ,  quce 
UiBi  qulbiis  tantoperc  turbatur  anima  mea  ?  Om- 
ea  turbatio  est  de  Jesu  Nazareno  ,  de  te,  qui 
munditice,  salus  ct  redcmptio  animx  meae,  qii 
allqiiando  vir  fuisti,  dum  me  virililer  agere 
i.  Propheta  potens  in  opere  et  sermone^  dum  pt- 
II  me  fecisti  et  in  cxcrcitio  bonae  actionis  et  in 
dine  assiduae  orationis  :  coram  Deoet  omnipO' 
dnm  et  coram  te  in  sccrcto  cordis  mei  gratianl 
ire  merui,  et  in  extcrioribus  acllbus  meis  nul- 
itnentibus  me  scnndali  occasioncm  pracbui.  Sed 
ili|ectns  coram  te  et  despectus  appareo  quia 
m  passionis  lux,  in  quo  traditus  es  a  summis 
lotibus  et  principibus  noslris  in  damnationem 
I,  et  crucifixus  propter  mc,  nullam  dcsideratae 
dinis  tuae  gratiam  mcreor  invcnire. 


Abieruntetiam  quidam  ex  nostris  ad  monumentum^ 
et  ita  invinerunt  sicut  mulieres  dixerunt,  quia  eain^^ 
(lem  dulcedinis  tuae  gratiam  et  in  secreto  cofdis  wi 
in  oratione,  et  in  verbi  tui  praedicatione,  ciim  X^ 
ipsum  nondum  invenerint,  cum  corpore  et  sflnguine 
tuo  nondum  communicaverint,  a  te  acceperunt.  Ego 
vero,  solus  abjecius  ab  oculis  tuis  et  repulsus,  nibil, 
quod  delectet,  nibil  qUod  Ixiificet,  invcnio,  dum  ex- 
spectaiaenimiuirique  desideratae  visitationis  tuae  gra<* 
tia  privatuin  me  video.Taliterquaerentiet  desdlationift 
suae  miserias  cordc  contrito  humiliier  ingemiscenti, 
quid  tandem  sii  quod  a  desiderata  internae  dulcedi* 
nis  gratia  cum  impedierit,  ipse,  qui  est  fons  259 
misericordiae ,  occulta  sui  inspiratione  manifestiui 
'  innotescit.  Unde  sequitur : 

Et  ipse  dixit  ad  eos :  0  stulti  et  tardi  corde  ad  ere-' 
dendum  ih  his  qUce  lotuti  sknt  prophetcei  Dicere  Del 
est  facere  Dei ;  ipse  enim  facii,  ipse  operatur  hoc 
in  hominc,  quod  stultitiam  et  tarditatem  cordis  sul 
perfecte  agnoscere  et  humiliter  in  semeUpso  incipit 
reprchenderc.  Et  est  quasi  dicat :  Non  ignoro  quid 
causa  mei  feceris,  quid  Ial)ori8  in  bonae  operationis 
studio  sacris  his  diebus  propter  me  impenderis,  sed 
faleor,  tardior  quam  esse  debueras  in  bonis  opcri-* 
bus  exstitisti ;  stuUus  in  non  custodiendo  eaqua^  fe- 
ceras  fuisti.  Tardus  fuisti  ad  faciendum^  stultus  et 
facilis  fuisti  ad  perdendum.  tn  omnibusquce  locuti 
sunt  propheta^  sacrae  videlicet  Scripturae,  die  ac  no- 


]%  Nos  autem  sperabamus  quia  ipse  esset  redem-  0  cic  auribus  tuis  insonantes,  sive  doctores  iui  seter- 


t  lirael.  Sperabam,  Dominc,  quia  tu  ipsc,  sisc 
lulla  mihi  est  spes  Isctitiae,  rcdempturus  esscs 
durtti:!  et  torpore  animai  mex  ad  vidciidum  te 
iltitudine  miscricordiae  tiise. 
minc  super  hxc  omnia  dics  tertia  esl  hodic  quod 
aeta  sunt,  Transactis  mibi  iii  dmariludinc  ani- 
neae  diebus  passionis  lua^,  ccce  dies  tertia  est 
,  diell  sacrosancta;  rcsurrcctionis  tiiae  in  quo 
Q  et  terra  laetantur,  et  inihi,  gcmcnti  nullum- 
ropter  te  solatium  babenii  nec  quaerenti ,  de- 
lia  visitationis  tuae  giratia  subtrahitur. 
i  ei  mulieres  quadam  ex  nostris  terruerunt  nos, 
ahte  lucem  fuerunt  ad  monumentum,  et  non  m- 
corpore  ejus  venerunt^  dicentes,  se  ctlam  vibio- 
PlTiiOL.  CLXXIV. 


nae  vitu!  gaudia ,  aetema  damnationis  pericula  libi 
propheiantes. 

Nonne  hwc  oportuit  pati  Christum  et  tta  intrare  m 
gloriam  $uam  f  Ndnne  pet  humilitaiis  observantiam« 
ct  lal)orumi  qui  in  praesenti  vita  occurnmt,  suflcren-» 
tiam  pcrtingerc  hominem  oportet  ad  aeterme  beali-' 
tudinis  excellentiam  1 

Et  incipiens  a  Moyse  et  omnibus  prophetis^  inierpre* 
tabatur  ittis  Scripturas  de  omnibus  qucc  de  ipio  erani. 
Per  Moysen ,  qui  interpreiatur  assUmptus  de  aqudi 
non  incongrue  accipitur  compunctionis  gralia.  0»- 
nes  prophetm ,  omnes^  Scripturarum  sacrarum  sunt 
paginae.  A  Moyse  Dominus  tnciptf,  quando  desidc 
ralam  cordis  compunctionem  homhu  Uvlmv.^  vrA^t«> 


m  VEN    GODEFRIDl  ABBATIS  ADMOxNTCNSIS  8ii 

pretatur  illi  $€riptura$,  qiuindo  gratia  inspirationis  A     Cum  di$cipuli  a  discendo  sint  dicti,  recte  omntt 


suae  eum  iUuminat  ad  intclligendum  ct  scquendum 
sacrsc  Scriplunemysterium.  In  omnibu$  qucede  ipso 
$unt  j  in  omnibus  quae  ipsi  ad  xtcmam  vilam  vcl 
prodessc  vel  obcsse  possunl. 

El  appropinquaverunl  cnstello,  quo  ibant.  Casietlum 
quo  itur,  non  incongruc  hoc  in  loco  cor  hominis  in- 
telligitur ,  ciii  Deus  et  homo  paritcr  appropinquant 
quando  pcr  suam  visitationem  Deus  illud  illuminat, 
et  per  veram  dileclionem  liomo  se  Dco  approximat. 

Et  ipse  $e  finxit  longiu$  ire.  Yerba  ista  non  ita  ac- 
cipienda  sunt,  ut  Deus  verus  el  simplex,  qui  scm- 
per  subsistit  in  se,  aliud  sil,  ct  afiud  sc  fingat  esse, 
sed  qui  260  sempcr  idem  ipse  est  in  se,  sccundum 
vicissiludines  iilas  nostrae  mutabilitatis  ac  instabi- 


illi  discipuli  Jesu  appellantur,  qui  corpus  et  animaDi 
el  spirilum  suum  rigore  spintalis  discipUuae  con» 
stringentcs,  sub  ejus  semper  magisterio  vivere  d^ 
lcctantur.  In  quorum  medio  idem  Doroinus  nosCet 
Jesus  Christus  stare  diligit  quia  sua  eos  misericor- 
dia  stantes  eflicit,  ut  in  ipso  e(  per  ipsum  roborati, 
ncc  prosperis  ncc  adversis  dejici  valeant,  sed  quid- 
quid  occurral,  juita  iUud  :  Jacta  cogitatum  tuum 
in  Domino  (Psat.  liv,  25  ;  Eccti.  vi,  37),  ad  ipsum» 
qui  estspesct  consolatio  eorum,  semper  animora*- 
currerc  sludcant.  Stal  cliam  in  medio  eorumf  goli^ 
tum  suum  eis  in  omnibus  necessitatibus  suis  prao» 
bens  adjutorium.  Unde  Slephanus  inter  lapidantium 
impetus  stanlcm  vidit  Dominum,  ut  per  hoc  nobis 


Ulatis,  qui  diu  in  hoc,  de  quo  loquimur,  inentis  cuU  B  signiricarclur  quia  ad  adjuvandum  suos  promptus 


mine  subsistere  cumDeo  non  possumus,  recte  dici- 
lur,  et  ip$e  $e  finxit  longiu$  ire.  Quanlumcnnque  enim 
per  visitationis  suse  graliam  Deus  homini  appropin- 
quat,  tamen  videlur  sibi  quodammodo  esse  longin- 
quius,  quia  quanto  plus  de  interna  ejus  dulcedine 
degustat,  tanto  ardentius  ad  dcgustandum  sitit  et  an- 
helat.  Unde  sequitur  : 

Et  coegerunt  illum  dicente$  :  Manenobiscum^  quo- 
niam  advesperascit,  et  inclinata  estjam  dies.  Cogit 
homo  Deum  ut  secum  maneat,  dum  se  inter  se  co- 
arctat,  dum  omnis  sensus  animse  suae  ita  coUigit  in 
se,  quod  corde  et  corpore  servituti  divinse  insisten- 
do,  soU  Dco  incipit  adhaerere  dicens  ore,  diccns  ct 
mente,  mane  nobiscum,  tuum  in  nobis  condens  ha- 
bitaculum ;  quoniam  si  tu  reccsseris,  si  tii  per  aspi- 
rantem  gratiam  tuam  nobiscum  non  manseris,  ve- 
spere  iUud  tentationis,  vespere  advcrsitatis  et  tribu- 
lationis  acccdit ,  dics  Isetitiae  et  prosperitatis ,  dies 
spiritaUs  gaiudii  et  exsuUationis  incUnatur  et  recedit. 
Haee  est  visquaedam  et  coactio,  cui  resisterenon  va- 
let  supernse  dignationis  miseratio,  qua^  eum  tenet  et 
compeUit,  ut  recedere  ab  homine  non  possit  nec  ve- 
Ut.  Unde  sequitur : 

Et  intravit  cum  ittis.  Intrat  cum  iUis,  quando  sua 
visitatione  coUustrat  cor  hominis.  Post  hunc  omni- 
potentis  Dei  introitum  sequitur  mirabile  factum. 

Et  factum  est^  inquit  evangeUsta,  dum  recumberet 
cum  illis^  accepit  panem  et  benedixit  ac  fregit,  el  por- 


scmpcr  sit  cl  paratus.  Sicque   stans  pro  iUis  dicit 
eis  : 

Pax  vobiSy  nolite  timere.  TripUcem  paeem  suis 
ofrcrt  Dominus  in  inilio  conversionis,  pacem  sciU- 
cct  a  diabolo,  paccm  a  vitiis,  pacem  a  morte.  Ego 
sMi/i,  inquit,  nolite  timere.  Egosum  Creator  vester, 
Ego  vcslcr  sum  libcrator,  eadem  pietate,  qua  vos 
CTcavi,  qua  vos  redemi,  ad  finem  usque  servare 
dccrcvi.  Scd  cum  sine  tentatione  nuUus  viverc  su- 
per  tcrram  possit,  consequenter  evangeUsta  subin- 
tuUt : 

Conturbati  vero  et  conterriti  €xi$timabanl  $e  sfnri* 
tum  videre.  Conturbati  timore  peccati,  conterriti  ti- 
morc  mortis  et  gchenna;  futurique  judicii,^xt«iim<i^ 
bant  se  spiritum  videre,  quia  sperant  in  initio  con^* 
versionis  eam  quae  quanduque  futura  est  gratiam 
hic  sc  posse  habere. 

Et  dixit  eis :  Quid  turbati  estis  ?  Secunduro  dicera 
Dei,  quod  hoc  in  loco  habemus,  est  magna  illa  con-. 
solalio,  262  4^1^  suis  miscricorditer  subvenit  in 
tribulationibus.  Quid  turbati  estisymquityet cogiiatio-» 
nes  ascendunt  in  corda  vestra  ?  Cogitationes  bonac  de 
bono  Deo  de  coclis  dcscendunl,  cogitatione$  autem 
mahc  de  tcrra  ct  tcrrcnis  rcbus  ad  cor  hominis  as- 
cendunt.  Quatuor  ncnipe  sunt,  pcr  quae  homo  lur- 
batur,  incpla  sciUcet  Ixtitia,  immoderata  tristitia, 
desidcria  mala,  timor  iniquus.  E\  his  quatuor  vitiis 
mullipliccs  el  variae  cogitaliones  in  cor  hominis  as- 


rigebat  illi$.  Vere  magnum  ct  mirabile  factum ,  ubi  d  ccndunt.  qure  tot  et  tantas  ilU  tcntationes  ingerunt. 


oinnipolens  majesias  ad  hoc  inclinatur,  quod  qusc- 
renti  se  animae  per  suae  visitationis  dignationem  jun- 
gere  se  non  dedignatur.  In  hac  nimirum  desideran- 
fissima  conjunctione  Dei  et  fidelis  animx  impletur, 
quod  sequitur  :  Accepitpanem,  et  benedixit  acfregit^ 
et  porrigebat  iltis.  Panis,  qui  cor  hominis  confirmat, 
coilestem  dulcedinem,  qua  deficiens  in  Deum  anima 
recreatur  et  confortatur ,  significat.  Panem  deside- 
rabilem  homo  accipere  dicitur,  dum  deside. .  .  (Re- 
Uqua  desiderantur  in  codice,)  I 

261  HOMILIA  XXXVIII. 

IN   FERIAll   III   PASCDiE   PRIMA. 

StetitJe$u$  in  medio  di$cipulorumj  et  dixit  ei*  : 
Pax  VQbi$.  Ego  $um,  notite  timere  (Luc.  xxiv). 


quas  nullus  hominum,  prxtcr  Deum  et  ipsum  qui 
patitur,  scire  potcrit.  Qualitcr  autem  ab  his  tenta- 
tionibus  Uberari  possit.  scquentUjus  suis  verbis  Do- 
ininus  consolando  subjungit  : 

Videte  manu$  meas  et  pedes  meo$,  Quasi  dicat :  In 
omnibus  tribulationibus  vestris  et  angustUs  ad  ma- 
nu$  measj  id  est  ad  opus  divinitatis  meae,  qua  tos 
feci  et  plasmavi,  confugitc,  ct  ad  pedes  meaSf  id  esl 
ad  incarnationcm  meam,  qua  vos  redemi,  Muciali- 
tcr  respicite,  quia  ego  ipse  sum.  Ego  sum  qui  snm, 
ego  idem  ipse  Deus  incommutabilis ,  qui  semper 
praesto  sum  vobis. 

Palpate  et  videte.  Qiiandiu  in  hujus  mundi  lene« 
bris  estis,  patpate  in  activa  vita  laborantes,  et  tidetc 


815 


HOMIU^  FESTiVALES. 


814 


per  conteitiplativam  vitam.  Quia  spiritus  carnem  el  A  statur  :  MeuSy  iTiquiens^  cibus  est^ui  faciam  volunta- 


^ssa  non  habet.  Uluc  quoqiie  cum  perveneritis,  ubi 
Rie  racio  ad  faciem  vidcbitis,  spiriius  carnem  non 
habet,  quia  nuUam  ibi  palietur  inrirmitalcm  vcl  fra- 
gilitatem  *  carnem  et  ossa  non  habet  quia  non  opus 
erit  ibi  repugnare  tentationibus  ct  viliis,  sicut 
me  videtis  habere,  qui  muKa  pro  vobis  passus  sum 
in  carne. 

Et  cum  hoc  dixissety  ostendit  eis  manus  ct  pedes, 
Pcr  manus  potenliam  divinitalis,  per  pedcs  intclli- 
gerc  263  possumus  miscricorJiam  incarnalionis. 
Sed  quia,  quandiu  homo  hic  vivit,  ad  plenum  lcu- 
lationibus  carcrc  non  polcrit,  conscqucnter  cvan- 
gelista  subjur<gii  : 

Adhuc  auiem  ncn  crcdcutibus  et  mirantibus  prce 


tem  Patris  mei  (Joan,  iv,  3).  Qua  dispensatione  pro 
nobis  peracla,  quanta  futurse  vitoi  gaudia  elcctls 
suis  ^racparaverit,  mox  evangelista  subjungit  : 

SunKens^  inquit,  reliquias  dedit  eis,  Sumit  reli^ 
qtiias,  quando  xlcrnai  vitae  prxmia  suis  quandoque 
donabit  eleclis,  quibus  quarta  lunc  vice  dicere  lia- 
t)ct  quando  dc  atlcrna  retributionc  eos  sccum  in 
rcgno  suo  bilarescere  faciet ; 

Ilojc  sunt,  inquiens,  verba^  quce  locutus  sum  ad 
vos^  cum  adhuc  essem  vobiscum,  quoniam  necesse  est 
impleri  qux  scripta  sunt  in  lege  Moysi  et  vrophelis  et 
psalmis  de  me.  Quasi  dicat  :  Iliec  cst  gratia  visionis 
meae  quam  vobis  promisi ,  hscc  est  gratia  quam 
mortc  et  sanguine  meo  vobis  acquisivi  :  JSecesse^ 


gaudio  4ixit :  llabctis  hic  aliqnid  qucd  manducetur  ?  B  inquam,  fuit  impteri  omnia  qn^  scripta  sunt  de  me  in 


Est  fidcs,  qua  homines  srccularcs  Dcum  vcrbis,  non 
lcfctis  confitenlur,  quac  quasi  nulla  esl,  tcsle  apo- 
Slolo  Jacobo,  qui  dicit  :  Fides  sine  operibus  morlna 
est(Jac,  II,  2G).  Et  csl  fidcs  modica,  quam  Petrus 
babuit,  quando  exsurgenle  maris  procella  dubitavit 
et  mergi  cicpil.  Ilanc  ilaque  modicam  fidcin  habcnt 
qui,  ingmeiitibus  lentalionum  proccliis,  ita  pusil- 
kiniines  cdiciunlur,  ut  vix  aul  nullalcnus  ab  his  se 
liberari  posse  arbitrcntur.  Magiiam  vcro  fidcm  ha- 
bcnt  qui  corporc  et  anima  ct  spiritii  ita  firmiter 
Deo  adbsrent,  ut  in  cunctis  rcrum  cvcntibus  ipsum 
adjuioremet  ribcratorcm  suum  csse  sciant  ct  con- 
eiderent.  Sed  quia,  quandiu  lioc  sxculum  volvilur, 


lege  Moysi  et  prophetis  et  psalmis,  Qucecunque  cnim 
Scriptura  sacra  de  mc  in  tege  Moysi,  id  est  in  litte- 
ra,  aut  inprophctis,  id  est  in  allcgoriis,  vel  in  psaU 
ntiSf  id  cst,  mystico  ct  morali  sensu  edocuit,  hxc 
omnia  impleri  ncccssarium  fuit.  Sequitur  : 

Tunc  aperuit  illis  sensuniy  ut  intelligerent  Scriptu- 
ras,  TunCy  id  cst  in  aeterna  illa  Dei  inspectione,  tanto 
divinoi  Sapicntix  illustrantur  lumine,  ut  omnia 
olim  abscondita  ct  occulta  manifestc  intelligant,  et, 
ut  ila  dicam,  legaut  in  libro  Sapicntiae,  ubi,  ut  Dro- 
pheta  ait,  erunt  omnes  docibiles  Dei  (Isa,  liv,  13; 
Joan.  VI,  45).  Aperieulc  igitiir  Spiritu  sanclo  sen- 
sum  corum,  et  perfecte  intelligenliae  dona  distri- 


;entatio  tcnlalioni  succcdit,  quaj  discipulos  DomiBi  ^  bucntc,  rcctc  jam  quinto  modo  dixisse  Dominus  ad 
perfeciiorcs  plcrumquc  cl  probabiliorcs  cflicit,  recte   '  discipulos  suos  describitur  : 
dixisse  ad  eos  dcscribilur  : 

■  Habetis  hic  aliquid  quod  manducctur  ?  Tertium  di- 
cerc  Dei  hoc  in  ^co  pcrfectioncm  illam  signifitat, 
ad  quam  post  pericula  lentationum  Deus  misericors 
misoricorditcr  suos  pcrducit  :  Ilabelis,  inquicns, 
Mc  aliquid  quod  manducelur  ?  Ac  si  dicat  :  Si  illo, 
quod  est  aliquid,  intcrna  vidclicet  dulcedinc  mea, 
qujB  est  quasi  modicum  quid,  rcfecli  fucritis,  tca- 
tationum  tandcm  procellas  rae  auxiliante  evadcrc 
poteritis.  Nihil  cnim  magis  valet  ad  repellcndas 
tentationes,  quam  ut  anima  interna  suavitate  ct 
praednlci  verbi  ipsius  jugiter  pascatur  assidui- 
iate. 
At  ilii  obtulcrunt  ei  partem  piscis  assi  et  favum  D 


mellis,  Ipse  quidcm  dulcis  illc  piscis,  qui  in  undis 
liujus  saeculi  captus  et  in  craticula  sanctac  crucis 
pro  peccatis  nostris  igne  passionis  est  assatus,  qui 
ei  favus  meUis  non  incongnic  dicitur  quia  sicut 
mel  dulcedine  sua  omnia  superat,  sic  ct  ipse  in- 
sesiimabili  divinitatis  sux  suavitate  omnia  implet  et 
satiat. 

El  cum  manducasset  coram  eis.  Bene  itaquc  man- 
ducasse  coram  eis  Dominus  264  describitur  quia 
iotum,  quod  in  diebus  carnis  sUse  fecit,  scilicct 
quod  natus,  quod  passiis  est,  quod  resurrexit,  to- 
tum  [eod.  totum,  quod]  pro  humaiii  generis  re- 
demptione  fecit,  cujus  vere  cibus  et  dcliciae  crai 
salus  boininis,  quemadmodum  alio  in  loco  ipsc  tc« 


Quouiam  stV,  inquit,  scriptum  est,  et  sic  oportebat 
pati  Christum  et  rcsurgere  a  mortuis  die  fertia,  et 
pradicari  in  ncmine  ejus  pocnitentiam  et  remissionem 
peccatorum  in  omnes  gentes,  Ultimum  dicere  hoc  ia 
loco  pcrpes  et  iniinita  est  jubilatio,  qua  jusli  per- 
peiuo  265  I^cum  laudare  non  ccssabunt,  de  quo- 
rum  pcrsona  David  a!t  :  Misericordias  Domini  in 
wternum  cantabo  (PsaC.  lxxxviii,  2).  Quasi  dicant  : 
Sic  ct  sic  scriptum  est,  sic  nobis  olim  promissum 
pcr  Scripturas  sacras  quod  ideo  Filius  Dei  pati  et 
rcsurgcre  a  mortuis  volucril,  ul  pocnitentiam  et  «e- 
missioncm  peccatorum  daret  omnibus  ad  aeternaiu 
vitam  prxdestinatis. 

Wxc  cst  lcctio  evangclica,  quam  pro  siodulo 
nostro,  quantum  Deus  dare  dignatus  est,  exponendo 
transcurrimus,  nunc  ad  ipsum,  qui  cst  lumen  ve* 
rum  et  incomprchensibile,  mcntis  nostne  intuitum 
vertamus,  suppliciter  cum  implorantcs,  ut  post 
cvictas  mortalitatis  hujus  tenebras  illuc  nos  per- 
ducerc  dignetur,  ubi  in  aeterna  illa  sui  inspectione  di- 
vinae  Sapientix  illustrati  lumine,  ea,  quae  nunc  abs- 
condita  sunt  ab  oculis  nostris,  cognoscamus,  co- 
gnoscentes  de  xtcma  sui  omniumque  sanctorum 
suorum  societate  aeternaliter  gaiideamus.  Quod  ipse 
praestare  digneiur  Dominus  noster  Jesus  Chrislus, 
qui  cura  Patre  el  Spiritu  sancto  vivit  ei  regnai  pcr 
omnia  saecula  sacculonim.  Amco. 


t* „:r.'«« t^rs"» --»a  «-«■  r.ui»"^ »"" •" t^^ 
s^'  «r:-»-  s  "•""r".^  -^  <nr  p.«"  ^^i-.C--^ 

'",;-., w.». *:: „':rJ^: V"" "f r;  s^.'w ..».». ^.«7^^ «.,»'^ 

TaJctJur  DW»)""»»'  '  ,  .    ,.  a(»  «*  «'*"*'''"  ^         «odo  soU  Deo  adhajrcat,  ei  .^,„iatione  dep« 

?•!  dectum  hommcm,  ad  si  ^^^  ,ttu-     s»"^''    .gssus  tuerat,  ut  ^ancw  c  »-  ^^^, 


817 


ROMlLIiE  FESTIVALES. 


81$ 


tos  oan  potest  boc  consequi  ad  quo<l  solum  requl-  A  auite  hanc  dulcedinem  a  Dco  prsegustaiam  vix  aut 


f^ndum  et  oblinendum  mcntis  intuitum  tetenderat. 
Sed  Deu8  omnipolens,  qui  est  adjutor  in  opportu- 
nitatibus  in  tribulalione,  suosque  non  deserit,  nec 
derelinquit,  postmodum  misero,  in  angustiis  et  ne- 
cessitatibus  constiluto,  suae  pietatis  auxilio  subye^ 
nitr  Unde  et  sequitur  : 

Mane  autem  facto  $tetit  Jesu$  in  littore.  Non  M- 
ffien  cognoverunt  quia  Jesus  est.  Man^  lit  in  corde 
hominis,  quando  post  tentationes  et  adversitates, 
1169  Deo  prosperante,  ad  cognitionem  sui  aliquan- 
tulum  bomo  revertitur,  et  iutus  gratia  Dei  illustra- 
tus,  recognoscere  incipit  quoniam  digna  pro  meri- 
tts  suis  patiatur,  nec  tamen  digna  pro  factis  suis 
receperit,  quamvis  multis  tribulationibus  atleratur, 


nullatenus  aliquos  corporis  labores  perpcti  vel  sus- 
tinere  poterat  pro  Domino.  Sequitur  : 

lUsponderunt  ei :  Non.  Interrogatio  Dei,  ut  supe- 
rius  diximus,  ideo  fit  ad  hominem,  ut  cognoscat 
quantum  ei  desit  ex  hoc  quod  habere  debuit ;  re- 
sponsio  vero  hominis  ad  Deum  est,  cum  hoc  humi- 
liter  recognoscit  et  conqucritur  quod  id  non  habet 
quod  ex  gratia  Dei  habere  debuit.  Hac  interroga- 
tione  et  hac  responsione  peracta,  Dominus  Jesiis 
salubre  coasilium  dat,  jquomodo  invenienda  et  re- 
quirenda  sit  gratia  quae  non  habetur.  Unde  sequi- 
tur : 

Dicit  eis  Jesus  :  Mittite  in  dexteram  navigii  rete^ 
et  invenietis.  In  reti  cor  hominis  non  injuste  valct 


•ecumque  rixari  et  luctari  incipitt  dicens  ad  semetr  B  intelligi,  in  navigio  autem  sancta  ad  quam  pervenit 


Ipsum :  0  miser  et  miserabilishomo,  quidnam  tibi 
est?  quid,  rogo,  accidit,  quod  tam  obstiiiato  animo 
repugnare  Deo  niteris,  non  perpendens  animp  quo- 
«iam  muito  miiioi^a,  nimis  leviora  sunt  quae  pateris, 
quam  tu  perversa  et  iniqua  vita  tua  apud  Deum 
promerueris  ?  Cur  animam  tuam  in  impalientia  tua 
perdis,  qui  muUo  minorcs  tribulationes  ct  aillictjo- 
nes  quam  meruisti  recipis  ?  Hoc  luctamine  erectus 
contra  se,  isto  ccrtamine  jam  mane  facto  in  sc, 
▼idet  Jesum  stantem  in  littore  maris.  Litlus  solida- 
tnm  cor  hominis  potest  dcsignare,  quod  prius  inter 
tentationes  et  adversa  fuerat  instabile,  mane  isto 
facto,  cognitione  videlicet  sui  paululum  in  mente 
ejus  exorta,  timore  suo  eum  Dominus  consolidat.  In 
hoc 

ntt^  Jesus  stat,  cum  spiritalis  horoo  in  Domino  ct 
In  potentia  virtutis  ejus  confortatur  et  consolidatur, 
et  sic  stabilem  salutem  suam  suscipit,  ut  nunquam 
ulterius  a  Deo  recedere  velit.  Sequitur  : 

Non  tamen  cognoverunt  quia  Jesus  est.  Quamvis 
enim  ad  c(^nitionem  sui  aliquantulum  pervenerit, 
non  tamen  adhuc  ad  plenam  salutem,  ad  perfcctam 
cognitionem  Dei  pcrtingere  poterit.  Sed  unde  hoc 
est  quod^ad  cognilionem  Dei  nondum  proficit ,  nisi 
quod  puhnentarium  illud,  dc  quo  subdilur,  nondum 
habere  promeruil  ?  Unde  et  mox  subjungitur  : 

Dicit  eis  Jesus  :  Pueri,  nunquid  pulmentarium  ha* 
betis  f  Dicere  Dei  facerc  ipsius  est.  Ergo  Dominus 


conversatio  potest  accipi.  Jtftttti  itaqae  m  dexterani. 
navigii  rete^  qui  in  spiritali  vita"  positus>  omniasibi 
advcrsantia,  aspera  et  contraria  patienter  propter 
Deum  tolerat,  nec  adversis  frangitur  et  dejicitvir ; 
scd  et  si  prospera  successcrint,  non  ex  his  extolli- 
tur,  sed  Deo  humiliter  attribuens  totum,  etadversa 
et  prospera,  ad  acquisitionem  xternse  vitx  sibi  co« 
opcrari  facit.  Prius,deniquc  in  sinislram  navigii  rete 
suum  miserat«  dum  in  noctc  tentationum  positus, 
nil  boni  prendere  polucrat,  cum  in  advcrsis  impa* 
tiens  factus,  a  status  sui  rcctitudine  dissipabatur, 
cum  in  prospcris  succcssibus  vanc  ct  inutiliter  ex« 
tpllebatur.  Sed  postquam  in  dexteram  navigii  co 
modo,  ut  prxdictum  cst,  rete  suum  miserit,  fit  con- 


liUore,  in  hac  soliditalc,  tunc  nimirum  Domi-  A^  ti»uo  ut,  secundum  Domini  promissum,  lioc  quod 

illi  deest  invcniat.  Quod  enim  plcnimquc  liomo  oh- 
tinere  ct  invenire  non  polcst  piis  ct  fortibus  corpo- 
ris  sui  laboribus,  hoc  nonnunquam  conscquilur  a 
Domino  dulccdine  cordis  sui  intrinsecus  suavitcr  al^ 
tactus.  Sequitur : 

271  Miserunt  ergo^  et  jam  non  valebant  trahere 
pr(e  multiiudine  piscium.  Mittit  quilibct  clcctus  cx 
consilio  Domini  tii  dexleram  navigii  rcte,  hoc  cst  cor 
suura,  cum,  quantum  in  ipso  cst,  paticntcr  cuncta 
pro  Deo  tolcrarc  dccrcvcrit,  ct  jam,  Deoannuentc, 
non  valebit  cor  suum  trahere  a  muUiludine  piscium. 
In  piscibus,  qui  intcr  undas  vivunt,  superius  jam 
diximus,  vivos  hominis  sensus  possc  cxprimi.  Ista 
Jesus  unumquemque  hominem  tali,  ut  pnedictum  D  ^^'^^  "»"*'»s  sublimia  ct  dilTicilia,  verba  solummodo 


est,  statu  degentem  vocat  piierum ,  quatenus  stul- 
^um  se  recognoscat  et  infirmum,  stultum  in  malis 
c^ribus,  infirmum  vcro  in  bonis  actibus,  infirmum 
quoque  ad  dignam  satisfaclioncm  Dco  pro  pccca- 
tis  suls  ofierendam.  Interrogat  quoque  eum  si  pti/- 
ifteniarium  habeat,  non  quod  aliqua  ignorantia  ca- 
4at  in  Deum,  qui  omnia  novit,  sed  idcirco  hominem 
270  interrogat,  ut  defcctum  suum  scirc  eum  fa-. 
cigt,  quem  ante  ignorabat.  In  pulmentario  autem, 
de  quo  interrogatur,  dulcedo  Dei,  vel  intcrna  cordis 
suavitas  non  imnicrito  valet  intelligi,  qua  dulccdinc 
homo  intus  rcfectns  et  illuminatus  fortitcr  pro  Dei 
amore  et  pro  coclestis  patrise  dulcedinc  laborarc  in- 
cipit,  corporisque  sui  labores  pro  nihilo  ducit,  qui 


sunt  perfectorum,  Deum  pcrfcctc  diligenlium,  qui 
cum  in  hac  sancla  convcrsationc,  tali,  ut  diximus» 
ordine  in  vita  sua  proccsscrint,  tandcm,  Dco  mise- 
rante  et  adjuvante,  ad  hoc  per^eniunt,  iit  amuUilu- 
dine  vivcntium  sensuum  et  cogitutionum  nequaquam 
valcant,  qui  nolunt,  retraherc  cor  suum.  Et  ut  hoc 
plenius  et  perspicacius  videamus,  ponamus  hoe 
quod  diximus  sub  exemplo,  ut  verba  ista  manife^ 
stius  nobis  decl^rcntur. 

Manifestum  denique  i^obis  omnibus  est  quoniam 
infirmus  et  fragilis  homo,  qui  pncsens  saeculum  plus 
quam  Deum  diligit,  cum  a  sasculari  vita  ad  spiritale 
propositum  transierit,  quamvis  multa  dc  Deo  ex  sa  • 
cra  Scriptura  audiat  >cl  Ut^^\.^  \ssL\i^  \^\i^\«i^^ 


M9  VEN.  GOPEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  g2(| 

et  sancta  sential,  sic  lamen  xnens  ejus  s^Bcularibus  A  fletu  abluat,  digneque  Deo  pro  eisdem  satisfaciat 

adhuc  cogitalionibus  impHcalur  el  occupatur,  ut 

cor  suum  de  sxcularium  cogitationum  tumultibus 

nullalenus  possit  abstrabere,  quia,  ut  ipscDominus 

in  Evangelio  ait,  ubi  est  thesaurus  tuus,  ibi  est  et 

cor  tuum  (Matth,   yi,  21).  Si  igitur  fragilis  bomo 

non  potcsl  cor  suum  a  saecularibus  cogitatioiiibus 

avellere,  quanto  magis  bonus  ct  pcrfcclus  homo, 

qui  Deo  omnipotenli,  dileclo  suo,  fideHlor  innilitur, 

qui  meduliam  cordis  sui  dilcctioni  infixit  Condito-. 

ris,  non  valet,  quia  non  vult,  rotraherc  cor  suum 

a  bonis  sensibus,  a  sacra  Scriptura  et  a  coeleslibus 

meditationibus?  Nunquam  dcniquc  in  soeculari  ha- 

bitu  conslitulus  ita  ardenter  et  siiaviter  s^cularibus 

inhaesit  cogitationibus,  qualiter  tunc  divinis  et  coe- 

lestibus  inhxrct  mcditationibus.  Sequitur  : 

Dicit  ergo  discipulns  ille  quem  diligebut  Jesus  Petro : 
Dominus  est.  Disciputusy  quem  diligebat  Jesus,  Joan- 
nes  erat,  el,  ut  sacra  Scriptura  commemorat,  272 
Joannes  interpretatur  gratiaDeiAlxc  est  gratia,  ad 
quam  prius  requirendam  ex  verbis  Domini  incita- 
batur,  et  exsuscitabaiur,  dum  ei  a  Domino  diccre- 
tur  :  Pueri,  nunquid  pulmentarium  habetis  ?  Ista  gra- 
tia,  cum  venerit  in  cor  hominis,  evidenler  in  corde 
iliius  ostendit  et  dicit  quoniam  Domiuus  cst  quia 
hoc  esse  suum.  quod  ipse  Dcus  esl,  jam  etiam  in 
coi  dc  ipsius  esl.  De  hoc  esse  patriarcha  Jarob  longc 
aiitc  prop  etavcral,  curo  dicebat :  VerQ  Dominusest  in 
Uco  isto^  ei  ego  nesciebam  (Gen.  wviii,  11).  Sequi- 
tur  : 

Simon  Petru^,  cum  audisset  quia  Dominus  esty  tu- 
nica  succinxit  se  (erat  enim  nndus)  et  misit  se  in  ma- 
re;  alii  autem  discipuli  navigio  venerunt.  Audito  hoc 
quod  esse  suo  Dominus  in  eo  cst  bouus  et  perfectus 
homo,  qui  niminira  Simon  effectus  est  Deo  obe- 
diendo  in  bonis  el  sanctis  operibus,  Petrus  vcro 
factus  est  Deum  agnoscendo  in  bonis  el  jiistis  sen- 
sibus,  hic  tandem  bcati  Pctri  exemplo  succingat  se 
tunica.  In  tunica  possunt  intelligi  voluptalcs  carnis 
tarnisque  desideria,  qua;  lunc  succingere  debel  quia 
profecto  infirmam  carnem,  quas  laxe  fluebal,  in  qua 
dclicate  adhuc  vivcbat,  forliler  ad  labores  succin- 
Rorc  eum  oportet,  stringens  se  cum  Dci  adjutorio 
ad  bona  et  perfecta  opera.  Sed  cur  iste  bealus  sic 
tunica  se  succingcre  dcl)eat,  sequentibus  verbis  ape-  D  ^^^  nobis  in  hac  inslabili  ct  inccrta  vita  ad  quam- 


273  Is^^'<l  ^i^i"^  pulmentarium,  de  quo  supra 
moraviiiuis,  quod  requisitus  a  Domino  utrum  bi- 
beret,  jampridem  se  non  babere  conquerebatur.  Se^ 
quitur : 

Alii  aulem  discipuli  navigio  venerunt.  Ilaqve  cinii 
in  mare  se  merserit,  cum  in  siiaveni  amaritudinem 
cor  suum  dederit ,  cum  pulmentarium  illud  super- 
nse  suavitatis  adoptus  fucrit,  continuo  fit  ut  et  alii 
discipuU  ejus  ad  eumnari^to  veniant.  Pcr  alios  disci' 
pulos  extcriorcs  scnsus  et  cx^eriora  opera  ejus, 
qu3e  corporalibusct  exlorioribus  exercitiis  acquisi- 
vit,  nou  incongrue  accipere  possumus^  quae  tunc 
quasi  navigio  veniuntf  cum  in  sancta  conversatione, 
quam  per  navigium  posse  intelligi  diximus,  pro- 
B  spere  ei  acccdunt  ct  succcduiit.  Denique  qui  antea 
incompositus  fucrat  in  omnibus  actibus  suis,  qut 
lingua  sua  jocularia  vcrba  libenter  etliccntcr  loque-? 
batur,  qui  aures  suas  ad  iiiutilem  et  perniciosum 
auditum  frequenter  denoctebat,  oculos  quoquc  et 
ca^tera  membra  sua  huic  mundo  conformabat,  post 
accoptam  gratiam  divinse  dulcedinis  tam  composite 
tam  decenter  et  revercnter  universa  membra  ejus, 
ociili,  aures,  grcssus,  habilus  et  actus  illius  secuo- 
dum  timorem  Domini  se  forniant,  ut  acceptus  fia^ 
tam  Dco  quam  honiinibus. 

Non  euim  longe  erant  a  terra,  ^edquasi  cubiti$ 
dncentis,  trahentes  rete  piscium.  Cum  enim,  ut  prai' 
diximus,  homo  linguam  suam,  oculos,  audiluni,.et 
manus  caHeraqiic  mcmbra  ad  conformitatem  sxculi 
convertcrat,  non  erat  longe  a  terra,  hoc  est  a  lerrena 
vita.  Non  solum  autem  a  tcrrena  vita  non  longe 
erat,  scd  ipse  quodammodo  terrenus,  et  terra  fuit. 
Postquam  autem  ad  Dcum  conversus  huic  mundo 
conformis  esso  dosierit,  a  tcrra  ista,  id  est  a  terre- 
na  vita  scquostratur,  et  approximans  Deo  ad  quam- 
daiu  perroctionis  metam  porvenit,  de  qua  hic  dici- 
tur,  scd  quasi  cubitis  ducentis  trahentcs  rete  piscium^ 
In  cubitis  ducentis  duplox  porfoclio  potcst  exprimi, 
una  perfcctio  in  bona  voluntatc,  altera  in  bona 
operationo.  £t  quia  quandiu  in  hac  iT:ortalitatis 
miseria  vivimus ,  ncquaquam  ad  hanc  duplicem  et 
plonam  perfectionem  pcrvonirc  possumiis  :  Ideo  hic 
positum  274  <^s^'  quasi  cubitis  ducentis,  ut  ostcnde- 


ritur,  cum  dicitur  : 

Erat  enim  nudus.  Quia  tunc  primum  veraciler 
agnoscit  quam  miser,  quam  nudus  ab  oinui  divina 
Kratia  et  a  bonis  actibus  in  priori  vita  sua  fuerit. 
Udtc  esl  tuiiica,  qua  se  electa  Dci  sponsa  in  Canti- 
cis  canticorum  exutam  asserit,  ita  sponso  suo  pro- 
loquens  :  Exspoliavi  me  tunica  mea,  quomodo  induar 
illal  (Caui  v,  3.)  Scquitur  : 

El  misit  se  in  mare.  Poslquam  perfectus  el  beatus 
Domo  tam  districte  et  fortiter  carnein  suam  suc- 
cinxerit,  dc.nde  in  mare  se  mittit,  in  profundam  et 
Hmaram  cordis  poenitentiam,  in  qiia  poenilentia  non 
solum  prava  opera  sua  defleat,  verum  quoque  co- 
gitatiQoes,  voluniates  et  desideria  sua  intirao  cordis 


dam  simililudincm  porfcctionisnos  posse  assui^cre, 
ipsam  autem  porfcclioncm  nulluni  prorsus  in  hac 
vila  posse  apprehendere.  Ista  namque  duplex  perfe- 
ctio  ad  xlernam  vilam  nobis  esl  rcsorvata  ,  ubi  non 
;  ad  quasi ,  sed  sine  quasi  ad  bunc  plcnum  et  per- 
fcctuin  numerum  duceutorum ,  in  quo  vila;  perfectio 
consistil ,  pcrveniomus.  Sod  quia  modo  siiinus  im- 
perfecti ,  ob  hoc  rete  piscium ,  quod  signiflcat  cor 
nostrum  vel  sensus  cordis  noslri ,  scmper  sumus 
trahenteSf  non  autem  habentes,  quia  semper  cum  la- 
bore  et  diflicultate  ad  vii  tutes  hic  ascendimus , 
usquequo  illuc  pcrveniamus,  ubi  sine  labore  Deum  „ 
quem  modo  quserimus ,  fnveniamus.  Unde  et  se<* 
quitur  : 


821  BOMlLlifi  FESTIVALES.  8M 

Vt  ergo  descenderunt  in  terram ,  viderunt  prunas  A  accipi ;  m  quhiquagtnta  autem  vera  el  perfecU  poe- 


posiiaif  et  piscem  superpositum  et  panem,  Descensus 
iste  iu  tcrram  fit  in  roorle  hominis ,  quando  carne 
8o1uta  anima  corpus  cxanimc  in  terram  deponilur, 
et  spiritus  ad  Deum  factorem  suum  revertitur.  Igi- 
tur  quandoelecti  Domini  ilio  pervenerunl,  ibi  omnia, 
Qus  in  pnBsenli  vila  desideraverant ,  plcniter  invc- 
'Micat ,  illic  rcpalriantes  videbunt  prunas  positas  et 
pisccm  superpositum  et  panem,  In  prunis  ardorcm 
inexstinguibilis  cbaritatis,  quod  cst  Spiritus  sanctus 
inteiligere  possumus,  in  pisce  prunis  superposito 
Unigenitum  Dei,  Deum  ct  hominem,  in  pane  vero 
Deum  Patrem  accipere  possumus.  Ilaque  cum  ad 
lianc  visionem  beatam  Doi  Patris  et  Filii  et  Spiritus 
tancli  fidcles  pcrvenerint ,  ibi  plane  dicet  eis  Jesus  : 


nitentia ,  quani,  Spiritu  sancto  operanle,  salutaris 
peccatorum  remissio  comiiatur,  potest  exprimi ;  in 
tribus  vero  cognitio  sanctae  et  individuae  Trinitatis 
valet  iutclligi.  Fit  iiaque  cor  cujusquc  perfecti  et 
beali  in  aclernilate  positi  plenum  maguis  piscibus, 
cum  a  Deo  impletur  magni%et  sublimibus  operibus; 
implelur  centum  pcr  vilae  perfectionem ,  276  *™" 
plctur  quinquaginta  per  Spiritus  sancti  operationem; 
impletur  tribusj  quando  pertinget  ad  plenam  et 
sctcrnam  Dei  visioncm ,  vel  ad  perfectam  sancta» 
Trinitatis  cognilionem,  De  hac  beatitudine  quaui 
ibi  sunt  adepturi ,  adlmc  subditur  : 

Et  cum  tanti  essentj  non  est  scissum  rete,  Sensus 
verborum  istorum  aliter   intelligendus  est  quam 


Afferte  de  piscibus ,  quos  prendidistis  nunc.  His  B  verba  vitleantur  sonare.  Quod  enim  hic  dicitur,  et 


^crbis  hoc  nobis  omuipotens  Deus  videlur  innuere, 
quoniam  electos  suos  non  solum  ex  gratia  sua  re- 
knunerat,  verum  eliam  ex  meritis  suis  donum  remu- 
nerationis  consequuntur,  quod  revera  merilum  in 
temporc  prxscnli ,  quod  per  verbum  nunc  vidctur 
signiHcari ,  pro  Dco  laborando  CH)nsccuti  sunl.  Scd 
Videamus  quld  siiit  pisccs  quos  aflerri  jubet  Domi- 
nus.  lu  piscibus  istis  bonse  voluntates,  sancta  desi- 
deria  cl  justa  opcra  possunt  exprimi,  quae  electi 
Domini  inler  procellas  275  bujus  vitre  constituti 
Domino  prendidcrunt.  Ac  si  omnipotens  Deus  ele- 
ctis  suis,  qui  eum  in  prscsenti  positi  in  vita  sua  cla- 
rificaverunt,  jam  ad  aaernitatem  pcrvenientibus  di- 
cat :  Gratia  quidem  mea  vos  prieveniens  ad  bene 


cum  tanti  essenty  non  est  scissum  rete^  ita  accipere 
possumus  ,  quasi  dicerct :  Et  quia  lanta  sunt  me- 
rila  electorum  ,  quia  centum  sunt  ^in  vita  per- 
fectione  ,  el  quinquaginla  Spiritus  sancli  unctione , 
et  tres  pcrvciiiendo  ad  pleiiariam  Dei  viskHienv, 
et  sanctie  Trinitatis  cognilionem,  ideo  non  scin- 
ditur  amplius  retc  eorum.  In  ajlemitale  namque 
positi,  cor  firmum  et  stabile  semper  habebunt  in 
Domiiio,  quoniam  visione  Dei  pro  voto  el  desi- 
derio  suo  perfruentes  nec  minima  ulterius  a  Deo 
scindentur  cogitalione.  Ibi,  ul  mox  hic  subinfertur, 
dicit  eis  Jesus  : 

Venitey  prandete.  Ac  si  dicat :  Venite,  ut  mecum 
prandeatis ;  nam  hoc  est  jucundum  et  delectabile 


faciendum  vos  cxsuscitavil ,  gratia  quoque  mea  vos      prandium ,  ut  me  in  divinitale  mea  oculo  ad  oculum 


subsequens  ad  boua  opera  pcrAcienda  roboravit , 
ct  hac  gratia  salvati  ad  ine  Salvatorcm  et  Redempto- 
rem  vestrum  ,  qucm  semper  desidcrastis,  modo  lan- 
dera  pervcnistis ,  et  quia  iiiter  praeveniciitem  vos 
gratiam  nieam  et  subsequentem  ,  quantulacunque 
sunl  roerita  vestra,  quamvis  parva,  qua?  propriis  la- 
boribus  acquisistls,  a/ferte  dico  de  piscibus  quos  nunc 
prcndidistisy  aflerte  bonas  voluntatcs  et  desideria , 
affcrtc  et  bona  sancta  opera  vestra,  qux  causa  amo- 
i;is  mei  in  volubilitate  et  in  instabilitate  prsesentis 
i:itae  exercuistis ,  ut  non  solum  ex  gratia  mea ,  sed 
etiam  ex  meritis  vestris  coroncmini.  Sequitur  : 
Ascendit  Simon  Petrus  et  traxit  rete  in  terram  pte- 


videatis,  ut  in  clarilate  et  satietate  visionis  mcae 
mecum  manendo  aternaliter  gaudcatis. 

Et  nemo  audebat  discumoentium  interrogareeum: 
Tu  quis  es  ?  scientes  quia  Dominus  esl.  Ilic  in  pra^ 
senti  vita  constituti  omnes  dc  Deo  interrogamusy 
qiiia,  prohdolor  !  eum ,  quem  non  vidcmus,  ignora- 
mus ;  sed  in  Kterna  vita  nemo  intcrrogare  audebit , 
quia  nemo  interrogare  indigebit ,  ibi  quippe  orones 
erunt  docibiles  Dei,  ibi  a  minimo  usque  ad  maximum 
omnes  cognoscent  quia  Dominus  est, 

Et  venit  Jesus,  et  accepit  panem ,  et  dat  eis ,  et  pi- 
$cem  simititer.  Dat  Dominus  Jesus  electis  suis  ia 
aeternitatc  consistentibus  panem ,  dum  interius  eis 


nummagnis  piscibus  cenlum  quinquaginta  tribus.  Igi-  |^  praebet  contemplandam  suse  divinitatis essentiam  et 

potentiam ,  qua  contemplatione  et  visione  homo  jn- 
terior  glorificatur,  gatialur,  beatificatur.  Beati  enim 
mundo  corde ,  quoniam  ipsi  Deum  videbunt  {Matth.  v, 
8).  Dat  similiter  et  piscem^  cum  gloriam  assumptae  hu- 
manitatis  277  Q"^  redempti  sumus,  corporalibus 
oculis  speculandam  praestat  cxlerius,  qua  visione 
exlerior  homo  gaudeat  et  beatificetur,  ut  uterque 
homo  el  interior  et  exlerior,  simul  habeat  in  divi- 
nitate  et  humanitate  ejus  unde  glorificetur ,  gratule- 
tur et  beatificetur.  Sequitur : 

Uocjam  tertio  manifestatus  est  Jesus  dhcipulii 
iuts  cum  resurrexisset  a  mortws.  Sicut  in  primordio 
hujus  evangelicae  lectionis  prsemisimus,  dvat  sunt 
manifestationes.  quibus  salvando  liominl  se  Domi-*^ 


tur  post  vocem  Doiiiini  prsecipicntis  et  remunerarc 
volentis,  Slmon  Petrus,  bonus  et  pertectus  homo , 
qui»  Deo  obediens  factus  ipsuin  agnovit,  ascendit  et 
trahit  rele  in  terram,  Revera  trahit  cor  suum  in  ter- 
tam  Tivenlium ,  ut  illic  totis  scnsibus  et  dcsideriis 
sais  sit ,  et  cum  illo  pervcnerit ,  nunquam  ulterius 
a  Deo  retrahct  cor  suum,  quia  ad  cogitanda  et  me- 
ditanda  exteriora  amplius  non  reverlitur.  Sed  unde 
boc  homo  promcruerit ,  ut  ad  tantam  excellentiam 
et:  gloriam  pervenire  dignus  sit ,  ex  numeri  hujns 
perfectione  apte  possumus  colligere.  Aitenimevan- 
gelista :  Rete  plenum  magnis  piscibus  centum  quin- 
quaginta  tribus.  In  centum  ergo  vitae  perfectio ,  quae 
in  praesenti  vita  per  bona  opera  acquiritur,  potest 


833  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  ttl 

IIU8  digaatur  mauifestare.  Sed  jam  iu  fiue  hujus  A  moris  et  amoris  Dei  flt//tandem  hominem  a  Deo 

Evangelii  tertia  manifestatio,  qux  post  fiuem  bujus     electum  perducit.  Unde  sequitur  : 

mortalilatis  in  quolibet  electo  debct  adimpleri,  sub- 

iungitur,  cum  dicitur  :  Hocjam  terlio  manifestatus 

estJesus  diicipulis  suis.  Primo  se  Dominus  homini 

manifestat  in  exordio  suae  coi^vcrsioni^,   scpundo 

ei  se  manifestat  in  perfc(^tione  bonsc  conversationisy 

tertio  ei  se  manifestat  in  prxmio  aetemae  remunera- 

tionis.  Sed  haec  tertia  manifesialio,  quae  futura  erit 

in  statu  sempitcrnae  retribulionis,  prius  non  fit  in 

homine,  quam  resurgat  a  mortuis,  antequam  peccs^- 

\\s  mortuus  peccata  funditus  deserat  et  abjiciat ; 

sed  cum  peccata  dereliquerit,  et  a  peccatis  ct  vitiis 

exsurrexerit,  tunc  perfecte  et  pleniter  tertia  mani- 

festatio  in  ec  in  a;terna  remuneratione  adimplebi- 

tur.  Ad  bs^c  tertiam  manifes^liopem,  quae  post  B  sed  quasi  de  longe  in  monumentum  cordis  sui  pro- 


Dum  ergo  fleret,  inciinavit  se  pt  prosfHixit  in  i 
menftim,  et  vidit  duos  angehs  in  albis  sedentes^  nnum 
adcapul  et  unum  ad  pedes^  ubi  positum  fuerat  corpv^ 
Jesu,  Isla  inclinatio  cst  vera  cordis  bumiHaUQ, 
Bene  enim  homo  se  inclinat^  quando  pro  peccalls 
suis,  quae  supcrbo  corde  et  corpore  contra  Deiua 
commisit,  humiliare  se  coram  Dco  incipit.  Indiiui* 
tus  per  Iiumilitatem  tandem  prospicit  in  monumeih 
tum,  quia  baec  humiiitatis  inclinatio  monet  eumpaiH 
iatim  intrinsecus  et  illuminat,  ut  plus  et  plus  pec^ 
cata  sua  recognoscere  valeat. 

Nec  praelereundum  quod  dicitur,  prospexii.  Pro-' 
spexit  dictum  est,  quasi  porro  aspexit.  Non  de  prope 


emensos  labores  hujus  yitae  futura  erit  in  resurre- 
ctione,  perducat  nos  qui  pro  nobis  n^ori  ctresurgere 
dignatus  est,  Jesus  Christus  Dominus  noster  qui  cum 
Deo  Patre  et  $piritu  sancto  vivit  et  regnat  per  om- 
(lia  saecula  saeculorum.  Amcn. 

||7(3|HpMtLTAXL. 

nf  FEEIAM  T  POST  PASCHA  PRI1|A. 

Maria  stabat  ad  monumentum  plorans.  Dum  ergo 
feret,  inclinavit  se  et  prospexit  in  monumentum;  et 
vidit  duos  angelos  in  albis  sedentesj  unum  ad  caput^ 
ft  un^m  q4  ped^Sy  ubi  positum  fuerat  corpus  Jesu 
{Joan,  xx). 

Jf  nria,  quao  peccatrix  mulier  erat,  conversum 


spicit,  qui  mala  sua  tantummodo  cognoscit,  exces* 
Itus  vero  malari^m  voluntatum,  malorum  desiderio- 
rum,  quae  non  de  longe,  sed  quasi  de  prope  sunt, 
necdum  cognoscere,  necdum  pensare  didicil.  Ex 
rccordatione  tamen  et  consideratione  excessnum  ex<i 
teriorum  proficit  paulatim  et  provehitur  ad  cognv- 
tionem  interiorum.  Hic  enim  mys^ice  nobis,  at 
credo,  innuitur,  cum  ab  evangelista  protinm  in-. 
fcrtur : 

(  Ei  vidit  duos  angelos  in  albis  sedentes^  unum  ad 
caputf  et  unum  ad  pedes^  ubi  positum  fuerat  corjnu 
Jesu.  Pcr  duos  angelos  duas  cogitationes  acdpere 
posstmus,  unam  Dci,  alteram  sui.  Vnus  enim  ili^ 
angelus,  qui  ad  caput  sedisse  comprobatur,  cognir 


quemiibet  peccatorem  non  incongrue  significat,  qui  ^  tionem  Dei,  qui  utique  caput  nostrum  est,  non  in 


dum  de  peccatis  et  vitiis,  iq  qi^ibus  male  prius  ja- 
cebat,  per  poenitentiam  ct  conversioncm  erigcre  se 
per  Dei  gratiam  coeperit,  convenicnter  dc  ^o  dici  po- 
te^  :  Jf ana  stabatJ 

Et  notandum  quod  non  dicitur  stetit  scd  stabat, 
Stabat  cnim  dicttim  est,  quasi  stare  incipiebat.  Sed 
quomodo  vel  tibi  slare  incipiebat?  Ad  monumentum 
foris  plorans,  Per  monumentum,  quod  quasi  monens 
mentem  dicitur,  cor  hominis  non  incongrue  accipi- 
tur.  Ad  hoc  utique  monumcntum  stare  quodam- 
modo  homo  incipit,  quando,  pcr  prxvcnicntem  Dei 
gratiam  admonitus,  rccognoscit  quam  perditc  vi- 
xerit,  quam  contra^ius  divi^ae  voluntati  in  cunctis 


congrue  significat.  Angelus  vero,  qui  ad  pedes  se- 
disse  describitur,  cognitionem  ipsius  bominis  satis 
apte  demonstrat.  £t  licet  angelus  ille,  qui  ad  caput 
sedens  cognitionem  Dei  cxprimit,  prior  utpote  di- 
gnior  in  serie  Evangelicae  veritatis  positus  sit;  od-; 
ccsse  tamcn  est  ut  angelusilie  prxcedat,  qui,  adpe^ 
des  scdens,  cognitionem  ipsius  hominis  figurat,quia 
nisi  prius  seipsum  homo  recognoverit,  ad  Dei  co^ 
gnitlonem  280  minimc  pervenire  poterit.  Haec 
autcm  hominis  cognitio  quotuplex  csse  del^eat, 
duplicitas  duorum  pedum  mystice  insinuat.  In 
capitc  homo  simplex  cst,  in  pedibus  duplex ;  sic 
et  cognitio  Dci  significala  per  caput  simplcx  quo- 


$uis  actibus  exstiterit.  Quod  autem  additur,  foris  j^  dammodo  est  ct  dicitur,  quia  per  eam  nonnisi  unua 


tvoraiis,  per  hoc  mystice  uobis  innuitur,  quia  quod- 
dam  plorare  est  quod  exterius  tantummodo  fit  per 
corpus,  et  est  plorare  aliud  isto  longe  sublimius 
quod  fit  in  cqrde  et  ex  corde  interius.  Stat  homo 
in  primordio  conversionis  suae  ad  monumentum 
quasi  fqris  plqrans,  qi^ando,  pcccatorum  suorum  ad- 
roonitus  atque  multiformem  lapsus  sui  reatum  con- 
sidcrans,  plorat  quidem  corpore,  quod  est  quasi  fo- 
fis  plorare^  sed  quid  sit  divini  timoris  tactus  et 
amoris,  qui  intima  cordis  ad  intimas  et  ardentes 
lacrymas  iDvisibiliter  resol.vit,  scire  necdum  potuit 
Qee  commeruit.  Sed  plorare,  istud  iicct  foris  fiat, 
tamm  ex  Deoest,  ^jd  ^^  ^^  Deum  ducit,  quia  td 
nobilius  et  suavius  illud  plorare,  quod  ex  tactu  ti- 


simplcx  et  individuus  Deus  agnoscitur.  Sed  eeontni 
sicut  duplex  est  in  pcdibus  ,  sic  ctiam  dupiex  esse 
debet  cognitio  sui  ipsius.  Pes  namque  dexter  $i- 
gnificare  potest  ncglec^  bona ;  pcs  sinister,  admissa 
mala.  Igitur  cum  sollicite  sccum  tractare  et  reme-: 
morari  incipit  quantum  boni  noglexerit,  quantum 
mali  commiserit,  hoc  est  vidisse  quodammodo 
angelum  ad  pedes. 

Duobus  his  angelis  monumento  cordis  fui  jo- 
giter  assidenlibus  et  insidentibus  videt,  sicut  sequi- 
tur,  ubi  posilum  fuerat  corpus  Jesu,  Corpus,  qood 
a  corruptione  dictum  est,  etiam  corruptionem  noa 
injuste  Mgnificare  potest.  Sed  quomodo  dicimu^ 
nos,  aut  dicere  audemus  corptis  Jesu  dictum  a  ci^- 


m 


BOMILLC  FESTIVALES. 


S^ 


rupCione,  aut  corniplionem  significare,  quod  totum  A  jam  ex  parte  acceperit,  tamen  quia  perfecte  Deum 


l^^egrum,  totum  ^ancltum,  mundum  et  impoUutum, 
imoab  omni  corruptione  prorsus  fuerat  extraneum. 
Dicimus,  salya  Catliolica  fide  et  Catliolica  veritate, 
l^on  de  illp  $pecialiter  mupdo  corpore  Christi  quod 
pfo  nobis  assumpsit,  sed  de  illo  ejus  corpore  quod 
homo  salvandus  tunc  profecto  iit,  quandp  perfecte 
recognoscere  incipit  ubi  salulem  suam,  qua;  no- 
mine  Jesu  accipi  potest,  peccatls  suis  corruperit  et 
deposuerit.  Aliter  enim  in  corpus  Christi  transire 
noD  poterit  nisi  corpus  Jesu^  hoc  est,  corruptionem 
salutis  SU2&  vere  humiliter  et  perfecte  cognoverit. 
^d  hanc  autem  corruptse  salulis  recognitionem  pra^- 
dicli  duo  angeli  mystice  suscitare  beatam  animam 
^t  proyocare  sua  allocutione  \identur,  sicut  aperte 
de  eis  continuo  subinfertur. 


Dicunt  ei  ilU :  Mulier  quid  ploras?  Hsec  angelorum 
jnterrogatio  est  quasi  salubris  quaedamexsuscitatio. 
Jliulier  enimdictaest  a  mollitie.  Et  est,  quasi  dicant ; 
Mulier^  recognosce  te  mulierem ;  recognosce  quam 
molliter  juxta  voluplates  ct  desideria  camis  tuae  vixe- 
vis;  recognogce  quam  injuste  contra  Deum  Creatorem 
tuumJISlu^QU®^^*^^  egcris.  P/oras  utiquesedjuste, 
sed  digne,  semper  euim  plorabis,  semper  dolebis.  Duo 
haec  ploras^  et  merito  ploras  :  unum  utique,  quod 
mulier  es  et  muUebriter  vixisti ;  alterum,  quod  Do- 
minum  et  Creatorem  tuum  nunquani,  prout  dignum 
esset,  cognovisti,  nec  cognoscendo  qmasti.  Cogoitio 
autem  Dei  convenienter  pcr  hoc  verbum  quid  inlel- 
Ugi  potest.  Indicibilis  enim  est.  Comprehendi  ex 
parte,  et  seutiri  intcrius  polest,  nominari  vel  ex- 
pUcari  verbis  non  potcst.  Sic,  sic  dum  externa  Dei 
et  sui  cognitione  quasi  angelica  aUocutione  illumi- 
nata  ex  parte  intrinsecus  et  edocta  fuerit,  poeni-' 
|en(i  et  humiii  corde  in  hxc  quodammodo  verba 
prorumpit : 

Quia  iulerunt  Dominum  metim,  et  nescio  ubi  posue- 
runt  eum.  Quasi  dicat :  Sum  quidem,  quod  dicor, 
mu/ter,  muUcrem  me  recognosco,  et  quia  muUebriter 
?ixi,  el  sine  omnium  virilium,  id  est  bonorum  ope- 
rum,  constantia  dies  meos  transcgi ,  nioU[a,  prava 
fit  iniqua  opcra  mea  tnlerunt  Dominum  meum;  elon- 
gaverunt  a  me  Salvatorcm  meum,  et  nescio  ubi  po^ 
$uiruni  eum.  Ablatum  quidem  ct  elongalum  a  me 


diligere  necdum  meruit,  recte  evangelista  subjungit, 
et  nesciebat  quia  Jesui  est.  Scire  Dei  est  diligero 
Dei,  nescire  Dei  est  ncm  diiigere  Dei.  Sic  etiam 
282  ^ii'^  hominis  egt  diligere  hpminis.  Netciebat^ 
inquit,  quia  Jesus  esty  signiflcans  quia  necdum  per^ 
lecte,  sicut  diximus,  Deum  dUigere  potest.  Sed  licet 
nondum  valeat,  tamen  quia  diligere  Deum  desiderat, 
summus  et  Omnipotens  ad  dilectionem  suam  iustituit 
eum  iiitrinsecus  et  informat,  dicens  : 

Jf  tf /ter,  quid  ploras?  Quem  quffris?  Quasi  dicat :  Mun 
/jer  fuisti,  mulierem  te  recognovisti,  recognovisti  te 
mollem  in  operibus,  recognosce  etiam  nunc  moUem  te 
fuisse  in  desideriis  tuis  et  voluntatibus,  Non  suflQcit  ti- 
bi  opera  peccati  tantummodo  recognoscere,  et  poenitd» 
B  re,  nisi  addideris  etiam  injusta  desideria,  iuiquas  co» 


gitationes  tuas,  atque  voiuntatesrecognoscereatque 
deflere.  Quem  quwris  ?  Me  utique,  cui  nomen  est : 
Quis,  Inaestimabilis  enim  sum  et  indicibilis.  In  exte- 
rioribus  et  visibilibus  rebus  quseris,  in  quibus  et  per 
quae,  cum  invisibilis  sim,  invenire  me  non  vatebis. 
Quaere  ergo  me  invisibUcm  in  invisibilibus,  hoc  est 
in  mundo  corde,  mundis  desideriis,  mundis  cogita- 
tionibus.  TaUbus  itaque  verbis  cum  inenarrabiU 
atque  indicibUi  inspirationis  suaa  lingua  Dominus 
cor  hominis  intrmsecus  appellat,  docet  et  iUumin^t, 
magis  ac  magis  eum  ad  amorem  suum  auscittt,  a> 
cendit  et  sublevat.  Unde  sequitur  : 

Ilta  autem  existimans  quia  hortulanus  esset^  dicU 
ei,  Yerbum  istud  ext«/imaiis,  non  ita  inteUigendum 
est  quasi  verbum  sit  errantis  aut  dubitantis.  Est 
enim  verbum  ^flUrmantis,  est  verbum  animae  Deuin 
medullitus  desiderantis.  Existimans  enim  quasi  se- 
cum  inlrinsecus  retractans  dicitur.  Existimat  ilaque 
be:ita  anima  in  s^metipsa  quod  ille  summus  et  om* 
nipotens  Deus,  cujus  jam  vocem  intrinsecus  audire 
meruit,  solus  verus  ct  praepotens  hortulanus  sit,  qul 
cor  hominis,  quod  per  hortum,  qui  reliquo  agro  fe- 
cundior  est,  congrue  intelligi  potest,  gratia  pietatis 
suae  infundendo  et  irrigando  excolere  novit,  qui 
manu  divinae  potentix  sux  noxia  et  inutilia  cvellcre, 
bona  ct  utilia  plantare  et  inserere  sciat  et  possit. 
Ilacc  sane  existimans  fit  etiam,  eumdem  hortulanum 
magis  optans  et  desiderans,  ut  pietatis  su»  gratia 


sentio,sed  nescio  ubi  posuerunt  ewm,quianecperde-  j)  hortum  cordis  sui  visitare,  2S3  inhabitare  et  ex- 


bitumtiniorem,  necpcr  debitum  amorem  recognosco 
eom.  Ubi  positus  sit  nescio,  qtiia  ubi  vcl  quomodo 
quaerere  eum  debeam,  e%  me  ct  in  me  non  invenio. 
Seqoitur : 

HiBC  um  dixisset^  conversa  retrorsum  vidit  Domi^ 
num  stantem^  et  nesciebat  quia  Jesus  est,  Retro  con- 
tertitur  homo  salvandus,  quando,  reductis  post  tcr-s 
gum  oculis,  rctroacta  crimina  perfectius  videre  et 
cogcoscere  incipit,  sicque  corporc,  non  corde,  reti^o 
couversus  videt  Jesum  stantem,  Stat  Jesus,  quando 
statum  ali^^modo  in  corde  ejusdcm  homiuis  ha- 
bere  incipit,  atque  per  suum  stare  stabiliorem  atque 
coostantiorem  ad  quaerendam  propriam  salutem 
fuani  (acit.  Sed  iicet  cognitipnem  Dci  et  siiiipsius 


coleredignetur,  quatenus  per  eum,  qui  tantaescien- 
tiae,  tantae  potenliae  est ,  mala  vitiorum  germina 
evellantur  et  arescant,  nobiUaque  virtutum  germina 
inserantur  et  accrescant.  Sic,  sic  dum  sapientiae  et 
potentiae  ejus  exceUentiam  existimare  et  considerare 
incipit,  diciteiquemadmodum  moxevangelisu  sub- 
jungit  ] 

Domine,  si  tu  sustulisti  eiim,  dicito  mihi  ubi  pa^ 
suisli  eum  et  ego  $um  toltam.  Yerba  haec  verba  pro- 
funda  sunt.  Neque  hoc  mirum ;  verba  cnim  suB| 
^uuilae  volantis,  verba  utique  Joannis,  qui  etiam» 
diim  in  hac  adhuc  vita  corporaliter  manebat,  sensu 
suo  usque  ad  ipsa  divinitatis  secrela  pertingebat. 
Pomine,  inquit,  li  tu  sustuiisti  etcm,  dicito  mihi,  Qua 


627 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


out  qnalis,  rogo,  est  hxc  beatse  animx  ad  Deum  in-  A  operare  in  nie  solilum  opus  mi$ericordi;e  tuae,  ut  ex 


terrogntio?  Non  ignorainus  ulique,  quia  dum  quis 
ccire  aliquid  a  proximo  suo  dcsiderat,  quaerit  qui- 
«lem  ct  interrogat,  ut  quod  scire  per  se  non  pptest, 
«cire  ex  diclis  ejus  et  responsionibus  valeat.  Sic  et 
l)ona  anima  sublatuni  quidem  sibi  Dominum  iDtclli- 
^iU  sed  quare,  aul  a  quo  sibi  snl  lalus  sit ,  quia  ex 
se,  per  sc  scire  cl  cognosr^.erc  non  potcst,  quasi  lui- 
inillimis  bis  verbis  Deo  Patri  proclamat  diccns  :  Do- 
mine,  si  tu  sustuUsti  eum,  Qnairit  utiquc,  an  pro 
aiige!ida  ycI  cumulanda  in  eam  miscricordia  siia 
ipse  Filiiim  suum  ei  abstulerit,  nn  pro  solis  pcccatis 
6uis  ipso  justo  judicio  suo  pcrmittcule  eum  amiscrit 
ol  pcrdiderit.  Nam  piiis  et  misericors  Dominus  ipsis 
ctiam  electis  suis  non  pro  peccatoi  sed  pro  merito 


tuagratia  scire  possim,  ubi  posuistieum.VsiCuUqut 
vt  cognoscam,  ad  quantam  dignitatis  excellentiani 
impressa  mihi  ejusdem  Filii  tui  imagine  ad  priiDnm 
a  te  coiidita  sum,  et  quantam  nunc  miseriam  pecca- 
tis  mcis  exlgcntilius  devoluta  sum. 

Totum  quidcm  quod  de  te  audio,  totum  utiqtio 
transit  me,  quia  intrinsccus  non  tangit  me.  Sed  si 
tu  niihi  285  dixcris,  situ,  reformata  in  nieetre- 
novata  imagine  tna  in  illud  mciim  siirsum  undc  8U« 
blatus  cst,  Filium  tuum  rcponi  feceris,  egoeumtol' 
tam.  Tollam  mibi  eum,  qiiia  tuncsicutDominuni, 
sicut  Creatorcm  et  Salvatorem  meum  cognoscere, 
scirc,  saperc  ct  diligerc  cuin  incipiam.  His&anepre* 
cibus,  tantis  dc  contriti  cor^dis  clamoribus  ad  aureft 


illorum  plerumque  sulitrahit  se ;  subtrnhit  dulccdi-  B  niiscricordiaj  Dei  l)Qaia   anima  sediilo  vocifcrante. 


nis  s!ix  gratiain  ad  augendam  in  cis  ct  iiiagis  stabi- 
licndam  dilectionis  sux  constantiam.  Elongat  se 
etiam  aliquando  miniis  perfeclis  non  pro  augcndo 
inerito,  sed  pro  puniendo  pcccato. 

Hsec  sunt  enim,  qusc  beata  aniina  qua^rit  ct  intcr- 
rogat  a  Domino  cum  dicit :  Dominej  si  tu  suslulisti 
ewm,  dicito  milii.  Ac  si  dicat  :  Dic,  obsccro,  Domi- 
ne,  illo  ineffabili  piet  >tis  tux  more,  dic  il)i,  ubi  tu 
dicere  soles,  et  eo  modo,  sicut  tu  diccrc  solcs.  Dic 
mihi,  Doinine,  in  humili  et  contrito  cordc ;  ibicnim 
tu  dicis,  nbi  tu  hominem,  284  n^i^i^  salvare  cu- 
ras,  mirabiliter  instituis  et  informas.  Dic  mihi,  Do- 
inine,  si  tu  Salvalorem  meum  Filium  tuum,  unicam 
spem  meam,  unicum  refugium  meum  ct  gaudium  mihi 
M{5(i(/fs/t.  Dicetiamquareeumsustulisti,  dic  tu,  qui 
oninia  scis,  qui  omniariosti,  utme  nescientcm  diocre 
tnofaciasscientem,utsub]atum  mihi  cum  sciam,sicut 
sciredebeo,  el  sublatum  dolcam,  sicut  dolcrc  dcbeo. 
Nam  si  tu  in  humili  et  contrilo  cordedixerismihi, 
ibi  ulique  est  locus  ille,  ubi  tu  ab  initio  eum  posui- 
sti ;  non  enim  in  corde  superbo  et  impcenitentc,  scd 
in  corde  vere  humiii  ct  pocnitcntc  csse  eum  ct  ina- 
ncrc  ab  initio  voluisti  ct  disposuisti.  Igitur  si  lu  ibi 
niilii  dixeris,  ego  eum  toHam,  eun  utique  quem  pcc- 
catis  meis  dcposui,  toHam  imo  sustollam  in  intcrio- 
ribus  scnsibus  meis  per  debilum  timorcm  el  anio- 
rem,  toUam  eum  etiam  in  exterioribus  sensibus 
meis  per  bonam  opcrationem,  ut  si  cui  pcccatis  mcis, 


quid  landcm  misericors  Dominus  faciai,  mystice  in- 
nuitur,  cum  protinus  ab  cvangelista  subinfertur  : 

Dicit  ei  Jesus  :  Maria.  Conversa  iUa  dicit  ei:  Rab^ 
boni  (quod  dicitur  Magister).  Dicere  Jesii  est,  sicut 
s:rpe  dicere  solemus,  faccre  Jesu,  quia  secundnm 
inelTabile  opus  miser.cordix  suae,  quod  in  beala 
aniina  opcratiir  intcrius,  imponit  ei  etiam  nomen 
cxtcrius.  Maria,  inqult.  Mariam  eam  nominat,  ouod 
in  noslra  lingua  maris  stella^  vel  illuminatrix  sonat. 
Fit  namqiic  vocationc  cjus  et  opcratione,  mam,  id 
est  amaricali  pcr  pa^iiitcnliam  cordis  sui  steUa 
kiicns,  qiiando  porfeclne  ponnitentix  colhistrata  lu- 
minc  pcccatorum  suorum  tcnebras  recte  discemendo 
incipit  pcnctrarc.  Fit  niliilominus  quasi  sui  ipsius 
iUuminatrix ,  quando  sanctis  desideriis,  et  quoti- 
dian*s  virlutum  profcctlbus  cooperante  gratta  Dci 
quotidie  scmetipsam  innovat  et  illuminat.  Unde 
rccle  de  tali  anima  ndhuc  subjungitur  :  Contersa  iUa 
dicit  ei  :  nabboni  (quod  dicitur  Magister).  Secunda 
hxc  bcata;  aniinse  convcrsio  a  conversatione  ilia 
longe  distat,  quain  in  pnecedentibus  evangelista 
commemorat.  Ibi  cnim  convcrsa  est  retrorsum  ad 
transactum  in  peccatis  tcmpiis  suum  rcmemoran- 
duin  ;  hic  multo  dignius,  multo  suavius  convcrtit 
se,  quia  totam  totis  aflcctibiis  siiis  ad  diligendum 
Deiim  colligit  sc  dicens  ei  :  Rabboni  {quod  dicitur 
Magistcr).  Magister  nomen  utique  est  timoris.  Et 
non  cst  abs  re  nec  sinc  ratione,  quod  duo  haec  vertia 


dcsideriis  el  negligentiis  meis  scandalo  fui  vel  de-  ])  unuin  cl  idcm  sonantia  ct  significantia  simul  po- 


struclloni,  per  bonam  perfecuc  vita;  conversationem 
exemplo  flam  et  sediflcationi. 

Sed  ct  aliler  intelligere  possumus,  quod  dicit,  sx 
tu  sustulisti  eum.  SustuUsti  dictum  est,  quasi  sursunt 
tuUsti,  Et  est  quasi  dicat  :  Domine  sancte,  juste  et 
niisericors,  agnosco  quidem  quia  Filiiim  tuum  Do- 
oinum  et  Salvatorem  meum  de  illoquod  sursum  cst 
in  me,  de  spirilu  utique  et  corde  meo,  ubi  solus 
iUe,  utpote  ad  cujus  imaginem  et  similitudincm  cre- 
asti  me,  et  manerc  suum  habere  deberet,  tu  quidem 
tuUstif  cthoc  justo  judicio  tuo  ;  ita  enim  apud  xqui- 
tatem  tuam  commerui.  Scd  dicito^  mihi  Domine  (di- 
.:ere  cnim  tuum  facere  tuum  est).  Dicito  mihi,  obse- 
cro,  ubi  voiuistieum,  Dic  in  mc,  hoc  cst  fac  in  mc, 


sita  invcnimus.  Duin  enim  cvangelista  mysieriorum 
Dci  noii  ignarus  e.%  pcrsona  mulieris  dicit :  Rabboni^ 
statimque  ex  suo  addit :  quod  dicitur  Magister,  daos 
nobis,  ut  a^stimo,  timores  exprimit,  unum,  qui  dt- 
citur  timor  servilis,  qui  et  initialis;  286  aiitenim, 
qui  dicitur  timor  fllialis.  Servilis  quidem  et  Initialis. 
timor  est,  quando  timet  Dcum  propter  futuram 
quam  meruit  pociiam  peccatorum;  fllialis  auteffl 
timor  est,  quando  flliali  afliectu  erga  Deum  suo- 
census  tiinet  ofTendere  eum,  et  solo  hoc  timore,  ne 
eum  quem  agnoscit  Patrein  oflendat,  peccata,  qaan- 
tum  possibile  est,  declinat,  et  omnimodo,  quantum 
in  se  est,  virtuosis  actibus  insudat.  Hunc  miserioorf 
Domiiius  altius  adhuc  instituit  ct  informat,  ul  td  kl 


819  HOMILI.E  FESTIYALES.  ..>,  850 

q:jod  desiderat,  ad  quod  suspirat,  amoris  utique  sui  A  sed  in  tua  persona,  aicendo  utiquc  in  te,  quia  ao  diu 


dilectionem  pertingere  eum  facial.  Undc  sequilur  : 

Noli  me  tangere :  Nondum  enim  ascendi  ad  Patrem 
meum.  Tactus,  ut  bcatus  Augustinus  ait,  finem 
facit  motionis.  Ilomo  namquc,  cum  eo,  ut  jam 
dictum  esl,  ordine  in  Deo  proccsseril,  bcnc  niolus, 
imo  valde  promolus  cst ;  qucm  tainen  suinnic  boniis, 
summe  perfectus  crudilor  aniinx,  fiJelis  Dciis  altius 
adbuc  promovere  cupicns,  his  verbis  invisibiliter 
alloquitur  dicens,  xio/i  melanyere.  xVo/i,  iiKjuam,  ibi 
ponere  fmem  motionis  meiilis  tua;,  ut  nie,  qui  invi- 
sibilis  sum,  visibilibus  exleriorum  opcruni  laboribus 
tantummodo  invcnienduni,  cxleriorihusquc  cl  corpo- 
ralibus  oculis  in  liac  nie  vila  crcdas  cssc  viilcndum. 
Restat  ergo  tibi  ut  aniplius    adliuc   proniovcnris , 


desideratam  dilcctionis  mae  dulcedinem  per  me  et 
in  me  asccndere  faciam  te. 

Scd  quomodo  dico  Patrem  meum  et  Patrem  w- 
sirum?  Cbaritas  utiquemea,  quam  tibi  et  fratribus 
meis,  scnsibus  288  ti^i^U^^  ^**'^«  cum  spirilales 
facli  fiiCrint,  infundcre  disposui,  mca  quidein  est, 
quia  ncnio  cain,  nisi  pcr  me  babcre  potcsl.  Mea 
profcclo  csl  cx  potcnlia ,  vcstra  cliani  erit  ex  doiio 
nico  cl  gralia.  Et  si  in  pncsenli  vila  in  lc  ct  in  sen- 
sibusluis  ila  asccndcro.  post  bujiis  vilac  lerminura 
a&ceudo  cliain  in  vobis  et  ad  Denm  mcum;  et  adDeum 
testrum.  Pcnlucam  utique  vos  ad  plcnam  et  per- 
fc(  tam  cogiiitioncm,  ad  jucundam  ct  scmpiternara 
Palris  nici  visio::Cm,  quic  quiilcin  nica  cst;  nemo 


restat  utique,  ut  ad  iiivisibilia  tccxtcndas,  ct  a  luis  ^  eiiiii)  caui,  nisi  inc  adjuvantc,mc  pncstanle,  adipisei 


visibilibus  ad  invisibilia  inea  coiisurgas.  Spiritus 
utiquc  sum,  et  vidcri  nisi  in  spirilu  non  possum. 
Ergo  et  lu  nisi  invisibilibus,  boo  cst,  in  spirilu  tuo 
et  in  interioiibus  scnsibus  tuis  pcr  inundillam  ct 
puritatem  cordis  te  custodicris,  el  sic  cx  luis  in\i- 
sibilibus  ad  mea  invisibilia  translcris,  nondum  in  te 
ascendi  ad  Patrem  meum,  quia  ad  illam  cbaritalis 
meae  dulcedinem,  quai  noniinc  Patris,  qiiod  cst  iio- 
pien  amoris,  inlelligilur,  adinittcrc  tc,  sicul  desidc- 
ras,  non  valeo,  quia  non  debco. 

Vade  autem  ad  fratres  meos  et  dic  eis  :  Ascendu  ad 
Patrem  meum  et  Patrcm  vestrum ,  Deuni  meum  et 
Deum  vestrum.  Quid,  rogo,  per  fratres  istos,  ad  (|uos 
lunc  beatam  animam  transuiiilll,  intelligcrc  possu 


potest.  Deus  quidcin  nieus  cst  cx  iiatura,  quia  uiius 
cuiu  illo  Dcus  suin,  scd  ct  Deu$  vester  erit  per  me, 
qui  darc  cum  ipso  ouinia  possum.  Nam  si  in  hac 
vlta  jjsgilcr  ad  eum  per  dilcctioncm  iii  vobls  ascen- 
dero,  cadem  Palris  mci  cliariias,  (|uani  cgo  vobis 
do,  qiiain  in  pra*scnli  vobis  infundo,  vestra  ct  om- 
niurn  cril  iii  fuluro,  ubi  in  lelcrnam  remuncrationem 
iia  Lcaliri(aLiniini,  quod  a  conlucrda  sempitemx 
Tiinilalis  gloria  nullo  adveisitatis  nubilo  amplius 
rclardablmini. 

ILcc  siiiil  vcrba  lcclionis  cvangelicic,  quam,  quia 
pro  inoilulo  noslro,  quanlum  Dciis  gralia  sua  nobis 
largiri  dignatus  cst,  eVposuimus,  ipsi  graiias  aga- 
mus,  buinililcr  implorantcs    misericordiam  suam, 


mus  nisi  spiritales  ejusdcm  animaj  scnsus?  Fratres      qualeiius  ad  Patrcni  suum  ct  Patrem  nostrum  sic 


287  quidcm  sunt  ct  dicunlur,  qui  ex  uno  patrc  ct 
lina  matre  generantur,  qui  cliani  libcntcr  simul  ba- 
bitaqt,  fralerno  sibi  aniore  invicem  conscnliunl  ct 
concordant.  Sic  ctiam  niuiuM  ct  spiritalcs  scnsus 
faomiuis,  quos  Dcus  Putcr  nobilissimo  aspiralionis  cl 
inspirationis  succ  scminc  fccundantc  Spiritu  sancto 
in  corde  bominis  gciicrat,  dum  in  eo  ct  cum  co, 
quem  ineflabililcr  et  inlerminabililcr  cx  se  gcnuit, 
Jesu  Christo  Doinino  nostro  unius  voluntatis  con- 
sensu,  quantum  in  mortali  corpore  fieri  potcst, 
concordare  et  mancre  incipiiiiil,  fralres  ejus  digne 
nominari  possunt.  Ad  boc  cnim  Dominus  aiiiinam 
se  diligentem ,   se  cupicntem ,  monct  et  bortatur 


in  nobis  asccndal,  sic  ad  charitatem  sui  et  Patris 
per  graliam  Splrilus  sancli  hic  in  prasscnli  vita  nos 
acccndal,  ut  posl  bujus  vilai  lerminum  illuc  perve- 
niamus,  ubi  cum  ipso  ct  in  ipso  de  Jeterna  Palris 
visionc  ailernaliler  gaudeamiis.  Quod  ipse  prxslare 
dignelur  Dominus  iiostcr  Jesus  Cbristus,  c|ui  cum 
eodcm  Patre  ct  Spiritu  sancio  vivit  cl  rcgnat  per 
omnia  sxcula  saiculorum.  Amen. 

289  nOMILIA  XLI. 

IN   FESTLII    S.    GEOUGIl   MARTYUIS   PRIMA. 

Ego  8um  vitis  vera,  et  Pater  meus  agricola  est 
(Juan.  xv). 
Pi-ajclara  el  subliitia  vcrba  liujus   evangelic» 


dicens  :  Vade  autem  ad  fratres  meos,  et  dic  eis.  Et  |^  lcctionis    pars  qua^dam    est  illius  cgregii  sermo- 
'  *  "  pis ,  qucm  ultiina  in   cociia  fecit  Dominus  ad  di- 

scipulos,  ad  passionem  sua  sponte  se  oflerens.  Qui 
sermo  tanta  dignilate  et  eminentia  universam  do- 
ctrinam  ejus  excedit  et  prxcellit,  ul  tres  evangelista!, 
quamvis  sancti  essent  et  electi ,  Spirituque  sancto 
fcplcti,  lamen  hunc  sermonem  quasi  supra  intelle- 
ctum  suum  intuentes  nullam  sermonis  hujus  fecerc 
mentionem.  Sed  ille  eleclus  et  dilectus  discipulus 
Joannes  cvangclista,  qui  in  cocna  supra  pectus  il- 
lius  recubuit,  et  recumbendo  profundam  sapicn- 
tiam  <le  pectore  Jesu  cpotavit,  solus  banc  gratiam 
proracruit,  ut  sermonem  istum  in  memoria  posset 
retinerc ,  et  fideli  testimonio  conscribere.  Et  quid 
mirum,  si  Dominus  Jesu$  cor\jot^U  v^TsaKc^JA.^^^^ 


est  quasi  dicat  :  Vade  ad  tc  intra  te  per  custodiam 
et  munditiam  cordis,  scnsus  tiios  intrinsecus  col- 
lige,  etdiceiSf  hoc  est  talcs  cos  fac,  ut  fratres  mei 
dici  et  esse  valeant,  ut  voluntati  mcjc  sicut  fratrcs 
fratri  concordent,  consentiant  et  obcdiant.  Fac 
ulique  eos  spiritales,  ut  ego,  qui  spiritus  sum,  habi- 
tare  valeam  et  manere  in  eis  sicut  cuin  fratribus  meis. 
floc  denique  si  tu  eis  dixeris,  hoc  est,  si  tales  eos 
feceris,  tunc  utique  ascendo  ad  Patrem  meum  et  Pa- 
trem  vestrum.  Patcr,  sicut  prsediximus,  nomen  est 
tffloris,  per  quod  perfecta  Dei  dilectio  congrue  in- 
telligi  putest.  Ergo  quod  dicit  Dorainus,  ascendo  ad 
Patrem  meum  et  Patrem  vestrum^  ita  intelligendum 
^t,  quasi  dicat :  Ascendo  ud  Patrem^  non  in  mca, 


831 


VEN.  CODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTExNSIS 


m 


quens  disclpulos  excellenliora  et  diviuiora  Terba  A  homo  Christus  Jesus  ab  hac  falsitate  liber  iDTentns 


dixit,  cum  hujus  rei  simillludinem  et  inter  mortales 
fierivideamus?  Quando  amicus  fidclis  amicum  suum 
deseril,  qaem  nunquam  ulterius  visurum  se  credit, 
iunc  quidem  ad  comprobandam  dilectionom,  quam 
erga  eum  habuit,  multa  verba  ex  intimo  cordis  pro- 
fert  aflectu,  quae  nunquam  antea  dixerat.  Quanto 
magis  decebat  ut  unigenitus  Fillus  Dei,  qui  est  vir- 
lus  Dei,  et  sapicntia  profundioraet  sapientiora  ycrba 
proferret,  de  hoc  mundo  transiens  ad  Patrem,  suos 
familiares  amicos  deserens?  Igitur  in  sermone  tam 
egregio,  tam  pra^cipuo,  890  etiam  bxc  evangclica 
verba  contincntur,  qux  nunc  habemus  in  manibus, 
In  quibus  divinitatem  et  humanitaiem  suam  com^ 
mendavit  dicens : 


est.  Esl  ideo  satis  juste,  satis  digne  de  sfi  loquitiir 
dicens  :  Ego  sum  vUis  v^ra,  ^t  Pater  meus  ^gricolM 
est,  Ac  si  dixisset :  EgOf  qui  sum  Deus  el  homo,  el 
indu^bus  substantiis  permanco,  sum  quidem  ialiu« 
manitate  mea  vitis  vera ;  quia  de  ingenita  mihi  no- 
bilitate  nunquam  peccando  dcgencravi,  nunquam  ia 
hanc  falsitatem,  in  qua  universum  genus  humanum 
dctinctur,  devcni.  Et  propterea  quia  ego  Um  vera^ti^ 
«um,  Pater  meus  in  h^c  vite  agricola  est.  Agrhotm 
plane  est  Patcr  m.eug  quia  divinitas  Patris  mei,  ai- 
que  ipsa  divinitas  mea  plantavit  vitem  meam.  Dlvi* 
nitas  enim  Patris  moi  mca  divinitas  est,  cnm  quo 
ego  unus  Deus  sum.  Ipsa  profecto  diviniias  excolit 
vilem  ifieam,  hanc  humanam ,  quam  assumpsi  na- 


Ego  sum  viiis  vera,  et  Pater  meus  agric9lq  est,  B  turam.  Iloc  enim  decuit  divinitati  mex,  ut  hanc  vi- 


Vitis  in  terra  plantatur,  in  terra  rAdicem  mittit,  de 
lerra  orilur  et  procedit.  Et  satis  congrue  per  vitem, 
quae  de  terra  oritur  et  crescit,  sancta  humanitas 
Filii  Dei  potesl  designari,  quae  sicut  vitis  dc  terra, 
lla  de  nobili  illa  lerra ,  de  beata  ct  intemerata  Yir- 
gine  processit,  et  in  bunc  mundum  venit.  Et  noian- 
dum  quod  cum  adjectione  posuit,  vilis  vera,  Nam 
el  alteram  vitem  Dominiis  in  paradiso  plantaveral, 
quando  primum  bominem  Adam  formaverat,  qui  re- 
vera  non  fuit  vt(t5  vera^  sed  vitis  falsa,  vitis  aliena. 
Ilanc  primam  vitem,  hunc  primum  hominem  ad  hoc 
Deus  Patcr  condidcrat,  ut  Creatori  suo  fideliter  de- 
serviens  gloriam  et  bonorem  xtemae  beatiludinis 
haereditaret ,  et  gaudio  et  jucunditate  coelestis  pa- 
Irise  jugiter  fruerelur,  gi  debitae  subjectionis  et  obe- 
dientiae  obsequium  Creatori  suo  vellet  persolvere. 
Serpens,  antiquus  hostis  humani  gcncris,  honori  el 
clarilati  ejus  invidens,  ad  fallaciam  eum  provocavit, 
dum  per  inobedientiam  contra  Creatorem  suum  se 
erigere  suasit.  Fall^x  igitur  fuit  Adam,  qui  talia 
agere  praesumpsit,  quaefacere  non  dcbuit,  cum  Crea- 
tori  suo  resistens,  cu|  respondere  debuit  obedien- 
liam,  ipsi  respondit  inobedicntiam. 

291  Sic  corruptus  per  falsitatcm  diaboli,  hujus 
falsitatis  crimen  ad  amnem  posteritatem  suam  trans- 
misit,  factumque  esl  crimcn  falsitatis  ejus  omni 
humano  generi  haereditarium.  Nam  nullus  hominum, 
exceplo  mediatore  Dei  el  hominum,  homine  Jcsu 
Christo,  hujus  falsilatis  expers  esse  potuit,  vel  po- 


tem  excoleret  diligenter  et  custodiret.  Ergo  quia. 
ipse  Pater,  ipsa  divinitas  cuitor  hujus  vitis  fuit,  mer. 
rito  isU  vitis  vera  fuit,  quae  ad  faisi^tem  nunquan^ 
devoluta  es|.  Sequitur : 

292  Omnem  palmilem  in  me  nfin  ferentem  fru^^ 
ctum  tollet  eum^  et  eum  qui  fert  fruetum,  fmrgabit  eum^ 
ut  fructum  plus  afferat,  Palmes  de  vile  crescit  el  ger- 
minat,  et  eapropier  omnis  homo  per  palmites  potes^ 
figurari,  qui  vere  viti  Christo  Domino  per  laTacruBi, 
rcgcnerationis  inscritur  et  complantatur ,  et  de  hac 
vite  innovatus  crcscit  in  vitam  aeternam.  Nam  ante- 
quam  in  baptismo  per  Christum  renascamur,  omncs. 
gumus  natura  filii  irai,  et  quasi  a  Deo  alienali  in  nu- 
mero  gentium  dcpuiamur ,  donec  lavacro  salutari 
^  rcgenerati  Christum  induamus.  Sicut  enim  palmes, 
de  vite  crescit,  ita  homo  secundum  Chrislianilalem  iu. 
Cbrislo  crescit,  Christoquc  accrescit.  Quando  enim. 
baptismo  iuimergitur,  Christo  consepelilur ;  cum  de. 
fonte  elevatur,  Cbristi  resurrectioni  conformatur. 
Et  hoc  est  in  Chrislo  crescere  Christoque  accre- 
scere.  Quisquis  orgo  vcrae  viti  Domino  Jesu  complaiH. 
tatus,  et  in  baptismaic  Christo  conaepullus,  et  in 
ipso  resuscitatus,  et  lamcn  in  ipso  fruclum  saluti- 
rem  non  profert,  eum  profccto  Pater  coelestis  tollel 
in  futuro  de  consorlio  justorum. 

Qualis  autcm  fructus  sit,  qui  in  Domino  ferendniL 
est,  dc  quo  hic  dicitur,  videamus.  Vitis  non  profert 
poma  ncc  pira,  non  fruinentum  nec  alia  his  similia, 
sed  uvas  germinat,  et  botrum  profert  ex  se.  Per  bo- 


lcrit,  nisi  per  lavacrum  regcnerationis  ablutus  et      li*um  fervor  charitatis  potest  exprimi,   sicut  et  in 


innovatns  ab  hac  falsitate  per  Christum  liberatus 
fuerit.  llac  falsltatc  omnem  humaTiam  naturam  cor- 
ruptam  prophela  David  dolendo  ingemisccns  dice- 
bat  :  Omnts  homo  tnendax  {Psal,  cxv,  il).  Nullus 
denique  homo  ab  initio  mundi  Deo  in  veritate  re- 
spondil,  quin  hac  falsitate  inveniretur  corriiptus, 
eliaro  ipsa  Domina  nostra  perpctua  virgo  Maria  (5T), 
quamvis  sancta,  quamvis  immaculata  el  intacta, 
hujus  fallaciae  naevo  carcre  non  potuit ;  quia  ipsa 
Telut  caeleri  homines  in  hac  falsitate ,  hoc  est,  in 
originali  culpa  concepta  et  nata  esl.  Solus  aulein 
unigenitus  Filius  ejus ,  mediator  Dei  et  hominum. 


(57>  Vid.  Dissert.  noslram  lomo  hujus  operis  priino  praefixam. 


alio  Evangelio  babemus,  dicente  Domino  :  Nunquid 
colligunt  de  spinis  uvaSy  et  de  tribulis  ficus  f  (Mattk, 
yii,  i6.)  Quisquis  ergo  iu  Christo  renatus  hunc  fni- 
ctum ,  hunc  lervorem  charitatis  non  habuerit,  sed 
lepido  et  avcnti  corde  in  hac  spiritali  vita  inceir 
seril,  vidcamuequid  dc  illo  sentiat  joaiines  evange* 
lista,  qui  cuin  septem  angclis,  hoc  est  seplem  Ect 
clesiis,  per  angelos  figuratis,  verba  vitae  proponeret» 
vitaeque  mandata  conscribcret,  uni  angelo  inlcr  cae- 
teros  ex  orc  Domini  scripsit  dicens  :  Utinam  frigi' 
dus  esses  aut  calidus !  293  ^^^  9'''^  tepiduM  ef« 
incipiam  te  evomere  ex  ore  meo  (Apoc,  v,  15).  Frigidttf 


S35  nOMILIiE  FESTIVALES.  M4 

est  homo,  quando  lotus  huic  mundo  innititur,  totus  A  non  possunius  ,  quem  tamen  Tldere  gatus  ▼idcntis 


peccati  voragine  immergitur ;  tepidus  vero  cst,  quan- 
do  nec  Deura  habet  nec  sseculum  ;  nec  Deo  in  Tem 
dilectione  unitur  et  conjungitur,  nec  saeculo  hoc 
aliqua  delectatione  licile  utitur.  Qui  ita  tepide  in 
hoc  spiritali  proposito  conversatur,  quantum  Deo 
displiceat,  qiianta  animadversione  eum  in  futuro 
puniat,  sequentibus  vcrbis  declaratur :  incipiam  te , 
inquit,  etomere  ex  ore  meo,  Si  totus  frigidus  esset 
bomo,  si  tolus  ex  intcgro  in  peccatis  jaceret,  faci* 
lius  posset,  Deo  annuente,  converli,  quam  qui  in  spi- 
ritali  proposito  dcgens  aridum  tepidumque  cor  gerit 
erga  Deum.  Hunc  miserum,  sic  tepido  corde  ince- 
dentem  aliquando  quidem  in  prxscnti  dimittit  Do- 
minus  in  congregatione  fidelium  perdurare,  hoc  est, 


est.  Hoc  autera  velaraen  et  hxc  obumbratio  idcirco 
nunc  in  nobis  est ,  quia  corpus  ,  quod  corrumpitur, 
aggravat  animamy  etdeprimit  terrena  habitatio  sensum 
multa  cogitantem  (Sap.  ix,  15).  Ablato  ergo  hoc  ve- 
lamine,  deposilo  isto  corrupiibili  corpore,  cum  ad 
ipsum  fontem  vita»,  Regcm  glorix  pervenerimus,  ibi 
revelata  facie  Domini  gloriam  erimus  speculantcs, 
ibi  in  eamdem  imaginem  lanquam  a  Domini  Spiritu 
transformabimur. 

Sed  videamus  qnaenam  ^t  ista  imargo  ,  ad  cujus 
similitudinem  nos  oportet  transformari.  Unigeuitus 
Dei,  qui  295  ^stin  sinu  Patris,  est  invisibltis  imago 
Dei  Patris ,  qui  nunc  in  imagme  sna  in  seipso  im- 
mortalis  estet  impassibilis,  justus^  boiiu»et  sonctus* 


in  corpore  suo  usque  ad  nnem  viUe  suae  permanere,  C  et  non  solum  justus,  bonus  et  sanclu»,  sed  et  ipsa 

sanctitas,  ipsa  bonitas  et  justitia.  In  eamdem  itaque 
imaginem  nos  quandoque  transformabimmr ,  CHffl^ 
resumpto  corpore  in  resurrectione,  immortales,  im-' 
passibiles,  justi,  boni  et  sancti  ab  ipso  facti  fuerimu^, 
Transformabimur  quoque  a  claritate  in  eiariiatem  ; 
a  claritate ,  hoc  est  a  fervore  transitoriae  et  tempo* 
ralis  charitatis,  in  claritatem^  id  est  ad  ardorem  el 
visionem  sempitcmn  charitatis.  Sequitur  : 

Jam  vo$  mundi  e$ti$  propter  ^ermonem^  quem  locu" 
tu$  $um  vobi$.  Doctoregregius  et  sapientissimus  eral 
Dominus  Jesus,  et  quemadmodum  ipse  volebat,  qiii 
Yerbum  Palris  erat,  sic  sermo  ejus  currebat.  Qui- 
busdam  enim  auditus  sermo  nihil  profuit,  imo  ma- 


aed  in  morte  sua  eiim  evomere  incipit,  et  in  uni- 
versali  judicio  hoc  ipsum  evomere  perOcit,  ibique 
secundum  haec  evangelica  verba  tollet  eum ,  quando 
a  societale  et  exsultatione  bonorum  eum  auferens 
Gum  corpore  et  anima  in  aeternam  damnationem 
mittet.  Qualis  aulem  gloria  illorum  sit  futura,  qui 
hnnc  fnictum,  hunc  fervorem  charitatis,  de  quo 
prodiximus ,  cum  Dei  adjutorlo  ferre  noveruut,  se- 
quentibus  verbis  manifestatur : 

Ei  evm,  inquit,  qui  fert  fruetum^  purgabii  eum^  ui 
frucium  piu$  a/ferat.  Eum  revera,  qui  fervorem  cha- 
ritatis  intimse  erga  Deum  habet  et  erga  proximum 
suum,  hunc  Pater  coelestis  verus  agricola  purgabit^ 


qui  eCsi  minus  perfectionis  habeat  in  aliis  actibus  p  gis  obfuit ,  quia  qui  exterius  loquebatur ,  ipse  eos 


ftuis,  etiamsi  fragilitate  carnis  praepeditus  non  valeat 
fortibus  corporis  sui  laboribus  eumdem  charitatis 
Jervorem  exterius  oslendere  pro  voluntate  sua  in 
operilNis,  ipse  tamen  Pater  coelestis,  qui  eumdem  in 
eo  fenrorem  conspicit,  in  prsesenti  sseculo  eum^  qui 
ejusmodi  est,  294  V^rgat  per  pcenitentiam.  Quod 
pi  peccata  ejus  in  praesenti  vita  per  pcenitentiam  ad 
integrom  pnrgata  non  fuerint,  ab  hac  vita  receden- 
tem  purgatorio  igne  purgabit  eum  Dominus  per  ju- 
stitiam,  purgalis  autem  peccatis  per  juslitiam,  in  fu- 
tura  vita  purgatum  per  misericordiam  aetemaliter 
remnnerabit  permisericordiametjustitiam.  Sic,  sic 
pargatus  ille  a  Deo,*  qui  verae  viti  complantatus  fert 
frmetum^  id  est  qui  fervorem  charitatis  intimae  pro- 
fert  in  Domino  Jesu. 

Sed  ideo  ab  ipso  hoc  modo  purgatur,  ut  fructum 
phu  afferat.  Amplior  iste  fructus ,  de  quo  in  prae- 
senti  loco  loquitur  Dominus,  in  hac  vita  adipisci  non 
potest  a  fidelibus,  quia  nunquam  ad  plenum  et  per- 
feetum  eharitaiis  fervorem,  quandiu  sunt  in  hac  mi- 
lera  et  mutabili  vita ,  pertingere  valent ;  in  futura 
autera  vita  ad  istum  ampliorem  et  majorem  fructum 
pervenire  roerentur,  ubi  iilud  apostoli  Pauli  testimo- 
niomadjmplebitur,  qui  de  se  suisquc  similibus  dicit : 
Jfot  autem  omnes^  revelata  facie  gloriam  Domini  spe- 
aUante$,in  eamdem  imaginem  tran$formamura  ciari- 
tate  in  etaritatem,  tanquam  a  Domini  Spiritu  (II  Cor. 
m,  iS).  Hic  omnes  oburabrata  et  velata  facie  sumiis, 
qaandiu  Deum ,  quem  videre  desidcramus ,  videre 


interius  ad  audienda  verba  salutis  salubri  gratia  non 
emollivit,  quemadmodum  ipse  ad  Judaeos  ait :  Sermo 
meu$  non  capit  in  vobi$.  Sed  cum  ad  electos  et  dilec- 
tos  discipulos  suos  reverteretur,  dulciter  eos  allo- 
quens ;  cum  loquerctur  exterius ,  lulcius  eos  alio- 
quebatur  interius,  et  suavi  divinitatis  suae  attracto 
corda  eorum  mundahat,  ut  merito  eis  dicere  posset : 
Jam  vo$  mundi  e$ti$  propier  $emwnem  quem  locutu$ 
$um  vobi$.  Sed  quod  tunc  feclt  Dominus  per  seipsum, 
hoc  et  adhuc  agere  dignatur  in  doctoribus  suis,  qui 
sunt  membra  illius.  Quicunque  enim  doctor  propter 
solum  Deum  loquitur ,  et  in  doctrina  sua  gloriam 
suam  non  requirit,  sed  illins  gloriam,  a  quo  est 
quod  loquitur  (sinemeenimj  ait  Dominus,  nihHpote- 
D  $ti$  facere  {Joan.  xv  ,  5]),  et  ideo  propter  Deum  lo- 
quens  in  Deo  salutem  quaerit  subditorum;  illius 
sermo  'ex  dono  Spiritus  sancti  procedens  mundat 
frequenter  corda  auditorum.  Nam  cum  ex  sermone 
Domini  fuerint  admoniti,  aiiquid  ex  verbis  doctoris 
et  magistri  sui  audiunt,  unde  peccatorum  et  negli- 
gcntiarum  suarum  rememorentur  ,  296  statimque 
dolore  quodam  pcenitentiae  tanguntur  interius,  qui 
dolor  cordis  saepius  eos  mundat  inter  verba  do- 
ctorift. 

De  hoc  pomitentiae  dolorc  propheta  David  dicebat : 
Dixi^  CnofUebor  adver$um  me  inju$tiiiam  meam  Do^ 
mino,  et  tu  remisisti  impietatempeccati  tnet  (Psa/.xxxi, 
5).  Ac  si  dixisset :  Inter  vcrba  praedicationis  de  pec- 
catis  et  negUgentiis  meis  admonitus    et  dolore  cor* 


8i5  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  S56 

dis  tactus  ifltrinsecus  salubre  consilium  cum  anima  A  sumus,  a  quo  nos,  sicut  palmites  a  Tite,  succiui 

sumimus,  succum  vivificationis,  ut  simufi  et  TiTft- 


reea  inii ,  ul  confilcri  vcllem  Domino  peccata  mea. 
Non  dixit ,  confessus  sum  pcccala  mea  ,  sed  dixit, 
conveni  cum  anima  mea,  ut  coufiteri  vellem  peccata 
mea.  Et  tu  remisisti  impietatem  peccati  mei,  Impietas 
peccati  est  illicitus  peccali  cogilatus  (58) ,  nua;  pec- 
cati  impietas  dolorc  cordis  inlimo,  quem  inter  verba 
prxdicationis  pcrcipit  homo,  absque  confessionc 
poterit  emundari  a  Domino.  Si  aulem  illicilo  pcccati 
cogitaiui  illicilus  accesserit  peccati  consensus,  non 
potest  purgari ,  nisi  per  confessionem.  Si  vero  illi- 
cito  peccati  cogilatui ,  et  iilicilo  pcccati  consensui 
acccsserit  illiciius  pcccali  actus,  non  solo  dolore 
cordis  ct  confessionc  oris,  sed  labore  et  satisfactione 
corporis  erit  purgandum.  Sequitur  : 

Manete  in  me,  et  cgo  in  vobis,  Duobus  modis  nos  ^ 
manemus  in  Deo ;  duobus  etiam  modis  manet  ipse 
Dominus  in  nobis.  In  duabus  quippe  naturis  consi- 
stit,  Deus  ct  homo  est,  Verbum  et  caro  est :  Verbum 
enim  caro  factum  est^  et  habitavit  in  nobis  {Joan.  h 
14).  Secundum  divinam  naluram  Yerbum  est ,  se- 
cuudum  humanam  naturam  caro  est.  Igilur  secundum 
utramque  naturam,  divinam  et  hunianam,  nos  ma- 
nemus  in  eo  ,  et  ipse  secundum  utramque  naturam 
manet  in  nobis.  In  Deo  secundum  humanam  naturam 
ejus  manemus,  si  in  unitate  fidei  Catholica; ,  ct  in 
unitate  sanctx  Ecclesix,  qux  cst  caro  ejus,  unani- 
mitcr  pernianeamus  ,  et  ipsam  fidem  Catholic^  Ec- 
clesiiB  schismale  aliquo  non  scindanuis.  Manemus 
quoque  eo  modo  in  co ,  si  in  unanimitale  sanctae 
congregationis,  in  qua  sumus,  sine  murmurc  et  dc- 
tractione  vivimus,  et  eamdem  congregationem  297 
malis  moribus  nostris  non  perturbamus.  Secundum 
divinam  ejus  naturam,  in  qua  Verbum  est  in  co  ma- 
nemus,  si  verbo  ejus  jiigiter  delectamur,  et  vcrbum 
ejus  intrinsecus  meditando ,  dulccdine  verbi  ejus 
frequenler  occupamur.  Si  his  duobus  inodis,  in  quan- 
tum  fas  est  mortalibus,  manemus  iu  Dco,  sicut  re- 
promisil  nobis,  et  ipse  manct  iu  nol)is.  Manct  in  no- 
bis  exterius  secunduin  humanam  naturam  ,  in  qua 
caro  propter  nos  factus  esl ,  custodicndo  nos  exte-. 
lius  ab  iniqua  operatione ;  manet  in  nobis  inlerius 
secundum  divinam  naturam  custodiendo  nos  intrin- 
sccus  a  mala  voluntate.  Ac  si  Dominus  dicat  nobis  : 


mus,  succum  vivificationis,  ut  bene  simus,  el  bene 
vivamus.  In  ea  quidem  parte,  in  qua  Crealor  Wh 
stcr  est,  quando  a  matre  gencramur,  corpusque  et 
animam  accipimus,  tunc  succum  vivificationis  a 
divinitate  ejus  sumimus,  ut  simus  et  vivamus ;  in 
ea  autem  parte,  in  qua  Rcdemptor  noster  est,  ab 
humanitutc  ejus  succuin  vivificationis  suroimus,  at 
bene  simui»  ct  bcnc  vivamus.  Nam  male  essemus,  si 
redempti  non  esscmiis.  Sed  quia  redempti  sumus, 
bene  suinus,  ut  beate  vivamus.  Nam  ut  bene  simus, 
in  redeinptione  acqulsivit  nobis,  in  morte  occum- 
bcns  pro  nobis,  et  elTuso  sanguine  lateris  sui,  fecit 
ut  l»ene  ct  beate  vivamus.  Sequilur  : 

Ego  sum  vitis,  vos  palmites.  In  pra^senti  loco,  ubi 
secundo  se  vilem  nominat  298  Dominus  Jesus, 
simplicem  sux  divinitatis  csscntiam  nobis  videtur 
innuere,  ubi  sine  additamento  se  viiemesse  asserit. 
Nam  in  priori  versu,  ubi  cum  adjectione  posuit,  ego 
sum  vitis  vera,  ibi  sanctam  humanitatem  suam  di- 
vinitati  unitam  voiuit  designare,  in  qua  humana 
natura  uil  pcr  se  et  ex  sc,  sed  omnia  a Deo  Patrc  et  di- 
viiiitate  sua  habuit.  In  divina  autemnatura,  inqua 
siinplex  Dcus  est,  simplicilcr  et  sine  omni  addita- 
meiilu  vitis  positum  cst,  quia  per  se  et  in  se  bonus, 
jusliis,  sanctus,  imo  ipsa  bonitas,  ipsa  justitia,  ipsa 
sanclilas  est.  Quod  vero  adjuniit,  et  vos  palmites^ 
hoc  dixit  ad  discipulos  suos,  hoc  dicit  et  ad  nos, 
,  moiiens,  ut  ct  nos  ipsi  viti  Domino  Jcsu  Cbristo  in- 
'  scranuir,et  ei  in  eo  crcscamus  et  ab  eo  succum  vi?i- 
ficationis  percipiamus. 

Qui  manel  in  me  et  ego  in  eo,  hic  fert  fruetttm 
miilium,  quia  sine  me  nihil  potestis  faeere»  In  histri' 
biis  vcrsibus,  qiii  scquuntur,  ut  sstimo,  opus  sanctao 
Trinitat!spossumus  invenire,  qu»  invisibiliter  etiiH 
comprchensibiUler  operatur  in  electis  et  reprobis, 
bonos  plerumque  non  solum  in  aeterna  vita,  sed 
ctiam  in  prxseiiti  reinunerando,  malos  vero  hic  re- 
probaiido  et  in  futuro  reteriialiter  damnandt).  In 
primo  igitur  versu  consolatio  et  remuneratio  justo- 
rum,  qua  in  pr.xsenti  vita  cos  Dominus  consolatur^ 
potcst  exprimi ;  iii  secundo  autem  versu  reprobatio 
malorum,  qux  fit  in  pra^senti,  et  damnatio  eorum. 


3Ianete  in  me,  ut  in  lide  Calholica^  Ecclesi;e  persista-  d  qua^  crit  in  fiituro,  potcst  accipi ;  in  tertio  quoqne 


tis,  et  in  congregatione,  ad  quain  vos  per  pietatem 
meam  perduii,  murmure  et  detractione  et  malis  mo- 
ribiis  vestris  scissuras  non  facialis  ;  ct  si  hoc  fece- 
ritis,  ego  custodiam  vosexterius  ab  iniaua  opera- 
tione,  protegam  intus  a  mala  voluntaie.  Sequitur : 

Sicut  palmcs  non  potest  ferre  fructum  a  semet- 
ipso,  nisi  manserit  in  vite,  sic  nec  vos,  nisi  in  me 
tnanseritis,  Palmes ,  quide  vite  procedit,  succum 
non  hal)et  iu  seinetipso,  sed  succum  viriditatis  vitis 
transfundit  in  palmites,  ut  de  succo  illius  palmites 
viridescant  et  eflloreant.  Vtits,  ut  supra  memoravi- 
miis,  Christus  est,  palmites  vero  nos  sumus,  qui 
ipsi  viti   Domino  Jesu  in  baptisroate  coroplantati 

(^)  Yenialitcr  scilicet  peccaminosus. 


remuneraiio  justorum,  qiiae  in  seterna  erit  vita, 
valel  intelligi.  Qui  manet  in  me,  et  ego  in  eo,  hic 
fert  fructum  multum^  quia  sine  me  nihil  potestU  fa" 
cere.  Ac  si  dicat :  Qui  in  me  secundum  divinam  et 
hiimanam  natiiram  manet^  qui  verbum  meum  intas 
in  corde  ruminat  et  meditatur,  et  in  unitate  fidei 
Calholicae  et  in  unanimitate  sanctae  congregationis, 
in  qua  versatur,  sine  murmure  ct  dissensione  TiTit, 
nec  inconsuetis  et  inconditis  moribus  hanc  unani- 
mitatem  scindit,  tn  eo  et  ego  manebo  custodiendo 
eum  in  corpore  ab  iniqua  operatione,  custodiendo 
eum  in  anima  a  mala  voluntate. 
Si  quis  in  Dco  ita  manserit  ipsi  perseveranter 


HOMILIiC   FESTIVALES. 


SS7 

&dh»rendo,  et  Deus  in  eo 

diendo,  hic  ju\ta  verbum  Doniini  multum  fructum 
profert.  In  priori  fructu,  de  quo  praescriptum  est, 
diximus  posse  intelligi  fcr^orcm  charilatis,  ubi  so- 
lummodo  fructus  est  positus ;  hic  autcm  cum  ad- 
jectione  fructum  multum  invenimus.  In  isto  multo 
fniclu  multiplices  virtutcs  possumus  accipcre,  quia 
qui  in  Deoita,  ut  pnedictum  est,  manscrit,  et  Dcus 
in  eo  mausionem  suam  feccrit,  hic  nequaquam  in 
uno  statu  perfectionis  subsistel,  sed  juxta  vocem 
Psailmisix  ibit  de  virtute  in  virtutem  (Psal.  xxxviii, 
8)  semper  proficicndo,  scnipcr  ineliora  ct  perfcctiora 
appetendo.  Dc  hoc  fructu  quulis  sit,  Pauliis  apo- 
stolus  nobis  edisserat.  Ipse  cnim  ait :  Fructus  Spi- 
ritusest  charitaSy  gaudium,pax,  patientia^  lonijani- 


SS8 


manet  ipsum  cuslo-  A  bene  cognosclmiis,  frequenter  experlmur,  qaando 
eornostrum  et  Deum,  qui  deheret  cordis  nostri 
esse  hahitator,  dcrelinquimus,  et  ad  sxcularia  et 
exteriora  cogitanda  cximiis,  et  ca  plerumque  mente 
tractamus  et  revolvimus,  quje  nec  vidimus  aliquan* 
do,  nec  expcrti  sumus.Ex  illa  tam  wutili  evaga- 
tioiie  ita  intra  nos  arcscimus,  ut  nulla  cordis  pin- 
gucdinc,  nulla  mentis  dulcedine  cor  vahiamus  sur- 
sum  ad  Dciiin  erigerc.  Quando  videmus  alios  ho- 
niines,  qui  in  Chiisto  manentes  Dcum  in  corde  el 
orcporlant,  niagna  cum  Dco  dulcedine  pcrfiui,  ipsi 
in  ariditate  nostra  persistimus  nullaque  dilectiono 
Dco  conjungiinur.  Undc,  proh  dolor  l  in  nobis  ad- 
implebilur  quod  conlinuo  hic  sequitur  :  et  coUiyenl 
eum,  et  in  iynem  mittent,  et  ardet.  Quando  peccatis 


mitasy  bonitas,  bcnignitas,  mansuetudo,  fides,  mode-  ^  nostris  cxigentibns  sic  intra  nos  arescimus,  statim 


stia,  continentiay  castilas  (Cal.  v,  2:2).  Sequitur  : 

Si  quis  in  me  non  munserit,  mittetur  foras  sicut 
palmes,  et  arescet  et  coUiycnt  eum,  et  in  igncm  mit- 
tent  et  ardct.  Si  quis  in  Deo  co  niodo  quo  praidictum 
est  non  manserit,  hic/^oras^Dominoprxcipientc,  7nit^ 
tetur.  Mittetur  peccator  foras,  cuni  in  futuro  e.\a- 
mine  a  socictate  el  faniiliarUate  sua  cum  Doininus 
abjecerit.  Mittetur  foras^  cum  a  consortio  elcclorum 
suorum  eum  scparaverit,  (jui,  quainviscorporccum 
electis  in  prajsenli  Ecclcsia  videalur  permancre,  in 
fuliiro  tamen  juiiicio  ab  eis  scparabitur,  diceiite  Do- 
mino:  lte,maledicii,  in  ignem  a^ternum,  quiparatus 
ettdiabah  ct  angelis  ejus  (Matlh.  xxv,  41).  El  bene 


adsunt  inaligni  spiritus,  diligenter  invcstiganles  et 
coIligenl?s,  si  secundum  emissionem,  qua  cor  no- 
slrum  exlra  nos  inisimiis,  in  aliquo  nos  inutiliter 
vivcre  conspciant;  iiotant  verba,  signa,  habitum 
noslruni  et  opcra,  si  secunduin  pravas  cogitatio- 
ncs,  cx  quibus  intns  aruimns,  nos  habitum  nostrum 
dcprehcndant  defleclcre  exterius.  Ita  arescentes, 
sic  cxtra  nos  vagantcs,  a  malignis  spiritibus,  fre« 
queiiter  in  igmm  mittimur,  in  ignem  plane  invidiae» 
inc,  libidinis  caterorumque  vitiorum,  in  quem  ignem 
missi  sinc  dubio  ardemus.  301  ^^  hocigne  dictum 
est  per  Psalmislam  :  Supercecidit  ignis,  et  non  vi" 
derunt  solem  (Psiil.  lvii,  9).   Ig.tur  quando  ignis 


dicil  sicut  pahnes.  Nain  qiiamvis  in   veritate  non  ^  irx,  invidiaj,  superbiaj  el  aliorum  vitiorum  cadil  in 


steterit,  quamdain  tainen  Iiic  similitudinem  elccto- 
ruin  babuit,  scd  veiic  vili,  corpori  Christi  nunquam 
in  yeritate  in^ertns  est,  et  ob  hoc  ibi  mittetur  foras 
et  arescet.  Arescet  ibi  ab  adipe  Spiritus  sancti,  de 
quo  David  diccbat  :  Sicui  adipe  el  pinguedine  re- 
pleatur  anima  mea  (Psal.  lxii,  6).  IIlo  adipe  Spi- 
ritussancti  in  a^ternum  carebit,  ct  a  pinguedine 
spirilalis  gaudii  seniper  extraneus  crit.  Et  coUigent 
rsm,  inquit,  et  in  ignem  mittent,  et  ardet.  Malignos 
hic  spiritus  inlclligore  possumus,  sive  bonos  an- 
gclos,  quilms  in  futuro  judiciodicet  Dominus :  Col- 
Ugite  fasciculos  ad  comburendnm  (Matth.  xiii,  50). 
Hoc  judicio  faclo,  in  xtcrnum  300  igucm mitten- 
tary  et  ibi  ardent. 


supcrius  nostrum,  ita  hoc  igne  ofl*uscamur,  et  ob- 
nubilamur,  ut  verum  solem  Dominum  Jesum  Chri- 
stum  vidcrc  nequaquam  vacamus,  ct  idcirco  satis 
juste,  satis  digne,  in  hoc  igne  vitiorum  ardemus. 
Sequitur : 

Si  vianseritis  in  me,  et  verba  mea  in  vobis  man- 
«rin/, .  quodcunque  volueritis^  petetis,  et  fiet  vobis. 
In  verbis  istis ,  ut  prxmissum  est ,  remuneratio 
jiistorum,  quae  futura  erit  in  asternitate,  valet  in- 
tclligi.  Ac  si  dicat  Dominus  :  Si  manseritis  in  me^ 
id  cst  in  carne  et  corpore  meo,  quod  est  Ecclesia, 
fldci  morumque  concordia,  et  congregationis  san- 
ctic ,  in  qua  conversamini ,  unitatem  murmure , 
dctractione  non  dividatis,  verba  quoc(ue  mea,  verba 


El  notanduin  (juod  prjcsens  hic  tcmpus  posuit,  et  D  mandatorum  meorum  in  homine  interiori  sollicitc 


ardent.  Ignis  enini  et  suppliciuin,  quod  passuri  sunt 
reprobi,  semper  eis  cs»  in  priesenti.  Nunc  quidcm 
fulurum  est  eis,  sed  tunc  seinper  in  pra^scntiarum 
habebunt.  Nam  sine  inlervallo  absque  momento  in 
igne  arcfenl.  Et  quia  in  vcrbis  istis  duplexcst  scn- 
|ii8y  verba  ista,  qua;  in  a^terno  supplicio  perfici  di- 
ximus  in  damnandis,  in  pncscnti  quoqiie  vita  fre- 
foenter  adiir.plentur  in  reprobis.  Ait  ergoDominus 
Jesus :  Si  quis  in  me  non  manserit,  mittetur  foras 
^ent  patmeSf  et  arescet ;  et  coUigent  euniy  et  in  ignem 
mittent ,  et  ardet.  Dum  inancre  in  Deo,  ut  praedictum 
est,  nolumus,  ejus  justo  judicio  flt,  ut,  cordenostro 
derelicto,  foras  etiam  inviti  ct  nolcntcs  sa^pe  sxpius- 
qjat  mittamur.  Emissioista  qualis  sit,  nos  miserl 


observetis  ,  qnodcunque  volueritis ,  petetis  ,  et  fiet 
vobis.  Quid  sit  pro  quo  rogare  debeamus  Deum  , 
ipsc  Dominus  per  se  dignatus  est  instruerc.  Non 
enim  pro  caducis  et  temporalibus  supra  modum 
nos  patitur  orare,  sed  pro  aeternis  et  coelestibus 
assiduis  nos  Deum  vult  interpellare  precibus.  Scd 
quoniam  corpus  302  nostrum  ser^'ire  debet  spiri- 
tui,  et  non  potcst  carere  solatio  et  usu  rerum  tcm- 
poralium,  ideo  succincte  et  modice  pro  his  orandum 
est,  ut  temporalibus  non  destituamur  auxiliis,  qua- 
tenus  rerum  temporalium  prxs.dio  suflulti,  debi- 
tum  Creatori  nostro  possimus  persolvere  obse- 
qoium.  Pro  xternis  autem  et  ccclestibus  obtinendis 
Tim  quamdam  Deo  debemus  infcrre,  et  ut  Toluntas 


835  VEN.  GODEFRIDI  ADBATIS  ADMOMENSIS  140 

ejus  bona  cl  perfecla  in  nobis  perficiatur,  obnixius  A  rium  fldei,  vera  cognilio  divini  nomiuis,  b%aiio;s 
deprccari,  sicut  et  in  OraUone.  Dominica  dicimus :      Bensibus  minime  innotuisset. 

•     -  '    /■r_..L  £j  qyijj  jj^jgg  g^  ^j^j^jj  grant,  quod  per  eos  om- 

nipotens  Dominus  (otum  muudum  ad  salvationif 
seternse  consortium  vocare  disposuerat,  di^aum 
revera  fuit,  ut  in  omni  palriarcliarum  et  proph^ 
tarum  Scriptura,  quae  de  ipso  erat,  illonim  iDCsli- 
mabilis  gloria  ct  dignilas,  illorum  incomparabilis 
prcefiguraretur  sanctitas.  Unde  ct  inVeteri  TcsU^ 
menlo  mystice  eos  Scriptura  pracfiguravit,  ubi  Jo- 
seph  fratribus  suis  convivium  pararl  praecepit,  in 
quo  convivio,  quod  ipse  frater  eorum  essct,  quem 
in  iEgyptum  vendiderant ,  illi»  manifcstftvil.  Sle 
enim  commemorat  Scriptura  :  PracepU  Jouph  tft- 
spensatori  domus  suce  dicens :  Introduc  viras  domiufti 
B  et  occide  victimam,  et  instrne  convitium^  quia  mecunt 
eomesturi  sunt  meridie,  Joseph  iste  typum  gcrit  vcri 
loseph  Domini  nostri  Jesu  Christi.  Fratres  ejns 
sancti  intelligendi  sunt  apostoli.  Coiivttrtiifii  iHud« 
quod  Joseph  iste  fratribus  suis,  discipulis  videlicGi 
suis  fccit,  ultima  illa  sacrosancta  coena  fuit,  in 
qua  aetemae  vilse  illis  propinavit  pocula,  cl  lanta 
familiaritatis  usus  est  clemcntia,  sicut  nunquaoi 
antca  in  omni  vita  sua.  Nam  et  tunc  illum  scrmo- 
nefti  locutus  est.  quem  nunquam  antca  in  diebus 
carnis  suse  304  locutus  fucral,  nec  ixon  et  secreta 
illa  revelavit  coelestia,  quae  nunquam  audita  fuc^ 
fant  ante  saecula.  Biberunt  et  inebriati  suntf  quandd 
die  quinquagesimo,  adveniente  Spiritu  sancto,  iUI 
coelestis  gratiae  satictatc  sunt  corroborati,  ila  idTu* 


Fiat  voluntas  tua,  sicut  in  cceto  et  in  terra  (3!atth. 
▼I,  10).  Voluntas  Domini  cst,  ut  consortcs  ct  cohae- 
redcs  rcgni  ejus  efiiciamur,  et  cjus  jucunda  vi- 
sione  in  seterna  vita  perfruamur.  Quod  si  oramus 
fidelitcr,  sinc  diibio  in  deterna  vita  fict  nobis<  Ipse 
ergo  Patcr  luminum ,  a  quo  omne  datum  optimum, 
et  omnc  donum  pcrfectum  desccndit,  qui  docct 
hominem  scicntiam,  doceat  nos  quomodo  in  ipso 
permanerc  debcamus^  ut  post  acrumnas,  et  labores 
bujuB  eisilii  quandoquc  in  patria  adimpleat  in 
bonis  dcsiderium  nostrum,  qui  cum  Dco  Patre  et 
Spiritu  sancto  vivil  et  rcgnal  per  omnia  saecula 
saiculorum.  AmcUi 

HOMILIA  XLIL 

IM   VIGILIAX  P8.   APOSTOLORUII  PHILtt>Pl  Et  iACOBI 
PRIIIA. 

Prdcepit  Joseph  dispensatori  domus  $$Ub  ,  ctc* 
{Gen,  XLiii). 

Omnium  sanctorum  tcstivitates ,  quorum  pe^ 
lotum  annum  sacra  cclcbramus  solemnia,  magna  a 
nobis  vcncratione  sunt  rccolcnda,  utpotc  illorum^ 
qui  jam  ad  aetcmae  sccurltatis  pcrvenerttnt  poi^tum^ 
nobis  in  praescnlis  vitae  pcriculis  adhuc  fluctuan- 
lihus,  ope  subvenirs  non  desistunt  suae  interces- 
sionis ,  manu  sustcntarc  non  cessant  conlinuss 
protcclionis.  Sed  sacrosancta  apostolorum  nata 
litia  tanl6  majori  devotionis  studio,   tanto  ciccl 


■a»Btt     MiHwr     uacijVB  a    \«\/t  v»*vas*0     ovuvt^w  ,       vw^bw     ^m.^\jm  .    vvoi^oiiia    |^i«ifci«x«     oa»j\«»ci»v    oum»  w»  a  vjljvbm**,    tmm   «Mawi— 

lcntiori  vencralionis  cultu  a  nobis  sunt  cclcbranda,  ^  sione  Spiritus  sancti  inebtiati,  ul  prorsus  in  Spi-< 


quanto  majori  honoris  et  dignitatis  gloria  ab  ipso 
Domino  nostro  Jesu  Christo  prae  cseteris  sanctis 
sublimali  sunl  in  coelesli  curia.  Crcdcrc  cnim  indu<> 
bilantcr  possumus,  quia  quos  divina  praedcstina-'' 
lio  dc  toto  mundo  ad  hoc  elegit,  ul  incaniati  filii 
Dei  corporali  praescnlia  uti  familiarius  digni  es- 
senl  prae  cunctis  mortalibus,  hos  etiam  prae  cacteris 
sanctis  ampliori  303  dignitatis  gloria  sublimaveril 
in  coeiestibus.  Si  crgo  aliorum  sanctonim  festa,  qui 
utique  nobiscum  sunt  judicandi,  solemni  venera- 
lione  a  nobis  sunt  recolcnda ,  multo  cxccllentiori 
iaudis  praeconio  sacrosancta  apostolorum  natalitia 
a  nobis  sunl  vcneranda,  qui  nos  in  illo  tremendo 
ultimi  judicii  die  sunt  judicaturi. 

Isti  suiit  cnim,  per  quos  salus  peracta  esl  lotius 
mundi.  Nam  universa  opera  Domini,  quaecunquc 
opcratus  cst  inmcdio  terrae,  quasi  morlua  quo- 
dammodo  eftscnt  ei  sepulta,  si  non  per  vocem 
oorum  praedicationis  mundo  annunliata  fuisset  re- 
dcmplio  humani  gencris.  Undc  neeesse  fuil  ul 
ipso  Domino  nostro  Jcsu  Christo,  per  passionis  cl 
morlis  ignominiam  transeunte  de  mundo  et  as- 
sumplo  in  gloria  ipsi  scrrarenlur  in  corpore, 
quemadmodum  in  passione  sua  quaerentibus  se 
liersecutoribus,  respondit :  Si  me  qumrUiSf  inquit, 
sinite  hos  akire  (Joan,  zviii,  8),  praecavens  procul 
dubio  in  futurum,  ne  si  isti  vita;  aplemae  praedi- 
catorcs  cum  ipso  in  morle  occubuissenl,  scmina- 


ritu  sancto  innovati ,  omnia  visibilia  allitudina 
mentis  transcendercnt,  nuliaque  jam  i^undi  adversJ 
formidarcnt,  scd  quasi  proposito  sibi  gaudio  illalas 
contumelias  libentcr  susciperent,  nec  non  el  mori 
pro  Christi  nomine  lota  dcsiderarcQl  el  o^renl 
mentis  devotione,  quemadmodum  dc  illis  scriplum 
est :  Ibant  autem  apostoli  gaudentet  a  compeetu 
conciliif  quoniam  digni  habiti  sunt^  pro  nomine  JeiU 
contumeliam  pati(Act.  v,  41). 

Hinc  itenim  illorum  laudem.  et  gloriam  libri  Rc- 
gum  praefiguravit  historia,  ubi  rcccnsilis  Philislhaeisi 
quos  rex  David  et  servi  ejus,  David  videliccl  duos, 
servi  vcro  ejus  trcs  laudabili  percmenmt  victorij^ 
l^  ila  subjungit  Scriptura  :  Hi  quinque  ceciderunt  in 
manu  Ddvid  et  servorum  ejus  (II  Reg,  i,  32).  Per 
Davidy  qui  manu  fortis  dicitur,  Dominus  nosler 
Jcsus  Christus  vere  manu  fortis,  fortissimus  spiri- 
tuum  designatur ;  servi  ejus  sancti  intelligendi  sunl 
apostoli.  Per  duos  Philisthxos,  quos  verus  David, 
Dominus  noster  Jesus  Christus  interfecil,  duas,  ul 
ita  dicam,  mortes  possumus  acciperc,  mortem  vidc« 
licct  corporis  ct  mortem  animae.  Mortcm  corporis 
in  seipso  occidit,  quia  ipse  resurgens  a  morluis 
jam  non  moritur,  mors  illi  ultra  non  dominabilur* 
quod  nullus  unquam  electorum  facere  potuil  aul 
polerit.  Mortem  vero  animae  in  illis  sanclis  ajii' 
mabus  occidit,  quas  de  infernalibus  claustris  IriunH 
p*)0  passionis  suae  eripuit.  In  quibusdam 


«I 


HaMILliE  FESTIVALE6. 


Hl 


Irieeiis  mortem  corporis  simul  et  animx  occidit ,  A  quippe  sunt  judices  nostri ,  ipsi  consiiiarii  regi^ 


qaos  anima  TiTificatos,  etiam  corpore  secum  re- 
mirgere  fecit.  Tres  autem  Philisthwi^  qui  in  manu 
Mrvomm  David,  id  est  apostolorum  Gliristi  ceci- 
derant,  Judaei,  pagani,  haeretici  intelligendi  sunt, 
qvos  ipsi  gladio  verbi  Dei  ita  mortificabant,  ut 
qnos  ad  fidem  verbo  praedicationis  convertere  non 
poterant ,  tanta  virtute  eloquentiae  prostemerent , 
«t  nullo  modo  resistere  verbis  eornm  possent. 

Sed  et  aiio  modo  tres  Philisthwi  eeciderunt  in 
manu  servorum  David ;  305  ^l"'^  ^^^^  tribus  mo- 
dis,  cogitatione  videlicet,  locutione  et  opere  omne 
peccatum  perpetratur,  quasi  tres ,  vt  iu  dicam , 
mortes  esse  dicuntur,  dum  homo  prava  cogita- 
tione,  perversa  locutione,  iniqua  operatione  de« 


aeterni,  et  secundum  ipsorum  consilium  et  yolun- 
tatem  sic  omnipotens  bonitas  humanis  miseriis  larga 
subvenit  miseratione.  Unde  unusquisque  nostrum, 
sicut  desiderat  et  optat,  ut  ipsorum  intercessionis 
patrocinia  consequi  valeat,  sic  mente  et  corpore  in 
ipsoram  vigilare  studeat  laude. 

Tunc  autem  laus  nostrae  jubilationis  graU  et  ac- 
cepU  beatis  erit  apostolis,  si  cum  laudem  ipsorum 
lingua  extollit  carais  etiam  intentio  et  devotio  vi- 
gilat  mentis,  ne  cum  exterius  laudibus  eorum  insi* 
stere  videamur,  interius  inaniter  circumvagando  a 
mercede  vacuemur.  Sed  quia  sine  auxilio  divinae 
miserationis  nihii  valet  infirmitas  mortaiis,  deprece- 
mur  beatos  apostolos  patronos  et  judices  nostros. 


pravatus  quodammodo  moritur.  Qui  tres  Philisthaei  B  ut  ad  promerenda  illorum  patrocinia ,  ipsorum  nos 


praeveniat  et  subsequatur  intercessio  gloriosa,  et  ul 
sic  in  praesenti  sseculo  laudibus  eoram  insistere  va- 
leamus  quatenus  cum  quandoque  cum  Christo  ipsi 
judices  advenerint,  nos  in  sorte  electoram  annume- 
rari  faciant ;  qnod  ipse  praesUre  dignetur  Dominus 
noster  Jesus  Christus ,  qui  est  sanctoram  suorum 
exsultatio,  laus  et  gloria  per  infiniu  saeculorum  sae- 
cula.  Aroen. 

307  HOMILIA  XLm. 

m  FESTUM  SS.  APOSTOLORUM  PHILIPPl  ET  JACOBI  PEIMA. 

Qui  sunt  hi  qui  ut  nubes  volant  (Isa.  lx),  etc. 

Quia  duorum  apostoiorum,  duoram  Christi  disci- 

puloram,  Philippi  scilicet  et  Jacobi,  festiva  solem- 

per  virtutum  ac  sanctiutis  imiutionem.  Si     nia  hodie  celebramus,  amborum  vitae  sanctitatem, 

:-.^-  j:-^:^..i^-  /^u-:-..:  — :^-  *i:-«:- *^-^,      spccialem  meritorum  pracrogativam  k>nge  anfeeos 

a  prophetis  praenuntiaUm  invenimus.  Sancti  eBim 
prophetae,  licet  magni  essent  apud  Deum,  licet  emi- 
nentia  virtutum  viUm  praecellerent  alioram,  praevi- 
dentes  tamen  beatos  apostolos  oculo  prsesagtcordit, 
tantae  aestimationis  apud  ipsos  habiti  sunt ,  uli  tx- 
cellentia  vium  ipsoram  praecellere  visi  sunt ,  quod 
non  sine  magna  admiratione  ioqui  de  ipsis  potue- 
runt,  et  nonnunquam  cum  de  incarnando  Dei  Filia 
mystice  propheUbant,  laudem  et  gloriam  apostolo* 
ram  obscuris  sententiis  praecinendo  attollebant. 

Unde  et  unus  ex  illis ,  Isaias  scilicet  propheta» 
prophetico  eos  spiritu  intuens,  cum  quadam  admira- 
tione  de  ipsis  loquebalur  dicens  :  Qui  sunt  hi  qui  ui 
1)  nuhes  volant,  ei  quasi  columbce  ad  fenestras  suas  f 
Haec  verba  prophetica  licet  de  omnibus  apostolis 
sint  dicta,  umen  quia  duoram  apostoloram  Philippi 
et  Jacobi  hodie  festa  celebramus,  specialiter  ad  eos 
haec  eadem  verba  referre  possumus,  specialiter  eos 
prophetam  his  verbis  insinuasse  non  inconvenienter 
accipere  valemus. 

Qui  «tml,  inquit,  qui  ut  nubes  «oimit,  et  qua$i  eo- 
lumba  ad  fenestras  suas  ?  Possumus  per  nubem  eo- 
Umtem  bealnffi  Philippum  acdpere,  per  eolumbmia: 
vero  fld/SwMHiiiilieiJumJacobum  satiscoDgraepa^ 
•uoMis  intellifere.  LefBiius  viUm  ipsoram,  et  mox 
hiee  clarius  pttebit  quomodo  beatus  PUlippus  nu* 
be^  volans,  qiialiterque  beatus  Jacobus  colombt  ad 
fenestras  suas  fuerit.  Narrat  Scriptura  da  Imta. 


ttt  manu  servomm  David  cecidemnt^  quia  sancti 
apostoli  post  adventum  Spiritus  sancti,  quidquid 
iritk>ram  aut  in  cogitatione ,  aut  in  opere  in  illis 
lirios  vixerat,  tanta  zeli  constantia  mortificabant, 
ttt  praeler  ipsum  Dominum  nostrum  Jesum  Chri- 
stora  ac  sanctissimara  Genitricem  ejus  nullus  un- 
<iuan  nortalium  fuerit,  qui  aequali  sanctitatis  prae- 
rogativa  iUis  assimilari  potuerit. 

Ex  his  electis  Ghristi  discipulis  duorum  hodie 
apostoloram  gloriosa  praevenimus  solemnia  ,  beati 
▼idelicet  Philippi  et  beati  Jacobi.  Hic  est  beatus  Ja- 
cobos,  de  quo  locuti  sunt  prophetae ,  qui  et  frater 
Donini  legitur,  non  solum  secundum  caraem  ,  sed 
eliam 

eoira  inter  discipulos  Ghristi  major  aliquis  esset 
dicendus  beatum  Jacobum  majorem  sanctiutis  pra^- 
rogativam  pree  caeteris  onmibus  adeptum  esse  dicere 
possemos,  qui  intantum  oculis  complacuit  divinae 
pieutis,  ut  solos  prae  caeteris  apostolis  pontificali 
honore  in  illo  sublimaretur  loco,  in  quo  ipse  Me- 
diaior  Dei  et  hominum  salutem  operatus  est  totius 
humaiii  generis ,  et  ad  ejus  imperium  et  consilium, 
noii  solum  totius  populi  confluebat  multitudo ,  sed 
etiam  oculi  intendebant  omnium  apostoloram. 

Sed  et  beatus  Philippus  ejus  coapostolus,  quanti 
nieriti  quantaeque  fuerit  sanctitatis,  iiisula  illa,  quae 
ScjUiia  nominatur,  usque  in  sempiteraum  erit  te- 
stis,  quam  ipse  Christo  acquisivit  et  aflluenti  doc- 
trinae  eloquio  et  assiduae  intercessionis  auxilio. 

btoram  igitur  Ghristi  discipuloram  sacra  hodie 
praevenimus  solemnia ,  gloriosa  hac  nocte  celebra- 
tori  sumus  merita.  306  ^^  ^^%^  ^^  alioram  sancto- 
rum  fiestiviutibus  Christo  placcre  desideramus  digna 
•ervitole  et  congruis  honoribus,  quanto  magis  in 
istoram  sacrosancU  solemnitate  totis  viribus ,  toU 
derotioiie  et  intentione  mentis  in  divinis  vigilan- 
tan  est  laudibus  ?  St  enim  unius  apostoli  esset 
fiBttivitas,  dignom  esset  ut  sumreis  exciperetur  lau- 
^ilms,  qoanlum  humana  praevaleret  possibilius.  At 
■QBe  qoia  dooram  apostolorum  festiva  simol  eele- 
kriDda  sont  solemnia,  congraora  valde  est  ot  id 
krae  dlgiie  veneranda,  solemniter  peragenda  tpU  se 
crigat  el  invigilet  virtus  et  intentio  humana.  Ipsi 
Patbol.  CLXXIV. 


M  VEN.  GODEFfUDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  M 

PUilippo,  quod  per  annos  viginti  instanter  gentibus  A     Credere  enim  indubitanter  pofisumu»  ifuod  spe- 
per  Scythiam  Evangelium  Gbristi  praedicaverit,  ub^ 


Cum  mulla  miraculorum  insignia  306  ostendisset, 
iiinrmis  sanitatem  restituens ,  mortuos  resuscitans, 
totam  pene  Scythiam  ad  fidem  Ghristi  convertit,  et 
ordinato  ibi  episcopo,  presbyteris  et  diaconibuSy 
atque  multis  Ecclesiis  institutis,  multa  roiiiia  Jiomi- 
num  ab  idolorum  cultibus  erepta  omnipotentis  Dei 
servitio  mancipavit.  Hic  ergo  non  incongrue  nubi 
volanti  assimilatur,  qui  lot  terrarum  spatia  nudis 
pedibus  percurrit,  qui  tam  longinquam  regionem» 
qu»  ultimis  finibus  terrae  pene  proxima  est,  praedi- 
oando  pervolavit. 

Duo  autem  in  nube  notantur.  Nubes  enim  volat, 
et  aquam  in  se  continet.  Beatus  ergo  Pbilippus ,  et 


ciali  sancUtatis  prserogaliva  praeditus  fuerit,  qui  in 
illo  loco  culmen  regiminis  suscepit,  in  quo,  ut  sa- 
perius  diximus,  ipse  Auctor  salutis  per  passioneiB 
et  mortem  suam  opus  consummavit  bumanae  repa- 
rationis.  Ad  iilum  enim  omnium  oculi  respiciebant ; 
ad  ejus  sanctitatem  magnum  respectum  habebant ; 
in  ambiguis  rebus  ad  ejus  auxilium  et  cousilium 
confugiebant,  utpote  ad  illum  de  cujus  sanctitate 
Bullus,  licet  etiam  incredulus  et  perversus,  dubi- 
tare  potuerat,  sed  omnes  lam  credentes  quaai  etiam 
aliquam  dubitationem  de  ipso  Domino  nostro  Jesa 
Ghristo  habenles,  huic  tamen  testimoaium  perhi- 
bebant. 
In  his  vero  virtutum  profectibus  sequi  beato» 


uubes  volans,  et  aquam  in  se  conlinens  fuit ,  cum,  B  apostolos,  prout  Dominus  largirt  dignabitur,  pos- 


sicut  diiimus,  tot  terrarum  spatiapervolavit;  aquam 
vero  emisit,  cum  doctrinae  salutaris  fluenta  aridae 
terrae  infudit. 

Possumuset  aliter  intelligere  quod  videlicet  beatus 
Philippus  nubes  volans  in  seipso  fuerit,  cum  in  con- 
templaiiva  sublimitate  a  terrenis  sublevatus,  secre- 
tis  familiariler  interfuitrcoelestibus.  Gumque  ab  bac 
altitudine  nubes  illa  volans  aliquantulum  se  dimi- 
sit,  tam  salutaris  doctrinae  fluenta  efiudit,  per  quae 
arida  infideiium  corda  irrigavit,  et  ad  profensndos 
bonorum  operum  fructus  indesinenter  provocavit. 
Sic  ergo  beatus  Philippus  per  nubem  volantem  po- 
tcst  accipi. 

Beatus  vero  Jacobus  per  columbam  ad  fenestras 
aatis  congrue  valet  intelligi.  Si  simpliciter  sensum 
hunc  inteiligere  volumus,  simpliciter  dicere  possu- 
nus  quod  beatus  Jacobus  quasi  columba  ad  fene- 
Ura$  iua$  fuerit,  quia  dispersis  per  totum  mundum 
apostolis,  ille  locum  suscepit  regendum,  qui  est  Je- 
rosolymis,  et  illis  totum  mundum  peragrantibus, 
hic  solus  loco  illi  prassedit,  ubi  immolata  est  bostia 
nostrae  salutis,  principatum  et  potestatem  specialem 
i|uodammodo  tenens  prae  caeteris  omnibus.  Sed  et 
aliter  beatus  Jacobus  quasi  columba  ad  fenestraM 
$U48  fuit.  309  Q^^^  ^^^^  columba  simplex  animai 
•st,  el  per  feiiestras  nonnunquam  in  sacro  eloquio 
sensus  hominis  intelliguntur ,  satis  congrue  per 
€olumbam  ille  designatur,  qui  tanla  sanctitatis  et 


sumus.  Nubes  enim  volans  tunc  est  quilibet  eie- 
ctus,  cum  sumroo  st4idio  ad  hoc  invigilat,  yit  pet 
contemplalionis  gratiam  de  imis  ad  ccelestia  mente 
crehro  volare  valeat.  Et  qui  ita  nabes  volans  facta» 
fuerit,  hic  nonnunquam  numina  aquae  vivae  de  se 
emittit,  cum  aut  pro  deiiciis  suis,  aut  pro  amore 
coelestis  patriae  compunctus,  contiuuos  producii 
fontes  lacrymariim,  in  quibus  arida  terra  cordis 
dulciter  irrigatur,  et  ad  proferendos  dignae  opera- 
tionis  fructus  fccuudatur. 

Fene$tr(e  nostrae  sunt  sensus  interiores  et  exte- 
riores.  Si  ergo  sensus  nostros  310  mtenores  et 
exteriorcs  taii  distinctionis  diligentia  observare  con- 
tendimus ,  ut  nil  in  his  operemur,^  nisi  qued 
Gonditoris  nostri  placere  valeat  ocuUs>  recte  de 
nobis  dici  poterit  quod  qua$i  columbcB  ad  fen^ 
tra$  no$tra$  simus.  Hac  virtutum  excellentia , 
hac  sanctitatis  magnificentia  ita  plenlter  beati 
'  apostoli  praediti  erant ,  ita  incomparabiliter  eroi- 
nebant,  ut,  praeter  ipsum  Dominum  nostrum  ie- 
sum  Ghristum  ac  beatissimam  ejus  Genitricem, 
nullus  unquam  mortalium  fuerit,  qui  in  altitudiue 
divinae  contemplationis,  in  sanctitate  menii&  et  cer- 
poris  illis  assimilari  potuerit. 

De  his  electis  Giiristi  discipulis  duorum  hodie 
apostolorum  fesla  celebramus,  beati  Philippi  scili- 
cet  el  beati  Jacobi,  quorum  gloriosa  merita  longe 
ante  eos,  ut  supra  memoravimus,  a  prophetis  sunt 


innocentiae  puritate  poliebat,  ut  Scriptura  de  iilo  D  pronuntiata.  Bealus  Phiiippus  in  lectione  hodiema 


refert  quia  ex  utero  matris  sanctus  fuerit,  vinum  et 
siceram  non  biberat,  oieo  non  est  perunctus,  balneis 
non  est  usus,  cui  soli  licebat  introire  in  saucta  san- 
ctorum,  qui  laneo  non  e^t  usus  indumento,  sed  tan- 
tum  sindone  et  solus  ingrcdiens  templuro  jacebat 
super  genua  sua,  orans  pro  populi  iudulgentia ,  ita 
ut  orando  callos  faceret  in  genibus  in  moduro  ca- 
roelomm  super  genua  flectendo,  et  nunquam  abora. 
tione  cessando.  hrgo  quia  lali  districtionis  custodia 
fene$tra$  $ua$  ,  id  est  sensus  suos  interiores  et  ex- 
teriores  observavit ,  ut  pro  incredibili  continentia 
et  summt  justitia  justus  ab  omnibus  sit  appellatus, 
recte  de  illo  dici  poterit  quod  qdSLsieolumb^ad  fe^ 
ne$$ra$  $ua$  fuerit. 


sancti  Evangelii  nobis  commemoratur,  et  beatus 
Jacobus  in  Lectione  Stabunt  ju$ti  (Sap.  v)  satis 
congrue  designatur.  Gum  enini  Dominus  nosler  Je- 
sus  Ghristus,  ut  Evangelium  hodie  refert,  discipulos 
suos  in  uliima  coena  sua  admoneret  ne  per  toc 
quod  ipse  de  roundo  ad  Patrero  transiturus  erat, 
corda  eorum  turbarentur,  atque  multipl^ci  consola- 
tione  tristitiam  eorum  relevare  desiderans,  quod  ia 
domo  Patris  ejus  mansiones  roultae  essent  eis  pne- 
diceret,  beatus  Philippus,  quanta  dilectionisflaromt» 
qutiB  ardenti  desiderip  in  amore  divino  succeBSut 
fjerit,  his  verbis  suis  aperte  declaravit :  Domtnc^ 
inquit,  o$tende  nobi$  Patrem,  et  $ufieit  Mbi»  (/mo, 
XIV,  8).  Quasi  diceret :  Omnia,  quae  iu  muiido  ti« 


S4S 


BOMlLIiE  FESTIVALES. 


*U 


dentur  fastidium  nobis  generaut ;  nil  delectabile,  A  quod  veritati  reddidit,  mortis  lententiam  aeeepit. 


nil  jucundum  esse  poterit,  si  tua  praesentia  uti  non 
Ueebit.  Unde  ostende  nobU  Pairem,  ostende  nobis 
tuam  diYinitatem,  quia  tunc  sufficiet  nobis,  cum  re- 
Telata  facie  conteinpiari  inceperimus  gloriam  tuae 
divinilatis.  In  his  yerbis  beatus  Philippus  evidens 
indicium  dedit,  quam  \ere  nubes  volans,  alta  vide- 
licet  coelorum  penetrans  fuerit.  Nam  quando  bsec 
dicebat,  totus  de  terrenis  ad  Deum  et  ad  coelestia 
elevatus  fuerat,  omnia  visibilia,  et  quidquid  in  sae- 
culo  diligi  solet,  totum  ab  intentione  mentis  exciu- 
serat,  ardore  coclestis  desiderii  totus  inflammatus 
fuerat,  nec  sicut  nos  infirmi  et  fragiles,  cum  ali- 
quando  perdivinaepietatis  auxilium  raptim,eiquasi 
in  ictu  oculi  in  contemplatione  311  naentis  erigi- 


quisi  hoc  solum  312  non  perhibuisset  (quippe  qui 
justus  apud  omnes  habebatur)  nulla  causa  morti  ad- 
dici  potuisset* 

Stetit  etiam  beatus  Philippus  in  magna  cofutamia 
adver$us  eos  qui  u  angustiaverunt,  Nam  quemad- 
modum  legimus,  ductus  est  ad  statuam  Martis  vin- 
culis  mancipatus,  in  carcerem  retrusus,  superari 
non  potuit,  imo  magna  constantia  nomen  Christi 
praedicavit,  et  plures,  ut  supra  memoravimus,  ad 
fidem  Christi  convertit. 

Hic  vero  beatus  Jacobus,  quantas  fuerit  sanctita- 
iis,  quam  speciali  meritorum  praeditus  fuerit  digni- 
tate  et  excellentia,  in  hoc  perspicuum  esse  poterit 
quod  ipse  Dominus  nosteriesus  Ghristus  sanctitati 


niur,  illud  tamen,  quod  secundum  camem  diligi-  ^  ejus  in  quodam  Evangelii  loco  testimonium  reddi- 


mus,  a  mentis  intentione  ex  toto  amovere  non  pos- 
sumus.  Hoc  autem,  quod  Philippus  orabat,  hoc  et 
Jacobus,  hoc  et  alii  eorum  coapostoli  orabant,  etsi 
non  ore,  tamen  corde.  Nam  tale  desiderium  ad  ejus 
corporalem  praesentiam  habebant,  ut  jam  peritu- 
ros  se  crederent,  si  corporaliter  habere  eum  non 
possent. 

In  Leeiione  autem  hodierna,  Stabunt  justi  in  ma- 
ffna  canstantia,  beati  Jacobi  mentionem  specialiter 
facimus.  Nam  legamus  passionem  ejus,  et  quanta 
aiiirai  constantia  in  ipsa  passione  sua  steterit  clare 
videbimus.  Cum  quodum  tempore  haeresis  exorta 
fuisset  in  Jerosolymis,  conveneruni  omnes  ad  Ja- 


dit,  non  solum  gloriosam  vitam  ipsius  coUaudans, 
verum  etiam  preiiosam  mortem  ejus  verborum  suo- 
rum  affirmatione  testificans.  Cum  enim,  ut  quaedam 
evangelicae  historiae  tradit  aucioritas,  Judaeorum 
perfidiam  et  crudelitatem  Dominus  increparei,  et 
quantae  eos  damnationis  pericula  manerent  pro  san- 
guine  justorum,  quem  non  solum  ipsi,  sed  etiam 
patres  eorum  efTuderunt,  eis  praenuntiaret,  sic  in- 
ter  caetera  subjunxit :  Ut  veniat^  inquit,  super  vo$ 
omnis  sanguis,  qui  e/fusus  est  super  terram,  a  san- 
guine  Abel  justi  usque  ad  sanguinem  Zacharia^  filii 
Barachim ,  quem  ocddistis  inter  templum  et  altare 
(Matth.  XXIII,  35).  Zacharias  memor  Domini ,  Bara- 


eobora,  ut  quoniam  ob  religiosae  et  continentissimae      chias  vero  interpretatur  benedictus  Domini,  Et  quis 


vitae  merita  justissimus  apudomues  habebatur,  ipse 
suae  exhortationis  testimonio  satisfaceret  populo. 
Sialuentes  autem  eum  Scribae  ei  Pharisaei  supra 
plnnam  templi  rogaverunt,  ut,  quoniam  populus  er- 
rarei  post  Christum,  qui  crucifixus  est,  ipse  enun- 
tiaret  eis  quod  esset  ostium  Jesu  (59).  Cumque  ille 
inviciissimus  testis  veritatis  cum  magna  constantia 
testimonium  reddcret  Filio  hominis,  quod  ipse  se- 
deret  in  coelo  a  de\tris  summae  virtutis,  ei  ventuBus 
esseiin  nubibus  coeli,  multi  crediderunt,  et  laudan- 
tes  Deum  dixerunt :  Uosanna  filio  David.  Sed  rur- 
•UB  Scribae  et  Pharisaei  immanitate  maliti»  suae 
excaecati  in  necem  ejus  vertuntur  dicentes :  0,  o,  et 
jusius  erravit !  quasi  insultando  dicerent :  Hic,  qui 


rectius  benedictus  Domini  accipitur  quam  ille  dequo 
caniiur :  Benedictus  qui  venit  in  nomine  Domini  t 
{Psal.  cxvii,  24.)  Per  Zachariam  vero,  qui  memor 
Domini  interpreutur,  beatus  Jacobus  non  incongrue 
designatur.  Nam  ipse  omnipotentis  Dei  memoriam 
quam  radicitus  cordi  infixam  retinuerit,  ita  bono- 
rum  operum  altestatioue  comprobavit,  ut  pro  lau- 
dabilis  vitae  meritis,  quemadmodum  saepe  jam 
diximus  •  justus  certissime  habitus  sit  in  aesii* 
matione  ei  in  oculis  omnium  hominum.  Und« 
et  bene  filius  Barachite  dicitur,^quod  benedictus  Do^ 
mini  interpretatur,  quo  nomine,  sicui  praefati  su- 
mus,  Dominus  noster  Jesus  Christus  accipitur, 
Yere  beatus  Jacobus  benedicti   Patris  benedictus 


in  aestimatiune  justissimus  habitiis  est,  erroris  no  D  erat  filius,  et  per  innocentis  vitae  puritatem  et  in- 


qnitla  depravatus  reus  est  mortis.  Et  mox  praecipU 
tanies  eum  de  summis  gradibus  urgere  indesioenter 
eoeperunt  lapidibus.  Qui  dejectus  de  pinna  templi, 
conversus  ad  Dominum,  et  more  sibi  solito  precum- 
bens  super  genua  sua  hac  voce  Dominum  depreca- 
batur  pro  lapidantium  ignorantia:  Rogo,  inquit, 
Domine  Deus  Pater,  dimitte  eis  peccatum ;  non  enim 
Mciunt  quid  faciunt.  Hic  ergo  in  magna  procul  dubio 
constantia  stetit,  qui  in  tam  immanissima  passionis 
acerbiiaie,  inier  duros  lapidpm  more  grandinis  ea- 
dentiam  leius  ab  amore  (Jhrisii,  a  veritatls  iestiroo- 
bIo  amoTeri  non  poiuii.  Non  enim  Idoiis  sntni^fi 
eoictas  esi  beaius  Jacobus ;  pro  solo  iesihnontf»^ 
(S9)  lu  God.  videiur  leg.  hosHs  Jesu. 


aeslimabilem  morum  sanctitatem.  Sanguis  ergo  Abel 
justi  est  313  sauguis  Dominl  nostri  Jesu  Christi» 
qui  tanta  viget  fortiiudine,  tanii  aestimatur  ponde- 
ris,  quod  recompensari  non  poiuerit  pretio  totius 
orbis.  In  bujus  sanguinis  ultione  duriori  damnatio- 
nis  pcena  mulctandi  sunt  Judaei,  quam  in  omni  justo- 
rum  sanguine,  qui  effusus  esi  super  terram  ab  ini- 
iio  saeculi.  A  sanguine  ergo  Abel  justi  usque  ad  sat^ 
guinem  lacharia^  filii  BarachiWf  qui  occisus  est  inter 
iemplum  et  «/rore,  ultionis  damnum  passurl  erant 
Judtti.  Nam  posiquam  ipaiim  DomiBum  noatruiQ  l^ 
•um  €hriBtum  eruci  attyei^i »  uiiionis  initiufli 
nmipieruni;  {K>aiinortem  nm  beatl  Jaeobi,  taiiia 


«17 


TEN.  GODEFRIDI ABBATIS  ADMONTENSIS. 


U8 


persecutionis  vindicta  vastatisuut,  quod  nullam,  ut  A  boris  diligentia,  tantae  virtutis  opera  in  conspeciu 


prius  soliti  eranl,  in  sanctoniai  persecutione  pote- 
statem  exercere  potuerunt. 

Quem  occidistis ,  inquit,  inter  templum  et  altare. 
inter  templnm  et  altare  beatus  Jacobus  occisus  est. 
Nam  ut  ipsa  passionis  ejus  narrai  historia,  ejectum 
illum  de  pinna  templi,  dum  crudeliter  et  indesinen- 
4er  lapidlbus  urgerent  Judasi,  inter  ipsos  lapidantium 
lctus  accurene  unus  fustem  arripuit,  et  sanctissi- 
mo  cerebro  ejus  illisit,  sicque  glorioso  martyrio 
consummatus  in  eodem  loco,  quo  vitam  finivit ,  se- 
pullus  est. 

Hsec  sunt  festiva  praesentis  diei  gaudia  sacro- 
sanctaapostoiorumPhiiippi  et  Jacobi  solemnia.  lUis 
enim  et  eorum  coapostolis  excellentissimae  promis- 


divinae  pietatis  tam  pretiosa  enint  et  magnificst 
quod  in  comparatione  operum  suonim  illa  dijudical 
esse  majora.  Quod  enim  omnipotens  Deus  coehim  el 
terram  creavit,  nullam,  iit  ita  dicam,  laboris  mo- 
lestiam  pertulil,  quia  tantum  dixit,  et  facta  suni; 
quod  autem  bomo  mortaiis,  cui  fragililas  iuiiata 
est,  ex  ipsius  nalurae  conditione  tanlis  laboribus, 
tantis  virtutum  exercitiis  oculis  placere  contend.t 
sui  conditoris,  hoc,  inquam,  in  ipsius  Creatori» 
^timatione  tanti  pretii  valet,  ut  etiam  ipsius  ejus 
operibus  opera  hominis  majora  esse  dijudieet. 

Quia  ego^  inquit,  ad  Patrem  vado ;  et  quodeunque 
petieritis  in  nomine  meo^  hoc  faciam.  Quasi  dicat  : 
Qui  ego,  qui  Deuset  homo  sum,  humanam  naturam. 


sionis  gratiam  Dominus  perfecit,  quam  in  ultima  °  qnam  pro  humanae  salutis  reparatione  mihi  coad- 


coena  sua,  ut  ETangeiium  hodie  refert,  eis  repromi- 
sit.  Amen  dico  vobis,  inquit,  qui  credit  in  me,  opera 
4iu(e  ego  facio  et  ipse  faciet^  et  majora  horum  faciet^ 
quia  ego  ad  Patrem  vado;  et  quodcunque  petieritis 
in  nomine  meo^  hoc  factam  (Joan,  xiv,  12,  15).  Uni- 
genitus  Dei  fiiins,  homo  Christus  Jesus,  sicuti  erat 
«terni  Patris  virtus  et  sapientia,  sic  in  diebus  carnis 
«aae  magnifica  valde  miraculorum  ostendit  insignia, 
ii^te  mortuos  resuscitans,  caecis  visum  reddens, 
«t  alia  innumera  divinitatis  suae  exercens  mirabilia. 
8ed  sancti  ejus  apostoli ,  ipso  tamen  in  eis  et  per 
«os  operante,  aliqua  majora  fecerunt  opera,  aliqua 
roajora  «Mtr  eos  fiebanl  signa  et  prodigia,  cooperante 


unavi,  ad  interpellandum  pro  toto  humano  genere 
in  memetipso  ad  Altissimum  paternae  315  gloriae 
subievo  thronum,  per  hoc,  inquam,  fiet  ut  quod» 
cunque  id  nomine  meo  petieritis^  fiat  vobis,  hoc  'est, 
quidquid  pro  salute  animae  vestrae  orationum  suppli- 
cationumqiie  efiuderitis ,  petitionis  Yestra"  rructum 
ex  larga  manu  mea  sine  dubio  percipietis.  Petunt 
etiam  electi  nonnunquam  pro  corporalibusnecessita- 
tibus,  et  quia  non  tantum  pro  terreni  commodi  avi« 
ditate,  quantum  coelestium  bonorum  amore  et  de- 
siderio  petunt,  ut  videlicet  praesentis  vitae  arridente 
sibi  prosperitate,  iiberius  Conditoris  sui  insistere 
laudibus  valeant  mente  el  corpore,  ideo,  inquam. 


illiuf  ^  ut  diximus,  gratia  divina.  Majus  revera  fuit  q  quia  taliter,  tam  feliciter  petere  vide«)tur,  petitionis 
infirmos  umbra  corporis  sanare  quam  mortuos  re.     soae  eSectu  minime  privantur. 


suscitare.  Haec  ergo  fuerunt  illa  majora  opera^  quae 
quidem  314  ^P^^  facere  potuisset,  si  voluisset,  sed 
ideo  noluit,  quia  gloriam  tantae  sublimitatis  suis 
reservavit  apostolis. 

Sed  et  nos  infirmi  et  fragiles,  cooperante  gratia 
Christi,  horum  operum  ejus  esse  possumus  imi- 
iatores.  Qui  credit^  inquit,  tn  me,  opera  quce  ego 
faciOy  et  ipse  faciet,  et  majora  horum  faciet.  Credere 
in  Deum  ille  recte  dici  poterit  qui,  divina  in- 
spiratione  compunclus,  saeculo  renuntiaverit  et 
ierrenis  omnibus.  Haec  revera  Christi  sunt  opera, 
quia  quod  homo  exterius  operari  videtur,  hoc  ipse 
Deus  invisibiliter  in  homine  et  per  bominem  ope- 


Hujus  eximiaevirtutisgratia  tam  incomparabiliter 
praediti  erant  sancti  apostoli,  etiam  cm^  adhuc  in 
praesenti  essent  vita,  ut  omnia  quae  ▼cluissent,  ve- 
loci  consequerentur  eflectu.  Unde  si  in  praesenti 
vita  tam  specialis  dilectionis  privilegto  amplexari 
eos  dignatus  est  ipse  Filius  Dei  ut  eos  prae  cunclis 
mortalibus  dignos  dijudicaret  qui  corporali  ejus 
praesentiae  die  noctuque  interessent,  actum,  babi- 
tum  illius  familiarius  intueri,  verboruin  ejussuavissi- 
roam  eloquentiam  aure  cordis  et  corporis  percipere 
digni  essent,  credere  indubitanter  possumus  quod 
prae  caeteris  ^lG^l^^^i^^Uustis  speciali  dilectionis 
dulcedine  sibi  eos   associaverit  in  ccelestibus,  et 


ratur.  Sed  quae  sunt  iila  majora,  quae  electos  suos  D  quotiescunque  voluerint,  pro  quaiibet  re  fiducialius 


lacturos  esse  repromisit  illabonitas  summa?Coelum 
ei  terram  et  omnia,  quae  in  eis  sunt,  ipse  creavit, 
el  quis  unquam  mortalium  horum  majora  facere 
poterit  ?  In  creatione  coeli  et  *errae  aequali  operum 
virtute  assimilari  Christo  non  possumus,  nec  co- 
(ptare  debemus ;  sed  est  aiiqua  digiiae  operationis 
roagnificentia ,  in  qua  majora  operum  Christi  ope- 
ratur  quodammodo  fragilius  humana.  Ciim  enim,  ut 
praedixunus,  homo  saeculo  rennntiaverit ,  et  alieno 
•e  imperio  tradiderit,  opera  quidem  Christi  facit; 
eom  Tero  lotis  riribus  ad  hoc  invigilat,  ut  mortifi- 
ctre  in  se  vilia  et  camis  concupiscentias  raleat, 
propriae  ▼olontatis  delectamenta,  pristinae  vitae  vo- 
luptates  reaeeare  a  se  queat,  haec,  inauam,  tanti  la« 


prae  caeteris  sanctis  ad  thronum  gratiae  possunt  ac* 
cedere  et  citius  inipetrare,  quia  sicut  specialiter,  ut 
diximiis,  a  Chrislo  diliguntur,  ita  et  specialiter 
exaudiuntur. 

Quapropter  tota  intentione,  tota  devotione  roenlia 
gratiam  imploremus  eorum  intercessionis,  ut  noli 
roisericordia  super  desolationem  peiegrinationis 
nostrae,  qua  in  hoc  fragili  corpore  gravati  ingemisd- 
rous,  de  plena  et  abundantissima  coelestium  deli- 
ciarum  mensa,  qua  ipsi  inefiabiii  et  inaestimabiU 
Mlietate  gloriantur  et  laeuntur,  nostram  inopiaii 
jyiqoantulum  sublevare  dignentur,  et  cum  quando* 
(|M  in  exlremi  judicii  die  judices  cum  Christo  ad- 
yenerint,  roisericordiam  superexaltent  judicio»iil» 


S49  HOMILIif:  FESTIYALES.  m^ 

si  digni  non   sumus  coliseredes  et  comparticlpes  A  cum,  quod  morialibus  hominibus  lantse  dignitali«. 


gloriap  eorum  esse,  saltem  gloriam  ipsorum  cuntem- 
plantcs  illorura  claritati,  illorum  dignitati  in  su- 
pernis  sDternaliter  congaudeamus.  Quod  ipse  prae- 
stare  dignetur  Dominus  noster  Jesus  Christus,  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per 
omnia  sxcula  sseculorum.  Amen. 

HOMILIA  XLIV. 

IN  FESTUll  SS.  APOSTOLORUU  PBILIPPl  ET  lACOBI 
SECUNDA. 

Perfectio  tua  et  doctrina  tua  viro  sancto  tuo,  quem 
probasti  in  tentalionibus  ad  aquat  contradicttonis 
{Deut,  xxx),  etc. 

Beatissimorum  apostolorum  Philippi  et  iacobi 
gloriosa  et  jucunda  festivitas  loqui  aliquid  de  illo- 


excellentia  attribuitur,  ut  lux  mundi  dicantur.  Ouos 
David  prsevidens  in  l^iritu  sancto  quantae  digni- 
tatis  quantxve  potestatis  futuri  essent,  prsenuntians 
dicit :  Constitues  eos  principes  super  omnem  terram 
(PsaL  xLiv,  17).  Patriarchae  quippe  et  propheU» 
quamvis  magni  exstiterunt  in  viia  sua,  nuUus  ta- 
men  eorum  ad  hauc  pervenit  gloiiam,  ut  principari 
posset  super  omnem  terram.  Summo  namque  pa- 
triarchae  Abrahae  pollicitus  cst  dicens  :  Benedicens 
benedicam  tibi  {Cen,  xxii,  16),  non  tamen  ait :  Con- 
stituam  te  principem  supcr  oranem  terram.  Moysi 
quoque  dulci  familiaritatis  gratia  locutus  est,  ut- 
pote  amicus  ad  amicum,  nec  tamcn  omnis  terrae 
318  <lcdit  pfincipatum.  Sed  ex  onmibus  et  pra& 
rum  gloria  nos  compellit,  sed  lingua  carnis  digne  de  B  emnibus  apostoli  electi  a  Domino  principes  suut 


ea  loqui  non  suflicit.  Illi  enim  et  cacteri  eorum  co- 
apostoli  sicut  sanclitatis  eminentia  omnes  homines 
prseccsserunt,  ita  glorise  magnitudine  in  coelis  om- 
nes  sanctos  praecellunt.  Et  ideo  humanum  sensum  et 
eloquentiam  cxcedit  ut  aliquis  digne  loqui  aut  cogi- 
iare  possit,  quibus  nullus  sanctorum,praeter  ipsam 
Matrem  Domini,  scquari  potiiit  vel  poterit.  Ipsa 
quippc  Sapientiu  Dei  Patris  corporaliter  cum  eis 
manens  in  diebus  suae  carnis,  quantum  omnes  anti- 
qifos  Patres  pnecedcrent,  raultis  comniendavit  te- 
stimoniis,  sicut  ibi  specialiter  beatitndinis  eorum 
magnitudinem  commendavit;  ubi  inter  caetera  sic 
ait  :  317  ^^fl<<  oculi  qui  vident  quce  vos  videtis. 
Bico  enim  vobis  quod  multi  prepheto!  et  reges  votue^ 
'/unt  videre  quw  vos  videtis^  el  non  viderunt ,  et  au- 
dire  quce  auditis,  ct  non  audierunt  (Luc,  x,  25). 

Omnes  siquidem  patriarchae  et  prophetae  Deum  in 
carne  venturum  videre  toto  cordis  et  animae  desi- 
derio  optaverunt,  et  quod  tam  ardenter  desidera- 
bant  accipere  nequaquam  meruerunt.  Unde  Moy- 
ses,  quem  Dominus  ad  liberandum  populum  suum 
misit,  tanti  laboris  immanitatem  super  se  esse  con- 
siderans  ait  :  Obsecro,  Domine,  mitte  quem  mtssti- 
Tus  es  (Exod.  iv,  15).  Quod  idem  est  ac  si  dixisset : 
Ego,  Dominc,  ego  me  infirmum  et  invalidum  ad 
onus  tam  grande  essc  conspicio ;  illum,  obsecro, 
tandcm  mitte  quem  ad  salvandum  omne  humanum 
genus  disposuisti  quandoque  vcnire.  llinc  et  Isaias 


super  omnem  terram  constituti,  ipsi  solummodo  di- 
gni  fuerant,  ut  a  Domino  audirent  :  Vos  estis^  qui 
permansistis  in  tentationibus  meis;  et  ego  dispono 
vobis ,  sicut  disposuit  mihi  Pater  meus  regnum , 
ut  edatis  ct  bibatis  super  mensam  meam  in  regna 
meo  (Luc.  xxii,  30).  Et  quia  socii  passionum  et 
tentationum  Christi  fuerant  in  hoc  saeculo ,  re- 
gnantes  nunc  in  coclo  participes  ejus  sunt,  et  ui 
extremo  examine  judices  orbis  cum  ipso  futurt 
erunt. 

Sed  ut  evidenti  gloriae  praeconio  consortes  gloria^ 
Domini  sui  illos  esse  approbemus,  unum  dicamus, 
quo  in  praesenti  vita  dignitatis  eorum  excellentiam 
,  satis  patenter  commendari  videmus.  Sancta  quippe 
'  Ecclesia  hoc  honoris  privilegium  eis  attribuit,  ut 
solummodo  hi  ipsorum  festivitatibus  sponsae  Christi 
per  desponsationis  arrham  ei  copulentur,  quod  nec  in 
aliqua  solemnitate  sanctae  Mariae,  nec  aliorum  san- 
ctorum  fleri  permittitur,  nisi  in  ipsius  Domini  dua- 
bus  solemnitatibus,  Epiphania  scilicetetPascha.  Et 
quia  omnes  animae,  quae  Christi  sponsx  nuncupari 
merenlur,  universalem  ejus  sponsam  sanctam  desi- 
gnant  Ecclesiam,  congruo  salis  ordine  ofleruntur 
ei  in  sanctis  talium  principum  feslivitatibus,  quos 
ad  acquirendam  sibi  sponsam  hanc  vicarios  suos 
cclestis  fecit  sponsus.  Ex  his  gloriosis  cocli  prima- 
tibus  et  inclytis  Ecclesiae  patribus  cgregii  duo  isti 
principcs  existunt  beatus  Philippus  et  Jacobus,  que- 


propheta  non  suflcrens  tandiu   adventum  Christi  D  ^um  prseclara  feslivitas  hodie  refulget,  non  impa- 


diflerri,  impatienli  dcsiderio  clamabat  ad  eum  :  Uti^ 
tinam  disrumperes  coelos^et  descenderes !  (Uai.  lxiv, 
i.)  Omnes  utique  sancti  ardenli  cordis  afl*ectu  hu- 
jus  adventum  desiderabant,  sine  quo  nequaquam 
86  redinii  posse  sciebant. 

Soli  ergo  oculi  beati  apostolorum,  soli,  inquam, 
apostoU  ultra  omncs  liomines  beatissimi,  qui  dcsi- 
deratum  ab  antiquis  Patribus  et  viderunt  et  audie- 
ruDl,  suavissimaque  ejus  praescntia  perfrui,  et  in- 
Iroitum  et  exitum  illius  contemplari  meruerunt. 
Ilinc  ipse  alias  gioriae  illonim  ppeeconium  commo- 
dans  ait  :  Vos  eslis  lux  mundi  (Matth,  v,  14).  Qiiae 
profecto  vcrba,  &i  ipsi  Filio  Dei  dicta  fuissent,  neiuo 
Kiirari  possel;  seil  vulde  gloriosum  est  et  magnfiO- 


res  caeteris  dignitate  aut  gloria,  quos  idein  Dominu» 
pari  electionis  sublimavit  gloria. 

Sed  non  abs  re  fieri  putamus  quod  una  die  duo- 
rum  pariter  apostolorum  festum  celebramus,  sed 
Spiritu  sancto  disponente  ordinatum  et  constitutum 
credimus.  Nam  ter  in  anno  id  agere  solemus,  hodie 
videlLcet,  et  natali  aposlolorum  Petri  et  Pauli,  nec 
non  Simonis  ct  Judae.  Philippus  namque,  qvi  dici- 
tur  os  lampadiSf  cognitionem  Dei,  Jacobus  vero» 
qui  supplantator  interpietatur,  designat  tamorem 
Dei.  Per  cognilionem  quippe  Dei  in  amore  ejus  lu- 
cere  bomo  et  ardere  incipit,  per>iimorem  Tero  ejus. 
supplantarcwitia  et  peccata  discit.  Hoc  quoque  Pe^ 
•rus,  qui  o^noscem,  «\  V7w\v>&^  ¥^2^  ^"^  ^\^>&s^ 


TEN.  GODEFRTDI  ABBATtS  ADMONTENSIS  m 

qaia  homo  Deuni  aguoscendo  A  fectionis  testimonium  per  benedictionis  hujus  con- 
qniete  et  tranquille  vitam  suam  in  omnibus  ordinat.      firmatur  praeconium 


tSI 

'^MiiM,  designtnt, 


Per  Simonem  etiam,  qai  «^edteits,  et  per  Judam, 
qui  confesMio  interpretatur,  eadem  scilicct  cognitio 
et  timor  Dei  desigBantQr,  quia  cognoscere  Domi<^ 
num,  est  Toluntati  ejut  ohedire ;  timore  vero  bomo 
Creatorem  suuin  conftteri  compcllitur  et  credere. 
i  Et  quia  isti  gloHosissimi  apostoli  Philippus  et 
Jacobus  in  agnitione  amoris  Dei  et  timoris  ejus 
perfectissimi  fuerunt,  recte  solemnia  eorum  pariter 
celebramus,  quia  et  socii  passionum  Cbristi  in  boc 
saeculo  fuerunt,  et  nunc  oonsortes  gloriae  ejus  in 
coelis  cum  ipso  regnant.  Beatus  namque  iacobus 
cum  Cbristo  in  tentationibus  permauens  speciaii 
quadam  passiunis  comparatione  imitari  videtur  ejus 


Perfectio  tua  et  doctrina  tua 
viro  sancto  tuo^  quem  non  solum  singulari  vitae  san- 
ctimonia  sanctificasti,  verum  in  utero  matris  eoo- 
secrasli ;  quem  perfectionis  tuae  et  doctrinae  imita- 
torem  in  tentationibus  probasti.  Probasti  eum  in 
tenlationibus  tuis,  in  quibus  tecum  perseveraiiter 
permansit;  ftrobasti  eum  in  tentationibus,  quiifus 
illum  diabolus  per  membra  sua,  scilicet  Judaeos, 
tentavit ;  probasti  eum  efficiendo  probabilem  et  per 
victoriam  tentationum  fecisti  laudabilem.  Et  judi^ 
casti  ad  aquas  contradictionis,  Aquce  multa^  ut 
beatus  ait  Joannes,  populi  multi  sunt  (Apoc.  xvii, 
45).  Et  bene  hoc  in  loco  per  aquas  contradictionis 
Judaicus  designatur  populus  veritati  semper  con- 


tentationes.  Dominus  enim  noster  Jesus  Christus  ^  trarius,  qui  merito  aqua:  dicitur  contradictionis  , 


cum  a  diakK>lo  tentatus,  nec  pnma  tentalione  ab  eo 
•uperatus  fuisset,  tentalor  eum  m  sanctam  civita» 
|tem  assumens  supra  piunam  templi  statuit,  sua- 
dens  ut  se  deorsum  demitteret,  et  hinc  humanae 
laudis  favorem  acquireret.  Sicut  ergo  Christus  a 
diabolo  per  vanaiQ  gloriam  tentatus  est,  nec  supc- 
ratus,  ita  a  membris  diaboli  tentatus  est  Jacobus. 
Nam  Judaei,  videntes  quosdam  credere  in  Jesum, 
•tatuerunt  Jacobum  supra  pinnam  templi,  rogantes 
«t,  fidem  Christi  haeresim  esse  asserens,  populum 
•b  errore  revocaret.  Tantae  namque  sanctitatis  erat 
iit  uullus,  iicet  incredulus  et  pcrversus,  de  eo  du- 
bitare  potuerit ;  sed  omnes  sanctitati  ejus  testimo- 
nium  reddebant.  Quemadmodum  ergo  diaboIusChri- 
•tum  tentabat,  ut  propter  vanam  gloriam  de  piuna 
•e  dejiceret,  ita  memlira  ejus  Jacobo  suadebant  ut, 
supra  pinnam  stans,  credere  in  Christum  errorem 
esse  praedicans,  inanem  gloriam  appeteret.  Diabo- 
lus  itaque  sicut  superatus  est  a  Christo,  sic  in 
membris  svis,  videlicet  Judaeis,  confusus  et  devictiis 
est  a  Jacobo,  quia  quod  illi  per  inanem  ab  eo  fieri 
•uadebant  gloriam,  ad  aetemae  gloriae  provenit  ei 
coronam,  dum  pro  veritatis  assertione  de  pinna 
ejectus  pretiosa  morte  laudabilis  victoriae  adeptus 
cst  palmam. 

Cum  igitur  tam  admlrabili  praeditus  sit  sanctita- 
tis  praerogativa,  multis  in  locis  meritorum  ejus  ex- 
cellentiara  pnenuntiare   videtur    Scriptura;  unde 


quia  semper  contradixit  et  restiiit  prsedicationi  sui 
Redemptoris.  Quomodo  vero  Dominus  Jacobum  ad 
aquas  has  contradictionis  judicavit  f  Justo  valde  ju- 
dicio  dijudicavit  eum  insuperabilem  veritatis  prae- 
dicatorem,  qui  pro  veritatis  testimonio  subire  non 
timuit  mortem. 

Ut  ergo  talis  beati  Jacobi  et  caeterorum  aposto* 
lorum  amplius  glorificetur  perfectio,  recte  de  illis 
adhuc  dicitur  benedictionis  testimonio.  Qui  dixit 
patri  suo  et  matri  suo!  :  Nescio  vos,  et  fratribus 
snis  :  Ignoro  illos,  hi  sunt  qui  custodierunt  testimo- 
nia  tua,  o  Jacob^  et  mandata  tua^  o  hrael  (Deut. 
xxxiii,  9).  Nunquidnam  putamus  verba  haec  de  illis 
levitis  dicta  esse,  qui  iitique  uxores  habebant,  de 
'  quibus  filios,  sacerdotii  sui  successores,  genera- 
bant?  Nunquid  ergo  illi  pntrem  et  matrem  nescierunt 
et  filios  suos  ignoravcruut?Quia  igitur  futuriquan- 
doque  erant  spiritales  levitae,  qui  antiquae  legis  sa- 
cerdotes  longe  ante  praecellunt  sanctitatis  pr<eroga- 
tiva  et  perfectionis,  321  ^^^^^  aperte  de  illis  dicitur 
per  mysterium  benedictionis :  Qui  dixit  patri  suo  et 
matri  suai :  Nescio  vos,  et  fitiis  suis  :  Ignoro  Hlos. 
Illi  profecto  patrem  et  matrem  nesciebant,  et  filios 
ignorabant,  quos  pro  Christi  amore  contempserunt, 
et  (quod  his  majus  est)  proprium  corpus  pro  nihilo 
ducentes,  morti  se  ultro  pro  Domino  obtulerunt. 
Revera  beatus  Petrus  verus  mundi  et  suimet  con- 
temptor  erat,  qui  magna  spei  fiducia  ad  Dominum 


unum  libet  dicere,  ubi  obscuris  verbis  testimonium  d  dicebat  :  Ecce  nos  reliquimus  omnia,  et  secuti  sU' 
perfectissimae  ejus  commendatur  justitiae.  Moyses      mus  te  (Matth,  xix,  27). 


quippe,  in  morte  sua  beuedicens  singulas  320  ^^^ 
bus  fiiiorum  Israel  benedictionibus  singiilis,  glo- 
riosa  benedictione  tribum  Levi  extulit  his  verbis  : 
Perfectio  tua  et  doctrina  tua  viro  sancto  tuo^  quem 
probasti  tit  tentationibuSf  et  judicasti  ad  aquas  con- 
tradietionis.  Yerba  praeclarae  hujus  benedictionis, 
qiue  tonc  carnalibus  dicta  sunt  Levitis,  illos  spiri- 
talea  ieyitas  in  mysterio  praeferebant,  qui  ad  vert 
ministerium  sacerdotii  a  Christo  quandoque  eli- 
gendi  erant  et  assumendi  perfectionis  et  doctrinae 
Christi  imitatores  perfectissimi.  Ex  his  egregiis  Do- 
miui  levitis  beatus  Jacobus  dilectus  et  electus  Christi 
fvita  et  saoerdos  exstitit,  cujus  sanctitatis  et  per- 


Sunt  etiam  ionumcrabilea  nunc  apostolicae  per- 
fectionis  imitatores,  qiii,  contemptis  saeculi  deliciis, 
postpositis  amicoriim  solatiis,  soH  desideraiit  adhae- 
rere  Domino ,  pro  cujus  amore  se  alieno  sut)dnnt 
imperio.  Spiritales  quippc  homines,  apostolorum 
perfectionis  et  doctrinae  sectatores,  exemplo  illoruin 
discunt  patrem  et  matrem  ac  fratres  ignorare,  qnod 
est  corde  et  corpore  huic  mundo  se  alienare.  Ad 
haec  etiam  quid  perfectissimorum  horuni  levitaruw, 
scilicet  apostolorum  oratio  ob^nerevaleat,  sequentia 
verba  declarant.  Sequitur  enim  : 

Ponent  thymiama  in  furore  tuo^  et  322  ^^^ 
c<it.<iiim  super  altare  tuum,  Sicut  ura  Dei  dictturi 


m 


HOMILl^  FESTIYALES. 


tai 


cum  leviter  contra  bominem  commovelur,  sic  furor  A  est  salus  humanr  generis ,  late  in  Scrii^uris  sauUii 


ejus  est,  dum  graviter  adversus  delinquentes  indi- 
fpnatur.  Cum  enim  ita  Deum  provocamus ,  ut  etiara 
etemae  damnationis  poenas  mcreamur,  isti  glorio- 
sissimi  sacerdotes  dulcissimum  inlerccssionis  suae 
thymiama  ponunt ,  cujus  gratissima  suavitate  Do- 
luinus  delectatur,  et  peccanlibus  gratuita  sua  pietate 
reconciiiatur.  Quia  enim  acceplissima  Deo  hoslia 
fuerunt,  prae  caeteris  sanctis  amplius  iram  et  furorcm 
Doniini  placare  suis  interccssionibus  poteruiit,  et 
inexhausUe  pietatis  ejus  gralia  cilius  convertitur  ad 
reconciliationem  per  amabilium  sibi  amicoruni  in- 
lercessionem. 

Mos  ergo  dulcissimos  Patres  et  advocatos  assidva 
devotionis  laude  imploremus,  ut ,  cum  de  praesentis 


praenotata  est,  obscurls  licef  mysteriis.  Sanctus  quo- 
que  evangelista  Joannes  in  Apocaiypsi  sua,  in  qua 
revelante  323  Domino  de  praeterito,  prsesenti  et 
futuro  staiu  Ecclesia;  disseruit,  ejusdem  sanctae  cru- 
cis  gratiam  commendat,  ubiait :  Sutit  angeluijuxla 
aram  templiy  habem  tliuribulum  aureum  m  iftaRiisiia, 
et  data  sunt  ei  incema  multa ,  et  a$eendit  fumus  aro- 
matum  de  manu  angeli  in  conspeclu  Dei.  Angelusiste 
Mcdiator  est  Dei  et  hominum  ,  homo  Christus  iesus, 
qucm  prop'  eta  nuncupal  magni  constlii  Angelum 
Angelus  enim  interpretatur  nuntius,  Et  ipse  vere  est 
uuntius,  qui  missus  a  Deo  Patre  ad  salvandum  genus 
humanum ,  annuntians  salutem  venit  in  hunc  mun- 
dum  per  Incamationis  sux  mysterium.  Multi  quidem. 


yitae  migraveriinus  exsilio ,  cum  illorum  educamur  B  nuntii  ante  adventum  ejus  missi  sunt  annuntiare 


auxilio,  et  ipsorum  ducatu  ad  mensam  aetemi  con- 
Tivii  perveniamus,  ubi  cum  eis  insatiabili  Conditoris 
uostri  visione  perfruamur.  Quod  iste  praestare  di- 
giietur,  cujus  regnum  et  imperium  sine  fine  perma- 
net  iu  saecuia  saeculorum.  Amen  I 
HOMILIA  XLV. 

nV  FESTI3M  1NVENTI0NIS  S.  CRUCIS  PRIMA. 

Stetit  angelus  juxta  aram  tempti  {Apoc,  vin). 

Sacra  hujus  diei  festivitas,  quam  Ecclesia  Dei  pia 
derotione  recolit  et  veneratur,  haec  est,  in  qua  pre- 
tiosum  lignum  Dominicae  crucis  inventum  esse  me- 
moratur.  Cum  enim  Judaei  Christum  Dominum  Re- 
demptorem  nostrum  crucis  supplicio  interemissent, 
lignum,  in  quo  ipse  Auctor  vitae  pro  nobis  moriens 


mundo  redemptionem  quandoque  venturam,  quorum 
annuntiatio  sine  fructu  pertransiit ;  nam  per  hanc 
homo  perditus  liberari  non  potuit.  Sed  iste  magni 
consilii  Angelus,  Filius  aeterni  Patris  soius  glorio- 
sum,  suave  ac  singulare  nuntium  attulit ,  qui  per  se 
hominem  redimere  Salvator  advenit. 

Totus  namque  mundus  propter  hominem  factus 
est.  Sed  dum  homo  peccando  periit ,  omnis  creatura 
ad  nihilum  quodammodo  redacta  fuit.  Et  melius^ 
profecto  erat  nunquam  I.ominem  a  Deo  conditum 
fuisse,  quam  non  redemptum  aeternas  damnalioul 
subjacere.  Ut  autem  liberaretur,  ipse  Mediator  Dei 
et  hominum  factus  nobis  a  Deo  redemptio,  stetit  juxta 
aram  tempti,  Templum ,  de  quo  hic  dicitur,  sancta 


occubuit,  ad  cumulum  perfidiae  suae  humanis  obtuti-  ^  universalis  est  Ecclesia,  hujusvero  templi  ara  est 


bus  absconderunt,  ut  hoc  facto  memoriam  nominis 
illius  penitus  de  terra  auferrent.  Quod  qMandiu 
htuit  et  salutiferi  hujus  signaculi  munimine  sancta 
Scclesia  caruit,  tantas  dsemonum  pertulit  infestatio- 
num  phantasias ,  ut  ubicunque  convcntus  esset  Deo 
famulantium,  ob  horrorem  ,  quem  dovmientibus  in- 
ferebant ,  nequaquam  communiter  requiescere  prae- 
Bumerent,  sed  duin  una  pars  congregatioiiis  se  quieti 
dabat,  altera  ad  sedandum  impetum  illorum  vigiliis 
et  divinis  laudibus  instabat.  Postquam  autem,  reve- 
lante  Domino,  ipsa  crux  gloriosa  invenla  est,  signum 
ejusdem  crucis  in  Ecclesia  honorari  et  adorari  coe- 
pit.  Ita  potesias  diaboli  contrita  est,et  ab  humano.. 


crux  Dominica.  Templum  quidem ,  in  quo  nomen 
Domini  a  digne  sibi  servientibus  jugiter  laudatur, 
sanctum  est  et  honorabile;  ara  autem  tempti  majori 
sanctitate  praeeniinet  et  magnificentia ,  quia  super 
hanc  Deo  oflertur  oblatio  muiida  corporis  et  san- 
guinis  Chrisli,  hostia  pura  et  immaculata.  Quomodo 
iii  templo  manu  facto  visibile  altare  omnimoda  di- 
gnitate  praeemiuet ,  sic  in  Ecclesia  crux  Christi  su- 
blimior  "si  et  sanctior  universis  propler  ifiagnum 
illud  pretium  quod  in  ea  pcpendit ,  per  oblationem, 
inquam ,  corporis  Cbrisii  Jesu ,  quod  super  ipsam 
immolatum  est  pro  salute  totius  humani  generis. 
Universa  namque  sacrificia  antiquorum  tempo- 


genere  exclusa ,  ul  maligni  spiritus  viso  hoc  signo  f\  rum ,  quae  ad  impetrandam  propitiationem  Domini 


territi  fugiant,  nec  fideles  sacro  signaculo  iusignitos 
pro  velle  suo  ultra  inquietare  pr^valeant. 

Nec  eis  tantunimodo,  qui  per  fidem  rectam  et  vitie 
meritum  Deu  accepti  sunt,  per  sanctam  crucem  prae- 
statur  auxilium  ,  sed  eliam  illos  pleruinque  defeudlt 
et  adjuvat,  quos  iiec  fides  nec  aliqua  l)ona  actio  com- 
xnendat ,  quemadmodum  beatus  Gregorius  de  quo- 
dam  Judaeo  refert,  qui  dum  multitudinem  malignorum 
spirittium  circa  se  astantem  vidit ,  timore  illorum 
^rterritus,  signo  se  sanctae  crucis ,  iicet  incredulus 
niunivit.  Quem  cum  ad  Ixdendum  ipsi  adversarii 
expetiissent,  mox  in  fugam  versi  exclamaverunt  di- 
centes ;  Yae,  vae,  vas  signatum  et  vacuum  ! 

llaccerffo  sacrosancta  crux  Chrisli,  perquam  facta 


ei  offerebantur,  quaeque  illi  ab  initio  saeculi  compla- 
cuerunt,  nobile  illud  sacrificium  redemptionis  futu- 
rae ,  videlicet  Christum  Jesum  praefiguraverunt.  Sic 
agnus  ille,  quem  Abel  justus  Deo  obtulit,  figuram 
praeferebat,  quod  verusac  immaculatus324  ^nus, 
Christus ,  pro  salute  nostra  in  ara  crucis  immolaQ- 
dus  erat.  Sic  Abrahara  patriarcha  per  immolationem 
Isaac,  unici  haeredis,  eumdein  Redemptorem  nostrum, 
unigenitum  Dei  Filium,  praesignavit,  qui  semetip^um 
aetemo  Patri  pro  nobis  obtulit  super  altare  .crucis. 
Stetit  ergo  juxta  aram  tempU  ipse  mundi  Salvator, 
quando  homo  factus  semetipsum,  utjamdictum  est» 
pro  nobis  redimendis  pretium  in  cniice  dedit,  quia- 
dignum  profecto  erat  ut  homp>  cyivv  VJ«^^>ssw^  ^sis^- 


S55  V£N.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTCNSIS  m 

num  per  lignum  incarrit ,  per  lignum  quoque  re-  A  destruit,  nunquid  ei  aliqua  spes  recuperandai  salutls 

erit  ?  Quapropler  mundemus  nos  ab  oniui  inquina- 
mento  camis  et  spiritus,  ut  immaculati  Regis  ei  Do 


demptus,  salutis  graUam  consequeretur,  juxta  illud 
({uod  In  honorem  sanctse  crucis  hodie  laud  ndo  di- 
cimus :  Chriitus  peecaia  noitra  pertulit  in  corpore 
suo  super  Ugnum  ,  «t  peceaiis  mortui ,  justitice  viva-* 
mui^  cujus  livore  santOi  sumus  {II  Petr.  ii,  24). 

Et  hene  juxta  aram  stetisse  scribitur ;  nam  sedere 
quiescentts  est»  stare  vero  pugnantis.  Stetit  revera, 
quia  dum  in  cmce  animam  suam  itn  mortem  tradi- 
dit,  dumm  satis  bellum  cum  forti  illo  antiquo  ad- 
versariolniit,  qui  nobilem  facturam  suam,  hominem 
videlicet  violenter  ablatum ,  injuste  possidebat,  qui- 
que  a  lapsu  primi  bominis  usque  ad  tempus  illud 
totum  genus  mortalium  ita  sub  dorainio  suo  capti-. 
vum  tenuit,  ut  nulius  esset  lam  sanctus  et  justus. 


mini  immacuialum  templuna  mereamur  fieri.  Nam 
ipsum  auctorem  tolius  munditi»  nihii,  quod  sordis 
est,  vei  contingere  condecet  vel  respicere,  cui  nuUus 
8ordidus,veI  abominabilis  creditur  esse  iocus ,  ui&i 
cor  peccatorum  pollutum  sordibus.  SequUur : 

Habens  thuribulum  aureum  in  manu  $ua,  Per  Iku' 
ribulum,  quod  fortiter  tunditur,  ut  multis  patens 
foraminibus  superpositi  incensi  fumus  exire  vaieat, 
sanctissimum  corpus  Ghristi  accipere  possumus, 
quod  causa  salutis  nostrse  de  massa  humani  generis 
assumpserat.  Hoc  itaque  onmibus  diebus,  quibus  in 
terra  conversari  voluit,  multisi  et  diversis  tribula- 


qui  manum  ejus  eflugeret ,  sed  elec|os  cum  reprobis  B  tionum  pressuris  tundebatur  ac  laboribus,  et  into- 


omnes  iu  regnum  suum,  scilicct  infernum  transtuli^. 
Hunc  maie  fortem  in  virtute  sua  confidentem  fortis- 
simus  iste  prapliator  devicit  et  prostravit  per  passio- 
iiem  crucis,  electos  suos  de  po^state  eju^  eripiens, 
nec  solum  justos ,  sed  etiam  lati^oiiem  jux^  se  in 
ligno  pendentem ,  quem  diabolus  jam  absorbendum 
credidit,  in  ipso  mortis  articulo  de  faucibus  illius 
abstraxit;  sicque  illuni  piopria  privavit  potestate, 
ut  nequaquam  ultra,  sicut  priusi,  adversus  hominem 
exercere  valeat  vim  dominationis  iuiquae. 

Et  notandum  ipsum  Redemptorem  nostrum  ste- 
tisse  juxta  aram  templi^  quia  templum,  ut  supra  me- 
moravimuB,  sancta  est  Ecciesia ,  quse  adhuc  iaborat 


lerabllibus,  ut  ita  dicam,  perforatum  est  doloribus. 
Nunquam  enim  in  omni  vita  sua  aliquid  dulcedinis, 
gratiae  vel  quietis  aibimet  indulsit,  sfid  semper  Deo 
Patri  pro  nobis  in  laboribus  serviebat,  nec  tantum 
in  hoc  mundo  habere  voluit,  ubi  &aUem  vel  una 
nocte  caput  suum  reclinare  posset,  sed  de  loco  ad 
locum  transicns  velut  eiSiuI  et  peregrinus  in  magpa 
semper  egestate  degebat.  Cum  aulem  praedicationi 
insistere  coepit,  o  quanta  opprobria,  o  quales  insi* 
dias,  326  contradictiones  et  irrisiones  ab  impiia 
Judaeis  perpessus  est !  In  passione  vero  sua  qualia 
pertulerit,  nullus  est  qui  ignorare  possit  quomodo. 
a  Judaeis  comprehjensus  et  ligatus,  ac  postnuKiuai 


in  terris.  l^er  ^uod  etiam  templum  Ecclesiam,  quae  ^  judici  Pilato  oblatus,  ab  ip^  crudcliter  flugeUii^ 
fn  snperia  beata  inmortalitate  jam  cum  Deo  regnat,  caesus  est,  quasi  fur  et  latro  sceleratis^imus.  Deinde 
intelligere  ppssumus.  Juxta  aram  utriusque  lempliy  vero  militibus  ejus  traditus  ad  illudendum»  et  ab 
~  ^isdem  inhoneste  tractatus  est,  ^utat   cpIapboSk 

aliasque  plures  insuitalionum  iujurias  sustinuit,  et 
ad  ultimum  cruci  aflixus,  f^Iie  et  aceto  potatus,  ac 
perforatus  lancea  miiitari  iuter  duos  latrones  pe-^ 
pendit  in  conspectu  totius  populi. 

Haec  au^m  omnia  innocens  passus  est,  habent 
Ihuribulum  aureum,  corpus,  inquam,  purissimum,^ 
ab  omni  prorsus  peccati  labe  imxnune  et  iiberum. 
Nos  omnes  in  iniquitatibus  concepti  etnati  sumus, 
et  in  peccatis  vivimus^  Sed  ipse  solus  ex  deifica  ope-: 
ratione  Spiritus  sancli  in  utero  matris  suae  conce-. 
ptus,  et  de  eadem  virginea  et  intemerata  came  beatae 
D  Mariae  progenitus  totu^  immaculatus  fuit,  quia  nunr, 
quam  cpgitalione,  verbu  vel  opere  aliquid  peccati 
^ontraxit.  Homo  igitur  sic  a  Deo  conditus  erat,  ut« 
si  non  peccasset,  nunquam  mori  debuisset,  sed  dum 
lapsus  est  peccando,  poenae  etiam  peccati,  morl^ 
scilicet  addictus  est  justo  Dei  judicio.  Mediator  a«» 
tem  Dei  et  hominum  homo  Christ,us  Jesus,  quia  so- 
lus  inter  homines  a  peccato  liber  erat,  nihil  morti, 
debebat,  sed  mortem,  quam  justitia  non  exegit,  ex 
sola  dUectione,  spontanea  vohmtate  pro  nobis  sul>- 
iit.  Quae  pia  miserantis  volunlas  in.  his  comproba« 
tur  verbis  :  Habens  thuribulum  aureum  in  manu  sua^ 
quia  non  ex  debito  aut  ex  necessitate  aliqua,  sed 
larga  et  benigna  voluntaie  causa  redemptioiiis  no- 
strae  mortem  pertuut,  Juxta  iUud  quod  de  semeli]^ 


praescntis  sciUcet  Ecclesiae  et  coelestis  stans  Deua 
opcratus  est  salutem,  Paulo  attestante,  qui  ait :  Pa- 
cificans  pfir  sanguinem  crucis  ejus  sive  quoi  in  calis, 
sive  qux  in  terris  sunt  {Coloss.  i,  20).  Ecclesia  qui- 
dem  coelestium  animae  «unt  sanctomm ,  quos  idem 
benignus  Salvator  325  P^i*  triumphum  passionis 
suae  de  inferaalibus  claustris  eripuit,  ex  quibus^ 
etiam  multi  cum  eo  surrexerunt,  omniumque  ele- 
ctorum  spiritus,  qui,  deposito  carnis  onere  quotidie 
de  morte  ad  vitam  transeunt.  Praesens  vero  Ecclesia 
templum  vocatur  propter  electo^ ,  quorum  mater  est 
qui  sunt  templum  Dei ,  qupjs  ipse  per  gratiam  suam 
inhabitat  et  possidet ,  juxta  yerba  Apostoli  dicentis : 
Templum  Dei  sanctum  est ,  quod  estis  vos  (/  Cor.  iii, 
47).  Liquet  profecto  quanto.  crimine  obnoxius  coram, 
hoc  saeculo  tenentur  qui  materiale  templum  aliquo 
nefando  opere  violaverit.  Sed  quanti  putamus,  sce- 
leris  reus  est,  qui  templum  Dei,  templum,  inquam, 
corporis  et  animae  sua;  sordidis  actibus  inquinare 
non  metujt?  Audiamus  Apostolum  de  ejusmodi  ter- 
ribiliter  intonantem  ac  dipentem :  Si  quis  Umplum 
Jki  vioiaterit ,  destruet  illum  De^s  (/  Cor,  iii,  17). 
TerribiUs  valde  haec  sententia.  Nam  horrendum  est 
incidere  in  manus  Dei  vivenlis ,  quia  si  per  ange- 
lum,  vel  per  aUquem  alium,  homo  ille  pro  reatu  suo 
poenae  oondemnaretur ,  absotutionis  utique  graiia 
•peranda  enet.  Sed  quem  Deus  per  se  damnando 


S57  HOMILriE  FKSTiVALES.  858 

loquitur  diceus  :  PoteslaUm  kabto  ponendi  animam  A  malum^  suavissima  vidclicet  adbctio  sanctorum  pre- 

fii«;aM,  et  iterum  sumendi  eam  {Joan,  z,  18).  Si  ergo 

nos  indignos,  quibus  nihil  nisi  mala  pro  malis  (|e- 

buit,   intantum   dilexit,  ut  gratuita  voluntate  pro 

nobis  mori  non  dedignaretur.  spem  magnam  et  fidu- 

ciam  habeamus  ad  ipsum,  sperantes  quod  pretioso 

sanguine  suo  redemptos  nunquam  nos  derelinquat» 

Pauioaffirmante,  qui  ait  iCommendat  autem  iuam 

charitatem  Deus  in  nobis^  quoniam^  cum  adhue  pec- 

catores  essemus,   Christus  pro  nobis  mortuus  est; 

multo  magis  justificati  nunc  in  sanguine  ejus  salm 

erimus  ab  ira  per  ipsum  (Rom.  v,  8).  JBeaU  ergo  pas- 

sio  Christi  qualiter  fruclilicaverit,  quidve  salutis  et 

grati«  327  Ecclesisc  contulerit,  sequens  declara^( 

liitera,  cum  siibinfert\ir  : 

Et  data  sunt  et  in^ensa  multa.  Hinc  multa  incensa 
multimoda  fidelium  Christo  digne  famulantium  sunl 
obsequia,  quae  jugiter  per  diem  el  noctem  ei  impen- 
dunt  memores  multiiudinis  misericordiae  ejus  et 
charitatis  iilius,  quod  dilcctam  animam  suam  in 
mortem  tradidil.  Ante  passionem  quidem  Cbristi 
plerique  eraiit,  qui  Deura  Creatorem  siium  cogno- 
licentes  gloriOcabant,  sed  non  in  tanta  amoris  dul- 
<:edine,  sicut  nunc  fideies  ipsi  serviunt,  laudare  eum 
noverant  vel  poterant,  qiiia  necdum  redeniplionis 
gratiam  ab  ipso  consecuti  iuerant.  A|  ubi  per  pas- 
sionem  illius  facta  est  redemptio,  dulcedine  laudis 
ejus  replela  est  terra,  iia  u(  nullus  jam  locus  in 
orbe  lateat,  quin  illic  aliqui  sint  q^i  nomen  Do- 


cum,  ascendit  in  conspectu  Dei^  quia  profecto  \ 
oratio  illa,  quae  in  dulcedine  lacrymarum  ad  Denra 
dirigitur,  penetrat  coelum  etpervenitusque  adipsum 
summ»  majestatis  conspectum. 

Ne  autem  homo  talem  gratiam  suis  meritis  ht* 
bere  se  glorietur,  apte  fumus  tromatum  ascendine 
de  manu  angeli  scribitur,  quia  magni  eonsUii  Aii« 
gelus,  Redempior  nosier,  per  pneveidentem  eC  sub- 
sequentem  gratiam  auam  omnia  httc  m  oordibus 
electorum  suorum  operatur.  lile  quidem  est  qui  (^ 
mum  istum  aromalum  in  terris  accendit ;  idem  ipse 
qui  superius  ascendentem  in  coelis  suseipit.  Uude 
dignum  revera  est  ut  bomo  de  bono,  quod  in  se  vi- 
det,  nihil  sibimet  Callaciter  usurpando  attribual, 
sed  totum  soii  Deo»  a  quo  bona  cuncta  procedimt, 
humiliter  ascribat. 

Haec  de  solemnitale  hodiemae  diei,  qus  in  Inven- 
tione  sanctae  cnicis  celebris  illuxit,  prout  potuimus» 
Deo  opituiante,  praelibavimus.  Ipsam  ergo  gloriosam 
crucem  Domini  speciali  devotionis  affectu  honorare 
nos  oportet  et  diligere,  quia  per  hanc  absoluti  su- 
mus  ab  antiqiia  primae  praevaricationis  maledictione. 
Sed  hi  nimirum  memoriam  vivificae  crucis  recte  ve- 
nerantur  ei  recolunt  qui  per  continentiam  vitae  imi- 
tatores  iilius  suut,  qui  carnem  suam  cnm  vitiis  et 
concupiscentiis  cruciiixerunt ,  stigmata  crucifixi 
Pmmini  in  corpore  suo  postantes»  ipsam  ejus  cru- 
cem  in  memhris  suis  jugiter  circUmferunt.  Cujus  et 


niini  cognoscentes,  fideli^r  ei  serviant.  Idcirco  au-:  q  nos  imitaiores  esse  pro  modulo  nostro  studeamus. 


|em  Domini  servi  longas  noctium  vigilias  in  laudi- 
bus  cjus  expendunt,  et  quotidie  in  obsequio  illiua 
lantopere  iaborant,  ut  videlicet  magnis  laboribus, 
quos  pro  nobis  suslinuit,  pro  modulo  suo  vel  ali- 
qiiantulum  rcspondeant ,  et  sicu(  ille  corpus  suiun 
tradidi^  ad  passionis  supplicia,  sic  ipsi  vicem  ei  re- 
pendendo  sub  aliena  potestate  in  servitutem  redi-i 
gunt  corpora  sua.  Et  vere  beali  illi,  quorum  cordaa 
voce  laudis  non  discordant,  sed  sieut  corpore  ext^ 
rlus,  ita  ct  mcnlis  intentione  divinooperi  insistere, 
quaiitum  possibilitas  admittit,  satagunt,  quia  hi 
profccto  graliam  illam  consequuntur,  quae  sequei^- 
tibiis  iniiuitur : 

El  ascendit  fumus  aromatum  de  manu  angeli  it^ 


castificantes  nos  in  timore  Domini,  corpora,  in- 
quam,  nostra  eidem  semper  memorandae  affigentes 
cruci.  Fixurae  autem  clavorum  spiritales  iunt  disci- 
plinae  quibus  sensus  corporis  nostri,  visum  videlicet, 
auditum,  gustum,  odoratum  et  tactum,  omnia  om- 
nino  membra  nostra»  ne  peccatis  succumbant,  forti- 
|er  debemus  configere. 

Omnes  itaque,  qui  sic  crucem  Domini  imitati 
fuerint,  cum  ad  finem  vitae  venerint,  jamque  in 
agone  positis  eadem  crux  sancta  ante  oculos  eorum 
ponitur,  laeti  eam  aspiciunt  et  procul  dubio  pcr  de- 
fensionis  ipsius  auxilium  ab  insidiis  malig.noriim 
spirituum  illic  astantium  muniuntur,  ct  a  potestate 
eorum  eripiuntur,  sicque  liberi  et  expediti,  hujus 


conspeclu  Dei.  Fumus  aromatum  iacrymosa  est  de-  ^  morlalitalis  exuti  miseria,  ad  aeteniae  beatitiidinis 


prccatio  fidcliuin,  duni  divina  inspiratione  com- 
puncti  peccata  sua  dcflent ;  ncc  solum  pro  peccatis 
conipungiinlur,  scd  etiam  cx  desiderio  coelestis  pa- 
Irie  iiitcrdiiin  ad  lacrymas  suaviter  accenduntur. 
Esletiau:  fumus  aromatum,  quando  homo  opus  re- 
dcmplionis  humano:  dulci  ruminans  memoria  e:^ 
amore  Rcdcniploris  in  lacrymas  prorumpit,  nec 
lantimimodo  coniniunem  redemptionis  gratiam,  qua 
lotum  genus  liumanum  s^lvavit,  verum  etiam  sin- 
gularcm  pictatis  dulcedinem,  quam  Deus  cum  illo 
operatus  est,  ad  mentem  reducit  seque  beneficiis 
ejus  uon  solum  ingratum  exstiUsse,  vemmetiam 
Vdribuisse  illi  inala  pro  bonis  amaris  deplorat  fleti- 
}f\is  in  fervida  compunctione  cordis.  Isle  fitfiiM  aro' 


transeunt  gaudia.  Ad  quae  gaudia  nos  perducat  qui 
per  crucem  et  passionem  suam  de  morte  ad  vitam 
nos  reparavit,  Jesus  Cbristus  Dominus  noster,  cui 
est  honor  et  gioria  per  infinita  saecula  saecuiorum. 
Amen. 

329  nOUUAX  ILVI. 

m  FESTCM  S.  BONIFACII    EPISCOPI  ET  MAnTIRlS  PRIMA. 

Ecceego  mitto  vos  sicut  otes  in  medio  htporum.  £s- 
iote  ergo  prudenUs  sicut  serpentes^  et  simplices  sicut 
columbiB  {Matth.  x). 

Dominus  et  Salvator  noster  Jesus  Christns  disci- 
pulos  snos  contra  visibilium  luporum  rabiem ,  con- 
Ira  visibilium  dico  inimiconiffl  persecutionem ,  ad 
qnos  mittebanlor,  in  qnonun  medio  converial^. 


859 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


861 


tur,  sic  prsDsens  pncsentes,  sicut  modo,  cum  ETan-  A  Ait  ergo  Dominus  :  Primum  quirrite  regnum  Dei  H 


gelium  legerelur,  audivimus,  tunc  armavit  et  corro- 
loravit,  ut  et  eisdcni  verbis  nos  moneret  et  doceret 
quo  studio,  qua  bollicitudinc  contra  invisitilium  lu- 
porum ,  malignorum  videlicct  spirituum  rabicm  vi- 
gilare  oporteret.  Sublatis  namque  c  medio  persecu- 
toribus ,  qui  lunc  electos  Christi  martyres  insecta- 
banlur  et  impugnabant^  vivunt  adhuc,  nec  mori 
possujit ,  lupi  ferociores  bis  et  nequiores,  maligni 
spiritus,  qui  cos  ad  perseculionem  el  necem  san- 
ctorum  insligabant. 

Quorum  morsus  crudeles ,  ut  cavere  et  evadere 
possimus ,  qunsi  presenicm  pracsentibus  nobis  Do- 
minum  quolidie  clamantem  audiamus.  Ecce,  inquit , 
ego  millo  ros,  apcrtc  insinuans  quia ,  etsi  secundum 


justitiam  ejus  (Matth.  vi ,  55).  Bene  autcm  addidil, 
sicut  serpentes,  Prudentia  scrpentis  est  quod  nimia 
calliditate  et  soliicitudine  caput  suum  custodit ,  nec 
maguopere  curat,  si  alia  corporis  parte  kedatur, 
dum  caput  tantummodo  illaesum  pcrmaneat.  Et  nos 
itaque  prudentia  serpentis  imitantes  caput  nostrum, 
quod  est  Christus ,  summa  sollicitudine  observare 
debemus,  ne  a  peccantibus  nobis  sic  laedatur,  ut 
penitus  nobis  moriatur.  331  ^^^  etiam  sic  capal 
nostrum  observemus,  ut  cor  nostrum  el  sensus  cor- 
dis  nostri  ill^os,  hoc  est  impollutos  a  pravis  cogt- 
tationibus ,  a  noxiis  delectationibus  cuslodiamus. 

Et  simplices  sicut  columba;.  Columlia  fel  non  ba- 
J[)et,  neminem  rostro  laniat',  neminem  unguibui 


liumanilatis  suse  subslantiam  ad  dcxtcram  Pairis  in  B  cruentat.  Sic  et  nos  instar  columhx  sine  fe]le  amari« 


CQflo  rcsidet,  secundum  divinitntis  suse  excelicn- 
tiam  noluscum  in  tcrris  nianct,  quemadmodum  ipse 
prolestalur  diccns  :  Ecce  ego  vobiscum  sum  omnibus 
diebus  usque  ad  consummationem  sa*cuU  (Blalth. 
XXVIII ,  20).  Ipse  cst  missor  noster,  nos  niissi  cjus; 
ab  ipso  enim  mittimur,  missi  scmpcr  et  uliique  ab 
ipso  inspicimur.  llomo  quidcm ,  qui  ab  homine  mil- 
litur,  Odeliter  sive  infideliter  in  legatione  illius,  a 
quo  missus  est ,  agcre  polerit ,  a  quo  videri  non  me- 
tutt.  Sed  non  talis  Dominus,  iion  talis  missor  no- 
ster,  qui  scrvis  suis ,  quos  inillit ,  ubique  prxsens 
diligenter  considerat  quam  fidelem ,  qiiamque  soili- 
citum  se  quisqiie  in  ejus  missione  exhibcat. 

Tres  naroque  sunt  missiones ,  quibus  miltuntur 
electi  a  Domino.  Prima  missio  c&t  quando  homo , 
pneventus  gralia  Dei ,  de  sa^culari  vita  ad  vilain  spi- 
rilalem  mittitur ;  330  secunda  missio  est  quando 
per  sanctae  conversationis  exercitium  ad  dulccdincm 
orationis  admittitur;  tertia  quando  ad  opus  Dci  consi- 
stit.  In  singulis  hismissionibuscautos  nos  et  providos 
«ihibere  debemus,  illorum  qui  semper  et  ubique  nos 
persequuntur  et  impugnant ,  ferocissimam  fortitu- 
dinem  considcrantes ,  nostram  infirmitatem  formi- 
dantes.  Ait  ergo  Dominus  :  Ecce  ego  mitto  vos  sicut 
oves  in  medio  luporum,  Ovis  aniinal  est  impoteiis  el 
inOrmum.  Et  est  quasi  dicat :  Mitto  vos  sicut  oves, 
sicut  instabiles,  sicut  impotentes,  sicut  imbecilles, 
in  medio  luporum,  in  medio  malorum  spirituum, 


tudinis  simplices  esse  debemus ,  ne  duplicitatem  aii- 
-quam  in  corde  teneamus ,  iion  rostro,  id  est  verbis 
proximum  laidcntes,  non  unguibus,  id  est  faclit  alt- 
qucm  contristnntes.  Doclrina  ista  Dei  doctrina  so- 
lummodo  est  perfectorum,  juxta  quam  nos,  qui 
spiritalcs  sumus,  oporiet  judicari,  testante  Apostolo, 
qui  ait :  Jn  die ,  quando  judicabit  Dominus  occulta 
cordium  (  Rom,  ii,  IG ).  Alitcr  enim  spiritales  judi- 
cantur  et  remunerantur,  aliter  saeculares  judican- 
tur  et  remunerantur ;  alia  enim  claritas  solis,  aiia 
ciarilas  lunw ;  steila  enim  a  slella  differt  tit  clofi^ 
tate  ( /  Cor,  xv,  41 ).  Sequitur : 
Catete  autem  ab  hominibus,  In  praecedenti  versir 
,  culo  admonemur  de  interiori  cordis  custodia ;  «his 
'  autem  verbis  admonet  nos  Dominus  qualiter  in  ei- 
teriori  etiam  homine  custodire  nos  debeamus.  Ad 
hoc  enim  lupi  illi  rapaces ,  maligni  spiritus ,  die 
ac  nocte  laborant ,  ut  et  intus  coram  Deo  in  cogi- 
tatioiiibus,  et  foris  coram  hominibus  pravis  nos 
aclionibus  proslernnnt.  Unde  sequitur : 

Tradent  enim  vos  in  conciliiSy  et  in  synagogis  su$$ 
flagellabunt  vos.  ConcHium  dicitur  conventus  judi- 
cantium  ;  synagoga  vcro  interpretatur  congregatio. 
Nomine  congregationis,  qux  a  gregando  dicitur, 
gregales  et  bestiales  rogilationes  non  incoitgrue 
(igurantur.  Sed  qunre  dicit,  tradent  autem  vos  ?  Tra- 
ditio  malignorum  spirituuni  suggestio  est  illorum% 
Et  apte  dicit :  Tradent  autem  vos  in  concUiis  suis. 


ut  semper  consideranles  infirmitatem  vestrain  sub  D  ^^  ^<>c  enim  conventum  suum  faciunt ,  ut  judicent 


manu  mea  vos  humilietis,  quia  non  vestra,  sed  mea 
virtute  fortitudini  eorum  resistere  vnlelis. 

Ad  haiic  etiani  infirniitntis  noslnc  iinpotentiam 
considerandam  mittit  nos  Dominus  loquens  ad  bea- 
tum  iob  :  Memento  belli,  ne  ultra  addas  loqui  (Job, 
XL,  27).  Quis  est  cum  quo  bellum  gerimus?  Ser- 
pens  tortuosus,  hostis  antiquus,  qui,  quantae  su- 
perbiae ,  quantaeque  fortitudinis  sit ,  quod  videlicet 
Tiec  ipsis  qnoque  electis  et  perfectis  parcere  noverit, 
/igoraliter  Dominus  exprimit,  cum  post  pauca  sub- 
juiigit :  Stemet  sibi  aurum  qtussi  lutum.  Sequitur  : 

Estote  ergo  prud^nus  sicut  serpentes,  Suprema 
prudentia  est ,  ut  illud  quod  supra  omnia  est ,  ante 
omnia  quaerat  et  diligat ,  quod  est  rcgnum  coelorum. 


inter  se  quoinodo  hominem  decipcre ,  quibus  sug- 
gestionuni  tendiculis  eum  possint  subvertere.  Con- 
veniiint  etiain  ,  ut  judicent  inlcr  se  utrum  sugge- 
stiones  eorum  homo  velit  rccipere  aut  respuere» 
Flagellant  nos  m  synagogis  suis,  hoc  est  in  congre^ 
gationibus  suis,  quando  gregales  atque  bestiales 
cogitationes  ingerunt  nobis,  quia  quemadmodum 
visibili  flagello  corpus  exterius  saueiatur,  sic  cogi- 
tationes  iniquae  quoddam  flageilum  sunt  animae ,  per 
qnod  miserabiliter  dilaniata  foedatur.  Sequitur  : 

382  ^^  ^  ^^9^^  ^^  ^^  prasides  ducemini  propter 
nomen  meum  in  testimonium  illis  et  gentibus,  Per  re- 
ges  possumus  intelligere  exteriores  sensns,  per  quos 
regitur  corpus ,  per  prtesides  sensus  interiores ,  qoi 


Ml 


HOMIUiB  FESTIYALES. 


Ml 


sensibas  exterloniNis  praesident.  Et  notandum  quod  A  infima  desccndit  nostrae  mortalitatis,  ut  nomen  De' 


dicit  iducemini.  Flagetlare  eorum  perlinetadconsen- 
sum  pcccali,  qui  fitin  cogitationibus  :  ducere  eorum 
pertinet  ad  actum  peccati ,  qui  committitur  per  cor- 
pus.  Ad  reges  et  ad  prtesides  ducimur^  quando  exte- 
rioribus  et  interioribus  sensibus  ad  actum  peccati 
suggestionibus  malignoruro  spiriluum  inflectimur. 
Sed  quare  omnia  isia  faciunt  nobis  ?  Prapter  nomen 
meum^  ait  Dominus.  Nomine  Jeso,  qiiod  sBlvator 
interpretatur,  salus  nostra  figuratur.  Igilur  propter 
nomen  ejus,  id  est  propter  salutem  nostram  inse- 
quuntur  nos ,  ut  ad  aetemae  damnationis  interitum 
secum  trahani  nos.  Ut  autem  suggestiones  illonim  el 
disceniere  et  decUnare  ^aleamus ,  admonet  nos  Do- 
niinus  in  consequentibus  :  • 


Patris  in  mundo  manifestaret  et  uoUOcaret  electis 
suis.  Sed  quale  nomen  ejus?  Nomen  ullque  Patris, 
A  filiis  appellatur  nomen  patris ;  nam  qui  filios  non 
habet,  pater  dici  non  valet,  Sed  nunquid  Abraham, 
litaac  et  iacob,  aliique  qui  ante  Christum  fueninti 
Deumnon  cognoverunt  nec  crediderunt?  GognoTO- 
mnt  utique  et  crediderunt.  Cognoverunt,  inquam, 
nomen  Dei  Creatoris,  qui  creavit  omnia;  sed  iion 
cognoverunl  nomen  Dei  Patris,  qui  per  coaetemum 
sibi  Fiiium,  quem  missurus  erat  in  mundum,  recrea- 
lums  et  reparaturus  erat  omnia. 

Genitus  itaque  aetemaliter  ab  aetemo  Patre  Dei 
Filius,  a  Yirgine  matre  temporaliter  homo  in  mun- 
dum  natus,  nomen  Patris  manifestavit  hominibus.  El 


Cum  autem  tradent  vos ,  inquit ,  nolite  cogitare  B  baec  eadem  manifestatio  sic  necessaria  erat,  ut  si 


quomodo  aut  quid  loquamini,  Ac  si  dicat :  Cum  tror 
dent  voSy  hoc  est  cuin  primo  suggestione  sua  inci- 
pluBl  impetere  vos,  nolite  cogitare,  hoc  est,  in  cogi- 
talionem  vestram  ea  quae  suggerunt  suscipere.  Do- 
bitur  enim  vobis  in  illa  hora  quid  loquamini,  Si 
purum  cor  vestruin  et  integmm  servaveritis ,  nec 
ea ,  quae  suggerunt  vobis,  receperitis ,  dabitur  vobis 
quid  eis  respondontis ;  dabitur ,  inquam  ,  vobis ,  ul 
eis  resistere  valeatis.  Non  enim  vos  estis  qui  loqui' 
fnint,  sed  Spiritus  Palris  vestri,  qui  loquilur  in 
vobis,  Loqui  Spiritus  sancti  operatio  est  Spiritus 
sancti.  Et  est  quasi  dicat :  Si  vos  non  estis  loqueii- 
les  secundum  eos,  Spiritus  Patris  vestri,  qui  lof^ui- 
tmr  in  vobis ,  hoc  est  qui  operatur  in  vobis ,  dabit 


non  facta  fuisset,  nulius  hominum  salvari  potuisset. 
Hmc  e$t  enim^  ait  Domiuus,  vita  asterna  ut  cognoscant 
te  solum  Deum,  verum  Deum,  et  quem  misisti  Jesum 
Christum,  Hoc  est  sane  praedulce  nomen  illud  et 
salutare,  quod  sanclificari  in  iiobis  petimus  in  Ora- 
lione  Dominica,  qua  dicimus  :  Pater  noster^  qui  es 
in  calis^  sanctificetur  nomen  tuum  (Matlh,  vi,  9). 
Omnipolens  Deus,  cujus  majestas  incomprehensi- 
bilis,  cujus  potestas  iuterminabilis,  Paler  esl  co- 
aeterni  sibi  Filii,  Domini  nostri  Jesu  Cbristi,  cujus 
quia  nos  334  membra  sumus  et  esse  debemus,  ex 
ipsius  institutione  et  doctrina,  Patrem  cjus  <bi  Jia- 
tura,  cum  ipso  ex  ipsius  gratia  Patrem  nostrum  no- 
minare  audemus ;  cujus  si  nos  in  nobis  nomen  san- 


el  docebit  vos  quid  loquamini  contra  eos.  Quod  ^  ctificare,  prout  oportet,  studemus,  non  ingrati,  non 


vero  haec  Spiritus  sancti  operatio  sit,  figuraliter 
exprimit,  cum  dicit : 

Tradet  autem  frater  fratrem  in  mortem^  et  pater 
filium ,  et  insurgent  /!/tt  in  parentes  ,  et  morte  eos 
aficient,  Per  fratrem  hunc,  qui  fratrem  tradit  in 
tnortem^  potest,  ut  arbitror,  spiritus  hominis  non 
inconvenienter  intelligi ,  qui  fratrem  suum ,  qiiod 
est  corpus ,  in  mortem  tradit ,  quando  operante  in 
eo  Spiritu  sancto  in  carne  sua  mortificat  quidquid 
peccati  et  injusliliae  vivere  in  se  considerat.  Et  pa- 
ier  fiUum.  In  patre,  ut  sestimo,  333  consensus 
boni  sive  mali ,  in  filio  vero  actus  kK>ni  sive  mali 
amvenienter  potest  intelligi  (60).  Fratre  fratrem  in 
mortem  tradente ,  hoc  est :  Spiritu  carnem  mortifi- 
cante,  tradet  et  Pater  filium ;  quia  bonus  ille  con- 
seiisus,  quem  tunc  homo,  inspirante  Spiritu  sancto, 
td  bonum  liabere  incipit ,  filium  ,  id  est  actum  pec- 
cati,  quem  genuit  aliquando  ex  se,  punire  et  com- 
primere  incipii  in  se. 

Cmtera  desunt  in  Cod, 

HOMILIA  XLVn. 

1N  VIGILIAII   ASCCNS10K1S  DOMIIfl  PRIMA. 

Pater,  manifestavi  nomen  tuum  hominibus  quos 
dedisti  mihi  (Joan.  xvii). 

Yerba  ista  verba  sunt  unigeniti  Filii  Dei,  qui  in 
divinitatis  suae  majestate  consubstantialis  el  co- 
fflerous  eidemPatri  a  celsitudine  suae  divinilatis  ad 

(60)  5ic  cod. 


degeneres,  sed  electi,  dilecti  el  nobiles  filii  esse  va« 
lemus.  Sic  sane  Patris  nostri,  qui  tii  cctlis  esl,  no- 
men  digne  et  recte  sanctificamus,  si  perfecle  eum 
timemus  ac  amamus ;  si  eo  quod  Dominus  et  Deus 
noster  est,  propter  timorem  ejus  mala  vitamus,  et 
propter  amorem  ejus,  quia  Pater  noster  est,  bona 
agere  studeamus.  Ergo  quia  ex  ipso  et  in  ipso  sub- 
sistiinus,  nec  quidquam  siiie  ipso,  hoc  est  siue  dono 
et  gratia  ipsius  possunius,  ab  ipso,  ut  nonien  ejus 
in  nobis  saiictificetur,  hoc  est  ut  voluntas  et  facultas 
declinandi  in  timore  ejus  mala,  faciendi  in  amore 
ejus  bona  nobis  donetur  optamus,  cum  dicimus  : 
Sanclificetur  nomen  tuum. 

Post  priinam  hanc  petitionem  sequitur  petitio  se- 
cunda,  in  qua  advenire  regnum  Dei  optainus  (ibid., 
10),  ubi  et  ipse  regnet  in  nobis  et  nos  cum  ipso  et  in 
ipso  regnare  valeamus.  Haec  saiie  petitio  non  in  hoc 
saeculo,  sed  post  decursam  praesentis  vitae  mise- 
riam  in  glorificatione  aiiimarum  complebilur,  quia 
quandiu  mortali  corpore  praegravati  in  regno  peccati 
vivimus,  nec  peccati  vitare  maculam  possumus,  re- 
ijfiitim  Dei  esse  non  possumus,  quia  etsi  regnal  ali- 
quando  Deus  in  nobis  per  visitalionis  suae  gratiam, 
variis  succedentibus  peccatomm  conlagiis,  ue  subi- 
liter  regnet  ui  nobis,  regnum  ejus  in  nobis  dissipa- 
mus.  Postquam  autem  deposito  camis  onere  illuc 
pervenerimus,  ubi  nuUa  unquam  peccati  339  ^" 


663  YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS.  tC4 

cula  contaminari  poterimus,  ibi  Tcre  regnum  Dei  A  possurous,  lestante  Joanne,  qui  ait :  Si  dixerimmt 


erimus.  Ibi  eninil  ita  regnabil  in  nobis,  qaod  nun- 
quam  tolletur  a  nobis. 

Quia  Tero  in  bac  gloriGcalione  animarum  necdum 
plenum  constat  gaudium  electorum,  tertia  post  hanc 
petitio  adnectitur,  quae  post  resurrectionem  mor- 
tuorum  perfecte  complebitur.  Dicirous  enim ;  Fiat 
Toluntas  tua  sicut  tn  ccelo  et  in  terra  (ibid,),  In  coelo 
acdpimus  spiritum,  in  terra  accipimus  corpus  no- 
strum.  Petimus  itaque  ut  vohihtas  Dei  sicnt  spiritu, 
ita  etiam  et  in  corpore  nostro  fiat,  hoc  est  ut  vo- 
luntati  Dei  sic  voluntas  nostra  adunetur  et  concor* 
det,  ut  nec  corpore  nec  spiritu  aliquid  cogitemus, 
desideremus  aut  quaeramus,  per  quod  a  voluntate 
Dei  in  aliquo  dissentiamus.  Sed  quando  erit  hoc  ? 


quia  peccatum  non  habemu$^  nos  ipsos  sedueimus^  ei 
veritas  in  nobis  non  est  (I  Joan.  i,  viii).  Si  talis  hic 
atque  tantus  vir,  quisupra  pectusDomini  in  coena  re- 
cubuit,  seipso  tesle  sine  peccato  essc  non  potuit, 
quid  Ros  dicemus,  qui  quolidie  peccatis  subjacemus? 
Ergo  petilio  ista,  qua  dimilli  nobis  petimus  debita 
nostra,  nequaquani  fieri  polest  m  prxsenti  vila^ 
Cum  autem  adveneril  regnum  Dei,  hoc  est  cum,  de- 
posito  corpore  moriis  hujus  regnum  peccati  esse 
desierimus,  regnumque  Dci  esse  coeperimus,  ibi 
omnia  deb^U  nostra  perfecte  nobis  dimittentur. 
V)uia  sicut  nunquam  ibi  peccare  poterimuSf  sic 
-nunquam  regnum  Dei  esse  desierimus. 

Ibi  vere  implebilur  petitio  sexta,  qua  dicitur :  Et 


Nec  in  prsesenti  vita,  nec  in  ipsa,  quam  post  hanc  fi  ne  nos  inducas  in  tentationem  (Matth.  vi,  15).  Et 


vitam  possident  electi,  requie  animarum,  sed  in  ea 
qua,  post  universalem  resurrectionem,  sanoti  ei 
electi  Dei  remunerabuntur  glorificatione  aiiimarum 
simul  ac  corporum  complebitur.  Sancti  enim  illi 
electorum  spiritus,  qui  jam  cum  Ghristo  gaudent  in 
coclestibus,  quia  adhuc  in  desiderio  illo  sunt,  ut 
corpora  sua,  in  quibus  laboraverunt,  recipiant(61) 
post  peractam  vero  resurrectionem  dum  corpore  si- 
mul  el  anima  glorificali  in  setemam  requiem  trans* 
ferentur,  ibi  fere  fit  voluntas  Dei  sicut  in  cwlo  et  in 
terra,  quia  spiritu,  anima  et  corpore  ita  Deo  unien- 
tur  et  stabilientur,  quod  ne  dicam  voluntate,  imo 
nec  minima  quidem  cogitatione  a  Deo  separabuntur, 
Explanatis  pro  modulo  iiostro  tribus  primis  peti 


bene  sexta  hac  petitio  tertiae  illi  petitioni  respon- 
det,  qua  dicimus,  fiat  voluntas  tua  sicut  in  eoslo  ei 
in  terra,  Quandiu  enim  in  hac  vita  manemus^Md- 
lus  hominum  quantumcunque  justus,  quantuMUH 
que  sanctus  vivcre  absque  teiitationibus  valel.  8e4 
quid  dicimus  de  his  qui  sunt  in  loco  tentationis, 
cum  hi,  qui  jam  cum  Deo  gaudent  in  cceli  reqaie, 
nondum  plenarie  liberati  sunt  a  malo,  quia  quod 
in  semetipsis  non  patiuntur  perdoloris  afflictionem, 
patiuntur  in  membris  suis  (illis  videlicet  eleciid, 
qui  ubique  peregrinantur  adhuc  in  terra)  per  bcni- 
gnissimam  coropassionem.  Quia  quemadmodum, 
cum  unum  membrum  corporis  [patitur],  omnia  si- 
mui  membra  compatiunlur ;  sic  pars  illa  corporis 


tionibus,  quomodo  reliquae  tres  quae  sequuntur  re-     Christi,  quae  in  semetipsa  nunc  cum  Deo  estin3S7 

spondeant  videamus.  Dicimus  enim  :  panem  nostrum 

quotidianum  da  nobis  hodie  (ibid.).  In  verl)is  istis 

petimus  illam  coelestem  supernae  visitationis  dulce- 

dinem,  qua  in  hujus  fame  mortalilaiis  Paler  noster, 

qui  est  in  coelis,  dilectos  suos  filios  alere  consue« 

▼it.  Quae  recte  pani  comparatur,  qnia  sicut  corpo- 

rali  pane  homo  exterior  suslentaiur,  ne  deficiat,  sic 

plane  pane  isto  spirilali  anima  recrealur,  vegetatur, 

ut  proficiat.  El  bene  quarta  haec  petiliu  prima  re- 

spondet,    qua  dicimus,   sanctificetur  nomen  tuum, 

quia  qui  istum  panem  ex  misericordissima  Dei  visi  • 

tatione  quotidie  habuerit,  hic  vere  nomen  palris  sui, 

qui  est  in  coelis,  sanctificare  poterit.  Ex  ipsius  336 

enim  coelestis   alimoniae,  qua  quotidie  intrinsecus  D 

reficitur,  dulcedine  recreatur,  informatur,  confor- 

tatur,  ut  Deum  timeat  et  diligat,  ut  proptcr  timo- 

rem  ejus  a  malo  declinare,  ut  propter  amoris  ejus 

dulcedinem  bonis  studeat  insistere,  quod  vere  est 

sanctificare  nomen  Dei. 

Sed  et  secundae  petitionl,  qua  dicimus  :  adveniat 
regnum  tuum,  quinta  haec  respondet,  qua  supplica- 
mus  Deo  dicentes  :  Et  dimilte  nobis  debita  nostra, 
•icutet  nos  dinUttimus  debitoribus  nostris  (ibid.,  12). 
Quemadmodum  enim  quandiu  in  hac  vita  subsisti- 
mus,  semper  oflendimus,  semper  oflensionum  no- 
strarum  atque  debitoram  remissionem  quaerimus, 
quam  lamen  nunquam  perfecte  in  iiac  vlta  consequi 

(61)  Videtur  aliquid  deesse. 


aeterna  beatitudine,  compatitur  parti  illi  quae  jacU- 
tur  adhuc  in  fluctibus  exsilii  hujus  et  miseriae.  Sed 
post  peractum  judicium,  cum  diabolus,  caput  om- 
nium  iniquoruiu,  cum  niembris  suis  praecipilatu» 
fuerit  in  infemum,etChrisluscumcorporesuo,  cum 
multitudine  videlicel  electorum  suorum  regnuni 
suum  inlroierit,  ibi  vere  liberabil  eos  a  mato  (ibid), 
ubi  seipsum  dabit  eis  in  priemium,  et  ipsi  unura 
erunt  in  ipso,  quia  sine  fiiie  gaudebunt  cum  ipso. 
Unde  ait  ipse  in  Evangelio  :  Amen  dico  vobis,  quod 
pracinget  «e,  ei  faciet  illos  discumbere,  et  transiens 
ministrabit  iilis  (Luc.  xii,  37). 

IIOMILIA  XLVllI. 

IN  FESTUM  ASCENSIONIS  DOMINI   PRIMA. 

Recumbentibus  undecim  discipulis,  apparuit  iUis 
Jesus,  et  exprobravit  incredulitaum  illorum  et  duri' 
tiam  cordis,  quia  his  qui  viderant  eum  resurrexisse  a 
mortuis^  non  crediderunt  (Marc.  xvi). 

Quia  festiva  Dominicae  Ascensionis  gaudia  ccle- 
bramus ,  dignum  cst  ut  de  ipso  lanlae  solemnitaUs 
sacramento  subtilius  considerando  loquamur.  Do- 
minus  et  Salvator  nosler  ,  Redemptor  videlicet  hu- 
mani  generis  ,  sicut  omnia  ,  quae  in  diebus  carnis 
suae  fecit ,  non  pro  se ,  sed  pro  nobis  utiquc  fccilr 
sic  nimirum  post  gluriosum  devictae  mortis  Irium- 
phum  non  pro  se,  sed  pro  nobis  hodlema  die  atoen- 
dit  in  ccelum.  Ut  enim  moriendo  morten  docuili 


865  HOMILLE  FCSTI\ALES. 

timere,  et  rcsurgendo  de  \iia  conliJere,  sic  ascen-  A  quanto  longius  ab  biunanis  repelluntur  prosperita- 


dendo  [de]  coelestis  patri^e  baereditaie  docuit  gratu- 
lari,  ut  quo  capul  praecessit,  illuc  se  subsequi  mem- 
bra  fidelium  nou  diibitarent.  Unde  non  immerito 
animus  electorum  sprctis  infimis  ad  superna  cogi- 
tanda  suspendjtur,  ubi  singularis  ille  homo ,  $pecio- 
9U$  forma  jtrce  fiUis  hominum  babital  ( P$aL  xliv,  3), 
cujus  comparalione  terrena  omnia  vilescunt,  et 
quidquid  est  quod  eo  absente  teneut ,  non  su(Bcit« 
donec  eum  solum  inveniant,  quem  unum  unice  qu2&- 
nint  et  diligunt.  Denique,  sicut  mos  est  peregrinau- 
tiiup  in  hoc  mundo  terram  patriamque  nativitatis 
•uae  crebro  cum  gemitu  et  dolore  ad  memoriam  re- 
Toeare,  sic  nimirum  justi  ad  videndam  et  recipien- 
dam  patriam  suaro,  terram  videlicet  \iventium  novis 


tibus.  tanto  dulcius  divinis  jucundari  merentur 
consolationibus.  Et  notandum  quod  apparuisu  dici. 
tur,  quia,  proh  dolor !  non  mansuro ,  sed  repeuilno 
et  citius  transeunte  quodam  corusco  dukedinem  in* 
timae  suavitatis  praegustando  cognoscunt^quemad- 
modum  beatus  Paulus  ait :  Videmu$  nunc  per  specu- 
lum  et  in  wnigmate  (/  Cor,  xiii,  12).  Ergo  quia 
immensitatem  tantae  dulcedinis  quasi  furtim  eti  per 
transitum  vident,  recte  apparitio  quaMiam  dici  valet. 
Quae  utique  apparitio  internae  videlicet  suaviutis 
gratia  quanto  plus  semel  gustata  ambitur,  tanto 
magis  esurienti  animae  infusa  adaugetur.  Econ* 
tra  desides  et  negligentes ,  qui  venientem  ad  se  Do- 
miniim  nec  cum  amore  susciperCy  nec  averten- 


quotidie  desideriis  inflammantur,  opflantes  quatenus  B  tem  se  ab  eis  per  inlerna  desideria  revocare  con- 
finilis  hujus  saeculi  aerumnis  capiti  suo,  id  est  Chris- 
to  338  perpetuo  sociari  mereantur.  Ergo  qualiter 
\  (acli  cum  illo  ccelorum  alta  conscendere,  et 
patriae  cives  ficri  quandoque  mereamur» 
is  sancti  Evangelii  verbis  instruimur  et  ro- 
boramur.  Ait  ergo  evangehsta : 

Recumbentibu*  undecim  discipulis,  Quicunque  prae- 
veniente  gratia  Dei ,  contemptis  hujus  mundi  falia- 
ciis,  jugum  Domini  suave  et  onus  ejus  leve  super  se 
suscipiunt,  seqiie  exercitandos  et  erudiendos  de  ag- 
nitione  Dei  magisterio  spiritali  submittunt ,  merito 
discipulorum  Ghristi  vocabulo  censeri  digni  inve- 
niuntur.  Qui  dum  mente  revolvuut  in  quantum  per 
illicita  opera  a  Deo  deviaverint,  zelo  justitiae  ac- 
censi  alieno  impcrantis  sibi  judicio  devote  se  sub- 
sternunt,  et  quantum  in  ipsis  est ,  se  contra  se  eri- 
gentes  peccata  sua  pocnitcndo  solerter  insequuntur. 
Hi  ulique  quoniam  decem  praeceptorum  Dei  traus- 
gretsores  inveniuntur,  non  de  perfecto ,  sed  de  un- 
denario  discipulorum  Christi  numero  esse  descri- 
buntur.  Per  denarium  quippe ,  qui  perfectus  est  m 
numero,  perfecta  Decalogi  designari  valet  observan^r 
tia ;  per  undenarium  autem ,  qui  perfectionem  non 
habet,  transgressio  praecepiorum  Dei  figurari  po- 
lest. 

Sunt  igitur,  ut  diximus,  quasi  de  undenario  nu- 
mero ,  quos  adhuc  imperfectos  intra  conscientiam 
roandatorum  339  ^^  vehementer  redarguit  trans- 


tendunt  ,  prorsus  benedictionis  hujus  extorres 
fiunt.  Non  enim  ad  contemplanda  intema  perdu^* 
cuntur,  nisi  a  terrenarum  reriun  strepitu  stu- 
diose  subtrabantur.  De  talibus  per  Psalmistam 
dicitur:  Noluit  benedictionem  et  ebngabitur  ab  eo 
(Psal.  cviii,  17).  NoIIe  benedictionem  Dei  est 
post  degustala  coelestia  dona  iniquis  operibus  a  Deo 
elongari. 

At  vero  electi  quanto  in  l>onis  actibus  se  probabi- 
liores  reddunt,  eo  magis  hujus  apparitionis  gustui 
approiimant,  sicut  per  beatum  iacobum  dicitur: 
Appropinquate  Deo  bonis  desideriis,  et  appropinqua-' 
bitvobis  (Jac.  vi,  8)^  per  multimodam  graiiam  suas 
benedictionis.  Quicunque  igitur  340  bi^us  appa- 
ritionis  radium  quantuiumcunque  perceperit ,  pro« 
lecto  seipsum  in  vera  cognitione  totum  invenit,  el 
dum  peccata  sua  soUicite  considerando  examinat« 
stringitur  per  timorem,  et  ex  hoc  raptus  in  agnitio- 
nem  Dei  per  intemum  quemdam  pascitur  amorem, 
pensans  quae  a  Deo  bona  percepit ,  et  quanta  mala 
bonis  illius  perverse  vivendo  reponit ,  quam  patieq. 
ter  toleraverit  quem  justo  judicio  suo  punire  de- 
buisset ;  quomodo  alium  nieliorem  et  fortiorem  se 
repulerit ,  se  vero  introrsus  ad  se  A^isericorditer 
traxerit.  Haec  dum  intra  sinum  retractationis  recol- 
ligunt ,  seipsos  vehementer  redarguunt ,  quemad- 
modum  sequilur : 

Exprobravit  incredulitatem  Hlorum  et  duritiam 


gressio,  cujus  transgressionis  debitum  si  digna  sa-  D  ^ordis.  Deus  euim  clemens  et  misericors  tunc  expro- 


tisfactione  Deo  reddere  voluerint,  procul  dubio  toto 
studio  totisque  viribus  conformari  eos  oportet  dis- 
eipulis  recumbentibus.  Dicimus  enim  proprie  recum^ 
bere  jacere  :  unde  et  antiqui  inter  convivia  uon  so- 
lum  sedere ,  sed  et  recumbere  solili  erant.  Unde  el 
per  recubitum  vera  humililalis  virlus  exprimi  valet, 
quae  intemam  animi  quietem  tribuere  solet.  Ut  ergo 
Iransgressionis  illorum  culpa  diluatiir,  sint  discipuli 
recumbenus ,  hoc  est  veraciter  se  ipsos  huiailiantes; 
nam  ex  toto  corde  contritis  et  humiliatis  mox  aderil 
gralia  pii  Conditoris,  juxta  quod  sequitur : 

Apparuit^  inquit,  illis,  Apparere  Dei  est  mtema 
illos  visitare  dulcedine  qui  praeter  ipsum  solum 
i«uUa  penitus  lefoveri  appelunl  consolalione.  Qui 


brat  homini,  quando  ipsum  hominem  exprobrantem 
et  irasceiitem  sibimetipsi  facit  pro  pristina  incredu- 
Utate  sua.  Pristina  nempe  vita  hominis  peccatit 
apte  incredulitas  qiiaedam  dici  valet.  Nam  dum  inir 
quis  operibus  fidei  contradicit,  iicet  verbo  tennt 
credulus  et  fidelis  dicatur ,  tamen  praemium  fidei, 
quod  ex  merito  bonae  actionis  remunerari  potuisset, 
non  hal)et.  (Inde  de  talibus  per  Jacobum  dicltur: 
Confitenter  u  nosu  Deumf  factis  autem  negmU  {Tit.  i, 
16).  Igitur  anima  in  compunclione  aiTeela  eum  fae- 
tomm  suorum  facta  ignominiota  remiBiscitur.  sei- 
psam  poenitenliae  mucrone  transfigens  exprobrando, 
incrqMndo  persequitur»  el  in  ipsa  aflliclione  inenlii 
dukedo  simul  elamariludo  coaveniiuil.  Doiel  le 


867  TEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTCNSIS  MS 

In  ;enda  commrsisse,  ei  tamen  ipsa  amaritudo  poe-  A  dignatur  ascendere  ^  ita  ut  Ipsl  cum  Deo  ad  Deiin 


nitei^Qjp  dum  mentem  aflligit,eadem  ipsa  intrin- 
secusdulciter  reficit.  Allendit  sibimet  iratus  quod 
in  tantam  deveuerit  duriliam  cordis  post  graliam 
conversionis ;  attendit  quomodo  exterior  bomo, 
qui  per  lal)orum  cerlamina  quotidiana  exefcitari 
debuit,  negligentiae  vel  torpori  se  manciliaverit ;  et 
dum  uniuscujusque  animam,  quam  Deus  inspirando 
inhabitat,  quanla  sanctitate  fulgeat,  quam  solemnem 
diem  Domino  in  corde  suo  agat ,  considerat ;  dam- 
imm  negligentiae  et  pigritiae  suae  pensando  fortiter 
objurgare  semetipsum  iucipit.  Sed  unde  haec  duri- 
tia  cordis  nascatur,  apte  sequentibus  verbis  demon»- 
tratur ,  cum  subjungitur : 
Quia  his,  qui  viderani  eum  re$urrexis$e  a  mortuis^ 


transeant  ascendendo  sursum  per  graliam  contem* 
plationis,  assiduetendentes  illuc  corde  ubi  ille  asc^i* 
dit  corpore.  Quicunque  igitur  talibus  credere  34S 
recusaverint  qui  hoc  modo,  ut  diximus,  Deum  vt- 
dere  meruerunt,  procul  dubio  frigido  et  duro  corde 
remanebunt.  Quomodo  autem  non  credunt,  nisi  quia 
laudabiiem  conversionem  sanctorum  jam  cumChrisio 
regnantium,  sive  adhuc  in  carne  laudabiliter  viven- 
tium  imitari  contemnunt?  Hoc  denique  verbum  cre- 
dere  apte  pro  imitatione  ponitur,  Verbi  gratia :  Quid- 
quid  homo  verax  et  admodum  fidelis  pronuntiave- 
rit,  omnino  sequi  et  imitari  opportunum  vidctur ;  et 
ideo  convenienti  ratione  illi  non  credere  dicuntur 
quia  bona  facta ,  quse  in  aliis  vident ,  minime  se* 


non  crediderunt,  Gum  nuilus  sit  mortaiium  adhuc  in  B  quendo  imitantur.  Sed  quia  perpauci  sunt  electi,  qui 


carne  viventium,  qui  teste  oculo  resurrectionis341 
Ghristi  insignia  se  vidisse  fateatur ,  nec  quemquam 
eorum  viderit,  quibus  veraciter  post  resurreetionem 
suam  apparuisse  legitur,  necesse  est  ut  quod  secun- 
dum  litlerae  speciem  probare  nequimus,  ad  utilitatis 
nostrae  profectom  per  mortalitatis  sensum  mystice 
vertamus.  Quatnor  nempe  roodis  Deus  omnipotens 
ab  electis  suis  specialiier  videtur;  quibus  modis  ad 
ae  invisibiliter  trahit  quos  per  adoptionis  spiritum 
in  sortem  fiiiorum  suorum  pervenire  quandoque 
praedestinavit.  Quidam  enim  Dominum,  quasi  natum 
ac  teneris  indutum  membris ,  in  praesepi  pannis  in- 
volutum  vident,  quidam  in  cruce  pendentem,  alii  a 
mortuis  resurgentem  ,  nonnulli  ad  coelos  ascenden- 


hujus  apparitionis  talisque  exprobrationis  modum 
experiantur,  qui  resurgentes  vel  ascendentes  imi- 
tentur,  tamen  quia  nemoest,  qui  se  abscondaM  ci^ 
lore  ejus ,  nequaquam  pauperum  soonmi  i 
obliviscitur  Deus,  sed  qiiid  ageadam  sit,  i 
diter  innoiescit.  Sequitur : 

Et  dixit  eis :  Euntes  in  mundum  umtersntm,  praU- 
cate  EvangeUum  omni  creatura»  Ire  m  imtvernmi 
mundum  est  ex  omni  parte  cognoscere  seipsumt 
quomodo  non  in  uno  corporis  membro ,  sed  cum 
omnibus  membris  suis ,  visu ,  auditu ,  gustu ,  odcH 
ratu,  et  tactu  offenderit  Deum.  Quia  vero,  ut  l^eatus 
Gregorius  ait,  omnis  creaiurae  nomiue  signatur  ho- 
mo,  recte  prasdicat  ille  Evangelium  omni  creaturtB 


tem.  Haec  sunt  quatuor  sacramenta,  quae  semel  in  G  qui  eisdem  membris  suis ,  quibus  contra  praecepta 

terra  conversatus  omni  humano  generi  exhibuit.  Sed 

et  haec  eadem  sacramenta  usque  in  finem  saeculi  in 

electis  suis  spiritaliter  operari  non  desinit.  In  qui- 

busdam  enim  Deus  homu  quasi  nasci  et  concipi  vi- 

detur,  quando  ipso  donante  bonae  voluntatis  conci- 

pttmt  desiderium ;  sed  quandiu  bona  volunias  non- 

dum  ad  perfectionem  consummati  operis  pervenit, 

tandiu  quasi  puer  et  tenellus  filius  est  Deus  in  corde 

hominis.  Optant  quippe  interdum  de  concupiscentiis 

hujus  mundi  egredi,  sed  e  contrario  relinquere  ter- 

rena  omnia  valde  impossibile  dijudicant.  Interdum 

vires  corporis  ad  tolerandos  labores  non  suppetere 

causantur.  Gum  vero  tandem  relictis  omnibus  ab- 


Dei  deliquit,  formam  bene  vivendi  juxta  praeceptum 
Domini  proponit ,  ut  recto  jam  moderamine  ince- 
dant  quae  prius  per  illicila  opera  a  Deo  deviaverant. 
De  quibus  actus  suos  diligenter  examinantibus  et  di- 
scutientibus  recte  subinferiur : 

Qui  crediderit  et  baptizalus  fueritj  salvus  erit.  Su- 
pra  diximus  incredulitatero  esse  pristinam  hominis 
vitam  in  peccatis ;  istud  vero  credere  in  bono  accipi 
potest.  Nam  illi  veraciter  credunt  qui  praeceptonim 
Dei  custodia  consiricti  beneplacitis  Deo  insistunt  vir- 
tutum  operibus.  Hi  altiori  agnitione  veritatis  atta- 
cti,  ad  videndum  internum  lumen  baptizandi  per 
lacryroas  accedunt,  ubi  quotidianis  fletibus  in  inte- 


negare  seipsos  et  crucem  Domini  bajulare  coeperint,  j^  riori  homine  renovantur  et  sanantur,  nec  tantum 


quasi  in  cruce  pendentem  Dominum  vident ,  cujus 
repleii  devotione  parant  se  ad  omnia  roala  toleranda 
pro  noroine  ejus ;  carnero  eniro  suaro  cura  vitiis  et 
concupiscentiis  crucitigentes  Ghristo  gesiiunt  com- 
niori,  et,  quantum  in  ipsis  est,  per  omnia  similitu- 
dini  roortis  ejus  configurari. 

Ita  ergo  peccatis  mortui  et  justitiae  viventes  vi- 
dait  qnasi  gloriam  Dominicae  resurrectionis.  Nam 
ille  vere  in  Ghristo  resurrexit  qui,  veterem  hominem 
cum  actibus  suis  deponens ,  non  in  came  sed  in 
spiritu ,  non  ki  vetustate ,  sed  in  novitate  vitae  am- 
Iwlat.  Sed  hi  omnes  quam  eminentes  et  laudabiles 
coram  Domino  sint  audivimas.  Sed  adhuc  'eminen- 
tiores  et  sublimiores  inveniuntar  in  quibus  Ghrislas 


graviora  flagitia ,  sed  et  fenum  et  stipula ,  levioris 
scilicet  excessus  opera  per  hujus  compunctionis 
igiiem  absurountur.  Sed  quia  bujus  baptisroatis  gra- 
tia  non  oronibns  boroinibus  adroinistratur,  quibus 
taroen  bene  vivendi  censura  injungitur»  apte  mox 
sequitur : 

343  Qv^  ^^0  noncrediderit,  eondemnabitur,  Non 
enim  ait :  Qui  non  baptizatus  fuerit,  condemnabiiur^ 
sed  quod  paucorum  esse  praescivit ,  prstermisit  ec 
illud,  quod  omni  horoini  congruit,  videlicet  credere^ 
quod  est  beate  vivere,  posuit.  Sunt  etenim  nmuialli 
qui  salutari  compunctionis  fonie  baptizari  non  ne- 
rentur,  et  per  hoc  minime  damnantar.  Qui  vero  mm 
erediderit,  hoc  est  qai  male  vivendo  openbQt  iakfsh 


809 


flOMILIj;  FESTIYALES. 


m 


fidei  contradicunt,  jnstae  damnationis  senicntiam  j^  cordis,  ante  oculot  suot  pQenitendo  coacerfaTerit^ 
r^...  u  ?  etexemplaPatrumpraBcedenliumelaliorumincarne 

laudabiliter  viventium  in  corde  suo  congerere  non 
desistit,  qui  baptisroo  lacrymarum  a  vetustale  sua 
renovalur,  qui  incredulitate  non  slringitur,  duui 
sanctorum  opera  inspiciens  eorum  imitatione  pro- 
vocatur,  ac  iribus  sequentibus  signis,  operibus  sci- 
licet,  et  verbis  suis  et  desideriis  cautus  et  circum- 
scriptus  fuerit,  divinitus  exaltari  meretur,  juxla 
quod  sequilur: 

Et  Dominus  quidem  Jesu* ,  postquam  locutus  es$ 
ef«,  ascendit  in  cte/tim,  el  sedet  adextrisDei,  Post- 
quam  enim  haec  omnia,  quae  praediximus,  Gonditor 
noster  inspirando  et  adjuvando  perfecerit,  ascendU 
ifi  coelum ,  in  ipsis  utique  ^ectis  ponens  ascensum 


subibunt.  Qui  enim  beate  vivere  contempserint ,  et 
in  profundo  vitiorum  usque  ad  terminum  vitae  per- 
duraverint,  quantalibet  consolationis  gbtia  a  quo- 
quam  bominum  foveantur,  nulla  tamen  ratione  cce- 
lestis  regni  aditum  se  adipisci  sciant,  nisi  per  poeni- 
tentiae  lamenta  veraciter  convertanlur.  Sed  inter 
baec  unusquisque  nostrum  seipsum  fortassis  intue- 
tar,  scire  desiderans  utrum  in  sortem  electorum 
Dei  salvandus  perlingat,  an  reproborum  vindicta 
Deo  justo  judice  damnari  debeat.  Hsec  cum  pavore 
considerantibus,  mox  quid  futurum  sit  eis,  sequen- 
tibus  verbis  edocentur : 

St^iui  autem  eos  qui  in  me  credunt  hmc  sequentur: 
In  nomine  meo  ejicient  dcsmoniay  linguis  loquentur 


«ovts,  serffentes  tollent.  Si  enira  tria  sequenlia  signa  b  suum ,  ut  ipsi  per  eum  sursum  mente  ascendentes. 


in  ipsis  spiritaiiler  expleta  fuerint,  in  gloriam  fllio- 
nim  Dei  se  quandoque  transire  nuUo  modo  dubitare 
dd>«Dt.  Videamus  ergo  quaenam  sint  baec  signa  uon 
corporalia,  sed  spiritalia,  quae  in  menle  aguntur,  per 
qnae  non  corpora ,  sed  animae  curantur,  qui  recte 
vivendo  antiqui  hostis  pompis  ac  operibus  abrenun- 
tiant,  ut  qui  erant  vasa  irae  apta  in  interitum,  jam 
sint  vasa  misericordiae  per  laudabilis  conversatio- 
nis  meritnm.  Linguis  loquuntur  novts,  qui  vitae  ve- 
teris  saecolaria  verba  derelinquuut,  et  jam  coelestia 
mysteria  eloqui  ac  Gonditoris  sui  iaudes  et  poten- 
tiam  enarrare,  in  quantum  possunt,  satagunt.  Ser- 
fentes  tollunty  dum  post  relicta  opera  mala  et  verba 
inutilia  et  desideria  illicita  de  cordibus  suis  aufe- 


suavitate  intima  perfruantur.  Sed  et  alio  modo  ccb^ 
lum  ascendunty  dum  Scripturae  sacramenta  sensui  et 
intellectui  eorum  aperire  dignatur. 

345  ^^  unde  hoc  totum  babeant,  et  cui  ascri- 
bere  debeant,  adjungitur,  cimi  subditur,  et  sedet  a 
dextris  Dei,  QuiaDominus  nohUn  ad  dexteram  Patris^ 
sedisse  alibi  legitur,  quaerendum  quare  bic  non  ad 
dexteram,  sed  a  dextris  Dei  sedisse  scribatur.  Dex- 
term  Dei  gratiae  ejus  vel  opera  misericordiae  ejus 
sunt ;  sedere  autem  a  dextris  Dei  est  bumilem  existera 
de  perceptis  muneribus  Dei,  quia  quidquid  est  quod 
pii  possunt,  quod  babent,  quod  cupiunt,  nou  de 
suis  meritis,  sed  a  dexlris  Dei^  boc  est  solius  Dei 
auxilio  et  opere  se  accepisse  recognoscere  debent. 


nint,  qui  etsi  iniernam  munditiam  cogitationum  ne-  ^  Ex  bacsessione.  id  est  veracordishumilitate,  qua  de 

perceptis  Dei  beneflciis  bumiliantur,  et  glorioso  no- 
mini  ejus  ascribunt,  ipse  etiam  sedem  et  mansionem 
in  eis  facere  dignatur,  et  de  virtute  in  virtutem 
magnis  profectuum  gradibus  transire  facit,  quem- 
admodum  sequitur : 

lUi  autem  profeeti  prtedicatferunt  \ubique  Damino 
cooperante  et  sermonem  confirmante  sequentibus  si- 
gnis.  In  magnis  346  <lenique  virtutum  profecti* 
bus  sese  exercentes  prtedicant  ubiquei  quia  sancta 
conversationis  eorum  exempla  sunt  quasi  quaedam 
vivae  vocis  praedicamenta.  Nam  etsi  ad  publicum 
praedicationis  officium  non  exeunt,  ipsis  tamem  mo- 
ribus  suis  et  sanctae  conversationis  studiis  exem- 


qneunt  observare,  ipsas  tamen  peccati  concupiscen- 
tias  in  seipsis  student  castigare. 

Et  si  mortiferum  quid  biberintj  non  eis  nocebit.  Gur 
mortiferum  potius  bibere  quam  manducare  dicantur 
344  debemus  animadvertere ;  nam  mortis  antido- 
tum  non  solum  in  potu,  sed  et  in  cibo  nonnunquam 
sumitur.  Sed  si  attendamus  quod  esca  mauducanti- 
bus  quemdam,  ut  ita  dicam,  laboremex  crebro  ma^ 
sticamine  dentium  praebet,  potus  vero  lenem  et  fa- 
eilem  transitum  per  guttur  hominis  habet,  recte  per 
haastum  veoeni  iubricas  serpentis  suggestiones  pos- 
aamas  accipere,  quae  interna  cordium  ita  facile  pe- 
netrant,  ut  non  sentiantur,  et  per  speciem  boni  non- 


nunquam  ad  vitia  tanquam  ad  virtutes  perirahant.  |^  plum  praebentes,  semper  et  ubique  proximos  suos. 


nie  igitur  mortiferum  bibit  qui  pestiferis  diaboli  sug- 
gestionibus  incaute  decipitur.  Sed  si  se  ingerat  men- 
tibus  electorum  per  lentamenta  suggestionum,  non 
eis  nocebit,  quia  juxla  sequentia  verba :  Super  (pgros 
manus  imponent,  et  bene  habebunt,  Et  quid  per  ma- 
nus  nisi  operationis  bona^  virtus  exprimi  potest? 
Eiecti  igitur  dum  ad  cor  introrsus  redeunt,  quales- 
eunque  excessus  suos  invenerint,  manu  sanctae 
operationis  cooperiunt,  et  bene  habebunt, 

Quicunque  recumbentium  discipulorum  unus  est, 
et  sub  praesentia  apparitionis  Domini  actus  suos  di- 
scatiendo  solerter  sibi  exprobraverit,  et  increduii- 
tatem  suam  per  bonam  conversionem  diluerit,  et 
oe^igentias  vitae  suae ,  quibus  promeriiit  duritiam 


praeveniente  et  subsequente  gratia  Dei,  informant  et 
edocent,  juxta  quod  sequitur :  Domino  cooperante 
et  sermonem  confirmante  sequentibus  signis.  Denique 
in  cunctis  operibus  eorum  cooperator  existens,  ser- 
monem,  quem  praediximus  de  ineffabili  ipsius  ap- 
paritione,  qu»exprobralionem  laudabilem  pro  incre- 
dulitate  et  duritia  cordis  in  bomine  seipsum  diju- 
dicantis  excitat,  et  alia,  quae  Deo  donaute  perstrin- 
ximus,  cum  signis  sequentibus,  quae  spiritaliter  iii 
mente  agunlur  in  electis  suis,  ipse  cooperando  con- 
firmabit  Jesus  Cbristas  Dominus  nost^,  qai  cum 
Deo  Palre  et  Spirita  sancto  viYit  et  regnM  per  omnit 
saecola  saecuiorum.  Amen. 


S7f 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  m 

HOMILIA  WH.  A  senrivit,  per  misericordiam  Dei  in  semetipso  snpefit 


m  rKSTCH  ASCEMSIGNIS  DOMINl  8ECCNDA. 

Asundens  Chri$tui  in  altum  capUvam  duxit  cayrlt- 
vitatem  (PsaL  lxvii). 

Pnesentis  diei  feslivitas  lanto  roajori  devotionis 
studio  nobis  cunctisque  fldelibus  celebranda  est  et 
veneranda,  quanto  majori  graiia  ipse  Dei  Filius,  qui 
sua  eam  ascensione  consecravit,  humanam  in  bac 
die  naturam  soblimare  curavit,  dum  supra  id  quod 
creata  fuit,  in  semetipso  eam  hodie  transtulit.  Sic 
enim  conditns  erat  honio,  ut  si  in  humilitate  et  obe- 
dientia  cum  Deo  perstitisset,  ad  consortium  ange- 
lorum  transire  debuisset.  Sed  consideremus  quanta 
omnipotentts  Dei  dignatio,  quam  inaestimabilis  ejus 
circa  nos  fuerit  miseratio,  qui  post  culpam  majorem 


et  comprimit.  Post  captivatara  captivitatem,  poal 
relictam  et  superatam  vitiorum  enormitatem  sefui* 
tur : 

Deditdona  hominibus.  Dona  ista  sunl  diversa  gri» 
tiarum  munera,  quae  omnipotens  Dominus  suis  iri- 
buit  fideiibus  dum  hominem  peccatorem  etvitiosiim« 
bominem  facit  justum  et  virtuosnm,  hominem  iasi- 
pienlem  et  iiescium  veritatis,  bominem  iineil  8apie»> 
tem  et  gnarum  justitiae  et  aequitatis,  dum  eom  per 
sacrae  Scripturae  illuminationem  ad  Dei  etsai  ifum 
perducit  cognitionem. 

Tales  nimirum  bomines  spiritalis  utique  vitas 
aemulatores,  in  quomm  altum  sic  Deus  ascendlt,  quo- 
rum  captivitatem  sua  virtute  captivam  dutit,  quibag 


contulit  gratiam,dum  bumanam  naturara  non  solum  B  dona  sua  dedit,  in  iectione  hodiema  Lucas  eTange» 
post  lapsum  reparavit,  sed  etiam,  quo  nunquam  per- 
venisset,  si  iapsa  non  fuisset,  supra  omnes  videli- 
cet  choros  angelorum  in  semetipso  transvexit.  Hinc 
dicit  Scriptvra : 

Aieendens  Chri$tut  in  altum  eaptivam  duxit  eapti- 
fitatem^  dedit  dona  hominibus.  Captivitas,  quam  as-, 
cendens  in  altum  hodieraa  die  captivam  duxit,  mul- 
titudo  fuit  electomm  suorum,  quos  resurgens  ab 
inferis  reduxit.  Sed  et  ipsam  captivitatem  secundum 
verba  beati  Augustini,  ipsum  mortis  principem  in- 
telligimus,  qui  oranem  mundum  captivaverat,  quia 
omne  humanum  genus  suae  ditioni  subjugaverat. 
Captivam  Unigenitns  Dei  duxit  captivitatem,  dum 

morte  sua  destructo  mortis  imperio  substratum  pe-     , 

dibus  suis  humani  generis  inimicum  potentia  virtu-  ^  multitudine,  si  in  tempore  hoc  sacrosanctae  ascensio* 

tis  suae  ila  contrivit,  et  coHigavit,  quod,   ne  dicam 

super  bonos  et  justos,  sed  et  super  ipsos  peccatores 

el  injustos,  nullam  potestatem  babere,  nullam  ma- 

litiae  suae  cmdelitatem  valet,  nec  audet  exercere,  nisi 

quantum  ipse  permiserit,  qui  eum  catena  suae  vir- 

lutis  et  potentiae  vinctum  tenet.  Hinc  Apostolus  di- 

cit :  FideHs  Domtitfcs,  qui  non  patietur  vos  tentarisu^ 

pra  id  quod  potestis  (I  Cor,  x,  43).   Qui  enim  ante 

passionem,  resurrectionem  et  ascensionem  Domini 

bonos  etmalos,  justos  el  injustos  potenter  absorbuit, 

modonec  in  ipsis  peccatoribus,  si  vel  unius  momenti 

ante  mortem  poenitentia  eomm  fuerit,  potestatem 

aliquam  babere  poteril. 


lista  mystice  praenotavit,  cum  dixit :  Jgitur  tfui  i 
venerant^  interrogabant  eum  dicentes :  Damme^  $i  ks 
tempore  hoc  restitues  regnum  JsraelfBeat  dicilsr  4tt 
bis  ^t  convenerant,  qui,  reliclo  saeeulo*  corpMV, 
anima  et  spiritu  in  unitate  fraleriMi  chariutis  et 
dulcedinis  in  sancta  conversatione  Deo  miliUnt, 
quomm  delectatioetcogitatiocum  sit  in  Altissiroum, 
cum  nihil  in  boc  mundo  quaerant  et  diligant  praelcr 
Deum,  recte  de  eis  dicitur :  inlerrogabant  eum.  In- 
terrogare  eoruni  est  desiderare  eorum.  Domina,  ia- 
quiunt,  si  in  tempore  hoc  restitues  regnum  Israel  f  Ac 
si  dicant :  Domine,  fons  indeficiens  aeteraae 
dinis  et  gratiae,  ecce,  ante  te  omnc  desiderium  t 
mae  meae,  insinua  mihi  348  i^  raiserationis 


nis  tuae  destmcto  in  meregno  vitiomra  re^iNmiUium 
facies  inme?  si  tu  solus,  quem  solum  desidenr, 
quaero  et  diligo,  in  me  regnare,  si  aliqua  dignitiO' 
nis  tuae  gratia  hoc  in  tempore  digneris  me  visitaret 
Temm  quia  gratia  ista  interaae  dulcedinis  non  ia 
voto  hominis,  sed  in  potestate  et  pietate  omnipo- 
tentis  Dei  consistit,  qui  eam,  quando  vult  et  quo- 
modo  vult,  suis  electis  tribuit  et  sublrahil,  recte 
respondit :  Non  est  veslrum  nosse  tempora  vel  tn^ 
menta,  qua  Pater  posuit  iu  sua  potestate.  Gum  nom 
possit  homo  omni  tempore  aeterno  intendere  bono, 
sunt  tempora  a  temporibus  separata,  ut  est  pnesent^ 
dies  caeteraque  soiemnia,  in  quibus  is  qui  aroatur. 


Quod  autem  addidil,  dedit  dona  hominibus,  dona  ^  omnipotens  videlicet  Doniimis,  a  beataanimastudio- 


Spiritus  sancti,  quae  post  -347  iascensionem  suam 
distribuit  fidelibus  apte  intelligimus,  per  quae  ulrius- 
que  sexus  fideles,  viri  scilicet  ac  mulieres  emditi 
et  inspirati  ad  diversa  spiritalis  vitae  conversationis 
studia  aecincti  Deo  servire  coepemnt,  et  usque  in 
flnem  saeculi  servire  non  cessabunt. 

Sed  et  haec  eadem  verba,  quae  de  capite  dicta  sunl, 
ad  membra  nihilorainus  referri  possunl.  /n  altum 
Ghrisltts  aseendit^  quando  cor  hominis,  quem  sal- 
vare  decrevil,  ab  uiferis  ad  superos,  a  earaalibus 
detideriis  ad  ccsleitia  desideria  per  visilaiioBis  eC 
inspinilionis  sme  graliam  sublevat  el  accendil.  Gojffi- 
vamdueiieaptivitatem,dvm  peccaU  el  vilia,  sub 
quibusquasicaplivuiabdnclui  el  seduclus  diabolo 


sius  quaeritur,  ardentius  desideratur.  Illa  nimirum 
tempora  notautur  hic,  cum  dicilur  :  Non  est  vestrum 
nosse  tempora,  Quod  vero  addilur,  vel  momenta^  in 
boc  non  incongme  ipsain  horam  superaae  visitatio» 
nis  possumus  accipere.  Et  est  quasi  dicat :  Non  esl 
vestrae  possibilitatis,  ut  tempora  vel  momenta  mem 
visitatioiiis  nosse,  vel  ad  votum  veslrum  habere  de- 
l>eatis.  Et  a^jecit,  qua  Pater  posuit  in  nut  poteetme. 
PaUr  relativiira  nomen  est  ad  Ft7ttim ;  nisi  enim  Fl- 
lium  baberet,  Pater  dici  non  valerel.  Et  esl  quaai 
dicat :  Quae  per  vos  habere  non  potesUs,  gandele, 
quia  in  ejus  polestate  posita  sunt,  cujus  voi  ffiii  ct» 
tis,  qui  cnm  opportunum  et  utile  vobis  em^  ptr- 
spexeril«quia  Pater  esl,  paterna  vobis  dulcedine  pm^ 


Si5 


nOMlLlifi  FESTIVALES. 


871 


tlare  poterit.  iVoit  al  vcsirum,  inquit,  notte  tempora  A  legerit,  totum  ei  sapit,  lotum  ad  amorem  Dei  eum 


vel  momenta^  quoe  Pater  potuit  in  sua  potestate 

Sed  accipieli9  virtutem  supervenietttis  Spiritus  $an- 

eti  in  f(i5,  el  eritis  mihi  testes  inJerusalem  et  in  omni 

Jttdijea  et  Samaria,  et  usque  ad  ultimum  terrce.  Vir- 

tus  Spiritus  sancti  vlrlus  est  humilitatis.  Ilaecest  ni- 

mirum  virttis  iila,  quam  Apostolus  virtutem  Gbristi 

appellat,  ubi  dicit :  Vt  inliabitet  in  me  xirtus  Cliristi 

(H  Cor.  \ii,  9).  El  verc  quuj  est  virlus  Cliristi, 

virlusest  Spiritus  sancti.  Propterea,  inquit,  non  est 

wstrum  nosse  temporavel  momenta,  ut  accipiatisvirtu- 

iem  supervenientis]Spiritus  sanctiin  m,  hocestut  in 

Tcra  349  bumilitate  ei  vos  submiltatis,  a  quo  solo 

et  i>er  quem  solum  consequi  potestis,  quod  deside- 

ratis.  Nec  otiosum  mibi  videtur  quod  ait,  scd  acci- 

Wielis  virtuiem  supervcnientis  Spiritus  sancti  in  vos. 

Supervenit  in  nos  virtus   Spiritus  sanctiy  dum  hoc 

qnod  superius  est  in  nobis,  cor  utique  bominis,  hu- 

militate  tangitur,  qu%  vere  virtus  est  Spiritus  san- 

cii.  Et  postquam  banc  virtutem   supervenienlis  in 

nos  Spiritus  sancti  acceperilis,  testes  mei  esse  po- 

tcritis  ffi  Jerusalem,  in  vera  vestri  recognitione,  in 

omni  Judaa,  in  vera  cordis  et  oris  confessione,   et 

Samariaj  in  vitie  observatione,  et  usque  ad  ultimum 

ternej  in  plena  carnis  mortificatione.  Nec  injusle 

per  Jerutalemf  quae  visio  pacis  dicitur,  ipsius  bomi- 

nis   recoguitio  exprimitur,  quia  qui  vere  seipsum 

recognoscit,  non  dissidet  a  se,  sed  humilis  et  man- 

suetus  subsistens  in  se  quasi  in  visione  pacis  positus 

requiescit.  Unde  enim  in  nobis  dissidemus,  unde 

tantis  impatientise  turbinibus  subjacemus,  nisi  quod 

veram  nostri  recognitionem  non  babemus  ?  Si  enim 

perfecte  nosmetipsos   cognosceremus,  non  solum 

de  minimis  iion  moveremur  injuriis,  sed  etiam  gran- 

dia  iuterdum  mala  levia  putaremus.  Testis  igitur  ope- 

rum  Ghristiquasi  inJerusalem  homo  fit,  dum  in  vera 

humilitate  scipsum  recognoscit ;  iii  testis  ejus  tVi  omni 

Judcea^  dum  post  veram  sui  cognitionem  ad  veram 

consurgit  confessionem ;  fit  testis  ejus  in  Samaria, 

quod  interpretatur  custodiOf  dum  post  veram  con- 

fessiouem  ad  perfectam  vitae  observalionem  aecin- 

gitur ;  fit  testis  cjus  usque  ad  ultimum  terrce^  quando 

per  soUicitam  vitse  observationem  ad  plenam  carnis 

pertingit  mortificationem.  Sequitur : 


Cumque  luecldixissetf  etevatus  est  in  coelum.  Dicere  D  Deo  acceptabilis  erit. 


provocat  et  accendit. 

Hic  Jesus,  inquiunt,  ^t  assumplus  est  a  vobis  in 
coplumy  sic  veniet,  quemadmodum  vidistis  cum  euntem 
in  ca^tum.  Ac  si  dicalur,  llic  Jesusj  hic  xternae  sa- 
lutis  auctor  rt  dulcedinis,  qui  a  vobis  assumptus^ 
qui  in  ca^lesti  vobis  dulcedine  est  conjunclus,  sic 
vemet  qucmadmodum  vidistis  eum  euntem  in  coelumy 
qiiia  ctsi  ad  horam  recedit  quasi  deserens  vos,  ite- 
rum  in  cadem  humilitatis  mansuetudine  si  quxsitus 
fueril,  in  eadem  mullitudine  miscricordije  su»  ve- 
niens  visitabit  vos. 

Uxc  sunt  pra>scntis  diei  gaudia,  hxc  sunt  Domi- 
nicie  Ascensionis  solemnia,  in  quibus  peracta  et 
completa  sunt  universa  redemptionis  nostrae  sacra- 

B  menta,  quemadmodum  dicit  Psalmista  :  Dominus^ 
inquit,  salvabit  me  vespere,  mane,  et  meridie  (Psal. 
Liv,  18).  Vervespere  designatur  Ghristi  passio,  per 
mane  Ghristi  resurrectio,  per  meridiem  Ghristi 
asccnsio.  Sed  quarc  incarnationis  ejiis  sacramentum 
praelermisit^  Idcirco,  ut  aistimo,  quia  in  incarna- 
tione  Ghristi  humani  generis  salvatio  est  quidcm 
initiata,  sed  non  consummata,  quia  nascente  Ghristo 
et  in  hoc  inundo  conversante  animse,  sicut  et  ante, 
dcscendebant  ad  infernum,  nullus  quantumcunque 
justus  vel  sanctus  promereri  poluit  regnum  coelo- 
rum.  Adveniente  autem  vespere  illo,  in  quo  aetema 
vita  salutis  nostrae  gratia  mortem  degustare  voluit, 
infernus  spoliatur,  paradisus  reseratur,  sicque  lm« 

p  pletum  est  quod  dicitur  *  Dominus  salvabit  me  vespe* 
rc,  et  mane.  Post  vespere  et  mane  subjunxit,  el  me- 
ridiCy  quia  humana  natura  per  mortem  et  passionem 
Ghristi  salvata  in  ascensione  Ghristi  plene  est  glori- 
ficata,  quando  in  ipso  Domino  nostro  lesu  Ghristo 
super  omnes  choros  angelorum  ad  dexteram  Dei 
Patris  est  collocata.  Hxc  sunt  redemptionis  nostrse 
sacramenta,  sine  quorum  fide  nemo  salvari  poterit, 
quemadmodum  sequentibus  verbis  mystice  Psal- 
mista  insinuat,  cum  dicit  :  Yespere  et  mane  et  me- 
ridienarrabo  et  annuntiabo^  et  exaudiet  vocem  meam, 
NarrabOf  inquit,  iit  sciatur ;  annuntiabo,  ul  creda- 
tur,  quia  omnis,  qui  hxc  ejus  sacramenta  iideliter 
crediderit,  recieque  vivcndo  secutus  fuerit,  hujus 
vocem  351  ^^^"s  exaudit,  hujus  oratio  fructuosa  el 


Dei  est  facere  Dei.  Et  bene  dicitur,  cumque  hwc 
dixisset,  quia  in  quocunque  hominum  sua  miseri- 
cordia  Deus  ista  fecerit,  in  illo  procul  dubio  elevatus 
in  ecelum^  dum  coelesti  dulcedine  ita  eum  sublevat 
ad  se,  ut  quidquid  in  imo  est,  per  desiderium  mentis 
transeat  ad  solius  Gonditoris  et  Redemptoris  sui 
amplexus  anbelet  et  ardeat.  Post  hsc  recto  ordine 
sabinfertur  : 

Cumque  intuerentur  in  caslum  euntem  iHum^  ecce 
duo  viri  astiterunt  juxta  illos  in  vetlibui  albis^  qui 
tt  dixerunt.  Duo  illi  vtrt  duo  Testamenta  possiint 
accipi »  qu»  tunc  vere  homini  ilH ,  in  quo  350 
Deus  ista  fecerit,  assistunt^  quia  quidquid  ex  sacra 
scriptura  Veteris  ac  Novi  TesUmenti  audierit,  vcl 
Patrol.  CLXXIV. 


Nec  injuste  in  meridie  ascensionem  Ghristi  per- 
actam  crcdimus.  Tcstatur  enim  nobis  hoc  Marcus 
in  hodierna  sancti  Evangelii  lectione,  qua  dicit : 
Recumbentibns  undecim  discipulis  apparuit  illis  Jesut 
et  exprobravit  incredulitatem  illorum,  et  dwritiam 
cordis,  quia  hisy  qui  videranl  eum  resurrexiste  a  mor" 
tuitf  non  crediderunl.  Recumbebant,  quando  reficie- 
bant,  et  illa  refectionis  hora  sublato  ab  eis  Spon^o 
semper  nona  flebat,  quemadmodum  loquens  ante 
passionem  suam  idem  Sponsus  discipnlis  Joannis 
praedicebat  :  Non  pottunt,  inquit,  fiUi  Spcnti  lugere^ 
quandiu  cum  illit  ett  Spontut ;  veniet  auiem  tempm$^ 
cum  aufetetur  ab  eit  Spontut,  et  tune  Jejunabnm 
(Matth.  IX,  i5). 


m  VEN.  GODEFRIDi  ABBATIS  ADMONTENSIS  STI 

Notat  nobis  iiiliiiOininus  liunc  meridiem  scriplura  A  tur.  Ecce  unum  augurmm  seternae  saWalionit  peN 


Voteris  Tcstamenti,  ubi  leginms  de  Joseph  et.  fra- 
tiibus  ejus  ad  se  venientibus,  ncc  tamen  quod  frater 
eorum  essct  agnosceniibus ;  quoscum  ad  agnitionem 
'  ftuam  admittere  vellet;  praccepit  dispensatori  domus 
suse  dicens  :  Introduc  tiros  domum^  el  occide  victi- 
maSjit instrue  convivium,  quoniam  mecum  comessuri 
f.unt  meridie  (G^n.  xliii,  1G).  Per  Joseph  Deus  Pater 
figuratur,  per  dispensatorem  domus  ejus  unigenitus 
Fiiius  ojus  designatur,  cui  prsecepit,  ut  instrueret 
^onvlvium,  quando  eum  in  Redemptorem  generis 
humani  misit  in  hunc  miindum.  Gonvivium  hoc  hu- 
inanx  redemptionis,  convivium  sctemse  salvationis, 
;id  quod  omnes  vocati  sunt,  qui  ridem  Dei  reccpe- 
ruiit ,  aut  recepturi  suni ,  tiinc  instruero  ccppit , 


ducens  ad  regnuin  ccelorum !  Ecce  aliiid  augurimip 
ignem  commiiians  infemalium  supplicioniin  I 

Ilis  de  pracsentis  diei  gaudiis  breviter  praelibatis 
exsultemus  hodie  cum  angelis,  quia  nimirum  cos- 
venit  ut  in  liac  die  Doniinicx  Ascensionis  ad  spe- 
ciale  gaudium  attollamus  corda  nostra,  in  qua  cob- 
stat  qiiod  diabolo,  salutis  et  beatitudinis  nostrx  Ini- 
mico,  propter  humanac  353  natur«e  in  Cbrislo 
exsultationcm  lethalis  oborta  sit  tristitia.  Nam  qood 
Dcus  homo  ficri  ct  nasci  voluit,  ex  hoc  quidcm  iner- 
fabili  mocrorc  contabuil ;  quod  passus  et  mortuns 
est  et  resurrcxit,  ob  hoc  immenso  et  lethali  dolore 
obslupuit,  quia  tunc  polestatem  tyrannidis  sus, 
qiia  ia  aninias  lani  fidclium  quam  infidclium  de- 


quando  incarnatus  de  Spiritu  sancto  in  ulero  Vir-  ^  bacchatus  csse,  ponitus  aniisit.  Sed  hacc  quod; 


ginis  concipi  voluit.  Instruxit  iliud  nasccndo,  in- 
struxit  moricndo,  instruxit  rcsurgendo,  instriixit, 
imo  et  perfecil  hodicrna  die  coelos  ascendcndo.  Undc 
foene  dispensator  domus  Dei,  qiiod  est  sancta  Ec- 
clcsia,  appcllatur,  cujus  ipsc  redemptionem  pcr  suae 
incamationis  fecit  dispensationem.  Ait  crgo  :  quo^ 
•niam  mecum  eomessuri  sunt  meridie.  Gum  eniin  ho- 
dieraa  die  meridiano  temporc  circa  horam  nonam 
victor  in  coelum  ascendit,  illls  suis  electis  de  tene- 
bris  et  umbra  mortis  ereptis,  quos  secum  adduxit, 
apposuit  352  convivium  illud  quod  instruxit,  ubi 
sedente  primogenito  juxta  primogeiiita  sua,  et  mini- 
mo  juxta  setatem  suam,  unicuique  secundum  mcrita 
sua  aelernse  beatitudinis  distribuit  gaudia. 

Nec  vacat  a  mysterio  quod,  peracto  convivio, 
«camalis  ille  Joseph  scyphum  suom  argenteiim,  in 
quo  augurari  solebat,  in  ore  sacci  fratris  sui  jii- 
nioris  poni  prxcipiebat.  Per  fratrcs  scniores  signi- 
ficabatur  populus  Judaicus ;  per  juniorcm  fratrcm 
Benjamin,  qui  /i/tus  dexterce  interpretatur,  populiis 
Christianus  figiirabatur,  in  cujus  sacco  scyplium 
suum  argentcum  verus  ille  Joseph  poni  pnccepil, 
^uando  misso  desuper  Spiritu  sancto  sacra^  myste- 
ria  Scriptur»  populo  Ghristiano  in  unitnte  fidei 
congregato  revclare  coepit.  Sicut  enim  tunc  per 
scyphi  iilius  occasionem  reducti  sunt  fratres  Joseph 
ad  famlliarem  ejus  rccognitioncm,  sic  cx  sacri  my- 
sterio  eloquii,  quod  jam  per  illuminationem  Spiritus 
•ancti  repositum  est  in  corde  populi  Christiani,  j)  vitatcs  Dominicae,  sicut  Nativitas  Ghristi,  el  Resar» 


lam- 
modo  ei  fucriinl  tolcrabiliora  ad  comparationem 
doloris  illius  quom  hodicrna  die  concepit  visa  gloria 
Dominicae  asccnsionis,  in  qua  hominem,  qnem  taro 
lethali  odio  dcspcxit,  non  solum  ad  pristinx  beati- 
tudinis  reduci  statum,  quo  angelis  a?qualis  esse  de- 
buit,  vcrum  etiain  supra  oinucin  angelicam  creatu- 
ram  in  Ghristo  Doniino  cxaltari  aspexit;  el  ipse  ita 
conculcatus  cst,  quod  nunquam  amplius  contra 
clectos  Dei  caput  elevarc  audct.  Unde  justnm  est  iit 
pncscntis  dici  fcsta,  qusc  inimico  nostro  maximi 
sunt  caiisa  doloris ,  nobis  pcrpctuac  maleria  sint 
cxsultationis,  ct  ita  ea  cclebremus,  ut  illuc  quan- 
doque  pervenire  mcrcamur,  ubi  non  annua,  scd 
xlcrna  ct  prxsentia  sempcr  illa  habeamus.  Qnod 
ipsc  pnc^tarc  dignotur  Doininus  noster,  qiii  cnm 
Patre  et  Spirilu  san(  to  vivit  ct  regnat  per  omnia 
ssecula  sa^culorum.  Amcn. 

IIOMILIA  L. 

IX   VIGILUU   PKNTECOSTES  rRIMA. 

Cum  Apollo  esset  Corinthiy  et  Pautus  peragrolit 
superioribus  partibus  veniret  Ephesum^  et  inreuiret 
quosdam  discipulos,  dixit  ad  eos :  Si  Spiritum  <M- 
ctum  accepislis  credentes  ^  (xXct.  xix). 

Sacrosancta  solemnitas  hacc  Spiritus  sancti  spe- 
cialiter  illis  cclebranda  est  ct  veneranda,  qui  ab 
ipso  nomen  sortiuntur,  id  est  qui  ob  hoc  quod  imni 
secundum  carncm,  sed  sccundum  spiritum  Titere 
profcssi  sunt,  spiritales  dicuntur.  Aliae  namque  fesd- 


evcniet,  quod  populus  Judaicus,  per  seniorcs  fratres 
itesignatus,  In  fine  mundi  una  cum  popuio  gentiiim, 
qui  tunc  inventus  fuerit,  ad  familiarcm  veri  Joscph 
cognitionem  et  amorem  perveniet. 

llecie  autem  de  scypho  isto  argenteo,  quod  in  eo 
Joscph  aiigurari  soleret,  diciiur ;  quia  in  sacra  Scri- 
ptura  divcrsa  iiobis  auguria  propanuutur,  quomodo 
videiicet  rectc  vivenlcs  per  boiiac  operaiionis  stii- 
dium  aeternae  vitae  consequantur  pmnium;  quo- 
inodo  hi,  qui  male  vivcndo  salutem  suain  negUgunt, 
perpetux  damnationis  incurrant  periculum.  Ilaec 
ipsa  auguria  invenimus  hodie  in  lectione  evangelica : 
.fiui  crediderit,  inquit  Dominiis,  et  baplizatusjuerit, 
soivus  erit;  qui  autem  non  crcdiderit^  condemnabi- 


reciioipsius  sive  Asf^ensio  commiines  sutit  qnodam- 
modo  etiam  srecularibus :  ista  vero  solemnilas,  quan 
Spiritus  sancti  consccravit  adventus,  non  In  flgara 
tantum,  scd  ct  in  vcritnte  rccte  celebrattir  a  spirl- 
talibus.  Gclcbrant  qiiiJem  hanc  sxciilares  ludendOv 
epulando,  vcstinicnta  sua  superfluc  et  inaniter  com- 
ponendo  velut  inexpcrti,  quid  in  se  supemse  dulee- 
din>3  contincat  solcniiiitas  Spiritus  sancti.  Ipsi  nl- 
miriim,  quiin  sa^culo  positi^  saecularibiis  artlbas 
dcditi  sunt,  vcrc  diccrc  possiint,  quod  in  hodiemt 
lectioiic  lcgitur,  quae  dc  Actibus  apostolonim  simi- 
pU  esse  cognoscitur  ;  Neque  si  Spiritut  MMfiu  esl 
aifdtt'tmti«.;NuI*ir.s  ergo  sacularium  est  eonnn»  qui 
Cbristiaui  nominis  profcssionc  lcnentur,  nlsi  SpM* 


877 


nOMILIiE  FESllVAI-HS. 


87S 


tiiin  sanclum  audi»  ril  nominari,  et  solemnitalem  A  sicut  vera  humilitas,  quod  se  oinnibus  jndicat  infe- 


ejus,  id  est  Pcntecosten  sciat  in  Ecclesia  celebrari, 
scd  mundo  huic  dcditi,  ita  Spirilum  sanctum  esse 
non  audierunt,  quod  nil  nisi  carnalc  sapientes,  spi- 
rilalis  gratia;  ot  dulcedinis  sunt  immunes.  Et  uti- 
nam  nos,  qui  spiritali  ccnserour  nomine,  verborum 
istoniro  nota  non  tangeret !  Nam  et  ipsi  nonnunquam 
dicere  possumus  :  yeque  si  Spiritus  tanctus  est  au- 
divimus^  quando  obduratas  cordis  aurcs  babentcs, 
licet  in  spiritali  habitu  apparentes,  curis  tamen  im- 
miscemur  sxcularibus,  et  ea  quae  carnis  sunt,  354 
sapiendo,  nos  ipsos  spiritalium  donorum  expertes 
et  indigiios  efficimus. 

Et  quia  aliquid  in  hac  lcctione  hodierna  collo  - 
qiiendo  tetigimus,  nunc  ab  exordio  ejus  incipien 


riorem.  Estetiam  hoc  modo quietus,  dumexteriori 
habilu  a  voluptatibus  saeculi  conversus,  intrinsecus 
quoquc  in  mentc  a  strepilu  carnoliumdcsideriorum 
Rludot  roquiescerc. 

Per  hanc  veram  humililalem  ct  mcnlis  quietem 
edoctus  pcragrare  superiores  partes  incipit,  sicut  in 
consequentibus  Scriptura  dicit,  et  Paulus  peragra- 
iis  superioribus  pariibus.  Pev  superiorcs  partes  homo 
inlerior  inlelligi  valcl,  qui  ad  Dci  similitudinem 
creatus  majori  dignitate  corpori  prxeminet.  Pera- 
grat  superiores  partes  homo  quilibet  bealus,  cuin 
in  intcrioribus  anima;  scnsibus  diligenti  cura  per- 
scrutari  et  discutere  nitilur,  in  quibus  Deum  offeik» 
derit,  quaeetqualia,  quam  mortalia  peccata  coiitni 


tes,  quantum  Dominus  ilargiri  dignatur,  videamus,  B  Creatorem  suum  commiserit.  Sic  etiam  superioreB 


si  in  ea  aliquid,  quod  nostrae  conveniat  professioni, 
invenire  valeamus.  Neque  enim  Spiritus  sanctus, 
qui  servitium  Dei  dictavit  et  composuit,  hanc  in 
siia  solemnitate  legi  ordinasset,  nisi  etiam  in  ea  dc- 
signaretur,  quod  spiritalibus  aptari  hominibus  pos- 
set.  Sic  enim  Lucas  in  Actibus  apostolorum  dicit : 
Cum  Apoilo  esset  Corinthi^  et  Pauius,  peragraiis 
wperioribus  pariibus^  reniret  Ephesum,  et  inveniret 
quosdam  disdpuios^  dixil  ad  eos  :  Si  Spiritum  sait* 
€ium  accepistis  credenies  ?  In  duobus  istis  praedica- 
t^ribus  Verbi  Dei  quilibet  homo  ex  anima  et  cor- 
pore  consistens  potest  intelligi.  Hoc  nomen  Apoiio 
ita  interprelari  possumus,  quod<ifsciptt/ttsdicatur; 


partes  peragrare  intelligitur,  dum  terrena  cuncta 
despiciens,  toto  corde,  totis  desideriis  coeleslibus 
innititur. 

Peragralis  ita  siiperioribus  partibus  Ephesum 
pervenitur,  quod  voiuntas  mea  in  eo  Interpretatur. 
Dum  homo  quilibel  beatus  in  cunctis,  quae  contra 
Deum  deliquisse  se  meminit,  lam  districte  semet- 
ipsum  discutit,  vel  cum  a  terrenis  desideriis  abs- 
tractus,  totum  animum  suum  ad  appetenda  cocle- 
stia  contulerit,  recte  dici  potest  quod  voluntas  Do^ 
mini  in  eo  sit.  Fit  etiam  voluntas  hominis  in  Deo, 
dum  omnem  voluntatem  suam  ad  divinse  voluntatis 
converlil  arbitrium,  et  quasi  letbale  malum  abbor* 


Pmulus  vero  modicus  vel  quietus  interpretatur.  No-  ^  rescit  quidquid  voluntali  Greatoris  sui  obsistere 


■len  Apoiio  unusquisque  homo  in  se  exprimit,  dum 
saeculum  deserens ,  et  in  spiritali  vita  discipulus 
Ckristi  et  praelatorum  suorum  esse  incipit,  et  sub 
disciplina  Domini  usque  ad  mortem  vivere  disponit. 
Reicte  autem  verbum  boc  Corinthi  adjungitur,  quod 
tonversatio  eorum  sive  administratio  reipublico!  in- 
terpretatur.  Inlerpretationes  hujus  nominis  tunc  in 
homine  complentur,  dum  in  spiritali  vita  posilus 
bene  et  honeste  convcrsari  coeperit,  et  administra- 
tionem  reipublica^  peragit,  id  cst  in  exercitio  labo- 
nun  commanentium  sibi  strenuus  coopcrator  esse 
355  Batagit,  et  omni  ordini  sub  spiritali  habitu 
observando  ipsc  quoquc  corpore  inlerest,  quod  to- 
tnm  administratio  reipublica:  vocari  potest 


cognoscit,  et  358  ita  delectatur,  propter  Deum 
bonis,  quibuscunque  potest,  in  spiritali  vita  insii* 
dare,  sicut  olira  in  saeculo  posito  dulce  et  deiecla* 
bile  fuerat  contra  Deum  pravis  actibus  et  mundi  to* 
luptatibus  se  occuparc, 

Peragratis  igitur  superioribus  paiiibus,  cum  gic 
Ephesum  pervenerit,  quosdam  discipuios  iHveniro 
poteril,  id  est  dum  cuncta  quae  retro  sunt  obiitusi 
ad  anteriora  et  superiora  se  extenderit,  et  volunts* 
tis  Dei  cum  sua  bona  voluntate  cooperator  effectus 
fuerit,  tunc  per  Dei  gratiam,  non  sicut  prius,  car» 
nalcs,  et  ea,  quae  camis  sunt,  sapientes,  sed  singijh- 
larcs  et  spiritales  sensus,  qui  per  quosdam  discipu» 
los  intelligi  possunt,  in  seipso  inveniet,  ut  multa« 


Sedquisquis  ho4'.  in  initio  conversionis  suae  stu-  D  quicprius  incognitaerant,insanctisSsr'.pturisscire 


diose  cxsequitur,  paulatim  de  die  in  diem  proficiens 
divina  subsequente  misericordia  ad  majora  prove- 
bitur,  ut  etiam  Pauius  dici  possit,  quod  sicut  dixi- 
mus,  mcdicus  vel  quietus  interpretatur,  quod  se  vi- 
ddicet  ab  illicitis  quibusque  moderari  incipit,  et  in 
vera  bumilitale  se  Deo  et  cunctis  se  videntibus, 
quantum  potest,  subjicit.  Sic  modicus,  id  cst  humi- 
lis  eflectus»  ad  hoc  etiam  proficit,  ut  quietus  esse 
possit,  quod  videlicet  nullum  in  corde  suo  dijudi- 
cet,  nulli  detrahat,  nulla  amaritudine  nec  odio  vel 
invidia  moveatiir,  quod  totum  magna  inquietudo 
cordisesse  dignoscitur.  Quisquis  ita  polest  efllci 
qutetus,  de  hoc  venit,  quod  studet  esse  modicus, 
quia  nihllcst  auod  tantam  homini  pariatquiotcm, 


ft  investigare  valeat.  Hos  speciales  sensus  assecu« 
tus  in  inultis  seipsum  cognoscere  incipit,  et  ob  hoc 
magis  magisque  conscientiam  suam  humiliat,  et 
coram  Deo  negligentias  suas  conAtendo  se  accusati 
quemadmodum  in  consequentibus  iectionis  bujus 
verbis  inteiligimus,  quae  per  singula  quidem  inter« 
pretari  non  aggredimur,  sed  summatim  perstrin- 
gcndo  quamdam  beali  hominis,  in  veritate  seipsum 
agnosccntis,  accusationem,  qua  coramDeoculpabi* 
lem  se  confitetur  notare  hic  tentamiis. 
' ,  Pnemisso  enim  et  Pauius  peragraiis  superioribui 
partibus  veniret  Ephesum^  et  inveniret  quosdam  disci» 
puios,  mox  additur  :  Et  dixit  ad  eos :  Si  Spiritum 
ianctnm  accepistis  eredenies?  At  iiU  dvMVkxX  «4 


«79  VEN.  GODEFKIDI  AEBATIS  ADHONTENSIS  883' 

Sed  mquif  ti  Splritus  sanctus  e$t  audmmus,  \  homo  verba  huinUitatis  Deuui  iu  se  loquentem  ca 


Itle  tero  ait :  In  quo  egro  baptizati  estis  ?  Qui  dixe 
runt':  In  Joannis  baptismate.  Dixit  aulem  Pau- 
ius :  Joannes  quidem  baptizavit  baptismo  poenitentias 
populum  dicens  in  eum  qui  venturus  esset  post 
ipsum  ut  crederentj  hoc  est  in  Jesum.  lla^c  yerba  in- 
tcrrogationis  et  rcsponsionis  sunt  vicissitudines  il- 
Jius  reprehensiouis,  qua  homo  ipse  qui  quosdam 
discipuios,  id  cst  singulares  sensus,  de  quibus  dixi- 
mus,  invenerit,  se  intra  semetipsum  niultioliciter 
accusare  non  desinit. 

Si  Spiritum  sanctum  accepistis  credentes  ?  Quasi 
dical :  Ileu  miser  homo  tu  ille,  qui  pignus  Spiritus 
iancti,  id  est  lidem  iu  laptismo  suscepisti,  ubi  re- 
nuntiaturum  te  diabolo,  et  pompis  ejus  promisistil 


gnoscat,  sequens  liltera  nobis  demonstraC. 

Ilis  auditiSy  inquit,  baptizati  sunt  innomine  ih- 
mini  Jesu,  Audit  nimirum  Dcus,  sicut  dixinius,  bo* 
mineni  in  desidcrio  anini.'e  susc,  et  in  delectalioiie 
virtutum  ioquentem  ad  se,  quemadmodnm  Psalniista 
protcstatur  expertus  in  se  :  Desiderium  pauperum 
358  ^xatuiivit  Dominus,  prayarationem  cordit  eo- 
rmn  audivii  auris  tua  (PsaL  ix,  22}.  Audit  etiaci 
homo  Deum  loquentcm  in  se,  dum  subszquenle  gra- 
tia  hoc  experiri  incipit,  quod  verba  venjc  humilita- 
tis  Deus  in  co  loculus  sit,  sibi  ipsi  volcns  itcr  ad 
cor  hominis  pricparare,  dum  per  praemiicntem  gri- 
tiam  dedit  ei  conscicntiani  suam  perfecte  humiliare. 
Inler  hoc  audire  Dei  hominem,  et  audire  hoiuinU 


iieu  omnia,  quae  vovisti,  prave  in  sxculo  et  contra-  ^  Deum,  nonnunquam  baptizatur  in  nomine  Domini 

JesUf  id  est  lalis  ei  nascitur  compunctio,  de  qna 
vere  dici  possii,  quod  a;temam  salutem  operetur 
in  eo.  Sequitur  : 

Cumque  imposuisset  illis  manus  Pauiue ,  vemt  sv- 
per  eos  Spiritus  sanetus.  Dum  enim  bonio  iile,  qui 
Pauli  nomen  in  se  exprimit,  quod  vldeUcel  modtcus 
est  per  hnmilitatem,  et  quietus  per  mentis  mansue* 
tudinem,  qui  Deum  audit  loquentem  ia  se,  et  quem 
Deus  audit  loquentein  ad  se  verba  bumilitatis,  ho- 
milium  attestaiione  operum  in  se  coroprobaverit , 
quod  est  Paulum  illis  manus  imposuisse^  tunc  pro- 
rcclo  mii(  Spiritus  sanctus,  sicut  ipse  per  prophe- 
tam  repromisit  in  vcritate  se  humiliantibuis  :  Super 
guem  requiescam,  inquit,  nisi  super  humilem  el  ^ie^ 
^  tum,  el  trementem  sermones  meos  ?  (Isa.  lxvi,  8.) 
Quid  autem  in  ^electis  hominibus,  qui  haec  orani», 
qux  diximus,  consecuti  suni,  advcniens  Spiritus 
sanctus  operetur,  sequentia  verba  testantur  : 

Et  ioquebantur,  inquit,  linguis  et  prophetabatU.  Ia 
quorura  cordibus  habilaculum  sibi  Spiritus  sancliis 
prxparaverit ,  haud  dubium  quin  in  variis  linguis 
loqui  possint.  Quae;  sunt  h.ne  lingua^?  (Jna  loquuntur 
lingua,  dum  accusanl  ct  damnant  per  poDniientiam 
quidquid  mali  egisse  se  rcVoIunt,  reprelieiiduRi  se 
dc  cogitationibus,  insequunlur  de  verbis,  puniuM 
flendo  de  factis.  Alia  rursus  lingua  intonant ,  diuii 
bona ,  quoi  facerc  dobucrunt  et  potuerunt,  negto^ 
xisse  sedeploranl.  Iii  hoiacrgo  visitationis  Spiritut 
[)  sancti  tinguis  /o</iitin/ur  elecli,  dum  tandiu  subjacere 
temporalibus  ct  a  patria,  ad  quam  creati  fuerant,  f€ 
bcparari  plangunt  el  dcplorant ,  ct  ad  contemplan- 
dani  speciem  Creatoris  sui  suspii*antes,  fortiter  ad 
Deum  per.  dcsideria  clamant.  Tunc  et  prophetar^ 
incipiunt,  quia  sicut  prophctarum  est  ventura  pne-» 
dicere,  sic  et  ipsi  sibi  prophetant  de  futuris  poenl» 
noalorum ,  et  de  gloria  ct  remuneratione  bonoruinp 
dainnationem  quidein  malorum  evadere  satagcntes^ 
gaudia  vero  coelestis  regni  toto  desiderio'  appeten- 
tes.  Sequitur  : 

359  Erant  autem  omnes  viri  fere  duodecim.  Per 
duodecim,  qui  pcrfectus  numerus  esse  cognoscitur  in 
multis  ScripturaTum  locisperrecliodesignatur.Sant 
enim  omnes  Wrt  fere  duodecim^  qui  ita,  ut  dixitnuSi 


rie  Deo  vivendo  irrita  fecisti !  Sed  neque  si  Spiritus 
sanctus  est  audivimus.  Falsum  quidem  Gbristiani 
bominis»  qui  Spiritum  sanctum  in  baptismo  acce* 
perit,  nomen  357  hucusque  habui.  sedduin  male  et 
earnaliter  vivendo  Spiritui  sancto  contradixi,  quae 
essent  spiritalium  dena  charisroatum,  per  vitam  et 
fixperientiam  nunquam  intus  audire  merui.  /n  quo 
ergo  baptizati  estis  ?  In  Joannis  baptismate.  Gratia 
quidem  Dei  uperata  est  mecum  et  in  me,  dum  ad 
agiittionem  sui  nominis  per  Odem  attingere  mc  vo- 
luit,  sed  eadem  gratia  ejus  in  me  usque  ad  prasscns 
tempus  vacua  fuit,  dum  ci  malc  vivendo  ingratus 
exstiti,  et  nomen  Christianum,  quod  per  fidem  sih 
scepi,  bonis  operibus  in  nieipso  adornare  contempsi. 
Per  haec  verba  homo  quilibct  beatus  in  cunctis, 
quse  in  saeculo  deliquit,  seipsum  reprehendit  et  ac- 
4;usat ;  in  sequentibus  verbis,  si  mystice  attendamus, 
«egligentias  suas,  quas  post  assumptum  spiritalem 
iiabitum  comnijsissesememinit,depIorat.  Sequitur : 
Dixit  autem  Paulus  :  Joannes  baptizavit  baptismo 
j^jenitentice  populum,  diccns  in  eum  qui  venturus  esset 
post  ipsum  ut  crederenty  hoc  est  in  Jesum.  Ego,  in- 
qtiit,  infelix  homo,  stulte  quidem  et  petulantcr  in 
tsccujo  vixi.  Sed  his  omnibus  finem  iroponere  cogi- 
4ans,  bumiHtatis  habitum  suscepi,  a  tumultu  sae- 
4'uli,  ut  in  Deo  requiescerem,  corpore  roe  separavi. 
Et  Joannes  quidem  baptizavit  baptismo  pcenitentiojf 
id  est  gratia  Dei,  quam  Joannis  nomen  exprimit,  ita 
mecum  operata  est,  quod  aliquando  hoc  mihi  con- 
tulit,  ut  inundatione  lacrymarum  mearum,  quod 
^t,  baptismus  poeniienii»,  meipsum  abluercm,  di- 
^ene  in  eum  qui  venturus  esset  post  ipsum  ut  crede- 
reni^  hoc  est  in  Jesum^  id  esl  hoc  in  me  cflicere  vo- 
ieiis ,  ut  rectam  (idem  Deo  Greatori  et  Salvatori 
meo  ol)aervando,  quod  est  credere^  aetcrQam  salutem 
consfSqai  possem.  Sed  nunc  cognosco,  quod  gra- 
liiits  gratiae  Dei  indignum  me  exhibui,  eo  quod 
iMMia,  qus  potui  et  debui,  negligenlius,  quam  opor- 
tuit  exercui.  Hsee  siuit  verba  confessionis,  quibus 
iHmio  te  coram  Deo  accusat  in  spirita  verae  humi- 
'litatis.  Sed  qaod  Dominus,  cui  propriuro  est  buroi- 
Ubus  dare  gratiam,  vocem  confessionis  in  vera  sui 
cofnitione  teipsuro  agnoscentis  audiat,  vel  quod 


M  HOMILliC  FESTIfALfiS.  Mfe 

et  loqueiucs  liuguis,  el  prophetanles  sunl  effecli,  A  beat,nihiUoruin,quain  saeculosuiit.iuUrius  ▼cle»» 

terius  tractare  curat,  sed  qui  de  mundi  rebuscursilr 


quia  in  virluosis  virtulibus,  quae  perviros  fignrari 
possunt,  constanl  perfecti.  Quod  aulera  verbum 
islud  fere  apponilur,  per  hoc  nobis  innuitur,  quod 
eiectus  quilibet,  ad  quantamcunque  virtutum  ceisi- 
tudinero  consccnderit ,  nunquqro  laroen  ad  plenam 
perroctioncm,  nt  nihil  ci  obsistat,  vel  desit,  in  hoc 
mundo  pertingcre  polerit,  sed  plenw  perrcctionis 
beatitudo  futune  vita  reservata  est,  ubi  tanta  erit 
corporum  et  aniroarum  lil)ertas,  quod  nunquam 
aliquam  macuiam  horoo  contrahere  cogitatione , 
verbo  vel  opere  vel  vult,  vel  potest.  Quod  autem  is 
qui  tantaui  virluluro  gratiam,  ut  praidixirous,  ade- 
ptus  fuerit,  nonnunqiiaro  per  divinam  dispensatio- 
aem  assuinatur  verbo  doctrinse,  et  consequentibus 
▼erbis  possunuis  colligcre  : 

Ingre$8u$  autem,  inquit,  tn  synagogam  eum  fidu- 
cia  loquebalur  per  tres  mense$  disputans  et  suadens 
de  regno  Dei,  Synagogam  namque  ingreditur,  dum 
Ecclesiae  Dei  vel  sauclx  alicui  congregationi  pr^ 
flcitur.  lu  qua  cum  fiducia  io^ufttir,  si  ca,  quae  ver- 
ois  instruit,  fac(is  stiis  non  destruit.  Yere  cumfidu- 
da  terbum  Dei  loquitnr,  qui  objici  sibi  posse  non 
timet ,  quod  ea  ipsa  faciat  quae  vitanda  esse  docet, 
sed  ita  circurospecte  se  in  oinnibus  custodirc  invigi- 
lat,  ot  vita  vcrbo  concordare  valeat.  At  ille  cum 
fiducia  loqui  non  potcst,  quem  doctrina  sua  remor- 
det,  quero  videlicet  accusat  conscientia  sua,  quod 
his,  quae  verbis  prtcdicat,  male  vivendo  ipse  contra- 
dicat. 


nou  habet.  Qualia  iste  in  congregatlone  exercet?  cum 
fiducia^  inquit,  loquebatur  per  tres  menses,  Quisquls 
eniin  ita  in  synagogaro  ingreditur,  id  est  ita  in  Ec- 
ciesia,  vel  in  sancta  aliqua  coiigregationc  commo- 
ratur,  quod  intus  est  corpore,  intus  est  et  menle, 
ct  a  pnesentis  sxculi  delcctatione  gressus  cogitatlo- 
nis  penitus  ainovit,  hic  cum  fiducialoqui  et  arguere 
potest  quidquid  in  congregatione  contra  Deum  com- 
mitti  videt.  Tanto  enim  quis  omnem  male  agenteo» 
Aducialius  et  liberius  corripere  poterit,  quanto  sibi 
coiiscius  est,  quod  vita  ejus  talis  non  sit,  utali- 
quis  ei  in  faciein  objicere  valeat,  quod  vitio  huic 
quod  in  aliis  arguit,  ipse  succiirobat.  Loquitur  per 
B  tres  menses^  dum  aliorum  in  congregatione  conver- 
santiuni  pravam  voluntatem,  mala  verba,  perveria 
opera  ita  arguit ,  quod  ipse  in  his  tribus  vigilanlar 
et  circumspecte  seipsum  custodit.  Disputansj  inquit» 
et  suadens  de  regno  Dei,  Z>fspu/a(,cum,  sicut  diti- 
mus,  proximorum  vltia  in  zelo  charitatis  arguit,  et 
[ad]  bona,  quaecunque  potest,  exhortatur;  suadet, 
dum  ita  corripit  et  admonet,  quod  proprio  oxeroplo* 
quae  facienda  vel  vitanda  sint,  in  seipso  docet.  De 
regno  Dei^  inquit,  id  est  de  corde  bono  et  humili. 
Regnum  enim  Det,  ut  ait  Apostolus,  intra  noa. 
est  (61*),  quodvere  est  cor  bonum  el  humiie,  ad 
babitandum  ei  jucundum  valde  etdeleclabile.  DU* 
putat  quilibet  beatus  homo  et  suadet  de  regno  Dei, 
duro  omnis  corrcptio  ejus  et  exhorlatio  sive  operiiiii« 


Cum  fidueia,  inquit,  loquebatur  per  tresmenses,^  ipsius  attestatio  de  humili  cordeetveradilecliOML 


In  tiibus  mensibus  tria  ba^c,  fidero,  spero,  charita- 

•  tem,  vel  cogitationes ,  vcrba  ct  opera,  iutelligere 
possumus.  Ad  hoc  euiro  onus  quisquoprselatus  in- 
teiidit,  ut  in  ftdc,  spc  et  cbaritate  subditos  suos  in- 
stituat,  sive  ad  hoe  eos  instruat,  ut  cogitationibus, 
verfois  et  operibus  suis  cauti  et  circumspecti  esse 
studeant.  Disputansj  inquit,  et  suadens  de  regno  Dei, 
Disputatj  duro  verbo  pncdicationis  instat ;  suadet , 

*  dam  ea  qua;  docct,  operuin  attestatione  conllrroat. 
Sed  si  disputet  aut  suadcat,  id  est  verbo  vel  exem- 
plo  doceat,  utruroque  de  regno  Dei  faciat,  id  est 
iion  suis  meritis  bsec  tribuat,  nec  huroanae  laudis 
favorero  inde  requirat,  sed  toturo  ad  Deuin  leferat, 
a  quo  3G0  babet,  ut  ct  bene  verbuni  Dei  loqui  sciat, 


Dei  et  proxiroi  procedit,  et  contra  neroinem  zelo» 
amaritudinis  comroovetur,  nec  ob  boc  vitio  jactantiie 
succumbit,  quod  ipse  irreprehensibiliter  inter  cas* 
leros  conversatur. 

361  Q">3  baec,  quaj  de  hodierna  Lectione  cifpo- 
suiinus,  in  nullo  hoininuro,  nisi  per  cooperatiOHeni 
Spiritus  sancti  eHiciuntur,  recte  in  solemnitate  cjusl 
quam  celebrarous  legitur  :  Conversi  ergo  ad  iptmis^ 
Dominum  et  Creatorem  nostrum  Spiritum  sanctum^ 
ipsius  benignitatem  imploremusy  et  nos  in  sua.  [estiti" 
tate  visitationis  suw  et  consolationis  immunex  esse  per- 
mittat,  sed  ita  sibi  ad  habitandnm  corda  no$tra 
emundari  faciat^  ut  intus  experirl  vaieamus  quid  iit 
quod  exterius  celebramus,  Ipse  Deus  et  Creator  nosier 


loquendO}  forniain  recte  vivendi  subditis  suis  in  se-  ^  Spiritus  sanctus,  qui  multis  nominibus  dignitati  sum 


ipso  exhibere  valcat 

Hic  ipse  vcrsiculus,  quem  ad  prselatum  quemli- 
bcl  jam  relulimus,  unicuique  etiam  horoini  sal- 
vando  polest  aptari.  Ipse  namque  quilibet  beatiis 
homo,  cum  quo,  cl  in  quo  Deus  ha;c  oronia,  quae 
praefati  sumus,  oi^eralus  fucrit,  in  synagogam  ingre- 
ditur,  id  est  iiilus  gradilur,  tam  rocntcquaro  corpore 
in  congreg.:tione  conversatur,  nequaquaro  gressus 
xnenUs  extra  ponit,  per  carnis  videlicct  desideria 
in  mundo  non  vagatur,  attendcns  quod  secuiidum 
prolSessionem  suam  mun()o  huic  crucifixus  esse  de- 


congruentibus  appellatur^  stabilis  etiam  et  mobilit 
dicitur, 

Quod  recte  stabilis  dici  dcbeat ,  non  ignora' 
mus,  quia  immutabilem  eum  esse  cognoscimus.  8ed 
quomodo  mobHis  dici  valet  qui  omni  niutabiiitate  et 
molNlitate  carel?  Beneltaque  mobiUs  sicol  etstabi- 
lis  dicilur  secundnm  id  quod  nune  dicturi  sumus. 
Sunt  qnsdam  virtutum  merita  sine  quibus  nemo 
salvari  potest,  sicutcst  fides,  spes  et  charitas,  el  per 
hsec  in  electis  suis  stabilis  est  Spiritus  sandus,  id 
est  in  his  nunquam  eos  deserit  quia  necesse  esl  tit 


(61*)  Fcrmehaic  Icguntur  apud  Lucaor,  cap.  xvii^  vers.  21,  sed  non  apud  aposloUuo  Paubiro,  neo 
alibi 


S83  VCN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTCNSIS  9M 

4pA  ad  coeleslem  palriam  tendunt,  semper  fidc,  spe  A  Domlnuselegeral,  praesentatis,  363  n"Wus  illuc  va- 
et  charitate  praediti  sint.  Ccce  quomodo  ttabilis  sit 


Spiritus  sanctus  audiyimus ;  nunc,  qualiter  etiam 
mobilisdicatur,  cognoscamus.  Iterum  sunt  alia,sic- 
ut  sunt  genera  linguarum  et  propbetia  ct  cxtera 
plura,  quibus  et  si  aliquando  virl  sancti  362  <^' 
reant,  ab  aeterna  tamen  salute  vel  introitu  regni  cob- 
lestis  excludi  non  debent,  et  in  bis  est  mobilis  Spiri- 
tus  sanctus,  quia  quando  vult,  illa  tribuit ;  iterum, 
quando  vult,  illa  subtrabit.  Cli3cus  nimirum  vir 
sanctus  exstitit,  futura  ssepe  praedixit,  et  taroen  om- 
ni  hora  prophetise  donum  non  babuit.  Quod  ex  hoc 
aperle  claruit,  quia,  cum  mulier  illa  Sunamitis  pro 
mortuo  filio  rogatura  ad  eum  in  montem  Garmeli 
veniret,  ob  quam  causam  venerit  ignoravit ;  et  cum 
Josapbat  de  futuris  rcquireret,  Psalten  sibi  fecit  ap- 
plicari,  videlicet  ut  per  laudem  psalmodiae  sanctus 
Spiritus  dcscenderet,  atqueejusanimum  deventuris 
repleret,  Sic  sunt  et  alia  spiritalium  dona  charisma- 
tum,  quaa  bomo  semper  habere  non  potest  in  hoc  sae- 
culo,  sicut  est  beaiae  contemplationis  dulcedo. 

Imploremus  ergo  Paracletum  nostrum  Spiritum 
sanctum,  ut  et  in  nobis  stabilis  et  mobilis  esse  di- 
gnetur,  id  est  per  has  virtutes  sit  juglter  in  nobis 
perseverans,  sine  quibus  salvi  esse  iion  possumus ; 
eas  eliam,  in  quibus  mobilis  est,  nobis  aliquando 
conferat,  id  est  ut  vel  ad  horam  suae  dulcedinis  gra- 
tiam  infundat,  quatenus  per  ejus  momentaneam  hic 
visitationem  illuc  pervenire  valeamus,  ubi  jugiter 


cuus  ante  Dominum  venire,  sed  ut  uniuscujusqiie 
manus  poterat  invenire,  salutares  Domino  hoslias 
debuit  immolare.  Haec  omnia,  ut  Apostolus  ail,  tii 
figura  contingebant  illisy  scripta  $unt  autem  ad  do^ 
ctrinam  nostram  in  quos  fines  sajculorum  deveneruni 
(/  Cor,  X,  11).  Illi  quippe  cuncta  carnaliter  inlellige- 
bant,  canialiterque  celebrabant;  nos  vero,  tfi  quos 
fines  swculorum  devenerunt^  in  quibus  mundus  iste 
Hnitus  est,  qui  saeculo  saeculique  actibus  renunlian- 
tes,  etsi  ex  integro  peccatis  absolvi  non  possumus, 
lamen  Deo  opitulante  per  capitalia  crimina  in  viam 
scandali  nltra  non  declinabimus. 

Igitur  juita  praeceptum  Domini  omne  masculmum 
nostrum  apparet  in  conspectu  Domini,  cum,  depo- 
B  sita  omni  feminea  levitate,  virilia,  fortia  el  virtuosa 
opera  agimus,  per  quae  conspectui  sumroae  deilalis 
placeamus,  talesque  inveniamur,  super  quos  oculos 
suos  Dominus  ponere  dignetur.  Nam  sicul  in  prae- 
.  scnti  saeculo  cernimus,  quilibet  praepotens  Dominus 
servum  suum,  qui  oculos  ejus  oflenderit,  aspicere 
dedignatur,  eum  vcro,  quem  veraciter  diligit,  fre- 
quenter  aspicere  delectatur.  Ita  revera  tn  conspectu 
Domini  sunt  quos  dilectione  sua  dignos  judicaverit ; 
ab  eis  autem  qui  respectum  gratiae  ejus  non  meren- 
tur,  oculos  ejus  avertit.  In  conspectu  autem  Domini 
et  alio  modo  apparemus^  cum  ad  altare  sanctum  ac- 
cedimus,  ubi  ex  intimo  cordis  affectu  sacramenta 
corporis  et  sanguinis  Filii  Dei  debita  reverentia  per* 


dilectioni  ejus  et  dulcedini  inhaereamus.  Quod  ipse  ^  C'P>™"S- 


praestare  dignetur  Deus  et  Greator  noster  Spiritus 
gandus,  qui  cum  Patre  et  Filio  vivit  et  regnat  unus 
Deus  per  omnia  saecula  sxculorum.  Amen. 

IIOHILIA  LI. 

IN   DlE^i   SANCTtll  PENTECOSTC!(  PRIIIA. 

Tribus  vicibus  per  annum  apparebit  omne  mascu- 
Hnum  tuum  in  conspectu  Domini  Dei  tui  in  loco,  quem 
ilegerit,  in  solemnitale  azymorumj  et  in  solemnitate 
kebdomadarum  ^  et  in  solemnitate  tabernaculorum^ 
elc.  (Deut.  xvi). 

Sancta  et  vcneranda  solemniias,  quam  colimus, 
festivitas  est  Spiritus  sancti,  quam  suo  adventu  mi- 
rifice  consecravit  et  ornavit,  quae  olini  in  Yeleri  Te- 


Praecipitur  quoque  nobis,  ne  ante  conspectum 
Domini  vacui  veniamus,  ne  in  his  tribu^solemnita- 
tibusimparatiinveniamur;  sed  unusquisque,quantuin 
potuerit,  devotionem  suam  Deo  ofTerat.  Qui  majoris 
est  meriti,  praeclara  et  majora  offerat  Deo ;  qui  vero 
minoris  est  meriti,  quantum  pro  paupertate  sua  po- 
tuerit,  studeat,  ne  in  conspectu  Domini  vacuus  ap- 
pareat.  In  solemnitatef  inquit,  azymorum.  Solemni  - 
tas  azymorum  festivilas  esl  pascbalis,  inquaPascba 
nostrum  immolatus  est  Ghrtslus,  quem  praefigurabal 
agnus  ille,  quem  in  i^gypto  positi  filii  Israei  quarta 
decima  luna  ad  vespcrum  immolabant.  IIujus  agni 
sanguiuem  super  utrumque  postem  et  in  superlimi- 
naribus  domorum  poni  prrecepit,  ut,  cum  extermi- 


Btamento  multis  figuris  est  ostcnsa  et  praefigurata.  «v  nator  veniret,  qui  in  vindictam  gentis  iliius  a  Deo 


Unde  quodam  loco  per  Moysen  legislatorem  de  hac 
f;acra  solemnitatc  fiiiis  Israel  Dominus  pr.xccpit  di- 
cens  :  Tribus  vicibus  per  annum  apparebit  omne  nia- 
iculinum  tuum  in  conspectu  Domini  Dei  tui  in  loco^ 
quem  elegerit^  in  solemnitate  azymorum,  et  in  solem- 
nitate  hebdomadarum,  et  in  solemnitate  tabernaculo^ 
rum.  Tres  istae  solemnitates,  quae  eminentia  et  di- 
gnilate  sua  omnes  praeceliunt  feslivitates,  quas  per 
totum  annum  celebramus,  ila  filiis  Israel  Domino 
praecipiente  per  I^islalorem  fuerantcommendatae,  ut 
per  singulos  annos  his  tribus  vicibus,  omne.  quod 
erat  in  eis  mascuHni  generis,  in  conspectu  Dominit 
hoc  est  in  templo  sancto,  quod  erat  Jerosolymis,  ap- 
puTcre  deberet.  Quibus  in  Jerusalem,  in  loco,  quera 


missus  fuerat,  ut  omnia  primogenita  iflgypti  interft- 
ceret,  364  nequaquam  domoseorum  introiret,  sed 
viso  sanguine  praeteriret.  IIujus  rei  exeniplum  nos 
in  noslra  solemnitate  veraciter  obscrvamus,  cum 
Agni  nostri  carnem  et  sanguinem,  qui  pro  nobis  in 
ara  crucis  immolatus  est,  ad  remcdium  animae  no» 
strae  puro  corde  et  corpore  sumimus.  Agni  istius 
sanguinem  super  utrumque  postem,  et  iu  supeiliiai- 
nari  ponimus,  cum  sanguine  Filii  Dci  corpus  et  ani- 
mam  nostram  niunimus,  ne  exterminaior  diabolus, 
Dei  videlicet&ervas  et  nuntius,  nos  [cod.  nenos  non] 
praesumat  in  aliquo  nocere.  Sed  cur  diximus  diabo- 
lum  Deiservum  f  Ca  scilicet  ratione,  quia  diaboius 
cum  membri^  suis,  porversis  homiBibus,  Deo  mul* 


685  BOMILLE  FESTIVALES.  m 

tuin  seivii;  1 1  smivit ;  etiauisi  mali  et  perversa  vo-  A  venium  fuerunt,  mortis  Jeblto  soluto  ad  inferos  de> 


luntale  id  faciat,  lotum  tamen  omnipotens  Dominus 
qui  malis  bcne  utitur,  ad  iaudem  et  gloriam  nominis 
sui,  et  ad  saliitem  electorum  suorum  convertit. 

Post  dies  azymorum  sequitur  solemnitas  hcbdoma- 
d  rum,  quam  feslivitatem  nos  Pentecosten  nomina- 
Ritis,  quae  quinquagesimo  die  post  Pascha  cclcbrata 
C3t  Domino  pr.necipicnte,  in  qua  advcntus  Spiritus 
sancti,  qui  bodierna  die  rcpentino  sonitu  super 
apostolos  venit,  prxfigurabatur.  De  hac  sacra  so- 
leranitate  dicit  Lucas  in  Aclibus  apostolorum  :  Dum 
complerentur  dies  Pentecostes,  erant  omnes  discipuU 
pariter  in  eodem  locjj  et  factus  est  repente  de  coelis  so- 
uus  tanquam  advenientis  spiritus  vehemenliSy  et  reple- 
vit  totam  domum^  ubierant  sedentes  (Act,  ii,  1,  2). 


scenderunt ,  ibi  mundi  salutem  magno  desiderio 
pneslolantes,  quibus  peracta  passione  sua  serenus 
apud  inferos  illuxit,  cosquc  sccum  a  mortuis  resur- 
gcns ,  latronc  praevio,  ad  amoena  paradisi  intro- 
duxit.  i 

Sed  et  in  mane  incamatiouem  Christi  possumus 
>  inteliigere,  quando  ipsc  Unigenitus  Dci  per  nal*vita- 
tcm  suam  humanae  substantiae  copulari  voluit,  cuni 
tempus*gratise  advcnit.  Nato  itaque  Salvatore  nostro 
mane  praeclarum  ilhixit,  quo  tenebrae  infidelitatis  et 
ignorantiae  hujus  saeculi  sunt  depulsse.'  Gonversatio 
namque  ipsius,  qua  inter  peccatores  in  hac  vita  est 
conversatus,  et  praedicatio  ipsius,  qua  pcccatores 
ad  pocnitentiam  vocavit  dicens  :  Posnitentiam  agite. 


Vidcamus  ergo  quomodo  ha^c  sacra  solemnitas  in  B  appropinquavit  enim  regnum  coelorum  (Matth,  iv,  i7)> 


Veteri  quo:[ue  Testamcnto  sit  prxflgurata. 

Mense,  inquit  Moyscs,  tertio  egressionis  Israel  de 
terra  ^gypti  in  die  hac  venerunt  in  solitudinem  Smat, 
ibujue  Israel  fixit  tentoria  e  regione  montis,  Moyses 
Gutem  ascendit  ad  Deum  ;  vocavitque  eum  Dominus 
de  monte  et  ait  :  Ila^c  dices  domui  Jacob^  et  annun' 
tiabis  filiis  Israel :  Vos  ipsi  vidislis  quomodo  porta- 
terim  vos  super  alas  aquilarumy  et  assumpserim  mi- 
hi  in  peculium  de  cunctis  popu/ts,  eritisque  mihi  re- 
gnum  sacerdotale  et  gens  sancta  (Ex.d.  xix,  1-6). 
Ilxcverba  cum  cxposuissctMoysesmajoribusnatu, 
respondit  universus  populus  :  Cuncta  quce  locutus 
est  Dominus  faciemus  (ibid.,  8).  Cum  rctulissct 
Moysesverba  popuii  adDominum,  aitDominus :  Jam 
nunc  veniam  ad  te  in  caligine,  ut  audiat  me  populus 
365  toquentem  ad  te,  et  credant  tibi  in  perpetuum 
(t6t(i.,  9).  Venit  itaque  Moyscsct  annuntiavit  filiis 
Israel  oronia  qux  locutus  fuerat  Dominus.  Atilli 
adoraverunt.  Nuntiavitque  Moyses  verba  populi  ad 
Dominum.  Qui  dixit  ei  :  Yade  ad  poputnm,  et  san- 
etifica  illos  hodie  et  crasj  laventqne  vestimenta  sua,  et 
sint  parati  in  diem  tertium  ;  die  cnim  tertio  descendet 
Dominus  ccram  omni  populo  supcr  montem  Sinai. 
Descenditque  Moyses  ad  poputumf  et  sanctificaviteum, 
Cumque  lavissent  vestimenta  sua,  ait  ad  eos  :  Estote 
parati  in  diem  tcrtium,  ne  appropinquetis  uxoribus 
vestris.  Jamdies  tertius  advencrat,  et  mane  inclaru- 
eraty  et  ccce  corperunt  audiri  toniirua,  et  micare  ful- 


totius  mundi  tcnebras  iliuminavit.  Unde  de  praedica- 
tione  ejus  statim  subjungitur :  Et  ecce  ca^runt  366 
audiri  tonitrua,  et  micare  fulgura,  In  tonitra  duo 
inveniuntur ,  quae  praedicationi  Christi  assignare 
possumus :  unum,  quod  audito  tonitru  magno  timore 
terrentur  homines;  secundo,  quod  per  tonilrum 
percussi  plerumque  moriuntur.  Et  hac  de  causa 
praedicatio  Christt  convenienter  in  tonitni  potest 
accipi.  Judaeis  denique  amatoribus  saeculi  magno 
tcrrore  praedicationis  intonuit,  dum  humilis  et  pau- 
per  in  hoc  mundo  degens  contcroptum  saeculi  et 
paupertatem  spiritus  prsedicavit  dicens  :  Beati  pau- 
peres  spiritu,  queniam  ipsorum  est  regnum  ca;lorum 
(Matth.  V,  5).  Dominus  autem  per  Moysen  populo 
Judaico  demandavcrat,  promissionibusque  suis  fir- 
maverat,  si  mandala  ejus  legalcsque  cacremoniai 
soUicite  custodircnt,  omnium  rcrum  abundantiam, 
flliorum  copiam,  agrorum  et  vincarum  fcrtHitatem, 
et  quidquid  ad  transitoriam  felicitatem  pcrtinet,  eis 
absque  ulla  penuria  largiretur.  At  postqiiam  Douii- 
nus  noster  Jesus  Christus  in  hunc  mundum  venit, 
et  h»^c  omnia  ob  amorem  coelestis  patrix  conf  emtti 
docuit,  tonitru  hujus  praedicationis  impii  Judaei  per- 
cussi  facibus  invidiac  in  Filiuin  Dei  succensi  usquj& 
ad  mortem  cuin  sunt  persccuti,  cujus  revcra  mors 
corporis  mors  aniniae  illorum  cxstitit.  Unde  de  quo- 
dam  adolescente  in  Evangclio  scriptum  cst,  qui  cuin 
vcnisset  ad  Dominum  inlerrogans  quid  faciendo  vi- 


gura^  et  nubes  densissuna  operire  montem,  clangorque  d  tam  a;ternam  possiderct,  Dominus  respondens  dixit : 


buccinw  lehemcntius  perstrepebat ;  timuitque  populus, 
qni  erat  in  castris  (ibid.  10-lG). 

In  his  tribus  diebus  possumus  accipere  tcmpus 
anle  lcgcm,  sub  lege,  sub  gr^tia.  In  tribus  quoque 
dicbus  possumus  intelligcre  annuntiutioncin  Domi^ 
uicam,  incarnationctn,  passioncm  et  resurrectionem 
ipsius.  Kt  bene  in  mane  rcsurrect.o  Dominica  valet 
intcllii^i,  quia  sicut  niane  illuccscenlc  niiis  cst  noctis, 
Ct  tencbrx  a  luce  scgrcgantur,  sic,Christo  destructo 
mortis  impcrio  resurgente,  mane  illud  inclaruit  pcr 
quod  peccatorum  tenebraj  pcr  Christi  misericordiam 
sunt  efTtigata;.  Ante  passionem  quidcm  ejus  et  rc- 
gorrectionem  lotiis  mundus  in  tenebris  crat  consti- 
tutus.  quia  omnes  sandi,  quotqnot  ante  Christi  ad- 


Non  adulterabiSy  non  furtum  facieSj  non  falsum  te- 
slimonium  dices.  Cum  illc  respondcrct :  Ilcec  omnia 
a  juventute  mea  custodivi  (Matth,  xix,  20),  Dominus 
ad  cum  :  Si  vis  perfectus  esse^  vade  et  vende  omnia 
qua;  habes,  et  da  pauperibus,  el  habebis  thesauros  in 
cmlo,  et  veni,  sequere  me,  (ibid,,  21).  Adolcsccns  au- 
dito  vcrbo  hoc,  quodfacultates  ct  divitias  propter 
Dcum  rclinquerc  dcbcrct,  tristis  ab  co  discessit,  quia 
tonitrus  verbi  Dci  magno  eum  doloris  terrore  intus 
concussit.  O  quanto  tcrrore  tonitrus  impios  Judaeos 
pcrculit,  cum  vcniens  Jerosoiymam  invenisset  in 
tcmplo  columbas  vcndentes  ct  croentcs,  facto  flagello 
de  rcsticulis  cmenles  cl  vendcntes  ejecit  de  teiit- 
plo,  et  aes,  nicnsas  nummulariorum  subvcrtit^  dt- 


887 


YCN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMO.NTENSIS 


Stt 


cens  :  Scriptum  eat:  Quia  domus  mea  domus  oratio^  A  illuminati,  cum  exlioilalioriis  verLaad  populumfa- 


nis  esl  cunctis  gcn  ibus ;  vos  uutem  fecistis  iUam 
speluncam  latronum  (Mattli.  xxi,  iZr).  Ilujus  toni- 
trus  terrore  alii  salnbriler  exlerriti,  quales  apostoli 
fuerunt,  pauperem  Dominum  imitando  relictis  om- 
nibus  secuti  sunt  eum. 

367  Postquam  sic  in  prxdicationc  sua  Filius 
Dei  intonuit,  coRperunt  deinde  micare  fulgura,  per 
qnx  mira  ct  stupenda  miracula  valeut  inteiligi,  qu;e 
secundum  diviuitutls  su;e  potcntiam  operatus  esl  iu 
tcrra.  Ante  adventum  autem  ipsius  boni  et  sancti 
lioinin.cs  exsliterunt ,  qui  signa  et  portenta  coratn 
popuiis  ostenderunt.  Sed  baec  miracula  non  potes- 
tative  aut  ex  virtute  propria  babuerunt,  sed  ut  mira 
lacere  potuissent,  precibus  apud  Deum  obtinuerunt : 
Elias  namque  et  Eliseusmortuos  orando  suscitabant. 
Sed  Dominus  omnipotens,  nuUo  adjumento  oratio- 
nis  indigens  potenti  virtute  verborum  mortuos  su- 
£citavit,  sicut  in  Evangelio  de  viduae  iilius  iilio  lc- 
gimus,  qui  extra  portam  delatus,  solo  verbo  Do- 
niiui  ad  vitam  est  resuscitatus,  dicentis :  Adoles- 
cens,  tibi  dico  :  Surge  (Luc.  vii,  ii).  Sic  quatridun- 
iium  in  monumento  Lazarum  potenti  sermone  de 
sepulcro  vocavit  dicens  :  Lazare,  veni  foras  (Joan. 
XI,  45).  Ita  prxdicando  ct  miracula  exhibendo  inter 
bomines  conversatus,  tandem  carnis  dispensatione 
peracta  per  passionis  ignomiuiam  in  cruce  consuui- 
matus  resurrectionis  triumpbo  a  Dco  Prflre  glorifi- 
catus  ad  cobIos  rediit,  ubi  ad  dexteram  Palris  resi- 
dens,  boc  quod  sequilur  in  apostolis  suis  veracitei* 
adimplevit. 

Et  nubes  densissima  operuit  montem.  Nubes  den- 
tkissima  est  gratia  Spiritus  sancti,  quae  densa  fuit  in 
palriarcliis ,  dcnsior  in  propbetis,  densissima  in 
apostolis.  Quae  nubes  densissima  montes  ilios  aeter- 
nos,  apostolos  videlicet,  post  Cbristi  ad  ccelos  as- 
censioncm  coepit  operire  quiagratia  Spirilus  sancti, 
qua  iliuminati  sunt  apostoli,  praDcellunt  omnia  dona 
Spiritus  sancti,  qu£  ab  initio  sxculi  clecti  Domini 
sunt  consecuti.  Nam  quamvis  Moyses,  David,  Isaias, 
Jcrcmias  cacterique  prophetae  pieni  essent  scientia 
Dei,  apostolorum  tamen  scientia,  quam  hodierna  dic 
dono  Spiritus  sancti  in  linguis  igneis  super  cos  ap- 
pareute  perceperunt,  omnium  antiquorum  Patrum 


ccrent,  una  diie  tria  niillia,  sequcnti  die  quinqve 
millia  bominuni  conversi  sunt  ad  Dominum.  De 
quorum  perfeclione  Lucas  in  Actibus  apostolonun 
scribit  diccns  :  MuUitudinis  credenlium  erat  ew 
umm  et  anima  una,  afferentesquepretia sua poneknt 
ante  pedes  apostolorumj  et  erant  iUis  omnia  commM- 
nia  (Act.  iv,  3i).  Glangor  bujus  buccin»  modo 
vehemcntius  perstrepit  quia  conversio  et  unanimitas 
communis  vitae,  quae  sub  apostolis  in  priniitiva  cc^ 
pit  Ecclesia  in  parvo  numero,  modo  per  univcrsam 
mundum  sic  est  dilatata,  ut  ab  initlo  sxculi  tanta 
multiludo  Deb  ser>'ientium  non  fuerit,  quanta  modo 
per  Dei  graliam  est  in  sancta  Ecclesia.  Blodo  viri 
uxores  propter  Deum  relinquunt,  mulieres  viros, 
B  dulcia  pignora,  ob  amorem  scternae  vitse  eontem- 
nunt;  alii  in  virginitate  perseverantes  omni  obe- 
dientia  se  subdunt  pra^Iatis  suis,  libenterque  et  pa- 
tienter  omnia  sibi  adversantia  sustinenl  |irop(er 
Dominum. 

Et  nolanduni  quoniam,  sonus  bucciiue  cum  Inso 
nuerit,  milites  ad  bcllum  armantur  et  praeparantur, 
quidam  ut  victoriam  consequantur,  qmdam  ut  in 
morte  occumbant.  Sonitu  bujus  buccinae,  dangore 
apostolicae  doclrinae,  ct  vos,  cbarissimae,  ad  hoc  es 
tis  excitatae,  ut  omnia  niundi  blandimentadivitiasque 
contemnerctis,et  in  arctissimociaustro  sub  obediv^n- 
tiam  vos  daretis,  ubi  propter  Deum  vinctanab  oniul- 
bus  gaudiis,  quae  possidet  niundus,  estis  segregatae. 
Anna  vestra,  quibus  contra  hostcui  pugnare  debetis* 
est  castitas  cl  conlinentia  vestra,  veUun  vestrum,  eC 
castera  indumenta  abrenuntialionem  saeculi  signifi- 
cantia,  quibus  ad  boc  armamini,  ut  victoriam  de  ty- 
ranno  consequamini. 

Sed  beu,  res  dolenda !  muUi  sunt  in  propostto 
spirUaU,  qui,  quamvis  de  yEgypto  cum  filiis  Israel 
cxstiterint,  in  deserto  tamen  prosternuntur,  et  ne* 
quaquam  terram369repromissionis  ingrediunUir, 
lii  profecto  qui  in  spirilali  conversationc  usque  ad 
finem  viUc  sua;  non  pcrdurant,  sed  ad  saecuium  sae* 
ciilique  voiuptates  redcunt. 

Sunt  ct  aUi,  qui  in  spiritali  proposito  corpore 
qKfdera  usque  ad  finem  suum  pcrseverant,  sed 
corde  frigido  remanentes  miserabiliter  ct  inutiliter 


ftcientiam  superavit.  Et  quia,  cum  nubes  densa  cer-  j)  In  eo  moriuntur.  Scquilur  : 


nitur,  pluvia,  qua  terra  irrigctur,  ventura  speratur, 
sic  profecto  cum  apostoli  abundanti  gratia  Spiritus 
sancti  sunt  repleti ,  tantus  imber  gratiac  spiritalis 
ex  eorum  doctrina  descendit,  quo  tota  Ecclesia  in 
universo  mundo  posset  irrigarl.  Sequitur  : 
f  Clangorque  buccincs  xehementius  perstrepebat.  Iii 
clangore  buccincB  sonum  368  aposlolicae  doctrinae 
possuihus  accipere,  quae  doctrina  post  acccptam 
^ratiam  Spiritus  sancti  tam  fortis,  tam  valida  est 
eflecta,  ut  ampliorem  fructum  verbo  praedicationis 
suae  proferlrent  Domino,  quam  ipse  Christus  popu- 
lis  pnedicans  protulisset.  lEo  quippe  prxdicante  et 
docente  in  terris  pauci  admodiim  crediderunt  e^  Ju- 
daels.  Sed  apostoU  luisso  de  coelis  Spirltu  samto 


Timuitque  populusj  qui  erat  in  castris.  Popuhis 
ille  qui  erat  in  castris  gens  Jud;eorum  fuit,  qui  dum 
Jcrosolymis  morabantur  et  in  lege  legalibusque 
caeremoniis  vcrsabantur,  audito  quod  apostoli  acce- 
pta  gratia  Spiritus  sancti  omnium  gentium  linguis 
loqucrentur,  timuerunt  stupore  vehcmcnti,  ct  sicut 
in  Actibus  apostolorum  legimus,  admirantes  diie* 
runt  :  Nonne  ecce  omnes  isti  qui  loquuntur  GaUkti 
sunt^  et  quomodo  nos,audivimus'unusquisque  linpt&m 
nostram^  in  qua  nati  sumus  ?  (Act.  ii,  7.)  Et  iterums 
Musto  pleni  sunt  isti  (t6f(/.,i3).  Deinde  ad  Petmm  d 
ad  reliquos  apostolos  dixerunt  :  Quid  /iodratNf , 
virifratres?  Et  Petrus  ad  eos :  Popuitentiam  agi$9  ^ 
ct  baptizetur  vnusquisque  vestrum  in   nomint  Ho* 


HOMILIiE  FESTIVALES 

vcilra  peccala  (Act 


mimy  ut    deteantur 
SequiUir : 

Cunique  eduxisiet  eos  Moyses  in  occursum  Domi- 
m  de  loco  castrorum,  steterunt  ad  radices  montis, 
Timorc  sancto,  timore  casto  perterritis  Judaeis,  qui 
111  Filium  Dci  prsedicatione  apostolorum  credide- 
runt,  coppit  eos  Moyses  educere  in  occursum  Domi- 
ift,  quando  cognoscere  ccBperunt,  quoniani  quse  in 
lege  scrlpla  erant,  quam  illi  carnaliler  inteliigebant, 
eductio  fuit  Moysi  in  occursum  Domini.  Quidquid 
eniin  Moyscs  sub  vclaminc  legis  occultabat,  totum 
in  Doroino  Jesu  Chrislo  impletum  videbant.  £t 
tunc  veraciter  cognoverunt,  quod  Aloyses  ad  hoc 
soliim  intendebat,  ut  eos  de  loco  castrorum,  hoc  est 
de  lcgalibus  caeremoniis,  m  occursum  Damiitteduce- 


m 


II,  58).  ^  iii  ipsis  cst  prxparatus,  ex  quo   omnes  crcdentes 
aluittur  et  reficiuntur. 

371  Eratque  omnis  mons  terribilis,  et  sonitui 
buccin(e  paulatim  cresccbat  in  majus^et  prolixins 
tendebatur,  In  monte  isto,  ut  prscdiximus,  coplus 
valct  intelligi  apostolicus,  qui  tunc  terribilis  csi 
faclus,  cumemissodesuper  Spiritu  sanclo  ab  Allis- 
stmo  ita  in  aiiiore  Conditoris  accensi  sunt,  quod 
postposito  omni  timore  verbum  Dei  cum  Gducia 
prscdicabant.  Unde  in  Aclibus  aposlolorum  Lucas 
dicit:  Cwterorum  autem  nemo  audebat  se  conjwigere 
illis;  sed  magnificabat  eos  popuiusy^  et  erant  unani" 
miter  orantes  in  templo{Act.  v,  15).  Terribilis  itaque 
factus  cstcoctusapostolicus  Judxis  non  credentibus« 
sicut  et  frequentcr  nunc  cernimus,  quomodo  sdecu* 


ret,  ut  in  Filium   Dci    carne   indulum  crederent,  B  lares  liomines,  hiijus  sseculi  vanitati  etcupiditati 


qucm  omnia  quae  in  loge  eranl  praingurabaut. 
Steterunt^  inquit,  ad  radices  montis.  Moiis  ille  COD- 
tiis.est  apostottcus.  Ciijus  niontis  radices  fidcs  illo- 
niin  exstilit,  super  cujus  370  ^*^*^^  fundamentum 
firmatur  et  fundatur  Ecclesia.  Et  qiiia  in  plurali 
nuincro  positum  csl  radices  montis,  possumus  hic 
duas  radices  fidei  advertere,  super  quas  omnes 
credentes  innitunlur  el  stabiliuntur.  Credimus  si- 
quiilem  Dominum  Jesum  Creatorem  et  Redemplo- 
rcm  iiostrum  :  Crcatorem  nostrum  sccundum  divi- 
nltatem,  Redemplorem  nostrum  secundum  humani- 
tatem,  in  quo.  scmctipsum  pro  nobis  ol.tulit  Deo 
Patri.  Quibus  radicibiis  ita  innitimur,  ut  sine  hac 
utraque  fide  nulluin  salvari  posse  confiteamur.  Ad 


dediti,  spirilalcs  et  bonos  viros  reverentur,  ctab 
eorum  conspeclu  terrentiir. 

Et  sonitus  buccina:  crescebat  in  majus  Sonitus 
aposlolica!  doctrinae  cresccbat  in  majus,  quando 
Paulus  apostolus  ordini  apostolico  est  sociatus, 
qui  in  prsedicatione  verbi  Dei,  iit  ipse  asseruit,  plus 
omnibus  laboravit.  Universum  cnim  mundum  prx- 
dicatione  sua  ad  fidem  el  cognitioncm  Filii  Dci  con- 
vertit,  ita  ut  ab  Jeriisalem  usque  in  IUyricum  totum 
Evangelio  repleverit.  Et  pro/ixfM«,  inquit,  tende^ 
batur.  Buccina  verbi  Dei  prolixius  tenditur^  dum 
usque  ad  exteras  nationesincarnali  Verbi  mysterium 
progreditur. 

Quis  olim  credere  posset,  quod    fides  Domim 


bujus  moiitis  radices  nuper  per  apostolorum  d#c-  ^  usque  ad  Ascalonem  tendcretur;  in   qua   fortitudo 


trinam  conversi  constiterunl,  cum  Dominum  no- 
slrum  Jesum  Christum  Creatorem  et  Redemptorem 
snum  crcdidcvunt,  et  in  hujus  fidei  constantia  tolam 
spein  suain  coUocavcrunt. 

Toius  autem  mons  Sinai  fumabat^  eo  quod  descen» 
Msset  super  eum  Dominus  in  igne,  et  ascenderet  /«- 
mus  quasi  de  fornace,  In  monle  Sinai,  qui  manda- 
tu\n  interpretalur,  Judaeorum  populus  potest  desi- 
gnari,  qiii  prae  caiteris  nationibus  legis  praicepta 
susccpcral  servanda  el  custodienda ;  in  fumo  vero, 
qui  lacrymas  solet  excilare,  lacrymosa  suspiria 
eorum  possunius  accipcre.  Ipsi  nanique  legis  obser- 
vationes  audita  Evangelica  doctrina  toti  fumabant 


gentium  erat,  372  sempcrque  populo  Dei  rebella- 
bat?  At  nunc,  millia  Deo  servientium  in  ea  coi- 
lecta,  culturaque  daemonum  exstirpata,  spiritus 
nobis  pra^stat  quod  et  in  Persidam,  et  in  Babylo* 
niam,  et  caeteras  nationcs  gentili  adhuc  errore  dece- 
pias,  Spiritu  sancto  disponente  ad  cognitionem  sui 
sancti  nominis  pervenire  faciat. 

Igitur  quia  adventum  colimus  Spiritus  sancti, 
studere  dilectissimae  dignas  vos  exhibere  Spiritui 
graliae,  ut  sicut  olim  in  coenaculo  Sion  constitutis, 
et  propter  metum  Judaeorum  inclusis  paracletum 
Spiritum  sanctum  larga  benedictione  iufudit,  sic  et 
vobis  consolationem   de   coelo   mittcre   dignetur. 


i[uia  dum  cognovisscnt  quam  perverse  ct  malitiose  p  q^jg  siinili  modo  propter  metum  Judacorum,  non 


ei^a  Creatorcm  ct  Rcdemplorem  suuin  egissenl, 
lacrymosa  suspiria  ex  intimo  cordis  affectu  profe- 
rentes  dixerunt  ad  apostolos :  Quid  factemus^  viri 
fratres  ? 

Eo  quod  descendisset  super  eum  Dominus  in  igne. 
Visis  denique  signis  ct  miraculis,  viso  quod  in  lin- 
giiis  igneis  super  cos  Spiritus  sanctus  descendisset, 
et  tpsi  igne  Spiritus  sancti  intusaccensi,inamorera 
Filil  Dei  se  converterunt,  quem  anle  fuerant  perse- 
cuti.  Et  nscenderet  fumus  quasi  de  fornace.  Dum 
toTMJL  igne  succenditur,  speramus  quod  in  ea  panis 
ptieparetur,  unde  coi-pus  corruptibile,  quod  ges- 
tamus,  refocilletur  et  sustenletur.  Itadum  apostoK 
Spiritu  sancto   sunt  inflammati ,    oanis  verbi  Dti 


carnalium,  sed  spiritalium  inclusae  cstis. 

Timuistis  enim,  si  sasculo  huic  licite  uteremiui« 
quod  maligni  spiritus  vos  in  anima  interficerent  per 
peccata,  et  ideo  a  mundo  •corpore  segregalae  con- 
tcinpsistis  propt^r  Deum,  quidquid  deliciarum 
habet  mundus. 

Quapropter  condecet  majestati  ct  bonitati  ej««. 
ut  et  vobis  vinctis  et  desolatis  suis  consolationem 
et  gaudium  Spiritus  sancti  largiri  dignetur,  Jesus 
Christus  Dominus  nostcr,  qui  cum  Patre  et  eodein 
Spiritu  sancto  vivit  ct  regnat  per  omiua  faccula 
s,eculorum.  Amcn, 


891 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSiS  SM 

373  HOMILIA  LH.  A     Et  Pater  meus  diliget  eum,  Per  Patrem  aUigenCoB 


l!f  DIESf  8ANCTUM  PEMTECOSTES  SECUNDA. 

Si  qui$  diligit  me  sermonem  meum  iervabit,  et  Pit- 
ier  meus  diliget  eum,  et  ad  eum  veniemus,  et  mansio^ 
nem  apud  eum  faciemus  (Joan,  xiv). 

Quia  sacrosancta  hxc  solemiiitas,  quam  celebra» 
mus,  solcmnilas  est  Spiritus  sancti,  digne  ejusdem 
Spiritus  sancti  provideutia  et  dispositione  lectio  san- 
cti  Evangelii,  quam  audivimus,  quae  tota  ad  hoctcn- 
dit ,  ut  divinam  et  humanam  unigeniti  Filii  Dei  et 
Salvatoris  nostri  Jesu  Ghristi  naturam  manifcstct  et 
commendet,  in  hunc  primum  dlcm  Spiritus  sancti 
posita  est.  Hodierna  cnim  die  misso  de  ccelis  supcr 
apostolos  Spiritu  sanctohancutramquedivinitatiset 
humanitatis  ejus  naturam  plcnius  atque  perfectius, 
quam  unquam  antea  cognovisscnt,  cognoscere  cob- 
perunt.  Et  si  subtilius  considcremus,  recte  ad  hunc 
diem  pertinet  speciale  illud  donum  Spiritus  sancti, 
spiritus  utique  sapientix.  Vere  enim  spiritus  sapien- 
tiae  iu  hac  die  operatus  est  in  apostolis  et  in  cxterls 
qui  cum  eis  congregati  crant  Ghristi  iidelibus ,  in 
qua  quidquid  de  Domino  nostro  Jesu  Ghristo  scieu- 
dumet  credenduni  fuit,  inoestimabili  et  inefTabili  mu- 
Dere  unctionis  suae  plenitcrcordibusilloruminfudit. 

Ilaec  est  cnim  plena  et  perfecta  scientia,  ut  illu- 
minetur  homo  ad  cognitionem  ,  inflammetur  ad  di- 
iectionem  :  ut  cognoscamus,  inquam  ,  quae  cogno- 
scenda  sunt,  ct  diligamus  qux  diligenda  sunl.  Quae 
sunt  quae  cognoscenda  sunt ,  aut  quae  sunt  quae  di> 
ligcn'!a  sunt  ?  Ut  cognoscamus  inDomino  nostroJe- 


intelligimus  dilectionem  proftcientem.  lo  boc  < 
Deus  Pater  diligenti  se  et  sermonem  suum  servanCi 
quasi  Paler  Filio  dilectionem  suam  ostendit,  quod 
in  spiritali  vita  virtutibus  virtuosisque  actibua  eum 
proGcientem  facit,  ut  sciat  et  intelligat  quae  ante  net- 
ciebat,  ut  pcrficere  bona  velit  et  valeat  quae  anie» 
ncc  volcbat  nec  valebat.  Pcr  hos  duos  gradus  inci- 
pientis  et  proficicntis  dilcctionis  ascendit  homo  ad 
tertium  gradum  perficientis  dilectionis,  in  qua  feU* 
citer  quodammodo  consummatur,  dum  per  supemaB 
visitationis  gratiam  frequentibus  visitalur,  quam  my- 
sticis  375  verbis  ostendit  Dominus  dicens  in  con- 
sequentibus : 
Et  ad  eum  veniemus,  et  mansionem  ajmd  eum  'fa- 
B  ciemus,  In  verbis  istis  ostenditur  nobis  operatio  to- 
tius  sanctae  Trinitatis.  Licet  enim  persona  sancti 
Spiritus  specialiter  hic  expressa  non  sit ,  quidquid 
tamen  dictum  est  de  Patre,  quidqutd  dictum  est  de 
Filio,  hoc  dictum  est  et  de  Spiritu  sancto.  Insopa- 
rabile  est  enim  opus  Trinitatis  sanctas ;  nam  quid- 
quid  Pater,  quidquid  Filius  operatur,  hoc  cum  Pa- 
tre  et  Filio  Spiritus  sanctus  operator  ;  totum  csim 
per  Spiritum  sanctum  perficituretconsttmmaiur.  Et 
ad  eum,  inquit,  veniemus,  Vcuit  Verbum  Patris  altift- 
simi  unigenitusFilius  Dci  persuaevisitationisiltumi- 
nationem ,  venit  Dcus  Pater  per  suae  consolationis 
miscrationem,  venit  Spiritus  sanctus  per  suae  un- 
ctionis  infusionem.  Inhocenimindividuo  sanclaeTri 
nitatis  adventu  vere  illuminatur  homo  ad  cognoscen- 


8U  Ghristo,  quia  secundum  divinitatem  suam  Grea-  ^  dum,  poenitendum  ct  satisfacicndum  Deo ,  non  so- 


tor  noster  est ;  diligamus  in  ipso  ,  quia  secundum 
humanitatem  suam  Salvator  et  Redemptor  noster  est. 
Hanc  cogiiitionem  sive  dilectionem  divinitatis  et  hu- 
manitatis  suae,'quia  hodier.na  dte  sanclis  suis  disci- 
pulis,  atque  per  eos  universo  mundo  mirifico  ad- 
ventu  Spiritus  sancti  declarare  voluit,  recteEvange- 
liumhususdiei  a  dilcctionc^T^^^oi*^'"'"  sumit.  S.c 
•nim  ait  Salvator : 

Si  quis  diligit  me  sermonem  meum  servabit,  et  Pa- 
ter  meus  diliget  eum,  et  ad  eum  veniemusy  et  mansio- 
nem  apud  enm  faciemus,  Tria  sunl  hujus  versiculi 
roembra,  quia  et  trifaria  est  dilectio ,  per  quam  ad 
«ternae  beatitudinis  pertingltur  praemia.  Prima  est 


lum  mala  qu»  comniisit,  sed  et  bona  quae  negleiit 
et  prxtermlsit.  Ibi  divinae  consolationis  muncre  ad 
spem  veniae  aninialur,  ibi  vere  in  dilectione  Dei  per- 
fi(  itur  et  consiimmatur,  ibi  pignus  quoddani  xteinae 
vitse  accipit.  Quod  cxponens  Salvalor  subjungit  di- 
cens : 

Kt  mansionem  apud  eum  faciemus,  Venit  oinriipo- 
ten;i^Trinilas  hic  ad  t.lcctos  suos ,  quos  gratia  dul- 
ccdinis  suae  visitat,  scd  non  inanet  apud  eos,  quia 
gratia  ista  quasi  in  raptu  qttodam  fit,  et  non  durat ; 
in  futura  vero  vita  mansionem  apud  eos  [cod.  cum] 
faciet,  quos  nunqiiam  dcseret,  sed  in  aeterna  dul- 
cedine  semper  crunt,  nbi  Patrem  in  Filio,  Filiura 


dilectio  incipieus,  secunda  dilectio  proficiens,  tertia  d  in  Patre  cum  Spiritu  sancto  sinc  fine  videbunt.  Ec- 


dilectio  perficiens.  Prima  fit  in  conversione»  sccun- 
da  in  medietate,  terlia  in  pcrfectione.  Gum  enim  di* 
dtur:  Siquis  diligit  me  sermonem  meum  servabit^  di- 
lectio  incipiens  desigiiatur,  per  qiiain  primum  homo 
initiatur.  Necesse  enim  est  ut  qui ,  relicto  saeculo, 
diligere  Deum  coDperit,  per  multos  scrmones  Domi- 
ni  in  spiritali  vita  addiscat  qualiler  ad  unum  sermo- 
nem  Domini,  qui  perfectionem  designat,  pertingere 
dcbeat.  Quod  enim  non  dicit,  si  quis  dlligit  mf ,  ser^ 
monem  meum  servat ,  sed  servabit,  per  hoc  mystice 
nos  cdocuit  quia  in  hoc  gradu  incipientis  dilectionis 
lio:no  non  dcbet  subsisterc  ,  scd  pcr  observantiam 
scrinonuin,  id  est  mandatoruin  Dei  scin|)er  se  in  ante 
cUf  rdcrc.  Unde  ct  ail : 


ceaudivimus  etmodum  ct  pracmium  diligentis.  Quid 
autem  illum  seqiiatur  qui  non  diligit,  continuo  lua- 
nifestat,  cum  dicit : 

Qui  non  diligit  me,  sermones  meos  non  servat,  lo 
praccedentibus  dixit ,  si  quis  diligit  me ,  sermonem 
meum  servabit ;  hic  autem  dixit,  qni  non  diligit  me^ 
sermones  meos  non  servat,  Et  benc ;  multi  enim  sunl 
sermones  Dei,  quos  necesse  est  ut  hoino  ilie  -v^rvare 
studeat,  qui  ad  unum  illum  sermonem ,  in  quo  tota 
lex  pendet  ct  prophetae,  venirc  376  desiderat,  El 
est  quasi  dicat :  Qui  non  dillgit,  hoc  e*4  qiii  TCl  Iih 
cipientem  dilectioncm  Dei  non  habet,  multos  semuh- 
nes,  pcr  quos  ad  uiiuin  pcrvenittir,  non  servat^  sed 
totus  in  malo  cst ,  quia  sine  iucipicnte  dilcctioiia 


HOHIUi£  F£STIVAL£$.  SM 

ii  esl,  el  proficienle  dileclione  quae  ad  proxi-  A  corporis  iribuiationibiis.  Unde  recic  ait :  Quem  mit^ 


lertinet,  salvari  uon  potcsl. 

vero  electi  discipuli  Domini  non  solum  in- 
emet  proficientem  dilectionem  habuerunt,  sed 
isque  ad  pcrficientem  pervenerunt ,  ideo  au- 
Domino  meruerunt :  El  sermonem,  quem  flti- 
riofi  est  meusj  sed  ejus  qui  misit  me,  Patris, 
Iranseunter  animadvertendum  quod  dicit,  «er- 
,  quem  audislis.  Sermonem  Domini  non  au- 
l,  quibus  dictum  cst  a  Domino :  Sermo  meus 
itin  vobis  (Joan.  viii,  37).  Sermonem  Deiau- 
i  sermo  Dci  sapil.  Unde  quia  elecii  discipuli 
i.sanctiapostoIiscrmonemDomini,  quem  fo- 
iebant,  intus  per  cordis  dulcedincm  sapiebant, 
iidire  a  Domino  meruerunt,  et  sermonem,  quem 
I,  non  est  meusy  sed  ejus  qui  misit  me  Patris, 
iixisset :  Quod  serinonem  mcum  audire  po- 

ita  quod  audita  exterius  interius  sapuistis, 
:  me;e  bumanitalis,  scd  divinitatis,  cujus  do- 
pneslitum  est  vobis. 

locutus  sum  vobis  apud  vos  manens.  II;ec,  in- 
operatus  sum  iii  vobis,  quando  inansione  illa, 
i  est,  apud  vos  mansi,  quando  invisibili  un- 
iivinitatis  mex  ad  capiendum  et  sapiendum 
lem  meuin  corda  veslra  illuminavi  et  dilata- 
sermonem,  qucin  atidistis,  non  solum  vobis 
sum,  sed  ct  unicuiquc  liomini,  quiaqulcun- 
verbuin  mcuin  audit,  quod  sapii  ei,  quod  au- 
dlviiiitatis  mece  muncre  venit.  Nisi  enim  ego 
I  mansero,  in  vanum  laborat  sermo  doctoris  , 
scus  pracdicando.  Sed  num  bomo  ab  audien- 
K)  Dei  idcirco  sc  suLlrahere  debet,  si  per  in- 

saporeni  coniprcl.cndere  illud  non  valel? 
Auc^iat,  altcndal,  qi:aiiluin  valel,  quia  si  in- 
fueit,  ct  in  ipsa  sui  intentione  perseverave- 
tia  Spiritus  sancti  non  377  deerit,  qui  sol- 
ttendcnteni  facit  sapicntem.  IIoc  enim  ipse, 
Veritas,  nobis  innuit,  cum  subjungit  : 
cletus  aulcm  Spiritiis  sanclus^  quem  mittet  Pa* 
omine  meoj  ille  doccbit  vos  omnia,  et  suggeret 
\a:cunqne  dixero  vobis.  Etnotandum  quod  non 
iler  dicit :  Spiritus  sanctus^  scd  Paracletus 
i  sanctus,  quem  mittet  Pater  in  nomine  meo, 

mittitur  a  Patre  Spirilus  sanclus,  sed  non 


tet  Pater  in  nominemeo,  Quod  est  nomen  ejus  ?  Je- 
sus,quodiuterpretatur  Sa/ra(or.  Ista  namquc  mis- 
sio  nunquam  lil  sine  salvationis  remedio.  Uiidesub- 
junxit  et  ait : 

Itle  docebil  vos  omniaj  et  suggeret  vobu  qua^cun" 
que  dixero  vobis,  Ac  si  dicat :  Spiritus  sanctus  Para- 
cletus,  quem  raittet  vobis  Pater  in  nomine  meo,  ut 
sit  vobis  Gonsolator  et  Salvator,  iHe  docebit  vos  per 
cogiiitionem,  suggeret  vobis  per  dilectiouem,  docebit 
vos  ad  ea  quse  scienda  sunt  vobis,  intrinsece  vos  illii- 
minando,  suggeret  vobis  ad  ea  quae  diligenda  sunt 
vobis,  amorem  dando.  Qu»  sunt  illa?  Qua:cunque 
dixero  vobis,  ego,  qoi  Verbum  sum  Dei  Patris,  quia 
quidquid  iii  verbo  meo  dicitur  vobis,  ego  Verbum 

^  Patris  dico  vobis : 

Pacem  retinquo  vobis,  pacem  meam  do  vobisj  non 
quomodo  mundus  378^^'  ^9^  ^^  vo6t«.  Triplex  pax 
ista  subtili  consideratione  nobis  est  perspicienda. 
Prima  pax,  pax  est  a  vitiis ;  secunda  pax,  pax  est  a 
roundo ;  tertia  pax,  pax  est  a  diabolo.  Igitur  pacero 
relinquere  est  pacem  a  vitiis  dare,  Pacem  Dominus 
a  vitiis  dat,  quando  in  multitudine  virtutis  suae  suis 
tribuit  fidelibus,  quod  resistendo  carni  et  sanguini 
vitiis  superiores  fiunt ;  comprimunt  et  abjiciunt  a  se 
quidquid  noverint  in  se  Deo  posse  displicere.  Hsec 
est  pax  prima,  cui  necesse  est  ut  secunda  succedat, 
quam  unigenitus  Dei  Filius  suam  pacem  nominat, 
Pacem  meam,  inquit,  do  vobis,  Ilaec  est  pax  a  muiido . 

p,  Quid  est  pax  a  mundo  ?  Mundus  offert  nobis  laeta  et 
tristia,  prospera  et  adversa,  per  quae  hominem  ad 
coelcstia  tendentem  plerumque  in  semetipso  facit  dls- 
sidentero.  Modo  enim  ele^at  eum  prosperis  et  Ixtis, 
modo  dejicit  eum  tristibus  et  adversis.  Sed  quia,  ut 
comprimatur  boc  malum  inquietudinis,  in  solius  po- 
testate  est  Gonditoris,  recte  ait :  Pacem  meam  do  ro- 
bis,  Ac  si  dicat :  Ilsec  est  pax  mea^  quam  ego  specia- 
liter  meis  do,  ut  pacem  habeant  a  mundo,  quos  sic 

'  facio  subsistere  in  se,  ut  nec  prosperitate  eleventur 
supra  se,  nec  adversitate  cadant  infra  se.  Sed  quia 
adhuc  pax  una  restat  qux  et  paci  a  vittis  et  paci  a 
inundo  sublimior  exstat,  siibjunxit  adhuc  Salvator 
et  ait :  Non  quomodo  mundus  dat^  ego  do  vobis.  ll;jec 
est  pax  a  diabolo,  quse  in  lioc  inundo  non  dabitur, 
est  Paraclelus.  Missus  esl  propliclis,  utquse  D  sed  in  aetemam  vitam  reservabitur.  Nam  quis  erit. 


1  essent,  praescire  ct  prsenunliare  possent. 
eUetiam  Balaain,  qui  ad  maledicendum  po- 
Dei  eductus,  iion  solum  non  malcdixit,  sed 
[uasi  benedicendo,  qiiae  ventura  eranl,  in  Spi- 
iclo  praevidit  ct  prxdixit.  Mittilur  et  adhuc 
|tf  sedioatoribus,  ut  sciant  et  valcant  in  ser- 
>ei  utiliter  commoiiere  populum  Dei.  Scd  in 
libus  est  quidein  Spirltus  sanctus,  sed  non 
iu$,  Ubi  vero  cor  humile,  cor,  inquam,  vel 
ordatione  peccatorum  vel  pro  amore  cflele- 
lonoruni  moerens,  ct  sollicite  consolationem, 
pirare  possit,  iii  verbo  Dei  quaerens  perspe- 
lluc  mittitur  a  largiflua  patcrn»  dulcediuis 
ut  sit  ei  Paraclctus  in  omnibus  et  animx  ct 


qui  in  boc  mundo  tutus  esse  valeat  a  diabolo  ?  Undc 
quanto  sublimior  pax  illa  erit,  ubi  millus  sanctorum 
diabolum  timebit,  tanto  specialius  eam  commendare 
curavit  dicens  :  Non  quomodo  mundus  dat  ego  do  ro- 
bis,  Sed  quomodo  ? 

Non  turbetur  cor  vestrum,  neque  formidet,  Ac  si 
dicat :  Pax  illa  quam  datunis  sum  in  a^terna  vita, 
non  talis  erit,  qualis  pax  prior,  qualis  pax  secunda 
fuit,  sed  talem  pacem  ego  do  vobis,  ut  non  turbetur 
cor  vestrum^  neque  formidet^  hoc  est  ut  ibi  mecum  §u 
tis,  iibi  liberi  et  quieti  ab  omni  impetii  diaboli,  ue- 
corde  turbemini  alicujus  malae  cogitationis,  nec  cor« 
pore  fonnidetis  formidine  aliciijus  pravae,  quae  379 
vobis  succcdere  possit,  actionis.  Et  quia  Salvator 


I9S  VEiN.  GODfiFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  |M 

Doster  duas  in  se  naluras  habuil :  unam  quam  vide-  A  lcnlia  el  in  lualo  el  in  bono  accipitur,  dicercm,  si 


bant ;  altcram  quam  necdum  perfccte  cognoscere 
▼alebant :  unam  humanitatis»  in  qua  cum  eis  man- 
«iucavit  et  bibit ;  alleram  divinitalis,  in  qua  ct  per 
quam  haec  omnia  in  eis  se  faclurum  repromisit,  sub- 
juniit  et  ait : 

Audisti$  quia  dixi  vobis  :  Vado  et  venio  ad  vos.  Ac 
iidiceret :  Audi$ti$pjuic  3go,  propter  vos  factus  bo> 
wo,  dixi  vobis :  Vado  et  venio  ad  vos,  Vado,  ubi  co- 
gnoscar  a  vobis,  non  sicut  bic  cognoscor,  ubi  cogno- 
scar,  inquam,  in  altcrius  dignitatis  magniflcentia,  hoc 
est  in  divinitatis  mex  excellentia;  vado  ad  illam  glo- 
riani,  quam  habet  Pater  mcus,  cui  cgo  consubstan- 
tialis  sum  et  coa:ternus,  quam,  quia  carnales  adhuc 
estis,  hic  in  me  cognoscere  non  potestis  ;  vado  igi- 


auderem,  imo  audeo,  quia  contra  sanum  inteliodum 
sentire  me  in  hoc  non  xsiimo,  principem  mundi  Spi- 
rilum  sanclum  posse  intelligi.  Nec  injuste  per  queai 
formatus  estmuudus,  Principem  mundi  esse  dicimus; 
quaecunque  cnim  creata  sunt,  ab  ipso  formam  acce^ 
perunt.  Sic  denique  in  primordio  creatiouis  iegitur 
de  ipso :  /n  principio  creavit  Deus  cotlum  et  terram^ 
lerra  aulem  erat  inanis  et  vacua,  et  Spiritus  Domini 
(erebatur  super  aquas  (Gen.  i,  1,  2).  Ait  ergo  :  Jam 
non  multa  loquar  vobiscum ;  venit  enim  Princeps  mim- 
di  hujus,  Ac  si  dicat :  MuUa  locutus  sum  Tolnscom 
in  humana  natura  mea,  sed  postquam  Tcnerit  iViti- 
ceps  mundi  hujus^  Spiritus  sanctus,  ipse  de  multis 
pauca  faciet,  quia  dum  inundanti  divinitatis  munere 


turcorporalemmeanipra^sentiamvobissubtrahendo,  B  vos  collustrabit,  universa  quae  scienda  sunt  Tobis 


venio  ad  vos  per  adventum  Spiritus  sancti  divinila- 
tis  meae  vobis  oslendendo  excellentiam.  Et  si  hanc 
in  vobis  gratiam  non  feccro,  hoc  estsi  Spiritum  sau- 
€tum  vobis  non  misero,  in  divinitatis  meae  substau- 
lia  cognosci  a  vobis  non  potero. 

Si  diligeretis  me,  gauderetis  utique^  quia  ad  Patrem 
vado^  quia  Pater  major  me  est,  Quomodo  dicit,  si  di- 
ligeretis  me  ?  Annondilexerunteum,  procujusamore 
reliquerunt  totum  mundum  ?  Vere  dilexerunt,  sed 
tamen  non  ea  dilectione  qua  eum  postea  diligere  coe- 
pe.unt.  Habuerunt  quidem  dilectionem  Dei  ihcipicn- 
tem,  habuerunt  nihilominus  dilectionem  proficien- 
lem ,  sed  dilectionem  pcrflcicntcm  non  habuerunt ; 


paucis  insinuabit.  Sed  si  princeps  mundi  Spiritus 
sanctus  cst,  imo  quia  esl,  quomodo  aodiri  potesl 
quod  ait : 

Et  in  me  non  habet  quidquam  ?  Dicimus  quod  ni- 
hil  in  eo  habuerit  Spiritus  sanctus  ?  Absit  lioc  a  sen- 
su  fldelium,  ut  nibil  in  eo  hal>ere  dicatur  Spiritus 
sauctus,  cum  quo  unus  est  Deus.  381  ^M  cnim 
quasi  dixis^t :  Sicutegoel  Pater,  ita  et  SpiriiussaD- 
ctus,  qui  unus  nobiscum  Deus  est,  Princeps  mundi 
est,  el  in  me  non  habet  quidquam,  hoc  est  in  me  nou 
babet  aliquid,  sed  totum  quod  ego  sum,  totum  quod 
in  me  cst  divinum  et  hunianum,  habet  ipse  in  me, 
habet  ipse  mecum.  Quod  Deus  sum,  mecum  babel» 


sdco  ab  ore  Veritatis  audierunt,  si  diligeretis  me,  Ac  ^  quod  bomo  sum,  mecum  habel,  quia  in  divina  nalu 


s)  dixisset :  Si  diligeretis  me,  qualem'  postea  dilige- 
lis,  quando  advenicnlis  Spiriius  sancti  gratiam  acci- 
pietis,  gauderetis  utique^  quia  ad  Patrem  vado ;  gau- 
deretis,  inquam,  gaudio  mex  divinitatis,  qua  Patri 
eoaequalis  sum  et  consubstantialis ;  gauderetis  utique, 
quia  qui  nunc  vobiscum  comedo  et  bibo,  verus  Deus 
sum  et  verus  homo.  Sed  quia  in  sola  bumana  natu- 
ra  mea  gaudetis^  quam  videtis,  nullumque  de  visi- 
bili  et  incomprebensibili  natura  divinitatis  mex  gau- 
dium  babetis,  ideo  dico  vobis,  si  diligeretis  m«,  380 
gauderetis  utique,  quia  vado  ad  Patrem^  quia  Pater 
major  meest.  Major  me  eu  in  humanitate,  nonma- 
ior  me  est  in  divinitate.  Sed  ct  ego  ipse  major  sum 
meipso.  Major  enim  sum  in  substantia  divinitatis. 


ra  verus  Deus  cum  ipso  sum  ;  in  humana  natura  ve- 
rus  homo  ex  ipso  conceptus  sum. 

Sed  ut  cognoscat  mundus  quia  diligo  Patrem^  et 
sicut  mandalum  dedit  mihi  Pater^  sic  facio,  Idco, 
inquam,  venit  Princeps  mundihujus  Spiritus  san* 
ctus,  ut  ct  vos  et  per  vos  cognoscere  faciat  muii- 
dum,  quia  Deus  et  homo  sum  :  Deus,  quia  diiiga 
Patrem^  id  est  quia  in  divina  natura  mea,  qiio  Dco 
Patri  consubstaiitialis  suin,  sicut  dirigit  me  Pater, 
ita  et  ego  diligo  Patrem  dilcctione  illa,  quam  nemo 
novit,  nisiPater  et  Filius  ;  bomo  autem  quia  inhu- 
niaiia  natura  mca,  sicut  mandatum  mihi  dedit  Pater^ 
sic  facio,  idest  pro  mandato  et  obedientia  Palris 
382  bomo  factus  sum,  et  pro  redimendis  homini- 


qiiam  appareom  oculis  vestris  in  substantia  huma-  D  bus  humanam,  quam  assumpsi,  naturam  morti  dare 
nitatis.  Sed  omnia  ista,  qus  de  divinitatis  meae  ex-     paratus  sum. 


cellentia  nunc  vobis  absconduntur,  per  adventum 
Spiritus  sancti,  quein  missurus  sum,  vobis  manife- 
stabuntur. 

Et  nunc  dixi  vobis,  priusquam  fiat,  m,  cum  factum 
fuerit,  credaiis,  Postquam  enim  Spiritum  sanctum 
vobis  misero,  in  ciijus  adventu  inxstimabili  divini- 
lalis  me»  cognitione  vos  replevero,  tunc  primuni 
eredelis,  Ihuc  primum,  quse  nunc  dixi  vobisj  cogno- 
scctis  ol  ditigetis. 

Jam  nonmHlta  loquar  vobiicum.  Venit  enimprin' 
cep$  mundi  hujus.  Licel  juxla  sententiam  exposiUH 
rum  princeps  mtiii<<t  diabolus  intelligalur,  lamen  quia 
pl^nimque  in  Scripturis  sacris  una  eaderoque  scn- 


Ilaec  sunt  vcrba  evangclicae  Lectionis,  quae  pro 
modulo  nostro  duce  Spiritu  saucto  utcunque  diges- 
simus.  Nunc  ipsiiis  imploremus  auxilium,  ul  qui 
Paracletus  dicitur,  Paraclctus  nobis  esse  dignelur, 
quatenus  gratia  ipsius  et  illuminemur  ad  cogni- 
tionem,  el  inflammemur  ad  dilectionem,  ul  qux 
sit  dilectio  Patrls  ad  Filium ,  quae  dileclio  sil 
Filii  ad  Patrem,  ita  cognoscamus,  ut  el  oliediailiam 
ipsius,  qua  obedivil  Deo  Palri  in  redemplionem  ge- 
neris  humani,  sic  in  prxscnti  sa^culo  imilcmur,  ul 
el  nos  quandoque  per  gratiam  ipsius  redimauoMir, 
et  cum  redemptts  omnilnis,  gaudiis  aelemae  bea^u- 
dinis  admittamur,  ubl*  Patrem  in  Filio,  Filium  ia 


&07  nOMlLl^  FESTIVALES.  m 

PtLite  eum  Spiriio  sancto  siiie  flne  viaere  mereaniar.  A  etiam  naturam  et  mirabiiiter  condidit,  eC  mirabi-^ 
Quod  ipsc  prxstare  dignetur  Dominus  noster  Jesus 


Chnstus,  qui  cum  Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit 
cl  i^gnal  pcr  omnia  ssecula  saeculorum.  Amen. 

IIOMILLV  LIH. 

IH  FESTUM   NATIVIT.VTIS   S.   JOANNIS   BAPTlSTiE   PRIMA. 

ElisabeUi  imptetum  est  tempus  pariendiy  et  peperit 
filium  (Luc.  i). 

Licet  omnis  Scriptura  divinitus  inspirata,  tum 
per  vef  ba,  tum  per  xnigmata  vit:c  perennis^insinuare 
▼idealur  gaudia,  evangclice  tamen  veritatis  aucto- 
ritas  plenius  et  manifcstius  dcnuntial,  quac  et  qualis 
sit  ipsa  patria;  coeicstis  claritas.  Sic  et  prxsentis 
sancti  Erangeiii  sensus    si  subliliter  fuciit  inqui- 


libus  rcformavit. 

Gum  ergo  beata  quaelibct  anima  educta  fuerit  d& 
pra^scntis  vitae  laboribus  et  miseria,  cum,  inquam, 
partiis  hujuscemodi,  fama  videlicet  virtutum  cjus 
et  laudabilis  meriti,  vulgari  coRperit  in  aula  coelcsti, 
vicini  et  cognati  benigne  ei  dicuntur  congratulari. 
Nam  si  teste  Veritatis  sententia,  angeli  cives  no-^ 
stri  de  unius  peccatoris  tantoperc  gaudent  p<cni- 
lentia ,  quanto  majori  uluntur  gaudie,  cum  ere- 
ptum  eiim  de  impcrio  mortis,  ad  vcram  libertatem, 
ad  gloriain  filiorum  Dci,  ad  rcgnuin  agnoverint 
translssc  immortaiitatis,  ubi  sic  aiictori  juslitlxxon. 
jnnctus  inliuercat,  ut  peccati  maculam  nec  Icvissi^ 
inam    quidem    ulterius  contraliere    valeat  ?  Nain 


situs,  mystica  denuntiat  ratione,  qualis   bonor  ct  B  quantum    384  hoininum    felicitati  congaudeant. 


gloria,  quae  pax  et  coitcordia  in  curia  sit  Regis  coe- 
lestis,  in  civitale  Dei  vivcntis.  Ait  enim  Evangelista : 
Elisabeth  intpletum  est  tempus  pariendi,  et  peperit 
fitium,  Qtiia  bcatus  Joannes,  cujus  hodie  festa  ce- 
lebrainus,  summx  bcatitudinis  singularis  cxstitit 
nuntius,  per  parentcs  ipsius  omnes  ad  aelernx  feli* 
cilalis  gaudia  perlinentcs  accipere  non  incon;;rue 
possumus,  in  Zacliaria  spiritum  hominis,  in  Elisa- 
beth  vero  carncin,  quae  sola  in  pra;senti  vita  labo- 
rem  portal  et  dolorcin.  Habet  ergo  tidelis  quisquc 
tempus  parieiidi,  cuin  in  tempore  hujus  mortalitatis 
quasi  gluriosum  numeruin  filiorum  laudabiles  fru* 
cCiis  bonorum  muIlipHcat  operum,  per  quos  gaudia 


quanta  adniiratione  aeslimationcm  humani  roeriti 
praeferant  ct  extoUant,  plenius  adhuc  sermo  nar- 
rationis  evangelicae  videtur  nobis  indicare. 

Et  factum  est  in  die  octavo^  venerunt  ckcumcidere 
puerum^  et  vocabant  eum  nomine  patris  tui  Zacha^ 
riam,  Quoniam  octavo  dic  celebratur  gloria  resur- 
rectionis  Dominicae,  recte  per  diem  octavum  gene- 
ralis  exprimitur  resurrectio  mortuorum.  Sed  qui 
siint  illi,  qui  octavo  veniunt  die  pnerum  circumcidere  f 
Spiritus  videlicet  administratorii,  per  quoruin  mi^^ 
nisterium  omne  vivorum  et  mortuorum  terminabi- 
turjudicium,  quemadmodum  ipse  judiciorum  Do- 
miiius  in  Evangelio  testatur  evidentius.  Mittet^  in- 


regni  coelestis,  per  qiios  gloriam  possideat  aeternaB      quit,  Filius  hominis  angetos  suos^  et  coltigent  de  regno 


haereditatis.  Cujus  nimirum  tempus  pariendi  tunc 
tmp/efur,  cum  terininus  ille  advenerit,  quem  pne- 
lehre  nullus  383  niortalium  poterit.  Si  quis  ergo 
faoc  temporc  paricndi  hono  ardcnter  insistenio 
operi  non  sterilis  sed  forundus  studuerit  inveniri , 
cum  hoc  impielum  t^mpus  fucrit,  id  est,  cum  de 
corpore  inortis  ad  stat.im  immortalitatis  pervcne- 
rlt,  dici  de  illo  non  inrongriie  poterit  quia  filium 
peperit.  Et  bene  non  fHiam^  sed  filium  peperisse  di- 
citur,  quia  evacuata  ,tunc  omni  carnalis  vitae  im- 
beciUitate  in  viriiin  pci  feetura  proficiet  in  plenitudine 
a»taUs  Ghristi,in  iucommutabilis  justitiaestabilitatc. 
De  hiijusmodi  partiis  gloria  qnale  gaiidium  in  coe* 
kstl  fiat  curia,  reote  verba  innuunt  sequentia 


ejus  omnia  scandala,  Veniunt  ergo  spiritus  admi- 
nistratorii  octava  die,  ut  puerum  circumcidant,  ut 
electum  qucmqiie  ab  omni  corruptionis  «Hseria 
funditus  ^xpiatum  setemse  reddant  puritatis  fonte 
iBebriandiim.  Quicum  viderint  abjectam  humani 
generis  naturam,  non  solum  suae  dignitati  aequa- 
tam,  veriHU  in  capite.  suo,  mediatore  Dei  et  homi- 
nuin  Jesu  Christo,  et  in  quibusdam  etiam  membris, 
oiatre  videlicet  ejusdem  mediatoris  ultra  se  vide- 
rint  mirabiliter  exaltatam,  mirantur  siimmopere 
fragilem  limum  pro  acquirendo  regno  gloriae  tan- 
tuiu  passionis  pretium  dedisse,  pro  quo  semetipsos 
nunquam  vel  minimum  quid  Ir^oris  sciunt  impen- 
disse.   Cernentes  igitur   incomparabile   electorum 


Et  audierunt  vicini  et  cognati  eju%  quia  magni-  D  merituni,  jure  censent  eos   nomine  patris  sui  Za- 


ficasset  Dominus  misericordiam  suam  cum  illa,  et 
tongratulabantur  ei.  Yicini  cujuslibet  felicis  animae 
spiritus  angelici  accipi  possunt  iion  incongrue,  qui 
ei  ad  omne,  qnod  advcrsus  carncm  et  sanguinem, 
adversus  spiritaiia  nequitix  habet  prrelium,  ut  vcre 
▼icini  ct  proxinii  benignum  semper  cxhibent  prtT^i- 
dium.  Nam  quomodo  unquam  homo  fragilis,  homo 
lerra  ct  cinis,  congredi  aut  resistere  spiritibiis 
posset  malignis,  nullo  carnis  onere  gravatis,  si  non 
ccelestimn  acies  castrorum  protectionis  suae  indesi- 
venter«i  ferret  auxilium?  qui  etiam  spiritus  an- 
felic:  ejusdem  animae  dicuntur  cognati,  utpote  ab 
vno  Patre,  DominoJcsu  Christo  progeniti.  Nam  ipse, 
<|Ui  Hngelicae   conditioiiis  mictor  existit,  humanam 


chari(e  vocandos,  quia  secundum  magnifica,  qux  in 
corpore  egcrunt,  opera  dignos  eos  dijndicant  scm- 
piterno  coronandos  honorc  et  gloria.  Vere  Joan- 
nem  amicum  Sponsi  intimiifn,  coeli  senatorcm  in- 
clytum  pro  singularis  innocentiae  roeritis  dignissi- 
roum  judicant  senatu  gloriae  pereiHiis,  qni  ut  se- 
cretis  cceicsUbus  interessc  mereretur  familiarius, 
in  ipso  adhuc  teiieFae  aetaiis  tempore  humanae  se 
funditus  subtraxit  commaneDti».  V^e  assatum 
ignita  crate  Laurentium  coelestis  dignit^itis  coroiia 
Jiistissiine  dijudicant  knireanduro.  Vere  Georgium 
caeterosque  invictos  veritatis  testes,  nobilem  dc 
bostibus  iriumplHim  referentes,  385  P^^  eClusiono 
proprii  sangninis  dignos  d^udicant  stola  pen»mift 


899 


VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


900 


gloriaect  immortalilalis.  Sed  ipse  felix  electoruiii  A  ient  et  appetaiu,  quod  vidclicel  recipcre 


numerus,  cum  pro  laudabilis  vita;  meritis  lantum 
9il)i  ab  angelis  bonorem  defcrri  vidcrint  reverentiac 
et  laudis,  non  ilta,  sed  humilia  de  se  scnticntes, 
cui  mcritorum  suorum  magnificcntia  ascribi  de- 
bcat,  verbis  sequentibus  patentcr  denuntiant. 

N equaquam^  sed  vocabilurJoannes,  Cum  cnim  ad 
anio^um  revocavcrint  quantas  calamitatcs,  quales 
misorias  in  exsilio  pertulerint,  cum,  inquam,  me- 
morcs  erunt  qualcs  tentationcs  a  conventu  mali- 
gnantium  pcrpcssi  sint,  ct  in  his  omnibus  in  fragili 
corpore  victores  gloriosos  sc  exstitissc,  victorioe 
palmam  non  suis  mcritis,  sed  dono  ascribunt  et 
gratix  solius  Dci  omnipotcntis.  Dicunt  igititt  suis 
ronvicibus ,  angclicis  illis  spiritibus,  de  suae  remu- 


sua  siiminopere  expetunt  et  desiderant,  quod  i 
gruenti  ordine  vcrba  sequenlia  declarant. 

Et  pjstulant  pugiUarem,  PugiUaris  proprie  Mlfr 
cupari  solet,  quod  pugillo  manus  contineri  valet.  II 
quid  per  pugiUarem  aptius  accipcrc  possuiniit « 
qiiam  clect  rum  carncin  et  corpus,  quod  iu  praesenU 
vita  manu  valid»  contriiionis  vitiis  cnicifigeriles 
ct  concupisccntiis,  emundarc  stiidebant  ab  operibiit 
mortuis  ad  scrviendum  Dco  viventi?  Electorum  igi- 
tur  spiiitus  et  anima!  magno  dcsiderii  clamore  a 
Dco  videntur  postulare,  ut  camem  propriam,  fide- 
lem  sui  certaminis  coagonistam  immortalem  reci* 
piant  et  incorruptam ,  quia  de  visione  omuipoieniis 
Dei  plcnum  nequaquam  habere  valent  gaudium, 


neraiionis  gloria  lantopcre  mirantibus  :    AVi/Ma- ^  q"a"diu  hanc,  quain  in  omni  praiscntis  saecuU  aspe- 

quam,  sed  vocabilur  Joannes^  hoc  cst  ncquaqiiam 

nistris  operibus  vcl  meritis  ad  hac  gloriam  provecti 

sumus  coclcstis  dignitatis,  scd  totum  ct  bonx  actio- 

nis  nostrx  meritum,  ct  tanta;  rcmunerationis  insi- 

gncgaudium  illius  gratlx  est  ascribcndum,  a  quo 

est  omne  dattim  optimum,  ct  omne  donum  perfe- 

ctum.  Hinc  ctiam  Paulus  apostolus,  gentium  do- 

ctor  cgregius,  doctrinae  ct  pncdicationis  sux  labo- 

rcm   ncquaquam  sibimctipsi,    sed  doiio  ascripsit 

mulliformis  graliae  Ghristi,  plus,  inquiens,  omniius 

iaboraviy  non  autem  ego,  sed  gratia  Christi  mecum 

(/  Cor,  XV,  iO).  Dum  ergo  electorum  numcrus  nii 

super  statu  suae  beatitudinis   propriis   attribuens 


ritate  fidclcm  habuerunt  comitem,  in  perveniioiiif 
gaudio  habere  non  valent  consortem.  Hax  est  etiain 
validi  clamoris  virtus,  qua  electorum  aniroae  roagnt 
ad  Dcuin  voce  in  Apocalypsi  refcruntur  clamare : 
Vsquequo  sanctus  et  verus  non  juiicas  et  vindicM$ 
sanguinem  nostrum  de  his  qui  habitant  in  terrmf 
{Apoc.  VI.  iO.)  Sed  cum  hxc  validi  clamoris  vir» 
tus  ad  aures  Domini  Sabbaoth  introierit ,  ipseque 
387  Bedcmptor  animarum  desiderio  illarum  per 
rcsurrectionem  corporuni  satisfecerit ,  jam  tune 
veracitcr  adimplebitur,  quod  in  consequentlbiis 
commcmoratur : 
Scripsit  dicens  :  Joannes  est  nomen  ejus,  Dum 


mcritis,  scd  totum  divinis  ascribit  muneribus,  illa  ^  crgo  omncs  electi,  qui  ad  aetcrnam  vitam  praede> 

1  •  •  •  1  •!•       ^        »•  ••  •  Iv    •      •»•  !•     J  !•     •     f  •      • 


superna  angclorum  agmina  magis  magisque  humili- 
tatem  illorum  magnificant  et  approbant,  quemadmo- 
dum  verba  sequentia  declarant : 

Et  dixerunt  ad  iUam :  Quia  nemo  est  in  eognatione 
Itia,  qui  vocctur  hoc  nomine,  Quod  idem  est  ac  si 
dicant :  Digna  de  Conditoris  majestate  sentitis,  dum 
gaudia  acccptx  remunerationis  non  propriae  virtuti 
ascribitis,  sed  dono  assignatis  pii  Redcmptoris.  Nul- 
lus  cnim  est  inter  filios  hominum,  quem  natura 
humanse  conditionis  ad  hoc  non  trahat ,  ut  pro- 
priam  laudcm  quxrendu  magis  in  386  ^^  gloriari 
velit  qiiam  in  Domino.  Sequitur  : 

Innuebant  autem  Patriejus  quem  veUet  vocari  eum. 
Quaudiu  horribilem  mortalitatis  hujus  carcerem  in- 


stinati  sunt,  ab  initio  saeculi  duplici  fuerint,  corpo- 
rum  simul  et  animarum  immortalitate  vestiti,  cum- 
que  ad  memoriam  rcvocaverint  quod  in  sola  pro 
tectione  Dei  coeli  omncs  praesentis  vitae  labores  el 
miserias,  omnes  antiqui  hostis  tcntationcs  cvase- 
rint  et  insidias,  vere  non  tam  dictis  transeuntiLus, 
quam  scriptis  permanentibus  aflirmant  non  sua  vir- 
tute,  sed  solius  Dei  gratia  sc  salvatos  esse.  Proinde 
profunda  corporis  et  animi  humilitate,  verissima 
suimet  agnitionc,  pio  sc  in  perpctuum  submiitunt 
Redemptori,  oer  quem  ab  seternse  mortis  damnt- 
tione  misericorditcr  sunt  redempti.  Cum  hac  om- 
nium  electorum  laude  ct  gloria  fiet  etiam  de  ine- 
narrabili  pii  Conditoris  miscricordia  civibus  sum- 


habitamus,  tantas  csecitatis  ienebras  patimur,  tan-  D  mis  admiratio  non  niinima,  quam  patenter  verba 
Irs  ignorantia^  nebulis   constringimur,  ut  proprii      manifestant  sequentia. 


cordis  conscientia  vix  aliquando  nobis  ipsis  sit  nota; 
aliena  vero  omnino  nobis  manet  incognita,  nisi  ex- 
tcrioris  hominis  nutibus  vel  signis  fuerit  prodita. 
Ilujusmodi  caliginis  umbras  supcrnx  patria;  pror- 
Bus  ignorat  claritas,  in  qua  cunctorum  Deo  con- 
regnaniium  corda  tanta  divini  luminis  illustrantur 
gloria,  ui  singulorum  aflectus  patcai  singulis.  Et 
hoc  esi  quod  muiuo  tiintt^re  dicuntur,  quia  opus 
ibi  nequaquam  erit  exterioris  hominis  motu  aliquid 
exprimere,  ubi  singulorum  singulis  manifestae  suni 
conscieniiae.  Sic  ergo  coelestium  agminum  spiriius 
annuuni ,  hoc  est  per  angelicae  na(Urae  subtiliiatem 
inleliiguni,  quid  electorum  animae  a  Domino  postu- 


Et  mirati  sunt  universi.  Cum  universa  Couditorts 
nostri  opera  magna  valde  sint  et  incnarrabilia « 
unum  tamen  opus  est  praccipuum,  unum  pne  cun 
ctis,  praeccilentissimum  antiquum  videlicet  iliud  con* 
silium,  quod  beatus  ille  bcali  Dei  Filius  delicias 
suas  quondam  «slimavit  csse  cum  fiiiis  hominum. 
Miratur  ergo,  et  mirando  magnificat  tota  coelesiiiin 
agminum  dignitas,  quod  Deus,  qui  sine  tempore 
fuii,  homo  8ub  tempore  fieri  voluit,  quod  ooncipi 
et  comprehendi  in  tenerae  Yirginis  voluii  utere^ 
quem  coeii  et  ierrae  comprehendere  non  valei  am- 
plitudo. 

Ipse  autem  electorum  numerus  nunquid  ianlae 


901  nOMILLf;  FESTITALES.  m 

dignationi  exislens  ingratus  ultra  a  Redeniptoris  A  cum  illo,  Ideo,  inquiunt,  talem  claritalis  decoieia 

homo  proroeruit  terra  et  cinis,  quia  inlantum  Con- 


sui  cessabit  laudibus?  Non  uliiiue;  nam  et  apertum 
€st  iUico  os  ejusy  et  lingua  ejus,  et  loquebatur  bene- 
dicens  Deum,  Per  os,  quod  forjs  est,  visibile  quod- 
qoe  horoinis  expriroitur;  per  tinguam^  qu%  intus 
est,  illud  non  incongrue  accipi  valet ,  quod  inyi- 
sibile  in  conscientia  horoinis  latet.  Qune  siroul  utra- 
quc,  exteriora  electorum  et  interiora  ita  in  Com- 
diloris  388  I^udc  aperiuntur,  ut  amplius  per  sae- 
cula  non  claudantur,  sed  ipsi  suo  Conditori  gratias 
agentes  voce  incessabili  jucunda  suae  redemptionis 
gaudia  la^tissimo  ccelestis  harmoniae  concentu  re- 
sonabuut  in  sxcula. 

Et  factus  est  timor  super  omnes  vicinosejus, Dicium 
est  superius  civcssupernos  esse  vtcmos,  quicum  eos- 


ditor  ejus  miseriis  condoluit  et  fragilitati,  ut  bomo 
fleret  Filius  Altissimi.  Filius  enim  Dei  proprie  di- 
citur  manus  Dominiy  sicut  eidem  voce  dicitur  Psal- 
mist»  :  Jfantts  tuce,  Domine,  fecerunt  me  et  ptasma 
verunt  me  (Psa/.cxviii,  75). 

Et  Zacharias  palerejui  imptetus  est  Spiritu  sancto^ 
et  prophetavit  dicens  :  Benedictus  Dominus  Deus 
Isfaety  quia  visitavil^  et  fecit  redemptionem  plebis  sua^. 
Electorum  Dci  numerus  per  Zachariam  praenoiatus, 
390  quandiu  corpus ,  quod  aggravat  animam,  ge- 
rit,  ea  quse  sunt  spiritus  ,  cognoscere  ad  plenuin  nc- 
quaquam  poterit.  Sed  cum  corruptibile  hoc  induerit 
incorruptionem,  cum  ad  plenx  securitatis  transicrit 


demdevictaomnicorruptionismolestiacorporiclari-  B  gaudia,  ibi  revehta  facie  psrfecte  cognoscet  pleni- 


tatis  Chrisli  viderinl  conforroatos  per  oronia ,  fiet  in 
eis  timor  sanctus,  timor  in  sxculuro  saeculi  perman- 
surus.  Tiroent  quippe  timore  pio,  venerantur  et 
laudabunt  per  saecula  non  solum  divinse  majestatis 
potentiam,  sed  etiam  ineffabilein  ejusdem  Redem- 
pioris  misericordiam,  qui,  quos  condidit,  tanto  di- 
lectionis  pondere  appendit,  ut  quoniaro  neroinem 
habuit  majorem,  seipsum  pro  his  daret  in  redera- 
ptionis  pretium. 

Et  superomn'a  montana  Juda;ce  divutgabantur  om- 
ma  verba  hcec.  Judaea,  quse  confessionem  sonat,  civi- 
tatem  coelestem  dcsignat,  in  qua  in  voce  cxsulta- 
lionis  et  confessioilis  jugiter  laudatur  et  magnifi- 
catur  nomen  «terni  Conditoris.  Hujus  Juda^a!  mon- 
Uma  ea  angelorum  vocantur  agmina,  quae  incir-  ^ 
camscripto  himini  tanta  sunt  vicinitate  conjunctat 
ut  inter  haec  et  Deum  nil  existat  medium.  Super 
haec  montana  omnia  humanae  rederoptionis  divut^ 
gantur  verba,  quia  ipsi  Spiritus  angelici  venerari 
Qon  desinunt  et  roirari,  quod  praepotens  coelorum 
Dominus  pro  horoinibus  horoo  buroilis  fieri  sit  di- 
gnatus.  Erit  etiam  suromae  admirationis  causa, 
qBod  bumana  natura  de  limo  terrae  edita,  ita  in 
capite  suo,  Mediatore  Dei  et  horoinuro,  supra  om- 
nem  principatum  et  potestatem,  supra  omnero  virtu- 
tem  et  doroinationem  ita  sit  exaltata ,  iit  in  eadem 
daritate,  qua  seterna  regnat  divinitas,  ipsa  rcgnare 
Yideatur^  assumpla  in  Deuro  huroanitas.  Dum  ergo 


tudinero  divinx  sapientise  et  scientiae,  ibi  redemptio- 
nis  siix  gaiidia,  nonquasi  fiitura,  sed  jani  per  Me- 
diatoris  sanguinero  veraciter  facla  pronuntiat,  ac 
intimis  graiiarum  votis  noroen  ejusdem  Rcderopio- 
ris  in  seternuni  benedicit  et  magnificat.  Benedictus^ 
inquit,  Dominus  Deus  Israel.  Quasi  dicat  :  Benedi- 
ctus  ille,  qui,  ut  multos  regni  sui  faccret  cohaercdes, 
injuriam  maledictionis,  igiiominiam  sustinere  non 
abnuit  crucis  ;  qui  in  multiplici  mortalitatis  nostne 
miseria,  in  miilta  nos  visitavit  miseratione  ct  mise- 
ricordia  ;  qiii  totiiro,  quod  vel  caro  blandicns,  vel 
muiidus  saeviens  solebat  ingcrere,  evacuavil  pcr  rc- 
velationem  glorise  suae,  pcrpetuam  facicns  redemplio- 
nem  plebis  su(e,  cui  sit  honor  et  impcrium  per  infi- 
nita  sacciila  sseculorum.  Aroen. 
IIOMILIA  LIV. 

1N  VIGILIAM   FESTI    SS.    APOSTOLORUM  PETRI 
ET  PALLI   PRIMA. 

Dtcfl  Jesus  Simoni  Petro  :  Simon  JoanniSy  ditigis 
me  ptus  his  ?  (Joan,  xxi.) 

Beatissimus  Petrus  apostolorum  princeps ,  quia 
tantae  fidei,  taroque  ardentissimae  charitatis  erga  Do- 
minum  et  magistrum  suum  exstitit,  sicut  ex  lectione 
evangelica  audivimus,  merito  illi  ut  fideli  dispensa- 
tori  alendarum  ovium  suarum  curam  Doiuinus  con- 
tradidit.  Qui  profecto  illum,  qui  est  in  sanctis  suis 
mirabilis,  morte  sua  clarificavit,  dum  pro  ipso  de- 
votc  et  gloriose  in  crucis  stipite  elevatus  occubuit. 


cuncti,  qui  redempti  siiiit   a  Domino  ,  cum  ipso  «^  Sed  quid  scire  vel  audire  tanti  viri  merila  nobis  pro- 


redemptionis  suse  auctore  in  gloria  coepcrint  appa- 
rere,  ipsi  spiritus  administratorii  nil  aliud  sunt 
acturi,  nisi  ^quod  sequentia  declarant  hujiis  evan- 
gdii  : 

Et  posuerunt  omnes  in  corde  sno  dicentes :  Quis^ 
putasy  puer  iste  erit  ?  389  ^^i  unigenitus  cum  omni 
corporc  suo,  quod  est  Ecclesia,  dicitur  quodam- 
modo  puer  unus,  quod  dilectum  corpus  tanto  iro- 
mortalitatis  decore  adomabit,  ut  ipsis  spiritibiis 
angelicis,  quoruro  natura  est  splendor  et  gloria, 
dignuro  hal)eatur  prseconio  admirationis.  Quis^  in- 
qoiunt,  puer  iste  erit,  excclsus  videlicet  filiorum  Pei 
coetus  tam  perfectus  in  dccore,  tam  decenter  coro- 
natua  gloria  ct  honore?  Eienim  manus  Domini  erat 


derit,  nisi  ea,  quae  audimus,  factis  utcunque  imitari 
velimus?  Sicut  enim  tunc  Pctrum ,  an  se  plus  his 
omnibus  diligcret,  requisivit  :  sic  quotidie  in  sancta 
Ecclesia,  in  electis  scilicet  animabus,  posttempus 
converslonis,  majoris  ct  ardentioris  requirit  opus 
fidei  et  dilectionis.  Ait  ergo  evangelista  : 

Dicit  Simoni  Petro  Jesus  :  SimonJoanniSj  diligis 
me  plus  his  ?  Simon  obediens,  Joannes  gratia  Dei  in- 
terpretatur.  Per  Simonemj  qiii  interpretatur  o6ei/iew«, 
quilil)ct  fidelis  homo  accipi  potcst,  qui  inun(!um  de- 
serens,  propriis  voluntatibus  abrenuiitiarc  qua^rit, 
ct  pro  iinpcrio  divino ,  ct  pro  spe  sete rna;  remunera- 
tlonisalicno  sc  rcgiinini  S!ibdens,  Dominicis  pcr 
omnia  pricccptis  obedire  satagrt,  et  ex  hoc  olcdien- 


9C5 


VEN.  GODEFRIOl  AfiBATIS  ADMOMENS» 


M4 


Ike  bono  gratiam  DW,  qiue  pcr  Joannem  flguratur,  A  ^ur,  et  Umcn  de  futura  aitcrnx  vUx  retrlbutiooe  glo- 
affatim  percipere  fuerctur. 

391  Hic  qualiter  in  primordio  conversationis 
Peum  et  Dominum  suum  omnibus  mundi  voluptati- 
bus  anteponere,  ipsumque  quam  ardcnter  silire,  ct 
quam  vehcmciitcr  diligere  debcat,  ipse  Dominus  do- 
cendo  insinuat  :  Simon,  inquit,  Joannis  diligis  me 
plus  his  ?  Qiiid  est  dicere,  plus  his^  nisi  qiiod  dili- 
gendus  est  Dominus  plus  omnibus  terrenis  atque 
caducis?  Hic  etenim  verbum  est  demonstrativum, 
per  quod  innnitur  quidquid  est  in  hoc  mundo  visi- 
bile  et  transitoriuin.  Gonvcnit  namque  cis  qui  pia 
colia  jugo  obedientiae  bumiliter  submiltunt,  et  ob 
hoc  majora  charismatum  dona  a  Deo  Patrc  perci- 
piunt ;  plm  his,  id  cst  prae  cunctis  visibilibus,  prse 


riatur. 

Sludet  et  mansuetudini,  quia  omnino  parat  sibi- 
met  requiem,  quam  inox  in  secreto  cordis  invenil, 
qui  secundum  jubentis  sibi  imperium  vivenft»  Diuie 
cavet  interdicta ,  nunc  valenter  ct  sollicite  perflclt 
quaclibet  injuncta.  Patiens  ct  fortis  est  ad  irrogaia^ 
seque  ipsum  sic  metitur,  ut  ncc  prosperis  immo- 
dice  extoUatur ,  nec  adversis  nimium  dejiciatur. 
Sequitur  : 

Dicit  ei  tertio  :  Simon  Joannit,  amas  mef  Quid 
est  quod  post  profectum  tantarum  virtulum  jam  ter- 
tio  amorem  conQtcri  dcbct,  nisi  quod  is  qui  tali  or- 
dine  profccerit,  ad  profectum  muitarum  vocalur,  ut 
praecsse  aliis  dcbcat  qui  dignius  aliis  vivit?  Yult 


cunctis  mundi  divitiis  ,  Deum  et  Dominum  suum  B  enim  omnipotens  Deus  ut  et  aliis  innolescat  quam 


Greatorem  et  Redemptorem  omnium  amplccti  et  di- 
ligere,  non  patrem,  aiit  matrem,  non  fralres  aut  so- 
rores,  sed  ipsum  solum  beatum  Deum  plus  omnibus 
his  totis  animae  medullis  sitire  et  amare.  Quisquis 
lUe  est ,  qui  in  hujus  mortalitatis  mulabililatc  ,  in 
amore  Gonditoris  sui  sic  inardescit,  ut  supra  omne, 
quod  est,  unice  Deum  suum  diligat,  ipsum  sinrenc 
dilectionis  suae  testem  recte  invocat,  dicens  cum  Pe- 
tro; :  E(iam,  Domine,  tu  scis  qtua  amo  te.  Qui  dum 
vera  cordis  bumililate  in  Dei  amore  profeceril,  quam 
districta  animadversione  postinodum  in  tcmpore 
bonse  conversalionis  in  se  punire  debeat,  ({uidquid 
rontra  Deum  deliquit,  sequeiitibus  verbis  insinuat 
Dominus  dicens  : 

Pasce  agnos  meos,  Per  agnum  poenitentia  designa- 
tur,  quae  primum  appetenda  est  quaerenda,  quia  nisi 
peccata  praeterita  condigna  poenitcntiae  satisfactionc 
diluantur,  nequaquam  anima  ad  coclestis  munditiae 
raystcHum  admittitur.  At  vero  cum  antc  actae  vit^ 
culpas  detergimus  per  poenitentiam,  a  peccatis  prae- 
teritis  absohiti  ad  veram  redimus  innocentiam.  Et 
uotandum  quod  ait  :  Pasce  agnos  meos..Quia  sicul 
pastio  diaboli  est  vitiorum  et  peccatorum  foeda  volu- 
tatio,  sic  quodainmodo  quaedam  laudabilis  et  jucunda 
reCcctio  Omnipotentis  cst  vera  cordis  munditia  et 
innocenlia  per  veram  acquisita  pcenitentiam.  Sed 
intcr  haec  dum  poenitenti  homini  a  Deo  dimittitur, 
quod  deflevit,  nec  etiam  a  Deo  imputantur  peccata. 


fervidam  erga  se  dilectionis  gratiam  in  corde  reti- 
neat ,  aliosque  virtute  doclrinje  ad  summa  inar- 
descere  et  fervere  faciat,  ut  quod  divina  inspiratione 
didicit ,  auditoribus  suis  annuntiare  et  pnedicare 
memineril.  Quod  autem  hoc  omnino  pertiroescere, 
et  magis  inde  contrisUiri,  quam  gaudere  necesse  ha- 
beat,  recte  sequeutia  verba  insinuant. 

Contristatus  est^  inquit,  Petrus  quiadixit  ei  tertio: 
Amastne.  Et  dicit  ei :  Domine^  tu  omnia  scis,  tu  393 
scis,  quia  amo  te.  Primo  tempore  convcrsionis  prae- 
cipienti  Deo  pcr  omnia  devole  obedire ,  et  amori 
ejus  nihil  proponere  dulcc  habet  et  jucundum.  Item 
tempore  b<mae  conversationis,  dum  tantarum  virtu- 
tum  numerum  in  sc  augeri  couspicit,  merito  hUare- 
scit.  Gum  vero  ad  culmen  praelationis  promoveri 
compellitur ,  ubi  multorum  moribus  servire  deba, 
merilo  turbari  et  contristari  habet. 

Novit  enim  periculosum  valde  esse  alienam  vitam 
discutere  et  dijudicare,  qui  vix  ad  hoc  sufliciens  cst, 
ut  propriam  valeat  regere  et  gubemare.  Unde  jure 
cum  Petjo  Domino  dicit :  Domine,  iu  omnia  scis.  Tu 
scis  quia  amo  te,  Ac  si  dicat :  Tu,  Domine,  qui 
onmium  corda  nosti,  tu  scis  si  dignus  sim  praeesse 
populo  tuo;  ego  nihU  mcriti,  nihil  virtutis,  nibU 
scieutia^  in  me  esse  sentio.  Aitamen  tuae  omnia 
commitlo  voluntati,  meque  tolum  tuae  prosterno 
pietati. 

Hinc  est  quod  beatissimus  Martinus,  qui  dissolvi 


392  <I^  aliquando  perpetravit,  non  semel  tantum,  d  et  esse  cum  Ghristo  diu  optaverat,  nihil  in  volo 


sed  iterum  et  tcrtioagnos  Dei  pascerc  jubetur,  quera- 
«dmodum  Petro  sccundo  dicitur  a  Domino  : 

Simon  Joannis^  diligis  me?Ait  illi:  Etiam^  Domine. 
Dicit  ei :  Pasce  agnos  meos,  Sicut  superius  per  agnos 
paeaitentia,  sic  et  bic  per  agiios  simpUcitas,  man- 
suetudo  vel  patientia  accipitur.  Igitur  quicunque 
ille  cst,  qui  tactu  veri  luminis  iUustratus  sese  con- 
tra  se  erexerit,  et  per  amaram  poenitentiam  ad  ve< 
ram  rcdicrit  innocentiam,  restat  utsummopere  sim- 
plicitati  studeat,  ac  pro  benefactis  suis  laudes  hih 
Bianas  non  requirat,  sicque  flt  simplex  in  maio,  ut 
lamen  prudens  esse  meminerit  in  bono.  Non  •^nini 
simplex,  sed  duplex  cor  retinet,  qui  hic  ex  merito 
bonac  aaionis  superbicnt,  humanis  favoribus  pasci- 


suo  [cod,  tuoj  ponens,  nihil  voluntati  relinquens 
diccbat :  Domine,  si  adhuc  pcpulo  tuo  sum  neceua- 
rius^  non  recuso  laborem,  fiat  voluntas  tua.  Dum 
juxta  beati  hujus  viri  exemplum  praelatus  quisque 
Deo  ct  Domino  suo  sc  humilitcr  ad  obediendum 
exhibueril,  quaUter  earumdeai  ovium  curam  gerere 
dd)cat,  continuo  audit : 

Pasu,  inquit,  oves  meas,  Ac  si  dicat :  Ovcs  mea$t 
simpUces  scilicet  et  innocentes  meos,  et  non  solum 
simplices  et  innocentcs,  sed  et  peccatores  meoe, 
per  poenitentiam  utique  meos  factos,  quibus  le 
praecsse  volui,  quos  tuae  fidei  et  amori  commisl» 
pasce  nimia  tuimet  soUicitudine ,  pasce^  inquania 
praedicatione,  operatione,  oratione. 


•m  HOMILIi£  FESTIVALES.  906 

Hac  trimoda  refectione  spirltalis  quisque  p]*aedi-  A  plari,  nimc  orationi  instare  quantum  4ibuit,  licuit. 


cator  oves  Dominicas  debet  pascere,  praidicatione 
Tideiicet,  operatione  ec  oratione,  quia  prius  se  per 
subBmia  facta  debet  exercere,  et  sic  ad  bene  agen- 
damalios  admonere.  Nam  si  vila  discordat  a  lingua, 
fMiscit  quidem  prasdicatione,  sed  non  pascit  opera- 
ratione.  Unde  quod  intunat  voce,  394  omare  debet 
morum  et  operam  clarkate,  et  ad  hscc,  quod  polls- 
simum  est,  commissas  sibi  animas,  nt  quandoque 
in  Ghristo  inveniantur,  assiduis  Domino  orationum 
victimis  commendare.  Quantus  vero  labof ,  quantave 
sollicitudo  eidem  in  praelatione  futura  sit,  jureju- 
rando  affirmat  Dominus,  juxta  quod  sequitur  : 

Amen  amen  dico  tibiy  cum  essesjunioTy  cingebas 
Uy  et  ttmbulabits,  ubi  volebas ;  cum  autem  tenueris, 


Quod  vero  in  dispositione  rcgiminis,  ubi  multiB 
curae  subintrant,  bsec  minus  ct  rarius  ha))erc  valeat, 
maaifestatur,  cum  subjungitur.  Cum  autem  senucris^ 
extendes  manus  tuas,  et  alius  te  cinget,  et  ducet  qno 
non  m.  Ac  si  dicat  :  Tu,  qui  aliquando  totus  intus 
eras,  et  uni,  quod  necessarium  est,  iniiscrcbas, 
postquam  scnuisti,  hoc  est  postquam  magnitudine 
dulcedinis  mex  crcbrius  renovari,  ut  solitus  eras, 
non  meruisti,  extendes  manus  tuas,  id  cst  exlra  tendes 
te  ad  exteriora  opera,  quia  propter  necessaria  sum- 
ptuum  subsidia,  qux  impcndenda  sunt  (iliis,  turbari 
et  sollicitari  habes  erga  plurima.  Alius  quoque  396 
cinget  tc,  alius  videlicct  labor  astringet,  et  ducet  quo 
non  vis  quia  propositum  non  est  tuae  voluntatis,  quod 


^xtendes  manus  tuas,  et  alius  te  linget,  et  diic^t  quo  B  ad  curas  mundi  venire  compelleris. 


fMfi  «w.  Nolandum  qusenam  sit  juventus,  in  qua 
liomo  cingitur  et  ambuiat  secundum  velle  suum ;  et 
quae  senectus,  in  qua  manus  extendit  et  ducilur 
Hqoo  non  vuU. 

Audiamiis  l^avid  de  hac  juventute  et  senectute 
dicenlem  :  Junior  fut,  etenim  senui  (PsaL  xxxvi, 
^).  Et  iterum  :  Renovabitur  ut  aquUa:  juventus  tua 
{PsaL  cii,  5).  Cur  potius  more  aqmicBt  quam  alterius 
avis  renovari  debeat  bomo,  videamus.  Nam  natura 
aquils  altius  inspecta  Iiabet  in  se  nonnulia  ad  exem- 
plnm  trahenda.  Cum  autem  senuerit  ct  caligaverint 
oculi  ejus,  vadit  usque  ad  ipsum  solis  ignem,  et  in- 
cendit  aias  suas,  et  sic  cadens  in  fontem  ter  aquis 
immergitur,  et  cxinde  pristinie  juvenluti  redonatur. 


Hoc  autem  dicebatj  hoc  est  ita  fleri  oportere  prav 
monstrabat,  significans  qnod  non  selum  in  vita 
laudabili,  sed  et  in  morte  sua,  qua  moritur  Deo 
propter  Deum,  clarificaturus  sit  Deum.  Primo  nam- 
que  moritur  per  pocnitentiam  et  innocentiam  mundo ; 
secundo  moritur  per  patientiam  et  mansuetudinem 
et  simpltcitatem  peccato ;  lertio,  ut  diximus,  in  prae- 
latione  moritur  Deo  propter  Deum,  dum  intern^e 
dulcedini  mori  incipit,  ut  consulat  saluti  pltiri- 
morum. 

Si  enim  prctiosa  est  in  ccnspectu  Domini  mors 
illorum,  qui  soli  Dco  vivcntes  moriuntur  pcr  pQcni- 
teiitiam  ct  innocentiam  mundo,  itemque  pcr  palien- 
tiam  et  simplicitatem  moriuntur  peccato,  sic  quoque 


Per  aquilam  peccator  accipilur,  qui  quasi  senio  ^  iaudabilis  et  gloriosa  mors  est,  quando  pro  lucro 


pra^ravatur,  ct  quasi  caligine  quadam  obducitur, 
dom  animae  juventutem  amittit,  et  soUto  more  lu- 
iBen  internum  videre  non  praevalet.  Qui  ut  hujus 
senectutis  molcstiam  deponat,  more  aquilae  altiora 
petit,  dum  tolls  desideriis,  tota  intentione  ad  coe- 
lestia  extenditur,  ubi  usquc  ad  ipsum  a*terni  Solis 
splendorem  pcrtingcns,  ab  illo  validius  inflammatur, 
et  accenditur,  sicque  igne  compunctionis  incalescens 
qaasi  fonti  immergitur,  dum  dulci  lacrymarum  flu- 
mine  perfunditur,  quo  ctiam  perfusus  et  dealbatus, 
diu  optata  juventute  rcnovatur. 

Insinuat  ergo  Dominus  pastori  et  prasdicatori  suo 
quod  innumeris  occupationibus  et  curis  prxpedilus. 


multorum  intemx  dulcedini  mori  incipiunt,  ut  et 
alii  illonim  instinctu  et  cxcmplo  Dcum  in  vita  sua 
clarificare  noverint,  qui  cuin  Deo  Patre  et  Spiritu 
sancto  vivit  el  regnat  per  oninia  sa^cuia  saeculorum. 
Amen. 

397  HOMILIA  LV. 

I.N  FESTUII  COUMENORATIONIS  S.  PAILI  iPOSTOLI  PRIMA. 

Ecce  nos  reliquimus  omnia  et  sccuti  sumus  te.  Quid 
ergo  erit  nobis  ?  (Matth.  xix.)  Quia  beuti  Chrisli 
apostoli  omniuin  hominum  perfectissimi  crant,  me- 
rito  ei  qui  cordium  inspector  cst,  dicere  prxsumc- 
bant  reliquisse  se  oinnia,  jure  ct  cx  debito  profl- 
tentur  seipsuin  secutos  esse.  Licet  pauca  visibilium 


hujusmodi  juventiitis  gratiam  pro  voto  ct  desiderio  [>  rerum  bona  reliquissent,  omnia  tamen  reliquerunt. 


800  hal)ere  nequcat,  qui  aliquando  395  ^^  cxte- 
rioribus  rebus  quiescens  ,  tanto  magis  in  spiritu  re- 
novari  meruit,  quanto  studiosius  hxc  horrenda, 
qn»  exterius  perslrcpunt,  mente  calcavit.  In  qua 
nimirum  juventute  sc  quodammodo  nnxit,  quia  per 
custodiam  disciplin.-c  cunctorum  visibiliura  supcrfliio 
appetitu  Deo  adjuvante  fortiter  semetipsum  con* 
strinxit. 

Ut  enim  vestimenta  cinguntur,  ne  defluentia  humi 
impediant,  sic  ne  per  inania  ct  inutilia  iaberetur, 
per  arctam  vitse  custodiam  sese  constringebat.  Am' 
bulabat  quoque  ubi  volebet,  qui  in  nimia  menlis 
Iranquillitate  et  duicedine  conversatus,  nunc  dulcia 
ueditari,  nunc  in  mentis  excessu  sublimia  contem- 
Patrol.  CLXXIV. 


quia  omnem  voluntatcm,  omne  dcsiderium  haliendi 
amiserunt,  et  post  liunc  tanUe  perfectionis  graduni 
eminentiori  adhuc  via  per  laudabilis  vitx  meritum 
Dominuin  scqui  sluduerunt.  iliec  iiii  ultra  omnes 
homines  bcaii  Domino  donanle  potucrunt,  et  quid 
pro  lioc  in  munere  esscnt  acccpturi,  audirc  in  sub- 
sequcntibus  meruerunt. 

Scd  et  nos  miseri,  si  eoruiii  iiuitatores  esse  volu- 
rous ,  si  praemii  consorlcs ,  illoruin  exemplo  omn:^ 
relinquere,  et  Dominum  sequi  pro  posse  nostro  de- 
l)emus.  QuiJ  est  enim  bcatum  et  fidelem  quemlibet 
omnia  relinquere,  nisi  omiii  voluntate  a  maio  dc- 
cliuare?  Quid  cst  Dominum  setiui,  nisi  post  inclioa- 
ium  bonx  voluntatis  initium,  quo  a  malo  dcclinatur» 


907 


VEN.  GODEFRiDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


virtuosae^ctioni  operain  dare?  Estquippe  laudabile  A  arbltri  oculos  vel  ad  modicum  oflendcre  Taleaol. 


omnia  relinquere,  id  est  a  malo  declinare.  SeJ  quia 
in  hoc  perfectio  non  cst,  laudabilc  bonum  est  Domi- 
num  sequi,  hoc  cst  bonum  facere,  quia  primum 
tantum  evadit  supplicitim,  istud  auget  et  confert 
meriti  prxmium.  Unde  omnia  rclinquentes,  id  est 
perfccte  a  malis  pro  viribus  suis  declinantes,  Domi- 
num  scqucnles,  bona  videlicet  actione  Domino  p!a- 
centes ,  recte  cum  apostoUs  Domino  aiunt :  Quid 
ergo  erit  nobis  ?  Scire ,  inquiunt,  scire  et  nosse,  o 
Domine,  desideramus,  quid  praemii  non  solum  in  fii- 
turo,  sed  et  in  prxsenti  nobis  confcras,  398  <I^<^^ 
omuta  reliquimus,  quod  te  secuti  sumus. 

Je$u$  autem  dixit  ilU$  :  Amen  dico  ro6is,  quod 
vo$,  qui  $ecuti  e$ti$  me,  in  regeneratione,  cum  $edevit 


Sed  quia  pius  et  misericors  Dominus  electos  et  per- 
fectos  (ilios  suus  vcrbi  sui  dulccdine  ita  recreat  et 
consolatur,  quod  tamen  inGrmiores  et  minos  periie- 
ctiores  non  abjicit  nec  aspernatur,  recte  setema  Dei 
praDvidit  sapicntia,  ut  anterior  evangelicaB  lectionis 
pars  solos  perfectos  respiciat ;  pars  autem  posterior 
inflrmos  adhuc  et  debiles  ad  perfectionis  summam 
invitet  et  doceat.  Unde  sequitur  : 

Et  omnis ,  qui  reliquerit  domum ,  aut  fratre$,  aut 
sororesj  aut  patrem,  aut  matrem,  avt  uxorem,  aut  fi' 
lio$y  aut  agro$  prjpter  nomen  meum,  centuplum  ac" 
cipiet  et  vitam  a:ternam  pos$idebit.  Domu$  ista,  quam 
primum  relinquere  debc*t,  qui  fastigium  perfectionii 
apprehcnderc  desiderat,  cor  terrenum  et  roalam  to« 


Filitt$  homini$.  In  regeneratione  hac,  quam  bene-  ^^  luntatem  sive  conscientiam  hominis  convenientersi- 


dictus  Dei  Filius  suis  repromittit  exsccutoribus , 
mentis  non  incongrue  acipi  potest  renovatio  , 
quam  vera  cordis  operatur  compunctio.  Nam  cum 
homo  perfecte  et  humilitcr  intrinsecus  compungitur, 
invisibiiiter  coram  Domino  regcneratur,  quia  pecca- 
torum  vetui^tate  ipsius  cooperante  gratia  exulus, 
totus  quasi  alter  ab  illo  emundatur  et  innovatur. 
Talis  enim  et  tanta  hujusmodi  est  regeneratio,  quod 
eum,  qui  pulvis  est  et  cinis,  secundum  prscsentcm 
Domini  sententiam  sedcm  eflicit  summae  et  xlernae 
majestalis.  !n  regenerationCy  inquit,  cum  $ederit  Fi- 
tiu$  homini$  in  $ede  majestatis  suo!,  Sed  quid  est  $e- 
dere  Filium  homini$  in  sede  majestatis  sua'?  Homo 


gnificat.  Ibi  rcvera  opus  bonum  ,  opus  veritatis  et 
gratiae  initiatur,  ut  primo  omnium  malam  volunta* 
tem,  voluntatem  scilicet  peccandi,  homo  abjiciat, 
cor  terrenum  descrat ;  quod  quandiu  peccatis  sub- 
ditum  est ,  recte  domiis  diaboli  dici  potest.  llnde 
Dominus  ad  Abraham :  Egredere,  inquit,  de  terra  tua^ 
€tdecognationetua,etdedomopatri$  mi  (Gen.xii,  i). 
Post  relictam  domum  relinqucndi  sunt  et  fratres^ 
quia  postquam  malam  terreni  cordis  voluutatem  ab- 
jccerit,  opera  400  ctiam  carnis ,  qusc  "per  fratre$ 
inteliigi  valent,  Dco  auxiliante,  deserere  poterit.  Sed 
quianonnulli  opera  carnisabjiciunt,  quitamen  oa^ 
cupisccntias   carnis   non   deserunt ,  recto  ordine 


quidem  salvandus ,   qui  ad  Deum   et  ad  ea  quae  p  aeterna  Dei  sapicntia  post  rclictam  domum  et  fra- 
»x_.  _-._*   u 1...  * K..I,.-   -.1 — j  _    ._       /rcs,  relinquendas  etiam  esse  docuit"et  sorore*,  quia 


Dei  sunt,  bonam  voluntatem  habet,  sed  necdum  bo- 
nam  voluntatem  ad  bonani  operationem  perdu- 
cere  valet,  sedes  quidem  est  Dei,  sed  sedes  inGr- 
roitatis ;  cum  autem  velerem  hominem  deposuerit, 
atque  per  assiduam  cordis  compunctionem  rcgene- 
ratus  et  renovatus,  bonis  operibus  viriliter  insistere 
c<£perit,  non  sedes  infirmitatis,  sed  sedes  maje$tati$ 
Dei  jure  vocatur,  in  qua  sedere  et  regnare  omnipo- 
tens  Dei  Filius  non  dedignatur. 

Et  vcre  beali,  qui  hoc  niodo  rcgcnerati  fucrint  et 
cmundati,  quia  sedente  in  illis  Domino  per  divinita- 
tis  sux  pncsentiam  et  requiesccnte,  et  ipsi  nihilomi- 
nus  $uper  $ede$  duodecim  constituentur,  quia  corpus 
et  animam,  interiorcs  399  cxterioresque  sensus 


non  sutTicit  opera  camis  abjicere,  nisi  desideriis 
camalibus,  quae  pcr  $orore$  accipere  possumus,  (m» 
nimodis  studeat  contradicere.  Relinquendus  e?! 
etiam  pater,  per  quem  diabolus  signiGcatur.  Ipse 
est  cnim  qui  domum  hanc ,  cor  scilicet  terrenum, 
libcnlcr  inhabitat ;  ipsc  cst  qui  exsecrabiles  fratres 
istos  et  $orore$,  mala  videlicct  opera  malasque  con- 
cupiscentias,  in  corde  hominis  generat,  et  ne  desc- 
rantur  et  abjiciantur,  diversis  tentationibus  contra- 
dicere  festinat.  Ifunc  malae  sobolis  patrem  perfecle 
relinquit  qui  tcntationibus  et  contradictionibus  ejus 
fortitcr  et  viriliter  resistit. 
Sed  hujusmodi  contradirtio  perfccta  ,  stabilis  et 


8U0S,  qui  quasi  pro  duodccim  sedibus  accipiendi  D  firma  esse  non  potcst,  nisi  et  mater  relinquatur,  hoc 


sunt ,  potestative  possidere  merentur.  Unde  cum 
prjemisisset  Dominus ,  in  regeneratione  cum  $ederit 
FHiu$  homini$  in  $ede  maje$tati$  <U(7,  continuo  ad- 
jecit  dicens  :  Sedebitis  et  vos  $uper  $ede$  duodecim 
iudicantes  duodecim  tribu$  IsraeL  Fiunt  potentes 
possessores  sui,  quando,  adjuvante  et  cooperante 
gratia  Dei,  ita  corpus  spiritui  subjiciunt,  quod  utri- 
iisque  hominis  sui  sensibus  nihil  prseter  Deum  sa- 
piunt,  qitserunt  vel  diligunt.  Sed  et  duodecim  tribu$ 
I$rael  dijudicant,  quando  singuia  verba,  cogitationes 
ct  opera,  qune  quasi  duodecim  tribu$  I$rael,  videntis 
jeiKcet  et  videre  desiderantis  Deum  animae  sunt, 
miBma  sollicitudine  examinant  et  discutiunt  si  in 
Spsis  etiam  bontB  saisaliqua  inveniant,  qua^  intemi 


est  nisi  mundame  conversationi  homo  penitus  con- 
tradicat,  quae,  quia  malos  hos  de  quibus  diximus  /i- 
Uo$  nutrit  et  fovet ,  matris  noraine  non  incongrue 
intelligi  valet.  Postquam  matrem  reliquerit,  raox,  in- 
quam,  ut  a  mundana  conversationead  spiritalis  vitse 
militiam  transicrit,  restaf,  ut  et  uxor  relinquatur, 
hoc  est  ut  voluptas  carnis,  qux  per  uxorem  accipi 
potest,  omnimodis  abji<^iatur  et  contemnatur,  qnia 
placere  Deo  non  poterit,  qui  in  vita  spiritali  secun- 
dum  voluptatem  carnis  vlvere  non  pertimescit.  Re- 
pulsa  uxorc  relinquendi  sunt  et  filii^  quod  sunt  sen- 
8U8  mundani ,  quia  cavendum  summopere  est ,  ne 
Becundum  sensus  saeculares,  res  et  causas  spiritales 
tractare  vel  judicare  audeat,  sed  in  omni  simplici*. 


^09  HOMILli£  FESSTIVALES.  910 

utc  pnccoplis  mnjonim  alqaejudiciis  humilitcr  sub-  A  per  na^iculam  aulcm  pncsentis  Ecclesi^e  congrcga- 

tio,  seu  quxljLct  bona  ct  spiritalis  intelligi  valct 
conversatio.  Dominus  crgo  discipulis  suis,  illis  dico 


jaccndo,  mala  dcclinare,  bona  amplecti  et  amare 
stodeal. 

Post  lixc  omiila  relinquendi  sunt  etiam  agri  pro^ 
pter  nomen  Domini.  Ex  nominc  homo  agnoscitur, 
ideoque  non  incongrue  pcr  nomen  Domini  cognitio 
ct  notitia  Domini  accipi  poterit ,  ad  quam  sola  men- 
l:s  puritas  cordisqiie  sinceritus  homincm  ducit.  Pcr 
agros  401  ^utem  bona  opera  non  incongruc  sunt 
intelligenda.  Sed  quomodo  dicimus  bona  oi)era  esse 
ielinquenda?Non  cnim  sunt  relinquenda ;  sunt  tamen 
ariquandointermittenda  propfer  nomen  Domini,  quod 
est  notitia  Domini.  Mox  namque  ut  ex  pnevcnicnte 
gralia  Dci  homo  scnscrit  opportuntim  esse  ut  ad 
lectiouis  et  orationis  sludium   confcrat  se,  relin- 


qui  sub  disciplina  ejus  vivere  dccrevcrUi.t,  banc  in- 
irarejabet  naviculamj  bonam  vidclicet  et  spiiitalcro 
vitam,  et  prffcedere  eum  trans  fretum,  id  est  transi- 
toria  cnncta  despicere,  mortaliiatis  suae  angustias, 
qua  in  hoc  mundo  opprimuntur,  pcr  imroortalitatis 
dcslderiuni  tran&irc.  Scd  qnandiu  salvandus  quisque 
Dominuro  hoc  modo  prsecedcre  tran»  fretum  deb<*at« 
subsequens  littera  dcmonslrat. 

Dcnee  dimitterei  turbas,  inquit.  Turbas  Dominus 
ttmc  dimittit  procul  dubio,  quando  omnis  electonim 
ccssablt  turbatio.  Sed  quando  hoc  erit,  nisi  diim 
prxsens  vita  (initur,  d  ad  ahitudinem  cocleslis  gl^ 


•quendi  sunt  agri ,  quia  intermittenda  sunt  interiro  B  riae  horoo  perducit  ir  V  Quandin  ijKur  in  hac  utor« 


bona  exteriora,  ul  trausire  possit  ad  bona  intcriora ; 
Intermittenda  snnt  bona  per  qtiae  horoo  exlerior 
•exercitatur,  ut  ad  suave  illud  nomen,  quod  est  no- 
titia  Dei ,  qux  in  rocntis  contemplatione  roanife- 
statur,  homo  interior  suavius  et  libcrius  admittatur. 
Oinnis  igitur,  qui  lioc  modo  non  solum  roala  ct 
noxia  qua^quc  reliquerit,  sed  ct  bona  exteriora  pro 
lM>nis  interioribus  capiendis  ct  consequendis,  cum 
oppoilunuro  est,  intermiscrit,  centuplum  accipiet^  et 
fitam  eetemam  possidebit.  Centuplum  istud,  quod  ac- 
cipit,  cst  plenitudo  copiosa  grat.aa  Spiritus  saucti, 
qua  invisibiliter  infunditur  intrinsecus  et  ditalur. 
Yita  autero  xterna  intelligi  polest  sacrse  Sciipturae 


lali  came  vivitur,  Coniinixs  cuni  turba  quodam- 
modo  essc  dicitur,  quia  qui  Jn  electornm  suo- 
niro  cordibus  habltare  tlignatnr,  in  liis  ctiaai 
tirrbari  non  dedignatur ,  et  si  quid  adversita- 
tis,  si  qoid  perXurbationis  403  eis  forte  in  boc 
inniido  ab  iniquis  infertur,  ad  suaro  profe<^o  inju- 
riaro  deputat,  ct  ipse  iilis  tanquaro  caput  inerobris 
compatitur.  Ilinc  cst  quod  Sauio  adhuc  rocnibra  sua 
pcrsequenti  ait :  Saule,  SauUy  quid  me  persequeris  f 
{Act.  IX,  4.)  Ipse  eniro  jaro  per  resurrcctionis  ct  as- 
censionis  pctentiain  oronero  roortalitatis  htijus  lui* 
seriam  transierat,  jam  gloria  ct  honore  coronatis 
ad  dcxteraro  Patris  consedcrat,  et  taroen  Sauluni  so 


intclligentia,  per  quam  hac  in  vita  largiente  Dco  ^  persequi  dicebat,  qui  ci  oronino  appropiuquare  ncn 


9iomo  iiluminatur  et  viviflcatur,  ut  fclicius  in  futiiro 

vivere  cuin  ipso  mereatur,  qui  cum  Patre  et  Spiritu 

eancto  vivit  et  regnnt  in  sxciila  sxculoruro.  Aroen. 

402  nOMILIA  LVI. 

I!f  OCTAV.iM   FESTl    APOSTOLORIM   rCTRI   £T    PAIXI 
PRIMA. 

Jussit  Jesus  disciputos  suos  ascendcre  in  navicu- 
iom  {Matth,  xiv). 

Si  \erba  hujus  leclionis  cvangelicse  subtili  consi- 
deratione  discutere  velimus,  in  ea  profcclo  magnura 
ei^a  electos  suos  divinx  pietatis  respectum  invcni- 
vius,  quod  videlicct  cos  nunquam  in  tentationibus 
deserat,  nec  plus  quam  possint  sustinerc,  tcntari 
illos  aliquando  permittat.  Sicut  cnim  oliro  prxscns 


valebat.  Hoc  cst  quod  dixirous,  quia  ipse  quotidie 
patitur  orouc  quod  a  rcprobis  cjus  merobra  pat!iiu< 
tur;  et  quarovis  caput  hujus  corporis,  quod  videli* 
cet  sunt  omnes  electi,  jaro  sese  super  oronia  libe- 
ruro  exscrat ,  rcproboruro  taroen  perturbationes 
adbuc  per  suuro  quod  dcorsum  retiuet  corpus  cen- 
tit.  SequitUr : 

Et  dimissa  turba  ascendit  in  montem  solus  orar^ 
Dimissa  itaque  (iir^a,  id  cst  omni  merobrorum  suc»' 
riiro  perturbationc  sedala  (quod  nunquaro  erit,  nisi 
quando  praescns  vita  flnero  accipit),  tuncjuxta  vcrba 
evangelistff!  ascendit  in  montem  solus  orare,  Quid 
per  montem  convenientius  lioc  loco,  quani  cclsitudo 
valet  designari  ccclestis  curio;  ?  Hunc  montem  pe- 


discipalis  suis  in  fluct  bus  maris  periclitantibus  cle-  D  ^^^^  generali  jiidicio  solus  Jesus  ascendit  curo  omni 


menter  subvenire  non  distulit,  sic  nunc  quotidie 
elecioruro  suorum  in  hoc  mari  roagno  ct  spatioso 
laborantium  pcriculis  misericorditcr  et  invisiLiiiter 
se  opponit,  diim  eos  a  procella  tentationum  gravi* 
ter  incurobenliuni  eriplt,  et  ad  porluro  quietis  ct 
iranquillitatis  perducit.  Sed  hi  niroiruro  consola- 
tionem  Doniini  et  adjutoriuro  in  tentationibus  expe* 
riri  merentur,  qui  ci  ad  haec,  qus  in  ha<:  lectiooe 
evangelica  jubet  et  consulit,  obteroperare  nitun- 
inr. 

Jusitt  Jesus  discipnlos  suos  aseendere  in  naticulam 
et  prcecedere  eum  trans  fretum.  Per  disciputos  Do- 
mini  hoc  in  loco  nos  ipsos  possurous  accipere,  et 
uicnes  quicunque  Christiano   censentuic  nomine; 


corpore  suo.  Solus  itaque  ascendere  dicitur,  quia 
Mediator  Dci  et  horoinum  homo  Cbristus  Jesus,  col- 
lectis  oronibus  roerobris  suis,  uuurocorpus  cum  con- 
gregatione  justoruro  efiicilur,  Ipse  naroqtic  c^ptit 
est  corporis;  orones  autero  electi  merobra  sunt  bu- 
jus  capitis,  sicut  et  antiquus  hostis  unuro  corpus 
est  ciiro  collectione  rcproboruro,  quia  ipse  eis  in 
boc  roundo  ad  iniquitatero  praeeroinebat;  iiliautero, 
dum  iniquitati  deservierunt,  velut  subjiinctum  ca- 
piti  corpus  inh^rebant. 

Ascendity  inquit  evangelista,  titjtioiit^m  solus.  Scd 
quid,  ant  cur  ascendil?Orarf  profecto.  Hic  quxsti» 
animuro  pulsat,  cur  dicatur  orare^  quia  iibi  omnes 
clecti  capiti  suo  ttr.iti,  et  a  coiruptionis  su«  vinctt'* 


^ii  YEN.  GODEFRIW  ABDAilS  ADMONTENSIS  91« 

lis  absoluli,  ad  illa  liberlalis  gaudia  pervenerint,  A  et  adversis  perturbat ;  fluctus  autem,  pcr  quos  car- 


ibi  non  est  necessarium,  ut  oratione  quaeratur  mi- 
sericordia,  quia  ibi  nuUa  est  miscria.  Sed  citius 
bxc  absolvitur  qu.xslio,  si  ad  mcmoriaro  rcvocemus, 
quia  totum  coram  404'  ^^^  ^^^  oratio,  quidquid 
adhuc  etiam  in  boc  mundo  consliiuli  ad  laudem  et 
gloriam  Greatoris  sui  agunt  electi.  Saepe  namque 
cum  ad  opus  Dei  assistimus,  bymnum  Domino  dulci 
melodia  canimus,  in  quo  multoties  nulla  resonant 
vcrba  orationis,  sed  tamen  pro  oratione  reputabi- 
lur,  quia  ad  laudem  pertinet  Conditoris.  Si  enim 
omne  quod  in  valle  lacrymarum  ad  gloriam  agimus 
Creatoris  nostri,  oratio  quodammodo  valet  appel- 
lari,  quanto  magis  in  illa  beata  patria,  ubi  nullum 
erit  malum,  nullum  latebit  bonum?  Orare  itaque  in 


nales  necessitates  accipi  possunt,  vitiis  et  concii- 
piscentiis  aggravant.  Sed  et  si  aliquando  haec  duo 
conquiescanl,  ecce  contrarius  imminet  ventus,  sciii- 
cct  diabolus,  qui  diebus  ac  noctibus  animam  suis 
inquietare  non  desinit  suggestionibus.  Cum  ergo  sic 
impugnamur,  sic  ex  omni  parte  tribulamur,  torpo- 
rem  mentis  necesse  cst  fugiamus,  omni  soliicitu- 
dine  l)onis  actibus  invigilare  studeamus ,  quia  si 
istud  recerimus,  auxilium  et  consolationem  Domini 
in  tanto  rerum  arliculo  experiemur,  sicut  in  con- 
sequentibus  habemus : 

Quarta  autem  vigilianoctisvenit  adeos. ^os  eratan- 
tiquitus  quod  hi  qui  in  expcditione  erant,  in  qur.tuor 
noctem  vigilias  dividebant,  et  seniper  circa  quartam 


illa  ccelesti  curia  electi  dicuntur,  quod  nihil  aliud  B  vigiliam  noctis  flnis  erat,  et  mane  illucescere  inci- 


est  nisi  quod  Deum  Creatorem  et  Redemptorem 
suum,  quem  sine  faslidio  amabunt,  eum  quoque 
sine  fatigatione  in  gaudio  sempitemae  jubilationis 
laudabunt,  misericordias  Domini  in  aeternum  de- 
lectant  cantare,  cujus  sanguine  liberati  ad  tantae 
beatitudinis  gloriam  meruerunt  pertingere.  Horum 
beatitudinis  ineflabile  gaudium  sanctus  David,  spi- 
ritu  prophetiae  intuens,  ait  ad  Dominum  :  Beati,  qui 
habitant  in  domo  tua,  Domine,  in  scecula  saiculorum 
laudabuntte(Psal.  Lxxxiii,  5). 

Vespere  autem  facto,  solus  erat  ibi.  Per  islud  ve- 
$pere  significari  valet  finis  praesentis  vitae.  Facro  ita- 
que  hoc  vespere  soUis  Jesus  remanebit  in  monte,  in 
illa  videlicet  coelesUs  regni  celsitudine  ;  solusy  in- 
quam,  erit,  quia,  ut  superiuscst  dictum,  caput  cum 
membris,  id  est  Christus  cum  fidelibus  unum  cor- 
pus  erit  cum  omni  muUitudinc  fidclium.  Sed  in  his. 
quos  in  futuro  illa  aelcrna  quics  siiscipiet,  quid  in- 
terim  in  hoc  mundo  multoties  agatur,  per  subse- 
quentis  liilerae  ordinem  exprimitur : 

Navicula  autem  inmedio  maris  jactabatur  flucti' 
bus.  Erat  enim  contrarius  ventus.  Per  naviculam 
sano  inteUectu  intelligi  potest  aut  praesens  Eccle- 
sia,  aut  quaeque  spiritalis  congregatio,  seu  fideUs 
quaelibet  anima.  Quodcunque  horum,  quae  diximus, 
per  naviculam  accipere  voiumus,  verum  est  utique, 
imo  verissimum  quod  evangeUsta  ait :  Navicula  au- 
tem  in  medio  mari  jactabatur  (luctibus.  Sive  enim 


piebat.  Per  quatuor  vigUias  quatuor  principales  vir- 
tutes,  temperantia,  prudentia,  fortitudo,  justitia  in- 
telligi  possunt,  quas  et  plerique  cardinales  nuncu- 
pant  quia  sicut  oslium  pendet  in  cardine»  sic  in  bis 
et  de  his  subsistunt  virtutes  caeterae.  QuaJiter  autem 
has  virtutes  qui.sque  debeat  habere ,  subtilius  libet 
inquirere. 

Temperantia  quidem  tunc  in  homine  fit  quando 
timore  omnipoicntis  Dei  praeventus  temperare  se 
desiderat  ab  illicitis  rebus;  si  capitalia  in  mundo 
crimina  commisit,  ab  his  funditus  se  abstrahit,  vel 
si  non  admisit  graviora,  sed  tamen  pueriUter  in  hac 
conversatus  cst  vita  (pueriliter  dico,  quod  stuite  et 
petulanter  in  quadam  torporis  negUgentia  jacuit),  ab 
his  omnibus  tempcrare  406  ^  ^^  emendare  sata- 
git.  Sed  quid  tempcrantia  proderit,  si  virtus  pniden- 
tiae  desit  ?  Parum  siquidem  est  declinare  a  malo,  si 
soUicite  quis  invigilare  nesciat  bono.  Sunt  nonnulU, 
qui  quanta  sit  distantia  inler  lucera  et  tenebras 
ignorant,  qui  malum  bonum,  bonum  malum  plerum- 
que  existimaut.  IH  niniirum,  si  hujus  ignorantiae 
vitium  evadcre  desiderant ,  prudentiae  virtulem  hoc 
modo  arripere  studeant,  ut  si  ipsi  inteUigunt,  tota 
se  mente  ad  sacrae  lectionis  sludium  conferant,  qua- 
tenus  intcr  vcrba  Dominica  quid  faciendum  sit  eis 
cognoscant,  vel  si  ad  intelligendam  sacram  Scriptu- 
ram  ipsi  idonei  non  sunt,  studiose  a  scientibus  eam 
inquirere  veritatem  non  desistant.  Cum  igitur  sic 


sit  Ecclesia,  sive  quseque  sancta  congregatio ,  sive  d  prudentiae  donum  quis  acceperit,  jam  post  primam 


quaeiibet  felix  anima,  quandiu  405  ^^  tnedio  mari^ 
id  est  in  hoc  mundo  moratur,  fluctibus  jactatur,  di- 
vcrsis  scUicet  tentationibus  opprimitur  et  angustia- 
tur.  Quicunque  recte  sapit,  quam  verum  sit  quod 
dicimus  inteUigit.  Quando  enim  anima  omnia  circa 
se  recte  agi  putat,  citius  dicto  magni  maris  fluctus 
intumescunt,  id  est  diversne  tentationum  molestiae 
ingruunt,  quas  nec  investigare  liceat,  unde  aut  ex 
qua  radice  procedant.  Tria  sunt,  quae  in  hac  Evan- 
gelU  littera  contiuentur,  mare,  fluctus  et  contrarius 
ventus,  quia  nimirum  a  tribus  his  proccllosa  tenta- 
tionuro  surgit  perturbatio,  a  mundo  videlicet,  a 
propria  came  et  a  diabolo.'  Mare^  per  quod  more 
divini  eloquii  mundus  figuratur,  animam  prosperis 


etiam  secundam  vigiUam  explevit.  Sed  sunt  pleri- 
que,  qui  prudentia  quidem  pra^liti  esse  videntur» 
sed  eorum  animus  adhuc  teneritudine  sua  confusus 
nequaquam  explet,  etiam  si  quid  inteiUgere  pruden- 
ter  valet.  Unde  neccsse  est  ut  teriia  addatur  vigiUa 
quae  fortitudo  dicitur,  sic  nimirum,  ut  qui  pru^en- 
ter  intelUgit  quid  agat,  fortiler  ac  viriliter  quod  in- 
teUexerit  perficiat.  Peractis  aulem  his  tribus  vigiUis 
adhuc  non  venit  Jcsus,  praesentem  se  videUcet  nou 
exhibet  per  internx  gratiam  dulcedinis,  nisi  et  quarta 
expleatur  vigilia,  qusc  appellatur  justitia. 

Quid  est  jusiitia,  quae  virtutes  exceUit  c^ras, 
nisi  profunda  cordis  humililas?  Juslitia  namque  vera 
dicilur  esse ,   unicuique  quod  suum  est  tribuerck 


m 


mmUJE  FESTIVALES. 


ou 


Quid  enim  aiiua  vera  coruis  bumililas  facil,  nisi  A  Qiiid  per  hanc  visionem  ,  nisi  menlis  aciipere  pos- 


quod  unicuique,  id  cst  Dco  sibi  et  proximo,  quod 
suum  est,  tribuit?  I>eo  itaque  quod  suum  est,  hoc 
inodo  tribuit,  quia  quidquid  in  bonis  actibus  profe- 
cerit,  totum  ei  solum  modo  ascribit ,  iniirmitatem 
propriam  sollicite  perpendit,  et  sese  de  bonis  quae 
per  gratiam  percepit  non  extoUit.  Dum  igitur  sic 
ftotum  quod  est  et  quod  agit,  Deo  ascribit »  sibi- 
metipsi  quoque  qnod  suumest  tribuit,  quia  quidquid 
nequitise,  quidquid  torporis  et  negligcntise  in  se  de- 
prehendit,  proprium  esse  vilium  humilitcr  agnoscit. 
Tunc  etiam  proximo  proprium  jus  reddit,  quia  eura 
tacita  in  sc  cognilione  nou  reprebendit.  Sed  et  dum 
se  aliquid  virlutis  habere  cognoscit,  quod  proximo 
dcesse  conspicit,  non  se  tamen  juslum  inejuscom- 


sumus  illuminationem  ?  Quanto  plus  enim  electi  in 
se  ipsis  humiliantur,  tanto  magis  ad  considerandum 
erga  se  divinae  misericordiae  respectum  illuminan- 
tur.  Vident  namque  Dominum  Jesum  supra  mare 
ambulanlem :  quia  in  profunda  cordis  humilitale  po- 
siti,  veraciler  considerantjqualiter  eos  per  dulcedi- 
nem  inspirationis  susb  cuncta  temporalia  spe  coele- 
stium  fecerit  transire.  Post  talem  nimirum  tilumi- 
minats  mentis  consideralioiiem  subsequens  eril 
quod  evangelista  subjungit :  Turbati  sunt,  Iliaec  bona 
el  salubris  est  turbatio,  de  qua  etiara  alio  in  evan- 
gelio  dicitur  :  Turbata  est  Maria  in  sermone  angeli 
{Luc,  1, 29).  Turbantur  siquidem,  quia  vitam  suam 
penilus  despiciunt.  Et  tunc  vere  et  perfecte  humi- 


paratione  suspicatur  quia  is  qui  vere  407  se  hu-  B  Uali  cognoscunt  quod  nunquam  Deum,  prout  di- 


miliat,  cor.tinuo  consideralionis  oculo,  quibus  aliis 
ipse  circumseptus  sit  vitiorum  sordibus  pensat.  IIoc 
etiam  sollicite  perpendit  quod  statum  suum  nescit, 
\erbi  gratia,  si  virtutem,  de  qua  hodie  gloriatur 
cras  forsitan  proximus  possideat,  et  ipse  ea  occulto 
Dei  judicio  privelur. 

Priusquam  quartam  hanc  vigiliam,  quse  est  hu- 
militas  quis  expleat,  Dominus  Jesus  non  vcnit ;  sic, 
dico,  non  venit,  ut  supernae  coniemplalionis  dulce- 
dinem  homo  pra^sentem  habcre  valent.  Recurrant 
ad  se  qui  experti  sunt,  et  tunc  verura  esse  quod  di- 
cimus  in  semetipsis  cognoscere  possunt,  quod  vide- 
licet  nunquam  homo  quam  dulcis  sit  Dominus  prae- 
gustare  in  oratione  valeat,  nisi  ante  tempus  oratio- 
nis  verae  et  perfectae  humililatis  donum  possideat. 
Qui  autem  experli  non  sunt  qua;  dicimus ,  omui 
studio  invigilent  quatenus  hoc  apud  Dei  miseri- 
cordiam  ebtineant  ,  ut  eos  adhuc  experiri  fa- 
clat.  Specialiter  ergo  Dominus  humiiitatem  com- 
mendans  loquitur  per  prophetam  dicens  :  Super 
qMemrequiescam.nisi  super  humilem  et  quietum,  et 
irementem  sermones  meos  ?  (/sa.  lxvi,  2.)  Non,  in- 
quit,  in  temperanle,  non  in  prudente,  non  in  forte 
▼aleo  requiesccrc,  sed  lantummodo  in  humili  sedem 
mihi  praeparavi.  El  David ,  qui  hoc  iu  libro  expe- 
rientiae  didicerat,  sic  ad  Dominum  dicebat  :  Cor 
contritum  et  humiliatum  Dcus  non  despicies  (Psal,  L, 
18). 


gnum  fuit,  in  vita  sua  glorificaverunt,  qui  tanta  eis 
benelicia  contulit,  et  gratuita  pielate  sua  de  multis 
tcntationum  periculis  eos  sa^pe  saepiusque  eripuit. 

llac  de  causa  turbati  multoties  dicunt :  Quia  phan^ 
tasma  est.  Quid  est  phantasma  nisi  deceptio  ?  Et|e&t 
quasi  dic^t  quilibet  beatus  per  spiritum  humilitatis 
illuminatus:  Ileu,  inutilis  peccator !  hucusque  falsa 
deceptus  spe,  putabas  te  aliquid  esse ;  sed  jam  dili- 
genter  discussa,  nil  est  nisi  deceptio ,  vita  tua.  Spe- 
rabas  siquidem  quod  vigiliae  tuae  et  jejunia  etcaetera 
laborum  tuorumexercitia  Deo  possentesse  accepta; 
sed  heu,  deceptus  es  miser  I  Nam  si  quid  est  in  viia 
tua,  sic  est  aut  simulatum,  aut  imperfectum,  aut 
aliquo  corruptum ,  ut  non  solum  non  placere , 
'  verumetiammultumDeo,  quiinspector  est  cordtSy 
valeat  displicere. 

El  prce  timorcy  inquit,  clamaverunt.  Cum  igitur 
quildoet  beati  sic  humiliantur,  et  humiliati  semetip- 
sos  agnoscendo  tam  salubriter,  ut  diximus,  turban- 
tur,  quid  aliud  tunc  faciunt,  nisi  quod  clamant  prm 
timore  aetcmi  judicis  et  districti  illius  examinis  ? 
Clamant  nimirum  ad  Deum  per  vocem  orationis, 
clamant  eliam  ad  eos  quibus  animarum  cura  com- 
missa  est,  per  verba  confessionis.  Tanto  enim 
quisquc  altius  clamat,  quanlo  vcrius  Deo  in  ora- 
tione,  confessori  in  confessione  pcccata  et  negligen- 
tias  409  confltctur.  Quando  cnim  validus  hic  cla- 
roor  orationis  et  confessionis  ad  aures  omnipotentis 


Et  notandum  quia  ,   juxta  illud  quod  superius  j)  Dei  pervenit,  illis  procul  dubio  in  veritate  eveniet, 
diiimus,  circa  quartam  vigiliam  noctis  erat  fmis  et      quod  hic  Evangelii  littera  continet. 


mane  illucescebat.  Nam,  cum  homo  vere  humilis  ef- 
ficitur,  nox,  id  est  peccata  et  vitia  in  eo  flnera  acci- 
pinnty  et  mane  illud  desiderabile ,  quod  est  gralia 
Dei,  in  corde  ejus  oritur.  Quarta  vigilia  noctis,  in- 
qnit  evangelista,  venit  ad  eos.  Et  quomodo  venit  ? 
Ambulans  super  mare.  Ambulare  enini  dicitur  sua- 
vitcr  incedere.  Ambulare  namque  Jesu  est  dulcem 
in  his  profectum  facere,  qui  ei  tam  devote  subster- 
nuntur  in  humilitate.  Ambulat  itaque  supra  niaref 
quando  electis  suis  tribuit  cuncta  iransitoria  amore 
dulcissimae  contemplationis  ejus  calcare,et  ad  coe- 
lestia  tota  roentis  intentione  anhelare.    ^ 

Videutes  aulemcnm  supra  marc  408  nmbuiantem. 


Statimque  Jesus  locutus  est  eis  dicens,  Statim 
namque,  dum  vitam  suam  electus  quisqne  sic  inte- 
rius  pensat,  loqui  ei  Jesus  incipit,  quia  quidquid 
de  sacra  Scriptura  intelligit  vel  audit,  tunc  primum 
fructuosum  ei  erit,  et  totum  sibi  ad  salutefn  trahere 
delecUt,  quia  se  per  omnia,  quae  Wquitur,  notarl 
existimat.  Verbi  gratia  cum  de  superbia,  de  ira, 
vel  de  torpore  negligentiae,  seu  caeteris  quibusque 
vitiis  audit  disputari,  singula  in  se  vitia  rcprehen- 
dit,  el  tacita  se  ipsum  cogitatione  redargucns  dicit : 
Ileu  miser !  haec  omnia  commisisti,  in  his  omnibug 
reum  te  esse  cognoscis.  Nam  superbia  tc  inflat,  ira 
pcrlurbat,  ad  h2fx  infinitam  vitae  negligcntiam  de- 


CI5 


VEN.  CODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


prehendis.  Quando  naraque  quiUbel  beati  tam  ab-  A  benier  amplectatur,  sequanimilcr  ferat,  irao  bonmii 


Jecta  et  yilia  de  se  sentiunt,  nonnunquam  dulcem 
hanc  et  paternam  Domini  admonitionem  intus  in 
semetipsis  audiunt. 

Habete,  inquit,  fiduciam,  Fiducia  nnmque  a  fide 
dicitur.  Quod  electos  suos  Dominus  admonet  ut 
fiduciara  habeant,  idem  est  ac  si  illis  per  vocem  in- 
tems  Tisitationis  dicat  :  Jam  inflrmitatis  yestne 
conscii  vitam  \estram  hcmiliter  despicitis ;  super- 
cst  ut  m  coepta  humilitate  flrmam,  stabilem  et  con- 
stantem  deinceps  fidem  habeatis,  perpendentes , 
fuia  ego  sum  a  quo  totum  est  quod  habetis,  et  si 
quid  in  bonis  actibus  profecistis ;  cx  cujus  etiam 
munere  csse  debet,  ut  in  his  perseverare  valeati&. 
Roc  si   perpenditis  et  humililer  agnoscitis,  nolite 


pro  illato  malo  rclribuat.  Tunc  ct  super  aqua$  atn- 
bulat,  quia  jam  vere  ct  perfecte  cuncta  terrena  de- 
sideri;]^  calcat.  Ambulai  profecto,  quia  dulciter  de 
virtute  in  virtutem  proflcit,  donec  videatur  Ueus^ 
deorum  in  Sion.  Prospera  cuncta  despicit,  adversa 
patienter  suscipit,  tantiim  «t  ad  Jesum  veniat,  id 
est  pcr  intemae  conlemplationis  411  dtileedincm 
Deo  magis  magisqiie  proximus  fial.  Sed  qnia  qniiK 
tum  felix  anima  in  Dee  proficiat,  quantum  sablimi» 
in  contemplatione  fiat,  nunquam  tamen'  tentationi- 
bus  carebit,  quandiu  terrena  inhabitatioBe  aggra- 
vatur,  recte  nunc  subinfertur: 

Videns  vero  validum  ventum  timuil,  Pcr  vcnium 
hoc  in  loco  human»  lamlis  fnvor  potcst  intelligi. 


Hmeret  id  est  voluntas  timoris  in  voluntatem  con-  B  Nec  immerito  per  ventnm  acclpilur  favor  hamanus. 


tertatur  amoris.  Quod  et  sic  possumus  inteliigerc» 
qnod  ad  consolationem  eorum  qui  vere  se  hu;ni. 
liant,  haec  verba  Dominus  dicat :  Nolite,  inqniens, 
timere.  Si  in  spiritu,  inquam,  humililatis,  uti  coe- 
pistis,  amodo  mihi  servire  dccrevistis,  notite  timere, 
ut  videlicet  prseterita  vobis  imputentur  peccata , 
qu«  jam  per  gratia.n  meam  tecla  sunt  et  relaiata, 
Sequitur : 

Respondens  autem  Petrus  dixit  ei :  Domine,  si  tu 
M,  jube  me  venire  410  ^^  ^^  super  aquas,  iloc 
nomen  Petrus  interpretatura  dicitur  agnoscensj  ipse 
nanique,  qui  vere  est  agnoscens,  qui  hsec  omnia, 
quae  diximus ,  iii  seipso  cognoscit ,  multoties  ad 
lalem  consolationcm  Domini   gratulabi  jida  cordis 


Nam  quid  est  verbum ,  quo  quis  laudat  altcrnm, 
nisi  ventus  ?  Videt  namqiie  ventum  validum^  quand» 
infirma  mens,  cum  de  bonis  actibus  aura  biimani 
favoris  excipitur,  ad  exteriora  gandia  derivatur,-  ut 
postponat,  quod  intus  appetit,  et  in  hoc  libcnter 
resoluta  jaceat,  quod  fbris  audit,  ita  nt  beatani  se 
dici  gaudeat,  et  laudis  sux  voeibus  inhiet^  jamque 
roagni  alicujus  merili  sese  xstimet.  Cum  enim  cx 
una  parte  hujusmodi  ventus  inflat,  ex  altcra  non* 
nunquam  alius  ventus  imminet,  a  quo  Bon  minus 
infirma  mens  quatitur,  et  a  statu  rectitudinis:  snae 
aliquantulum  commovetur.  Iste  niminim  vcntus  cst 
hiBnnna  reprehensio  et  falsa  criminatio.  Ipsc  cnin» 
qm  amore  laudis  sune  delectatus  vebcmcnter  hila- 


^ —  — ^ ^^  — ^.^ —  — 

vocc  respondet  :  Domiue ,  si  tu  es^  jube  me  venire     rescit,  et  apud  se  latenter  intiimescit,  rursus  imrao* 


ttd  te  super  aquas,  Domine^  inquit,  si  tu  es,  imo 
quia  (tt  es ,  tua  est  potenlia ,  tua  est  forlif  udo ,  ut 
Tcnire  roe  jubeas  ad  te  super  aquas,  id  est  vt  facias 
quatcnus  spe  ad  amorem  tuum  perAcniendi  cun- 
ctas  calcare  valeam  concupiscentias  hujus  mundi. 
At  ipse  ait :  Veni,  Dei  naroque  dicere  est  ejiis 
faccre.  Quod  enim  dicit  veni,  hoc  est  quod  pio  de- 
ftiderio  electorum  sic  sc  humiliantium  effectum 
tribuitt  ut  videlicct  voluptates  sseculi  gressLbus  nmo- 
ris  ejus  calcare  valeant,  et  ipsumdesiderando,  ipsum 
amando  soli  ilii  solummodo  inhxreant.  Postqiiam 
autcm  intemam  mentis  quietem  quis  adeptus  fuerit, 
ctiam  hoc  quod  sequitur  in  se  experiri  poterit. 


derato  dolore  configitur,  si  forte  jaculum  reprchcb- 
sionis  et  falsae  criminationis  ab  orc  proximi  cmitti^ 
tvr,  verbi  gratia  ut  dicat  :  Uic  homo,  qni  sie  d« 
virtute  in  virlutem  videlur  proficere,  non  in  Dco,  ncc 
in  simplicitate  cordis  sui  omnia  studet  agere.  Omnis 
ejus  actio  quxdnm  est  simulatio;  minus  laudabili- 
ter  vivit,  et  multum  laudari  appctit.  Haec  oronia 
ventus  validus  non  immerilo  dicuntur,  quia  nimirum 
infirmx  menti  prsevalent,  ct  eam  impulsu  suo  acri- 
ter  commovent.  Ad  h»c  toleranda  sanctus  David 
nequnquam  idoneum  se  csse  videns  orabat  Domi- 
num  dicens  :  Kedime  me  a  cahmniis  hominum  {Psai, 
cxvni,  434).  Calumnia  namqiie  falsa  est  criminatio. 


Et  deseendens  Petrus  de  navicula  ambulabat  super  o  Ilinc  Salomon  ait :  Calumnia  conturbat  sapientem. 


aquam ,  ut  veniret  ad  Jesum,  Notanda  est  conve- 
nicntia  verborum ,  et  tunc  quid  dulcedinis ,  quid 
gratise  in  se  contineant  fiet  perspicuum.  Et  descen» 
densy  inquit,  Petrus  de  navicula,  Quando  namque 
clcctus  quisque,  qui  roerito  agnoseens  dici  valet  et 
cssc,  tam  miram  ct  ineflabilem  in  se  divinae  pietatis 
gratiam  redundare  conspicit ,  descendit  uticiie  de 
naticulaj  id  est  de  humiliato  corde  magis  mapsque 
ad  huroilitatem  proficit,  sicqiic  fit  ut  in  iila  hora, 
qua  per  humilitatis  donum  tam  proxima  Deo  efllci- 
tiir  anima ,  omnes  homines  tam  inimicos  qunm 
amicos  dulci  amoris  aflectu  complectatur,  nec  jam 
malum  promalo  cuiquam  reddere  delectetiir,  sed  hoc 
apnd  se  ddibcrat,  ut  si  illi  irrogatum  fuerit,  ]i- 


et  perdit  robur  cordis  ejus  (Eccle,  vii ,  8).  Cura 
igitur  horum  contrarietatem  vcntorum  mens  sentit 
quod  videlicct  prosperis  crigitur,  advcrsis  facile 
dejicitur,  rursus  timere  incipil,  quae  jnm  prius  car- 
nalis  concupiscentise  soluta  compcdibus,  in  aucto- 
rem  suum  libera  gressum  nmoris  tcndere  novit.  Si- 
cut  412  ^nini  dudum  amore  Rcdemptoris  sui  duU 
citer  inebriata  ad  contemplandam  speciem  celsitu- 
dinis  ejus  semper  anhelabat,  sic  iterum  vi  tenta- 
tionum  ingruente,  amore  postposito,  districti  judicls 
cxamen  trepidat. 

Et  cum  cacpisset  mergi^  clamavit  dieens  :  Do^ 
mtne,  salvum  me  fac,  Mergi  profecto  lunc  qiiilibct 
beatus  Incipit,  quando  in  profunda  cordis  humili- 


«17  HOMILIiE  FESTIVALES.  911 

late  I>eo  se  substcralt,  quando  humililer  culpas  A  baris.  Inde  nimirum  estuttotum^uasi  dliliitativuni* 


ftuas  oculis  cordis  objicit,  et  pro  his  totum  se  ad 
pomitentise  lamenta  convertit.  Tunc  etiam  clamare 
incipit,  per  quem  clamorem  intimum  cordis  desi- 
derium  iutelligi  poterit.  Ibi  Judas  ct  Thamar  con- 
veniunt,  procui  dubio  confessio  et  amariludo,  Con* 
litetur  nimirum  molcslias  tenlationum  suanim  in 
amaritudine  animae  suae  [cod,  meae],  et  quanto 
magis  pulsatus  trepidat,  tanto  robustius  in  solo  ait 
ctoris  adjutorio  spei  pedem  figere  desiderat,  et  eum 
pro  sua  iiberatione  die  noctuque  non  desinit  inter- 
pellare  :  Domine,  inquiens,  salvum  me  fac,  Ac  si 
dicat :  Domine,  qui  es  seterna  salus,  summum  nunc 
turbati  animi  mei  solatium  esse  perpendo,  ut  pul- 
satus  tentationibus   ad  solam   spem  misericordi» 


sit  qnod  vi&isti,  sic  profecto,  quia  nunquam  in  ve- 
ritaie,  nunquam  in  corde  perfecfo  coram  Deo  am- 
bulasti.  Si  enim  homo  sic  conversatus  fucrir,  et  ih 
tali  propriae  infirmitatis  cognitione  usqtie  ad  ter- 
minum  vitse  suae  perseverare  contenderit,  hanc 
abjectionem  verae  humilitatis  prxmium  subsequetur 
xtemae  exaltationis.  Undc  protinus  subinfertur : 

414  ^^  ^^^  ascendisset  in  naviculam^  cessavit  veit- 
tus,  Hoc  loco  nomine  navicula:  quies  designari  valel 
SDtemae  vitae.  In  quam  dum  Jesus  cum  omni  cor- 
pore  suo  ascendit ,  procul  dubio  cessabit  ventus , 
quia  ibi  profecto  omnis  tentationum  sedabitur  im- 
petus.  Erit  aliquando  etiam  ad  puuctum  in  bac 
vita ,  quod  videlicet  cum  Dominus  in  naviculam 


luae  recurram  ;  tu  salvum  me  fac,  misericorditer  b  ascenderit,  id  est  humilitati  animae  se  junxerit,  ce«- 


me  liberando,  et  tranquillitatem  ab  impugnantibus 
viliis  donando.  Sed  nunqiiid  Dominus,  cujus  gratia 
et  munere  praeventus  homo,  cognoscere  peccata 
sua  et  plangere  incipit,  a  clamoribus  et  singultibus 
sic  se  invocantis  aurem  pietatis  avertit  ?  Non.  Sed 
fticut  tunc  semel  Petro  in  fluctibus  maris  titubanti 
ouiitiim  exlendity  sic  nunc  quotidie  animx  quae- 
renti  ilium  in  cunctis  tentationibiis  ad  subvenien- 
dum  aderit.  Unde  subjiinxit  evangelista  : 

Et  eontinuo  Jesus  exlendit  manum,  Qiiod  enim 
ait :  continuOi  idem  est  quod  clectis  suis  Dominus 
promittit  per  prophetara  dicens :  Antequam  invocetis 
me,  dicam :  Ecce  adsum,  Et  continuo^  inquit,  exten- 
dens  manum  apprehendit  eum,  et  ait  iUi :  Modicce 


sat  ventusj  id  est  omnis  tentatio  conquiescit,  et 
mens  contemplationi  tantummodo  Creatoris  sui  in- 
hians ,  in  summa  tranquillitate  constituta ,  sine  co- 
gitationis  certamine  praesentia  cuncta  despicit.  Sed 
in  acterua  vila  plene  et  perenniter  cessalit  tentatio, 
ubi  nulla  nobis  obstat  molestia ,  ubi  nec  a  diabolo, 
nec  a  mundo,  nec  a  propria  carne  aliquid  patimur, 
quod  perpetuae  tranquillitatis  postrae  perturbet  gau* 
dia. 

Qui  autem  in  navicula  erant,  veneruniet  adoraverunt 
eum  dicentes :  Vere  Filius  Dei es,  Per  bos,  ^tit  in nawi* 
cula  erant,  interiores  et  exteriores  sensus  accipere 
possumus,  per  quos,  et  in  quibus  bomo  subsistit  in- 
tus  et  exterius.  Hi  omnes  in  illa  beata  requie  veniuni 


fidei,  quare  dubitasti  ?  Jesum  crgo  manum  exten-  C  et  adorant,  gratias  agendo  videlicet  in  Deum  vivum 


dere  est  contra  vitia  hominem  impiignantia  vim 
potestatis  suae  exercere ;  sic  dico  exercere,  ut  ea 
oxpellat,  et  mentem  quieti  et  tranquillitati  resti- 
tuat.  Aftprehendit  eum,  inquit.  Apprehendere  nam- 
que  dicitur,  quando  homo  aliquid  413  ^^  ^^  ^^ 
pente  trshit.  Dominus  ergo  quemlibel  bcatum  ap- 
ftrehendit,  qiiando  eum  repcntino  inspirationis  siiae 
fervore,  ut  ita  dicamus,  quasi  contra  voluntatcm 
suam  a  dissolutione  spiritus,  ab  ira  ct  odio,  et  cae- 
teris  quibusque  illicitis  abstrahit,  ita  ut  erecta  pro- 
tinus  per  dona  ejus  mons  vigeat,  quem  paulo  ante 
decertantia  vitia  dcpriniobant.  Tunc  etiam  ait  ilii : 
Modicne  fidei,  quare  dubitasti?  Trifariam  namque 


exsultant,  cujus  gratiae  solummodo  beatitudinis  suc 
gaudia  tribuentes ,  ipsum  Filium  Dei  tune  in  veri* 
tate  confitentes ,  quia  eos  per  di^-inae  majestatis  s\m 
potentiam,  imo  clementiam  adperpetuae  immorta* 
lilatis  provexit  gloriam,  qui  cuin  Deo  Patre  in  uni* 
tatc  Spiritus  sancti  vivh  et  regnat  per  omnia  saecula 
s.LcuIorum.  Amen. 

415  H0M11JA  LVII. 

IN  KAMDCH  OCTWAIl  SECCNDA. 

Jussit  Jesus  discipulos  suos  asccndere  in  naviculam 
(Mailh,  XIV ). 
Discipuli  Domini  hoc  in  loco  cnnctos  Chrislians 


fidem  in  sacris  C\  angeliis  invenimus,  minimam  vi-  ^  religionis  cultorcs  expriunint ,  ct  speciaiitcr  illos 

dclicet,  modicam  et  magnara.  Minima  tides  dicitur 

csse,  hominem  pro  corpore  et  corporeis  rebus  solli- 

citum  existero;  modicam  autem  fldem  habet  qui 

prosperis  elovatur,  adversis  frangitur,  quae  modica 

(ides  etiam  boc  in  loco  arguitur.    Ipse  Dominus 

quodammodo  loquitur  in  homine,   quando  homo 

seciim  in  aniaritudine  animac  suae  loquens,  nil  de  se 

nisi  abjecta  scntiendo  sese  intra  scmetipsum  re- 

darguit  dicens  :  Eccc,  o  miscr  pulsalus  vitiis,  luce 

clarius  apparet  qualis  sis,  quod  modica  fldes  tua 

hucusque  fuerit,  hoc  modo  videlicct,  quia,  cum 

prospera  hujus  mundi  arriderent,  inani  gaudio  ex- 

tcllebaris ;  rursus  cum  adversa  imminerent,  in  ba- 

rathrum  immoderatae  tristitiae  inutiliter  piiecipita- 


signilicant,  qui  exemplo  Iioruin,  qui  corporaliter 
tuix  discipulatui  ejus  inha^serant ,  relictis  omnibus 
sequi  Dominum  deliberant.  llos  nimirum  in  i)eata 
dolil)eratione  fiducialitor  Dominus  intrare  jultet  na- 
viculam,  bonam  videlicet  et  spiritalem  vitam,  ct  prao- 
ccdere  cum  trans  fretumy  id  est  fervorem  carnaiis 
concupiscentiae  transire. 

Et  notandum  qiiod  ait :  Prwceddre  eum  traiis  fre  • 
tum,  Ille  namque  pracedere  dicitur,  qui  altcrum 
subsequentem  praestolatur.  YulLnamque  Dominus 
nos  hoc  modo  eum  prcecedere  tran$  fretum,  aestuio 
scilicctcamalium  desideriorum  viriliter  transiliendo 
oxspectarc ,  ut  ipse  nos  subsequatur  et  bic  consiH 
lando,  et  in  futuro  perpetuaiiter  remuneraodo.  Ih& 


919 


VEN.  CQDEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


920 


nee,  inquit  cvangensta ,  dimitteret  turbas.  Quia  ergo  A  apponat,  et  ad  eum,  quem  diligit,  medulUtus  suspi- 
turbasitnrbatione  dicitur,  pcr  turbam  turbalos  scn-      rare,  fcrvcre,  anbclare  valeat. 


sus  noR  inconvenientcr  accipere  possumus.  Tandiu 
iitique  Dominum  prxcedere  debcmus,  donec  in  no- 
bis  tnrbam  dimittat,  id  est  turbatos  sensus  repellat, 
ct  puros  ac  quietos  sensus  admittat  et  tribuat.  Tur- 
balos  nimirum  sensus  tunc  habemus,  quando  tcn- 
tationufn  molestia  fatigati,  quod  vellemus  bonum  fa- 
cere  noii  permiltimur,  et  ad  ea  quae  nolumus  ex 
peccati  jugo  constripgimur. 

Et  dimissa^  inquit,  turba,  ascendit  in  montem  solus 
erare,  Dimissa  cst  tunc  utique  turba ,  quando  con- 
quieverint  stimuli  tentalionum,  et  pcr  Dei  gratiam 
adexercenda  bona  opera  libcrum  nobis  tribuilur  ar- 
bitrium.  Dimissa  itaque  turba,  id  cst  turbatis  scn- 


Sed  ista  verba,  quse  moraliter  discussimus,  etiant 
aliter  inteiligere  possumus.  Nil  enim  obstit,  si  per 
teipere,  quod  hic  prsenotatur,  finis  hominis  intelii- 
gatur.  Tuncutique  fit  vespere,  quando  anima  clansfrs 
camifr  Deo  vocante  debet  dcserere.  Bene  ergo  dicitur 
iolus  eral  ibi  quia  ista  nimirum  vespere  solus  Deus 
habct  esse  suum  cum  illo  homine,  qui  sic,  |iC  din- 
mus,  conversatus  est  in  spaiio  praesentis  vitae.  Sed 
quia,  quautum  electi  cujusque  animus  in  aeternitatis 
aniore  in  hoc  mundo  radicclur,  in  ipso  tamen  mortis 
aniculo  nimio  terrore  concutitur,  recte  nunc  dici- 
tur  : 

Navicula  autem  in  mcdio  maris  jactabatur  flucti' 


sibus  cooperante  Deo  aliquanlulum  miligatis,  qui-  B  bus,  IIoc  m  loco  navicula  humiliata  est  anima.  ILcc 


libet  l)eatus  in  montem  ascendit ,  ad  altitudinem  vi- 
delicet  Intcrnas  conlcniplationis  416  pertingere 
poterit.  Ascendit  profecto  in  montem,  quando  sancti 
Spiritus  afilatu  tangitur,  et  ad  superna  desideria 
provocatur,  et  extra  carnis  angustias  intus  suble- 
vato  per  amorem  Auctoris  sui  conlemplandam  spe- 
cicm  cognoscere  datur.  AscendH  namque  solus^  quia 
cum  animus  in  divina  contemplatione  suspenditur, 
ita  ut  jam  se  percip^re  de  aeterna  illa  libertate , 
quam  oculus  non  vidit,  nec  auris  ^udivit,  aliquid 
per  quamdam  imagincm  laetctur,  in  illa  hora  crcatus 
spiritus  unus  procul  dubio  cum  Crcatore  Spir.tu 
efTicitur.  Ascendit,  inquit,  tit  montem  solus  orare. 


ig  tur,  cum  supremum  sibi  diem  jam  supervenisse 
videt,  dum  considerat  quod  terror  districti  examinis 
appropinquel,tunc/7tt(;(f6tts;a£(alKr,id  est  supeream 
irniet  formido  et  pavor.  Et  notandum  quod  ait,  m 
medio  maris  jaclabatur  fluctibuSf  quia  [cod.  qu\\ 
etiamsi  in  praescnti  saeculo  ad  hoc  profecissct,  quod 
nec  prosperis,  nec  adversis  moveri  posset,  timore 
tunc  non  carcbit  quia  jam  consptcit  instare  quod  in- 
tcmusjudex,  qucm  nec  minima  latet  cogitaiio,  se  • 
creta  cordis  sui  del)eat  examinace. 

Erat  enim,  inquit,  contrarius  ventus.  Quid  cmr^ 
nicntius  accipcre  possumus  per  contrarium  ventum , 
quam  antiquum  humani  generis  iuimicum  ?  Hic  igi- 


Oratio  enim  non  semper  pro  hoc ,  quod  quisque  p  tur  si  cunctis  dicbus  vilae  suae  homini  insidiatur,  et 


Deum  prcy  quibusque  suis  necessitatibus  interpellat, 
ponitur,  sed  etiam  pro  laude  Dei  nonnunquam  ac- 
cipitur.  Cum  igitur  sic,  ut  diximus,  quis  tn  montem 
soius  aseenderil,  orat  profecto,  quia  quidquid  in  tali 
illuminatione  mentis  egerit  vel  cogitaverit,  totum 
ad  laiidem  et  gloriam  Omnipotentis  Dei  pertinet,  cum 
qno  jam  per  internam  dulcedinem ,  sicut  praefati 
sumus,  uttus  spiritus  effectus  est. 

Vespere  autem  facto  solus  erat  ibi.  Per  istud  te- 
gpere  cognitioneip  nostri  possumus  accipere.  Vesper 
enia  in  corde  horoinis  fit,  quando  tenebras  caecita- 
tis  suae^in  veritate  agnoscit,  in  qua  vera  etperfecta 
cognitione  nonnunquam  sic  inspirante  Deo  com- 
pungitur,  ut  in  ilhi  compunctione ,  qua  peccata  de- 


ei  adipersari  non  desinit,  in  illa  tamen  hoia  plus  so^ 
litocon^rartiis  existet.  Tunc  quasi  leo  rugienscircuit; 
quaerens  animam  devorare  et  secum  eam  ad  iiiteri- 
tum  aeteroae  damnationis  418  ^a^bere.  Sed  nunquid 
Dominus  suos  in  tali  rerum  articulo  despicit,  et  eos. 
a  mortifero  vastatore  non  defendit  ?  Absit !  Potiuft 
autem  hoc  agit  quod  sequitur  : 

Quarta  autem  vigilia  noctis  venit  ad  #o«.  Per  qua- 
tuor  has  vigilias  tidcm,  spem,  charitatem  et  pcrse-^ 
verantiam  non  inconvcnicnler  intelligere  possumus. 
Quisquis  igitur  in  hoc  mundo  quatuor  has  vigilias 
peregerit,  id  cst  fidem  rectam,  spem  firmam,  chari- 
tatem  perfectam,  et  in  his  perseverantiam  us(iue  ad 
terminum  vitae  suae  habuerit,  huic  in  hora  ultimae 


llet,  etiam,  quam  dulcis  sit  Dominus,  gustare  me-  D  necessitatis  Jesus  adveniet,  aliquod  suae  miseratio- 


reatur.  Mane  quodammodo  in  homine  fit,  dum  cogui- 
tionem  Dei  adeptus  fuerit.  Hinc  legislator  Moyscs 
creationem  mundi  descril)cns  toties  ait :  Factum  esi 
vmpere  ef  mane  dies  una.  Yespere  et  mane  factum  est, 
quando  cognitionem  sui  et  cognitionem  Dei  homo 
babere  potest.  Hoc  vcspere  et  hoc  mane  dies  fit  una, 
quia  perfectum  homincm  facit  417  ^"i  ^^  ^*  "0^i~ 
titia.  Vespere  facto^  inquit,  solus  erat  ibi.  Facto  igi- 
tiir  boc  vespere,  de  quo  praediximus,  homo  est  so/tu, 
qaia,  dum  intimae  suavitatis,  quam  per  humilitatem 
eognitionis  sui  adeptus  est,  himine  perfunditur,  nil 
praeter  Deum  cogitat,  tolus  in  illum  suspenditur, 
strepitus  terrenorum  actuum  quiescit  a  cogitatione» 
«I  ad  secretom  Intimum  animus  aurem  famiiiarius 


nifi  iiidicium  dans,  ut  non  desperet.  Quarta,  inquit, 
vigilia  noctis  venit  ad  eos.  Nimirum  secundum  hos, 
qui  olim  in  expeditione  constituti  in  quatuor  vigiiias 
noctcm  dividebant,  circa  quartam  vigiiiam  sempcr 
mane  illuscescere  incipicbat.  Quarta  est  rt^tVta» 
quando  homo  vocatur,  ut  noclem  hanc,  id  est  pra&- 
sentem  vitam  derelinquat,  et  ad  spleudidum  iliud 
mane  aeternae  l^eatitudinis  perveniat. 

Venit,  inquit,  ad  eos  ambulans  super  mare.  Ambu^ 
lat  Dominus  super  mare^  quando  decrcverit  de  ille- 
cebrosa  hujus  vitae  a^rumna  animam  liberare.  Vi- 
dentes  autem  eum  supra  mare  ambulantem,  turboH 
sunt  dicentes  :  Quia  phantasma  est.  Vident  nempa 
Dominura  supra  mare  ambulantem,  quando  in  ipso 


8tl  HOMlLIiE  FESTIVALES.  ^ 

mortis  articulo  considcraiit  quod  bicut  ncino  cst,  A     420  ^^  descendem  Pelrus  de  navicula  ambulabat 

$uper  aquamy   ut  venirel  ad  Jesum.   Dco  igilur  \o- 


MTe  justus  sive  injustus,  qui  hunc  terminum  prx- 
lerire  valeat,  sic  ct  ipsi  jam  de  prxsenti  sxculo  sint 
evocandi,  et  ad  tc.ribile  examen  distric'.]  judicis 
eonstitaendi.  Hoc  dum  electi  in  illa  hora  perpen- 
dont,  licet  sibi  conscii  sint,  quod  quantum  in  hoc 
mimdo  Ucuit,  coram  Deo  in  veritate  et  in  corde 
perfecto  ambulaverint,  turbantur  lamen,  metuentcs 
quod  apud  intcrnum  arbitrum  non  tales  invenian- 
lor,  quales  hic  ab  hominibus  habebantur.  Tunc  ni- 
mirum  turbati  in  hxc  vcrba  prorumpunt  quia  phan- 
iasma  est.  In  spiritu  namque  humiiitatis  tunc  acri- 
ter  semetipsos  rcprehendunt,  totam  vitam  suam,  si 
remota  miscricordia  a  Domino  discutiatur,  nil  nisi 
quamdam  esse  dcccptioneniin  vcritatc  cognosciint, 


ut  venirel  ad  Jesum. 
caiite,  quseque  fidelis  anima  descendit  de  navicula^ 
camis  sciiicet  relinquit  domicilium,  de  prxsenti 
educitur  Ecclesia,  incipit  super  aquas  ambulare^  id 
est  cunctas  mundi  hujus  illccobras  ad  coKlcstia  mi- 
grando  Iransire.  Et  notandum  quod  evangelista  ait, 
ambulabat ;  quod  est  quasi  diccret :  Coepit  ambulare 
supcr  aquas ;  quia  et  tunc  anima  incipit  separari  de 
corpore,  quando  facta  in  agonia,  nil  in  hoc  mundo, 
nil  eorum  quae  circa  corpus  sunt  sentit,  sed  tan- 
tummodo  invisibilibus  futuri  sacculi,  ad  quae  jam 
est  transitura,  intcndit.  Ideo  namque  felix  anima  de 
mcdio  unibrx  mortis  educilur,  ut  veniat  ad  Jesum, 
id  est  ccelestis  Sponsi  sui  nmplexibus  consolelur,  et 


eo  quod  aut  mala  perpetraverint,  aut  iucaute  ctiam  B  eum  pc^st  peregrinationis  hujus  miseriam  in  gaudio 

sempiternae  jubilationis  semper  videat.  Sed  quia  an- 
tiquus  serpens  viam,  qua  tendit  ad  patriam,  quasi 
insidians  latro  obsidet,  recte  evangelisla  subjun- 
git: 

Videns  vero  ventum  validum  timuit.  Per  ffentum 
validum  intelligere  possumus  diabolum.  Hic  adver- 
sarius,  qui  auimx  egredienti  de  corpore  non  pr.x- 
valuit,  egressae  jam  praevalere  se  posse  confidit ,  et 
per  arctam  viam  tendenti  ad  patriam  praesto  erii, 
objiciens  ei  in  faciem  aliqua  mala  quae  fecit,  vcl 
qux  bona  quae  debnit  facere  neglexit ;  objicit  etiam 
plura  quae  nunquam  fecit,  aut  si  fecit,  quae  tamcn 
per  poenitcntiam  diluil,  quatenus  tali  objectione  ag- 
gressam  beatitudinis  via  valeat  prohibere.  Sic  Mar- 
^*  tino  se  objecit,  in  qno  tamcn  nii  suum  reperire  se 
posse  cognovit.  Huuc  ventum  validum,  scilicet  dia* 
bolum,  sic  improperantem,  talia  objicientem  dum 
videt,  non  immcrito  contremiscit  et  timet. 

Possumus  etiam  sic  intelligere  quod  tunc  ventum 
validum  videat,  quando  carnisergastulo  educta,el  in 
conspectu  districti  Judicis  constituta,muIta  ex  impro* 
viso  proruunt,quae  nec  hic  mala  esse  putavit,  et  idea 
ea  digna  pocnitentiae  satisfacti^medelere  tardavit,  ubl 
etiam,  quae  aestimavit  esse  bona,  apparent  nigerri- 
ma  peccata.  Haec  anima  dum  videt,  timet  profecto  a 
facie  Judicis,  et  districti  sui  examinis.  Et  cum  ca:- 
pisset  mergiy  id  est  cum  pro  dclictis  suis,  quae  hic 
iuctu  poenitcntiae  non  dihiit,  jara  damiiationis  421 
D  sententiam  subire,  formidat,  illa  anima,  quxtamen 
salvanda  est,  de  pietate  ejus,  quem  nou  solum  Judi^ 
cem,  vcrum  etiam  Redemptorem  suum  csse  recolit, 
confidens,  in  tali  angustia  miserationis  auxilium 
implorans  clamat  diccns  :  Domine,  salvum  me  fac. 
Ac  si  dicat:  Doiijine,  nunc  in  veritate  video  quia  non 
est  dignum  tuae  placationi  quidquid  unquam  boni 
feci.  Jam  hic  sum  constituta,  ubi  non  est  locus  pce- 
niientiae,  ubi  nec  coiifessione  facicm  tuam  pUicarc, 
nec  bonis  operibus  valeo  insudare.  Tu  gratuita  pie- 
tate  tua  salvum  me  fac^  libimetipsi  me  suscipCt  ii- 
berans  roe  de  manu  extranea,  et  de  praesenti  qua 
coarctor  aiigustia.  Sed  nunquid  miserator  et  mise- 
ricors  Dominus  auimam,  quae,  in  hac  came  posita, 
magna  propter  eum  fecit,  ibi  propter  minima  dQ- 


rccle  agendo  deliquerunt. 

419  Elpra;  timore^  ait,  clamaverunt.  Perhunc 
clamorem,  de  quo  hic  dicitur,  confcssio  et  oratio 
exprimitur.  Salvandi  quique  dum  iu  illa  periculosa 
mortis  hora  sic  vilam  suam  cordis  oculis  objiciunt, 
ttamant  nonnunquam,  peccata  sua  videlicet  in  ama- 
ritudine  animse  suac  veracilcr  confitendo,  clamant 
Deum  etiam  pro  his  intimc  interpcllando.  Sed  quod 
Dominus  auimse  sux  in  cxtremis  Ial>oranti  et  in  tali 
aflUctione  positae  manum  paternse  consolationis  por- 
rigat,  bene  evangelista  in  consequentibus  dcmon- 
tlrat.  Ait  enim  :  Statimque  Jesus  locutus  est  eis,  di- 
eeiu  :  Haec  itaque  locutio  est,  quac  non  foris  tunc, 
sed  intus  audilur,  Domini  consolatio.  Sed  quid  con- 
Bolaudo  electis  suis  Dominus  dicat,  audiamus:  £/a- 
tof,  fiduciam.  Habeley  inquit,  fiduciam  aeternae  sa- 
lutis,  de  mca  pietate  multum  conndite.  Ego  sum, 
^ema  vldelicet  salus.  Ideo  nolite  timere  periculum 
damnationis,  sed  spcrate  potius  gaudia  perpeluas 
remuneratiouis. 

Respondensautem  Pctrus  dixit.  PerPetriim  nam- 
qoe  beata  anima  potest  figurari,  quae  in  hoc  mundo 
agnoscens  fuit,  vcram  videlicet  Dei  et  sui  cognitio- 
nem  habuit.  Haec  nimimm  dum  verba  Dominicae 
consolationis  intus  audit,  ipsa,  quae  paulo  ante  de 
eorpore  exire  niinium  formidabat,  dissolvi  citius  et 
cum  Christo  esse  cupit ,  jam  carere  praesentis  vitae 
tenebris  anhelat,  ut  quae  sit  aeternae  retributionis 
lactitia  cognoscat.  Sed  quid  dicit  tali  alTecta  deside- 
rto?  Domine,  inquit,  si  tu  es,  jube  me  venire  ad  le  su- 
ffer  aquas.  Domine,  ait,  si  tu  es.  Scio  quidem  quia  tu 
es  ille  quem  desidero,  ad  quem  suspiro.  Scd  idco 
quasi  dubitative  dico  si  tu  es,  quia  nondum  pcrcepi 
in  re,  quod  hal)eo  in  spe.  Adhuc  enim  excludor, 
nec  manifeste  contemplationis  luse  gaudio  pcrfruor. 
Jube  ergo  me  venire  ad  te  super  aquas,  id  est  fac  me 
de  peregrinationis  hujus  miseria  transire ,  et  te  duce 
illiic,  ubi  tuum  vcrum  est  esse,  pervenire. 

At  illi  ait  :  Veni.  Hoc  idem  est,  quod  et  sponsae 
in  Ganticis  canticorum  ioquitur  dicens  :  Veni  de  Lt- 
banOf  venij  eoronaberis.  Vent,  inquit,  id  est  morta- 
litatisbujus  corpus,  quod  aggravat,  deponeet  prae- 
leotia  desiderantissimae  visionis  mw  fruere. 


W3  ^N.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTENSI5  m 

spicit?  Nequaqiiam.  Magis  aulem  dcprecanti  ad  sub-  A  tesle  gaudium  est  angelis  Dci  fuper  uno  peccttora 

poenitentiam  agente,  quantum,   putamus,  in  ejui 


▼cniendum  est  paratus,  sicut  in  consequentibus  ha 
bemus. 

Et  conlinuo  extendens  manum  apprehendil  eum» 
Quandiu  enim  anima  ergastulo  carnis  inclusa  fuit, 
Dominus  manuro,  ut  ita  dicamus,  quasi  intentam 
habuit,  quia  etsi  quando  subvenit,  et  requicm  ab 
impugnantibus  vitiis  dedit,  verum  citius  dicto  auxi« 
lium  subtraxit,  et  quietem  ejus  perturbari  aliquo 
permisit.  Sed  tunc  ibi,  ut  Dominus  virtutum  et  Rex 
glorise,  manum  quodammodo  extendet,  (fuia  sic  ani- 
maro  perfecte  ab  omni  corruptione  liberabit,  quod 
nunquam  amplius  vitiorum  ditioni  vel  alicui  peri- 
culo  subjacebit.  Apprehendit  eum,  inquit.  Apprehen- 
dere  namque  hoc  csse  dicimus,  quatido  homo  ad  se 
aliqnid  repente  trahit.  Sic  Dominus  beatam  animam  B 
in  futuro  apprehendit,  ul  nunquam  ab  eo  separari 
valcat,  sed  ipsa  amoris  amplcxu  in  coclcstis  Sponsi 
Stti  visione  in  perpetuum  requiescat. 

Et  ait  illi :  Modicw  fidei^  quare  dubitasti  ?  Haec 
verba  sonant,  quasi  ipse  Dominus  increpando  dicat. 
S^d  magis  intelligendum  est,  juxta  hunc  sensum 
qucm  protulimus,  quod  ipsa  anima  hxc  eadem  ad 
seipsam  proferat,  quia  valde  inconveniens  est  ut 
post  adepta  tantae  gaudia  beatitudinis  verba  sequan- 
tur  Dominicae  increpationis.  Ipsa,  ut  diximus,  anima 
sic  in  Domino  beatificata,  dum  angelic»  cl  humanae 
beatitudinis  ibi  conspicit  gaudia,  dum  contemplatur 
quae  sit  in  eis  sine  fine  festivitas  visionis  Dei,  422 
et  sine  defectu  Isetitia,  tunc  non  immerito  ad  seipsam 


gaudent  assumptione,  de  cujus  tam  l)enigne  gratu- 
labantur  conversione  ?  Venerunt,  inquit,  et  adorave  • 
runt  eum  dicentes :  Vere  Filius  Dei  es,  Omnes  igitur 
electi  videntes  talem  gratiam  collatam  a  Deo  animae 
veniunt  et  adorant^  id  est  in  graliarum  actionem  as- 
surgunt,  divinitatis  ejus  potentiam  collaudant,  in 
quam  et  per  quam  eam  ab  adversaria  potestate  pro- 
texit,  et  usque  ad  contemplandam  speciem  suae  cel- 
situdinis  provexit.  Qui  cum  coaeterno  sibi  Filio  et 
Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deus  per  uninia  sxcula 
saeculorum.  Amen. 

423  nOMILIA  LYIII. 

IN  FESTl'M   TRANSLATIOMS   S.   BE:<EDICTI    PRIHA. 

Nemo  tucernam  accendit,  et  in  abscondito  ponit^ 
neque  sub  modio,  sed  super  candetabrum^  ut  qui  tV 
grediuntur,  lumen  videant  (Luc.  xi). 

In  tucerna  ista  sacrosancta  humanitas  Domini  no- 
stri  Jesu  Ghristi  intelligitur,  quam  vere  accenderat 
et  illuminaverat  Deus  Paler  lumine  et  flamma  suas 
divinitatis.  Lk men  quippe  in  /ticema  divinitas  est  in 
humana  natura,  quae  sic  refnlsit,  slc  m  boc  mundo 
resplcnduit,  ut  sola  super  omnes  bomines  tolius 
peccati  macula  caruerit.  Quae  lucerna  neqiueinab- 
scondito,  neque  sub  modio  posita  est,  sed  super  con- 
delabrum^  ut  qui  ingrediuntur,  lumen  videant.  Quid 
est  absconditum^  et  quid  modius?  Quantum  intelli- 
gere  possumus,  per  duo  haec  duo  populi,  gentes  et 
Judaei  possunt  designari ,  per  abstonditum  gentes. 


^- » .,, r ^^.«-..-  -^„.0 ,  t—  o— • 

dicit,  modicce  fidei,  quia  ibi  vere  cognoscit  quod  in  ^  per  modium  Judaei.  El  non  incongruc  per  cbsccnd'^ 


hoc  mundo  modicum  fult  in  flde  et  in  spe  quod  jam 
habet  in  ipsare,  ita  ut  jam  perfruens  visione  veri  pa- 
ciflci,  reginae  austri  verbis  valeat  uti :  Majora  sunt 
inquiens,  opera  tua^  quam  rtt mor,  quem  audivi  {III 
lieg,  X,  7).  Sed  et  dum  considerat  ibi  quia  tanta  erga 
humanum  genus  Dei  redundabant  beneficia,  quod 
ctiam  proprio  Filio  suo  non  pepercit,  sed  pro  re- 
demptione  ejusdem  humani  generis  illum  tradidit ; 
et  dum  in  illa  coelosti  curia  quam  plurimos  conspi- 
cit,  qui,  olim  in  hoc  mundo  positi,  gravi  peccatorum 
pondere  erant  oppressi:  quos  tainen  ipse  sinum 
pietatis  suae  eis  aperiens  misericorditer  suscepit,  et 
6ic  in  excelso  solio  gloriae  suae  exallavit,  tunc  pr% 
gaudio  ineffiEibili  scmctipsam  increpat,  quare^  in- 
quiens,  dubilasti  ?  Cum  haec,  inquit,  omnia  scires 
in  fide,  lircl  non  vidcres  in  re,  quare  uniuam  dubi- 
tastide  salutc  corporis  vel  anima^?  Haec  niinirum 
increpatio  plena  et  inelTabilis  cordis  est  exsultatio. 
Et  cum  ascendissct^  inquit,  in  naviculam  ,  cessavit 
ventus.  Hoc  loco  pcr  navtctt/am  jucundam  et  deside- 
rabilem  ccclestis  rcgni  intelligere  possumus  aulam. 
In  quam  dum  felix  anima  introducla  fuerit,  ventus 
cessabit,  id  est  omnis  perturbatio,  nulla  eain  am- 
p'.ius  impugnat  tentatio.  Sequitur : 

Illi  autem  qui  in  navicuta  erant,  venerunt  et  ado- 
raverunt  eum,  dicentes  :  Vere  Fitius  Dei  es.  Quinam 
illi  sunt  qui  consistunt  fn  navicula  nisi  beata  ange- 
lorum  etelectorum  agmina?  Si  igitur  ipsa  Veritate 


tum  geiitilitas  dcsignatur,  quia  per  hoc  quod  in  iufl- 
delitate  sua  perdurat,  quasi  quodammodo  abscondita 
est  Deo,  ipseque  Deus  absconditus  est  illi.  Non  au- 
tem  idcirco  dixerim  absconditum  Deo,  quasi  nesciat 
eam,  quasi  non  videat  pcrvcrsitalcm  ejus,  qui  om- 
nia  scit  et  vidct  Deus,  scd  proptcrea  dicitur  ei  abs- 
condita,  quia  ab  omni  amore  suo,  donec  rcsipi-- 
scat,  exclusit  et  amovit  eam 

Per  modium  vero,  quod  quaedam  mensura  est,  po- 
pulus  ille  Judaicus,  per  legcm  mensuratus  accipitur, 
cui  omnia  mandata  legis  ila  mensurata  et  ordinata 
erant,  ut  juxta  uniuscujusque  qualitatem  culpae  ex- 
lcndi  dcberet  mensura  poenae,  vcrbi  gralia,  o<!uIum 
D  pro  oculo,  dentem  pro  deiite,  fracturam  pro  fra- 
ctura  reddere  quemlibet  oporteret.  Sed  lucemam 
istam,  illuminatam  videlicet  humanitatem  Christi, 
neque  in  abscondito,  neque  sub  modio,  hoc  cst  neque 
in  genlili  aut  Judacorum  populo  cor.versari  vel  poni 
decebat,  sed  super  candelabrnm.  Qnid  per  candela' 
brum  nisi  sancta  Ecclcsia  ?  Et  pulchre  per  candeta- 
brum  424  Ecclesia  exprimitur,  quia  sicut  cande- 
tabrum  nunc  ignibus,  nunc  frequenlibus  et  diversis 
malleatoris  tunsionibus  in  speciein  et  naturam 
suam  perducitur,  sic  sancta  Ecclesia  diversis  et  in- 
finitis  pressurarum,  laborum  dolorumque  tunsioni- 
bus  per  manum  summi  arlilicis  ab  initio  forfnata 
est,  et  usqne  in  finem  formaturel  elimatur,  nt  Uimen 
lucrrnae  hujiis,  fidem  scilicet  Filii  Dei  tencrc  cl  om 


W5  II0MHJ.4-   F 

pleiti  digna  inveniatur.  Quare  autem  hsec  lucerna 
pos.la  est  super  candelabrum^  boc  est  Christus  su- 
per  Ecclesiam,  nisi  ut,  qui  ingrediunlury  oinnes  vi- 
delicet  Calholici,  sivc  gentcs  et  Judxi,  qui  ingre- 
diuntur  per  lidcin,  videanl  lumen^  fidem  teneant  hu- 
manitatis  Christi,  et  salvi  ftant?  Ilaec  de  Christo  et 
Ecclesia  ita  accipi  possunt. 

Sed  tamcn  hiec  eadeni  vcrba  hujus  sancti  cvan- 
gelii  nos  tangunt,  ad  nos  rcspiciunt,  nos  instruunt 
et  aedificant.  ^emOy  inquit  Dominus,  lucernam  ac- 
cendit^  et  in  abscondito  ponit,  neque  sub  modio^  sed 
super  candelabrum.  Fidelem  qnemlibct  ad  vitam 
seternam  pncdestinatuni  Deus  quodammodo  accendit 
et  ilhiminat,  quando  ei  gratuita  bonitate  sua  bonae 
alicujus  scientix,  bonx  voluntatis  lumcn  dcs:ipcr 
administrat,  et  ei  ccnliius  inspirarc  dignatur.  Ilaic 
iiompe  duo,  scientia  bona,  volunias  bona  quscdam 
Bunt  animae  lucerna,  pcr  quae  illumir.ala  ct  acccnsa, 
sese  totam  ad  hoc  pra^parare  et  exhibcre  dcbc  t,  ne 
lumen  gratiae  Dei  irrilum  fiat  in  ea,  quia  tunc  inu- 
tile  et  infructuosum  erit,  si  gratiae  Dci  cooperari 
renuerit.  Ponit  enim  homo  lucernam  suain  in  ab- 
sconditOj  si  boiise  voIuntatis,bonx  scientiae,  bonorum 
Bcnsuum  lumen,  quo  eum  Deus  perfudit,  ad  pleni- 
ludinem  perfedx  operationis  iion  perducil.  Erit 
enim  imitator  425  ^^^^  WVius  servi,  qui,  accepta 
liecunia  domini  sui,  abiens  fodit  in  terram,  et  absccn- 
dlt  pecuniam  domini  sui  (Mattli,  xxv,  18).  lllud  abs- 
con  li.um  pccuni;c  huic  abscondito  lucernae  mystice 
lespondet,  quia,  sicut  figuraliter  pecuniam  Dei  dici- 
tur  abscondere,  qui  perceptum  donum  Dei  in  lucrum 
bonae  actionis  non  vultcxpcndere,  sic  etiam  lucer^ 
nam  suam  in  abscondito  ponit^  qui  quod  videt  per 
sclentiam,  qui  quod  habct  per  bonam  voluntatem, 
qui  quod  inlciligit  non  opcratur,  sibique  et  aliis  in- 
fructuosum  ct  inutile  facil. 

At  si  talia  opera  agit,  quae  bona  dici  possunt,  sed 
pro  laude  humana  haec  eadem  exhibet,  ponit  ea  sine 
dubio  sub  modio,  Quid  pcr  mcdium  nisi  teinporalis 
relributio?Quam  si  quis  ardenter  quaesierit,  et  sein- 
per  pro  benefactis  suis  transitoriam  laudem  recipere 
appet.t,  scmpiternae  remunerationis  sublimitatcm 
perdet.  Sciendum  Camen  inter  haec  quid  sit  bona 
sua  omnino  perderc,  ot  quid  sit  non  perdere.  IHe 
bona  si^a  non  pci  dit,  qui  non  maia  sed  bona  ct  sim- 
pUci  intcntionc  eadem  inchoavit,  ct  quoniam  bonuin 
ac  salvum  erat  principium  intcntionis,  quamvis  ina- 
nis  gloria  subripiat,  si  aliqua  lcvitas  sc  intcrmisccat, 
dum  hoc  recognoscitur,  et  pocnitentia;  dono  diluitur, 
Deo  adjuvante,  prxtcriti  operis  bonum  non  pcrdi- 
tar.  Qui  vero  in  initio  cogitationis  corrumpitur,  et 
non  Deo,  sed  hominibus  solummodo  per  hxc  placere 
gestit,  quamlibct  justum  et  rectum  videatur  esse, 
quod  agit  totum  perdit,  quia  intentio  mala  praeces* 
sil  et  ex  illorum  numcro  erit,  de  quibus  Doniinus 
in  Evangelio  ait :  Amcn  dico  vobis^  receperunt  mer- 
cedem  suam  (Matth,  vi,  2).  Igitur  lucerna  nostra  in 
abscondito  non  est  ponenda,  quia  nequaquam  pigri 
et  hebctes  esse  debcmus  ad  bona  facienda,  nec  sub 


ESTIVALES.  •  m 

A  modiOf  ut  si  laude  digna  operemur,  temporalis  per 
hsec  non  placeat  aut  delectet  retributio,  sed  super 
candelabrum^  hoc  est  supcr  corpus  nostrum,  quia 
honorem  Dei  et  commodum  animae  nostrae  ponerc 
debemus  super  omnia  terrcna  commoda  corporis 
nostri,  ut  Dominum  supra,  nos  infra  constituamus, 
humiliter  grata; ejus  subdamur,  qui  supra  nos  re- 
gnat  nosque  gubernat. 

Certe  David  iile  beatus  lucernam  suam  snper  can- 
delabruin  posueral,  quando  ait :  Si  memor  fui  tui 
super  stratum  426  nteum^  in  matutinis  meditabor 
in  te  (Psal.  lxii,  2).  Ac  si  dixisset :  Quia  siiper 
omnia  et  in  omnibus,  quae  mihi  dulcia  et  suavia 
erant  sccundum  carnem,  te  solum,  Dominus  Deus 
meus,  dilexi,  te  habui,  tui  mcmor  fui,  idcirco  in 

B  matutinis  meditabor  in  te,  quia  cum  scrcnum  mane 
tuum  advenerit,  cum  electis  omnibus  tuis  super- 
num  illuxerit  regnum,  illuc  perduccs  me,  ubi  sem- 
per  meditabor  in  te,  nunquam  recedens  a  te.  Pcr 
stratum  potest  accipi,  quod  et  per  candelabrum, 
corpus  videlicet  nostrum,  in  quo  n:isera  anima  ve- 
lut  in  strato  suo  recumbit  et  requiescit.  Memoria 
autem  Dei,  qiiae  super  illud  stratum  esse  dcLet,  ho- 
noret  laus  est  Dei,  verba  illa  sancta,  quibus  in 
scrvitio  Dei  utimur,  quorum  non  memorcs,  sed, 
proh  doior !  immemores  sumus,  dum  ibi,  ubi  sola 
Kieditatio  nostra  in  Deum  fixa  esse  deberet,  pro  ir- 
rogatis  injuriis  mordemur,  quid  justae  contradi- 
ctionis  pro  injuste  illatis  opponamus,  medilamur  el 
tractamus.  Unde,  quia  memoria  Dei  non  est  super 

^  stratum  corporis  nostri,  sed  memoriam  strati  no- 
stri  superponimus  memoriae  Dei,  fit  plnrumque  jus^.c 
judicio  ejus  ut  in  matutinis  nequaquam  meditemur  in 
eo,  quia  cum  jgiraeclarum  mane  dulcedinis  ejus  me- 
ditantibus  de  se  resplenduerit,  nos  in  tcnebris  cordis 
nostri  sumus,  ni!.il  de  hoc  mane  scntlre  et  videre 
praevalcmus. 

Sed  cur  lucerna  nostra  ita  accendi,  cur  non  in 
abscondito,  neque  sub  modio^  sed  super  candelabrtwi 
poni  debct,  nisi  ex  eo  quod  subjungitnr,  ut  qui  in- 
grediuntur,  lumen  videant?  Sunt  boni,  s*int  mali, 
qttiingredinntur,  Quo?  In  cor  utique  nostrum.  Sunt 
bonae  aflectioncs,  bona  desideria,  sanctac  cogitatio- 
ncs,  quae  cor  ingrcdiuntur;  suntet  malaccogtatio- 

D  nes,  injusta  dcsideria,  quae  ad  cor  v^niunt,  et  id- 
circo  ingrediuntur,  ut  aliquid  mali  ibi  committant 
el  operentur.  Quod  quia  ita  est,  imo  quia  nihil  ve- 
rius,  lcvcmus  Iiicernam,  accendamus  lumcn,  tenca. 
mus  semper  lumcn  gratiae  et  memorire  Dei  in  no- 
bis,  quia  si  hoc  lumcn  jugiler  tcnucrinius,  dum 
bonae  ct  sancUe  cogitationes  iiigrediuntur,  de  hoc 
lumine  jucundantur  ct  delectantur ;  dum  malx  et 
inutiles  veniunt,  viso  hoc  lumine  terrentur  et  ex- 
pelluntur.  Quam  sentenliam  alibi  Dominus  astruit 
dicens':  Omnis,  qui  male  agit,  cdit  lucem,  et  non 
venit  ad  lucem,  ut  non  arguantur  opera  ejus  (Joan^ 
111,  20).  427  Omnis  qui  male  agit,  omnis  perversa 
est  cogitatio,  qr.ae  aut  a  diabolo,  aut  carnc,  si?e  a 
mundo  vcnit.  Hacc  oicnis  per^ersa  cogitatio  banc 


W^  VEN.  GODEFRIDI  ADBATIS  ADMOMENSIS  m 

liicem  odil,  nec  venit  ad  hanc  lucem,  iil  non  ar-  A  boni.  Si  cnim  cognovcril  el  non  amavcrit,  vidd 

quidcm,  et  non  vidcl.  Yidct  uno  oculo,  el  non  videl 


gaantur  opcra  ejus :  omnis  aulcm  cogitalio  iniqua, 
quae  Iiac  luce  arguitur,  continuo  fugatur  et  expel- 
litur.  De  tanta  talique  perrectione,  ut  audistis,  Do- 
niinus  noslcr  Jesus  Christus  filios  suos  studuil  ad- 
monere,  in  quibus  stabile  esse  suum  voluit  ha- 
bere. 

Quam  perfcclionis  gratiam  beatus  Pater  noster 
Benedictus,  unus  cx  filiis  ejus,  cujus  hodie  fcsta  ce- 
lebramus,  fideliter  assecutus  est,  qui  vcre  lucernam 
suam  nequc  in  abscondito,  neque  iub  modio^  sed  sw 
per  candelabrum  posuit :  quia  in  teneriori  et  puerili 
adhuc  aetate  positus,  divinae  et  a  Deo  inspiratae  vo- 
luntati  ita  sluduit  cooperari,  ut,  rclictis  omnibus 
quae  in    hoc  mundo  babere    potuisset,  nudus    et 


ex  alio.  Quod  et  si  bonum  cognoverit  et  amaverii; 
iste  simplex  oculus  totum  opus  lucidum  facil. 

Si  autem  nequam  fuerit,  etiam  corpus  tuum  teme* 
brosum  erit.  Sicut  simplcx  oculus  duo  bona  babd» 
cognitionem  boni  et  amorcm  boni,  per  quse  illaini- 
natur  ct  rcgitur,  sic  nequam  oculus  duas  econtra* 
rio  acics  habet,  ignorantiam  et  malitiam.  Ignorfli- 
tia  est  quando  quid  sit  bonum  non  agnoscilar.  EC 
haK;  ignorantia  non  cst  dicenda  vel  nominanda 
simplicilas,  sed  magna  insipicntia  et  fatnitas.  Qoa^ 
ignoranlia  parit  ex  se  malitiam,  ut  bonam,  qv^.i 
ipse  ignornt,  aliis  invidcat,  aut  si  forte  no*il» 
nunquam  cx  iraminente  cordis  roalitia  diligere  v»>i 


cxpeditus  silvafum  dcaerta  peteret,  ubi  «tbiractis  ^  in  se  vel  in  proximo  queal.  Qui  nequam  ochIum  tO" 

•ibimetipsi  omnibus  coinmodis  et  quiete  corporis, 

honorem  et  memoriam  Dei  superposuit  omni  cor- 

porali  dulcedmi  et  prosperitati.  Ardebat  enim  /u- 

cema  gratiae  Dci  intcrius,  et  ideo  par\'ipendebat, 

quid  pateretur  exterius.  Sed  jam  rccurramus,   et 

videamus  quid  subjungat  Dominus  : 

Lucerna  corporis  tui  est  oculus  tuus,  Pcr  ha^c,  ut 
arbitramur,  verba  praecedentia  Dominus  cxposuit, 
qui  brevibus.et  paucis  verbis  magna  et  profunda 
mysteria  novit,  potuit  comprebendere  et  pn»ferre. 
Sed  et  beati  apostoli  illius,  quibus  haK;  locutus 
est,  tanquam  ab  seterna  Dci  sapientia  edocti,  per- 
paucis  verbis  quid  hxc  essent  scire  potucrunt.  No- 


tum  corpus  tenebrosum  facit,  quia  ubi  ignoranlia  eC 
malitia  cor  posscdcrit,  tolum  opus  bominis  in  nocle 
estettencbris  peccatorum.  Ut  ergo  huic  caveamus, 
ct  diligenter  nos  ipsos  attendamus,  monet  Dcminus 
dicendo : 

Yide  ergo  ne  lumen,  qucd  in  te  est,  lent^ne  «.'tf . 
Quid  est  dicere,  Vtrfe,  nisi  diligenter  praecavc  ne  lu 
men  gratiie  Dei,  quod  in  te  est^  tenebra:  sint  .gno* 
rantix  ct  malitiae  ?  Si  crgo  totum  corpus  tuum  Ivci  < 
dum  fuerit,  non  habens  aliquam  partem  teneifrarum^ 
erit  lucidum  totum.  Quod  idem  est  ac  si  dixissd  : 
Si  totum  opus  tuum  ita  lucidum  erit,  quod  non  ha- 
bet  aliquam  partem  tencbrarum,nec  partem  tenebra- 


bis  autem  stultis  et  tardis  corde,  a  quibus,  etsi  q  rum 429^6"^^^'^^^^'"^^  P^'^^'"^^^^^'*^'^'"'"^^'^^^ 

muUa  dicantur,  vix  pauca  intelligur.tur,  ncccssa- 

rium  est,  ut  Deo  adjuvante   apcrtius  cxponantur. 

Per  oculum  intentio,  per  corpus  opus  honiinis  po- 

test  inteUigi.  Intentio  cordis,  si  bona,  si  munda  fue- 

rit,  lucema  et  lumen  csl  totius  operis.  Ponatur  ita- 

que  similitudo,  et  vid^amus  quomodo  opus  bonum 

perversum   facial  mala   intcntio.  Est  aliquis,  qui 

dulcibus  et  amabilibus  verbis  proximo  suo  loquitur, 

non  dico  ex  aflectii  sinccrae  dilectionis,  sed  causa 

callidsc  circumvcnlioiiis.  Bonum  quidem  opus  osten- 

dit,  sedquia  intentlo  mala  erat,  non  fuit  ocii/us428 

iste  lucerna  corporis.  Est  quimultum  orat  cl  bonum 

opus  facU.  Sed  si  ea  intcntionc  orat,  ut  videalur, 

non  est  iste  oculus  pravae  intentionis  iucerna  cerpo- 


erit  hic  et  in  futuro  lucidum  totum,  erit  lucuium  to- 
tum  coram  me,  cum  in  judicio  ad  discutiendum 
vcrbn,  opera  et  cogitationes  venero.  Ibi  si  nunc 
oculus  tuus  fuerit  simplex,  si  bonum,  quod  agnovi- 
sti,  etiam  amasti ;  si  malitiam  et  ignorantiam  decli- 
nasti,  cris  lucidtis  lottis ,  transies  et  pervenies  in 
illud  vit:c  a;tern:c  hicidum,  ubi  nunquam  aliqua  oc- 
curret  pars  tencbrarum.  Qui,  ut  ita  inibi  toti  lucidi 
iieri  mereamur,  nece$>se  babemus  ut  ille,  qui  nihit 
supcrflui  et  inepti  in  Evangeliis  suis  dixit,  hoc  in 
nobis  adimplere  dignclur,  quod  in  fine  adjccit : 

Et  sicut  lucerna  fulgoris  iUuminabit  te.  Lucema 
fulgoris  est,  ut  dixi ,  gratia  divini  et  interni  splen- 
doris,  per  quam  dum  homo  intrinsecus  illurainalur 


rii,  id  est  operis.  Est  qui  multa  indigentibus  largi-  ^  ad  cognoscendum  bonum,  exterius  etiam  illuminatur 


tur,  sed  si  ea  intentione  facit,  ut  de  eleemosynarum 
suarum  largitate  ab  hominibus  beatificetur  et  prae- 
dicetur,  non  est  oculus,  id  est  intentio  ejus,  tucerna 
corporii  ejus.  Sed  inter  haec,  quoniam  haud  facile 
discemere  novimus  quid  sit  duplicitas  et  simplici- 
las,  docct  nos  Dominus  in  consequentibus  quid  sit 
vera  simplicitas. 

Si  oculus  tuus  fuerit  simpleXf  totum  eorpus  tuum 
tuddum  erit.  Ycra  simpUcitas  duos  oculos  habet, 
quibus  clare  videt.  Unus  oculus  cognilio  est  boni, 
alius  oculus  amor  boni.  Quam  cognitionem  boni  si 
homo  nescierit,  discat  ct  interroget  ab  alio  doctiori 
et  meUori  sc,  quid  sit  cognitio  boni ;  ct,  accepta  co- 
guitiouc  boni,  pctat  n  Doroino  ut  detur  ei    amor 


ad  perficiendum ;  et  dum  exterius  laborare  conlen- 
dit,  per  exteriora  opern  hoc  merctur,  quod  plus  ^ 
plus  interius  illuminatur,  quemadmodum  Dominus 
in  alio  EvangeUo  ait :  Et  omnem ,  qui  fert  fructum^ 
purgabit  etim,  ut  fructum  plus  afferat  {Joan.  xv,  2). 
Revcra  beatus  Pater  noster  Benedictus,  cujas 
festa  hoiiie  celebramus,  simplicem  oculum  pcr  omnia 
habuit,  quia  et  bonum  cognovit,  ct  bonum  amavit ; 
nequam  oculum  non  habuit,  quia  ignorantiam  430 
ct  malitiam  instanter  decUnavit.  Lucema  erat  super 
candelabrum  posita  ardens  et  luccns .  at  omntbu^» 
qui  in  domo  Dei  sunt,  resplendea*. .  Ad  banc  mican- 
tcm  lucernam  respiciamus,  et  in  ipsa  videa^nus,  quo 
grcssum  operis  poncrc  debcnmus,  sperantcs  no»,  wib 


nS  HOMILliE  FESTIVALES.  933 

ejus  ducatu  nnlitantes,  aJ  superni  Regis  palatium  A  sibi  utilitatem  el  salutem  servientes  eos  faciaL  Et 


intromitti,  et  quod  nostris  meritis  non  praesumimus, 
ejusdem  ducis  noslri  intercessioue  adipisci  confl- 
damus.  Certe  cum  in  generali  resurrectione  resur- 
rexerit,  universi  utriusque  sexus  et  setatis  ordiues, 
qui  nunc  sub  vcxillo  sanct»  institutionis  ejus  viri- 
liter  certaverunt,  tunc  vexillum  ejus  in  unum  col- 
lecti  sequentur.  Et  vere  beati ,  qui  ibi  non  deerunt, 
qui  tali  exercitui  intercsse  digni  inveniuutur !  Sup- 
plieiter  itaque  rngiteraus  beatllsimum  Patrem  no- 
strum  Benedictum ,  ut  paterui  nominis  in  filiis  suis 
non  obliviscatur,  memiuerit ,  quia,  ctsi  minus  for- 
titer,  minus  gloriosius  ,  quam  deberenius,  pra^lia 
I>omini  praeliaii  sumus ,  tamen  pro  amore  Regis 
nostri  nunquam  signa  militiie  nostrae  depesuisse, 


tradidit  illis  bona  iua,  Bona  isla,  quantum  datur  in- 
telligi,  sunt  universa  divinae  misericordiae  et  mise- 
rationis  opera ,  quse  cum  homo  humiliter  recogno- 
scere,  pensare  et  magnificare  in  seipso  coeperit ,  ac 
per  hoc  ad  timendum  et  diligendum  Deum  scraet- 
ipsum  recollegerit,  hoc  est  vere  tradere  bona  sua 
servis  suis. 

Et  uni  dedit  quinque  talenta ,  alii  autem  duo  ,  alii 
vero  unum,  Secundum  consequentiam  lilterae  uni  ser- 
vorum  iste  videtur  quinquc  talenta  dedisse.  Sed  nos 
largiente,  ut  putamus ,  Spiritu  sancto ,  qui  dat  unl- 
cuique,  prout  vult,  aliud  in  verbis  his  consideranies 
lectoris  arbitrio  reliuquimus ,  si  nostram  ,  licet  ab 
aliis  diversam,  non  tamen,  ut  putamus ,  a  veritate 


sed.semper  ei  pro  modulo  nostro  astilisse,  nosque  B  discordantem  senlentiam  velit  recipere :  tantum  ut 


in  die  ultimi  examinis  non  repellat,  sed  infinitae 
multitudini  sanctorum  ^  quam  Domino  acquisivit, 
interesse  concedat  per  eum ,  qui  vivit  et  regnat  per 
immortalia  saK^uIa  saeculorum.  Amen. 
IIOMILIA  LIX. 

IN  FESTUV  S.  PATERMANI  EPISCOPI  BONONIENSIS 
PRIMA. 

Homo  quidam  peregre  proficiicens  vocavit  urvos 
sicos,  et  tradidit  illis  bona  sua  (Matlh.  xxv). 

Quoniam  Domini  et  Salvatoris  nostri  verba  sua- 
Tius  sapiunt,  deleclabilius  ad  aniorem  Dei  menteni 
hominis  alliciunt,  ubi  suaviter  ad  inslitutiouem 
yiisB  humanae  interprelari  possunt,  videamus  si  quid 
nobis  ex  dono  et  gratia  Spiritus  sancti  ex  hujus 


ad  aedificationem  audientium,  non  ad  ostentationem 
laudantium  pro  posse  noslro  operam  nos  sciat  dare. 
Per  triplicem  talentorum  distributionem  summae  et 
jndividuae  Trinitatis  inseparabilem  intelligere  pos- 
sumus  operationem.  Per  unum  cnim  illum ,  cui 
quinque  dantur  talenta^  Deus  Pater  intelligitur,  cujus 
est  opus  creationis  uostra; ;  per  alium^  cui  duo  dan- 
tur,  Deus  Filius,  cujus  est  opus  creatioiiis  et  redem- 
ptionis  nostrae ;  per  aliumy  cui  unum  datur,  Deus 
Spiritus  sanctus ,  cujus  est  opus  illuminationis  no- 
strae.  £t  notandum  quam  proprie,  quam  sigiianter 
evangelista  verba  ista ,  quae  ad  Trinitatem  referi- 
mus,  unum,  alium  et  alium,  non  primum,  secundum 
et  tertium  dixerit,  quia  in  sancta  Trinitate  unus 


evangelicae  lectionis  abscondito  occurrat  quod  ad  C  Deus  Pater,  alius  Filius ,  alius  Spiritus  sanctus,  ct 


nostram  nos  utilitatem,  doctrinam  et  salutem  alliciat 
intrinsecus  et  aco^dat. 

Homo  quidam,  ail  Dominus ,  peregre  proftciscens 
voeavit  servos  suos.  Homo  quidam  iste,  qui  peregre 
proficiscitury  quilibet  homo  salvandus  non  incongrue 
accipitur,  qui  tandiu  homo  est,  quandiu  id  quod  est 
el  a  quo  est,  humum  videlicet ,  id  est  cariiem  suam 
camisque  voluptates  et  desidcrla  diligit  et  sequitur. 
Ilomo  iste  homo  quidam ,  homo  singularis  tunc  fit, 
quando  dividere  se  aliquanlulum  et  coercere  a  car- 
nalibus  suis  voluptatibus  incipit.  Peregre  proficisci- 
tur^  quando  de  niundo  ad  Dcum  ,  de  camali  vita  ad 
spiritalem ,  de  terrcnis  et  caducis  ad  appctenda  et 


tamen  in  hac  Trinitate  nihil  prius  aut  posterius,  sed 
tres  isti  coaelerni  sibi  sunt  et  coaequalcs.  432  Igitur 
quasi  quinque  talenta  uni  danius ,  quando  Deum  Pa- 
trein,  qui  creavit  nos ,  qui  quinque  seusibus  quasi 
quinque  talentis  in  anima  ct  corpore  ditavit  nos, 
honoramus  et  laudamus.  Alii  auicm  quasi  duo  assi- 
gnamus,  quando  Deum  Filium ,  qui  creavit  et  lihe- 
ravit  nos,  humiliter  pro  redemptione  nostra  lauda- 
mus  et  amamus.  Alii  vero  unum  damus,  quando 
Deum  Spirilum  sanctum ,  qui  et  ad  agnitionem  Dei 
Patris,  qui  creavit  nos ,  et  ad  agnitionem  Dei  Filii , 
qui  liberavit  nos ,  tenebras  ignorantiae  nostrac  suae 
lucis  infusione  illuminavit ,  glorificamus  et  lauda- 


promerenda  coelestia  et  aclcriia  felicem  transitum  ^  mus.Nihilenimcreari,  nlhil  nobis  redimi  profuisset, 


lacit.  Et  bene  dicilur,  peregre  431  proficiscens 
Est  enim  gravis  admodum  peregrinatio  homini  re- 
cedere  a  se,  reliuquere  seipsum ,  et  extendere  se  in 
id  quod  est  contra  ipsum  ,  ut  videlicet  qui  mundum 
et  ea  quae  mundi  erant  diligendo  homo  prius  car- 
naiis  erat ,  caste  sobrieque  vivendo  homo  spiritalis 
esse  et  spiritaliter  vivere  incipiat^  Sic  tandem  pe- 
reQre  proficiscens ,  sic  ea  quse  retro  sunt  obliviscens, 
quid  tandem  agere  debeat  ut  perveniat,  sequens 
ordo  verborum  Domini  mystice  demonstrat. 

Vocavit,  inquit ,  servos  suos  ,  et  tradidit  iltis  bona 
iua.  Servi  isti  sensus  hominis  possunt  intelligi. 
Servos  suos  vocat,  quando  sensus  suos  ad  se  intra  se 
colligit  et  revocat,  ut  sibi  eos  subjiciat ,  ut  ad  suam 


nisi  ad  cognoscendum  Creatorem  et  Redemptorem 
nostrum  illuminatio  Spiritus  sancti  accessisset.  Ilaec 
autem  triformis ,  sed  inseparabilis  sanctae  Trinitatis 
operatio  manifestius  adhuc  exprimitur,  ciim  sub- 
jungitur : 

Unicuique  secundum  propriam  virtutem.  Propria 
virtus  Patris  est  cr6are  nos ,  propria  virtus  Filii  est 
liberare  nos,  propria  virtus  Spiritus  sancti  est  illu- 
minare  nos,  ita  tamen  proprium  [cujusque  dicimus, 
ut  communem  eomm  operationem  in  nostra  salute 
fuisse  non  dubiiomus.  Igitur,  dum  sic  homo  sal- 
vandus  unicuique  secundum  propriam  virtutem  tri- 
buit,  hoc  est  dum  opus  creationis  suae  in  Deo  Patre, 
opus  redemptionis  suae  in  Deo  Filio,  opus  iilumi- 


931  ^EN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  tZA 

uariouis  siiae  in  Deo  Splrilu  sancto  rccognoscere  et  A  >aWc  esl  et  vidclur  coram  oculis  divinai  majestatis. 


diligcrc  ca^pcrit,  recle  de  eo  dici  poterit,  et  profe- 
cius  e  t  statim,  Profectus  iste  profcctus  est  animx, 
quaiido  liomo  ex  humili  recordatione  benencioruni 
Dci  sic  in  Dcuni  proficit ,  quod  pro  cjus  amore  ca- 
duca  ({ujsque  et  terrcna  desplclt  et  par\'ipendit.  Cx 
hoc  profectu  interiori  Gt  sane  profectus  nihilominus 
salubris  in  homine  extcriori ,  quando  ctiam  in  ex- 
terioribus  suis  scnsibus  sanctis  ct  justis  excrccrc 
Ee  non  desinit  laboribus.  Ait  ergo  Dominus  : 

Abiit  qui  quinque  tatenta  accepcrat^  et  operalus  cst 
in  ets,  et  lucratus  est  alia  quinque.  Quem,  rogo,  iste 
qui  quinque  tatcnta  accepcrat,  nisi  unum  eumdemque 
bomincm  signiQcat?  Ipse,  qui  dedit ,  ipsc  est  qui 
accepit.  Dat  Dco  quinque  tatenta ,  quae  acccperat  ab 
eo,  quando  corpore  et  corporois  sensibus  suis  ab- 
stinendo  se  a  peccalis  ct  vitiis  constanter  atque  sol- 
iicile  Deo  incipit  servire.  Dum  sic  in  acceptis  a  Deo 
quinque  talentis  Deo  indefesse  operatur,  alia  quinque 
lucratur.  433  Quinque  enim  sensuum  dona ,  quae 
per  quinqne  talenta  exprimuntur,  alla  liunt,  et  lamen 
eadem  sunt.  Alternantur  enim  ,  et  in  melius  mulan- 
tur,  cum  post  longara  opcrationem ,  post  diutinum 
corporalis  exarcitatlonis  studium  et  laborem  spiri- 
talia  fiunt  et  intellectualia  qux  carnalia  prius  fueruBt 
et  inscnsibilia. 

Similiter  qui  duo  acceperat  lucratus  est  alia  duo. 
Per  duo  intcllectus  designatur  et  operatio.  Qui  du9 
accepcrat ,  alia  duo  tucratur^  quando  et  intellectum 
suum ,  qui  prius  carnalis  erat  et  carnaliter  sapie-  q 
bat ,  totum  ad  Deum  et  >a  quse  Dci  sunt  dirigit, 
et  qu»  recte  intelligendo  de  Deo  sapit ,  recta  opera- 
tione  exscqui  et  ostendere  non  negligit. 

Qui  autem  unum  acceperat,  abiens  fodit  in  terraniy 
et  abscondit  pecuniam  Domini  sui,  IJnum  istud  talen- 
tum ,  quod  tertius  servus  susceperat ,  intellectum 
tantummodo  hominis  salvandi  praefigurat ,  |qucm 
abiens  fodit  in  terram ,  cum  terram  illam ,  quse  fert 
fnictum  salutis  et  gratix ,  terram  videlicct  sacra; 
Scripturae,  assiduis  meditationibus  fodit,  scinditet 
riniatur,  si  quid  forte  ibi  inveniat ,  quod  eum  ad 
desiderium  aeternorum  exsuscitet  intrinsecus  et 
accendat.  Abscondit  pecuniam  Domini  sui,  quando 
donum  scientiae  et  intelligenti;<  spiritalis  per  ela- 
tiunis  jaclantiam  non  ejicit ,  sed  rcponit  in  seipso  D 
pcr  bumilitatcm  ct  recondit ,  ne  ab  iniquis  latroni- 
bus,  malignis  videlicct  spiritibu:^,  rapiatur  et  furetur, 
sed  solus  cum  solo,  a  quo  accepit ,  et  secreto  Iiumi- 
litatis  sux  glorietur  et  jucundetur.  Quicunque  homo 
ille  est  qiii  sic  ineditando ,  intelligendo  et  operando 
Irium  borum  in  se  formam  scrvoruin  exprimit,  hunc 
0CU8  omnipotens  nunquam  derelinquit ,  sed  appro- 
pinquat  ei ,  dum  post  longum  corporalium.  laborum 
taedium  consolatur  etrelevat  per  occultae  visitationis 
etconsolationis  suae  remedium.  Subjunxit  ergo,etait: 

Po$i  mttttum  vero  temporis  venit  dominus  servO' 
rum  t//onim,  ei  posuit  rationemcum  eii,  Bene  dicit, 
post  multum  temporis,  quia  tempus  bujus  hominis 
Don  brcve  ,[]non  paryum ,  sed  multum  et  magnum 


Nam  sicut  illi ,  qui  malc  et  inutiliter  vixerunt  y  nul^ 
lius  temporis  vel  motnenti  coram  Dco  sunt  et  re- 
putantur :  sic  isti,  qui  secundum  Deum  vivunt ,  l.o* 
mines  mulli  lemporis  coram  Deo  xstimantirr.  Igi- 
tur  post  multum  tewporis  434  ^*^'^^^  dominu$  urvo' 
rum  ittorum ,  quando  post  multum  laborem  multam 
eis  impendil  visitationis  suac  consolationem.  Ibi  vere 
rationem  cum  eis  ponit ,  quandotribult  homiui  ,quod 
soipsinn  potest  dcponerc,  quod  Crcatori,  Lileralori 
cl  liliiminatori  suo,  Patri  et  Filio  et  Spiritui  sancto 
in  vera  cordis  humilitate  veraciter  se  potestsubmit* 
tere.  Hacc  namque  humilitas  accessum  qucmdam 
facit  homini  ad  Deum ,  quemadmodum  mystice  in* 
nuitur,  cuin  protinus  ab  ipso  suhjungitur : 

Et  accedens  qui  quinque  talenta  acceperat ,  obtmHi 
atia  quinque  talenta  dicens :  Domine^  quinque  talenia 
tradidisti  mt/it,  ecce  alia  quinque  super  lucratus  sum, 
Quid  nobis  ha;c  ratio ,  quid  nobis  ista  talentonim 
oblatio ,  nisi  humilem  gratiarum  adionem  ex- 
primit ,  pcr  quam  sc  homo  humiliter  Deo  subinil^ 
tit,  dum  quidquid  virtutis,  quidquid  bonae  operatio- 
nis,  aut  in  interioribiis,  aut  in  exterioribus  seu- 
sibus  suis  adesse  sibi  et  incsse  senserit',  non  sibi 
ipsi ,  sed  ei  a  quo  accepit ,  humiliter  atlribuit  et 
ascribit?  Huic  ait  Doininus  :  Euge ,  serve  bone  ct  fi" 
detiSf  quia  inpaucafuisti  fidetisy  supra  mutta  te  consti' 
tuam.  Jntra  in  gandium  Domini  tui. 

Accessit  autem  et  qui  duo  talenta  accepcrat ,  et  ait: 
Domine ,  duo  talenta  milii  tradidisti ,  ecce  alia  duo 
lucratus  sum.  Ait  illi  Dominus  ejus  :  Euge  terve  bcne 
et  fidelisy  quia  in  pcuca  fui^ti  fidelis,  supra  multa  te 
constituam,  Intra  in  gaudium  Domini  tui.  Qui  duo 
talcnta  acccperat,  lucratus  alia  duo  repraesentat , 
duin  et  pro  spiritali  intclligentia  ,  quam  intrinsecns 
habct ,  et  pro  bona  operatione  ,  quam  f  xtriiisecus 
exhibet ,  totum  sc  Dco  submittit ,  soli  iili  a  quo 
habct ,  huinili  gratiarum  actione  ascribit.  Sed  quia 
et  is  qui  quinque  et  is  qiii  duo  talenta  cum  lucro 
rcportat,  unum  eumdcmque  homincm  significatt 
recte  uno  eodemqueresponso  uterque  honoratur  a  do- 
mino :  EugCf  inquit,  serve  bone  et  fidelisy  quia  in  pauca 
fuibti  fidcliSy  supra  mutta  tc  constituam.  Inlra  ingau-^ 
dium  Domini  tui. 

El  notandum  quare  dicat ,  euge,  serve  bone  et  fide- 
lis,  Servus  bonus  ille  nominatur  qui  bona,qii;ecunqiie 
potest ,  instantcr  operatur.  Sed  si  ex  ipsis  bonls 
actibus  suis  non  Dei,  sed  suam  laiidem  quaerit,  servus 
fidetis  nullo  modo  dici  poterit.  Ergo  qui  Lonus  et 
fidelis,  hocestqui  bona  435  libcnter  agit,  ct  ex 
ipsis  bonis  suis  actibus  non  suam,  sed  Dei  gloriam 
quaerit ,  hic  verum  illud  euge  audiet  a  Doraino* 
quia  salutare  aeternum  bxreditabit  cum  Domino : 
Euge  y  inquit,  serve  bone  et  fidetis^  quia  in  pauca 
fuisti  fideliSy  supra  multa  te  constituam, 

Sicut  dicit  B.  Grcgorius,  pauca  sunt  bona  omnia 
pra^sentis  vita.  Sed  servus  bonus  et  fldelis  sii|nra 
multa  constituetur,  quando  in  aeterna  illa  beatitu* 
dinc  pro  paucis  bonis  istis,  quae  tempore  transeunt. 


933  IIOMIL.A  l-tbTlVALES.  -  934 

niiiltis  i  lis  ca^lcstis  palrix  boiiis,  qua;  nec  nuuie-  A  venlus  a  saeculo  eta  peccalis  snHruli  dividere  seJn- 

cipit.  Tale  enini  noinen  iieiiiiaqiiam  ei  congniit, 


ranlur,  ncc  tcmiinanlur,  sinc  fuie  pcrrruetur. 

Quod  autcin  post  Ixtani  hanc  xternorum  proinis- 
sionein  bonorum  non  scmcl ,  scd  secundo  rcpetit , 
intra  in  gaudium  dopiini  tni ,  intra  in  gaudium  do- 
mini  tui ,  pcr  lioc  duplex  quoddam  gaiidium  nobis 
pncscribitur,  quod  e\  supcrnie  vibitationis  gralia 
\n  prxscnti  vila  homo  concipil ,  ([uo  hic  inlerhn  su- 
stentatur,  donec  ad  illiid  pervcniat ,  quod  nuiiquam 
periurbatur,  quod  nullo  fine  tcrininatur.  Diiplcx 
istud  gaudium  irriguum  inferiu$  irriguum  ntperius 
{Judic.  I,  15),  iiitcrprelari  possumus.  Irriguum 
inferiui  est  quando  ex  recordatione  peccatoriim, 
quae  aut  exterioribus  aut  interioribu»  scnsibiis 
suis  commississe  se  recolit ,  huiniliter  homo  coin- 


quandiu  corpore  et  corde  dcsidcrio  et  amore  nmn- 
dum ,  et  qitai!  nuindi  sunt ,  amplcctitur  ct  diliglt. 
Mox  veroul,  hisabjectis  el  despcctis,  ad  sancta;  coii- 
versaiionis  miliiiam  iransicril ,  necesse  habel,  Pha- 
risaii  hujus  exemplo,  rogare  Dominum^  ut  manducet 
cum  illo,  Manducare  Dei  cuni  homine  est  salutem 
hominis  operari  iii  honiine.  Cibus  enini  Dci  cst  salus 
nostra.  Ad  hujus  cibi  conviviuin  quanla  diligcnlia  , 
quanla  mentis  constantia  rogari  ct  invitari  debeat , 
egregius  doclor  gentium  Paulus  verbis  suis  mani- 
fcstius  nobis  insinuat :  OratCy  inquit ,  sinc  intermis" 
sione  {Act.  xii,  5).  Sinc  interniissione  orat,  qui 
omni  hora ,  omni  437  luomento  non  modo  vcrbis 


piingitur.   Irriguum  superius   est  quando   humili  B  ct  iacrymis ,  quod  impossibile  esl  omni  lempore 


gratianim  actione,  quam  Deo  exhibct,  aut  pro 
spiritali  intellectu  suo  inlerius,  aut  pro  bona  ope- 
ratione  exterius  eo  usque  provehilur,  quod  gralia 
dulccdinis  Dci  invisibilter  intus  tangiiur,  quod 
vere  gaudium  et  gaudium  Domini  est,  quo  hic  scrviis 
Lonus  et  fidelis  intcrim ,  sicut  diximus,  consolatur 
ct  sustentatur,  quousqiie  iiluc  pervcnial ,  ubi  sapra 
muUa  constituaturf  ubi  a^lcrnalitcr  in  ipso  gaudcat, 
qui  est  gaudium  oinnium  sanctorum  suorum ,  Josus 
Christus  Dominus  noslcr,  qui  cum  Palre  et  Sjiirilu 
sancto  vivit  et  rcgnal  per  onmlSi  sxcula  sxcularuui. 
Amen. 

436  110MILIA  LX. 

I»   FESTUM    S.    MAni^    M.VCD\LEN/E   PRIMA. 

Rogav{t  Jesum  quidam  de  Phariswis ,  ul  maudu' 
caret  cum  Ulo  (Luc.  vii). 

Dominiis  ac  Ucdeinptor  nosler,  qiii  ad  salvandum 
gcnus  humanuin  de  siiiu  Patris  in  uterum  Virginis 
matris  descendit ,  in  diebus  carnis  sua;  et  invitari 
etyenireadconvivium  pleruinque  digiiatus  csl,  non 
ut  exteriorum  adminislratioiic  ciboruin  delectarclur, 
sed  ut  grande  aliquod  pictatis  opus  ibi  ostendcrct , 
per  quod  ad  dcsidciandas  iiisatiabiles  a^tcrnitalis 
epulas  corda  honiinuin  vocaret  el  acccnderet. 

Eadem  pictate  et  niisericordia  domuin  Pharissei 
hujus  inlravit,  non  tam  ut  cuin  iilo  manducarct , 
quam  ut  beatam  hanc  mulicrcin ,  cujus  festa  hodie 


fieri ,  scd  votis  et  desideriis  divinx  pietatis  suffra- 
giiiin  implorat. 

Bene  quidain  de  Pharisxis  rogare  Jcsum,  ut  man- 
ducet  cum  illo,  comprobalur,  quando  conversus 
(liiisque  in  primordio  conversionis  suae  niinc  preci- 
bus,  nuiic  tolis  utriusqiie  hominis  desideriis  et  af- 
feetibus  humiliter  Doinino  siipplicat,  ut  quemad- 
moduin  secundum  magnain  misericordiam  suani  se* 
gregalum  eum  a  mundo,  suorum  adunari  voluit 
collogio,  ita  eliain  per  adjuvantein  gratiam  suam  in 
spiritali  viia  ei  cooperari  dignctur,  ut  ex  bona  ejus 
conversalione  et  ipse  in  Dco,  et  Deus  in  eo  refici.i- 
tur  et  Ixtelur.  Nihil  eniin  homo  per  se  valet,  nisi 
dcsuper  ei  datuin  fiierit ;  sicut  in  alio  loco  per  se 
C  Doniinus  ostendit,  cum  dicit :  Sine  me  nihil  votestis 
facere  {Joan.  xv,  5).  Sequitur  : 

Et  ingressus  domum  Phariswi  discubuit.  Per  do» 
mum  Phariswi  significatiir  conscientia  hominis  con- 
versi,  quam  misericorditer  quodammodo  Dominus 
ingrediturj  quando  per  visitationis  suae  gratiam  ipse 
homo  ad  se  intra  se,  hoc  est  in  propriau)  cordis 
sui  conscicntiam  ad  cognoscendum  se  divinitus  re- 
ducitur.  Discumbit  etiam  in  eadem  domo,  quando  • 
ipsum  hominem,  qui  usqiie  tunc  male  superbiendo 
sletit,  misericorditer  humiliando  discumbentem  fa- 
cit.  In  iilo  laudabili  et  desiderabili  discubitu  fit  . 
contiiiuo  quod  sequilur : 

Et  ecce  mtt/ier,  inquit  evangelista,  quce  erat  in 


recolimus,  a  peccatorum  sordibus  purgatam  ad  con-  «>  civitatepeccatrix,  ut  cognovit  quod  accubuissetin  domo 


vivium  epulariim  suarum  invilarct.  Sic  et  adhuc 
quotidie  cuin  ad  domum ,  id  cst  cor  salvandi  cujus- 
libet  hominis  vcnire  dignatur,  secundum  antiquae 
sux  pietatis  gratiam  magnum  aliquid  et  memorabile 
opus  salutis  operatur.  Quid  autem  majus  esse  po- 
test,  quam  secundum  multitudinem  misericordise 
suse  peccata  condonare ,  virlutibus  hominem  infor- 
mare?  Qualiter  autero  hoc  fiat,  vel  unde  incipiat, 
prabsens  sancti  Evangelii  lectio  mystice  nobis  insi- 
nual. 

Rogatit,  inqiiit  evangelista,  Jesum  quidam  de  Pha* 
Hmpm,  ut  manducaret  cum  Hlo.  Pharisaeus,  quod  in- 
terpretatur  divisus,  congnie  quilibet  homo  nominari 
poterit ,  quando  supernse  miserationis  gratia  prse- 


Pharisa;ij  attulit  alabastrum  unguenti,  et  stans  relro 
secus  pedes  ejus;  lacrymis  ccepit  rigare  pedes  ejus^  et 
capillis  capitis  sui  tergebat,  et  osculabatur  pedes  cju$ 
et  unguento  ungebat.  Per  mutierem,  qux  a  moUitie 
dicta  est,  mollita  per  gratiam  Dei  anima  conve- 
nienter  accipi  putest.  Civitas  autem,  in  qua  eadein 
mulier  habitat ,  corpus  hominis  juste  significat. 
Bene  autem  dicitar,  et  ecce  muliety  quce  erat  in  ct- 
vitate  peccatrix;  quia  quandiu  anima  exteriora 
corporis  membra  ad  iniquitatls  opera  suscitat, 
movet  et  agitat,  quasi  mutier  peccatrix  in  civitate 
corporis  habitat.  Unde  quidquid  boni  aut  mali  e£« 
terior  homo  operatur,  aut  ad  praemium  aut  ad  ju- 
dicium  animae  reservatur.  Sed  mulier,  beata  aniiua 


m 


VGN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


430  scilicet  ad  aeternain  i^itain  praedestinata,  quae  A  ^on  ascendas  in  obviam  eomm,  sed  gyra  post  tergum 


aliquando  quasi  mulier  peccatrix  erat,  dum  utrius- 
hominis  sui  sensibus  peccato  subjocebat,  mox  ut 
per  gratiam  Dei,  sicut  diiimus,  emoUita  cognoscere, 
id  est  diligere  incipit,  quod  Jesusy  aeiernae,  inquam, 
auctor  salutis,  in  domo  Phariswi  accutuerit,  hoc 
est  quod  separatam  eam  a  sajculo,  saeculique  cri- 
minibus,  per  intemae  visitationis  suse  ingressum, 
aliquantulum  intiinsecus  humiliaverit,  afferi  ala- 
bastrum  unguentiy  quod  est  cor  contritum,  vera, 
inquam,  humiiitatc  ad  capiendam  sancti  Spirilus  un- 
ctionem  confortatum  ac  stabilitum. 

Et  stans  retro  secus  pedes  ejus,  Bene  quidem  stare 
homo  dicitur,  dum  ex  profundo  vitiorum,  in  qui- 
bus  jacebat,  dum  saeculariter  vivebat,  per  conver- 


eorumy  et  venies  ex  adverso  ptjrorum.  Et  cum  au* 
dieris  sonitum  gradientis  in  cacumine  pyrorum  luci « 
tunc  inibis  prwlium  contra  Philisthiim ,  quia  tune 
etfredietur  Do:,.inus  ante  faciem  tuam,  ut  percuti^ 
castra  Philisthiim  (II  Reg,  v,  19-^,  etc.).  Per  Phi* 
listhiim  malignos  spiritus,  aut  quxlibet  peccata  ac- 
cipcre  possumus,  quse  quasi  ad  quaerendum  Davtd 
ascenderunt,  quando  aut  per  malam  cogitationem , 
aut  iniquam  yoluulalem  cor  manu  forlis  cujusq^o 
tttbletac  Dei,  qui  per  David  exprimitur,  praeoccu- 
pare  primum  contendunt.  Quibus  hoc  modo  contra 
nos  ascendentibus,  et  nos  nihilominus  ascendere 
jubemur,  quia  adversus  malarum  tela  cogitationum 
invictissimae  orationis  clypeum  obtendere  debemus^ 


sionem  cordisque  contritionem  et  humilitatem  su-  B  Facilius  enim  superabimus,  si  in  ipso  primordio  a 


blevatus  in  sublime  virtutum  erigitur.  Nam  quod 

semper  humilitatem  virtus  sequatur,  Propheta  ostcn- 

dit,  cum  dicil :  Surgite,  postquam  sederitisj  qui  man-- 

ducatis  panem  doloris  (Psal.  cxxvi,  2).  Sed  quid 

est  quod  dicitur  :  Stans  retro  secus  pedes  Dowini  ? 

Qui  retro   hominem  stat,  ilium  retro  quem  con- 

sistit,  semper  utpote  oppositum  oculis  inspicit.  Stat 

quidem  retro  secus  pedes  Domini,  qui  misericordiam 

et  judicium  ejus  pavido  et  humili  corde  frequenter 

secum  recogitat,  reductisque  post  tergum  oculis 

quam  ingratum  divinae  bonitati  et  misericordia:  se 

exhibuerit,  quot  et  quantis  peccatorum  criminibus 

districtum    ejus  judicium    provocaverit    sollicite 

considerat.  Duobus  his  pedibus,  quod  est  miscri- 

cordia  et  judicium  sive  veritas  ejus,  per  universum 

mundum  super   omne  genus  humanum  graditur ; 

quia  quidquid  humanae  creaturse  est,  aut  pede  mi- 

sericordiae  salvat,  aut  pede  veritatis  suae  judicat  et 

damnat.  Sed  ut  unus  e  multis  exemplo  nobis  sit, 

videamus  qualiter  retro  secus  hos  Domini  pedes 

electus  Propheta  ejus  David  se  coUocaverit,  cum 

dixit :  Miserere  mei,  Deus,  secundum  magnam  mise- 

ricordiam  tuam  (Psal,  l,  i).  Sed  qiia  causa,  qua 

ratione?  Quoniam  iniquitatem  meam  ego  cognosco^ 

et  peccatum  meum  contra  me  esl  semper  (ibid.,  4). 

Ad  consequendam  miserationis  divinae  gratiam  non 

seipsum,  non  dimidium  Lonorum  suorum,  sed  so- 

iam  et  assiduam   peccati  recordationem  obtulit, 

quam  vera  et  perfecla  poenitentia  quotidic  intrin- 

secus  renovavil.  Sed  et  nos,   ut  crimina  prxterita 

evacuare,  atquc  futuia  cautius  declinare  valeamus, 

489  <iuid  ^^  eumdem  David  aliunde  Dominus  dixe- 

rit,  qualiter  ad  praeliandum  contra  inimicos  eum 

instruxcrit  audiamus ! 

Legimus  in  libroRegum  quod,  uncto  David  in  re- 
gem  supcr  Israel,  universi  Philisthiim  ascendcrint, 
*  ut  quaererent  David,  ipsumque  David  consuluisse 
Dominum,  si  ascendere  ad  eos  deberet,  an  non,  ac 
respondisse  Dominum  et  dixisse :  Ascende,  quia  tra- 
dens  trjdam  tibi  PhHisthiim  in  manu  tua.  Et  ad- 
denlibus  adhuc  Philisthiim ,  ut  ascenderent ,  rursum 
c.nsuluii  David  Dominum  :  Si  ascendam  contra  Phi- 
tistheosy  et  tradas  eos  in  manus  meas  ?  Qui  respondit: 


radice  cordis  exstirpare  eas  et  eflugare  festinave- 
rimus.  Sed,  si  rursum  ascendere  conlra  nos  addi-* 
derint,  hoc  est  si  ad  delectationem  et  consensnm 
importunitate  sua  inflectere  nos  tentaverint,  asren- 
dere  in  obviam  eoruni  prohibemur,  gyrare  autem 
post  tergum  eorum  divinitus  edocemur.  Sicut  ob- 
viare  invicem  sibi  dicuntur,  qui  unam  eamdemque 
viam  pariter  gradiuntur,  sic  in  obviam  Philisthiim^ 
maligiiorum  scilicet  spirituum  ,  peccata  suggcren- 
tium,  quodammodo  propcrant  qui  viae  eorum  p^ 
peccati  operationem  ^e  associant.  Ab  hac  via  revo- 
cat  nos  Dominus,  cuin  dicit  :  ^on  ascendas  in  o6- 
viam  eorum,  sed  gyra  post  tcrgum  eorum.  Ac  si  di- 
cat :  Nunquam  malignis  spiritibus  per  suggestic- 

^  nem  peccati  tibi  occiirenlibus  ita  obviam  procedaSt 
ul  una  cum  eis  via  incedendo,  opera,  quae^ugge* 
ruiit,  perficias,  sed  gyra  post  tergum  eorum,  hoG 
est  sempt*r  retro  peccata  ita  stare,  ita  a  flne  usque 
ad  finem  circumvallare  ea  memento,  ut  440  ^>^* 
tium  eorum,  quod  a  cogitatione  sive  mala  voluit- 
tate  inchoatur,  et  flnem  eorum,  qui  per  operatio- 
ncm  peccati  consummatur,  providae  circumspectio- 
nis  oculo  discernere  ei  dcclinerc  valcas.  I3nde  au- 
tcm  et  quomodo  ad  hanc  virtulem  lH»mo  proficere 
valeat,  continuo  manifestat,  cuni  dicit :  Et  venies  ex 
adversopyrorum.  Qnia  in  pomo  primus  homopec-' 
cavit,  recte  nomine  pyrorum  ,  quae  delet  tabilem 
gustuin  praebent  cdenliLus,  peccati  delectationem 

D  accipcre  possumus.  Ex  adverso  pyrorum  venire  esl 
adversando,  contradicendo,  resislendo  dclectationi- 
bus  contraire.  Quicunque  homo  taliter  ex  adverso 
incesserit,  quicunque  ita  se  contra  vitia  erexerit, 
huic  pius  et  misericors  Dominus  pcr  invisibile  pie- 
tatis  suse  auxilium  succurrit,  sicut  sequens  littera 
mystice  insinuat,  cum  dicit :  Et  cum  audieris  softi- 
tum  gradientis  in  cacuminc  pyrorum  luci,  tunc  inibis 
prcelium  eontra  Philisthiim.  Per  gradientem  in  ca* 
cumine  pyrorum  unigenitus  Filius  Dei  digne  flgu- 
ratur,  qui  in  similitudine  peccali  sine  peccato  vixe» 
rat,  quia,  quidquid  peccatum  vel  delectalio  peccali 
dicitur,  per  divinitatis  sua^  potentiam  ita  pedibbs 
suis  substraverat  ac  conculcaverat,  quod  nec  l^ 
nuissima  cogitatiunis  iniqusc  macula  sanctissintte 


C37 


HOMlLlifi  FESTIVALBS. 


93S 


animss  ejus  unquani  appropinqnare  polerat.  Soni-  A  ex  respeclu  diviiia*  miseralionis  spei  confidcntiam 


tus  ejus  inlernael  in^isibilis  visilalio  ilHus.  Sonitus 
isle,€um  ininterioribushominisauribus  deleclabili- 
ter  insonuerit,  (iducialiter  pra;liura  contra  Phili- 
ftthxos  inire  poterit.  Tunc  egredietur  Dominus  ante 
faciem  ejiis  per  divinitatis  suae  potentiam,  ut  castra 
Philisthinorum  percutiat,  hoc  est  ut,  sopito  bello  vi- 
liorum  majori,  militem  suum  constantia  animatum 
de virtule  in virtutem  magis  ac  magis  proiiccre  faciat. 
Taliter  a  Domino  et  in  Domino  confortatus,  po- 
test  juxta  exemplum  beat^  hujus  mulieris,  cujus 
fesia  recolimus,  pedes  Jesu  lacrifmi$  rigare,  capiltii 
capitii  sui  tergere,  et  osculari,  et  unguento  ungere. 
Possumus  intelligere  per  lacrymas  dolorem  cordis 
et  pcBnitentiam  praeleritorum,  per  capiUoi  super- 


lotum  cor  hominis  per  desiderium  ad  Deum  suble- 
val.  Ibi  sane  inter  gemitus  et  suspiria  plerumque 
in  haec  prorumpit  verba  : 

HiCy  si  esset  propheta,  sciret  utique  quce  et  qualis 
esset  mulier  qua^  tangit  eum^  quia  peccatrix  est,  Li- 
cet  beata  quaelibet  anima  tangere  quodammodo 
Deum  credatur,  quoties  ardentissimae  charitatis  fer- 
vore  ad  thronum  gloriae  Dei  per  mentis  contempla- 
iionem  rapitur  et  sublevatur,  442  ^^^^  tamen  et 
specialiter  tunc  eum  tangit^  quando  casto  corpore, 
mundo  et  humili  corde  ad  communicandum  sacro- 
sancto  corpori  et  sanguini  ejus  fideliter  accedit.  In 
illo  invisibili  aeternae  majestatis  attactu,  in  illo  vcro 
et  inconsummabili  aeternae  suavitatis  gustu  memor 


flua  carnis  et  continenliam  futurorum,  per  oculum  ^  miseriarum  sui,  memor  etiam  multitudinis  miseri- 


confessionem,  per  ungutntum  peccali  satisfactio- 
neiD.  Bigat  lacrymis  pedes  Salvatoris  qui  rigidam 
atqae  dislrictam,  quam  promeruit,  futuri  judicii 
Dei  sententiam  flectere  ad  pietatis  gratiam,  per 
quotidianam  dolentis  atque  gementis  cordis  elabo- 
rat  441  poenitentiam.  Tergit  capHUs  capilii  iui^ 
quando  sollicite  continendo  et  custodiendo  se  a  fu- 
turis  abscidere  fesiinat ,  quidquid  superfluitatis , 
hoc  est  quidquid  peccati  et  iniquitulis  aut  in  mente 
per  non  bonam  intentionem,  aut  in  carne  regnabat 
per  malam  operaiionem.  Osculatur^  quando  per 
veram  et  humilem  confessionem  Deo  Creatori  suo 
reconciliari  conatur.   Unguento  ungit^  quando  su^ 


cordiarum  Dei,  eum  quem  taugit,  cui  communicat, 
verbis  hujusmodi  bumiliter  et  suppliciter  appellat 
et  iuterpellat  :  Hic  si  esset  propheta,  Ac  si  dical : 
Hic  angelornm  Dominus,  Creator  et  Redeniptor  mi- 
sericors,  si  prophetOy  hoc  est  si  homo  solummodo 
esset,  et  non  Deus,  sciret  utique,  quibus  et  quantis 
peccatorum  contagiis  hcec  mu/ter,  haec  misera  anima 
mea  coinquinata  sordescit,  quae  ut  mollescere  in- 
trinsecus  et  reviviscere  valeat,  ad  tangendum  eumi 
ad  communicandum,  inquam,  cami  et  sanguini  ejuj 
aestuat,  sitit  et  anhelat.  Nunc  autem  quia  Deus  et 
hom«  est,  quia  naturaliter  benignus,  essentialitcr 
bonus  atque  misericors  est,  scit  peccata  mea  per 


pemi  irani  judicis  bonis  operibus  mitigare  atque  ^  diyiMtatis  suae  potentiam,  sed  nescit,  quia  scire  non 


lenire  incipit 

Quantaet  quam  valida  unguenti  hujus  fragrantia 
apud  Deum  sit,  alius  nobis  evangelista  manifeslat, 
cum  dicit :  Et  domus  impleta  est  ex  odore  unguenti 
{Joan.  XII,  3).  Domus  ista  ecelestis  et  terrestris  est 
Ecclesia,  Denique  supemas  beatorum  mansiones 
unguanti  hujus  odor  penetrat,  quia  homini  per.ecte 
poBnitenti,  et  dignos  poenilentise  fructus  facienti, 
non  solum  spiritus  et  animae  justorum,  sed  et  coe- 
leste  coUegium  angelorum  congaudet  et  congratu- 
lalur,  sicut  in  alio  Evangelio  Dominus  testatur  di- 
cens  :  IHco  vobis^  gaudium  est  angelis  Dei  super  uno 
peccatore  p<Bnitentiam  agente  (Luc.  xv,  7).  Sed  et 
terrestris  Ecclesia  ex  ejusdem  odore  unguenti  sua- 


vult,  propter  coessentivae  sibi  miserationis  et  beni- 
gnitatis  suae  clementiaro. 

Sed  et  alio  modo  nomine  prophetae  bonus  quisque 
prailalus,  sive  alius  quilibet  homo  accipi  poterit* 
qui  et  de  futura  perennis  vitae  remuneratione  et 
aeternae  moriis  damnatione  sibi  et  caeteris  utiliter 
prophetare  didicit.  Homo  iiaque  beatus,  spe  divinae 
miserationis  animatus,  quacunque  hora  misericor- 
dias  Domini  retraciare  secum  ac  recolligere  coepe- 
rii,  quasi  hujusmodi  verbis  semetipsum  consolaiur 
ci  dicit  :  Hic  si  esset  propheta,  Quasi  dicat  :  0  Do* 
mine,  indeficiens  fons  pieiatis,  origo  et  consumma- 
tio  aeiernae  suaviiatis,  si  aliquis  proximorum  laten- 
tes  cordis  mei  nequitias,  sicut  iu,  cognosccrct,  si 


viier  respergitur,  quando  omnes,  qui  cum  eodcm  d  tot  ac  iantis  malis  sibi,  ut  iibi,  obnoxiam  me  de- 


homine  conversantur,  ex  profectu  et  consianiia  il- 
tius  et  laetantur  ct  aedificantur.  Posi  iale  hoc  un- 
guentum,  posi  iania,  inquam,  poeniientiae  opera, 
t4.n^n8  peccatorum  tandem  per  gratiam  Dei  remo- 
tis,  ad  lumen  cognitionis  Dei  et  amoris  mentis  ucu- 
los  aliqaantulum  aperire  incipit,  sicut  consequenier 
evangelisia  manifestat,  cura  dicit  : 

Videns  Pharisaius,  qui  vocaverat  eum^  ait  intra  se 
dieetu.  Recle  Pharisaeus,  homo  scilicei  perfecte  con- 
versus  videre  eum  dicitur,  quem  poenitendo  pro 
praeteritis,  continendo  se  a  futuris  vocavit,  quem 
per  confessionem  peccati  atque  satisfaciionem  jam 
^€x  parte  sibi  reconciliavit,  quando  amor  Dai  ali- 
quanlulum  timorem  temperat,  atque  per  resuroptam 
Patrol.  CLXXIV. 


prehenderet,  sciret  utique,  hoc  esi  nunquam,  ut  reor, 
culpam  meam  oblivioni  daret,  opprobriis  et  injuriis 
dignam  pro  meriiis  vindictam  animae  meae  recom- 
pensaret.  Tu  vero,  qui,  caeieris  bominibus  nequa- 
quam  assimilaris,  qui  ui  summus  Deus,  ita  et 
summa  bonitas  esse  comprobaris,  peccaia  mea  scire 
quidem  ie  scio  per  divinitatis  tuae  praescientiam, 
nescire  autem  te  confido  propter  ineffabiiem  pieiaiis 
iuae  magnificentiam.  Qui  hoc  modo  in  roisericordia 
Domini  speraverit,  et  bonae  spei  bonis  operibus 
concordaverit,  hic  benedictionem  et  consolationem 
a  Domino  accipiet,  sicut  consequenter  evaiigelista 
subjungit,  cum  dicit  : 
443  ^'  respondens  JeMii  dixit  ad  eun^  :  Svtcvsw^ 


tJ39 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATlS  ADMOMENSIS 


m 


habeo  tibi  aliquid  dicere.  Ac  si  dical  :  Tu,  qui  con-  A  nores  quodammodo  et  pauciores  sunl  excessus  car- 


tra  rectitudinein  praeceptorum  meorum  hactenus 
Tixisli,  quia  jam  Simon  factus  es,  hoc  est  quia  per 
pcEnilentiam  praiieriiorum,  per  continentiam  futu- 
rorum,  per  veram  confessionem  et  dignam  satisfa- 
ctionem  obedientia;  mcae  (e  subdidisti,  habeo  et  ego 
aliquid  grande,  aliquid  magnificum,  quod  libi  re- 
spondeam,  quod  tantis  tuis  laboribus  jure  rependere 
debeam. 

At  ille  ait :  Magi$tery  dic.  Ac  si  dicat :  Quanquam, 
mlseralor  Domine,  abundent  in  anima  mea  miseri- 
cordix'  suae,  utpote  quem  de  lacu  mlseriae  eduxisti, 
quem  de  profundo  vitiorum  clementer  eripuisti, 
Magistrum  tamen  te  nomino,  quia  quem  diligcre 
cupio  propter  inefiabilem,  quamin  me  ostendisti. 


nis  quam  spiritus,  cum  spirilus  nunc  mala  voluntate 
noxiis  cogitationibus,  nunc  illicitis  desideriis,  no- 
xiisque  delectationibus  multa  intrinsecus  committat» 
a  quibus  caro  aliena  est,  quia  ei  per  peccati  opera* 
tionem  non  communicat. 

Sed  et  per  denario$  quinquaginta  vera  et  perfectai 
qusc  a-carne  exigitur,  interiorum  exteriorumque 
excessuum  pcenitentia  exprimitur.  Has  humanarum 
vicissitudines  miseriarum,  quas  nunc  iu  spiritu, 
nunc  in  carne  patitur,  dum  poenitenti  corde  homo 
salvandus  humiliter  secum  retractare  cceperit,  pius 
et  misericors  Dominus  mox  invisibiliter  eum  allo- 
quitur  intrinsecus  :  Duo,  inquit,  debitore$  erant 
cuidam  foeneratori.  Haec  Domini  verba  mirificse  visi- 


pietatis  tuse  clementiam,  timere  adhuc  ut  magistrum  B  tationis  ejus   gratiam  mystice  designant,   qua  ei, 


et  judicem  compelior  propter  praeteritorum  crimi- 
num  meorum  conscientiam.  Tantam  hominis  humi- 
litatem  pius  et  misericors  Dominus  nequaquam  de- 
spicil,  sed  ut  humiliter  timentem  perfect^  faciat  di- 
ligentem,  verbis  indicibilibus  ei  loquitur  intrinse- 
cus. 

DuOy'  inquil,  debitores  erant  cuidam  fceneratori : 
Vnus  debebat  denarios  quingentos^  alius  quinquaginta, 
In  duobus  his  debitoribus  Adam  et  Evam  intelligere 
possumus.  Qiiasi  quingentorum  denariorum  cuidam 
foDneralori,  Deo  scilicet  omnipotenti,  Adam  debitor 
crat,  quia  ct  dignitate  condilionis,  et  universse  sa- 
pientise  et  scientiae  perfectione  omni  creaturae  irra- 


quem  visitat,  quid  per  se  fuerit,  et  quid  a  Deo  acce- 
perit,  misericorditer  innotescit  et  insinuat,  qnaliter 
in  iniquilatibus  conceptus  et  natus,  qualiter  in  pec- 
catis  post  nativitatem  suam  sit  conversatus,  el  cum 
in  spiritu  et  in  carne,  utpote  niultorura  patrator 
criminum,  justitiae  Dei  esset  obnoxius,  ab  utriusque 
debito  gratia  Dei  absolutus  pristinae  innocentiae  in 
baptismo  sit  restitutus.  Hoc  est  enim  quod  scqui-- 
tur : 

Non  habentibus  autem  illis  unde  redderent^  dona- 
vit  ulrisque.  Utrisque  donavit^  quando,  sicut  jam 
dictum  cst,  et  spiritus  et  carnis  contagia  gratuita 
bonitate  sua  in  baptismate  expiavit.  Per  hanc  hti- 


tionaniii  praeeminebat.  Quinquaginta  autem  dennrios  ^  milem   beneficiorum  Dei  considerationem  tandem 


Eva  debebat,  quia  sub  potestate  viri  constitula  mi 
norem  coelestium  donorum  gratiam  accepcrat.  Et 
bene  quidem  Deus  omni  creator  quidam  nominari 
potest  fmnerator^  qui  idcirco  nos  creavit,  atque  prae 
caeteris  creaturis  suis  sensu  et  intellectu  sublima- 
vit,  ut  et  in  spiritu  per  sancta  desideria,  et  in  came 
per  bona  et  justa  opera  in  praesenti  focneremur,  quae 
ad  laudem  et  gloriam  nominis  ejus  in  futuro  repor- 
teinus.  Nos  enim  duo  debitores  sumus,  qui  et  in  spi- 
ritu  quingentorum,  et  in  came  quinqnaginta  dena' 
riorum  dcbitum  exsolvere  debemus.  Quinquies  cen- 
tum  quingenta  faciunt.  Et  recte  numerus  isle,  quia 
perfectus  est,  et  ex  perfecto  constat,  perfeclionem 
quinque  sensuum  mystice  nobis  demonstrat,  quibus 


a  timore  ad  amorem  magis  ac  magis  proficit ;  sicut 
sequentibus  verbis  Dominus  manifestat,  cum  dicit; 
Quis  ergo,  eum  plus  diligit?  Homo  cum  interrogat, 
445  i^^^  quidem  interrogat,  ut  scire  possit,  quod 
adhuc  ignorat.  Deus  autem  scientiarum  Dominus 
cuin  interrogat,  non  sic  interrogat,  ut  aliquid  eum 
lateat,  sed  ul  sua  interrogationenos  quod  ignora- 
mus  scire  faciat.  Sic  et  hac  sua  interrogatlone, 
qux  invisibiliter  ad  hominem  intrinsecus  fit,  quan- 
tum  dilectionis  Deo  debeat,  verbis  indicibilibus  in- 
sinuat,  cum  dicit,  quis  ergo  eum  ptus  diligit  ?  Loqui- 
tur  haec  Dominus,  cum  hominem  loquentem  intrin- 
secus  facit,  cum  ipse  homo  ex  profunda  cordis  hu- 
militate  proclamat  in  semetipso,  quis  ergo  eum  plus 


unus  ille,  spiritus  scilicet  qui   est  in  homine,  ita  D  diligit?  Ac  si  dicat :  Dignum  esset  ut  eum  qui  ad 


praesidere  deberet,  ut  in  omni  perfectione,  444 
in  omni  sanctitate  et  justitia  sine  peccati  contagio 
mundos  eos  et  illibatos  conservaret  Domino.  Sed 
et  a  carae  quinquaginta  denariorum  debitum  expc- 
titur,  quse  quasi  in  adjutorium  spiritui  creata  est, 
ut  innocenter  sibi  ad  omnia  consentiret,  atque  per 
exteriora  justitiae  et  aequitatis  opera,  quae  bene  per 
^inquaginta  inteiliguntur,  uni  Domino,  uno  voto  et 
desiderio  humiliter  et  simpliciter  senriret.  Sed  per 
inobedientiam  et  transgressionem  piimi  hominis 
perfecta  illa  plenitudo  ccelestium  donorum  versa 
est  ad  male  perfectam  plenitudinem  peccatoram, 
factusque  est  spiritus  hominis  debitor  quingento- 
Cfim,  caro  vero  quiMiuaginta  denariorum,  quia  mi- 


imaginem  et  similitudinem  suam  ex  nihilo  me  creavit, 
qui  nobiliter  creatum,  sed  mirabiliter  vitiatum  per 
baptismi  gratiam  emundavit,  totus  totum  diligerem, 
totum  quod  sum,  quod  possum,  ad  laudem  et  glo- 
riam  nominis  ejus  impenderem.  Rursumque  quasi 
ipse  sibi  respondens  inter  gemitus  et  suspiria  iii 
haec  continuo  prorampit  verba  :  ^stimo  quia  is  cm 
plus  donavit,  Quasi  dicat :  Scio,  misericors  Domine, 
et  spes  et  refugium  animae  meae,  quia  te,  cujus  tanCa 
ha.ctenu8  circa  me  erat  miseratio,  in  spiritu  meo, 
quem  emundasti,  cui  tanta  peccatorum  crimina 
condonasti,  merito  prae  omnibus  et  super  omnia  di- 
ligere  debeo.  Sed  et  tua  jam  praeventus  misericor- 
dia,  diligo  te,  ut  aistimo,  et  tamen  quod  perfecte  W 


94i  liONlUif;  FfiSTlVALES.  942 

diligam,  alTirniare  non  an^Seo,  quia  cum  in  compa*  A  bueras,  usque  nunc  non  habuisli.  Htre  auUm^  Iixc, 


ratione  dilectlonis  tuae  dilectio  niea  quasi  nihilum 
sii,  quomodo  llbl  placeat,  vel  si  dilectio  dici  coram 
te  yaleat,  igiioro. 

At  ille  regpondit :  Recte  judicasti.  Benedicit,  recle 
judicasti,  quia  tale  Deus  judicium  diligit  et  appro- 
bat,  quod  boroo  propter  veram  cordis  humilitatem, 
dilectionem  suam,  qua  Deum  diligit  et  amplectitur, 
Bon  perfectam  dilectionem,  sed  quasi  dilet^tionis 
opinionem  reputat,  cum  nullus  hominum,  etiamsi 
tolum  se  ad  redamandum  colHgat,  aliquid  dignum- 
amori  Dei  recompensare  valcat. 

Ei  conversus  ad  mulierem  dixit  Simoni  :  Videt 
kanc  mulierem?  Ad  mulierem  Domimis  convertitur^ 
quando  ad  emollitam  et  humiliatam  illam  animam. 


inquam,  anima  tua,  per  gratiam  meam  jam  emollita, 
ex  quo  tit/raot/,  hoc  est  ei  quo  ad  se  intra  se  re- 
grefisa  suam  miseriam,  meamque  misericordiani 
humiliter  recognodcer^  meruit,  non  cessavit  osculari 
pedes  rrieos :  quia  pcr  veram  fidem,  firmam  atque 
stabilem  spem  fideliter  447  ^^^^  adhaerendo  et 
misericordiam  meam  perfeclte  diligere,  et  judicium 
meum  humiliter  et  utititer  mcluere  didicit. 

Oleo  caput  meum  non  uns^sti :  hmc  autem  un- 
guento  unxit  pedes  meos,  Possumus  hoc.in  loco  in 
capite  Christi  divinitatem,  in  padibus  vero  sanctissi- 
mam  ejus  accipere  humanitatem.  Oteo  caput  meum^ 
inquit,  ncn  unxisti,  quia  eo  quod  Creator  luos 
sum,  hactenus  me,  prout  dignum  esset,  non  di» 


a  qua  aversus  aliquando  fuerat,  totus  per  pietatis  B  lexisti.  Nunc  autem  unguento  pedes  meos  quodam- 


gratiam  reverlitur.  Vtdef ,  inquit,  hanc  muiie" 
fem  ?  Ac  si  dicat :  Quia  non  tuis  meritis,  sed  grap- 
tutta  pietate  mea  dignam  te  feci,  ad  quam  misera- 
tionis  meae  oculos  converterem,  volo,  quia  expedil 
446  ^^bi,  ui  et  tu  talem  te,  qualis  ante  fueras,  poe- 
niteBdo  respicias,  et  hanc,  qiue  jam  per  gratiam 
meam  facta  es,  gaudendo  et  humililer  gratias  agendo 
semper  aitendere  studeas. 

Intravi  in  domum  tuam;  aquam  pedibus  meis  noti 
iiedisti,  Hac  autem  lacrymis  rigavit  pedes  meos. 
Oscuium  mihi  non  dedisti ;  hcec  autem^  ex  quo  intra- 
«i/,  nou  cessavit  -oicuiari  pedes  meos,  Oleo  caput 
meum  non  unxisti ;  h<ec  autem  unguento  unxit  pedes 
fneos,  In  iribus  his  rebus,  aqua  scilicet,  et  oscuio 
■H  oieoy  tres  virtutes,  fidem  scilicet  spem  atque  cha- 
Tilalem,  sine  quibus  nemo  salvari  potest,  congrue 
inleiiigendas  aestimo.  Fides  enim,  quae  in  aqua^  id 
«sl  in  baptismate,  suscipitur,  decenter  peraquam 
inlelligitur ;  oscutum  vero,  quod  spe  majoris  dile- 
xlionis  inier  homincs  fit,  spem,  per  quam  homo  ad 
Deum  sublevatur,  non  injuste  exprimit.  In  oleo  au- 
lem,  quod  omnibus  supereminet  Uquoribus,  digne 
charitatem  intelligimus. 

Monet  itaque  Deus  hominem  per  internam  sui 
inspiratioiiem,  Mi  cognoscal  quid  commiserit,  quam 
oontrarie  tribus  his  virtulibus  vixerit.  Intravi^  iii- 
qiiit)  in  domum  tuam^  quando  propulso  antiquo 
possessore  diabolo  cor  el  animam  tuamperbaptismi 


modo  unxisii,  quia  passionibus,  abjectionibus,  mi- 
seriis  atqiie  vulneribus,  qliae  in  assumpta  pro  te  hu- 
manitateperpessus  sum,  dignis  poenitentis  operibus 
digne  pro  posse  tuo  respondisti. 

Propter  quod  dico  tibi  :  Remittuntur  ei  peccata 
muita,  quoniam  multum  dilexit,  Cui  aulem  minttu 
dimittiturf  minus  diligit,  Eaec  verba  Domini  ita  so- 
nare  videntur,  quasi  dilectio  causa  sil  remissionis* 
et  remissio  causa  sit  dilectionis.  Quod  profecto  ita 
esse  nemo  est  qui  dubilet  quia  cor  illud,  quod  per- 
fecla  dilectione  Dei  reduhdat,  ipse  qui  diligilur 
Deus  ab  uni%'ersis  peccatorum  sordibus  expurgat  et 
emundat,  quantoque  purius  a  pcccatis,  tanto  capa- 
cius  fit  divinac  charitatis.  Cui  autem  minus  dimitti- 
tor,  mffiti5  diiigere  comprobatur,  et  nbi  minor  di  - 
lectio,  ibi  minor  peccatorum  fit  remissio.  Sed  ul 
eadem  baec  Domini  verba  subtilius  adhuc  distingtra- 
mus,  qualiter  per  occultam  operationem  in  uno 
plerumque  homine  compleantur,  videamus.  Fit  ali- 
quando  ut  homo  aliquis  multum ,  sicut  diximus , 
diiigefe  Deum  valeat,  atque  in  ilia  mulia  dilectione 
multam  peccatorum  remissionem  accipiat.  Sed  si 
forte  mentis  subrepente  elatione  de  dono  Dci  in- 
Irinsecus  superbierit^  atque  hoc,  qiiod  ex  sola  gratia 
Dei  habere  meniit,  plus  sequo  propriis  viribus  atlri-^ 
buerit,  fit  recto  judicio  Dei  ut,  dum  cognito  errore 
ad  se  intra  se  redierit,  minorem  remissionis  gra^ 
tiam  inveniat,  moxque  minor  illa.remissio  causji 


Mcramentum  emnndavi,  atque  ut  domus  mea  esset,  d  minoris  dilectionis  esse  incipiat,  sicque  impletur 


iaTisibili  spiritus  mei  unctione  invisibiiiter  conse- 
cravi,  tu  vero  aquam  pedibus  meis  nondedisti^  quia 
secundum  susceptae  atque  promissae  in  baptismo 
fidei  sacramenla  vivere  neglexisti.  Ha^c  autem^  quam 
jam  feci  ex  te,  a  prioris  statu  vitae  immulando  te, 
iaerymis  rigamt  pedes  meo$ ,  et  capillis  capitis  sui 
Ursit^  quia  per  siabilem  pomitentiam  crirainum  pra&- 
leritomm,  per  continentiam  futurorum  emoliito 
dislricto  pede  justitiae  mese  et  veritatis,  landem  me 
donanle  ad  pedem  pertingere  meruisli  misericordiae 
nra  et  pietatis.  Oscutum  mihi  non  dedisti ,  quia 
spem,  qualem  ad  me,  qui  vere  pius,  vere  mise- 
ricors  sum,  habere  deberes,  per  quam  ad  majorem 
dileclionis  mese  sincerilatem  teipsum  excitasse  de- 


qiiod  dicitur  :  Cui  autem  minus  dimittitur,  minu^ 
diligit. 

Et  dixit  ad  mulierem  :  Remittuntur  til^  peccata, 
Quid  in  his  verbis  Domini,  qui  modo  de  mnliert 
ad  Simonem ,  remittuntur  et  peccata  mutta^  modo 
ad  ipsam  mulierem,  remiltuntur,  inquit,  tibi  pec^ 
eataf  mystice  nobis  datur  intelligi,  448  ^>s^  4^^^ 
duobus  modis  Deus  alloquitur  hominem,  duobus 
modis  homuii  tribuit  peccatorum  remissionera? 
Primo  alloquitur  eum  verbi  sui  doctrina  per  docio- 
res  suos  ^terius;  secundo  alloquitur  eum  invisibili 
et  indicibili  inspirationis  suae  lingua  interius.  Sic  el 
remissio  peccalorum  primum  homini  datur  in  spe» 
secundo  datur  ei  in  re.  Homo  (^^V^t^  ^:tV^^Nfc  ^'«^ 


W3  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 

Tersus,  qui  digna  dignx  poenitentiae  opera  quasi  A 
quaRdam  suaveolenlia  pedibus  Domini  unguenta 
adhibere  meruit,  mox  ut  hic  verbum  Dei  audierit, 
operibusque,  quantum  potest,  exsequendo  cuslodire 
in  semetipso  coeperit,  de  misericordia  Dei  prsesu- 
inendo,  spe  remissionis  animatur,  ardentioris  con- 
stantia  amoris  inflammatur ;  sicque  mirum  in  mo- 
dum  is,  qui  prius  voce  verbi  sui  exterioribus  in- 
Bonuit  auribus  ad  mulierem ,  ad  emollitam  ,  in- 
quam ,  animam ,  per  semetipsum  loquitur  intrin- 
tecus ,  remittuntur  tibi  peccata.  Et  haec  est  vera 
atque  perfecta  peccatorum  remissio,  quae  Ot  in  re 
quam  ipse  auctor  indulgentiae  per  se  tribuit,  cum  se 
lotum  diligeati  animae  infuderit,  cum  per  inefla- 
bilem  visitationis   suae  gratiam,   sublata  tandcra 


9U 


450  HOMILIA  LXI. 

m  FESTI^I  S. JACOBI   APOSTOLI   rRIMA 

Accessit  ad  Jesum  mater  filiorum  Zebedasi  cum  /i» 
lii$  suiSy  adorans  et  petens  aliquid  ab  eo  (Matth,  xx«) 

Beatus  Jacobus  apostolus  ,  cujus  hodie  fesU  ce- 
lebramus,  unus  erat  ex  duodecim ,  unus ,  inquaniy 
quem  Doininus  inter  alios  diseipulos  suos  speciali 
quodam  amore  dilexit,  ac  secrelis  suis  familiarius 
interesse  voluit.  Licet  enim  omnes,  tanquam  beatis- 
simos  et  ultra  omnes  bomines  sanctiores,  diligere!* 
quibus  omnia  quae  a  Patre  audierat  nota  fecerat, 
tamen,  sicut  in  Evangeliis  legimus ,  tribus  iliis ,  Pei 
tro  videlicet  Jacobo  et  Joanni,  specialius  quodam- 
modo  et  frequentius  dilectionis  suae  dulcedinem  os- 
tendere  dignatus  est ,  non  propterea  ut  tres  istos 


amaritudine  timoris ,  ad  perfectam  perfecti  eam  B  quasi  per  singularitatem  quamdam  diligendo  exci- 


perduxerii  dulcedinem  amoris,  per  quam  totum 
sibi  cor  hominis  ita  vendicat,  quod  nihil  praeter 
Deum  cogitat,  quaerit  vel  desiderat.  Unde  continuo 
recte  subjungilur. 

Et  ciBperunt  qui  simul  accumbebant  dicere  intra 
u  :  Quis  est  hic^  qui  etiam  peccata  dimittit?  Isti 
simui  accumbentes  sunt  universi  sensus  hominis 
in  solo  solius  Dei  amore  humililer  sibi  consentien- 
tes,  qui  l)ene  stmu/accum^ere  comprobantnr,  quando 
in  omnibus,  quantum  possibile  est,  spiritui  con- 
cordant  et  condelectanlur.  Quis  est  hicj  inquiunt, 
qui  etiam  peccata  dimittit  ?  Yox  ista  vox  est  animae 
Deufu  medullitus  amantis,  ad  contempiandam  cel- 
situdinem  majestatis  ejus  ardenter  suspirantis,  quae 


peret,  sed  quia  plus  pietatis,  plus  internae  et  divins 
cujusdam  dulcedinis  cordibus  eorum  inesse  nove- 
rat;  unde  eos  amplioris  dilectionis  suae  dignos  fece- 
rat.  Quae  autem  haec  praecipua  sanctttas ,  quaenani 
singularis  dulcedo  cordis  illorum  fuerit ,  solus  ipse 
qiii  dedit  noverit];  *  nos  neque  scimus|,  nequc  scire 
digni  sumus. 

De  his  tribus  viris  legimus  in  Evangelio  quod, 
conscenso  cum  illis  Dominus  noster  Jesus  Cbristus 
monle  praicelso,  conspicuam  esse  voluit  claritatem 
gloriae  suae;  ubi  et  Petrus  gaudio  totius  visionis  im- 
plctus,  optans  cum  Jesu  ibi  semper  babitare ,  ubi 
nanifestata  ejus  laetabatur  gloria,  ait:  Dominej  60- 
num  est  nos  hic  esse,  Si  vts,  faciamus  hic  tria  taber" 


niuic  corde,  nunc  corpore,  nunc  voce,  nunc  desi-  ^  nacula^   tibi  unum,  Moysi  tinum,  et   Eli(B  unum 


derio  humiliter  proclamat  Domino  :  Quis  est  hic  ? 
Ac  si  dicat  :  OJmiserator  Domiue,  quando  erit, 
quando  de  carcere  laboriosi  bujus  exsilii  ad  te 
mihi  transire  licebit ,  ubi  abjecta  gravi  corporis 
sapcina  videre  te  valeam  in  majestatis  tuae  gloria  ? 
Nihil  in  hac  vita  quod  delectet  invenio,  quandiu 
te,  qui  tot  et  tanta  449  ^^^  peccata  dimisisti, 
qui  tot  et  tam  innumerabilia  mihi  beneficia  con- 
tulisti,  videre  non  valeo.  Beata  et  vere  beatiflcanda 
anima,  quae  in.bujus  vitae  exsilio  tanto  aeternitatis 
afllcitur  desiderio,  quia  cum  tempus  resolutionis 
ejus  advenerit,  occurret  et  succurret  ei  quem 
seinper  optavit,  quaesivit  et  amavit,  a  diabolicae 


{Matth.  XVII,  i).  Sed  et  instante  bora  passionis,  ite- 
rum  assumpto  tantum  Petro ,  Jacobo  et  Joanne* 
coepit ,  sicut  evangelista  ait,  contristari  et  moestus 
esse  dicens :  Tristis  est  anima  mea  usque  ad  mortem 
{Marc.  XIV,  54).  Quid  est  quod  hujus  beati  Joannia 
Evangelium  prae  caeteris  Evangeliiis  tanta  redun- 
dat  dulcedine ,  nisi  quod  et  inaudita  quadam  sua- 
vitate  aestuabat  in  inleriori  bomine ,  quam  cela- 
re  non  potuit  in  sermone?  Iline  etiam  praeseiis 
Evangelium  ,  quod  hodierna  die  de  beato  Jacobo 
legitur  ,  singularem  quamdam  dulcedinem  Dei  tan- 
gere  videtur,  qua  dulcedine  coret  animamejus  ple- 
nissime  perfusam  esse  non  dubitatur. 


iucursionis  timorc  misericordissimae  pietatis  prae- d    Accessit/\nqu'\iEy2inge\isi2L,adJesummaterfiliorum 


muniendo  eam  et  defendendo  consolatione. 

Fides  ,  inquit ,  tua  te  salvam  fecit ,  vade  in  pace. 
Ac  si  dicat :  Quia  vera  Ode  et  dilectione  bactenus 
mibi  adhaesisti ,  quia  perfeclis  fidei  operibus  in  bac 
me  vita  giorificasti,  a  contraclis  peccatorum  vulne- 
ribus  salvata ,  cum  pace  ex  hac  vita  proficisceris, 
cum  pace  in  aeternae  quietis  gaudia  rccipieris ,  ubi 
nulio  peccatorum  vulnere ,  nulla  inimicorum  incur- 
sione  iaederis,  sed  perpetuae  pacis  tranquillitate  sine 
fine  gaudebis.  Ad  haec  internae  quietis  gaudia,  ad 
hanc  perpetuae  pacis  tranquillitatem  nes  perducat, 
qui  sine  flne  vivit  et  regnat  per  omnia  sascula  saecu- 
loruui.  Ameu. 


Zebedwi  cum  filius  suis,  adoram  et  petens  aliquid  ab 
eo.  Mater  isla  ,  qiix  accedit  ad  Jcsum  cum  filiis 
suis,  sancta  esl  Ecclesia  ,  quae  mater  est  et  tamen 
virgo  est ,  cujus  filii  per  gratiam  sunt  orones  electi 
et  sancti  ad  vitam  aeternam  praedestinati.  Quae  ne- 
quaquam  sine  certi  causa  mysterii  mafar  describi- 
tur  fuisse  filiorum  Zebeduei.  Zebedaeosenim  interpre- 
tatur  iste  fiuens.  Et  quis  est  iste  fluens  nisi  mundiis 
praesens?451  Istepronomen  est  demonstrativum, 
et  per  boc  verbum  praesens  mundus  non  incongrue 
accipitur ,  quia  totum  quod  in  mundo  est ,  visibile 
est,  demonstrativum  est;  qjuod  vero  de.noundouon 
est ,  invisibile  est.  Est  etiam  fluens  ,  quia  quotidie 
quasi  aqua  labitur,  deflcit  et  transit,  et  nunqujiin 


5«  HOMlLIiE  FESTIVALES.  948 

\a  eadeni  slatu  permanet.  Si  enim  bona  sunt ,  si  A  quaeramns,  ne  deficiamus.  Sancta  itaque  mater  Ec- 

clesia  pro  flliis  suis  irreprehensibiliter  Dominnm 


prospera  vel  laeta  quae  occurrunt,  eadeni  di€to[citius 
fluunt,  quia  non  subsistunl;  si  mala,  si  adversa  im- 
minent,  ipsa  fluunt,  quia  et  eadem  deOciunt.  Unus* 
quisque  nostrum  quolidie  fluit,  quia  de  juventute  ad 
senectulem  transeuntes  morti  approximamus  *  ei 
ipsum  nostrum  vivere  et  crescere  est ,  ut  ita  dicam, 
miserabile  quodam  fluere  et  deOcere. 

Hujus  Zebedaei,  hujus  videlicet  mundi  filii  tandiu 
eramus ,  donec  in  baptismo  regenerati  sumus ,  in 
quo  ab  originali  et  actuali  peccato  mundati,  de  filiis 
mundi  facti  sumus  filii  matris  Ecclesiae,  jamque  su- 
mus,qui  primitias  spiritus  habemus ,  sicut  Paulus 
ait :  Eramus  aHquando  natura  filii  irte,  iicut  tt  cir- 
teri:  nunc  autem  justipcaii  filii  Dei  facti  $umus  per 


adorat  et  petit.  Et  quia  bona  et  l.umilis  est  ejus 
adoratio,  justa  ejus  non  contemnitur  petitio,  sed 
adoranti  et  petenti  dicitur. 

Quid  vis?  Dicere  Dei  est  ipsius  facere  ;  ipsius  in- 
tcrrogatio  nostra  est  ercitatio ,  qua  nos  excitat, 
suam,  non  nostram  voluntatem  petere.  Et  quid  oral 
pro  filiis  suis  sancta  mater  Ecclesia  ? 

Dic,  inquit,  ut  sedeanl  hi  duo  filii  mei ,  unus  ad 
dexteram,  et  unus  ad  sinistram  in  regno  tuo,  Notan- 
dum  quid  sit  quod  mater  filiorum  Zebedaci  in  peti- 
tione  sua  a  Domino  non  repellitur ,  vel  reprehen- 
ditur ;  fllii  autem,  a  quibus  petitio  h»c  descendit, 
reprehenduntur  et  arguuntur,  dum  dicitur  eis  a  Do- 


mortem  ipsius  (Ephes.  ii,  3).  Itaque  in  Baptismo  flliis  B  mino  :  Nescitis  quid  petatis,  Quia  per  matrem  hanc 


Ecclesiae  renatis  sancta  mater  Ecclesia  cum  flliis 
suis  ad  Jesum  accedit,  quandorecta  fide,  bona  vo- 
luntate ,  sanctis  operibus  saluti  suae  approiimare 
contendit. 

Postquam  autem  sic  ad  Jesum  accesserit,  quod  de 
salute  animae  suae  solUcita  esse  studuerit ;  adorans 
et  petens  aliquid  ab  eo  debet  esse.  'Quid  est  adorare 
mai  sdpsum  humiliare?  Quia  de  adoratione  homi- 
num,  qna  angelos  aut  homines  adorare  volebant, 
tam  in  Novo,  quam  Yeteri  Testamento  crebro  legi- 
lur,  per  istnd  adorare  virtus  humilitatis  intelligitur 
convenienter.  Ille  veraciter  adorat  qui  seipsum  hu- 
milial ,  qni  contrito  et  huroiliato  corde  ad  oratio- 
nem  accedit ,  qui  nihil  erga  proximum  suum  ama- 


sanctam  Ecclesiam  diximus  figurari ,  hanc  esse  cre- 
dimus  rationem,  idcirco  matrem  petentem  non  re- 
pulsam,|quod  generalis  sanctae  Ecclesiae  petitio, 
quam  pro  omnibus  filiis  suis  ad  Deum  facit ,  justa 
sil  et  necessaria;  Alios  autem,  qui  tanquam  camales 
adhuc ,  majorem  supra  coapostolos  suos  in  coelis 
gloriam  et  sedem  quaerebant,  ideo  a  Domino  corre- 
ptos  453  ^'^  P^P  ^^  doceamur ,  quod  nullus  no- 
strum  sibi  soli  regnum  Dei ,  aut  excellentiorem  prae 
caeteris  in  coelis  gloriam  et  sedem  condonari  debeat 
Deum  exorare ,  sed  omnibus  Ghristianis  eadem  me- 
rila,  eadem  pro  meritis  quae  et  sibi  praemia  deside- 
rare.  Hinc  est  quod  et  in  quotidianis  orationibus 
nihil  petimus  singulariter ,  sed  totum  generaliler 


ritodinis  vult  habere  teropore  orationis.  Quo  contra     dicentes :  Da  nobis^  Domine  ^  da  omnibus  nobis; 


nequaquam  humiliato,  sed  superbo  corde  adorat  qui 
fratri  illatas  parvipendens  injurias  cum  cordis  ama- 
riloduie  precum  suarum  Domino  aflerre  vult  victi- 
nias.  Iste  procul  dubio  arrogans  convincitur  esse  et 
soperbus ,  quia  Dominici  praecepti  transgressor  est 
inrenlus ,  quo  de  reconciliatione  fratris  sdi  primo 
admonelur ,  et  tunc  oflerre  458  munus  ad  altare 
jobelor.  Si  cui  fortassis  a  magistro  suo  aliquid  in- 
jongeretur ,  et  ille  obaudire  dedignaretur ,  moxque 
ad  rogandum  eum,  vel  loquendum  ei,  quidquid  vo- 
loisset ,  audacter  accederet ,  superbus  et  arrogans 
▼alde  jodicaretur.  Sed  mullo  magis  divinae  indigna- 
tionis  iram  provocat  qui  proxiroum  suum  non  dili- 


non  ,  da  mihi  soli ,  quia  maie  orat  qui  pro  se  lan- 
tummodo,  non  pro  proximo  orat. 

Dic ,  inquit ,  ut  sedeant  hi  duo  filii  mei  unus  ad 
dexteram,  et  unus  ad  sinistram  in  regno  tuo.  Per  dex-- 
teram  futura  vita ,  per  sinistram  praesens  prospe- 
ritas,  per  regnum  ccglorum,  quod  varias  habet  signi- 
ficationes ,  praesens  et  futura  Ecclesia  potest  desi- 
gnari.  Dicit  mater  filiorum  Zebedaei,  dicit  el  Eccle- 
sia  ad  Christum ,  mater  filionim  Dei :  Dtc ,  o  Do- 
mine,  ut  /i/tt  mei,  quos  matre  gratia  libi  regeneravi 
et  parturivi,  in  regno  tuo^  in  praesenti  videlicet  Ec» 
clesia,  sedeant  ad  sinistram  tuam  ,  id  est  praeseiitis 
viUB  hal)eant  prosperitatem  et  gloriam,  et  de  sinistra. 


gendo  praeceptum  Domini  transgreditur ,  et  tamen  d  ^^  temporali  scilicet  hac  laetitia  et  gloria  migrantes. 


soperbe  et  audacter  accedendo  ad  Deum  audiri  se  in 
precibus  suis  ab  eo  aestimat,  quem  contempsit.  De^ 
benius  itaque  prius  adorare ,  hoc  est  in  vera  nos 
dejicere  humilitate ,  jam  jamque  petere  a  Domino 
aliquid  possumus.  Quid  est ,  fratres  mei ,  aliquid 
petere  ?  Orat  et  petit  aliquis  pro  temporal  bus  el 
caducis  rebus;  iste  non  pelit  aliquidj  sed  pellt  ni- 
hil.  Qui  pro  salute  animae  suae  et  acquirenda  aetemae 
vilae  gloi  ia  Domino  precibus  suis  instal ,  ille  pro- 
fecto  pelit  aliquid^  magnum  aliquid,  ineflabilc  a/t- 
qmd,  Quod  clsi  aliquando  pro  necessariis  hujos 
vitae ,  quibus  carere  uon  possumus ,  Deo  supplica- 
nius ,  prior  taroen  et  conjuncta  debet  esse  intentio 
Vilae  aeternae ,  pro  qua  sola  ha^c  exieriorx  interim. 


ad  dexteram  tuam  sedere  facias,  id  est  vitae  aetemae 
partem  el  socielatem  eis  in  regno  luo  tribuas.  Hulc 
sentenliae  concordal  illud,  ubi  oramus  ut  et  tempora- 
libus  abundemus  commodis,  hoc  est  sinistra,  et  fulcia- 
mur  aitemiSj  hoc  esl,  dextera,  Beati,  qni  de  sinistra 
sic  transferuntur  ad  dexteram,  sed  multo  l>eatiores 
el  Deo  digniores,  qui  ad  sinistram  sedent,  hoc  est  in 
praesenti  vita  quietem  haliere  refugiunt,  qui  labori- 
bus  et  aerumnis,  voiuntaria  paupertate,  juxta  prac- 
ceptum  Domini ,  castigari  eligunt ,  quia  per  hoc  ad 
dexteram  Dei  sedebuot  quandoque  gloriosiores  ei 
subliroiores. 

Job  iile  beatus  aliquando  ad  sinistram  sedebal,. 
quando,  tanquam  rex  praepoieos  et  dU^s^Vi^v^ 


947  YEN.  GODEFRUH  ABRATIS  AI>M(XNTENSIS  9M 

bibus  aflluebai.  El  cum  talisesset  ante  flagelium  Do-  A  feros  descenderunl ,  donec  ia  cruee  leyalus  de  d\a- 

bolo  glorisissime  triumphavii.  De  bac  gloria  Paulua 


foini,  ut  de  eo  diceret  quod  non  esset  ei  yir  similis 
auper  terrajw,  satis  praemii  a  Domino  in  regno  ca>- 
lorum  consequi  potuisset.  Sed  quia  postmodum  ten- 
latus  et  probalus,  allatis  fiUis,  perdita  substantia,  a 
planta  pedis  usque  ad  verticcm  ipse  vulneratus,  fldi&- 
lissinus  a  Domino  est  invenius,  major  data  est  ad 
dexteram  Dei  cocona  vincenti ,  quam  non  vincentii 
454  Abstulit  ei  Domiaus  roinus,  ut  daret  majus, 
quia  si  ad  tinisttam  cum  gloria  et  prosperitate  se- 
disset,  minus  praunium  ad  djsxteram  Christi  in  iregna 
coetorum  accepisset. 

ossumus  etiam  alliori  sensu  per  dext^^ram  et  <t- 
nistram  utrasque  Dei  et  hominisiesu  Chrisli  naturas. 
accipere,  in  dextera  divinam,  in  sinistra  humanam. 


ait !  Mibi  autem  absit  gloriari  nisi  in  cruce  DomM 
nostri  Jesu  Christi !  (Gal.  vi,  li.)  Hocergo  tnlelligi 
valet  de  dextera  et  sinistra  Cbristi. 

Orat  ergo  sancta  Ecclesia  sive  unaquxque  anima, 
ut  ad  hanc  dexteram  et  sinistram  sedere  merealui-,  ul 
et  divinam  et  humanam  naturam  acjtius  considerare 
el  perscrutart  digna  inveniatur! ;  sive  ut  in  sinistra^ 
sicut  diximus,  babeat  prosperitatem  et  requiem,  el 
in  dextera  Dei,  quod  est  fuiura  vita,  selernam  merea-^ 
lur  percipcre  beatiludinem.  Sequltur  : 

Respondens  Jesus  dicit  ;  Nescitis  quid  petatis.  Po- 
testis  bibere  calicem,  quem  ego  bibilurus  sum  ?  Haec 
verba  aliquid  sonare  videntur  increpalionis.  Sed  non 


De  qiia  utraque  natura  loquitur  sponsa  in  Canlici&  B  g„^^  yerhd^  incrcpativa,  sed  verba  salutis,  plena  dui- 


dicens :  Lava  ejus  sub  capite  meo,  et  dextera  illius  am- 
plexabilur  me  (Cant,  ii,  6).  Acsidicat  :  Si  tota  in- 
tentione  mea,  quod  est  caput  meuin,  opera  Domini 
roei  Jesu  CJiristi,  quae  in  biimana  natura  fecit,  con- 
sideravero ,  el  corde  fidell  lenuero  ,  dextera  illim, 
sancta  videlicet  Divinitas  ejus,  quandoque  ita  am- 
plexabitur  me,  ut  nunquam  patiatur  me  sepa- 
rari  a  se. 

De  bac  deatera  et  sinistra  Salomon  ait :  Jn  dextera 
ejus  longitudo  dierum  et  in  sinistra  divitiw  et  gloria 
(Prov.  111, 16).  Longitudo  dierum  est  iu  (/exlera  ejus, 
quia  in  divina  natura  nuUam  mutabilitatem  recipit, 
sed  semper  idem  esse  babet.  Yel  sic  in  dextera  ejus 


cedinis ,  et  nostrae  exbortationis.  Nescitis ,  inquit,, 
quid  petatis.  Nihil  verius.  Nam  cum  ad  orationem 
venimus,  ubi  saluti  nostrse  necessaria  petere  debe- 
remus,  in  tantam  plerumque  vagalionem  et  errorem 
ducimur,  ul  nec  ipsi  sciamus  quid  pelamus.  Nihil 
csl  enim  unde  magis  iropugnemur,  sive  a  mundo, 
sive  a  diabolo,  aut  a  propria  carne,  quam  quod  men& 
nostra,  quae  lola  screna  esse  deberel  hora  orationis, 
sic  a  se  per  iiiutiiium  cogitalionum  phanlasmaU 
aliena  eflicitur,  ut  nec  aliquando  ipsa  scial  vel  inlel- 
ligat  verba  su»  petitionis.  Yult  ergoDominus  filios 
suos  scienter  pelere,  quia  si  sunt  scienter  petenles, 
fiuntetiam  potentes  ad  bibendum  calicem  Domini.  Si 


longiludo  diermn  ,  quia  de  lumine  divinitalis  suae  ^  sciti&,  inquit,  quid  petatis  ,  potestis  bibere  calicem, 


illuminal  suos  fideles  l)onis  seusibus,  sanctis  desi- 
deriis,  et  voluntatibus  et  laudabilibus  operibus. 
Quse  dona  sua  licet  per  partes  eleclis  suis  nunc,  ul 
vult,  distribuat,  plenius  el  'perfectius  discedenti- 
bushujtts  inonalitatistenebris  donabil.  Coi-pusenim, 
quod  corrumpitur»  aggraval  animam,  nullusque  lan- 
lae  sanctitatis  esse  potest,  <}ui  sic  sensus  suos  coUi- 
gere,  qui  sic  cogilationum  suarum  custodiam  tenere, 
qui  sic  bona  operari,  quemadmodum  oporteret,  pos- 
sit.  Sed  cum  ad  longitudinem  dierum,  id  est  ad  con* 
lemplandum  lumen  divinitatisejus  pervenerimus,  sic 
iiiuminabimur,  ut  totum,  quod  vivimus,  in  lumine 
sanclilatis  vivamus.  Si  sic  in  dextera  ejus  longituda 
dierumj  dic,  obsecro,  quomodo  in  sinistra  ejus  divi- 


quem  ego  bibiturus  sum.  Per  calicem  intelligilur  pas-- 
sioCbristi.  Quare  passus  est  Cltristus?  Ideo  passus 
est,  ut  nos  reconciliaret  Deo  Palri.  Et  non  incon- 
grue  456  P^^  passionem  Christi,  qua  nos  reduxit 
in  gratiam  Dei,  dilectio  proximi  accipitur,  quia  per 
mediantem  dileclionem  proximi  pertingilur  ad  dile- 
ctionem  Dei.  Sed  et  per  calicem,  in  quo  figura  vini 
ad  altare  offertur,  saiiguis  Domini  nostri  Jesu  Chri- 
sti  accipitur ,  pcr  quod  sancta  Ecclesia  ,  sive  una 
quaeque  anima,  in  remissionem  peccatorum  suorum 
potatur  el  reflcitur.  Ad  quem  digne  tunc  accedit,  si 
drlectionem  Dei  et  proxime  habcre  studuerit. 

Interrogati ,  id  est,  excitati  electi  ad  dileclionem 
Dei  et  proximi,  quod  est  bibere  calicem  Domini,  bene 


tice  et  gloria,  qui  nec  passum  pedis  habebat,  qui  nec  j)  dicunt,  possumus,  quia  ipse  est  qui  dat  eis  possibi- 


babuil,  ubi  caput  suum  reclinaret,  qui  triginU  et  eo 
amplius  annos  lanquam  pauper  et  mendicus  in  hoc 
nmndo  erat.  Si  atlendas,  quales  istse  divitiae  sint  el 
gloria,  vero  omnino  esse  intelliges  quod  audis.  Di- 
ximus  per  sinistram  humanitatem  Christi  figurari. 
In  hac  sacra  humanitate  divitice  et  gloria  455  ^r^n^ 
quia  sanctae  animae  illius,  el  sanclo  hemini  illi,  quem 
assumpseral,  omnes  divitiai  sanclarum  omnium  vir- 
lulum  insitae  erant,  ut  bene  de  illo  possit  dici :  Glo- 
ria  etdivitio!  in  domo  ejus  (Psal.  cxi,  5).  Et  bene 
additur  diviliis  gloria^  quia  licet  in  prsedicando  labo- 
raveriiy  fatigationes  multasin  vigiliis,  injejuniis,  in 
lenlalionibus,  iu  lacrymis  sustinuerit ,  omiiia  baec 
Aon  profu^runt,  quia  adhiic  animae  eo  vivente  ad  in- 


litatem ,  ul  bonum  quem  erga  Deum  et  proximum 
habent  aflectum  perduccre  possint  in  effiecluin.  Qui 
si  in  bumilitate  accedunt  et  adorant,  si  scienter  pe- 
lunt,  si  calicem  Domini  bibere  possunt,  hoc  est  diie- 
dionem  Dei  et  proximi  babuerint ,  bonum  respoii- 
sum  a  lK)no  magislro  audiunt  : 

Calicem  ,  inquit ,  meum  bibetis ;  sedere  autem  ad 
dexteramvel  sinistram  meam  non  est  meum  dare  vobis^ 
sed  quibus  paratum  est  a  Patre  meo.  Ac  si  dicat : 
Quia  ad  salutem  vestram  accessistis ,  in  humiliute 
yera  me  adoratis,  quia  scienter  petitis ,  dilectionem 
Dei  el  proximi  habentes,  digna  satisfactione  coram 
me  diluistis  quod  in  proximo  vesti  o  deliquistis,  jam 
caliccm  meum  bibetis,  corpori  ct  sanguini  meo  Mceifi' 


(19 


HOMlLIiE  FESTI17ALES. 


»5C- 


l^r  communic^^rs  potestis,  mea  passibilitate  bonum  A  Gerte  bcatus  Silvester,  Gregorius,  Martinuir  aliique 


aflectum  perducere  potestis  in  effeclum  ;  $edere  au^ 
f  jifi  ad  dexteram  vel  iinistram  meam  non  est  meum 
vobis  dare,  Ad  dexteram  autem  meam  sedere  est  divi-* 
nitatismeaemagnitudinem  considerare ;  adsinistram 
meam  sedere  est  infantiles  necessitates  bumanitatis 
mese  considerare,  quomodo  ego,  qui  immensus  sum  et 
incomprebensibilis,  Creator  omnium  rerum  in  divi- 
nitate  mea,  in  praesepio  reclinari,  in  sinu  matris  fo- 
yeri,  lacte  nutriri ,  balneari ,  gestari ,  aliaque ,  qu« 
asGumpta  humanitas  exposcebat,  usque  ad  mortem 
yelle  experiri,  illa,  iuquam,  omnia  vos  considerare, 
in  quantum  petitis  et  vullis,  non  est  meum  vobis  dare^ 
nisi  magna  praeparatione  cordis  vestri  a  Patre  meo 
desupermissa  nos  paraveritis ;  et  tamen  licet  magno 


confessores  quasi  ad  dexteram  et  sinistram  Domini 
sedebant,  quia  licet  occulto  martyrio  seipsos  quo- 
tidie  [Domino  immolarent,  tamen  tempora  eorum 
tempora  erant  pacis  et  prosperitatis,  dissimili» 
temporibus  apostolorum  et  martyrum,  quando  per- 
secutio  talis  erat,  ut  nullus  numen  Christi  aperte 
confitcretur,  quin  statim  morti  traderetur.  Et  illi 
beati  confessores  de  sinistra^  id  est  de  temporali 
quiete,  ad  dexteram,  id  est  ad  futuram  beatitudi- 
nem  transierunt,  quia  hoc  iliis  paratum  erat  a  Pa- 
tre.  Apostoli  vero  et  martyres  in  regno  l>ei,  in  pne- 
Benti  scilicet  vita,  miilta  mala  sustinuenint,  et  fu- 
lura  bona  sine  fine  permanentia  invenerunt. 
Haec  de  evangelica  lectione,  quantum  donante 


aj^ratucordisvestriquaeratis,  457u^on>>i>i3n>^t  B  Deo  potuimus,  breviter  perstrinximus,  qu«  benc 


el  quaede  me  sunt,  perpendere  et  intueri  ac  dulciter 
in  dulcedine  animae  vestrae  inde  jucundari  velitis, 
hic  perfecte  fieri  non  potest ;  dulcedo  mea,  ad  quam 
suspiratis,  quam  desideratis,  perfecte  et  pleniter  hic 
non  valel  possideri.  Ut  autem  hic,  quantum  fas  est, 
in  praesenti  et  in  futura  vita  cum  plenitudine  hoc, 
quod  quaerimus,  possideamus,  multimodis  virtutum 
oniamentis  nos  pncparare  debemus,  quemadmodum 
Salomon  nos  admonet  dieens :  Ft7t,  accedens  ad  ser- 
viiutem  Dei  sta  in  timore,  et  prapara  anima  tuam  ad 
tentationem  {Eccli.  ii,  1). 

Omnis  illa  exterior  praeparatio  sacerdotis  ad  al- 
tare  est  eihortatio  nostra,  quibusnam  paraturis 
eor  nostrum  debeamus  exomare.  (Jnaquaeque  enim 
anima  sacerdotis  ofTicio  fungitur ,  si  invisibiliter  ^ 
imitatur  quod  ibi  visibiliter  agitur.  Induitur  sa- 
cerdos  alba.  2nduere  et  nos  debemus  alba  veste, 
muuditia  et  castiiate  corporis  et  animae,  ablata  pec- 
catorum  et  vitiorum  nigredine.  Stringitur  sacerdos 
lona.  Et  nos  stringi  debemud  sub  obedienliae  jugo, 
ut  mala  libertate  resoivi  non  optemus,  sed  sub  pro- 
posito,  quod  professi  sumus,  usque  ad  murtem  for- 
titer  stringi  et  teneri  cupiamus.  Superinduit  sa- 
cerdos  casulam.  Et  nos  latum  illud  mandatum  ni- 
mis,  geminam  scilicet  dilectiunem  Dei  et  proximi, 
ante  omnes  virtuies  tanquam  eminentiorem  et  ex- 
cellentiorem  superinduere  oportet. 

Item  alio  modo  potest  inleliigi  quod  ait  :  Calicem 


de  tanto  viro,  in  cujus  corde  tanu  erat  dulcedo, 
leguntur,  per  quae  et  nos  admoniti  proficere  stu- 
deamus,  ipsum  sanctum  Dei  apostolum  Jacobum 
sedulo  imploranles ,  ut  illud  summum  bonum  dul- 
cedinis  Christi,  quod  hic  gustare  ccepit  et  in  ple- 
nitudine  jam  accepit,  nos  hicet  in  futuro  partici- 
pari  mereamus  per  ipsum  sponsum  Ecclesiae  Jesum> 
Christum,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et 
regnat  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amcn. 
459  HOMlLLi  LXJI. 

IN  FESTUM  S.   LAURENTll   MAIiTYRIS  PRIMA. 

Ameuy  amen  dico  vobis^  nisi  granum  frumenti  ca- 
dens  in  terram  mortuum  fuerit,  ipsum  solum  manet 
(Joatt.  xii). 

Verba  istius  sancti  Evangelii  de  iilo  sermoue 
dicta  sunt,  quem  ante  passionem  suam  Dominus 
Jesus  locutus  est  turbis  quando  gentiles  quidam, 
qui  Jerosolymis  venerant,  ut  adorarent  in  die  feato, 
accesserunt^ad  sanctum  Phiiippum  et  rogavenmt  eum 
dicentes  iDomine^  tK}/i(mtf</esKmvt<^rf,elPhilippus 
dixit  Andreai,  et  rursum  Philippus  et  Andreas  dixe- 
runt  Jesu.  Tunc  ipsum  hunc  sermonem  ita  exorsus 
ait  :  Venit  hora,  ut  clari/ieetur  Filius  kominis.  Et 
continuo  subjunxit :  Amen^  amen  dico  vobis^  nisigra* 
num  frumenti cadens  in  terram  moriuum  fuerityipsum 
solum  manet,  In  his  verbis  hujus  sacrae  lectiouis* 
evangelicae  Dominus  Jesus  mystice  praesignavU  glo- 
riam    passionis    ac  mortis  suae;  praedixit  etiam 


quidem  meum  bibetis;  sedere  autem  ad  dexterammeam  d  qualis  passionem  suam  fructus  per  universum  mun- 


vel  sinistram  non  est  meum  dare  vobis^  sed  quibus  pa- 
ratum  est  a  Patre  meo.  Yos,  inquit,  apostoli  mei, 
qui  me  ornnia  relinquendo  secuti  estis,  calicem 
meum  bibetis,  id  est  passionis  meae  imitatores  eri- 
lis ;  sedere  autem  ad  dexteram  et  sinistram  meam 
non  est  meum  vobis  dare,  quia  praesentis  vitae  458- 
prospera,  quod  est  sinistra,  et  futura  bona,  quod 
est  dexteray  insimul  hal)ere  non  potestis,  neque 
debetis.  Yenient  illi,  ^tit^uf  paratum  est  hoc  a  Patre 
meoy  quia  vobis  per  persecutorum  manus  occisis, 
et  ad  dexteram  meam,  ad  requiem  videlicet  sempi- 
lernam  translatis,  eruut  in  Ecclesia  mea  illi  fide- 
les,  qui  ad  dexteram  etsinistrdm  meam  scdebunt,  qui 
praesentia  et  futura  bona  in  regno  nieo  possidebunt. 


dum  esset  secuturus.  In  hoc  ipso  quoque  Evangeiio 
manifestare  dignatus  est  quaegloria,  quantaedignita- 
tis  praemium  eos  consequi  deberet,  quicunque  recta 
fide  et  digna  conversatione  passionis  ejus  imitato  - 
res  existere  vellent. 

Nisi  granum^  inquit ,  ftumenti  cadens  in  terram 
mortuum  fuerit ,  ipsum  solum  manet.  Granum  fru- 
menli  ipse  Dei  Filius  valet  intelligi ;  quia  ille  est 
pabulum  quo  angeli  iji  ccelis  pascuntur,  et  quo 
sanctorum  animae  in  hac  adhuc  peregrinatione  con- 
stitutae  sustentatur.  Et  sicut  in  dulcedine  divinitatis 
suae  invisibilis  cibus  est  sanctarum  animarum,  ita 
niliilominus  per  ejusdem  divinae  majestatis  poten- 
tiam  recreator  est  et  sustentator  con^tussL.^^Kaa^^w 


Wl  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  981 

400  esl  nlsi  de  diviniiatis  ejus  poteniia,  quod  tc?rra  a  excreverii  fructus,  jam  per  Dei  gratiam  lucc  clarius 

intueri  valemus.  Attendamus  primum  apostolos  el 


profert  fructum,  sine  460  Quo  vivere  non  valent 
corpora?  Si  ergo  in  dulcedine  sua  permansisset^ 
nec  nobis  miserabiliter  hpsis,  ipse  qooque  cadendo 
in  terram  subvenisset,  nii  nobis  profttisset  divtnitas 
ejus,  ad  quam  per  originale  peccatimi  inimicilia- 
rum  pariete  interposito  perlingere  non  potuimus. 
Et  quia  Filii  Dei  non  erat  juslitia,  ut  nos  voluntarie 
lapsos  tantummodo  divinitatis  repararet  potentia, 
ipse  condescendit  nobis,  humiliavit  se  usque  ad 
assumplionem  nostri  corporis,  cecidit  in  terram » 
id  est  in  uterum  inlemeratae  et  perpetuae  Virginis. 
Sed  quia  nihil  nobis  nasci  profuit,  nisi  redimi 
profuisset,  recte  subinfertur,  morluum  fuerit.  Sicut 
ante  incamationem  Filii  per  quinque  miUia  an- 


piimitivam  Ecclesiam,  quae  per  ipsos  fundata  est, 
quantus  exsliterit  in  eis  fructus,  deiude  quantnm 
granum  istud  fructiAcaverit  in  martyribuo  et  postea 
in  confessoribus.  Adhuc  etiam  nsque  in  finem  s;£culi 
multiplicein  afferre  fructum  non  desinit.  Nam  a 
prmcipio  Ecclesiae  nunquam  ullo  tempore,  sicut 
modo  nostris  temporibus,  tara  innumerabilis  multi- 
tudo  ulriusque  sexus  per  angustam  intrare  portam 
contendit. 

Non  incongrue  Evangelium  istud  beato  l.aurentio, 
cujus  hodie  natalitia  celebramus,  legitur.  Nam  ipse 
quoque  granum  iliud  erat,  quod  m&rtuum  muUum 
fructum  attulit^  quia  dum  pro  Christo  mortem  cor- 


nos  (62-5)  nullus  alicui  hominum  ingressus  vitae  pa-  ^  poris  pertulit,  plurimos  a  roorte  anim^e  liberatos 


tuit,  ita  nihilominus  per  totos  illos  triginta  tres 
annos,  quibus  in  terra  cum  hominibus  Deus  et 
homo  conversatus  est,  nulli  animae  januam  vitae 
ingredi  licuit.  Ut  ergo  perfectum  esset  opus  redem- 
ptionis  nostrse,  ipse,  qui  humanam  nostri  eausa 
formam  assumpsit,  in  eadem  humanitate  per  pas- 
sionem  in  niorte  occubuit.  Tunc  nimirum,  quando 
in  cmce  animan  suam  in  manus  Patris  tradidit,  et 
lancea  latus  ejus  miles  aperuit,  stalim  aperta  est 
Janua  vit«,  et  sic  aperta  constat,  ut  omnes  ab  illo 
die  usque  in  (inem  sseculi  dignis  conversationibus 
per  illam  intrare  volentes  suscipiat.  Ni$i  granum 
hoc  frumenti ,  ita ,  ut  diiimus ,  cadem  in  terram 
mortuum  fuisset,  solum  profecto  remansisset,  id  q 
est  nisi  Filius  Dei  filius  hominis  factus,  animam 
suam  in  mortem  tradidisset,  nullus  homini  ad  eum 
esset  accessus,  ipse  lucem  habitaret  inaccessibilem 
solus. 

481  Sed  cur  ille  solus  dicitiir  remanere,  qui  hu- 
mana  cohabitatione  non  indiget,  et  ipse  sibi  ipsi 
gaudium  aetemtim  est?  I^  ergo  nos  non  creasset,  et 
postea  a  se  exsulantes  factus  homo  iterum  non  re- 
demisset,  nullum  hoc  esset  detrimentum  gloriae  suae, 
quam  non  de  nostra  communione,  sed  de  propria 
habet  aetemitate.  Non  enim  ob  hoc  nos  creando  et 
redimendo  cohaeredes  suos  esse  voluit,  quod  ipse 
aliquid  beatitudinis,  aut  gloriae  augmentum  caperet 
de  nostro  consortio,  sed  ut  nos  ei  conjuncti  beati 


Creatori  suo  restituit.  Ipse  enim  magnus  ceelestis 
aulse  archisenatorum  unus  nobili  triumpho  aeternae 
dignitatis  gloriam  est  adeptus.  Sicut  enim  potentis^ 
simus  aiiquis  princeps  aliis  arma  illius  praeferenti- 
bus,  aliis  autem  462  miiitibus  subsequentibus  au- 
lam  regis  ingreditur,  sic  Leatus  Laurentius  palatiuin 
aeterni  imperatoris  ingressusdignoscitur.  Miles,  qui 
eum  ad  coelestera  curiam  praecessit,  Romanus  fuit, 
subsequentes  vero  milites  principem  soum  Hippo 
lytus  cum  sociis  suis  exstitit.  Uaec  per  excessum 
diximus,  nunc  ipsa  sancti  Evangeiii  verba,  quae  ad 
caput,  id  est  ad  Christum  retuiimus,  quomodo  etiam 
membris  aptari  possint,  videamus. 

Nisigrannm  frumenti  cadensin  terram  mortuum 
fuerit^  ipsum  solum  manet.  Per  granum  frumenti  ei 
comparatione  aliqua  horoo  valet  intelligi,  quia  gra- 
num  antequam  ad  maturitatein  perveniat,  antequam 
in  panis  firmaroentum  praeparetur,  roultis  sudoribus 
laboratur.  Sic  iroroensis  laboribus  desudatur,  ante* 
quaro  infantiles  vincat  necessitates,  antequam  in 
virilem  aetatem  proflciat  homo,  qui  tandiu  in  praesenti 
saeculomoratur.  Dicamus  nunc  per  singula,  qualiter 
ad  plenum  usum  perveniat  grani  natura.  In  primis 
quidem  ager  roulto  labore  excolitur,  ut  grani  seroini 
aptetur  deinde  seroen  in  exarataro  terraro  spargitur, 
inquapertotaro  longaro  hieroero  jacet  et  putrescit, 
supervenientes  teropestaturo  turbines,  et  hieroalem 
glaciem  suscipit.  Verno  post  haec  lempore  vix  par- 


et  gloriosi  essemus  de  illo.  Neque  enim  ob  ingenitae  p  vissimuro  germen  emittit,  et  ab  berba  tantumroodo 


pietatis  dulcedinero  ferre  potuit,  ut  ipse  solus  gau- 
diumsuuro  esset,  nisi  et  illos  haberet,  quos  gaudii* 
sui  participes  faceret,  et  qui  in  illo  gaudio,  quod  ipse 
«st,gaudere  possent.  Ut  ergo  hoc  fieret,  nobile  istud 
granum  frumenti  in  terram  cecidit,  id  est  FiliusDei, 
qui  angelos  in  coelo  pascit,  fideles  in  terra  reficit, 
camem  assuroendo  seipsum  exinanivit.  Sed  quid  ? 
Inhoc  sufTecit?  Minime.  Solus  adhuc  remansisset, 
nisi  et  mortuus  pronobis  fuisset.  In  hoc  enim  quod 
mortero  subire  non  renuit,  haec  quae  subsequuntur 
implevit. 

Si  atktem  mortuvm  fuerit^  multum  fructum  affert. 
Qu^ntus  per  mortero  illius  in  tota  mundi  latitudine 

(62rSy  lU  codex 


tenerrima  incipit,  deinde  paulatim  de  die  in  diem 
cresclt,  postea  aestivo  tempore  maturescit,  ari- 
stas  producit.  Subinde  cum  ad  plenam  maturita- 
tem  pervenerit,  non  minimo  labore  metitur,  in  hor. 
reum  congregatur,  in  aream  ad  trituraro  deponilur, 
deinde  in  roola  confringitur,  poslremo  in  clibanum 
roittitur,  in  quo  nonnunquara  oronis  labor  adhibi- 
tus  inanis  eflicitur. 

Ad  similitudinem  igitur  grani  homo  in  utero  ma- 
tris  per  singula  paulutini  roenibra  formatur;  postea 
dum  natus  in  munduro  fuerit,  loiigum  tempus,  el 
imraensus  labor  expenditur ,  nntequaro  infantiles 
devincal     neccssilates  ,    anleqiiani     ad     Ioquen« 


^^  HOMlUi£  FESTIYALES. 

duin,et  ad  incedeDduiD  infonnetur.  neinde  cum  in  A  nonminquam 


yirilem  setalem  profecerit,  quantas  tribulationum  et 
tentationum  aitgustias  perferat,  quemadmodum 
granum  turbines  et  tempestates,  ipse  homo  ma^is 
cxperimenlo  scire  potest  quam  documento.  Sed, 
heu!  sicut  granuni,  postquam  in  panis  usum  forma- 
tur  et  463  perficitur,  cum  in  clibanum  mittitur, 
nonnunquam  omnis  praecedens  bominum  labor  cas- 
«atur,  sic  in  homine,  tantis  laboribus  a  die  nativi- 
tatis  suae  nutrito  et  erudito,  si  in  contrariam  se 
partem  verterit,  omnis,  adhibita  ei  diligentia  pe^ 
ditur  et  annihilatur.  Si  autem  Deo  adjuvante  dies 
vitaesibi  concessosnoninutilitertransire,  etsobrie, 
juste  et  pie  in  hoc  saeculo  vivere  studuerit,  nihil  su- 
per  terram  in  omni  creatura  Dei  nobilitati  ejus  et 
glorix  comparari  valebit. 

Et  quia  nullus  homo,  qui  aliquandiu  in  hoc  mundo 
immoratusest,  ab  aliquo  peccati  casu  immunisesse 
potest,|recte  subjungitur,  cadens  in  terram.  Iliehomt 
cadit  itt  terram,  qui  in  tcrrenae  voiuntatis  seu  actio- 
nis  ceciderit  culpam.  Nemo,  ut  diximus,  hujus- 
modi  casus  expers  essepoterit,  nisi  quem  Dominus 
brachio  virtutis  suae  sustentaverit.  Cum  autem  in 
peccati  praecipitium  quis  lapsus  fuerit,  hoc  quod  su- 
binfertur,  mortuum  fuerit,  in  unoquoque  salvando 
consequens  erit.  Salubriler  namque  moritur  bomo 
quilibet,  si  causas  lapsus  sui,  terrenas  videlicet  il- 
leeebras  et  carnales  concupiscentias,  ab  anima  sna 
pepitus  abstrabat  et  mortilicet.  De  beata  hac  morte 


m 

pneficitur,    ut  et    caeteri  veito  et 
exemplo  ejus  aedilicentur.  Sequitur : 

QtU  amat  animam  fuam,  perdet  eam.  Slmpliciter 
haec  si  volumus  intelligere,  ila  possumus,  quod,  si 
necessitas  incumbat,  etiam  animam  pro  Deo  in  mor- 
tem  dare  quisque  debeat.  Quam  si  male  amaverit» 
ita  ut,  ingruente  persecutione,  negare  Deum  potius 
quam  eam  pro  illo  dare  malit,  proferto  perdet^  quia 
eam  aeternae  mortis  pcriculo  subjacere  faciet.  Se- 
cundum  priorem  autemmoralem  sensum,  quem  ex- 
posuimus,  ilie  animam  $uam  amare  dicitur,  qui  eam 
a  camali  voluptate,  et  ab  illicitis  quibusque  cogita- 
tionibus  abstrahere  dissimulat,  sed  cum  noxiaquai* 
que  irrepserint,  ea  remissa  securilate  et  inerti  oble- 
ctatione  suscipere  non  recusat.  lile  nimirum  eam  per^ 
B  det^  quia,  cum  his  quae  diximus  longum  tempus 
inutiliter  expenderit,  et  postea  in  se  regrcssus, 
nefas  suum  et  negligentias  perhorrescere  incipit, 
alios  etiam  circa  se  aspiciens,  qui  in  custodia  cordia 
sui  permanserunt,  in  quanto  consistunt  fervore 
spiritus,  qualiter  in  orationibus  suis  experiri  me-  ' 
rentur  quam  suavis  est  Dominus,  ipse  quoque 
arentis  animi  languorem  atque  bebetudinem  stolidae 
mentis  fugare  nititur ;  sed  prau^edcnti  obsistente  in- 
curia  nil  ei  de  suavitate  spiritus  sentire  praestatur. 
Sequitur : 

Et  qui  odit  animam  iuam  in  hoc  mtfit(/o,  in  vitam 
wternam  cmtodit  eam.  Qui  est  qui  animam  suam 
odire  dicitur  nisi  ille,  qui  sibi  ipsi  in  omnibus  suig 


Paulum   apostolum  novimus  dixisse:Qtif  mortuui  ^  delectatiorubu8malisviolentusest,etnunquamnoxias 


iilf  juitipcatui  eit  a  peccatii  (Rom,  vi,  7).  Si  enim 
de  communi  morte  carnis  hoc  dixisset,  quo  veritatis 
testimonio  hoc  probare  posset,  cum  multi  moriantur 
impii,  qui  tamen  post  mortem  non  justlficentur, 
imo  magis  pro  peccatis,  quae  commiserunt,  pro  qui- 
boa  Deo  in  hoc  mundo  satisfacere  negle^erunt,  con- 
demnentur.  lUam  potius  mortem  beatus  Apostolus 
designavit,  qua  electi  post  casum  suum  mori  pec- 
catis,  in  quibus  lapsi  sunt,  desiderant,  utDeoetju- 
stltiae  vivant.  Quisquis  autem  beatem  hanc  mortem 
sabire  neglexerit,  illi  procul  dubio  quod  sequitur 
eveniet. 

Jpium  iolum  manet.  Solui  itaque  remanebit,  qui 
peccatis  mori  noluerit,  quia  eum  hic  divinae  visita- 


in  secogitationes  morari  patitur?  In  koc  mundo,  in- 
quit.  Quid  sit  mundus,  in  Epistola  sua  Joannes  insi- 
nuat,inquaait:  Omnequod  inmundoeit^  coneupiicenr 
tia  camii  eit^  et  eoncupiicentia  oculorum^  et  iuperbia 
titas  (IJoan.  ii,  16).  Quisquis  ergo  animam  465  s^W 
sic  odio  habet,  ut  hujus  trifariae  delectationis  mala  ab 
ea  amputet,  scilicet  ut  camis  concupiscentiam  de« 
vitet,  et  oculos  suos  avertat,  ne  tale  quid  videantt 
quod  mentis  puritatem  perturbet  et  omnem  super-i 
biam  intus  et  exterius  praecaveat,  ille  eam  ad  bo^ 
cuitodit^  ut  vtfam  mtemam,  id  est  Christum  per 
excessum  mentis  in  tempore  orationis  dulciter  con-i 
templari  valeat, 
Et  notandqm  quod  in  praecedenti  versti  futurum 


tionis  non  comitabitur  gratia,  quam  a  se  sua  ex-  d  tempus  ponitur,  id  est  perdet;  hic  autem  dicitur 


clusit  negligentia.  Solui  etiam  in  futuro  saeculo  re- 
manebit,  si  eum  mors  ita  viventem  in  peccalis  re- 
pente  invenerit,  quia  particeps  aeteraae  vitae  non  erit, 
eo  quod  in  hoc  mundo  pretiosa  in  conspectu  Domi- 
ni  morte  occumbere  noluit.  Cum  autem  qui  peccatis 
morietjustitiae  vivere  464  studuerit,  quae  gratia 
subsequatur,  patenler  hic  ostenditur : 

Si  autemmortuumfuerit^\muUum  fructum  affert. 
Qualem  ergo  fructum  feliciter  peccatis  moriens  af- 
ferat,  apostolus  Paulus  insinuat :  Frttcfiw,  ait,  spt- 
rtfttf  eit  charitaij  gaudium,  pax,  patientia,  longa- 
nimitai  {Gal.  v,  52).  Talem  igitur  fructum  exhibet 
in  semetipso,  in  aliis  etiam  hominibus  fructificat 
Deo,  quia  qui  ejusmodi  est  divina  dispensatione 


cuitodit^  quod  est  praesentis  temporis.  llle  enim, 
qui  totam  noctem  vel  diem  vanis  quibusque  rebus 
animam  suam  occupat,  postea  eam  perdet^  quaiido 
in  se  reversus,  illam  ad  divinae  contemplationis 
dulcedinem  paratam  habere  vellet.  Ipse  autem,  qui 
jugiter  in  custodia  cordis  sui  positus  animam  suam 
per  inanes  praesentium  remm  voluptates  vagari  non 
patitur,  praesentem  semper  habet  materiam,  per 
quam  iuternae  dulcedinis  gratiam  consequatur.  Ne 
alicui  autem  difficile  vel  dumm  videatur,  ut  in  tali 
se  custodia  jugite»  contineat,  ad  imitationem  Christi 
quam  ipse  iiobisin  consequentibus  propunit,  pla- 
cidam  semper  cordis  sui  charitatem  extcndat.  Ait 
eiiim : 


95S  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  05C 

Qtti  mihi  mini$trat ,  me  seqnatur»  Al  si  dicat  :  A  va$  possidere  in  sanctificatione  et  honore  (/  Theu.  it« 
Quisquis  mihi  pervigili  cordis  sui  circumspectione 
ministrare  deliberat,  ne  hoc,  quasi  non  yaleat  per- 
flcere,  perhorrescat,  me  sequatury  id  est  me  Salvato« 


r^m  suura  oculis  co^dis  sui  prxponat,  et  quomodo 
ego  in  hoc  roundo  convcrsatus  sum,  ita  et  ipse , 
quanlum  valet ,  conversari  studeal.  Sed  fortasse 
aliquis  dicat  :  Ego  terra  et  cinis  qui  carnem  porto, 
quam  semper  spiriiui  repugnantem  sentio,  quo- 
roodo  ad  hoc  proflcere  valeo,  ot  eum  imitari  possiro 
qui  Deus  est  et  homo  ?  Sic  anxius,  et  lamen  devotiis 
in  bono,  verba  consolationis  audiat  a  Domino  :  La- 
boriosum  est  quidem,  ait,  sicut  dicis,  ut  meo  exem- 
plo  semper  in  custodia  vit»  permaneas ;  sed  audi 
immensae  dignitalis  quod  propono  pnBmiiim.  In 
cujiis  consideratione  et  recompensalione  meum 
etiam,  quamvis  arduum  et  dilllcile,  non  perhorrescas 
exemplum : 

Et  ubi  ego  sumj  inquit,  iUic  et  minister  meus  erit, 
Per  hoc  ego ,  quod  demonstrativum  verbum  est, 
humanitas  466  Christi,  quae  locaiis  fuit  et  palpa- 
bilis  valet  intelligi ;  per  sum ,  quod  eist  pnesentis 
temporis  divinitas  ejus  potesl  designari,  cuinihil 
est  futurum  vel  praeteritum,  sed  cui  omnia  prae- 
sentia  assistunt,  sive  qu»  fuerunt,  vel  quae  post  fu- 
tura  sunt.  Unde  ipse  Moysi  nomen  ejus  inquirenti 
divinitatem  suam  designans  ait  :  Ego  sum^  qui  sum. 
Et  sic  dices  filiis  Israel :  Qui  est  misit  me  ad  vos 
(Exod.  111,  i4).  0  quale  et  quantae  suavitatis  prae- 


A).  Yas  nostrum  corpus  nostrum  est.  Hoc  utique  tii 
sanctificatione  et  honore  quandoque  possidebimus,  si 
in  hoc  mundo  sanctimoniam  vitae  et  munditiam 
corporis  et  animae  467  custodire  studeamus.  Haec 
de  Evangelio,  ut  Dominus  dare  dignatus  est,  tra- 
clavimus,  nunc  autem,  quae  exposuimus,  breviter 
quibusdam  verbis  notare  curemus 

Quatuor  namque  membris  Evangelium  hoc  dl»- 
tinguilur,  duo  el  duo  versicuU  usque  ad  ultimum, 
qui  superest,  convenire  videntur.  Primum  mein- 
brum  est,  nisi  granum  frumenti  cadens  in  terram 
mortuum  fuerit^  ipsum  solum  manet ;  si  autem  moT' 
iuum  fuerit^  multum  fructum  affert ;  in  quo  notad 
g  potest  carnis  mortificatio.  Secundum,  qui  amat  ani- 
mam  suam,  perdet  eam^  et  qui  odit  animam  suam 
tfi  hoc  mundo ,  in  vitam  ceternam  custodit  eam ;  in 
quo  intelligi  valet  cordis  circumspectio.  Tertium, 
qui  mihi  minislrat,  me  sequatur^  et  ubi  ego  sum^  illic 
et  minister  meus  erit ;  in  quo  designatur  animarum 
remuneratio.  Qiiartum  subinde  membrum  est,  tt 
quis  mihi  ministraverit^  honorifieabit  Ulum  Paier 
meus,  qui  est  in  coelis ;  in  quo  figurate  intelligitur 
corporum  glorificatio. 

Ad  ipsum  nunc  precibus  convertamur,  qui  granum 
frumenti  cadens  in  terram,  id  est  Fiiius  Dei,  fiiiuf 
hominis  factus,  mori  voluit,  ut  multum  frucium 
aflerret,  ut  suo  scilicet  corpore  acquireret,  quibus 


mium  Dominus  promittit !  Et  ubi  ego  sum,  ait  illic  et  p  glorificationem  corporis  conferre  posset ,  quatenus 


minister  meus  erit.  Ac  si  dicat  :  Sic  ministerium 
suum  unicuiqur  imilatori  meo  rependam,  qnod  eum 
divinitatis  et  humanitatis  meae  dulced  nem  gustare 
faciam,  et  quem  hic  per  internae  aspirationis  gra- 
tiam  visito,  in  futuro  etiam  ejusdem  Divinitatis  et 
humanitatis  meae  gloria  satiabo.  Sequitur : 

Si  quis  mihi  ministraverit,  honorificabit  eum  Pa- 
ter  meusyqui  est  in  cMs.  Quando  ergo  Deus  Pater 
niinistrum  Filii  sui  bononficabit,  nisi  cum  in  gene- 
rali  resurrectione  corpus,  quod  nunc  in  terra  pu- 
trescit,  mirabiliter  et  incflabiliter  glorificabit?  Si 
quis  mihi^  inquit,  ministraverit^  id  est  quisquis  in 
roinislerio  meo  iisque  ad  finem  vitx  perseveraver  it,  ho- 
norificabit  eum  Pater  meus^quiest  incoslis.  Rcctedici- 


suae  pietatis  largitate  nobis  concedat,  sic  in  pr»- 
senti  saeculo  carnem  cum  vitiis  et  concupiscentiis 
mortificare ,  sic  in  cordis  custodia  468  semper 
permanere,  ut  verba,  quae  in  praesenti  festo  l)eati 
Laurentii  ex  persona  iilius  cantamus,  in  fine  nostro 
et  ipsi  cum  fiducia  [dicere  possimus  :  In  craticula 
te  Deum  non  negavi^  et  ad  ignem  applicatus  te^  Chri- 
ste<t  confessus  sum.  Craticula  corpus  uostrum  est,  in 
qua  misera  anima  diversos  tentationum  ignes  paU- 
tur.  Nam  etsi  Decius  morluus  est ,  qui  in  materiaH 
craticula  imaginario  igne  Laurentium  exuri  fecit, 
sed  diabolus  vivit,  qui  ad  hoc  nefas  tyranni  men- 
tem  incitavit.  Ipse  per  suos  camifices ,  id  est  in- 
mundos  [spiritus,  subter   cratem   nosiram,  corpus 


tur^Aonort/{c/i6i7,quiacorpus,quodnuncestcorrupti-  p  nostrum  videlicet,  diversaruni  passionum  et  tribu- 


bile,  xtemam  in  futuro  induet  incorruptionem,  et 
sic  ab  aniina  recipitur,  quod  nunquam ,  sicut  nunc, 
adversus  eam  concupiscat,  sed  perpetuae  pacis  fir- 
mamentum  inter  eos  in  aeternum  permaneat.  Si 
ergo  tale,  quale  nunc  portamus,  Dominus  restitue- 
ret,  nullum  nobis  gaudium,  imo  magis  luctum, 
ejus  receptio  conferre  posset.  Nunc  autem  cre- 
dimus,  et  verum  scimus,  quia  corpus  humilitatis 
nostrae  configurabit  corpori  claritaiis  suae  ;  et  inde 
ejus  resumpt!onem  ailimae  suspirant,  quod  sic  ho- 
norificandum  non  ignorant.  Hunc  honorem  beatum 
Paulum  significasse  putamus ,  cum  dixit :  Hwc  est 
voiuntas  Dei  sanctificatio  vestra ,  ut  abstineatis  [vos 
a  fornicatione,  ut   sciat  unusquisque  vestrumsuum 


lationum  carbones  ministrare  non  desinit.  Qiios 
si  homo  rore  compunctionis  jugiter  iii  suo  corde 
exstinguere  curaverit,  cum  omni  securitate  in  exilu 
suo  decantare  ^poteril  :  In  craticula  te  Deum  non 
negavi.  In  craticula  Deum  non  uegat,  et  ad  igiicnfi 
applicatus  Dominum  Jesum  Ghristum  confitetur, 
qui  suggerente  diabolo,  igne  pravae  delectationis 
exuri  non  acquiescit,  et  si  aliquando  consensit,  hoc 
ante  mortem  digna  poenitentiae  satisfactione  Deo 
emendarenon  negligit.  Ilic,  inquam,  ista  verba  in 
fme  certaminis  sui  cum  gaudio  decantabit;  qiiae  ut 
et  nos  tunc  possimus  dicere,  ipse  praestare  digne- 
tur,  qiii  cst  auctor  toiius  salutis  nostrae  Domtnus 
nostcr  Jcsus  Clirislus,  qni    ouia   Wxive  cl  Spiritu 


957  HOMILLE  FESTIY^LES.  988 

sancto  vivit  et  regnat  I>eus  per  omnia  saecula  saecu-  A  rum  non  eognouo  f.Sciebat  namque  firniissimum  sus 

integritatis  esse  propositum,  et  ideo  mirtliatur  hu- 
jus  conceptionis  eventum.  Quia  ergo  iii  silentio 
temperantiam,  in  responso  habuit  prudentiam,  in 


lorum.  Amen. 

HOMILIA  LXni. 

IN  TIGILIAM    ASSUMPTIONIS   B.   MARIiE  V1RGINI3  PRIMA. 

Sapientia  wdificavit  $ibi  domum  (Prov,  ix). 

Quia  gloriosam  beatissimae  Yirginis  Mariae  as- 
sumptionem  celebraturi  sumus  dignum  est,  ut  de 
laude  ejus,  prout  poterimus,  aliquid  loqui  curemus 
Quod  enim  eadem  haec  Virgo  sanclitalis  ac  dignita- 
tis  merito  omnes  homines  praecelleret,  multis  in  lo- 
cissancta  Scriptura  praesignavit,  quae  eam  ante- 
quam  nasceretur,  qualiset  quam  sublimis  fulura 
esset  saepe  praenotavit.  Hinc  etiam  Salomon  sapien- 
tissimus,  de  cujus  genere  ipsa  erat  nascitura,  sicut 
muitis  eam  testimoniis  extulit,  ita  et  in  Proverbiis 


vera  humilitate  perfectam  exhibuit  justitiam. 

470^^01^  <^um  audisset  quod  ipsum  Altissimi 
Filium  per  obumbrationem  dcsuper  venientis  Spi- 
ritus  sancti  paritura  esset,  humiliima  Yirgo  humi- 
liter  respondit :  Ecce  ancilla  Domini  fiat  mihi  st" 
ettndum  verbum  tuum  (ibid.^  58).  Et  ^libi  :  Quia 
respexit  humilitatem  andllai  $um  (tfritf.,  48).  Ac  si 
diceret :  NuUius  meriti  mihi  conscia  sum  ad  tantam 
dignationem,  nisi  quod  retpexit  Deus  humHitatem 
aneilUBsuie.  Unde  etin  Canticiscanticorumdicitur: 
Cttfit  esset  rex  in   accubitu  suo  nardms  mea  dedit 


suis  gratiam,  quam  cum  illa  et  per  illam  universo  B  odorem  suum   (Cant.  i,   li).  Est  nardus  humilis 


mundo  Deus  operatus  est,  his  verbis  praetulit :  So- 
pientia  adificavit  sibi  dcmum, 

iEtemali  Dei  Patris  Sapientia,  suaviter  disponens 
omnia  domum  sibi  asdificavit^  469  quando  vir- 
ginalem  beatae  Mariae  aulam  ad  habitandum  conse- 
cravit.  Cum  enim  quis  voluerit  domum  aedificare 
primum  si  quid  in  ligno  seu  in  lapide  superfluum 
et  minus  aptum  videt,  abscindit ,  et  planat ,  ut  in 
junctura  structurae  ordinate  coaptari  valeat.  Sic  ni- 
mirum  sapientissimus  ille  architeclus,  Pater  aeter- 
nus,  cum  Filio  suo  hanc  eminentissimam  domum 
pneparavit,  omnem  originalis  (64)  et  actualis  pec- 
cati  contagioneni  penitus  de  illa  abscidit,  ita  vi- 
delicet,  ut  nullam  vel  levem  maculam  in  se  haberet, 
sed  tota  munda,  tota  sancta,  Regi  coelorum  ad  ha- 
bitandum  aptissima  esset.  Domus  ergo  haec  tanto- 
pere  praeparata,  qua  virtutum  susteutata  fuerit  emi- 
nentia,  verba  insinuant  sequentia  : 

Excidit  columnas  septem.  Septenarius  numerus, 
qui  ex  quatuor  constat  et  tribus,  specialia  quaedam 
▼irtutum  merita  nobis  hoc  in  loco  commendat,  qui- 
bus  septiformis  Spiritus  sancti  gratia  dominam 
nostram  Bf ariam  uudique  praemunierat  quia  vidcli- 
cet  fidessanctae  TriniUlis  pleniter  inea  operabatur 
quatuor  cardinales  virtutes,  fortitudinem,  tempe- 
rantiam,  pnidentiam  atque  justitiam.  Fortis  revera 
beata  Maria  fuit  in  castitatis  proposito,  quae  nun- 
quam  per  peccati  maculam  pollui  permisit  corpus 


herba,  sed  suaveolens,  cui  copgnie  humilitas  san- 
ctaeVirginis  comparatur,  quaetam  amabilem  suavi- 
tatis  fragrantiam  in  coelesti  palalio  respersit,  ut 
ipse  Dei  Filius  hujusmodi  odore  delectatus,  'de 
sinu  Patris  in  uterum  ejus  dcsceuderet,  et  humanas 
camis  substantiam  de  illa  acciperet.  Haec  est  domus 
sapientiae  divinitus  aeflificata  et  septem  columnis 
subnixa  et  excellenter  ornata. 

Si  etiam  septem  columnas  ad  ipsum  Christum 
retulerimus,  septem  dona  Spiritus  sancti,  qui  in 
eo  corporaliter  requievit,  pereas  non  immerito 
significari  cognoscimus,  qun  scilicet  de  monte  aeter- 
nitatis,  de  sublimitate  Trinitatis  excidit  et  humani- 
tati  suae  divisit.  Sic  enim  de  ipso  flore  nobili,  qui 
de  virga  Jesse  processit,  Isaias  propheta  praedixit : 
Et  requiescet  super  eum  Spiritus  Domini,  spiritus 
sapienti€e  et  intellectust  spiritus  consilii  et  fortitudi" 
nis,  spiritus  ncientiig  et  pietatis ;  et  repiebit  eum  spi- 
Htus  timoris  Dominil(Isai,  xi,  2).  Spiritus  timoris 
Domini  eum  replevit  quia  nemo  eum  unquam  vidit 
nisi  in  timore  sancto,  quo  se  Deo  Patri  in  humani- 
tate  sua  humiliter  subjecit.  Requievit  in  eo  spiritus 
pietatis  quia  quidquid  faciebat,  quidquid  docebat, 
totum  ad  pietatem,  totum  ad  dulcedinis  gratiam 
respiciebat.  Quid  memorem  spiritum  sapientios  et 
scientiie  in  illo  habitasse,  cum  ipse  Dominus  scien- 
tiarum  fuerit,  in  quo  omnes  thesauri  sapientiae  sunt 
absconditi?  In  spiritu  fortitudinis  superavit  tenta- 
suum  vel  animain.  Yideamus  etiam  quam  tempe- d  tiones,  quas  propter  nos  sustinuit,  et  ad  extremum 


rans  fuerit  in  sileniio  quia  proiecto  cum  Gabriel 
archangelus  legationem  illam  in  secreto  coelorum 
divinitus  dictatam  ei  detulisset :  Ave ,  inquicns,  gra" 
tia  plena^  Dominus  tecum  (Luc.  i,  28).  Non  procax 
aut  festina  fuit  statim  ad  respondendum,  sed  diu 
delil)erans  in  animo  cogitabat  qualis  esset  ista  salu- 
tatio  (ibid.,  29).  Et  quia  fortis  in  castilatis  proposi- 
to  et  temperans  erat  in  silentio,  pradens  quoque 
f uit  iii  responso.  Denique  cum  idem  angelus  insoli- 
tae  salutationis  ordinem  pandisset  et  causam :  Ecce, 
inquiens,  concipies  et  paries  filium^  ipsa  pmdenti 
inqiiirit  interrogatione  quo  pacto  id  fieri  possit  vel 
qua  ratione :  Quomodo^  ait,  fiet  istudy  quoniam  pi- 
(64)  Vide  Dissert.  praeviam. 


ipsam  passionis  ignominiam  glorioso  mortis  tro- 
phaeo  fortiter  devicit.  Spiritu  consilii  peccatores  ad 
poenitentiam  vocavit,  quibus  471  P^r  pietatis  ac 
clementiae  sententiam  consilium  dans  ait:  Ptent- 
tentiam  agite ;  appropinquavit  enim  regnum  codlorum 
(Matth,  IV,  17).  Spiritum  intellectus  se  habcrein 
resurrectione  sua  potenter  innotuit,  cum  discipu- 
lis  suis  sensum  aperuit,  ut  intelligerent  Scripturas. 
Sequitur : 

Immolavit  victimas  suas,  miscuit  vinum  et  propo 
suit  mensam  suam.  Christus  profecto  victimas  suas 
immolavit^  quando  in  ara  crucis  seipsiim  victimam 
salutarem,  hostiam  vivam,  Deo  Patri  placitam  in 


959  VEN.  GODEFRIDI  ABDATIS  ADMONTENSIS  960 

Oiiorera  suavliatis  obtulit,  de  cujus  revera  immola-  A  cur  evangelisla  nomeii  «nius,  quod  est  Martha  dc- 


iione  viclimx  lanta  virtus  excrevit,  ut  quoties  modo 
immolatur  ad  sacrosanctum  altare,  peccalorum 
veniam  tribuat  et  regnum  coelorum  aperiat.  Miscuit 
vinum,  cum  antiquae  legis  severitatem  in  evangelicse 
gratisc  convertit  lenitatem.  Sicut  enim  vinum  ali- 
quando  cum  aqua  miscetur,  ut  ad  potandura  levius 
eiliciatur,  ita  et  is  qni  oUm  in  veteri  lege  oculum 
pro  oculo,  manum  pro  manu,  dentem  pro  dente 
reddi  jussit,  ih  Evangelio  debila  debitoribus  donari 
praecepit.  If t scui^  etiam  vinum  quia  resurgens  a  mor- 
tuis  discipulos  suos  inomnes  gentes  misit,  qui  ne 
in  viam  gentium  abirent,  ante  eos  probibult.  Eun- 
les,  inquit,  in  omnes  gentes^  baptizate  eos  in  nomine 
Patris  et  Filii  et  Spiritus  sancti  {Matth,  xxviii,  49). 


scribens«  distincte  conlinuo  addiderit  mutier  qua- 
dam,  nomen  vero  alterius,  quod  est  Maria,  simplici 
tantum  sermone  pnenotaverit  ?  Mulier  siquidem 
nomen  est  innrmitatis  quia  Redemptor  noster  in 
humana  natura,  quam  pro  nobis  assumpsit,  infir- 
mitntem  nostram  portavit.  Sed  divina  ejus  natun 
nuUa  infirmitatis  473  molestia,  nulla  unquam 
humanae  fragilitatis  langi  vel  tenuiter  poterat  mise- 
ria.  Sed  bxc  mulier,  natura  scilicet  humana  Dei 
omnipotentis ,  non  quaelibet,  sed  qucedam^  id  est 
singularis  fuit  quia  omnis  humana  natura,  quae  in 
Adam  infirmari  coepit,  infirma  est,  et  sempererit  in 
peccatis  praeterhanc  solam,  quae  revera  qu^dam, 
ut  diximus  fuit,  immunis  nimirum  ab  omnibus  pec- 


Quando  vero  mensam  suam  proposuit,  nisi  cum  in  B  catis,  expers  prorsus  lotius  humanae  contagionis. 


ascensione  sua,  472  corpora,  ipso  resurgente 
resus:itata  ad  coelos  secum  vexitiNam  cum  is  qui 
Btans  vel  ambulans  comedit,  minus  saturatur,  se- 
dens  autem  ad  mensam  pleniter  et  abundanter  refi- 
citur;  sic  nimirum  ascendente  Domino  plena  illis  et 
abundans  facta  est  refectio,  quia  cum  ipso  conse- 
derunt  ad  epulas  coelestisconvivii,  cum  eo  pariter 
in  aeternum  regiiaturi.  Gum  ergo  Christus  ad  coelos 
ascendisset  et  promissum  Spiritum  sanctum  apo- 
stolis  misisset,  tunc  factum  estquod  sequitur: 

Misit  ancillas  suas,  ut  vocarent  ad  mosnia  et  ad  arcem 
civitatis.Ver  ancillas  sancti  apostoli  hoc  inloco  valent 
accipi,  qui  ante  adventum  sancti  Spiritus  fragiles 
erant  et  pavidi.  An  non  beatus  Petrus  princeps  apo- 


ilaec  igilur  mulier  qucedam  suscepit  eum  in  domum 
suam,  in  domum  scilicet  infirmitatis  et  miseriae,  quia 
pro  nobis  homo  factus  praeter  sola  peccata  omnem 
humanx  mortalitatis  fragilitatem  pati  non  est  de- 
dignatus.  Et  bene  hxc  eadem  mulier  Martha  nomi- 
natur,  quae  irritans  vel  provocans  interpretatur,  quia 
Redemptor  noster,  ut  diximus,  huraanae  fragUitatis 
membris  indutus  frequenti  ministerio,  quod  pro  Ln- 
mana  Eedemptione  Deo  Patri  exhibuit ,  fortiter  ad- 
versum  se  antiqui  hostis  irain  provocavit,  quem  etiaci 
usque  ad  mortem  provocando  morte  propria  post-  ^ 
modum  prostravit. 

Et  huic  erat  soror,  nomine  Maria,  Sorores  esse  di- 
cuntur  et  sunt,  quae  ab  uno  patre,  vel  ab  una  proge- 


stolorum  mollis  et  fragilis  fuit  quem  unius  ostiariad  ^  nitx  sunt  matre.  Humana  ergo  et  divina  omnipoten- 


vox  ad  negandura  Dominura  eraollivit  ?  Sed  post 
acceptara  Spiritus  sancti  gratiara  tantara  ipsecaete- 
rique  ejus  coapostoli  acoeperunt  fiduciam,  ut  ante 
reges  et  praesides  noraen  Jesu  libere  confiteri  non 
tiraerent,  irao  et  corpora  sua  pro  ipso  morti  trade- 
rent.  Utvocarent  admoenia,  inquit,  etarcemcivitalis. 
t^  mtmia  activa  designatur  yita  per  arcem  autem 
^tviraruliistigium  theoricae  contemplationis.  Ad  moe- 
nia  ergo  et  ad  arcem  civitatis  sancti  apostoli  nos 
vocaverunt,  quia  activae  et  contemplativae  vitae  stabi- 
late  sanctam  Ecclesiam  fundaverunt. 
HOMILIA  LXIV. 

IN  FESTm  ASStlMPTIONIS  B.   UkniJE  VIRGINIS  PRIMA. 


tis  Dei  natura  sorores  invicem  quodamraodo  erant, 
quia  utraque  natura  de  Deo  Patre  est,  huraana  na- 
tura  a  Deo  Patre  creata  est,  divina  natura  a  Deo  Pa- 
tre  in  Christo  (65)  genita  est.  Recte  ctiam  fer  Ma^ 
rtam,  quae  dominans  vel  dominatrix  in  nosrra  reso- 
nat  lingua,  divina  ejus  intelligenda  est  natura,  quia 
quaravis  apparens  in  carne  humiliando  se  usque  ad 
mortem  indigna  quaeque  sustinuerit  huraanae  fragi- 
litatis  et  raiseriae,  divinitate  tamen,  qua  Patri  sem- 
per  mansit  et  manet  coaetemus,  tam  coelestibus  do- 
minabatur  quam  terrestribus.  Sequitur: 

Quas  etiam  sedens  secus  pedes  Domini  audiebat  ver- 
bumejus,  Sedere  judicantis  ;  starevero  estpugnan- 


Intravit  Jesus  in   quoddam  castetlum,  et  mutier  j^  tis.  Per  pedes  autem  Domini,  quemadraodum  sacrae 


quadam,  Martha  nomine,  excepit  illum  in  domum 
fiuam  (Luc.  x). 

liitrans  castellum  praesentis  saeculi  duas  in  se  na- 
turas  habiiit  Filius  Dei,  humanum  videlicet  et  divi- 
pam,  quae  etiain  recte  per  has  duas  desiguantur 
sorores,  Marlham  scilicet  et  Mariam,  Per  Marlham^ 
qux  sollicita  circa  [requens  minislerium  describitur, 
non  incongnie  assumpta  humanitas  omnipotentis 
0ei  figurari  potest ;  per  Mariam  vero,  quae  sedens 
tecus  pedes  Domini  audiebat  verbum  ejus,  divina 
tpsius  natura  designari  valet. 

Sed  notandum  est  quod,  cum  de  duabus  sorori- 
bus  in  hac  evangelica  lectione  sermo  habitus  sit^ 


Scripturae  plerumque  traditauctoritas,  universae  viae 
Domini  intelligendae  sunt,  misericordia  videlicQt  et 
veritas.  Secus  hos  pedes  Domiui  474  <^'i^i()d  ^^^^^ 
sedcbat  natura,  quando  seterniPatrisFiliuscoaequa- 
lis,  coajternus,  coomnipotens  cum  eodem  Patre  ju- 
dicabat  omnia  in  misericordia  ct  veritate,  quia  om- 
nes  salvandi  per  miscricordiam  salvantur,  et  omnes 
damnandi  per  veritatcm  judicantur.  In  hac  aeterni- 
tatis  quiete,  in  hac  coaequalis  substantiae  sedens  roa* 
jestate  audiebat  verbum  Domini ,  id  est  audiebat  et 
obaudiebat  Deo  Patri,  Verbum  autem  ejusdem  Pa- 
tris  consiliura  fuit  humanae  reparationis ,  quod  ab 
initio  raundi  vera  ct  aetcrna  dclibcravil  dlvinitas,  ui 


(05)  1:1  esl  Christu»,  qua  Deus  a  Deo  Patre  est,  scilicet  Deus  de  Deo,  eic. 


rei 


HOMILliC  FESTIYALES. 


961 


videlicet  pro  reparando  homine  multa  passurus  ho-  A  intercedere  non  desinit  pro  peccatis  hominum.  Nam 


mo  Deus  appareret  in  carne.  Hoc  rerbum^  hoc  pa- 
temse  voluntatis  consilium  audiebat,  delectabili  Yi- 
delicet  devotionis  afiectu  amplectens  et  desiderans, 
ut  formam  senri  accipiens  seipsum  Deus  exinaniret, 
hominique  perdito  per  passionis  et  mortis  ignomi- 
nlam  subveniret. 

Sed  inter  haec  recurrendum  est  nobis  ad  nos  in- 
tra  nos,  et  sollicita  consideratione  ad  oculos  men- 
lis  revocandum,  quantae  damnationis  sit  periculum, 
quod  nos,  qui  utique  tcrra  et  cinis  sumus,  pro  com- 
modo  et  utilitate  propriae  salutis  divinis  obaudire 
proceptis  contemnimus ;  cum  ille,  qui  erat  in  sinu 
Patris ,  coaequalis  in  onmipotentia,  indivisae  maje- 
statiSf  nullam  habens  indigentiam,  nullius  indigens 


ideo  idem  Filius  Dei  hostiam  viventem  se  exhibuit 
Deo  Patri,  ut  mini$terium  illud  liberatis  et  liberan- 
dis  frequens  quodammodo  esset,  id  est  sicut  tiine 
morte  aniroae  mortuis  vivificatio  fuit]|verae  immorta- 
litaiis,  sic  quandiu  pnesens  mauet  saecuhim,  mortui 
in  peccatis  per  hoc  vivificari  valeant  ministcrium, 
hoc  est  quoties  homo  a  via  veritatis  peccando  erra- 
verit,  toties  per  hoc  ministerium  reconciliationem  in- 
venire  possit.  Ita  ergo  circa  frequeiu  minitterium  Mar- 
tha  satagendo,  quantum  pro  nobis  serviendo  labora- 
verit,  quae  et  quanta  pro  uobis  sustinuerit,  subse- 
quens  mox  ratio  aperle  declarabit.  Ait  enim  : 

476  Q^CB  »Mit  et  ait,  Sicutsuperiusdiximus,  se- 
derejudicantis,  siare  vero  est  pugnantis.  Yenit  Fi- 


graUae,  pro  nostrae  salutis  dilectione  aetemo  Patri  ^  liu»  I>ei  in  hunc  mundum  non  ad  sedendumvel  quie- 


non  dedignatus  estobaudire.  Sed  qvoniam  qualiter' 
ad  subveniendum  nobisaet^ma  se  divinitashumilian- 
do  inclinaverit,  audivimus  dignum  est,  utquantabe- 
nignitatis  gratia  ihumanitas  ejus  erga  salutem  no- 
stram  exstiterit  sollicita,  pie  considerando  adverta- 
mus.  Nam  sequitur  sancta  lectio. 

Martha  autemsatagebat  circa  frequens  ministerium» 
Circa  frequent  enim  ministerium  Martha  $atagebatf 
quia  totum,  quod  divina  voluntas  pro  reparando  ho- 
mine  fieri  disponebat,  assumpta  postmodum  huma- 
nitas  voluntarie  pcrficiebat.  Satagebat  etiam  circa 
frequens  mtntslertttm,  cum  debitae  satisfactionis  ob- 
sequium,  quod  pro  se  homo  debuit,  ipse  in  corpore 


scendum,  sed  ad  standum,  ad  expugnandum  videlicei 
fortem  iilum  armatum,  qui  custodlebat  atrium  suum, 
et  in  paceerantquaepossidebat.  StetU  ergonon  quie- 
scendi  gralia,  sed  laboriosi  certaminis  aggressus  pii»- 
lia.  Laboriose  enim  $tetity  dum  sputa ,  coiapbos  ei 
flagella  omnemque  humanae  mortalitatis  miseriam 
perseveranter  sustinuit.  Unde  etiam  cum  usque  ad 
mortem  stando  laborasset,  etiam  immenso  certami- 
nis  pondere  fatigatus  sanguinei  sudoris  guttas  desu- 
dasset,  sancta  ejus  humanitas,  quae  soia  passa  est, 
quasi  derelictam  se  conquerens :  Domine,  inquit  ad 
Patrem,  iton  e$t  tibi  curm  quad  ioror  mea  reliquit  me 
solam  ministrare  f  Non  ett  tibi  curm  quod  ego  solus 


suo  Deo  Palri  serviens  humiliter  persolvit.  Libet  ad-  ^  *""«  peccato,  auctor  innocentiae,  tantam  abjectione 
huc  in  verbo  hoc  $atagebat  sublilioris  sensus  intelli-      miseriam.  tantam.  tam  multifariam  nassionis  susti- 


gentiam  inquirere. 

475  ^^°i  >"  ^^^  ^}^^^  <^i<^^^  satagebat^  idem  in- 
tdligere  possumus,  quasi  diceret,  $ati$  agebat,  Do- 
minus  etenim  et  Redemptor  noster,  si  tantum  pro 
nobis  natus  esset,  si,  inquam,  in  mundo  bene  tan- 
tummodo  vixisset,  bene  docuisset ;  si  etiam  ipsam 
mortem  sustinens  ad  inferos  pro  liberandis  aniroa- 
bus  non  descendisset,  vel  etiam  post  resurrectionem 
el  ascensioncm  promissum  Patris  Spiritum  sanctum 
in  corda  fidelium  non  misisset,  non  utique  satis  egis- 
set.  Sed  postquam  haec  omnia,  uti  humanae  perdi- 
lionis  indigebat  miscria,  in  humanitate  complevitas- 
sumpta,  cum,  inquam,  opus  consummavit  quod  de- 
dit  sibi  Paler  ut  faceret,  jam  tunc  bene  dici  potuit  D  ^>s  dolorem  cum  sola  sustinui  et  sustineo  humani- 
quod  circa  frequens  ministerium  Martha  $ategisset,      tate. 


'  miseriam,  tantam,  tam  multifariam  passionis  susti- 
neo  ignominiam  ?  Pendens  etiam  in  cruce ,  in  ipso 
mortis  positus  articulo,  clamans  voce  magna  dice- 
bat  ad  Patrem :  Deus  meusy  Deus  meus^  ut  quid  mt 
dereliquisti  f  (Matth,  xxvii,  46.)  Sicut  enim  hicquasi 
interrogando  dixit :  Non  est  tibi  cura  quod  $cror 
mea  retiquit  me  solam  ministrare  f  Ita  et  illic  inter- 
rogando  quodammodo  loquitur  ad  Patrem  :  Deus 
meus ,  Deus  meus ,  ut  quid  me  dereliquisti  f  —  Non 
est^  inquit,  tibi  curw,  quod  soror  mea  reliquit  me  so- 
iam  ministrareJ  Soror  mea,  id  est  divinitas  mea,  cum 
impassibilis  et  immortalis  sit,  quasi  solum  me  mini- 
strare  reliquit.  Solum,  inquam,  me  ministrare  reli* 
quit,  quia  totum  certaminis  laborem,  totum  passiu- 


id  est  satis  egisset. 

Ctrca  frequens  etiam  ministerium  tunc  Martha  sa- 
iagebat,  quando  in  ultima  coena  corpus  suum,  ho- 
sliam  sanctam,  viventem  suis  contradidit  discipulis, 
hoce$tf  inquiens,  curpu$  meum;  hoo  facite  in  meam 
commemorationem^  quotiescunque  sumitis  (Luc,  xxii, 
49).  Quod  niroirum  mints(eft« m  recte  frequens  ^ci* 
tur,  quia  quoties  bujus  hostiae  commemoratio  cele- 
bratur,  bpus  nostrse  rcdemptionis  exercetur. 

Non  solum  enim  ministerium  iilud  quod  in  diebus 
camis  suae  Deo  Patri  exhibuit ,  tunc  temporis  pro 
peccatis  mundi  intercessit,  sed  usque  adconsumma- 
tionem  saeculi  idem  freouentatur  ministerium^  id  est 


Dic  ergo  illi  ut  me  adjuvet,  Tunc  Filiusxterai  Pa- 
tris  adjutorium  quaesivit  divinitatis,  cum,  ut  praefati 
sumus,  factus  in  agonia  oravit  ad  Patrem  :  Paler^ 
inquit,  si  po$sibHe  est,  transeat  a  mecaHx  iste  {Matth, 
XXVI,  39).  Si  possibile  est,  inquam ,  ul  humani  ge- 
neris  redemptio  reparari  possit  sinepassioiiiset  mor- 
lis  me»  pretio,  dicillit  videlicetdivinitati,  «rmeaif- 
;«ve(,  id  est  per  divinae  majestatis  potentiam  inuni- 
nentem  passionis  transfer  a  me  miseriam. 

477  Ei  respondens  dixit  illi  Dominus  :  Martha, 
Martha,  sollicita  es  ei  turbaris  erga  pluHma.  Quod 
idem  est  a|C  si  vox  patema  passuro  jam  Filio  in  h^c 
respondeat  verba :  Novi,  qtiod  piae  comfiaiaiflBdui  «.^ 


9G5  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  C64 

fectu  soIUcitaris,  ut  homo  perditus  ad  dignitatem  re-  A  nis  humanae  fecil  per  misericordiam ,  et  hoc  opus 


paretur  ingenitae  haereditatis ;  novi  quod  turbam 
ergo  plurimaj  quia  pati  tot  passionum  dolores  caro 
formidat  inOrma.  Porro  unum  e$t  necessarium»  Vnum 
istud  necessarium  salubre  est  passionis  et  mortis  tuae 
remedium.  Necessarium  e$t  enim  ut  justus  pro  in- 
justis,  solus  liber  a  peccatis  pro  servis  peccati, 
Agnus  innocens  et  immaculatus  pro  ovibus  perdilis 
patiaris.  Necestarium  ett ,  inquam ,  ut  morte  tua 
mortis  destruatur  et  dissolvatur  imperium 

Dignum  est  etiam  inteliigentiam  sensus  adhuc  al- 
tioris  in  his  Domini  quaerere  verbis.  Neque  enim  in- 
discussum  est  relinquendum  quod  respondens  Do- 
minus  Marlhae  non  semel  eam  nomiuaverit,  sed  re- 
petens  quodammodo  bis  eam  nomine  suo  vocaverit : 


misericordiae  sancta  Trinitas  ita  inter  se  partita  est, 
ut  divina  natura  in  Patre  propitiaretur,  divina  na- 
tura  in  Filio  propitiaret,  divina  natura  in  Spirita 
sancto  igniret ,  et  beaiam  virginem  Mariam  obura-» 
braret  per  quam  obumbrationem  Dei  Filium  conci* 
peret:  Quas  non  aufereiur  ab  ea ,  donec  perficiatiyr» 
donec  homo  redimatur. 

Et  non  incongrue  prxsens  Evangelium  in  hac  sa-> 
crosancta  beatae  Yirginis  legitur  Assumptione,  quia 
haec  eadem  beata  Virgo  Maria  humanae  redemptionis 
singularis  exstitit  materia ,  utpote  quae  Dei  Filium« 
per  quem  opus  istud  misericordiae,  opus  redemptio- 
nis  nostrae  totum  erat  perficiendum ,  de  se  genuit 
incarnatum.  Nunc  ergo  conversi  ad  ipsam  deprece- 


Martha,  inquiens»  Martha  $ollicita  es  et  turbarit  erga  3  mur,  ut  plena  gratia,  pietate  ac  misericordia,  sua 


piurima.  Verum  quia  omnis  homo  ex  duobus  con- 
stat,  ex  anima  videlicet  et  corpore ,  duas  etiam  in 
se  habet  voluntates,  unam  secundum  animam,  alte- 
ram  secundum  corpus.  Sic  ergo  incarnatus  actemi 
Patris  Filius  duas  in  se  habens  naturas ,  humanam 
videlicet  et  divinam,  duas  etiam  voluntates  habuisse 
dignoscitur,  unam  secundum  humanitatem,  alte- 
ram  vero  secundum  divinitatem ;  secundum  huma- 
nitatem  quidem  voluntatem  obedientiae ,  secuudum 
divinitatem  vero  voluntatem  justitiae.  Sed  humana 
natura  voluutale  quidem  obediendi  constricta,  pro- 
pter  fragilitatem  autem  carnis  ferre  vim  passionis 
infirma,  cum  quasi  derelictam  se  conquerens  soro- 
ris  adjutorium  quaesivit,  ipse  Deus  in  divina  manens 


nobis  obtineat  intercessione  veneranda,  quatenui 
hujus  optimae  partis^  participes  efficiamur ,  et  in 
throno  gb  riae,  quo  hodierna  die  gloriosa  super  cho' 
ros  angelorum  exaltari'  meruit,  ipsam  videre  n:e- 
reamur,  adjuvante  Domino  nostro  Jesu  Ghristo,  q  :i 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  in->> 
mortalia  saeculorum  saecula.  Amen. 
479  HOMILIA  LXV. 

IN  EAUDEM  FESTIVITATEM  SECUimA. 

Intravit  Je$u$  in  quoddam  ca$teUum ,  et  mulief 
quctdam  Martha  nomine  excepit  illum  in  domum  $uam 
(Luc.  x) 

Quoniam  solemnitatem  colimus  gloriosae  virginis 
Mariae,  libet  magnificentiam  sanctitatis  ejus  gloriae 


natura  humanitati  suae  his  verbis  respondit:  Martha,  G  contemplari  in  titulo  lectionis  evangelicse,  velul  in 


inquit,  Martha,$oilicita  e$,etturbari$  erga  plurima. 
Quasi  diceret :  0  hiimana  natura,  ex  anima  et  cor- 
pore  composita,  sollicita  es  secundum  animam ,  ut 
homo  perditus  redimalur;  turbari$  vero  secundum 
corpus  ^  quia  pali  tot  certaminum  labores ,  tot  pas- 
sionum  dolores  caro  trepidat  infirma.  Sed  ecce  uti- 
lis  admodum  soUicitudo  tua,  proficua  nimis  turba- 
tio  erit  tua ;  quia  turbaris  erga  plurima  bona,  478 
erga  plurimorum  scilicet  salutem.  Porro  unum  e$t 
nece$$arium.  Vnum  istud  nece$$arium  divinitas  mea 
est,  qua  mecum  unus  es,  qua  mihi  consubstantialis, 
coaeternus,  coaequalis  manes  in  aetemum.  Porro  istud 
unum  e$t  nece$$arium ,  id  est  necessarium  semper 


speculo  compositionis  virgineae.  In  cujus  lcctionis 
area ,  licet  multorum  et  magnorum  expositorum , 
tam  modernorum  quam  antiquorum,  subtilia  et  su- 
blimia  desudaverint  ingenia,  odorifera  tamen  et  sub 
palea  litterae  recondita  lam  gloriosae  Matris  virginis 
quam  praecelsi  Filii  regis,  adhuc  innumera  redoient 
mysteria.  Spiritus  enim  sanctus ,  qui  auctor  et  de- 
scriptor  est  lectionis  istiu^,  apothecam  thesauri  sui, 
quibus  voluit,  proutvoluit,  mirabiliter  aperuit,  et 
eamdem  inexhausta  mysteriorum  copia  redundan- 
tem,  adhuc  quibus  vult ,  prout  vult ,  misericorditer 
detegit.  Ait  ergo  evangelista : 
Intravit  Je$u$  in  quoddam  ca$teiium.  Gastellum 


habet  esse,  quia  divinitas  mea,  sicut  nullam  recipil  ^  ubi  pro  tuitione  construitur,  munitione  muri  per  cir- 


commutabilitatem ,  ita  etiam  nullam  admittit  in- 
firmitatem,  nullam  pati  poterit  passionem ;  ideoque 
nece$$arium  valde  e$t  ut,  illa  incommutabili  perma- 
nente,  tu  erga  plurima  turberi$ ,  id  est  ut  turbatio 
tuae  passionis  plunmis  conferat  salutem  aetemae  re- 
demptionis,  quia  nisi  tu  factus  obediens  usque  ad 
roortem  (Philipp,  u)  raortis  interimas  principem, 
morte  animae  mortuum  vivificari  nuUo  modo  poteril 
genus  humanum. 

Maria  optimam  partem  eUgit^  qum  non  auferetur 
ab  ea.  Optima  par$  Marim  opus  fuerit  redemptionis 
humanae.  Optimum  fuit  opus  redemptionis  humanaey 
quia  opus  misericordiae  fuit,  quia  omnia  opera  sua 
Deus  per  potentiam/ecit ;  hoc  autem  opus  redemptio- 


cuitum  undiquecingitur,  et,  turre  in  medio  eminente, 
ipsa  muri  constructio  desuper  protegitur,  ut  vicissim 
et  a  turre  murus  defendatur,  et  a  muro  turris  mu- 
niatur.  Hujus  ergo  castelU  nomine  intemerata  beatae 
Mariae  virginitas  convenienter  figuratur,  cujus  et 
vita  sub  magisterio  sancti  Spiritus  constituta^  tota 
continentiae  munitione  mirabiliter  roboratur,  et  ipsa 
incomparabili  et  inexpugnabUi  humilitatis  arce  con- 
tra  omnia  diabolicae  suggestionis  jacula  humiliter  de- 
fensatur.  In  hoc  ergo  ea$tellum  Jesus  inlravit,  cunn 
iile  Filius  Dei  Kex  angdorum ,  Greator  coelorum , 
beatissimai  virginis  Mariae  incomparabili  simul  ca- 
stitate  et  humilitate  delectatus ,  palatium  uteri  ejus 
visitavit,  et  instar  soUs  fenestram  vitream  radiosvo 


wf^ 


965  HOMILIi£  FESTlVALES.  m 

perstrtngentis  nec  disrnmpentis,  virginitatem  ipsius  A  Domntu  novum  faeiei  in  Urra.  Femina  eircumdabit 


lecundavit ,  non  violavit ,  eamque  suo  introitu  et 
exitu  480  mirabiliter  decoravit,  glorificavit  et  su- 
blimayit. 

De  quo  nimirum  glorioso  et  mirabili  aetemi  Regis 
Ifitroitu  et  exitu  Ezechiel  propheta  magnifice  disse- 
ruit,  *dum  in  aedificio  moutis  portam  orientalem  con- 
spiciens,  ila  descripsit:  Et  dixit  Domtittis ,  inquit, 
ad  me :  Porta  hac  clausa  erit,  et  non  aperietur,  et  vir 
non  trantiet  per  eam^  quoniam  Dominus  Deus  Israel 
ingressus  est  per  eam,  eritque  clausa  principi.  Prin" 
eeps  ipse  sedebit  in  ea,  ut  comedat  panem  eoram  Do- 
mino,  Per  tiam  vestibuli  portm  ingredietur^  et  per 
viam  ejus  egredietur  (Ezech,  xliy,  2, 3).  Porta  enim 
clausa  fuit  beata  Maria  virgo  perpetua ,  quae  soli 


vtrHm  (Jer.  xxxi,  22).  Quia  enim  mulier  a  mollitie 
dicitur,  recte  hoc  uomine  beatissima  Yirgo  expri- 
mitur,  cujus  cor  igne  sancti  Spiritus  liquefactum 
in  amorem  sui  Creatoris  eatenus  resolyitur,  ut  ip- 
sum  in  suo  utero  corporaliter  concipere,  et  yerum 
I>eum  verumque  hominem  parere  mereatur,  quem 
prae  cunctis  mortalibus  incomparabiii  et  ineiTabili 
amore  spiritaliter  ejus  anima  complectitur. 

Recte  etiam  mulieris  nomine  describitur,  qus 
singulari  miseraiionis  afiectu  .ad  coropassionem  hu- 
roani  generis  ducitur,  ut  pro  redemptione  mundi 
coniinua  precum  suspiria  fundat  ei,  quem  speciali- 
ter  ipsa  pne  omnibus  diligit,  Filio  Dei.  Gujus  mise- 
rationis  et  compassionis  veLementia  in  beatissima 


principi  patuit,  dum  soli  Filio  Dei  ad  redemptionem  B  Virgine  Maria  in  libro  Regum  denotatur,  ubi  prin- 


mnndi  uterum  ejus  suae  virtutis  obumbratione  Spi- 
ritus  sanctus  aperuit.  Princeps  ipse  in  ea  sedit ,  et 
panem  coram  Domino  comedit,  dum  ipse  Rex  re- 
gum  et  Dominus  dominantium  in  ejus  humiiitatis  et 
castitatis  gremio^^velut  hinnulus  cervorum  suavissi- 
mam  et  desideranlissimam  su»  quietis  umbram  sibi 
elegit,  sicut  ipse  per  Isaiam  prophetam  praedixit : 
Super  quem  requiescam  nisi  super  humilem^  et  qute- 
fum,  et  trementem  sermones  meosf  (Isa.  lxvi  ,  2.) 
Cui  etiam  re  ipsa  beata  Yirgo  in  cantico  suo  attesta- 
tur,  dum  jper  profundam  humilitatem  suam  coelitus 
a  Filio  Dei  se  respectam  esse  gratulatur :  Quia  re- 
ipexit^  inquit,  Dominus  humiiitalem  aneilkB  tucB;  ecee 
enim  ex  hoc  beatam  me  dicent  omnes  generationes 


ceps  quinqdagenarius  tertius,  ccelesii  igne  consum- 
ptis  primis  duobus,  ipse  huniiliier  Aexis  genibns 
Eiiam  de  monle  descendere  suppUciter  deprecatur 
(IV  Reg.  1, 15).  Eiias  eikim,  qui  Dominus  Deus  dici- 
tur,  Cliristus  Dominus  intelligitur ;  princeps  quin* 
quagenarius  tertius  humanum  genus  accipitur,  quod 
tertio  hujus  saecuii  tempore,  scilicet  post  legem  na- 
turalem,  482  posl  legem  scriptam,  sub  gralia  con- 
stiluitur.  Qui  nimirum  princeps  quinquagenarius 
sua  ^eitua  conlra  Eliam  fiectit,  dum  geous  humanum 
Yirginem  beatissimam  sua  legatione  functam  Filio 
Dei  opponit,  ut  ipsa  eum  suis  lacrymis  suisque  pre- 
cibus  vincat,  et  victum  de  coelis  ad  terras  deponat, 
quem  vincere  nec  patriarcharum  nec  prop)  eiarum 


(Lue.  I,  48).  Princeps  ergo  in  ea  sedens  panem  ^  clamor  intolerabilis  poterat.  Qu»  nimirum  beata 


snum  coram  Domino  comedit,  cum  Fiiius  Dei,  coope- 
rante  sibi  majestate  Patris  ac  Spiritus  sancti,  car- 
nem  in  ejus  utero  assumpsit,  quam  pro  redemptione 
mundi  totius  in  cruce  Deo  obtulit.  De  quo  pane  di- 
xerunt  impii  in  libro  Sapientiae :  Mittamus  tignum 
hTpanem  ejus  (Jer.  xi,  19).  Per  viam  vestibuli  portae 
4S1  ingreditur,  et  per  viam  ejus  egredilur  dum 
Filius  Dei  per  fidem  beatissimae  Yirginis  concipitur, 
el  per  fidem  ejus  ad  redemptionem  mundi  rairabili- 
tcr  ex  utero  Yirginis  nascitur.  Yestibulum  enim 
portae  virginitas  et  humilitas  beatae  Mariae  accipitur. 
Tia  vestibuii  fides  ipsius  intelligitur,  per  quam  ipsa 
coelesti  paranympho  Gabrieli  sic  loquitur :  Ecee  an-- 


virgo'  Maria  recte  per  genua  principis  exprimitur, 
quia  in  ea  Deus  homini  jungitur  et  coelestia  terre- 
stribus  confoederantur,  sicut  in  genibus  superior  et 
inferior  pars  corporis  continuatur.  De  hac  muliere 
l)eata  et  gloriosa  dicit  evangelista  :  Et  mulier  quas" 
dam ,  Martha  nomine ,  [excepit  iUum  in  domum 
suam. 

^  Quia  Mariha  irritans^  vel  provocans,  vel  etiam 
Syro  sermone  dominans  iuterpretatur,  recte  hujus 
nomiuis  etymologia  beatissimae  Yirginis  corpus  fi- 
guratur,  qiiod  jejuniorum,  vigiliarum  et  totius  con- 
tinentiae  nimietate  hostem  antiquum.  irritat,  quod 
nimietate  lacrymarum,  contritione  jejuniomm  et  vi- 


eilla  Domini  fiat  mihi  secundum  verbum  tuum  ( Luc,  j^  giliarum  vel  fiexione  genuum  Filium  Dei  de  coelis 


I,  38).  Unde  et  congrue  in  lectione  evangelica  se- 
quitur : 

Et  mulier  qucedam,  Martha  nomine,  excepit  illum 
in  domum  suam.  Mulier  qucedam^  quse  hic  ab  evan- 
gdista  dcscribitur,  }psa  profecto  intelligitur,  de  qua 
Creator  in  paradiso  serpenti  loquitur  :  Immicitias 
ponam  inter  te  et  mulierem,  et  semen  tuum  et  semen 
Hlius  (Gen.  iii,  U).  Serpens  enim  hostis  ille  anti- 
quus  accipitur;  mulier  beata  virgo  Maria  intelligi- 
tor.  Semen  serpentis  mors  illa  fuit,  quae  per  invi- 
diam  diaboli  in  orbem  terrarum  introiit;  semen  mu- 
Heris  Christus  Dominus  fuit,  qui  morte  sua  mortem 
el  mortis  auctorem  in  cruce  peremit.  De  qua  etiam' 
nuliere  beatissiina  dicit  Jeremias  propheta ;  Ecee 


ad  terras  venire  provocat^  quo  ipsa  beata  Yirgo,  ui 
coelo  et  terrae  dominari  mereatur,  humiliter  elabo- 
rat.  Haec  ergo  Martha  Jesum  in  domum  suam  exci- 
pit,  dum  beatissima  virgo  Maria  Filium  Dei  sua  hu- 
militate,  sua  castitate,  suaque  dilectione  de  coelis 
ad  terras  deponit;  eumque  pro  nobis  pauperem  fa- 
ctum,  pro  nobis  exsulem  et  peregrinum  in  sui  cor- 
poris  hospitium  recipit,  dum  ei  de  suae  camis  sub- 
stantia  carnis  materiam,  quam  pro  nobis  in  cmce 
Deo  Patri  ofl^erat,  tribuit,  denique  dum  ei  uti  Anna^ 
Samueli  parvam  tunicam  facit,  qua  ipse  suae  maje- 
statis  potentiam  ab  hoste  antiquo  occultare  possit. 
Tunica  enim  parva  Samudis  est  humilis  hamanitas 
Christi  RedemploriSy  qvaiii  ei  Sptritus  sanclus  ia 


9;7  VEiN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  m 

uteroVirginis  iiitexuit, qua  eum  mater  Virgo  de  sua  A  calo  sunt,  in  locum  unum,  et  apparcat  arida  (Ibid. 


canie  induit,  ne  diviaitas  ejus  ab  hosle  agnoscatur,  ne 
r^demplio  crucis  praepediatur.  ^t  enim,  inquit  Apo- 
stolus,  cognovissent,  nunquam  Dominum  glorias  cru^ 
cifixissent  (I  Cor.  ii,  8).  Nibil  cnim  nobis  nasci 
profuit,  nisi  redimi  contigisset.  Sequitur : 

Et  hic  erai  soror,  nomine  Maria.  Maria  slella  ma- 
ris,  vel  Syro  sermone  domina  interpretatur ,  ac 
prohide  sicut  per  483  Martham  caro  beatae  Virgt- 
nis  figuratur,  ita  per  Mariam  sanctissima  ejus  anima 
designatur.  Quae  recte  steila  maris  dicitur  quta  om- 
nibus  fidelibus  in  hujus  saeculi  salo  fluctuantibus 
ipsa  defensione  sua,  ereptione  et  propitiatione  stella 
efficitur,  per  quam  peccatorum  tenebras  et  mortis 
abyssum  evadant,  et  ad  portum  seterme  salutis  per- 


1,  9).  Aqua;,  qux  sub  ca;Io  sunt,  in  locum  unum 
congrcgantur,  dum  per  baplismum  Redemptoris  fi- 
deles  omnes  de  lavacro  baptismatis  eroergentes,  e^ 
in  nnitate  matris  Ecclesix  consislentes,  in  coelesU 
regno  quandoque  coadunantur;  ubi  nimirum  appa- 
rel  arida  quia  in  coelesli  regno  viventium  exuberat 
terra;  de  qua  proclamat  Psalroisla :  Credo  videre  bonA 
Domini  in  terra  viventium  (Psal,  xxvi,  13). 

Congregatis  sub  coelo  aquis  Moyses  subdit  qoia 
Deus  ait :  Germinet  terra  Iterbam  virentem  et  fadm' 
tem  semen  (Gen.  i,  il).  Terra  herbam  virentem  ger- 
minat,  cum  post  baplismum  Salvatoris  ipso  praedi- 
cante  verbum  salutis  erra  sobolem  credentium  multi- 
plicat  Quae  semen  facit  dum  per  fidem,  spem  et  cba-^ 


iingant,  ubi  ipsa  super  choros  angelorum  a  filio  suo  B  ritatem,  cogitationibus  mundis,  verbis  rectis,  operi- 


toblimata  totius  mundi  mediatrix  et  domina  est 
constituta.  Maria  ergo  soror  Marthae  esse  describitur 
quia  anima  beatae  Virginis  Mariae,  dum  suo  corpori 
in  praesenti  astringitur,  haeres  quidem  Christi,  cohae- 
res  autem  Dei  futura  esse  exprimitur,  sicut  ei  Spi- 
ritus  sanctus  in  Canticis  loquitur  :  Surge^  propera, 
amica  mea,  columba  meaj  formosa  mea  et  veni :  jam 
enim  hiems  transiit^  imber  abiit  et  recessit. 

Qu(e  etiam  sedens  secus  pedes  Domini  audiebat  ver- 
bnm  ejus.  Martha  autem  satagebat  circa  frequens  mi- 
nisterium.  Blaria  secus  pedes  Domini  sedet,  cum 
anima  beatx  Virginis,  in  carne  posila,  amori  Crea- 
toris  sui  inseparabiliter  inhaeret.  Secus  pedes  Do- 
mini  selet^  dum  totam  sui  cordis  intentionem  ad  mi-  . 
sericordiae  vel  censurae  divinse  diri^it  consideratio- 
nem,  qua  scilicet  misericordia  homo  de  terra  pla- 
smatus  in  paradiso  fuerit  locatus,  quo  judicio  de 
paradiso  fuerit  exsiliatus.  Dum  ergo  ad  pedes  Do- 
mini  sedet,  verbum  illius  audit  quia  beatae  Virginis 
anima  in  carne  posita,  dum  misericordiae  vel  judicio 
Creatoris  Dei  jugiter  inteadit,  dispensationem  Filii 
Bei  de  redemptione  mundi  in  Spiritu  sancto  reco- 
gnoscit. 

Verbum  crgo  illud  Dei  anima  beatae  Virginis  au- 
dit,  quo  Moj  ses  in  principio  Genesis  lucem  factam 
describit.  Lux  enim  per  verbum  Dei  fit,  quando  ipse 
Filius  Dei  cooperatione  Patris  et  Spiritus  sancti  ani- 
mam  rationalem  et  camem  suae  divinitati  in  utero 


bus  piis  aeternae  vitas  successionem  emittit.  De  qua 
emissione  sponsus  in  Canticis  dicit :  Emissiones  tmm 
paradisus  malorum  punicorum  cum  pomorum  frueti' 
bus  (Cant.  iv,  13).  Post  germinalionem  ierrae  Moj- 
ses  subdit,  quia  Deus  dixit :  Fiant  luminaria  im  m^ 
dio  coeli,  et  dividant  diem  ac  noctcm  (Gen.  i^  44). 
Lumiuaria  in  firmamento  cceii  fiunt,  cum  per  pa»» 
sionem  Redemploris  vulnera  redemptionis  in  ejus 
corpore  nitescuut.  Quae  diem  ac  noctem  dividunt» 
cum  mysteria  passionis  ejus  Judam  ab  aposiolis,  b- 
tronem  a  latrone,  fideles  ab  infidelibus  in  infemo 
secernunt. 
Post  facta  luminaria  in  firmamento  cceii,  Scri- 
,  plura  subdit  qui^  Deus  dixit :  Producant  aquo!  re- 
'  ptile  viventis  et  volatile  super  terram  (Ibid.^  20).  Re- 
plile  enim  aqua;  viventis  de  aquis  producitur,  cum 
anima  Redemptoris  cum  iununieris  fidelium  tunnii 
de  inferui  claustris  triumpbali  pompa  regreditur. 
Volatile  super  terram  producitur,  cum  corpus  Re- 
demptoris]  mortuum,  et  in  sepulcro  positiun  anima 
regrediente  tertia  die  de  sepulcri  sinu  gioriose  re- 
surgendo  educitur.  Ubi  485  ^^^  reptiita  vel  luitati» 
lia  vel  volatilia  Deus  benedixisse  describitur,  quit 
in  resurrectione  Christi  Deus  Pater  ordines  sanctae 
Ecclesiae  vel  in  conjugatis  fidelibus.  vel  in  i  conti- 
nentibus,  vel  in  praelatis  propagasse  intelligitur. 

Post  quae  omnia  Moyses  subdit  quia  Deus  ait : 
Faciamus  hominem   ad  imaginem  et  similitudineM 


Virginis  personaliter  unit,  qui  de  seipso  in  Evange-  D  nostram  (ibid.,  26).  liomo  cnim  ad  imaginem  et  sl- 


!io  ait :  Ego  sum  lux  mundi  (Joan.  viii,  12).  De  quo 
item  evangelista  ait :  Erat  iux  vera^  qurn  iiiuminat 
omnem  hominem  venientem  in  hunc  mundum  (Joan. 
I,  9).  Moyses  quoque  verbum  Dei  describit,  cum 
post  factam  lucem  sic  ait :  Dixit  quoque  Deus  f  Fiat 
firmamentum  in  medio  aquarum^  et  divida^  aquas  ab 
aquis  (Gen.  i,  6).  VerlM)  484  ^^  firmamentum  in 
roedio  aquarum  conditur,  cum  verus  Virginis  Fiiius 
operatione  sancti  Spiritus  in  salutem  credentium 
temporaliter  nascitur.  Aquae  ab  aquis  dividuntur, 
cum  fideles  ab  infideiibus  per  nativitatis  ejus  myste- 
rium  in  futuro  judicio  discernuntur.  Verbum  Dei 
repetitur,  cum  post  interpositionem  firmamenti  a 
Mofse  Bubinfertur :  Congregentur  aqum  »  ^ir  sub 


roilitudinem  Dei  forroatur,  cum  per  ascensionem 
Redemptoris  huroauum  genus  ad  imaginem  et  simi- 
litudinem  sui  Creatoris  reforroalur.  Quae  nimirum 
reformatio  in  asccnsionis  ejus  inysierio  inchoatur, 
sedin  futurojudicio  pleniter  consummatur,  quando 
electos  siios  ad  dexteram  constitutos,  ipse  capul 
omnium  fidelium  uti  membra  sibi  cohaerentia  be- 
nigne  alloquetur  :  Yenite^  benedicti  Patris  md,  per^ 
cipite  regnum  (Matth,  xxv,  34).  Tunc  enim,  inqsit 
Apostolus,  simiies  ei  erimusy  quando  eum  in  regM 
Patris  ^sui  consiitutum,  sicuti  est,  facie  ad  fadem 
videbimus  (I  Joan.  iii,  2),  ut  in  ipso,  qui  esl  Tita 
vivens  in  se,  veraciter  vivamus,  ut  in  eo  qui  et§^ 
summe  beatus,  verae  beatitudinis  oarticipes  caaf^ 


M»  irOMILliC:  FESTI^ALES.  970 

va!eanius,  iil  denique  in  ipso,  qui  est  gaudium  ele-  A  Virgine,  quod  soror  mea  reliquU  me  $olam  ministra' 


ctorum  omnium,  aeternaliter  gaudeamus,  et  in  eo 
qui  est  incommutabilis  Deus,  incommutabiles  sem- 
peresse  possimus, 

Maria  ergo  sedens  secms  pedes  Domini  verbum  ilUui 
audit,  duni  heatse  Virginis  aninia  in  carne  posita, 
et  misericordiae  vel  judicio  Creatoris  Dei  intenta, 
dispensationem  unigeniti  Filii  Dei  de  redemptione 
muudi,  in  Spiritu  sancto  pleniler  recognoscit,  quam 
ipse  Dei  Unigenitus,  et  suus  primogenitus  et  unige- 
nitus  in  suae  incarnationis,  nativitatis  ,  baptismi, 
passionis,  resurrectionis,  ascensionis  et  futuri  ju- 
dicii  mysterio  misericordiler  et  mirabiliter  peragt. 
Sequitur : 

Martha  autem  satagebat  circa  frequens  ministerium 


re  ?  Non  dignaris  considerare  quod  anima  mea,  quae 
in  mea  quondam  imprsegnatione  sanctissiina,  in  titi 
conceptione  suavissima  et  desiderantissima  olim 
exsultavit,  et  Deum  Creatorem  magnificavit,  illa, 
inquam,  anima  mea  nunc  passionis  tuae  gladio 
transfixa,  sicut  mihi  Simeon  ilie  prophetavit,  qui  te 
infautem  in  suis  ulnis  portavit,  illa,  inquam,  anima 
mea  'caligine  mortis  circumfusa,  nunc  ad  portas  in- 
feri  tristitia  demergente  appropinquavit. 

487  Proinde  soror  mea  me  solam  tibi  ministrare 
reliquit  quia,  anima  mea  in  dolore  et  mcerore  mortis 
deflciente,  corpus  meum  velut  cxanimatum,  moles 
vigUiarum,  tabes  jejuniorum,  imbres  lacrymarum 
ferre  jam  jamquc  non  sufficit.  Dic  ergo  tu,  qui  es 


Dum  Maria  verbum  Domini  audit ,  Martha  circa  ^  Verbum  Dei  Patris ;  qui  verba  habes  setern»  vitae, 


frequenslministerium  satagit,  quia  dum  beatae  Vir- 
ginis  aniraa  in  came  posita  redcmptionis  mysterium 
in  Spiritu  sancto  recognoscit,  corpus  ipsius  Spiritu 
sancto  impnegnatum ,  verum  Dei  Filium ,  verum 
hominem  concipiendo  et  pariendo  ipsum  redem- 
ptionis  mysterium  mirabiliter  peragit.  Proinde  Mar- 
tba  circa  frequens  ministerium  satagere  describitur, 
qoia  ipsa  mundi  Domina  nato  de  se  Dei  Patris  Uni- 
genito,  486  s"<>  primogenito  vel  unigenito  frequens 
ministerium  impcrtitur,  dum  ipsum  pannis  involvit, 
dum  manus  cruraque  fascia  constringit,  dum  eum 
in  cunabula  ponit,  diim  in  praesepe  reponit,  dum 
lactis  alimoniam  soUicile  tribuit,  dum  oscula  bciii'- 


dic  t7(s,  dic  animae  meae  desolatae  et  amaricatae  verba 
consolationis  aeternae.  Fac  me  audire  vocera  tuam, 
sonet  vox  tua  in  auribus  meis.  Dic  ergo  iUi  ut  me 
adjuvet,  ut  anlma  mea,  filiali  tna  consolatione  sub- 
levata ,  corpus  meum  exanimet  jamjamque  mor* 
tuum  et  ruiturum  sublevel,  sustentet  et  vegetet, 
Sequitur : 

Et  respondens  dixil  iiU  Domims :  Martha,  Martha 
sollicita  es,  et  turbaris  erga  plurima,  Respondens 
Christus  in  sua  passione  matri  sanetissiraae  :  Mulier^ 
inquit,  ecce  filius  tuus  {Joan,  xix,  26),  qui  in  carne 
de  te  sumpta  totius  humani  generis  hostia  iii  cruce 
8um  factus.  Dicit  Christus  in  sua  resurrectione  matri 


gne  porrigit,  dum  Magorum  munera  recipit,  dum  ad  r  sanctissimae  laetificans  eam  sua  visione  et  appari- 

templum  cum  oblationibns  iuducit,  cum  ab  Herode      ^''     "'  "  ?  •*  i^»- 

ftigientem  illum  in  iEgyptum  deducit  ac  reducit, 

dcnique  cum  omnia  illi  maternae  pietalis  et  compas- 

sionis  officia  studiosissime  in  susceptae  ab  ipsa  et  iu 

Ipsa  humanitatis  infirmitate  impendit.  Unde  conse- 

quenter  evangelisla  subjungit  :  Qua:  stetit,  et  ait : 

Domine,  non  est  tibi  curee  quod  soror  mea  reliquit  me 

soiam  ministrare  ?  Dic  ergo  i7/i,  ut  me  adjuvet,  Stat 

beata  Virgo  dum  suo  filio  in  cruce  posito  astat  ma- 

ternae  compassionis  affectu  indcfesso,  cunctis  ejus 

visceribus  vel  ossibus  doloris  nimietate  irremedia- 

blliter  concrepantibus,  sanctissimis  oculis  ejus  la- 

crymarum  fluenta  die  noctuque    incomparabiliter 

distiliantibus.  Ait  beata  Virgo,  cum  sui  dilecli  pri- 


tione  :  Mater,  ecce  vivit  filius  tuus,  qui  pro  mundi 
salute  in  cruce  fiierat  mortuus.  Quam  quidem  vi- 
sionem  et  apparitionem  sancti  evangelistae  tacue- 
runt,  qui  sanctissimam  Domini  Genitricem  caeteris 
hominibus,  qui  illum  post  resurrectionem  suam  vi- 
dere  meruerunt,  non  esse  conferendam  judicave- 
runt,  et  ideo  forsitan  factam  illi  apparitionem  filii 
sui  silentio  supprimendam  esse  censuerunt.  Ait  ergo 
matri  suae  filius  in  criice  positus  :  Martha^  Martha^ 
mater  dilecta  et  prseelecta !  Martha,  quae  me  de  te 
incarnatum  matcrno  afiectu  fuvisti,  procurasti  et 
educasti ;  Martha,  quae  me  in  passione  non  deseris* 
quae  mihi  materna  aflecticMie  compateris,  solticita  es 
[pro  fuisti]  qiiae  me  de  te  natum  maternae  pietatis  af  - 


mogenitietunigeniti  acerbaintuensvulnera,  cruenta  D  feclu  prosequi  studuisti,  natiim  abluendo,  nudum 


considerans  membra,  amara  quoque  sui  cordis  vul- 
nera  per  continua  illi  lacrymarum  exprimit  proflii- 
via.  Domine,  inquit,  Fili  Dei,  Creator  coeli,  qui  pri- 
mum  hominem  de  terra  plasmasti,  qui  jussu  Dei 
Patris  pro  Redemptione  humani  generis  verum  homi. 
nem  de  me  matre  Virgine  suscepisti,  non  est  tibi 
curas  quod  tuae  non  convenit  misericordiae,  qui  es 
misericordia  Dei  Patris,  pendens  in  cruce  pro  salute 
totius  bumani  generis,  cui  cura  est  de  omnibus  te 
diligentibus,  in  te  credentibus,  sub  lege  naturali, 
sub  lege  scripta  te  desiderantibus,  te  in  infcrno  ex- 
spectantibus,  tibipersuccessiones  temporuin  usque 
in  finem  saeculi  militantibus.  Domine^  mi  unigenito, 
non  est  tibi  cune  de  me  paiipercula,  matre  tamen 
Patbol.  CLXXIV. 


vestiendo,  esurientem  cibando,  sitientem  potando, 
vagientem  consolando,  in  praesepium  reclinando.  ad 
templum  dcportando,  in  iEgyptum  transmigrande, 
de  i£gypto  reportando,  annorum  duodecim  ad  teni- 
plum  deducendo,  perditum  requirendo,  requisitum 
recolligendo,  et  omnia  in  me  maternae  pietatis  et  soi- 
licitudinis  officia  diligenter  explendo.  Nunc  vero  in 
passione  mea  turbaris  erga  488  plurima,  videns 
tot  cruenta  corporis  mei  vulnera,  dolens  tot  et  tanta 
sanguinis  mei  profluvia.  Turbariserga  p/ttnma,  aestu- 
ans  soilicitudine  materna,  qualiter  et  a  quibus  cor- 
pus  meum  post  emissum  spiritum  de  cruce  depona*- 
tur,  qiiomodo  sepeliendum  linteaminibus  involvatur, 
quoiiiodo  ubi,  vel  a  quibiis  sepullurac  tradai\i\. 


971  VEiN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  971 

Porro  unum  e$t  necessarium.  Expcdil  ul  ego  unus  A  veni,  columba  mea,  in  foraminibus  petrai,  in  C4aenui 


homo,  ego  innocens  Deus  el  homo,  qui  solus  iulei* 
inortuos  liber  ero,  expcdit  ut  unus  cgo  moriar  pro 
omni  elcctorum  roeorum  populo,  et  non  tota  gens 
pereat,  ne  tota  ridciium  meorum  plebs  ab  initio 
usque  in  fmem  ssccuii  in  profundum  baratbri  cor- 
ruat.  Necesse  est  implcri  omnia  quac  dc  me  in.iegc 
et  psalmis  aut  propbetis  sunt  conscripta,  quandu 
'qutdem  sanguine  meo,  qui  de  latere  mco  fundetur, 
ignita  romphaea  restinguetur,  et  fideli  latroni  roeo 
paradisus  aperietur,  descensione  roea  ad  inferos 
sanctorum  popuius  eripietur,  resurrectionc  et  ascen- 
sione  roea  electis  meis  regnuni  coelorum  aperietur. 

Proinde  Maria  optimam  partem  elegit^  quia  sancti»- 
sima  anima  iua,  o  roater  dilectissima ,   omniura 


macerio!,  IIxc  elcnim  verba,  ncc  non  singula  libri, 
mysteria,  licet  uuiversali  Ecclesiae  seu  Odeli  cuiqoe 
anim;»  aptissime  congruant,  et  dilectionem  sponst 
ac  sponsxe  mystico  intcllectu  spiritaliter  exprimant, 
spccialius  tamen  cunvenirc  videntur  lcata*  Yirgini 
Marix,  qua^  singulariter  prx  omnibus  speciali  di- 
lectione  plena  fuit,  vi  specialitor  super  omnes  ab 
ipso  sponso  suo  diligi  nicruit.  Et  quia  pius  omnibus 
apud  eumdem  sponsum  precibus  suis  obtiuere  po- 
terit,  jam  sicut  diximus,  invitatur,  ut  surgat  et  tc- 
niat,  quo  majori  fiducia  sinc  intcrmissaone  pro  de- 
linquentibus  intervcniat. 

Surge^  inquit,  amica  mea,  speciosa  meOy  et  vent^  cfk- 
lumba  mea  in  foraminibus  petra;,  in  caverna  maceriee. 


iidelium  animarum  doraina ,  optimam  partem  sibi  ^  Quidnam  hsec  diversa  volunt  nomina,  ut  amtca, 


elegitf  quse  in  carne  posita  solius  Creatoris  Dei 
amori  terrena  cuncta  postposuit,  et  suae  diiectionis 
integritaie  sibi  et  omnibus  suis  filiis  coclorum  re- 
gnum  promeruit.  Dum  enim  me  regem  et  princi- 
oem  ac  caput  omnium  electorum,  Virgo  sanctissi- 
ma,  genuisti,  ipsa  roater  omnium  electoruro  meo- 
rum,  uti  membrorum  meorum,  ab  initio  usque  in 
ihiem  saeculi  dici  et  esse  meruisti.  Quorum  profecto 
omnium  iecum,  o  mater  dignissima,  pars  ista  erit 
optima  visio  Creaioris  Dei  indeficiens  et  acterna, 
exuberans  satietaie  perpelua,  sicut  ait  Psalmista  : 
Inebriabuntur  ab  ubertate  domus  tuas^  et  torrente  vo- 
iuptatis  tu<B  poiabis  eos  {Psal.  xxxv,  9);  Qu<b  non 
auferetur  ^b £at  quia  a  te  sanctissima,  dulcissima  et  /^  specialis  et  singularis  amica  Dei.  Speciosa  nihilomi- 


spe^ 
ciesa  quoque  norainctur,  et  columba?  Quando  qui- 
dem  multis  ac  diversis  adornata  erai  virtuiibus, 
mullis  etiam  ac  diversis  480  ^^^^  Spiritus  sanctus 
honorare  voluit  noniinibus.  Nam  singula  isia  nomina 
singsriaria  prxtendunt  virtutum  insignia,  quibus  mi- 
rabilitcr  cam  divina  adornavit  gratia.  Amica  namque 
proptcr  fidcm,  speciosa  propter  spem,  cotumba  no- 
minatur  propter  charitaicm.  Nam  quanta  in  beata 
Yirgine  fidei  constautia  fuerit,  ex  hoc  manifesie 
datur  intelligi,  quod  angelo  roira  et  inaudiia  nun- 
iianti  indubitanler  crcdidit,  quod  salva  virginiiate 
filium  se  concipere  et  parere  uon  dubitavit,  ei  sie 
bene  crcdula  verbis  annuntiantis  augeli  facta  est 


amaniissima  matre  roea,  et  a  cohaerenie  tibi  ora- 
Jiium  electorum  meorum  familia  non  auferetur  visio 
mea,  jucundiiaiis  et  gaudii  plena,  per  quam  obli- 
vione  delebiiur  cuncta  praeseniis  vitae  miseria  per 
infiniia  saeculorum  saecula«  Amen. 

489  IIOMILIA  LXYI. 

tH  EAMDEM  FE8T1VITATEM  TERTIA. 

Surge^  amica  mea^  speciosa  mea,  et  veni,  columba 
meay  in  foraminibus  peira; ,  m  caverna  maceria: 
(Cant.  14). 

Praeclara  hodiernae  diei  festivitas,  in  qua  assum- 
piionem  sanciae  Dei  Genitricis  veneramur  ei  coii- 
mus,  ianto  solemnius,  ianto  celebrius,  veneranda  et 
Tecolenda  a  ciuictis  esi  fideiibus,  quanio  constat. 


uus  erat  per  spem,  quia  totam  spei  sua:  confidentiam 
in  Deo  posuit,  ci  omnia,  quae  ilicta  vei  promls- 
sa  illi  per  angelum  fuerant,  veraciter  in  se  ad- 
impleri  certissime  spcrabat.  Erai  eiiam  columba 
p«r  charilatcm  quia  in  charitate  Dei  ei  proximi  nul- 
lus  •ranino  eidcm  Virgini  potuil  vel  poterit  assiml- 
lari.  Nam  quis  unquam  ita  dilcxit  Dominum  ?  Quis 
ita  condolere  et  corapati  novit  miseriis  ei  angusiiis 
proximor!im  ? 

Fossunt  etiam  aliter  intelligi  jam  dicia  nomina, 
amica  scilicet,  spcciosa  et  columba,  ui  amica  per  hu- 
ffliiitatem,  speciosa  pcr  castitatem,  columba  appel- 
landa  sii  per  simplicitatem.  Et  Lene  per  humii  ia- 
tem  amica  Dci  norainari  valet,  quoniam  vera  ei'  per- 


quod  idcirco  eamde  praesenti  saeculo  Dominus  trans-  D  fecta  huinilitas  animara  fidelera  proximam  ei  amicis- 


ferre  voluit,  ut  elevata  superchoros  angelorum  fi- 
ducialius  pro  peccalis  nostris  iniercedat,  quemad- 
modum  praesenii  fesio  universalis  Ecclesia  humiii- 
ter  suppiicando  exorai :  Magna  est,  inquiens,  Do- 
miite,  apud  clementiam  tuam  Dei  Genitricis  oratio^ 
quam  idcirco  de  prcesenti^wculo  transtulisti,  ut  pro 
peccatis  nostris  apud  te  fiducialius  intercedat. 

Ut  au  em  haec  eadem  beaia  Virgo,  cujus  revera 
magna  in  auribus  summae  majestatis  est  oraiio,  fi- 
duciaiius  apud  Deum  pro  nobis  peccaioribus  inter- 
cedere  possii,  hanc  Spiriius  sancius  in  Caniicis 
caniicorum  per  os  sapieniissimi  Salomonis  ab  hac 
vaile  lacrymarum  super  ihronum  gloriae  exaltandam 
loviians  ait :  Surge,  amica  mea,  speciosa   mea,  et 


simam  Deo  facit;  ct  sicut  superbia  hominero,  licei 
sanctum  et  pium,  pleruraque  a  Deo  separat;  iia 
huroilitas  hominem  licet  peccalorem  et  impiuro  mi- 
sericorditer  reconciliat.  Ubi  enim  vera  el  profunda 
virius  huroilitatis,  ibi  procul  dubio  vera  et  fructu- 
osa  poeniieniia  non  deerii,  quae  humili  saiisfa- 
ctione  multitudinero  peccaiorum  delei  et  ahsiergit. 
Sicut  per  superbiam  ex  angelo  factus  est  diabolus» 
et  de  paradiso  primus  ille  parens  expulsus  esi  ei 
ejecius,  ita  per  humilitatem  beatae  et  intemerata 
Virginis  destructo  inimicitiarum  pariete  facta  est 
reconciliatio  humani  generis.  Najn  in  quantum  prae 
omnibus,  quibus  adornata  491  ^^^^*  yirtntibus 
sola  humilitas  in  ea  Domino  phcuerit,  Tcrba  ejus* 


975  nOMILIit  FESTIV.VLES 

dem  tirginis  patenter  innuunt,  ubi  ait :  quia  respe"  A 
xU  humilitatem  ancHiw  $u<c  (Luc,  i,  48).  Liccl  enim 
sanctitate,  caslitate  et  humilitale  omniquc  morum 
honi*state  canctis  pra^essct  mortalibus,  tamcn  in 
profunda  cordis  humilitate  inferiorem  se  et  abje- 
ctiorem  judicavit  omnibus.  Et  idco  non  incongrue 
amica  Dei  dici  cl  cssc  mcruit,  qui  solis  huuulibus 
gratiam  dare  novit. 

Facta  etiam  speciosa  coram  Domino  per  omni- 
modam  castitatem  cordis  ac  corporis,  nuUis  unquam 
camalibus  vitiatam  desidcriis,  quia  non  fiolum  cu* 
stodire  studuit  rntegritalem  membrorum  ac  sen- 
suum,  imo  iilibatas  custodivit  universas  intenliones 
cogitationum.  Quac  dum  sic  sp^ctosa  essel  in  oculis 
Domini  per   caslitalem,  coiumba  nihilominus  cral 


97i 
IIOMILIA  LXVII. 

IN    FESTUM   ASSLMPTIONIS    S.  MARliG  VIRGLNIS  QUARTA. 

Tota  puichra  es,  amica  mea.  et  macuia  non  est  in 
te  (Caut.  iv). 

Quowiam  clcrta  ct  pra;el»icta  Mater  Rcdemptorig 
sola  sulius  nostrse  cxstltit  materia  rcdemptionisi 
merito  gencrale  omnium  sanclorum  dignoscilur  esse 
sluditmi,  Matri  Creatoris,  omnibus  prxferendae  crea- 
turis,  lam  devotum,  quam  debitum  laudis  impen- 
dere  obscquium,  i-ujus  excellcntissima  mcritonim 
prxconia  merilo  ct  scicntia  laudabilium  palriar- 
charum  ot  prophetarum  ubique  ediderunt  testimo- 
nia,  exspeaantium  et  dcsiderantium  uiiicum  hujus 
unicse  filium,  cujus  in  carne  advenuis  necessarius. 


pcr  simplicitatem.  Ei  quomodoeam  simpliccm  di-  B  ^^^»^1«  caplivitatis  exoptatus  flcrct  tcnninus.  llinc 


camus,  quam  scterna  inhabitavit  Sapientia,  ipse 
Deus?  Est  in  plerisque  niinus  astutis  non  laudanda 
qusedam  simplicitas,  qux  magis  vituperanda  appel- 
lari  solet  fatuitas.  Scd  quis  hanc  fatuam  simplicita- 
lem  in  beata  Virgine  fuisse  existimet,  quae  mater 
aetcrnae  Sapientix  esse  meruit,  qux  sapientior  cun- 
ctissapienltbuscxstitiit?  Bona  nam^iue  et  laudabilis 
iUa  simplicilas  in  ea  fuisse  creditur,  per  quam  lau- 
datur  Job  sanclissimus,  de  quo  dicitur  :  Vir  sim' 
ptex.et  rectus  (Job  i,  i).  Quamvis  recta,  sancta  ct 
justa  tota  hujus  sapientissimae  Virginis  essct  ope- 
ratio,  quamvis  casta  ct  munda  esset  univcrsa  vir- 
gineicordis  intentio  vel  cogitatio,  cuncla  tamcn  tanlo 
siroplicitatisponderabatnioderamine,  ut  nilunquam 
J(92  suis  meritis,  nil  propriis  merilis,  sed  totum  ^ 
diviDae  ascriberet  pietati  et  misericordiae. 

Hanc  itaque  amicam  bumilom,  hanc  speciosam 
corde  et  corpore  castissimam,  hanc  coiumbam  quo- 
que  yere  simplicem  Spirilus  sanclus  Ixtabunda 
^oce  revocat,  moneiis  cam,  ut  surgat  et  veniat.  Quo, 
Tel  ad  quid  cam  hortatur  surgere?  Nunquid  ad  opus 
dliquod  iandabile,  quse  nunquam  a  bono  cessavit 
opere?  Hortalur  utique  eam,  utde  hoc  exsilio,  de 
hujus  vitae  surgens  miseria,  ad  regale  regni  solium 
perveniat,  ubi  sine  labore,  sine  tasdio  miscris  nobis 
et  tribulatis,  ut  supra  dictum  est,  subveniat.  In  fo- 
raminibus^  inquit,  petrce,  in  caverna  macerice,  Quid 
per  petram  inlelligendum  est  nisi  Cbristus?  Petra^ 


Salomon  sapientissimus  nitido  sapientia;  sux  auro 
novam  nobilitatis  gemmam  superaddit,  dum  inler 
cxtera,  qux  mirabiliter  in  Conditoris  493  laudcin 
edidit,  singularis  elcgantiae  carmen  in  gloriam  Ma- 
tris  dcpromere  gestit.  Intcr  hujus  carminis  plurim.i 
admodum  memoranda  quodam  in  loco  speriah  cam 
laude  nolat,  cunctis  persevum  skcuHs  admiiniida, 
Tota,  inquicus,  puichra  es.  amica  mea^  ei  macuia  non 
est  in  te. 

Digne  ct  congruc  beata  Maria,  miindi  domina , 
coclorum  regina,  angeloTum  [impcratrix,  sacraiuen- 
torum  omnium  materia  singularis,  tota  pnlchra,  tota 
formosa  dcscribitur,  quae,  u(  suinmi  Regis  Malrcm 
decuit,decore  ct  pulchritudine  virgiiieaEJcarnis  ipsum 
Palris  Unigenilum  induit,  qui  ut  esl  ineflTabilis,  in- 
eflTabilia  operari  voluit  in  malre  Virgine,  cui  in  loco 
peccati  peccatum  non  adhxreret  uilum  sive  in  verbo, 
aut  cogitalioiie,  vcl  in  operc.  Qiiae  quanta  mentis 
custodia  conlva  <?ogiiationum  se  ninnierit  illicita, 
iiidicio  sunt  verba  Saloinonis  dicentis  denuo  in  lau- 
dem  Malris  Salvatoris :  Cnnsideravit  semitas  domus 
«ttrt?  et  pancm  otiosa  non  comedii  (Prov.  xxxi,  27). 
Liquet  profeclo  angustiorcm  essc  semitam,  quam 
latam  et  spatiosamviam.  Quid  ergo  per  domus  si" 
mitas  nisi  cogitationcs  accipimits  subtilcs  et  minu- 
tas?  Has  nimirum  semitas^  hoc  est  intentiones  cogi* 
tationum,  tam  sagaci  mcntis  intuitu  consideravit,  ut 
ipsas  etiam  radices  cogitationum  investigare  et  ob- 


inquit  Apostolus,  erar   Ciiristus  (I  Cor.  \,  4).  Per  ^.  servare  meminerit,  ut  toia  intentio  ad  illum  specta- 


hujus  autem  firmissimx  petrce  foramina  intelligere 
Ron  incongrue  possumus  coelcstia  beatonim  spirituum 
agmina.  Nam  sicut  in  iapidibus  pretiosis  foramina 
praeparantur,  quibus  aurum  interponi  debeat,  ut 
alteruro  ex  altero  ornatum  accipiat,  ita  illi  beati  an- 
gelici  spiritus  lapidipretioso,  quiest  Christus,  cui 
inseparabiliter  cohaerent^  aetemi  splendoris  deco- 
rero  habent ;  ipsi  nihilominus  ornamentum  quodam- 
modo  Conditori  suo  existunt,  quia  ad  gloriam  illius 
ab  ipso  conditi  sunt,  et  non  soluro  spiritus  angelici 
decor  et  ornamentum  sunt  Conditoris  sui,  verum 
etiaro  beatae  electorum  aninio;  qux  non  incongnie 
designari  videntur  per  cavernas  maceriop. 
Yidetur  deesse  epiiogus. 


ret,  cui  se  modis  omnibus  aptaret.  Panem  quoque 
otiosa  non  comedit,  quia  fructum,  quem  percepit 
spiritalis  doctrinac,  totum  convertit  ad  observan- 
tiam  laudabilis  vitae.  Panem  enim  otiosus  quisque 
comedit,  qui  verba  vita;,  quae  auditu  percipit,  ope- 
ribus  adimplere  negligit.  Hinc  quanta  verborum 
beatse  Marise  inesset  dulcedo,  quantaeque  gravilatis 
pulchritudo,  infertur  continuo  :  Et  iex,  inquit,  cie" 
menticB  in  iingua  ejus  (ibid.,  28).  Ad  laudem  quippe 
et  honorem  filii  sui  diilcia  legis  testimonia,  qusp. 
sanctissiroo  vertebat  in  pectore,  mellito  eructabat 
gulture ;  et  quem  non  solum  ventrc,  sed  et  roente 
concepcrat  per  Evangelium  corde  creditum  ad  justi- 
tiam,  eurodem  quodammodo  peperit  CAt^\\s^%  ^&kt 


075  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTEiNSIS  97« 

lium  annunliand^  et  pra^dicando  cjusdem  filii  sui  A  ex  toto  Dei  Patris  Unigenitum  prae  cunclis  diligere 


gratiam,  quae  quoniam  habitaculum  pectoris  dilata- 
verat  ad  conferendum  et  conservandum  494 
omnia  verba,  qu£  de  ore  filii  avido  auditu  hau- 
serat,  jure  nominari  et  esse  meruit  amica  Dei  spe- 
cialis  et  intima,  custos  Tidelicct  animi  ejus  fideiis 
et  integra. 

Sed  nolanduni,  cum  tota  pulchra  mente  et  cor- 
pore  caslissima  dicatur,  cur  inferatur  subinde,  el 
macula  non  est  in  te.  Cuni  enim  tota  sit  sanctitatis 
formula,  quaenam,  rogo,  hanc  peccati  contingere 
posset  macula  ?  Habuit  ergo  mater  innocentix  ma- 
cuiam,  nullam  videlicet  aliam  nisi  originaiis  peccati 
culpam,  qua  in  ortu  suo  non  caruit,  quia  ut  cxtcri 
Adae  filii  sine  crimine  in  roundum  prodire  non  po- 


tuit.  In  dcliciis  enim  concepta  et  nata  (66)  usu  na-  ^  Virginis. 

tur»«hoc  cum  aliis  peccatoribus  habuit  commune, 

ut  originali  peccato  tandiu  subjaceret,  donec  ipse 

ejus  Unigenitus  per  semelipsum  a  Matre  et  per  Ma- 

trem  ejusdein  originalis  peccati  maculam  ab  omni- 

bus  tolleret  atque  deleret.  Quid  sit  autem  originaie 

peccatum ,   manifeste    edocet   sententia   Patrum , 

ignorantia  scilicet  animae,  concupiscentia  camis, 

qunm  omues  homines  quasi  haereditario  jureex  Adae 

culpa  contraximus,  quam  etiaro  Dominae  nostrae  per- 

p?tuae  virgini  Mariae  soiuromodo  adhaesisse  non  am- 

bigimus.  At  cum  plenitudo  roultiformis  gratiae  Spi- 

ritus   sancti  hanc  inebriavit  el  perfudit,  omnem 

funditus  ignorantiaro,  omnemque  carnis   concupi- 


et  recognoscere  meruit,  a  quo  plenissime  accepenl 
quod  aliis  dulciter  administrare  poterat.  Unde  et 
apte  sequitur : 

Mel  et  lac  $ub  lingua  tua,  Cum  eiiim  per  labia  fa- 
vum  mellifluai  gratiae  distillantia  utilitati  proximo* 
rum  deserviret,  temporc  orationis  in  illam  requiem 
intimae  ingrcssa  conteniplalionis,  mel  el  lac^  non  in 
lingua,  sed  iub  lingua  reposilum  invenit,  quia  de 
ineiTabili  humanitatis  ct  divinitatis  Chrlsti  dulce- 
dine,  quanlum  libuit,  tantum  gustare  licuit.  Et  ideo 
$ub  lingua,  quia  humanae  eloquentiae  non  sunt  eon- 
digna.  Oculiis  enim  non  vidit,  auris  non  audivit, 
nec  in  cor  hominis  ascendit  quanturo  dulcedinis 
cordi    instillaverit  Virginis  dulcissirous  ipse  fiiius 


Odor  unguentorum  tuorum  super  omnia  aromata. 
Quid  per  aromatum  ungueiita,  nisi  suave  flagrantia 
virtutum  odoramenta,  quibus  nimirum  Domina  no- 
stra  Maria  ah  intus  et  dc  foris  ita  erat  deiibuta,  ul 
non  solum  odorcm  tcrris,  sed  et  odorem  virtulura 
inferret  coclis  ?  Sed  licct  omnium  in  ea  virtutum 
fragrarent  aromata,  duo  tamen  speciaiius  virtutura 
meruit  habere  priiicipalia,  quae  super  omnia  aro' 
mata^  omnia,  inquam,  snpereminerent  meritorum 
insignia.  Sed  quae,  rogo,  haec  duo,  e  quibus  tam  mi- 
rifici  odoris  rcdolet  magnitudo  ?  Niminim  castitatis 
decus  et  huiuilitatis  pondus,  quibus  eam  custos 
suus,  Spiritus  sanctus  ita   circumdedcrat  et  super- 


scentiam  ita  in  ea  atlenuavit  et  exclusit,  ut  omnium  p  eminentem  reddidcral,  ut  ipsis  etiam  spiritibusange- 


divinorum  secretorum  non  ignara  scientem  omnia 
«ola  sciret,  nuUamque  carnis  concupiscentiam  vir- 
tute  Altissimi  obumbrante  sentiret.  Sic  eniin  pro- 
mittit  sermo  angeli  pariturae  Christum  dicendo  Vir- 
gini :  Spiritus  sanctus  superveniet  in  te,  et  virtus  Al- 
iissimi  obumbrabit  tibi  (Luc,  i,  35).  Veniente,  iii- 
quaro,  Spiritu  sancto  in  superius  tuum ,  id  est, 
animaro  tuam,  oronis  tibi  ignorantia  toUetur,  oro- 
iiisque  carnis  concupiscentia  in  te  atteniiabitur  et 
exstinguetur,  ut  sicut  nulla  tibi  actualia,  sic  etiam 
nulla  tibi  peocata  adhaereanl  originalia,  Sequitur : 
Favus  distillans  labia  tua,  Recte  favo  distiilantt 
labia  ejus  coroparantur,  quia  roelliflua  oris  ejus  elo- 
quia  tanta  redundabant  gratia,  ut  nunquaro  cor4a 


licis  in  admiratione  esset  et  stupore,  quomodo  tanta 
tamque  profunda  se  immcrgeret  humilitate ,  quae 
angelorum  excelientiam,  sanctitatem  hominum  486 
roeritorum  Iranscenderct  immensitate ,  ut  quanto 
castior  ct  mundior,  tanto  in  oculis  suis  esset  humi- 
lior;  quanto  prae  cunctis  roortalibus  sublimior^ 
tanto  sibi  vidcretur  inferior.  Cujus  etiam  adhuc 
nobilissima  virtutum  prscconia  latius  exprimuntur, 
cum  subjungitur: 

Jam  enim  hiems  transiit,  imber  abiit  et  recessit, 
Quid  per  hiemen  nisi  frigore  infidelitatis  congeiala 
totius  humani  gencris  designantur  corda  ?  quae  pro- 
fecto  hieroaliscongelatio  tota  in  beata  Virgine  troHh^ 
tir,  quia  ex  quo   nata  est,  et  in  disciplinam  Spiritus 


audiemium  sine  fructu  vacua  redderet ,  qualicun-  D  sancli  assumpta ,  inexstinguibili  dilectionis  ardore 


que  modo  vocem  exhortationis  495  emitteret. 
Nam,  secundum  Apostolum,  nonnisi  favos  exhorta- 
tionis  sive  sedificatioois  aut  consolationis  distillare 
consueverat,  quorum  stillicidiis  corda  proximorum 
infundere  et  reficere  salubriter  poterat.  Hanc  quippe 
formam  docirinae  unumquemque  doctorum  congruit 
tenere,  ut  bonis  ad  meliora  teudentibus  verba  pro- 
ponat  exhortationis,  tardos  vero  et  ingratos  aedifi- 
care  non  negligat,  pusillanimes  et  vacillantes  sus- 
tentare  meminerit  verbo  consolationis.  Quae  omnia 
Domina  nostra  virgo  Maria  tanto  perfectius  adim- 
plevit,  quanto  dulcius  et  suavius  non  ex  parte,  sed 

(66)  Vide  de  hac  Godefridi  opinione  Dissert.  no- 
stram  prscviaro. 


semper  ardere  coepit,  utpnte  quae  sola  adhiic  came 
circumdata  plenissima  perspexit  et  recognovit,  imo 
gustavit  veritate,  quale  esset  futuraebeatitudinis  me- 
ritum,  quo  seipsum  remunerationis  auctor  diligen- 
tibus  se  dabit  in  praemium.  Quid  enim  ignoraret, 
quam  seroper  la^tificavit  in  gaudio  cum  vulta  suo 
Pater  cum  Filio,  Filius  cum  Spiritu  sancto? 

Inde  ergo,  quod  hiems  transiit,  imber  etiam  MU 
et  recessit,  Per  imbrem  fluxus  jmmundi  seminis  acci* 
pitur,  quo  omnes  homines  in  vulva  matris  procrea- 
mur  et  concipimur.  Qiii  profecto  imber  tunc  abUt^ 
quando  domina  nostra  procedens  ex  peccato  (67) 

(67)  De  hac  opinione  Godefridi  vide  qus  paulo 
supra  monui  in  not.  66. 


977  HOMILIiE 

seminis  immundi,  siiie  peccato  vivcns,  facta  est 
virgo  Spiritus  sancti.  De  carnis  quippe  concupiscen- 
tia  nihil  in  hanc  Virginem  manavit,  quse  de  carnis 
commistione  procedcns,  camis  delectationem  igno- 
ravit.  Rece$sU  cnim  funditus,  quando  homo  tlle  no- 
bilis,  homo  solus,  non  seminis  concipi  dignatus  est 
in  utero  ejusdem  Yirginis.  Inde  ergo  quod  hiems 
peccati  transiily  quod  imber  immundi  seminis  abiit, 
quod  virtute  Altissimi  recessit,  inde,  inquam,  mul- 
timodi  flores  apparuerunt,  qui  non  uisi  splendidissi- 
roas  virtutum  gemmas  afTerre  potuerunt.  In  omni- 
bus  enim  omnino  corporis  sensibus  sic  efXloruit , 
quod  sola  de  flore  virtutum  florem  filium  totius  gra- 
%\x  fruftum  edidit. 

Vineo!  florentes  odorem  dederunt,  Per  vineas  cor- 
pus  et  anima  illius  accipitur,  ex  quibus  vinitor, 
summus  Pater  agricola,  vinum  novum,  vinum  ju- 
cunditatis  et  Ixtitise  exprcssit,  unde  inebriavit  an- 
gelos,  Ixtificavit  homines,  odorem  coelo  terraque 
respersit. 

497  HOMILIA  LXVin. 

1!«   E4IIDE1I  (68)    FESTIV1T4TE1I  Q|]i:iT4. 

Erit  /irmamentum  in  terra  in  summis  montium^  SU' 
perextoUetur  super  Libanum  fructus  ejus^  et  florebunt 
de  civitate  sicut  fenum  terroe  (Psal,  lxxi). 

Propheta  sanctus  David,  venturum  in  carne  Do- 
minum  spiritu  ppopbclico  intuens,  dc  ejusdem  in- 
camatione  Spiritu  sancto  repletus  cecinit  dicens  : 
Erit /irmamentum  in  terra,  In  firmamento  Dominus 
noster  Jesus  Christus  apte  valet  intelligi,  quia  sicut 
in  firmamento  coeli  sol,  luna  et  stellae  continenlur, 
ka  revera  in  Christo  Jesuhxcomnia  inveniuntur. 
Sol  in  Domino  Jesu  fuit  diviuitas,  quae  in  Chrislo 
corporaliter  habiiavit.  Luna  assumpta  humanitas, 
ftteliae  virtules,  quihus  ipse,  qui  est  Dci  virtuset  Dei 
sapientia,  repletus  erat.  Exsultavit  crgo  Propheta  in 
Spiritu  sancto,  eo  quod  firmamentum  hoc,  quamvis 
esset,  in  coelo,  futurumtameneratmt^rra,  hocest, 
quamvis  Deus  esset  super  omnia,  camem  tamen  in- 
ter  omnia  de  nobili  illa  terra,  de  beata  l^Iaria  virgine 
Filius  Dci  vellet  assumere. 

Sed  dicit  aliquis  :  Ergo  si  firmamentum  hoc  futu- 
rum  erit  in  terra^  si  Verhum  carnem  assumet,  quid 
fietincoelo?  Iluic  sic  quaerenti  Propheta  respondet 
dicens,  in  summisy  inquit,  montium,  Summimontes 
sunt  Pater,  Filius  et  Spirilus  sanctus ;  ac  si  diceret : 
Qnamvis  hoc  firmamentum  futurum  sil  in  terra, 
quamvis  carnis  materiam  de  incorrupta  Virgine  in- 
duat,  tamen  a  summis  montibust  a  Patre  et  Spiritu 
sancto  Filius,  qui  una  persona  in  Trinitate  est,  non 
recedet,  sed  in  ipsis  ei  cum  ipsis  in  gloria  diyinita- 
Us  su9e  permanebit.  Jam  quid  de  ipsa  assumpta 
humanitate  Filii  Dei  futumm  sit,  subnectit  dicens  : 

SuperexloUetur  super  Libanum  fructus  ejus.  In 
Libano ,  quod  candidalio  interpretatur,  angelica 
creatura,  quae  in  candore  perennis  vitse  cum  Deo 
496  perstitit,  valet  exprimi.  Igitur  fructus  ejus^  fi- 
lins  videlicet  Dci  et  hominis,  quem  beata  virgo  Maria 

(6j8)  Forte  quia  codex  hoc  diserte  non  habct. 


FESTIVALES,  97^ 

A  in  Spiritu  sanclo  fructificavit,  peracCa  carnisdispen- 
satione,  quam  pro  nobis  salvandis  suscepit,  in  as- 
ftumpta  humanitate  non  hic  remanebil,  sed  ipsam 
carnem,  in  aeternum  victurus  in  ea,  super  omnes 
choros  angelorum  exaltabit.  Qualis  autem  fructus  iii 
sancta  Ecciesia  ex  eo  ortus  sit  vel  oriatur,  quod  Do- 
minus  noster  Jesus  Christus  pro  nobis  incarnatus, 
jam  in  ipsa  carne  super  omnem  creaturam  angeli- 
cam  est  exaltatus,  mox  in  consequentibus  subinfer- 
tur,  cum  dicitur : 

Et  florebunt  de  civitate  sicut  fenum  terrce.  Civitas 
est  sancta  Ecclesia,  in  qua  nunc  sanctae  animae  post . 
Christi  incarnationem  et  ascensionem /Zor^ n(  flosculo  [ 
virginitatis  et  castitatis,  sicut  fenum  terrce.  Fenum  ^ 
terrce  est  Christus  Dominus  homo  factus,  ad  cujus 
B  feni  similitudinem  se  nunc  forma  nt  beatae  anim%, 
ipsius  munditiam  et  integritatem  sequendo,  quia  et 
Agni  caro  utique  virgo. 

Anle  incarnationem  quippe  Salvatoris  pauci  vir- 
ginitatem  suam  Deo  voverunt  et  consecraverunt. 
Sed  poslquam  Filius  Dei  Uomo  factus  est,  muUi 
utriusqus  sexusvirgineo  corpore  ipsum  incorruptio- 
nis  Sponsum  sequendo  et  imitando  castitntc  et  in- 
tegritate,  jam  in  sancta  Ecclesia  efllorueruiit. 

U^cde  Christi  incarnatione  et  huinanae  substan- 
tiai,  quam  de  inteinerata;  Virginis  utero  sumpsit, 
Buper  angelicam  creaturam  exaltatione  Propheta 
praecinens,  in  superiori  psalmo  de  potentia  divini- 
tatis  ejus  et  dejudiciariapotestatc,quam  sccundum 
humanam  naturam  a  Deo  Patre  accepit,  499  pra^ 
misit  dicens  :  Donec  annunliem  brachium  tuum  ge- 
nerationi  otnni,  quoj  ventura  est.  In  brachio  Domini 
fortitudo  divinitiitis  ejus  potest  accipi.  In  brachiis 
quippe  maxima  hominis  viget  fortitudo,  et  per  bra- 
chia  fortia  quaeque  et  laudalilia  opeca  cxerceutur  et 
peraguntur. 

Proinde  recte  per  brachium  fortitudo  divinitats 
ejus  accipitur,  qua  forlitudine  fortia  et  laudabilia 
gessit  et  gcrit  opera,  faciens  quaecunque  voluit  in 
coelo  et  in  terra.  Hoc  brachium,  hanc  fortitudinem 
divinae  majestatis  dixit  Propheta  se  annuntiaturum 
generationi  omni,  quae  ventura  est.  Generatiej  qum 
ventura  est^  generatio  justorum  est,  quae  ad  verum 
esse  tendit,  quam  Dominus  sibi  in  haereditatem  ele* 
j.  git,  quae  in  supervenientibus  sa^culis  usque  ad  finein 
mundi  ad  fidem  et  dilectionem  Filii  Dei  est  ventura. 
Mam  quisquis  ad  verum  esse  non  tendit,  nihil  est, 
et  in  nihilo  coram  Deo  computatur,  quia  sine  Deo 
nihil  est  homo.  Sequitur  : 

Bountiam  tuam  et  justHiam  tuam,  Deus^  usque  in 
aUissima,  quw  fecisti  magnaUa.  Deu$y  quis  500  <^ 
miUs  tibi  f  Deus  Pater  Filio  sub  Domino  nostro  Jesu 
Cbristo  secundum  humanam  naturam  dedit  potesta- 
tem  et  judicium  facere,  ut  in  forma  servi,  in  qua 
judicatus  est,  judex  sit  vivorumet  mortuorum,  sicut 
ipse  filius  in  Evangelio  dicit  :  Pater  non  judicat 
quemquamf  sed  omne  judicium  dedit  FiUo  (Joan.  v» 
«2). 


979  VEN.  GODEFUIDI  ABBATIS  ADMONTEiNSIS  m 

Igitur  potentia  etjtt$tUia,  qaamexercet  injudicio,  A  nunquam  possent  cadere.  Sed  etiam  horoo  ita  noD 


Um»magna  et  tam  districta  est,  ut  non  solum  in  ho- 
roinibus  hanc  judiciariam  exerceat  potestatem,  sed 
usque  ad  angelos  hac  aequitatis  districtione  perlin- 
gat,  sicut  hic  dicitur :  U$que  in  altissima,  quas  fe- 
cisti  magnalia.  In  verbo  hoc,  altissima  magnalia^ 
apostatae  angeli  possunt  accipi,  qui  quarovis  a  Deo 
apostatando  degeneraverint,  tamen  in  niagno  honore 
couditi,  teste  propheta ,  principium  viarum  Dei  fue- 
nint  (Job  xL,  14). 

Potentia  ergo  sua,  qnam  secundum  humanam  na- 
turam  a  Deo  Patre  accepit,  et  justitia  sua,  qua  uti- 
tur  in  judicio,  ab  hominibus  perlingtt  usquead  apo- 
statas  angelos  ipsos  aeternaliter  damnando  in  in- 
femo,  quia  angelorum  peccaverunt  Domino. 
HOMILIA  LXIX. 

IN  FKSTUU  ASSUMPTIONIS  B.   MARIiE  VlRGINIS 
SEXTA. 

/ft  omnibus  requiem  quassivif  et  in  hcereditate  Do- 
mini  morabor  (Eccli,  xxi). 

Yerba  hujus  sacrae  lectionis,  qoae  de  libro  Sapien- 
liae  [Ecclesiastici]  sunt  excerpta,  si  quis  perfecte  vi- 
dere  et  intelligere  posset,  vel  proferre  idoneus  aut 
dignus  esset,  totum  opus  humanae  redemptionis  in 
eis  invenirct.  Congrue  autem  haec  eadem  leclionis 
▼erba  de  iibro  Sapientiae  sunt  excerpta ,  quia  vere 
liber  Sapient;^,  et  opus  Sapientiae  erat  salus  re- 
demptionis  humanae.  Licet  enim  universa  opera  sua 
aeterua  Sapientia  in  magna  et  mirabili  sapienlia  fe- 


cecidit,  quin  posset  resurgere,  et  ad  eamdem  hae^ 
reditatem  Domini ,  |  id  est  angelorum  consortium 
aliquando  redemptus  pervenire.  Quod  quia  sancta 
Triuitas  ab  aetcrno  praevidil  ct  prseordinavit ,  bene 
futurum  tcmpus  ponitur,  morabor,  Semper  enim  in ' 
disposilione  sua  Deus  Pater  hoc  habuit,  ut  requies 
illa,  quae  perierat,  reformaretur  ct  repararetur.  Et 
tamen  quia  haec  reformatio  et  reparatio  fieri  non 
potuit  nisi  per  incaruationem  et  passionem  Filii  sui, 
tunc  prcecepit  et  dixit,  quod  per  incarnationem  Chri- 
sti,  passionem  Cbrisli,  resurrectionem  et  ascensio- 
ncm  Cbristi  hsec  requies  esset  reformanda,  et  per 
advenlum  Spiritus  sancti  in  universo  mundo^raedi- 
canda.  tn  tribus  verbis  pracepitf  dixit,  Creator  om^ 
^  nium,  tota  simul  sancta  Trinitas  intelligi  potest :  in 
verbo  prcecepit  Deus  Pater,  in  verbo  dixit  Deus  Fi- 
iius,  in  verbo  Creator  omnium  Deus  Spiritus  san- 
etus.  Ex  praeceplo  enim  Dci  Palris  venit  Dcus  Filius 
in  hunc  munduni  ad  bumani  generis  redemptionem  ; 
ex  praecepto  Dei  Patris  missus  est  Spiritus  sanctus 
ad  iliuminationcm  et  pra;dicationem.  Quiaveroopus 
redemptionis  ad  Fiiium  solummodo  pertinuit,  non  ait 
prcecepit  502  ''<(^<(>  ^^^  ^^^^^  "i<^'i-  Ip^  ^^  ^nim  Vet- 
bum  Patris  indicibile,  pcr  quod  facta  sunl  omnia» 
sicut  scriptum  est :  Dixtt,  el  facta  sunt  (Psal,  xxxii,  9). 
Dixitf  inquam,  mtAi,  Filio  suo,  ut  per  me  cooperante 
Spiritu  sancto  buniani  gcneris  fieret  redemptio 
Et  dum  praecepto  Patris,  mediante  Spiritu  sancto. 


cerit,  omnia  tamen  opera  ejus  opus  redemptionis  r  obaudio,  ille  qui  creavit  me,  requicvit  in  tabernacuta 

GiifUkPAv/*Allif    1?!  oi.Sm  l>An«<k  rv^:  — ^-.:4_:„  m* •_ ^      _*    Jz^:*   iLi  .     f..     f l  i^t.-Lit-      ^»    •_    » * 


fiuperexcellit.  Et  quia  beata  Dei  genitrix  Maria  causa 
ejusdet^  redemptionis  exstitit,  utpole  per  quam,  et 
per  cujus  fllium  complenda  el  peHicienda  fuit,  recte 
et  non  incongrue  in  praesenli  feslivitate  ad  honorem 
ipsius  legendam  Spiritus  sanctus  instituit. 

In  omnibus  requiem  qua^sivi,  Haec  verba,  verba 
sunt  sancue  Trinitatis,  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus 
sancti.  In  omnibus  requiem  qua^sivi,  Omnia,  quse 
sunt,  Deus  creavit ;  sed  m  his  omnibus  requiem  non 
qoaesivit.  Quaedam  fuerunt,  in  quibus  requiem  quasi- 
9it,  501  Hoc  erat  rationalis  crealura,  angelica  vi- 
delicet  et  humana,  propter  quaro  omnia  creavit.  Et 
quia  propter  rationalem  creaturam  caetera  omnia 
creata  sunt,  dum  in  hac,  cui  omnia  subjecta  sunl. 


meo,  et  dixit  mihi :  In  Jacob  inhabila,  et  in  Israel 
hwreditare.  Notaiitur  hic  omnia  Christi  sacramcnta» 
in  verbo  creavit  me  incarnatio,  requievit  in  tabema" 
culo  meo,  Deus  Paler  Filium  sibi  coaequalem,  co« 
aeternum  tunc  quodaminodo  creavit,  quando  enm  in« 
camari  constituit :  in  cujus  tabernaculo  requievil, 
cum  enm  ad  passionem  misit.  Tabernaculum  enim, 
quod  est  militautium,  sacrosanctum  corpus  ejus  non 
injuste  significat,  in  quo  Deo  Patri  fideliter  et  forti- 
ter  militavit  pro  salute  generis  humani.  Antequam 
tabemaculum  istud,  quod  de  intcmerata  virgino 
beata  Maria  induerat,  pcr  passionem  in  [croce  dis- 
rumperetur,  Deus  Pater  in  nuilo  hominum  requie- 
vit,  quia  post  incarnationem  Christi  sicut  et  ante 


«Bteraa  Dei  sapientia  requiescit,  non  immerito  in  d  omnes  posl  prajsentis  vitne  decursum  ad  inferos  de- 


omnibus  requiem  quoisisse  dicitur.  Ita  autero  requiem 
quaesivit  et  quaerit,  non  ut  ei,  cui  secundum  divini- 
tatem  nihii  unquam  accessit  vel  decessit,  requies 
aliqua  necessaria  esset,  sed  ut  angeli  ct  homines 
sempiteraam  in  eo  requicm  el  beatitudinem  inveni- 
reiit,  cognitionis  et  dilectionis  ejus  participes  fierent. 
Sed  in  his  omnibus  requiem^  quam  qucesivit,  non  in- 
venit,  quia  summus  angelus  cecidit,  homo  cecidit. 
Sed  tamen  non  omnino  requies  illa  periit,  quia 
cadente  angelo  apostata  cum  suis  pars  qiiaedam  an- 
geiomm  remansit,  in  quibus  morabatur  et  requievit, 
»icut  ait,  et  in  hcercditate  Domini  morabor.  Facti  sunt 
«nim  hxreditas  Domini,  in  qua  moraretur,  dum  per 
tepeum  malorum  angelorum  ita  firmati  suut,  ut 


scenderunt,  disrupto  autem  hoc  tabernacuio  in  ara 
crucis  Deus  Pater  tunc  primuin  requicm,  qnam  quae» 
sivit,  invenit.  Nam  per  passioncin  Filii  sui  creden- 
tibus  in  eum  diu  clausa  rcgni  coclestis  janua  est  re« 
scrata.  Post  troph^eum  passionis  statim  subinfertur 
gioria  resurrectionis. 

Et  dixit  mihi :  In  Jacob  inhabita.  Per  Jacob,  quo4 
supplantator  dicltuT  9  resurrectio  Christi  figuratur, 
quia  per  passionem  et  resurrectionem  suam  diabo* 
lum  supplantavit,  mortem  et  mortis  iniperium  supe* 
ravit.  Et  proprie  resurrectioni  congruil  verbum  hoc 
inhabita ;  quia  ubi  homo  habitat,  ibi  stabile  csse  ha- 
bere  desiderat.  Christus  secundum  humanam  natu* 
ram  mortalis  crat,  cl  inori  voiuit.  Ucsurgens  autem 


981 


HOMILliE  FESTIVALES. 


m 


a  mortuis  ita  seipsum  stabiliTit ,  ut  ultra  non  mo-  A  plena  et  perfusa  est  pretio  et  deeore  redempcioois 


rtatur,  et  in  xtern»  incorruptionis  stabilitate  inba- 
bitans  coelo  terraeque  prxsideat  et  dominetur,  no- 
bisqae  mortalibus  post  hujus  viUe  inslabilitatem  cor- 
poris  et  antmx  peracia  resurrectione  repromisit  in* 
commutabilitatem.  Sed  quia  nec  in  503  incama- 
tione ,  nec  in  passione ,  nec  in  resurrectione  ejus 
plena  spes  aetemx  visionis  nobts  esset,  nisi  eamdem 
humanam  naturam ,  quam  assumpsit ,  ad  dexteram 
Patris  collocaret,  subjunxit  et  ait : 

Et  in  Israel  hirreditare,  Per  hrael^  quod  inter- 
pretatur  vir  videns  Deum,  recte  ascensio  figuratur  ; 
quia  Filius  Dei»  qui  dc  sinu  Patris  descendit ,  ho- 
mineui,  quem  assumpsit,  ad  visionem  Dei  Patris 
perduxit,  ac  per  lioc  nobis  spcm  dedit,  ut  et  nos 


nostrae.  Quia  vero  paucomm  et  pcrfeclorum  est  vir- 
tus  contemplationis,  consolamur  per  hoc  quod  sub- 
jungit : 

Et  in  civiHite  tanctifieaia  similiter  requievi,  Per  ct- 
vitatemy  in  qua  ^t  multitudo  hominum,  in  activa 
vita  bene  operantes,  ut  dixi,  designantur,  in  quibus 
Deus  similiter  requiem  suam  firmat ,  quia  sicui  illi 
per  mentis  contemplationem,  sic  isti  per  bonae  vit» 
actionem  s^lvantur  et  sanctificantur.  Sed  quia  his 
duobus  ordinibus  praelatorum  deesse  non  debet  sol- 
licitudo,  addidit,  et  in  Jerusalem  potestas  mea.  No- 
mine  JerusaUmy  quod  interpretatur  visio  pacis,  ideo 
praelati  censentur,  quia  iter  iliud,  quo  tenditur  ai 
visionem  aeternae  pacis ,  debent  ostendere  et  ihsi* 


qxiandoque  illuc,  quo  ipse  ascendit,  pervenire  de-  B  uuare,  et  per  doctrinam  contemplantibus  et  per  bona 


lieamus,  ubi  aeternae  beatitudinis  requiem  cum  ipso 
possideamus.  £t  benc  ascensioni  congruit  verbum 
hoc,  hcereditarej  quia  quod  hominem  haereditario 
jure  attinct,  a  quoquani  monalium  auferri  ab  eonec 
valet  nec  debet.  Sic,  sic  Dei  Fiiius  coilum  hxredita- 
vit,  quando  Deus  Pater,  cum  quo  omnia  secundum 
Divinitatem  habuit,  omnia  ei  sccundum  humanitatem 
tradidit,  sicut  ipse  ait :  Data  est  milii  omnis  potestas 
in  cmloet  in  terra  (Mattli,  xtlviii,  18).  Ut  autem  om- 
nia  haec  firmarcntur  et  toli  mundo  insinuarcntur , 
mittendus  erat  Spirilus  sanctus  apostolis.  Unde  con- 
tinuo  subjungitur : 
Et  in  eleciis  meis  mitle  radices.  Electi  Dci  sancti 


opera  bene  operantibus.  Qui  bene  admouentur  in 
hoc  quod  ait : 

Et  in  Jerusalem  potestas  mea.  Quod  enim  aliis 
praeeminent,  et  plus  caeteris  hominibus  possunt,  hoo 
non  ex  sua ,  sed  ex  Dei  potestate  habent.  Et  ideo 
dicit,  potestas  mea  ;  et  ideo  potestas  mea,  quatenus 
per  hoc  adinoneantur,  ut  dominium  et  potestatam, 
quam  in  subditis  suis  exercent,  ita  exerceant,  ut 
non  illorum,  sed  Dei  poteslas  dici  valeat.  Et  quoniam 
non  solum  in  illis,  qui  in  praesenti  sunt,  sed  in  iilis 
firmata  fuit,  qui  ante  legem  et  sub  lege  erant,  apte 
sequitur : 

Et  radicavi  in  popub  honorificato^  et  in  parte  Dei 


erant  aposloli,  quos  sibi  de  omni  mundo  clegit,  in  ^  mei  h(Breditas  illius,  Populus  honorificatus  patriar- 


quos  radices  suos,  onniia  videlicet  sacramenta  incar 
nationis,  passionis,  rcsurrcclionis  et  asccnsionls 
suae  misit  dum  eis  eadem  sacramenta  ubique  prx- 
dicanda  et  annuntianda  commisit ,  diccns :  Euntes 
doceteomnes  gentes  (ibid.^  19).  Quare  cadem  sacra- 
menta  radicibus  figurantur?  Ubi  radix  est ,  ibi 
fructus  speratur,  sive  bonus  sive  malus.  Si  vero 
cvulsa  fuerit  radix,  spos  nulla  crit  fructus.  Sic  qui- 
cunque  Dominica  sacramenla  credunt,  confitentur, 
bonis  operibus  exsequunlui,  talem  profecto  fructum 
proferunt ,  per  quem  a^ternaliter  salvantur.  Se- 
quitur  : 

El  sic  in  Sion  prmata  sum  ,  et  in  civitate  sancti- 
ficata  simililer  retiuievi,  et  inJerusalem  potestas  mea. 
Tria  ista,  civitas,  Siont  Jerusalem  tres  ordines,  qui 
sunt  in  Ecclesia,  possunt  significare :  Sion  quod  in- 
lerpretatur  specula,  contcmplanles  ;  civiias  sanctifi- 
cata  bene  opcranlcs ;  Jerusalem,  quod  dicitur  visio 
pacis,  praelatos  bene  prajdicanles.  Peracta  passione, 
resurrcctione  et  ascensione  bene  subjunctum  est : 
Et  sic  504  <'^  ^^^^  firmata  sum^  quia  sic,  id  estin  hac 
fide  incarnationis,  passionis,  resurrectionis  et  as- 
ceusionis  firmata  est  illa  requics  in  contemplantibus, 
in  bene  operantibtrs,  in  bene  prxdicantibus ,  quia 
nisi  per  ista  sacramenta  homo  pervenire  non  posset, 
nec  ad  dulcedinem  orationis,  nec  mentis  contem- 
plationem,  nec  ad  sacne  Scripturx  cognilionem. 
Haec  enim  sacramenta  dulciler  homincin  accendunt 
intrinsecus,  Scripluram  sanctum  upcriunt,  quxlota 


chae  erant,  quos  vere  Deus  honorificabat,  et  in  qui- 
bus  fidem  suam  radicabat,  licet  videre  el  exspectare 
non  inererenlur  quod  credebant.  Noe  enim  ille  pius 
et  maguus  patriarclia  multum  a  Deo  esl  honorifica- 
tus,  quando  pereunte  mundo  505  >"  diluvio  solus 
cum  paucis  in  arcaest  salvatus.  Abraham  eximiuset 
prajcipuuspatriarcharumvaldelionorincari  meruit  a 
Domino,  qui  prascipiente  Dominoexiit  de  terra,  el 
de  cognatione  sua,  et  unicum  filium  suum  Domiiio 
iinmolare  noii  est  reveritus  ,  e^  per  hoc  doctor  el 
prophetain  populo  Dei  meruit  nominari.  Sic  firmata 
requie  isla  in  illis  et  in  caeleris  sanctis,  qui  erant 
ante  legem,  quomodo  et  in  eis,  qui  sub  lege  erant, 
finnata  sit,  continuo  adjunxit : 

Et  in  parte  Dei  mei  hoereditas  Hlius,  Pars  liaeredi- 
tatis  Dei  populus  Jndaeorum  erat,  quos  sibi  in  pe- 
culium  elegit,  et  legem  suam  dedit.  Omnes  enim  gen- 
tes  permisit  abire  in  viam  suam,  istos  tantummodo 
in  liaereditatem  suam  sumpsit,  sicut  scriptum  est : 
Pars  autem  Domini  populus  ejus,  Jacob  (uniculus 
hareditatis  ejus  (Deut,  xxxii,  9). 

Denotatis,  qut  ante  legem  et  sub  lege  erant,  intro- 
ducuntur  ctiam  qui  sub  gratia  sunt,  dum  dicitur,  et 
in  plenitudine  sanctorum  detentio  mea,  Licet  enim 
in  poputo  honorificato  radicaverit  requiem  suam,  li- 
cet  ex  pluribus  partem  quamdam  ih  haereditatem 
sibi  tulerit,  tamen  tft  plenitudine  sanctorum  detentio 
ejus,  quia  quos  sub  gratia  elegit  et  redemit,  ia  ple- 
nitudinem  gratiae  suae  admittens  ita  fortiter  dalinet, 


983 


VEN.  GODEFRIDI ABBATIS  ADMONTENSIS 


fSI 


et  ad  se  slringit,  ut  nec  ipsi  ab  eo,  nec  ille  ab  cis  in  A  pcenilentiam  iliuminatos,  per  bonam  vitam  saiictill- 


perpetuum  separan  velil  aut  possit.  Quae  sanctorum 
plenitudo,  qualis  esse  debeat  in  nierito,  et  quid  per- 
ceptura  sit  in  praemio,  xtema  Dei  Sapientia,  quae 
liic  loquitur,  mystice  demonstrat  dicens  : 

Quasi  cedrus  exaltala  sum  in  LibanOj  et  quasi  cy^ 
pressus  in  monte  Sion ;  quasi  jHilma  exaltata  sum  in 
Cadest  et  quasi  plantatio  rosm  in  Jericho  ;  quasi  o/t- 
ta  speciosa  in  campis^  et  quasi  platanus  exaltata  sum 
juxta  aquam  in  plateis :  sicut  cinnamomum  et  balsa- 
mum  aromatizans  odorem  dedi ;  quasi  mtjrrha  etecta 
dedi  suatritatem  odoris.  Quatuor  hic  ponuntur,  cedrus 
exattata  in  Libano^  cypressus  in  monte  Ston,  palma 
exaltata  in  Cades^  plantatio  rosee  inJericho,  perqua^ 
quatuor  omnium  salvatorum  et  salvandorum  vita 


catos,  per  martyrium  consummalos,  possumus  alio 
modo  507  vocare  innocentes,  pcenitentes,  profl- 
cientes  sive  vincentcs,  perficientes  sive  morientes. 
His  quatuor  membris,  qua;  ita  distinximus,  alia 
quatuor  membra,  quae  scquuntur,  recte  respondent, 
otiva  speciosa,  plalanus  exaitata,  cinnamomum  etbal' 
samum^  mtjrrha  electa,  magnamque  convenientiam 
prsecedentia  cum  sequcntibus,  scquentia  cum  prae- 
cedcntibus  habent.  Cedro  exaltata;  in  Libano  recte 
respondet  oliva  speciosat  quod  est  misericordia ;  cy- 
presso  in  monte  Sion  recte  respondet  platanus  exa^ 
tatajtixta  aquam  in  plateisj  quod  est  peccatomm  in- 
dulgentia ;  palmx  exaltatce  in  Cadcs  recte  respondet 
cinnamomum  et  balsamumy  quod  est  castimonia  car- 


exprimitur,  quos  iia  subnotamus.   Per  Libanum,  B  nis  et  munditia  cordis ;  p/an(afiom  roso;  in\Jerieko 


quod  interpretatiir  candidatio^  possuut  accipi  per 
baptismum  candidati,  vel  emundati ;  per  cypressum 
in  monte  506  ^<^'>«  poenitentes  per  doctrinam  iilu- 
minati ;  per  palmam  exaltatam  in  Cades,  per  bonam 
vitam  sanctificati ;  per  plantatiotiem  rosoi  in  Jericho^ 
permartyrium  consummati. 

Et  bene  primi  ifli  per  baptismum  candidati  eedroy 
cujus  odor  serpentes  fugat,  comparantur,  quia  dum 
candidantiir  per  baptismum  et  emundantur,  procul 
maligni  spiritus  ab  eis  pelluntur  ci  efiugautur.  Sed 
et  per  montem  Sion  non  iiicongrue  accipiuntur  pce- 
nitentes  per  doctrinam  illuminati.  Mons  enim  Sion 
altitudinem  significat  doctrinae,  per  quam  edocti  et 
llluminali  intimaesatisfacUonisetpcenitudinis  sludio 
fleipsos  a  peccatis  suis  emundarc  non  desistunt.  Hi 
tales  per  poeniteiltiam  ad  veram  conversi  innocen- 
tiam  simiies  suni  cypresso,  cujus  odor,  sicutet  cedri, 
fugat  serpentes,  quia  vere  poeiiitentes  fugiunt  et  de- 
testantur  mali  illi  serpentes,  hostes  videlicet  invisi- 
les,  uihilin  eispraevalentes.Post  cypressum  in  monte 
Sion,  id  est  post  allitudinem  illam  pcenitentium  se- 
quitur  palma  exaltata  in  Cades.  Cades  iuterpretatur 
sancta^  per  quod  intelliguntur  per  bonam  vitam  san- 
<*tificati,  qui  quasi  pama  exaltata  in  virtutibus  pro- 
ficientcs,  sublimiores  per  baplismum  candidatis,  emr- 
nentiores  per  poenitentiam  emundatis,  per  bonam 
vitam  a  Deo  meruerunt  sanctificari,  sicut  beatus 
Gregorius,  Martinus,  Nicolaus,  Benedicius  eorum- 


recte  respondet  myrrha  electa ,  quod  est  perfecta 
mortificatio.  Cur  autem  et  qua  proprietate  per  sin- 
gula  verba  jhas  virtutes  ita  nominayerimus,  modo 
Deo  donantc  discutiamus. 

Per  olivam  bene  intelligitur  miserieordla,quia  sic- 
ut  oleum  cunctis  prsecellit,  quibus  immiscetur,  li- 
quoribus,  sic  misericordia  Dei  est  superomniaopera 
ejus.  Per  campum  autcm,  qiii  nec  aratur,  nec  scin- 
ditur,  innocentcs  accipiuntur.  Et  bene  dicit,  o(tra 
speciosa  in  campis,  quia  revcra  illa  est  oliva  speciosa 
in  campis  gratuila  Dei  misericordia  in  innocentibus, 
qua  eos  rcinunerat  etcoronat,quinullolaborisaratro 
velvomere  disciplinae  cxarali  vel  scissi,  moxtrans- 
,  eunt  et  perveniunt  ad  gaudia  coelestis  regni.  Per 
'  platanum^  quac  lata  fulia  halct,  non  incongrue  in 
telligitur  indulgentia  peccatorum,  quae  defietur  pcc- 
nilentibus,  quia  secundum  pcccatonim  multitudineni 
indulgcntiae  suae  omnipotens  Deus  extendere  dcbet 
latitudinem :  Omnes  enim  peccaverunl^  et  egent  gtoria 
Dei  (Rom,  iii,  23).  Juxta  aquam  in  ptateis^  hoc  est 
sccundum  camalcm  50S  concupisccntiam,  laUm 
et  spatiosam  saeculi  viam  incedentibus.  Per  ci^na 
momum,  quod  cinerci  coloris,  et  batsamum,  quod 
boni  odoris,  opUme  significan  potcst  corporis  casii- 
monia,  et  cordis  munditia,  sivc  justitiae  gloria,  quam 
quidam  ita  perfecte  asscquuiitur,  ut  in  came  sua 
Dttllum  aliquando  iliicitum  motum  seiitiant ;  sicut 
de  l)eato  Bcnedicto  legimus,  quod  post  semel  supera- 


que  consimiles,  qui  sicut  palma  exaltabantur,  dum  d  ^^^  tentationempiullam  dcinceps  in  carne  sua  istius- 


de  virtute  in  virtutem  ire  conabantur,  hoc,  quod 
secundum  caraem  in  eis  vivebat,  vincentes,  et  se- 
cundum  spiritum  sancte  ac  juste  viventes. 

Posi  palmam  exaltaiam  in  Cades  seqiiitur  planta- 
tio  roste  in  Jericho.  Per  rosam^  quae  rubet,  bene  ior 
tettiguntur  per  martyrium  consummati,  qui  in  Jeru- 
chOf  id  est  in  defectum  carnis  suae  venerunt,  dum 
pro  veriiale  confirmanda  indubiianter  sanguinem 
suum  fuderunt,  ei  per  hoc  in  cordibus  aliomm  fi- 
dem  Christi  plantaverunt»  sicui  beatus  Stephanus, 
qui  plus  iuiic  temporis  sanguine  suo  in  cordibus 
credeutiiim  fidera  confirmavitChristi,  quam  facereni, 
aaifacere  docendo  posseni  adhuc  apostoli.  Itaqiie 
qiios  iiominavimus  pcr  baptismum  '*«ndidatos,  per 


modi  sustinuerii  molestiam.  Sed  et  cordis  muM- 
ditiam  ita  assequuntur,  dumita  justificaniure^gio- 
rificantur,  ut  sicui  ad  illicita  non  moventur  exte* 
rius,  sic  etiani  pravam  cordis  delcctionem  non  ad- 
mittani  interius.  Isti  sicut  cinnamomum  et  balsam^i^ 
aromatizantes  bonam  de  se  aliis  reddunt  fragran-^ 
tiam,  dum  corporis  castimoniam  et  cordis  conser- 
vani  munditiam. 

Post  ista  omnial)ene  sequitur  myrrha  etecta^  quod 
est  perfecta  mortificatio,  quae  dabitur  in  futuro.  £t 
ut  breviter  eadem  verba  comprehendamus,  iiemm 
repetamus,  innocentibus  in  merito  datur  otitM  spe^ 
ciosa,  id  cst  gratuita  miscricordia  in  pnemio.  P(B- 
niicntibus  in  mcrito  datur  induigentia  peccatomfl!^ 


935  HOMILIifi  FESTIVALES.  9^6 

in  pmnio.  TinceBtibus  in  merilo  datur  castimonia  A  humili  et  contrito  corde  ejusdem  Virginis  ascendebat 
carnis  et  cordis  munditia  in  prsemio.  Perficientibus      coram  Domino. 


sive  morientibus  in  merito  datur  perfecta  mortifica- 
tio  in  prsemio.  Quae  perfecta  niortificatio  ideo,  ut  di- 
ximus,  dabitur  in  futuro,  quia  etsi  sunt  sese  in  prae- 
senti  mortificantes,  nunquam  tamen  nisi  in  illa  vita 
aeterna,  myrrham  accipiunt  electam^  id  est  mortifica- 
iionem  perfectam,  quia  ubi  mors  non  erit,  ibi  nec 
peccatum,  necdolor  ullus  aut  infirmitas,  nec  aliquid 
corruptionis  ulterius  accedet,  ubi  odor  suavitatis 
Pominus  noster  Jesus  Christus  jcrit,  qui  bonis  om- 
nibus  eiectos  suos  satiabil  et  replebit  per  immoru- 
lia  saecula  sseculorum.  Amen. 

509  HOMILIA  LXX. 

IN  EAMDEM    FESTIV1T4TEM    SEPTIM4. 

Quas  e*t  i$la,  quce  asccndit  per  deserttim  sicut  »tr- 
gula  [umi  ex  aromatibus  myrrha  et  thuris  et  uni- 
versi  pulveris  pigmentarii  ?  (Cant,  iii). 

In  verbis  istis,  quae  quasi  admirando  Spiritus 
sanctus  per  os  sapientissimi  Salomonis  pronuntiat, 
gloriam  et  beatitudinem  intemerata*  Virginis,  cujus 
hodie  festa  colimus,  evidenter  insinuat.  Nam  quod 
casta  et  immaculata  cjus  in  tcrris  conversatio,  et 
veneranda  ejus,  qux  hodie  colitur,  ad  coelos  assum- 
ptio,  non  solum  hommibus,  sed  et  angclis  admiranda 
fuerit,  his  paucis  verbis  brcvitcr  coniprehendens 
ait  :  Quw  est  ista^  quas  ascendit  per  desertum  sicut 
virgula  fumi  ?  Per  desertum  praesentis  sseculi  hsBC 
eadem  beata  virgo  Maria  imniaculato  calle  transivit 
et  ascendit,  dum  tota  cordis  intentione,  lota  animi 
devotione,  solis  coclestibus  intendens,  cuncta  visi- 
bilia  et  terrena  mentis  contemplatione  transcendit. 
Unde  bodierna  ejus  asccnsio  sive  assumptio  mirabi- 
lis  et  venerabilis  cunctis  angelicis  erat  spirilibus, 
qunndo  in  xternum  secum  regnaturam  cum  gaudio 
ineffabili  eam  suscepit  unigenitus  Filius  ejus. 

Manens  autem  adhuc  in  hoc  mortali  corpore 
ascendebat  quotidie  corde  et  animo,  atcendebat  uti- 
que  non  sicut  virga,  scd  sicut  virgula^  non  sicut 
mag)ia,  sed  sicut  parvula ,  quia  non  se  magnam,  non 
sublimem  ct  excclsam  csse  credidit,  sed  parvulam 
et  humilem ,  ac  omnibus  inferiorem  semetipsam 
«xistimavit.  Sicut  eniin  virgula  recta  est  ac  tenera, 


Et  unde  orta  est  hujusmodi  virgula  fumi?  Ex  ara- 
matibus,  inquit,  myrrhw  et  thuris.  Possumus  per 
aromata  non  inconvenienter  bonarum  accipere  vir- 
tutum  opera,  per  myrrham  carnis  mortiricationem« 
per  thus  mentis  conlemplationem.  Quid  de  virtuti- 
bus  sanctissimae  Dei  genitrix  Mari»  lingua  humana 
dicere  vel  enarrare  sufliciat,  in  qua  ipsa  Dei  virtiis 
et  Dei  sapientia  corporaliter  inhabitabat?  Nam  sin- 
gula  virtutum  orcamenta ,  quae  Spiritus  sanctus, 
prout  vult,  electis  suis  dividit,  omnia  simul  Matri 
suae  Deus  homo  dedit.  De  mortificatione  vero  vir- 
gineae  carnis  suae  licet  nihil  pene  sacra  Scriptura 
dixerit,  nulli  tamen  dubium,  quod  caniem  suam 
B  et  ea,  quae  carnis  sunt ,  sUbili  et  districto  rigore 
semper  in  semetipsa  mortificaverit.  De  contempla* 
tione  vero,  qua  soli  Deo  vacabat ,  quid  dicere  va- 
leam,  cum  universa  multitudo  diviuae  dulcedinis 
sine  dubio  repleverit  eam  ? 

Et  universi  pulveris  pigmentarii.  Licet  universi 
pulveris  pigmentarius ,  hoc  est  universarum  virtu- 
tum  operator  magnificus  aptissime  accipiendus  est 
Spiritus  sanctus,  aliud  tamen  quiddamin  hisverbis 
acciperc  possumus.  Sicut  eniin  peritus  quilibet 
pigmenlarius  universas  pigmcntorum  species  in  te- 
nuissimum  pulverem  conlerere  et  conficere  satagit, 
quo  curare  diversas  infirmitatum  molestias  pos- 
sit,  ita  supra  dictus  ille  verus511  utique  pigmen- 
tarius  Spiritus  sanctus  universum  pulverem  medici- 
nalis  graliae,  videlicet  universa  dona  miserationis  et 
gratiae  contulit  et  congregavit,  in  corde  intemeratae 
virginis  Mariae ;  ut  quoniam  in  genere  humano  multa 
et  diversa  sunt  iufirmitatum  incommoda ,  multa 
etiam  ac  diversa  curationum  medicamenta  habeat» 
quibus  infirmas  peccantium  animas  saiiare  et  curare 
valeat.  Nam  etsi  omnino  homo  peccator  desperatus, 
sive  in  peccatis  mortuus  fuerit,  si  ipsa  mater  mise^ 
ricordiae  manum  intercessionis  suae .  super  aegrum 
imposuerit,  nulla  omnino  infirmitas ,  nulla  prorsus 
iniquitas  peccatrici  animae  praevalere  poterit. 

Haec  ad  laudem  et  gloriam  hodiernae  festivitatis, 
prout  potuimus,  sub  brevitate  transcurrimus,  nunc 
ad  nos  eadem  verba  transferre  studeamus.  Nam  li  - 
et  facile  flecti  ct  inclinari  valet,  et  per  hanc  homo  D  ^^^  specialiter  nobilissimae  reginae  nostrae  conve* 


ad  disciplinam  coerceri  ac  compesci  solet,  ita  beata 
Dei  Genitrix,  rectas  gradiens  semitas  justitiae,  ad 
omne  opus  bonum  et  pcrfectum  tenerum  semper  ac 
flexibilem  habebat  animum.  Nam  sibimetipsi  facta 
virgula  disciplinse  ita  omnes  sensus  suos  conservavit 
et  compcscuit ,  quod  ab  omni  peccato  animam  et 
corpus  suum  custodivit.  El  bene  sicut  virgula  fumi 
ascendisse  dicilur.  510  ^^™  P^^  fumun  ,  qui  in 
altum  consurgens  amarus  est,  et  ainaras  excitat,  la* 
crymosus  cjus  et  contribulatus  non  incongrue  acci- 
piendus  est  spiritus,  quac  pro  salute  et  redemptione 
humani  generis  amaras  Deo  quotidie  offerebat  la- 
crymas.  Cujus  nimirum  lacrymosa  deprecatio ,  ut 
suavissimi  virgula  fumi  in  allum  consurgens ,  de 


niant,  mystice  tamen  fideli  cuilibet  animae  aptarii 
poterunt,  quia  et  initium  bonae  conversionis,  et 
studium  sanctae  conversationis  et  humiliati  cordis 
et  corporis  contritionem  nobis  exprimunt. 

Unde  angelici  illi  spiritus,  qui  humanis  semper 
congaudent  et  congratulantur  profectibus ,  salvan- 
dum  quemlibet,  qui  per  desertum  prxsentis  saeculi 
ascendere  desiderat ,  his  verbis  quasi  admirando 
laudant  et  magnificant.  Qucb  est  ista,  inquiunt,  qwB 
ascendit  per  desertum  ?  Pcr  desertum^  in  quo  crude- 
les  sunt  bestiae  et  animalia  ,  quorum  uon  est  nu- 
merus,  praesens  saeculum  sive  cor  bominis  pecca- 
loris  apte  intelligi  potest.  Per  hoc  desertum  bona 
conversione  et  sancta  convcrsatione  bomo  salvandtis 


987  TEN.  GODEFKIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  081 

Mcendere  appctit,  dum  divina  misericordia  praeven-  A  mmatione  mentis  'extollatur  Yel  intumescat.  Nam 


tus  spiritales  bestias  ac  nociva  animalia,  id  est  ini- 
quitates  et  peccata  sua  agnoscere  et  pertimescere 
incipit,  et  ne  ab  his  bestiis  et  animalibus  occidatur 
et  pereat,  proponit  in  animo  suo  per  desertum  supra 
dictum  ascendere,  id  est  bona  conversione  ad  Deum 
confugere.  Sed  quale  initium  ,  vel  qualis  voluntas 
hujus  conversionis  in  primordio  sit,  verbis  conse- 
quentibus  patenter  innuit. 

Sicut  virgula,  inquit,  fumi.  In  virgula,  quae ,  ut 
dixi,  recta  est  ac  tenera,  et  cum  qua  homo  ad  ti> 
morem  512  disciplinse  compescitur,  voluntas  bonx 
conversionis,  quae  aut  timore  supplicii ,  vel  timore 
districti  judicii  nascitur,  non  injuste  accipitur.  Nam 
sicut  in  virgula  rectitudo  ac  teneritudo  est ,  ita  et 
Toluntas  novae  conversionis  rectitudinem  simul  ha- 
bet  et  teneritudinem.  Habet  quidem  rectitudinem, 
quia  recta  yoluntas  cst,  quod  homo  animalis  ad 
bona  converti  concupiscit.  Habet  teneritudinem , 
quod  velle  bonum  nondum  opere  adimplere  poterit. 
Unde  ct  eadem  voluntas  non  tantum  virgula  ,  sed 
etiam  virgula  fumi  dicitur,  quia  sicut  furaus  vide- 
tur,  scd  tamen  non  tangitur,  nec  palpatur,  ita  et 
voluntas  recta,  licet  adhuc  infirma  sit  ct  tenera, 
videtur  a  Domino,videtur  a  sanctis  angelis,  ct  tamen 
Don  tangitur,  non  palpatur  manibus ,  quia  nondum 
bonis  comprobatUr  operibus.  Ad  hxc  etiam  sicut 
ICumus  amarus  cst  et  tenebrosus,  ita  amaritudinem 
et  tcnebras  tunc  homo  in  semetipso  patitur ,  cui 
amarum  valde  est  dulcia  sibi  gaudia  mundi  con* 
temnere,  et  dulcia  carnis  desidcria  insemetipso  mor-  ^ 
tificare  et  abscindere.  Et  idco  quasi  in  tenebris  quo- 
dammodo  ambulat.  Nara  quid  eligere,  quid  respuere 
possit,  ignorat.  At  ubi  opitulante  Doniino  velle  bo- 
num  placita  Deo  conversione,  compleverit,  et  in 
8ancta  conversatione  laborare  cocperit,  fit  profecto 
quod  consequenter  ait : 

Ex  aromatibus  myrrhce  et  thuris  et  universi  put- 
veris  pigmentarii.  In  myrrha  accipienda  est  morti- 
ficatio  camis,  in  thure  contemplatio  mentis  sive  odor 
bonae  opinionis,  in  universo  pulvere  pigmentarii  hu- 
roiliati  cordis  et  corporis  contritio.  Mortificata  came 
cum  vitiis  et  concupisccntiis  per  myrrham  conti- 
nentiae,  per  myrrham  continui  et  indefessi  laboris, 
succedit  thus  contcmplationis  sive  thus  bonae  opi- 
nionis.  Nam  postquam  vigiliis  et  jcjunis  aliisquela- 
boribus  vitia  ac  dcsidcria  carnis  mortificaudo  devi- 
cerit,  et  divinae  contemplationis  gratiam ,  quantum 
possibile  in  hac  vita  est ,  praegustare  meruerit,  fit 
plerumqne  nt  odor  bonae  opinionis  et  fama  sancta^ 
conversationis  illius  ad  aures  multorum  perveniat, 
et  sic  ventus  elationis  animum  non  bcne  providum 
incaute  pulsare  incipiat.  Ibi  profecto  necessarium 
est  ut  tunc  universus  513  P«^i^><  pigmentarii  insur- 
genti  apponatur  elationi. 

Universus  etenim  pulvis  duplex  nou  injusie  acci- 
pienda  est  huniiliati  cordis  ac  corporis  contritio, 
ot  videlicet  pro  bona  operatione  foras  humanam 
laudcm  non  qnaerat  vel  appetat ,  nec  intus  pro  illu- 


si  pro  bonis  operibus  ab  hominibus  laudari  refu- 
geret ,  et  pro  invisibili  contemplationis  gratia  ina« 
niter  extolli  non  timeret,  pulvis  utique  esset,  sed 
umversus  pulvis  non  esset.  Studeat  ergo  fidelis  anl* 
ma  universum  habere  pulverem ,  pro  bona  sciliceC 
actione  et  pro  divina  contemplntione  profundissi* 
mam  cordis  humilitatcm.  Debet  etiam  hoc  modo 
universum  habere  pulverem^  ut  si  vitio  elationis 
lapsa  fuerit,  sibimetipsi  pro  hoc  in  oculis  svis 
displiceat ,  et  ad  humilem  satisfactionem  veraciter 
poenitendo  recurrat. 

Sed  quia  universum  hunc  pulverem ,  de  quo  di- 
ximus,  sine  dono  et  gratia  veri  illius  pigmenta- 
rii,  Spiritus  sancti,  nemo  habere  poterit,  ipsam 
B  Matrem  misericordiae ,  cujus  hodie  festa  colimus « 
humiliter  imploremus ,  ut  ipsa  interveniente ,  qu» 
sanctorum  omnium  sanctissima,  electoriun  omuium 
electissima,  specialius  se  sola  humilitate  Domino 
complacuisse  testatur,  sic  in  praesenti  sub  potenti 
manu  Dei  humiliemur,  quatenus  tn  gloria ,  qua  ho- 
diema  die  super  omnes  choros  angelonim  exaltata 
cst,  in  laetitia  ct  exsultatione  eam  videre  mcrca- 
mur.  Quod  ipse  praestare  dignetur,  qui  cum  Deo 
Patre  et  Spiritu  sanclo  vivit  et  regnat  per  omnia 
sxcula  saeculorum.  Amcn. 

514  HOMILIA  LXXl. 

Ilf   OCTAVAM    FESTI   ASSl  IIPTIONIS  B.   UkfilJE  VIRGINIS 
PRIMA. 

Ego  quasi  vitis  fructificavi  suavitatem  odoris  (Eccii. 

XXIV.) 

Jucundam  festivitatem  Assumptionis  pretiosae  Do- 
niinae  et  rcginae  nostr-c,  quam  septem  his  diebus 
solcmni  devotionc  celcbravimus ,  hodie  octava  die 
dcterminamus.  Pcr  sanctorum  enim  octavas  quas 
digno  laudum  pncconio  colimus,  futura  quando- 
que  corporum  resurrectio  et  duplex,  corponim 
simul  ac  aiiimarum  declaratur  rcmuneratio.  Sex 
quippe  diebus  in  praesenti  vita  scmper  operamur 
ct  laboramus ,  septimo  vcro  die  ab  omni  labort 
ccssamus.  Qui  scptiinus  dics  illud  nobis  tempus 
designat,  in  quo  electorum  anima:  laborum  suorum 
praemia  consecutae ,  aiterna  Conditoris  sui  fruun- 
tur  visione;  corpora  quoque  tanquam  de  lal)orum 
j)  nimietate  erepta,  in  sepulcris  rcquiescunt  a  cunctis 
laboribus  et  doloribus  jam  sccura.Cum  autem  desi- 
derabilis  octavae  diei  splendor  illuxerit,  cum  vi«le- 
licet  futura  rcsurrectio  advenerit ,  tunc  nimirum  ac- 
cepta  duplici  stola  immortalitatis  corpus  ct  anima 
pariter  triumphabunt  gaudio  plcna;  securitatis. 

Pro  illius  ergo  octava;  dici  ineflabili  gloria  si 
omnium  sanctorum  octavae  festivae  appareant  ei 
jucundae ,  excellentiori  tamen  dignitatis  honorc  ve> 
neranda  est  octava  gloriosissimae  Virginis  Mariac, 
per  quam  solam  omnes  sancti  sunt  sanctificati,  et 
ad  hanc  gloriam  a  filio  ejus  praedestinati  et  vo- 
cati.  Et  sicut  dignitas  viUc  illius  omnium  sancio- 
rum  merita  praeccllit ,  ita  nihilominus  omnibus  illift 
ipsa  plus  valet ,  et  idcirco  prae  omnibus  ipsis  prm* 


f89  HOMILIJ;  FESTIVALES.  990 

tia  ejus  est  quaerenda ,  per  quam  solaiQ  oninium  A  tus  est  et  manifestatus ,  qui  prius  oecuUus  erat 


Banctorum  ad  Filium  dirigunlur  suiTragia. 

Quali  vero  meritoruni  prsecellentia ,  quantave 
tanctitatis  praerogativa  ad  talem  gloriam  pervrnc- 
rit,  commendat  nobis  lectio  bodierna,  in  qua  Spi- 
rilus  sanctus  gloriosa  ejiis  enumerat  merita,  di- 
cens  quasi  ex  ipsius  persona  :  Ego  quati  515 
vUU  fructificavi  suavitatem  odoris.  Verba  bscc  etsi 
generaUter  ad  sanctam  Ecclesiam  pertineant ,  aptis- 
sime  tamen  dignitati  beatae  Mariae  conveniu2t ,  ad 
cujus  laudem  electa  et  ordinata  sunt.  Nobilis  re- 
vera  ipsa  vitis  fuit,  in  qua  Spiritus  sanctus  desi- 
derantissimos  hortos  plantavit,  a  quo  bene  culta 
et  undique  praemunita  suavitatem  odoris  fructifico' 
vit,  Vitis  denique  inter  cxtera  ligna  despicabile 


et  ignotus.  Ante  adventum  namque  ejus  in  carne 
mundo  incognitum  fuit ,  quod  sancta  Triuitas,  Pa- 
ter  videlicet  Filius  et  Spiritus  sanctus  esset ,  et  vix 
pauci  fuerunt,  qui  fidei  hujus  agnitionem  babere 
potuerunt.  Sed  ubi  Ghristus  in  carne  apparens 
prsdicare  coepit ,  fides  sanctse  Trinitatis  per  ipsum 
declarata  (69)  toto  mundo  innotuit.  Hnde  ipse  in 
Evangelio  ait  ad  Patrem  •  Pater,  manifestavi  nomen 
tuum  hominibusy  quos  dedisti  mihi  {Joan,  xvii,  6). 
Factus  est  etiam  fructus  honestatis ;  quia  illius 
honestati  omnium  sanctorum  houestas  vel  sancti- 
tas  non  potest  adsequari.  lili  quidem  in  peccatis 
concepti  et  nati  sunt,  et  quandiu  vixerunt  pec- 
cati  labe  minime  carueruut.  Hic  vero  homo  ho- 


lignum  est  et  deforme ,  sed  fructus ,  quem  pro-  B  nestissimus  sine  peccatis  conceptus  et  natus  est ,. 


fert,  homines  abundanti  pascit  dulcedine.  Convc- 
nienter  itaque  humilis  Virgo  viti  seipsam  assimi- 
lavit,  quae  tanta  se  dejecit  humilitate,  ut  in  oculis 
suis  inferior  appareret  omnium  hominum  compa- 
ratione.  Vitis  ergo  haec  fructifcra  verbis  istis  hu- 
militatis  suae  nobis  insinuat  praeconia.  Ego  quasi 
vitis  fructificavi  suavitatem  odoris.  Quod  idem  est 
ac  si  diceret :  ego ,  quae  me  in  sestimatione  humil- 
limi  cordis  mei  omnibus  subjeci ,  suavitatem  odo^ 
ris  fructificavi ,  quia  ipsa  humilitas  mea  suavis- 
simum  odorem  respcrsit  in  aula  coclestis  regni. 
Unde  et  in  Canticis  :  Cum  esset  rex  in  accubitu 
$uo,  nardus  mea  dedit  odorem  suum  ( Cant,  i ,  il ). 
Nardus  quippe  humilis  est  berba ,  sed  niniis  odori- 


et  nunquam  peccati  maculam  verbo,  actu  aut  co- 
gitatione  contraxit.  Quia  ergo  fructum  hunc  no- 
bilem  vitis  fructifera  virgo  ct  mater  humilUma 
protulit ,  recte  de  seipsa  adhuc  ait : 

Ego  mater  pulchrce  dilectionis  et  timoris  et  agni" 
tionis^et  sanctce  spei.  Ac  sic  diceret  :  Ego  mater 
illius  hominis,  cujus  revera  solius  pulchra  dilectio 
fuit ,  quia  tantummodo  de  fonte  misericordissimae 
pietatis  ejus  profluxit.  Homo  etenim  hominem  pro- 
pter  suum  diligit  commodum  ,  speraus  aliquod  re- 
compensationis  ab  eo  beneficium ,  nec  ista  dilectio 
pulchra ,  sed  potius  dici  poterit  necessaria.  Sola 
Filii  Dei ,  qua  nos  dilexit ,  pulchra  dilectio  fuit , 
qux  non  ex  aliqua  necessitate ,  sed  ex  incompre* 


fera.  Et  recte  ei  ^iiimilitas  beata;  Marix  comparatur,  ^  hensibilis  fuit  ipsius  bonitatis  magnitudine. 


cjjus  gratissima  suavitate  Rex  regum  amabiliter  de- 
lectatur.  Cum  rex,  inquit,  esset  in  accubitu  suo  f 
cum  lateret  in  divinitatis  suae  secreto,  profunda 
humilitas  mea  tantae  suavittftis  coram  eo  fragrabat 
odoret  ut  eiim  de  sinu  Patris  Dei  et  de  excelso 
coelorum  attraheret  in  virginalem  uterum  meum. 
Hinc  etiam  ipsa  alias  ait :  Cum  essem  parvula 
placui  Altissimo ,  et  de  meis  visceribus  genui  Deum 
et  hominem. 

Quia  igitur  tantam  suavitatem  odoris  fructiftcavi  ^ 
merito  flores  mei  sunt  fructus  honoris  et  honesta" 
tis,  Flores  siquidein  cum  apparuerint ,  sequens  cito 
fnictus  speratur.  Et  congruc  per  flores  hoc  in  loco 


Videntur  qucedam  deesse. 

517  HOMILIA  LXXII. 

IN  FESTUII  SANCTI  BARTOLOMJEI  APOSTOLI  PRIXA. 

Facta  est  contentio  inter  discipulos  Jesu^  quis  eO" 
rum  videretur  major  (Luc,  xxii ). 

Erigenda  nobis  est  hominis  interioris  intentio» 
ct  considerandum  quid  in  se  moralis  suavitatis 
evangelica  haec  contineat  lectio,  et  ne  contentio- 
nem  inter  discipulos  Jesu  factam  imitabilem  nobis 
esse  credamus ,  qualiter  eos  ipse  humilitatis  Ma- 
gister  ab  hac  contentione  revocaverit ,  audiamus : 

Reges ,  inquit ,  gentium  dominantur  eorum,  Reges 
eteiiim  isti  carnales  sunt  sensus  nostri ,  quorum 


coelestes  legaliones  ct  magnifica  verba  accipiuntur,  0  sub  potestate  contraria  minus  caute  corpus,nos- 


quae  per  gloriosuni  coelestis  aulac  principem  Ga- 
brielem  eidcm  virgini  defcrunlur.  Cum ,  inquit , 
hi  flores  mei  apparucrunt ,  cum  verba  summse  le- 
gationis  per  archangeluni  aurihus  meis  insonuerunt, 
statim  seciitus  516  ^^^  fructus  ille  nobilis,  fru- 
ctus  honoris  et  honestatis ,  quia  mox  Filium  Dei 
concepi  pcr  virtutem  desuper  venientis  Spiritus 
sancti. 

Et  bene  eum  appellat  fructum  honoris ,  quia  re- 
'vera  ipse  est  honor  Dei  Patris ,  quem  cosetemum , 
coa>quaIem  et  consubstantialem  sibi  genuit  in  xter- 
nitate  suae  divinitatis.  Ilonor  quoque  ejus  fuit  in 
liumanilate  siia ,  quia  per  illum  Deus  Pater  agni- 

(69)  Jta  codex. 


trum  regitur  et  anima.  Hi  namque  recte  vocantur 
et  sunt  reges  gentium^  omnium  videlicet  gentili 
more  viventium ,  qui  dum  ca ,  quae  sunt  spiritus , 
desideriis  carnalibus  subjiciunt,  jugum  cuin  infi- 
delibus  sub  Christiano  nomine  ducunt.  Cum  autem 
peccatum  in  mortali  corpore  eorum  regnare  coe- 
perit ,  et  caro  advcrsus  spiritum  concupiscens  om- 
nino  praevaluerit ,  fit  repente  quod  in  consequen- 
tibus  ait :  Et  qui  potestatem  habent  super  eos ,  6e- 
nefici  vocantur.  Tunc  etenim  carnales  sensus  nostri 
quasi  benefici  oocanftir,  dum  ipsis  adversus  ani- 
mam  militantibus  quaelibet  a  nobis  vitiorum  fti- 
menta  subministrantur,  ita  ut  putifdo  camis  im- 


991 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


m 


pinguata  dilalctur,  et  virtus  animae  sicut  aranea  A  impulsii  nequaquain  locum  danles  diabolo,  fraudi- 


bus  teiitatoris  forti  aliquandiu  resistanl  aninao; 
sed  mox  ut  gravior  tempestatis  procella  pulsaTO- 
rit,  statum  soliditatis  suse  mens  iniirma  repentt 
deserit. 

Hi  vero  quoniam  non  bene  currunt  in  sUdlo, 
permanere  diu  in  lentationibus  nequent  eum  Do- 
mino.  Et  quia  sunt  plerique  non  solum  illicila  re- 
spuentes  verba  vel  opera ,  verum  etiam  omni  cor 
suum  servantes  custodia,  hos  niroirum  ipse,  <4ui 
pro  nobis  tentatus  est,  supra  id  quod  possaiil« 
tentari  aliquando  non  permittet ,  sed  ut  sustinere 
possint,  proventum  etiam  cum  tentatione  faciet. 
Quibus  continuo  promittit  dicens  : 

Et  ego  dhpono  vobis ,  sicut  disposuit  mihi  Pater 
^  meus  regnum.  Per  regnum^  quod  dispositum  sibi 
a  Patre  aeternus  Dei  gloriatur  Filius,  nil  reciint 
520  quam  regnum  virtulum  accipimus  •  qui  cain 
sit  splcndor  patenKe  gloriae ,  portans  omnia  verbQ 
virtulis  suae,  omnis  procul  dubio  virtutum  gloria 
in  regnum  sempitemum  patenia  sibi  dispositione 
constat  csse  tradita.  Quod  videlicet  regnom  ipse 
solus  per  divinitatis  habens  potentiam  in  fiUis  ad- 
optionis  mirifice  operatur  per  gratiam ,  ut  niorum 
bonestate  prxclari  regnum  Dei  intra  se  habeant, 
et  inter  convivas  Jesu  quam  suaviter  de  mensa 
ipsius  bibant  et  comedant;  hinc  enim  est  quod 
sequitur  : 

(Jt  edalis  el  bibatis  super  mensam  meam  in  re- 
gno  meo,  Per  mensam  quippe  Domini ,  ia  qua  di- 
versse  deliciarum  redundant  epulae ,  divinarum  in- 
iHIigenda^  sunt  Scripiurarum  pagins.  Has  diin 
nonnuili  sub  brevitate  historica  transcurrendo  de- 
glutiunt,  sine  suavitate  myslerii  animam  sitiei-» 
tem  quasi  bibendo  reficiunt ;  qui  vero  profunda 
quaeque  et  arcana  laboriosa  investigatione  perscru- 
tantur,  dulces  cum  Domino  capiendo  cibos  super- 
abtmdanti  refectione  saginantur. 

De  mensa  etenim  ista  gratulabundus  Domino  ait 
Psalniista  :  Parasti  in  conspcctu  meo  mcnsam  ad'" 
versus  eos  qui  tribulant  me.  In  conspectu  quif^ 
animse  noslrae  istius  parata  sunt  convivia  mens». 
Necesse  namque  est  ut  quibus  adversus  tribulan- 
tes  quotidiana  instat  colluctatio,  bos  nimirum  in 


tabefacta  attenuetur. 

Vos  autem  non  sic ,  inquit.  Vos ,  inquam ,  ele- 
ctissimi  humilitatis  meae  discipuli ,  charismata  me- 
liora  aemulamini,  ut  qui  major  in  vobis  est,  fiut 
ticut  minor,  Haec  elenim  verba  in  superficie  qui- 
dem  magnae  bumilitatis  formam  praeferunt,  518 
sed  tamen  spiritali  intelligentia  excellentius  ali- 
quid  innuunt.  Nam  quis  major  vocari  rectius  po- 
test ,  quam  spiritus  bominis ,  qui  in  ipso  est  ?  Ipse 
enim  spiritus  omni  creatura  major  est  et  sublimior, 
si  tamen ,  ut  dictum  est ,  semper  sit  sicut  junior, 
ut  videlicet  juventutem ,  quam  per  novitatem  vitae 
in  fonte  suscepit  baptismatis,  innovare  semper  stii- 
deat  in  anima  sua  operibus  jii«titiae  et  veritatis, 
ne  quando  vetus  homo  ille  male  senescentem  ani- 
mam  suis  iterum  involvat  actibus,  quibus  semel 
cxuta  est  per  regenerationem  aqua»  et  spiritus. 
Hanc  juventntem  laudabilera,  quam  praediximus, 
et  senectutem  bonis  cavendam  omnibus  David  ex- 
pertus  fuerat ,  qui  dicebat :  Junior  fui ,  etenim  se- 
nui ,  et  non  vidijnstum  derelictum  (Psal.  xxxvi ,  25). 

Magno  qiiidcm  juventutis  decore  floruit ,  quando 
soli  adhaerere  Deo,  omnemque  in  ipso  spem  suam 
ponere  optimum  judicavit,  et  m  ipsojuventutis  flore 
spiriialis  contemplatlonis  praevidil  oculo,  quoniam 
n$<[ue  in  saeculuni  non  derelinqHelHr  justus  a  Do- 
mino.  Postea  vero  peccatorum  praegravatus  senio , 
dormitare  anima  ipsius  coepit  prae  taedio.  Unde  mox 
veritas  innuit ,  qualiter  periculosa  haec  dormitantis 
animae  senectus  praecavenda  sit. 

Et  qui  prcecessor  est ,  sit  sicui  ministrator,  Quis- 
nam  sit  prcecessor  iste,  diligenter  animadvertat  sa- 
piens  quisque.  Praecessor  quippe  cujuslibet  nostri 
operis  ipse  est  spiritus ,  qui  habitat  in  nobis.  Nam 
bona  quaelibet  seu  niala  nobis  agere  cupientibus 
ipse  occulta  inspiratione  519  cuncta  disponens, 
frcecessor  est  in  omnibus,  hic  singulis  qnibusque 
membris  fideli  administratione  famiilatur,  dum 
corporalis  per  hunc  exercitatio  laudabiliter  intrin- 
secus  praeordinatur.  Qui  dum  bene  administratio- 
nis  suae  fungitur  oflQcio,  accepta  coram  Deo  om- 
nis  nostra  comprobatur  actio.  Tunc  ipse  Mediator 
Dei  et  hominis,  qui  non  ministrari,  sed  mini- 
strare  venit ,  quasi  ministrator  in  medio  nostrum  «>  abundantia  suavitatis  mensae  hujus  alat  refeciio , 


erii.  Unde  protinus  ait: 

Ego  sum  in  medio  vestri  sicut  qui  ministrat,  Jn 
medio  quippe  animae  nostrae  pius  tunc  minister  di- 
giiabitur  esse,  quando  inundans  illa  divinitatis  sua- 
vitas  se  cordibus  nostris  per  Spiritus  sancti  in- 
fandens  gratiam  omnem  simul  bominis  interioris 
repleverit  substantiam.  Incujus  medio  dum  delecta- 
biliter  inhabitans ,  locum  sibi  ministerii  vindicat , 
varias  in  ea  virtutum  gemmas  pie  administrando 
congregai.  Ui  autem  sciamus,  in  quibns  iantae 
ialisque  minisier  majesiatis  habitare  digneiur, 
audiamus ,  quod  continuo  subinfertur : 

Vos  enim  9tis ,  ^t  permansistis  mecum  in  ten- 
iationibus  meis,  Sunt  uonnulli,  qui  primo  ieniationis 


ne  pondere  laboris  depressi  in  agone  deficiani ,  sed 
deviciis  quandoque  hostibus  solium  gloriae  cum 
principibus  teneant.  Unde  et  sequitur : 

Ut  sedeatis  super  thronos  judicantes  duodecim  Irt- 
bus  Israel,  Postquam  enim  fidelis  quaelibet  anima 
feliciter  ab  boste  iriumphans  intemae  pacis  obii- 
nebit  gaudia,  sedere  super  ihronos  diciiur  quasi 
regina  praepotens,  sensibus  videlicet  carnis  po- 
ienti  judicio  praesidens.  Quse  dum  ad  ianiae  di- 
gniiaiis  gloriam  pervenit,  tribus  duodecim  jusio 
judicare  poterii. 

521  ^  ^l^^us  forsiian  considerare  nos  conve- 
nii,  quid  per  tribus  duodedm  inteUigendum  sil.  Per 
duodenarium  vero  numerum  universitaieffl  noelro- 


999 


nOMIUiE   FESTIYALES. 


9f4 


rum  intelligamus  actaum,  quos  Iribus  ▼idelicet  mo-  A  aiidivimus,  sic  ir  fratre  ejus  Phiii^  ssculares  tA^ 


dis  committimus,  cogitatiooibus,  verbis  et  operibus^ 
quse  dum  mens  Cbristo  inbaerens  provida  discretione 
disponere  nititur,  quasi  tribus  duodecim  judicare 
Tcl  rcgere  dicitur. 

Nos  ergo  ut  pervenire  valeamus  ad  tam  sublime 
regimen  judicii,  diligeiiter  attendamusquxapposita 
nobis  super  mensam  sunt  Domini,  ut  ex  ea  quam 
suaviter  in  conspectu  Dei  cpulantes,  adversus  eos, 
qui  nos  tribulaut,  fortes  elliciamur  et  conslantes, 
ipso  praestante  et  adjuvante,  cui  laus,  potestas  et 
gloria  per  inOnita  saeciila  sseculorum.  Amen. 

nOMILIA  LXXIII. 

IM  FESTCM  DECOLLATIONIS  S.  iOANNIS  BAPTISTjE. 

Miiit  Herodes  ac  tenuit  Joannem,  et  vinxil  eum  in 
carcerem  propter  Herodiadem,  uxorem  Philippi  fratrik 
«tu,  quia  duxerat  eam  (Marc.  vi). 

Egregius  iste  Domini  prsRcursor  sicut  in  nativitate 
in  nov»  singulansque  conversationis  eumdem  Do- 
minum  nostrum  praeiiguravit  sanctitate,  ita  nibilo- 
minus  in  morte  sua,  quam  pro  veritatis  testinionio 
in  carceris  imo  sustinuit,  occulta  illa  et  invisibilis 
mors  Christi  non  incongrue  exprimitur,  qua  in  hu- 
mano  corde  miserabiliter  quolidie  moritur.  Mortcm 
istamtam  (lebileiU  lamqne  miserabilcm,  quia  cliam 
plerique  perfectorum  vix  interdum  aut  nullatenus 
efliigere  valeani,  prjcsenlis  hujus  lectionis  vcrba  ma- 
nlfeste  iusinuant. 

Miiitj  inquit,evange1ista,  Berodes,  ac  tenuit  Joan- 
nem,  et  vinxit  eum  in  carcerem,  Per  regem  Herodem 
spiritalem  quemlibet  prselatum  credimus  satis  coii' 
gnie  possedeGniri,  quem  ut  seipsum  cunctosque 
sibi  creditos  secundum  Deum  regere  valeat,  ab  om- 
nibus  curis  saeculi  penitus  oportet  expedire.  Sed  et 
eodem  nihilominus  rege  convenienter  universi  desi- 
gnantur,  qui  relicto  funditus  saeculo  ob  amorem  coe- 
lestis  patriae  semetipsos  exinanire,  et  babitu  et  pro- 
fessione  dignos  se  Deo  conantur  exhibere.  Hi  tales 
profecto  in  conspectu  Dei  sunt,  et  dicuntur  rege* 
electi,  dum  se  actusqiie  suos  districte  522  dijiidi- 
cantes,  si  quid  minus  dignum  in  semetipsis  depre- 
henderint,  multipiici  cordis  corporisque  contritione 
resecare  non  cessaverint. 

Hosniminim  Petrus  apostolus  majori  adhuc  lau- 
dis  praeconio  extollit  ubi  absque  generis  distinctione : 
Yos^  ait,  estis  genus  regium  et  sacerdotale  (I  Petr, 
zxix).  Sed  mirari  possumus,  quomodo  in  fragili  sexu 
constituti  sacerdotes  Domini  debeant  appellari.  Sed 
b;ec  admiratio  citius  tollitur  sacrae  testimonio  Scri- 
pturse,  qua  dicitur :  Sive  masculuSf  sive  femina,  om- 
nes  in  Christo  unum  sumus  (Gal,  iii,  28).  In  ulroque 
ergo  sexn  reges  et  sacerdotes  dicuntur  coram  Do- 
mino,  qui  coelestis  patriae  flagrantes  desiderio,  in 
ara  cordisignem  divini  amoris  succendunt,  et  per 
assiduitatem  internae  compunctionis  hostiam  vivam, 
sanctam  ct  immaculatam  semetipsos  Domino  ofle- 
runt. 

Sed  sicut  omnes  tam  sublimi  non  sohim,  sed  et 
sacerdotis  nominc  fungentes  in   llerode  expressos 


hilominus  rectores,  nec  non  et  universos  mundi 
amaiores  accipere  possumus.  Qui  profecto,  quia  n^^ 
quaquam  secundum  Deum  incedunt,  neque  vitam» 
mores  et  actus  suos  secundum  praecepta  Dei  523 
instituunt  sive  regunt,  non  reges,  non  saccrdotes 
sacrae  testimonio  Scriptura;,  sed  fratres  tantummodo 
nostri  dicimtur,  quia  ab  uno  Patre,  scilicet  Chrislo, 
creati ,  nomen  Cbristianitatis  nobiscum  sortiun- 
tur.  • 

Horum  uxor  est  Herodiasy  per  quam  designaiur 
mundi  hujus  concupiscentia,  quam  libere  et  quasi 
licenter  amplexantes  corde  et  corpore  impudenter 
sectantur,  quia  quanto  verius  huic  mundo  confor- 
mantur,   tanto  se  feliciores  esse  arbitrantur.  Sed 

B  sciendum  quia  concupiscentia  mundi,  non  soium 
luxuria  carnis  dicitur,  sed  et  omne,  quod  in  mundo 
possidetur,  vel  concupiscitur,  superbia  scilicet  et 
aoedia,  vaqa  gloria,  catcraque  his  similia.  Et  bene 
concupiscciitia  saoculi  per  Herodiadem  dicitur  expri- 
mi,  quia  sicut  ista  Herodis  cor  improvidum  tnnc  ad 
amorem  inflectere  studuit  illicitum :  ita  haec  cunctis 
per  Herodem  signatisquotidie  invisibiliter  se  iuKent» 
diversisque  imaginationum  suarum  illusionibus  a 
recti  itineris  trauiite  avertere  satagit.  Unde  pierum- 
que  contingit  ut,  qui  latas  saeculi  vias  pridem  spre- 
verant,  ct  sanct;e  conversationis  studio  coelestia  tau- 
tummodo  sequi  cocperant,  hujus  spiritalis  Herodia- 
disy  id  cst  concupiscentiae  saecularis  amore  decepti, 
in  irxorem  sibi  eam  accipiant,    et  eam  iii  thalamo 

^  cordis  sui  delectabiliter  collocantes,  iilicita  cum  ea 
coiinubia  illicite  exerceant.  Quud  nimirum  non  tunc 
solummodo  perficitur,  cum  quis  ad  vitium  carnis 
prolabitur,  sed  toties  fit,  quoties  aut  superbia,  aut 
avarilia  cxterisque  bis  similibus  homo  interior  cor< 
rumpitur.  Nam  ubi  is,  qui*in  spiritu  humilitatis  et 
mansuetudinis  servire  Deo  decrcvit,  hujusmodi  vi- 
tiis  delectabilitcr  cor  suum  submittit,  quasi  aiiea^e 
copulatus  uxori  detestabile  coram  oculis  Dei  crimen 
adulterii  committit. 

Huic  Joannes,  id  cst  vox  Yerbi,  vox  Sapieiitiae 
fortiter  resistit,  eique,  iit  ad  cor  redeat,  talibus  vlo- 
lenter  verbis  insistit :  Non  licet  tibi  habere  uxorem 
fratris  tui.  Ac  si  dicat :  Non  tibi  expedit,  ut,  quem 

^  a  praesenti  saeculo  inchoata  vitae  perfectio  absolve- 
rat,  terrenarum  appctitus  rerum  rursum  inficiat, 
Christique  spreta  dulcedine  post  camis  concupi- 
scentias  mentis  gressus  dirigere  pncsumas.  Sedbxc 
vox  correptionis,  heu  524  nonnunquam  agitur  sii:e 
fructu  correctionis,  quia  ubi  mens  praedictis  suba- 
cta  vitiis  intus  male  captiva  tenetur,  fit  miro  modo, 
quemadmodum  in  principioevangelicaehujus  lectio- 
nis  habetur .  Misit  Herodes^  et  lenuit  Joannem^  et 
vinxiteum  in  carcerem.  Patet  profecto  his  tribiis 
verbis  qula  omnis  macula  criminis  tribiis  commit- 
titur  modis,  consensu  scilicet,  et  opere  atque  pec» 
cati  consuetudine,  Hoc  etiam  in  tribus  mortiiis  apte 
demonstralur,  quos  mirabiliter  Dominus  resnsci- 
tasse  memoratur.  Sed  jam  diligcntius  intucndum  csi 


695 


TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


N6 


quando  Tel  quomodo  Herodes  xnittat,  quibus  vincu-  A  Ibi  procul  dubio  yerbum  Domiri ,  voi  sapienliat 


Ks,  quati  carcere  yinctum  Joannem  teneat. 

Ista  Herodis  missio  est  spiritalis  peccatorum  sug- 
gestio.  Mittere  namque  dicitur,  qui  pulsantibus  se 
vitiis  per  consensum  subjicitur,  eisque  reserata  cor- 
dis  janua  delectabiliter  inlus  acquiescit,  qwx  tamen 
foris  agere  non  valet,  aut  agere  erubescit.  Et  hsec 
est  prima  mors  animae  convenienter  per  filiam  ar- 
chisynagogi,  qu%  veuienti  Domino  infra  patern» 
domus  tccta  paucis  admodum  videntibus  est  rcsu- 
scitata.  ' 

Hancigitur  moHem,  qui  evadere  desiderat,  in 
ipso  confestim  exordio  contriti  cordis  passibus  iter 
ad  Dominum  qdantocius  accelerare  studeat.  Nam 
qui  noxiae  delectationis  voragine  intus  per  consen- 


quasi  vinculis  addicta  captivatur,  quia  vitia,  quibut 
semetipsum  homo  per  Icvitatem  mentis  subdidit, 
nequaquam  in  altero  utiliter  reprchendere  aut  emeiH 
dare  poterit.  Nam  quomodo  ad  humilitatis  el  man« 
suctudinis  bonum  alios  admonet  et  hortatur,  qui 
iracundia  aut  mcntis  turaore  super  se  elevatur^ 
Qualiter  praedicationis  verbo  ab  appetitu  terreno- 
rum  alios  compescit,  qui  etsi  non  in  aperto,  lolo 
tamen  cordis  desiderio  lucris  sscculi  inhiare  non  eni* 
bescit?  Ab  hujusmodi  profccto  vincuKs  liberomsa 
Apostolus  gaudebat,  qui  nullam  reprehenSibilis  vits 
objectionem  metuens  nducialiter  dicebat :  LegatUmB 
fungor  in  catena,  sed  verbum  Dei  non  est  alligatum 
(Ephes.  VI,  20).  Verbum  quippe  Dei  in  corde  ipsius 


sum  cordis  absorbetur,  majora  sui   procul  dubio  g  alligatum  non  erat,  qui  licet  corpore  ferro  astrictag 


adhuc  detrimenta  patietur.  Unde'bene,  postquam 
dictum  est,  mtstf,  continuo  subinfertur,  et  tenuit, 
Constatenimquiaad  omne  quod  tenemus,  manuum 
ministerio  maxime  indigemus.  Sed  quid  in  Scriptu- 
ris  sanctis  manuum  vocabulo,  nisi  bona  sive  mala 
designatur  operatio?  Manus  ergo  ad  tenendum  Joan- 
nem  extendit,  qui  per  pravse  delectationis  consen- 
sum  prostratiis,  relictis  virtutum  gressibus  ad  per- 
versae  actionis  ima  descendit.  De  hac  lethali  perdi- 
lionis  fovea  si  resurgere  quaerit,  majori  procul  du- 
bio  remedio  opus  habebit,  hoc  est  ut  per  fructuosa; 
animadversionem  poenitentise  obviam  Domino  extra 
portam  fetidae  deferatur  conscientise.  Nam  nisi  per- 
8trepens  carnalium  lurba  desideriorum  et  operum, 


teneretur,  liber  tamen  spiritu  nullo  remordentit 
conscientia)  vitio  praepeditus  a  veritatis  tramite  ulla 
averti  poterat  526  ratione.  Sed  si  sequentibus 
sancti  Evangelii  verbis  diligentius  intendere  stude- 
bimus,  hsec  omnia,  quse  supra  diximus,  per  occulta 
potius  insidiarum  machinamenta,  quam  per  aperla 
operis  inquinamenta  fieri  videbimus.  Sequitur  : 

Herodias  autem  insidiabatur  ei.  Abominabile  qui« 
dem  et  omnino  esset  abborrendum,  si  is,  qui  un- 
quam  vel  ad  momentum  degustare  meruit,  quanla 
divinae  dignatio  visitationis  sit,  diabolicae  fraud'J 
superatus  nequitia,  ad  aperta  carnis  subito  infle- 
cteretur  flagitia.  Hoc  enim  cum  antiquum  hoslem 
non  lateat,  per  inevitabiles  fraudis  suae  in  idias  ho* 


per  occultam  supernae  visitationis  gratiam  reprima-  G  niini  obviat,  nunc  animi  tumorem,  nunc  arrogan« 


lur,  mortuus  non  solum  non  resurgit,  sed  et  dete- 
rioris  adhuc  525  inortis  sententiae  subjacebit,  si- 
cut  apte  in  sequentibus  declaratur,  cum  dicitur : 

Et  yinxit  eum  in  car^erem,  Per  catenas,  quibus 
homo  ligari  solet,  dura  peccandi  consuetudo  intel- 
ligi  valet ;  per  carcerem  autem  locum  tenebrosum , 
multisque  spurcitiis  fcedatum,  non  immerito  accipi- 
lur  cor  pravum  multimodis  vitiorum  sordibus  feti- 
dum  et  offuscatum.  In  hujusmodi  carceris  squalore 
lunc  Joannes  vinctus  teneri  dicitur,  dum  eo  usque 
perversus  quilibet  devolvitur,  ut,  qui  prius  quasi 
sub  timore  peccans  corara  humanis  aspectibus  pro 
malefactis  suis  reprehendi  metuebat,  longa  pee^ 


tiam,  inanisque  gloriae  ingerens  favorem.  His  pro* 
fecto  vitiis  in  humano  corde  quasi  pro  fundameiilo 
positis,  dum  internae  mentis  acies  a  verae  lucis  in- 
tuitu  reverberatur ,  quae  continuo  mala  sequanlur 
sequentibus  evangelistae  verbis  clarius  demonstratur.. 
Volebat,  iuquit,  eum  occidere,  Vita  quippe  carnis 
anima,  vita  autem  animae  Deus  esl.  Vutt  quidem 
Herodias  Joannem  occidere ,  quia  concupiscentia 
hujus  mundi  ad  nihil  aliud  tendit,  nisi  ut  anim» 
vitam  suam,  quse  Deus  est,  per  male  dulces  vitae 
camalis  illecebras  aufcrre  possit.  Sed  tamen  quia 
in  homine  illo,  qui  aliquando  rex  fueral,  qui  de  in- 
lema  Chrisli  dulcedine  vel  tenuiter  aliquando  prae* 


candi  exc^catus  consuetudine,  quasi  quadam  adepta  |%  gustare  meruerat,  haec  malae  Herodiadis  volontas 

libertate  malis  pejora  de  die  in  diem  adjicere  non 

pudeat. 

Sed  quia  per  praedictum  Herodem  non  solum  hos 
expressos  audivimus,  qui  in  spiritali  vita  non  spi- 
ritaliter  gradiuntur,  sed  et  universos,  qui  caeteris 
praelati,  vicem  Christi  in  Ecclesia  gerunt,  quomodo 
etiam,  id  est  pnedicatores ,  superbissimi  ejusdem 
Herodis  fiant  imitatores,  diligentius  inquirere  stu- 
deamus.  Ille  eum  revera  imitatur,  qui  rclicta  humi- 
Htate  duris  supcrbias  facibus  inflammatur.  Qua;  ni- 
mirum  ubi  cordis  murura  expugnaverit ,  suxque 
habitationis  locum  in  eo  praeparaverit,  omnem  sui 
•ecum  introducens  comitatum,  vitiis  singulis  singu- 
larem  dominandi  locum  tribuit  atque  principatum. 


subito  fieri  non  possit,  sequenti  versu  salis  evange- 
lista  insinuat,  ubi  eamdem  Herodiadem  volunlatem 
occidendi  Joannem  Iiabuisse,  sed  possibilitatero  per- 
ficiendi,  quod  voluit,  defuisse  sibi  nuntiat.  Vo(e- 
baty  inquit,  occidere  eum,  nec  poterat, 

Sed  qu»  hujus  impossibilitatis  causa  fuerit,  con- 
tinuo  manifestat,  cum  dicit :  Herodes  autem  fr.e/iie- 
bat  Joannem^  sciens  eum  virum  justum  et  sanctum^  et 
custodiebat  eum.  Metuit  Herodes  Joannem^  quia  dura 
verbum  Dei,  quod  per  Joannem  exprimitur,  audil 
vel  legit,  peccata  sua  pertimesccre  incipit.  ScienM 
eum  virum  justum  et  sanctum ,  et  custodiebat  eum. 
Scit,  inquam,  quia  totum  quod  Scriptura  sancta 
praetcndit,  ad  virtutes,  ad  justltlam,  ad  sanctilalem 


907 


HOMlLIiE  FCSTIYALES. 


998 


lendit,  et  ideo,  quantum  facultas  suppetit,  cusIch  A  tem  mundi  rerumque  tca;poralium  non  incongrue 


dire  eam  incipit. 

527  ^'  audilo  eo  muUa  faciebat^  libenter  eum  au- 
diebat,  Audito  Joanne,  audito  verbo  sacrse  Scripturse- 
in  qua  gratia  Dei  latet,  multa  facere  incipit,  qux  antea 
facere  neglexit,  et  iibenter  esLin  audtl,  licet  totum, 
quod  loquitur,  contra  se  esse  noverit.  El  cum  dies 
'opportunus  accidisset  Uerodes  natali  suo  coenam  fe^ 
cit  principibus  et  tribunis  et  primis  GalHasce.  Opportu- 
fiKs  iste  diesy  qui  tam  sublimiter  ab  evangelista  no- 
tatur  accidisse,  opportunam  supemai  visitationis 
gratiam  convenienter  exprimit ,  quae  se  non  solum 
perfecte  vivcntibus,  sed  etiam  minus  perfecte  coram 
Deo  gradientibus  apte  et  opportune  plerumque 
ingerit. 

Talis   iste  dies  bene  Herodi  accidere  dicitur »  B 


quando  fidelis  praelatus,  sive  quilibet  homo  beatus, 
internae  contemplationis  dulcedine  supra  se  eleva- 
tns,  ad  illius  summx  et  ineffabilis  suavitatis  men- 
sam  non  corpore,  sed  spiritu  accedere  permiltitur, 
ubi  spiritalibus  recreatus  dcliciis,  spiritalitcr  in 
Deo  renascitur.  Sic,  sic  coelesti  convivio  impingua- 
tus ,  et  ut  ita  dicam,  feliciter  in  semetipso  regene- 
ratus,  coelestem  illam  coenam,  quam  ille  intrinsccus 
ineruit  praegustare,  principibus  et  tribunis  et  primis 
Gaklmm  per  praedicationis  ofllcium  incipit  mini- 
strare. 

Qui  autem  principes  isti  ct  tribuni^  et  primi  Ga- 
lHcece  sint ,  quibus  talis  haec  coena  conveniat.  Psal- 
mista  manifeslius  insiiuiat  :  princxpesy  inquit,  Juda 
duces  eorum,  principes  Zabulon^  principes  Nephthalim 
(PsaL  Lxvii,  28).  Judas  confessio  interpretatur. 
Principes  Juda  non  incongrue  homines  illi  dicuntur, 
qui  relicto  tunditus  sxculo  pro  antiquis  semetipsos 
excessibus  dislrictc  dijudicant,  non  excusantes  ex- 
cusationes  in  pcccatis,  sed  proprix  vulnus  infirmi- 
tatis  detegentes  per  amariludinem  purae  et  perfecta; 
confessionis. 

Qui  dum  tanto  fervoris  zelo  contra  semetipsos 
armati  incedunt,  per  adjuvantem  gratiam  Dei  etiam 
iribuni ,  id  est  principes  Zabulon  fieri  poterunt.  Za- 
bulon  habitaculum  fortitudinis  interpretatur.  Prin- 
cipes  Zabulon  appellari  possunt,  quando  divina; 
inspirationis  instinctu  ad  hanc  fortitudinem  perve- 


accipere  possumns.  Quae  cum  homini  Hcrodiadem 
amplectenti ,  homini ,  inquam  ,  concupiscentiam , 
amoreni  vel  avaritiam  hujus  mundi  diligenti  acci- 
dit,  magnam  0[>portunit,atem  peccandi  administrat, 
in  qua  principibusy  tribunis  et  primis  GalHaa:  ca:ncm 
deleclabilem  facere  iiicip>at. 

Per  GalHxam,  quod  rota  vel  volubilis  dicitur, 
mundus  iste  non  incongrue  accipitur,  qui  nunquam 
slat,  scd  in  modum  rotse  semper  circumfertur  cl 
volvitur.  IIujus  Galila^ce  principts;  tribuni  et  primi 
maligui  spiritus  non  incongrue  possunt  dici,  sicut 
ex  ipsius  testimonio  Verilatis  in  Evangelio  inveni- 
mus  :  Venit  enim,  ail,  princeps  hujus  mundi,  ei  in 
me  non  habet  quidquam  {Joan.  xiv.  50). 

Sed  notandum  ,  quare  principes,  quare  tribuni^ 


quare  primi  Galilwce  dicantur.  Tria  haec  vocabula 
idcirco,  ut  credimus,  congrue  sortiuntur,  quia  tria 
sunt,  in  quibus  universi  homines  ab  eisdem  dxmo- 
nibus  tentantur  et  impugnantur.  Ttntantur  in  carnc, 
tentantur  in  spiritu,  tcntantur  in  nicnte.  Recte  ergo 
daemoncs  illi  principes  nuncupanlur,  qui  in  carne 
hominem  tentant,  hoc  est  qui  hominibus  carnalibus 
carnalia  vitia  maligna  suggestione  sua  intentant. 
Tribuni  autem  dacmones  illi  non  incongrue  dici  po- 
tenint,  qui  in  spiritu  spiritales  et  perfecliorcs 
homincs  sua  fallacia  impetunt.  529Tribunusenim 
ille  dicitur,  qui  centum  militibus  prxficitur.  £t 
apte  hoc  numero,  qui  perfectus  est ,  spiritalis  et 
perfectus  quisque  intelligi  potest.  lu  spiritu  ergo 
'  tentantur,  quando  imaginibus  rerum  ab  eisdem  dae- 
monibus  intrinsecus  faliunlur.  Imagines  rerum  au- 
tem  dicuntur,  quando  unum  cemitur,  per  quod  alte- 
rum  designatur,  verbi  gratia,  ubi  scribitur  Deus  aut 
homo ,  non  hoc  Deus  aut  homo  est,  sed  imago  rt 
signum  quoddam  illius  est  quod  Deus  sit,  quod  ct 
liomo  sit.  Qui  in  hoc  fallitur,  hoc  est  qui  imaginem 
pro  veritate  amplectitur,  male  in  spiritu  a  dxmo- 
nibus  tentatur.  Sunt  et  alii  spiritus,  his  nequiores 
ad  tentandum  genushominum  subtiliores,  illi  videli- 
cet,  qui  in  mente,  id  est  in  intellectu  hominem  im- 
pugnant.  Sed  cum  mens  vel  intellectus  prinmni 
et  praecipuum  sit  in  homine,  recte  isti  non  princi- 
pesy  non  tribuni^  sed  primi  Galilas(e  possunt  appel- 


niunt,  quod  spiritu  ambulantes  menteque  legi  Dei  D  l^^i-  ^  ^  triplex  haec  principum,  tribunorum  ei 


928  consentientes ,  carnis  vitia  ferro  continentiae, 
qnantum  valent,  resecant,  et  non  minus  cogitatione 
qnam  verbo  et  opere  sollicite  se  custodiunt. 

Per  triplicem  hanc  custodiam,  dum  in  tribunatu 
suo  laudabiliter  progrediuntur,  primi  GaUlcea!^  id 
est  principes  Nephthalim,  quod  interpretatur  cervus 
emissuSf  efficiuntur.  Quod  tunc  revera  fit,  quando 
in  spe  coelestis  patria^  currentes,  si  qua  obstacula 
ex  impedimento  hujus  mutabilitatis  obviant,  virili- 
ter  transeunt,  et  altis  contemplationis  saltibus  corde 
et  animo  ad  superna  conscendunt. 

Sed  et  alio  modo  diem  istum  opportunum^  alio 
modo  principes  istos,  tribunos  et  primos  GaiHcece  pos- 
siimus  intelligere.  Per  diem  opportunum  prosperita- 


primorum  tentatio  manifestior  fiat,  de  haceadem 
causa  subtilius  aliquid  adhuc  disserere  non  pigeat. 
Tres  visiones  sunt,  corporalis,  spiritalis,  inlel- 
lectualis.  Corporalem  visionem  dicimus,  quod  cor- 
poralibus  oculis  corporaliter  cernimus.  Spiritalis 
autem  visio  est,  cum  in  spiritu  aliquid  videmus, 
quod  tamen,  quid  sit,  intellectu  discernere  non  va- 
lemus,  sicut  de  Pharaone  legimus,  qui  vidit  septem 
boves  pulchras  et  crassas,  totidemque  focdas  et 
macilentas.  Vidit  etiam  scplam  spicas  plenas  ei 
formosas  et  septem  tenues  uredineque  percussas. 
Hoe  nimimm  visiones  imagines  quaedam  erant  renim 
sequentium,  quas  idem  Pharao  futuras  per  somnium 
et  ih  spiritu  praevidit,  sed  quid  portenderent,  men- 


t)99  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  100» 

iis  liitellcci'i  comprehendere  nequivit.  Joseph  au-  A  non  incongrue  est  intelligenda,  quae  conviYtiitibut 


tem  in  intelicctu  mentis  videre  roeruit,  quando  fu- 
turam  rcrum  verilatcm  ,  imaginarie  pnesignatam, 
cidero  Pharaoni  subliniiterexposuit.  Per  intellectua- 
lem  hanc  visionem,  qua  ipsa  rerum  veritas  conspi- 
citur,  tertium  illud  coehtm  convenienter  exprimitur, 
ad  quod  raptum  se  Paulus  apostolus  dicit,  ubi  verba 
arcana,  quae  non  licct  homini  loqui,  audire  prome- 
ruit,  quia  sicut  triplex  est  visio,  corporis,  spiritus 
et  mentis,  ita  triplcx  etiam  sensus  est  in  Scripturis 
sanctis,  litteralis,  spiritalis,  intellectualis.  Littcra- 
lem  atque  spiritalero  sensus  egregius  ipsc  doctor 
gentium  tunc  transcenderat,  et  usque  ad  tertium 
coelum  ,  intellectualem  scilicet  sensum  ,  gloriose 
530  conscenderat,  quando  toto  cordis  intellectu  ita 


coeIcsti4)us  est  conjunctus,  quod  utrum  in  corpore,  B  que  fit  quod  sequitur  : 


531  principibus,  tribunis  et  prirois  Galilaeae,  qooi 
roalignos  spiritus  diximus,  recte  dicitur  subintrare, 
quando  homo  ex  maligna  eorumdero  daenionum  8u§- 
gestione  suavitcr,  voluptuose,  delectabiliter  incipit 
pcccare.  Dulcescentibus  peccatis  intrinsecus  mise- 
rabiles  eadem  /llia  saltus  addit,  dum  de  vitio  in  tI- 
tiuro,  de  peccato  in  peccaturo  transilire  hominem 
facit,  ut  diversis  nequitiis  vicissim  sifoi  succedenti- 
bus  saltantem  recte  imitctur,  qui  nunc  unum,  nanc 
alterum  locuro  pctere  videtur.  Placent  autem  Herodi 
tales  taroque  pervcrsi  saltus  Ilerodiadis,  quando 
complacere  sibimctipsi  honio  incipit  in  peccatis 
Placent  etiam  simul  recumbentibuz,  id  est  uniTersit 
sensibus  suis,  .ad  peccala  sibi  consentientibus.  Sic- 


an  extra  corpus  esset  se  nescire  asscruit.  Sunt  ergo 
daemonos,  qui  nos,  sicutpraeroisirous,  impugnantin 
corporalibus ;  sunt  daeroones,  qui  nos  iropugnant  in 
spiritalibut ;  sunt  daemones,  qui  nos  inipugnant  in 
intellectualibus. 

His  oronibus  copiosam  et  delectabilem  cosnam 
homo  efficit,  quando  aut  corpore,  aut  spiritu,  aut 
mente  peccare  Deo  non  roetuit.  Ilsec  nimirum  coena 
iam  dulcis  tamque  aroabilis  spiritibus  imroundis 
raro  confici  poterit,  nisi  quando  praedictus  ille  dies, 
quero  prosperitatero  sacculi  dixirous,  arridere  ho- 
roini  incipit.  Dies  enim  ille  valdc  aptiis,  valde  oppor  • 
iunus  est  ad  peccata,  quia  rarus  nimis  homo  ille 


Et  rex  ait  puelliie :  Pete  a  me  quod  vi$,  et  dabo  tibL 
Fit,  inquam,  ut  homo  ille,  qui  aliquando  rex  fuerait 
qui  regnum  suuro,  corpus  scilicet  et  animam  suam 
secundum  voluntatero  Dei  regere  proposuerat,  peii- 
tioni  perversae  hujus  puell(e,  per  quam,  sicuipra&- 
misimus,  voluptas  designalur,  in  omnibus  se  satis* 
facturum  pollicitatur.  Et  non  incongnie  volupias 
noroine  puelloi  notatur,  quia  sicut  puella  tenera  esl 
et  roollis,  infirma  ct  fragilis,  sic  omne  cor,  quod 
illa  possedcrit,  molle  et  tenerum  ad  consentiendum» 
irJirmum  et  fragile  ad  resistendum  peccatis  efficii. 
Undc  apte  satis  subjungitur  :  Pete  a  me  quod  vti,  d 
dabo  tibi,  Petere  voluptatis  est  illicere  hominem  ad 


est,  qui  cunctis  prospere  succedentibus,  ita  statum      aperta  flagitia  iniquitatis.  Dicere  autem  hominis  ad 

A  I  •  •  J»     *•  •  •      •!_  ^  ^  4       •»!  U     •  1*U  U      •      » 


suum  tenere  valcat,  quin  supra  dictis  principibus, 
iribunis  ct  prirois  Galilscae  aut  inordinata  cogita- 
iione,  aut  superflua  locutione,  aut  etiaro  illicita 
operatione  Icthalero  hanc  coenaro  plerumque  confi- 
ciat.  Non  faciie  cniro  ad  peccata  trahitur  qui  aut  in- 
firroitate,  aut  alia  qualibet  roolestia  vel  adversitate 
assidue  preroitur.  Naro  quod  status  rectitudinis  fa* 
cilius  in  advcrsitatc  quaro  prosperitate  servetur 
beatus  Job  suis  roanifestius  verbis  insinuare  vidctur : 
Pereatf  inquit,  dies^  in  qua  natus  9um  (Job  iii,  3). 
Diei  nativitatis  sux  Job  roaledixit,  quia  omnem 
mundi  hujus  prosperitatem,  in  qua  delectabiliter  in 
seroetipso  quodaroroodo  horoo  renascitur,  ad  aniroae 
perditionero  tendere   conspexit.    Unde    perfectus 


eam,  pete  a  me,  est  illecebris  carnalibus  ab  ipsa 
procedentibus  devoto  corde  et  corpore  seipsum 
subroittere.  Pete,  inquit,  a  me  quod  m.  Quasi  dicai : 
Ad  oronia,  qu%  petieris,  ad  quaecunque  me  flagiiia 
inflectcre  volueris,  paratus  ero  tibi,  quia  dictls  illi- 
citis,  cogitalionibus  superfluis,  operibus  malignis 
satisfacerc  tibi  studebo. 

Et  juravit  illi :  Quia  quidquid  petieris^  dabo  liM» 
licet  dimidium  regni  mei.  Per  juraroentum  istud  for- 
tis  ille  et  firmus  consensus  intelligi  poterit,  per  • 
quero  roale  dulci  peccatoruro  delectatione  instigatus 
pemiciosae  voluptali  horoo  seroetipsum  astringii. 
Hoc  lethali  juramento  constrictus,  hoc  pernicioso 
peccatorum  consensu  excaecatus ,  dum  camalimQ 


etiam  homo  sicut  dictum  est,  facilius  prosperitate  D  amore  reruro  intrinsecus  superatur,  pollicetur  etiam 


quam  adversitate  ad  peccata  fleclitur ;  stuUus  au- 
tem  et  prosperis  et  adversis  dejicilur  teste  Salo- 
mone,  qui  ait  :  Aversio  parvulorum  interpciet  eos^  et 
prosperitas  stultorum  perdet  illos  (Prov,  i,  32).  Igi- 
tur  mortiferaro  principibiis  mundi  hujus  coenam  ex 
diversis  peccatorum  generibus  homo  tunc  parare 
incipit,  quando  ex  arridente  rerum  temporalium 
prosperitate  totus  a  Dco  avertitur,  et  ad  saeculum 
toto  cordis  desiderio  convertitur,  sicque  in  eo  in- 
visibiliter  fit  quod  tunc  visibiliter  faclum  evange- 
lista  subjungit : 

Cumque  introisset^  inquit,  filia  ipsius  Uerodiadis^ 
etsattasset,  etplacuisset  Uerodi  simulqne  recumben- 
tibus,  In  Herodiadis  filia  voluptas  cordis  ct  corporis 


dimidium  regni  suiy  si  petatur.  Sed  cum  totum  re- 
gnum  anima  et  corpus  hominis  sit,  per  diroidium 
regni  convenicnter  532  corpus  intelligi  poterit, 
quod  tunc  roiser  horoo  Herodiadi  promittit,  quando 
ab  obediendum  et  satisfaciendum  carni  carnisque 
dcsidcriis  toturo  se  voluptati  subroittit.  Peracia  au- 
tero  hac  roiserabili  proroissione  de  die  in  diem  dete- 
rior  fit,  quemadmodum  consequentcr  evangelista 
subjungit : 

Quwcum  exisset^  inquit,  dixit  matri  sues :  Quidpe^ 
tam  ?  Non  sine  causa  esse  credinuis,  quod  praedicia 
Ilerodiadis  filia  modo  introisse,  roodo  exi  »se  tanio- 
perc  notatur  ab  evangelista.  Filia  Hero^iadis  quo» 
daminodo  dicitur  introire,  quan  lo  vohptas  mile 


iOOl 


IIOMILLE  FESTITALES. 


1001 


providum  cor  hominis  diversis  peccatorum  oblecta-  A  suam  a  baptizante  illa  gratia,  quam  aliquando  ei 


mentis  ad  male  faciendiim  inripit  emollire.  Exire 
autem  dicitur,  quando  iterando  peccata  novis  sem- 
per  sceleribus  semelipsum  innovare  nititur.  Quid 
peiamj  inquit  ?"  Qucerit  quodammodo  filia  a  matre 
quid  petere  debeal,  quando  bomo  deditus  voluptati 
iiunc  ad  concupiscenliam  carnis  currit,  nunc  ad 
ftuperbiam  meutis  recurrit,  quserens  et  investigans 
diligenter  quibus  potissimum  vitiis  miseram  ani- 
mam  suam  oblectare  possit.  Quid,  inquit,  petam  ? 
Et  illa  dixit :  Caput  Joannis  Bapti$tm,  Nomine 
Joannis,  quod  iuterpretatur,  in  quo  est  gratia  Dei^ 
vetus  et  nova  lex  consequenter  valet  intelligi,  in 
qua  revera  gratia  Dei  esse  dicitur,  quia  ex  ea  bomo 
perfecte  eruditur,  quomodo  Deo  placere ,  quibus 


verbo  Dei  concipere  meruit,  penitus  avertat.  In  boc 
dum  homo  miser  diabolo  consenserit,  dum  concu- 
piscentia  et  voluptate  superatus  camalia  spirita« 
libus  praetulerit,  subito  in  deterius  labilur,  quem- 
admodum  consequenter  evangelista  prosequitur  : 

Cumque  introisset,  inquit,  statim  cum  festination» 
ad  regem,  petivit  dicens  :  Volo  ut  protinus  de$  miki 
in  disco  caput  Joannis  BaptisloB,  Cum  festinationc 
filia  Herodiadis  ad  regem  intrat ,  quando  hominem 
spiritalem  corde  et  corpore  ita  sibi  voluptas  sub- 
sternit,  quod  totus  fervet  ad  scelera,  quod  festinai 
perficere,  ad  quaecunque  eum  caro  videtur  illicere. 
Volo,  inquit,  ut  protinus  des  miln  in  disco  capui 
Joannis  Baptistce.  Imperat  quodammodo  voluptas. 


meritis  et  remissionem  peccatorum,  et  aeternorum  B  quje  3,1^^  blandiebatur,  quando  bomo  suimet  ^r 


plenitudinem  gaudiorum  possit  obtinere.  Ilujus 
JoanniSf  bujus,  inquam,  veleris  ac  novse  legis  caputf 
licet  Christus  sit,  possumus  tameh  adhuc  in  Joanne, 
et  loannis  capite  etiam  hominis  iutentionem  accipere. 
Habet  igitur  Joannes  caput  suum,  quando  homo 
salvandus  totam  intentionem  suam  ad  Deum,  et  sa- 
cram  Dei  Scripturam  dirigit,  et  ea  devolione  ver- 
bum  Dei  legit  et  audit,  ut  gratiam  illam  in  eo  inve- 
uiat,  quo  et  Deum  et  seipsum  perfccte  cognoscere 
yaleat.  Huic  Joannis  capiti,  huic,  inquam,  tam  sa- 
lubri  hominis  intentioni,  llerodias  cum  filia  sua 
semper  insidiatur,  quia  nihil  aliud  intcndit  concu- 
piscentia  et  voluptas  sxculi,  nisi  ut  totam  hominis 
intentionem  a  Deo  ct  a  doctrina  Dei  avertat,  et  car- 
nalis  vitae  amorcni  ct  oblcctationem  cordi  hominis 
substituat.  Hoc  ejusdem  Hcrodiadis  consilio  apte 
demonstratur,  quo  ad  petcndum  caput  Joannis  Ba- 
ptistae  filiam  admonet  et  hortatur. 

533  ^^  notandum  quid  sit  quod,  cum  diceret, 
eaput  Joannis,  addidit,  Baptistm.  Est  in  verbo  Dei, 
quod  per  Joannem  accipitur,  gratia  baptizans,  ct  est 
in  verbo  Dei  gratia  non  baptizans.  Gratia  bapti- 
zans  dicitur,  quando  honto  cx  verbo  Dci  cniollitus 
ad  lamenta  compungitur,  quia  diilcis  ille  lacryma- 
rom  fluvius  ex  recordatione  peccatorum  ct  amore 
coelcstium,  ex  profundo  cordis  erumpcns,  baptisma 
quoddamest  hominis,  in  quo  feliciter  quodammodo 
baptizatur,  in  quo  pcccatorum  abolita  vetustate  feli 


omnia  impotens  eflectus  resisiere  peccatis  non  va- 
let,  sed  corde  et  corpore  ad  discum,  id  est  ad  gulam 
convertitur,  ut  videlicct  nihil  facere,  dicere  vcl 
cogitare  libeat,  nisi  quod  caro  suggerit  aut  de- 
siderat. 

Et  contristatus  est  rex.  Contristatur  534  ^^  pri- 
mum,  qui  aliquandc  rex  fuerat,  dum  sic  a  came  se 
superatum,  dum  illa,  quam  aliquando  ex  dono  Dei 
habuit ,  gratia  tam  roiserabiliter  se  privatum  consi- 
derat.  Propter  jusjurandum  autem  et  propter  simul 
recumbentes  noluit  eam  contristare.  Per  jusjuran- 
dum,  sicut  praemisimus,  fortem  et  stabilem,  letha- 
lem  et  exsecrabilem  peccati  consensum  accipimus, 
simul  autem  recumbentes  sunt  interioris  exterio- 
risque  hominis  scnsus  peccato  consentientes.  F'r« 
mus  peccatoruro  conscnsus  quando  cor  intrinsecug 
possederit,  omnes  scnsus  hominis  idem  sapere, 
idem  diligere  et  quaerere  facit.  Sicque  fit  ut  domi- 
nantem  sibi  voluptatem  resistendo  peccatis  contri* 
slare  non  velit,  sed  ad  imperium  ejus  desideriis  car- 
nis  sux  per  omnia  studcat  satisfacere  dicens  sibi  ad 
sc  intra  se :  Quid  ha^c  mihi  confert  trislitia?Quid 
mihi  proderit,  nunc  peccata  dimittere,  nunc  cum 
resistcre  carni  non  valeam,  itcrum  eadem  repetere? 
Sicque  totus  in  prxcipitium  ruit,  sicut  consequeo- 
ter  evangelista  subjungit : 

Et  misso,  inquit,  spiculatore,  prmcepit  afferreca- 
put  ejus  in  disco.  Spiculator,  quia  arma  doroini  sui 


citer  in  Christo  regeneratur.  Est  ct  alia  adhuc  gra-  D  portat,  intellectum  hominis  convenienter  significat. 


tia,  quae  ex  verbo  Dei  concipitur,  satis  quidem  bona 
et  utilis ,  huic  tamen  nequaquam  similis,  gratia  vi- 
delicet  illa  quod  homo  verbum  Dei  libentcr  et  dele- 
ctabiliter,  suscipit  qux  tamen  Joannes  Baptista,  id 
estgratiabaptizans  dici  non  poterit,  quia  etsi  audire 
Terbum  Dei  delectatur,  virtus  tamen  lacrymaruin 
quia  deest,  ex  eo  non  baptizatur,  quia  a  peccatorum 
labe  sine  compunctioue  ct  humili  cordis  contri- 
lione,  homo  non  emundatur.  Tahs  ergo  virtus  verhi 
Dei,  ex  qua  sic  homo  baptizatur  et  renovatur,  cum 
hostem  antiquum  non  lalcat,  nunc  per  concupi- 
scentiara ,  nunc  pcr  voluptatem  concupisccntiaj 
fiiiam  importune  homiui  incumbit,  ut  caput  Joannis 
B«9iinaf  Dotat,  hoc  est  ut  omncm  intentioncm 
PATROL.  CLXXIV 


qui  spicula  illa,  sacne  videlicet  testimonia  Scripturae 
frequenter  colligcre  ct  portare  in  seipso  solebat , 
quibus  hostem  antiquum  ferirc,  quibus  ab  invisibili 
ejus  incursu  aliquando  se  satagebat  pnemunire.  Spi- 
culatorem  suum  homo  ad  decollandum  Joannem 
mittit,  quando  totam  intentionem  suam  a  Deo  et ' 
sancta  Scriptura  avertit,  totumque  intellectum  at- 
que  sensum  ad  discum,  id  est  ad  satisfaciendum 
c:ulac  desideriis  propriis  convertlt,  sicque  fit  quod 
sequUur  : 

Et  decollavit  eum  in  carcere,  et  attulit  caput  ejus 
in  disco,  et  dedit  illud  puellm,  et  puella  dedit  matri  * 
sum.  Per  carcerem,  sicut  praimisimus,  tenebrosum 
cor  hominis  accipimus.  ht  carcere  Joannes  decolla- 

32 


VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMOMENSIS 


1003 

rtcr,  qiiando  ab  omni  gratia  spiritali  homo  intrinse-  A  tanucqu<;  mldit  alacritatis,  quemadniodum 

CU8  evacualur.  Quo  andito  discipuU  ejus  venerunt^ 

et  tuierunl  corpus  ejus  ,  et  posuerunt  illud  in  monn" 

mento,  Venerunt  per  afTectionem,  tulerunt  per  ope- 

rntionem,  posuerunt  pcr  meutis  contemplationem. 

Veniamus  et  nos  per  nienlis  obedicntiam,  tollamus 

per  operis  eCTicaciam,  ponamus  in  boni  opcris  per- 

severantia,  ut  ad  gaudia,  quae  perseverant  sine  fiue» 

quandoque  mereamur  pervenire.  Quod  ipse  pra^lare 

dignetiir  Jesus  Ghristus  Dominus  noster,  qui  cum 

Patre  ct  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per  omnia  sae- 

cula  ssRculorum.  Amen. 

535  HOMILIA  LXXV. 

IN  FESTUM  NATIVITATIS  8.   MARIiE  VIRGITSIS   PRIMA. 

Exsurgens  Maria  abiil  in  montana  cum  festina- 
tione  in  civitatem  Juda^  et  inlravit  in  domum  Zacha- 
n>,  et  salutavit  Eiisabeth  (Luc,  ii). 

Quia  nativilas  pcrpetuac  Vlrginis  Mariae,  quam 
debita  veneratione  recolimus,  gaudium  perpetuae 
vitae  annuntiavit  omnibus  in  bac  peregrinatione  ge- 
mentibus,  debemus  subtili  inquisitioiie  animadvertere 
quomodo  praeclara  gloriosae  ejusdem  Virginis  nativi- 
tas  verbis  sit  expressa  lectionis  evangelicae.  Plerique 
enim  sine  intellectu  remanentes  spirilali,  solent 
inquirere  quomodo  haec  evangelica  verba  gloriosae 
Virginis  congruant  nativitali.  Scd  his,  quibus  intus 
spiritus  loquitur,  aperte  datur  intelligi,  non  solum 
nativitatis  primordia,  verum  eliam  laudabilis  con- 
Tersationis  ejus  merita  in  eis  eicellenter  csse  de- 
clarata.  Ait  enim  evangelista : 

Exsurgens  Maria  abiit  in  montana  cum 
iione,  Tunc  ergo  primum  domina  nostra  perpclua 
virgo  Maria  eisurrexit,  quando  regalibus  orta  nata- 
libus  virga  de  radice  Jesse,  Virgo  floris,  in  lucem 
mundi  proccssit.  Sed  videanius  haec  regina  coelorum 
sic  exsurgens  quo  ascenderit,  quem  in  locum  decli- 
nans  abierit,  ad  quale  virtutis  opus  ibidem  se  exten- 
derit. 

Abiit ,  inquit ,  m  montana  cum  festinatione,  Abiit 
igitur  Domina  nostra  Maria  in  montana,  mox  ut 
est  nata ,  quia  per  ducatum  sancti  Spiritus ,  eam 
in  sua  suscipientis,  sic  a  terrenis  omnibus  est  se- 
parata,  ut  toto  corde  transiret  ad  dileclionem  Dei 
Patris  juxta  praeceptum  Dominicae  legis  sic  praeci- 
pientis  :  Diliges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  D 


I0G4 


devotio  voluntatis.  Ad  cumuliim  autem  hujus  dile* 
ctionis  praecipue  addidit  leala  Dei  genitrix  Mara 
quartum  legis  roandatum  siimino  studio  adimplere, 
ex  omnibus  utique  viribns  Deuin  diligere,  quod  est 
m  civitatem  Juda  abire,  Judas  namque  ctmfeuh 
sive  laudatio  interpretatur,  quae  laus  el  confessio 
satis  juste,  satis  digne  Domin^  nostrae  Mariac  ascrl- 
bitur.  In  voce  enim  exsultationis  et  confessionis  csi 
omnibus  viribus  gloriam  sui  quaerebat  Conditoris, 
tam  corde  quam  corpore  jugiter  confitendo  et  la«- 
dando  illum,  per  quem  se  noverat  salvandamel 
benedicendam  esse  per  aevum.  Sequilur : 

Et  intravit  in  domum  Zacharioe,  Per  Zachariam^ 
j^  qui  memor  Domini  interpretatur,  pudici  pecloris 
ejus  purissimaerjue  dilectio  mentis  figuralur,  qua 
tota  memoria  Deum  diligebat,  cui  soli  sic  inluere* 
bat,  iit  memoriam  dilecti  sui,  regis  sempitemi,  nec 
ad  horam  de  principali  cordis  sui  pateretur  auferri. 
Sic  fervens  in  amore  Greatoris  mediatrix  Dci  et  bo- 
minum  non  minori  charilatis  affectu  erga  saluleni 
vigilabat  proximorum,  ut  in  verbis  consequenlibus 
apte  coUigere  possumus.  Ait  enim  : 

Et  salutavit  Elisabeth,  Per  Elisabeth  sanctam, 
quam  haec  gloriosa  Virgo  amando  salutavil  amor 
innuitur  proximorum,  quem  ita  indeclinabiliter  te- 
nuit,  ut  salutem,  quam  sibi  die  noctuque  lantis  la- 
crymis  exorabat,  non  minori  537  ehariutis  af- 
fectu  omni  etiam  humano  generi  profuturam  volis 
festina-  ^  ^^^"i^"^  exoptabal,  ct  ideo  secundum  legis  praece- 
ptum  proximum,  ut  seipsam  diligebal.  Non  solum 
autem  hanc  salutem  antiquis  annuntiavit  PatribuSy 
sed  revera  quotidie  Novi  Testamenli  annuntial  co- 
baeredibus.  Et  quamvis  carnis  soluto  debito  in  re- 
gnum  transierit  dilecti  Filii  sui ,  adhuc  lamen  nobis 
loquitur  vita  mirabili ,  suos  exemplo  adhuc  saluUI 
inaeslimabili. 

Et  quia haec breviter de gloriosa etintemerata  Tir- 
gine  praelibavimus,  videamus  nunc ,  quomodo  haec 
verba  in  unaquaque  fideli  et  electa  anima  valeanl 
adimpleri ;  quae  tamen  beatam  Dei  genitricem,  in 
quantum  fas  est  mortalibus,  sequi  volueril  el  imilari. 
Ait  ergo  Evangelista : 

Exsurgens  Maria  abiit  in  montana  eum  festimi-' 


tuo  et  ex  tota  anima  tua,  et  ex  omni  mente  /tca,  et 
€X  omnibus  viribus  tuis  (Deut.  vi,  5),  quod  est  toto 
intellectu,  lola  voluntate,  tota  memoria.  Dilexit 
plane  toto  inlellectu  Dominum,  quem  sicul  prae  cae- 
leris  in  virginalem  thalamum  suum  a  se  incorpo- 
randum  suscipere  promeruit ,  ita  sola  solum , 
nnica  imicom  unicae  majestatis  Dominum  536 
prae  cunclis  mortalibus  dilexit;  adcujus  etiam 
dileclionem  omne,  quod  eral,  quod  vivebal,  quod 
inteilQptu  comprehendere  poteral,  loto  conamine 
^transferre  satagebai.  Hanc  autem  dilectionem  non 
segniter  lenuit,  sed  exercere  in  opere  cum  festina" 
lione,  id  est  bona  voluntate  summope^^e  curavit. 
Mam  nihil  bominem  tam  fcstinum  et  promplum 


tione  ,  et  intravit  in  domum  Zacharice ,  et  satutaml 
Elisabeth.  Exsurgit  beata  et  fidelis  anima ,  cum  de 
terrenis  desideriis  et  voluptatibus  se  erigit,  cwn 
vitia  et  peccata  deserlt ,  dum  iii  spirilu  suae  menlis 
renovata  novum  hominem  induit,  corporeque  simul 
et  anima  tcrrenis  et  noxiis  actibus  resislil.  Quae 
profecto  cum  sic  exsurrexcrit ,  exemplo  dominse  no- 
stne  Mariae  in  montana  condescendere  [debel] ,  nl 
et  ipsa  diligat  Dominum  Deum  suum  ex  lolo  corde 
suo  et  ex  tota  anima  sua ,  et  ex  omni  mente  sua « 
et  ex  omnibus  viribus  suis.  Debet  denique  sic  iu 
montana  abire^  ut  omnem  dilectionere  suam  ad  illum 
montem  Dei ,  Deum  scilicel  omnipotentem  Iransfe- 
rat,  illum  super  omnia  zi  inter  omnia  in  quun 


lIOMILlil!: 
itellecta  suo  capcre  pncva.et ,  dulei  amore 

boc  abire ,  illud  diligere  iion  tepido  et  desi- 
corde  est  agendum  ,  sed  cum  feslinatione , 
Dna  videlicet  et  dcTOta  voluntate  ad  hoc  erit 
ndum,  quod  est  ex  omni  mente  Deum  di- 

Sic  Deum  diligendo ,  sic  ad  eum  feslinando 
1  animam  decet  in  civitalem  quoque  Judte 

ut  quartum  illud  [dilectionis  membrum , 
in  dilcclione  Dei   a  legislalore  est  propo- 

possit  efficaclter  adimplere.  Pergit  sane  |in 
m  Judce ,  si  ex  omnibus  viribus  suis  Deum  di- 
(am ,  ut  pra^misimus,  Judas  confessio  vei  lau- 
interpretatur,  quam  laudcm  et  confessionem 
sracitcr  Deo  offerre  poterit ,  si  corde  et  cor- 
elestem  Patrcm  laudans  et  confitens,  nihil  ex 
eritis  suis  attribuit ,  538  ^^^  tantummodo 
1  et  honorem  Greatoris  sui  requirit. 
;  laudi  et  confessioni  illam  mcmorialem  adjun- 
M^nem ,  de  qua  in  verbis  sequentibus  sub- 
ir,  cum  dicitur,  et  intravil  in  aomum  Za- 
,  Zacharias  memor  Domini  interprctatur.  /)o- 
lacharice  fidelis  aiiima  ingreditur,  quando  in 
me  Dei  ardens  animus  memoriam  abundan- 
ivitatis  ejus  die  noctuque  eructarc  et  prxme- 
iiititur.  Sequitur: 

aiutavit  Elisabeth.  In  beata  Maria  matre  Do- 
»u ,  quae  Salvatorein  nobis  genuit ,  in  pleri.s- 
;ripturarum  locis  prxlati  ct  doctores  sunt 
ili ,  quia  revcra  sicul  ipsa  carne  incorrupta 
nobis  protulit,  sic  prsclati  et  prxdicalores 
os  exhortationis  Dcum  quodanunodo  pariunt 
litis.  Ita  in  pra^senti  loco  per  bcatam  Mariam 
elati  possunt  figurari ,  qui  tali ,  ut  praedixi- 
irdine  in  dilectionc  Dci  stabiliti  et  sublimati , 
1  Dei  vocatione  ad  curam  regimcnque  anima- 
lerentur  assumi.  Per  Elisabelh  vero,  quae  sa- 
Dei  mei  interprctatur,  boni  subditi  ^ossunt 
,  qui  ex  nulla  reruni  transeuntium  delecta- 
jueunt  aut  volunt  saliari ,  sed  in  ^olius  Dei 
\  satietatem  suam  constitucrunt ,  ut  confiden- 
^re  possint  cum  Psalmista :  Satiabor^  cum 
erit  gioria  tua.  Istos  bonos  subditos,  qui  pcr 
^h  designantur,  boni  pnclati ,  qui  per  Matrem 
unt  designati ,  frequenter  salutant ,  cum  verbo 
»mae  exhortationis  eos  alloquuntur,  cnm  man- 
t  pnecepta  vit%  cis  proponunt,  cum  verbis 
'ibus ,  quae  ipsi  ex  ore  Domini  pcrceperunt , 
ite  sua  eos  sollicitos  faciunt.  Sic,  sic  bonis 
[g  subditos  suos  sahitantibus,  magnus  plc- 
e  profectus  inde  Deo  opitulante  proveniet, 
rerbis  sequcntibus  aperte  intelligi  [datur]. 
equitur : 

actum  est  ut  audivit  vocem  Mario!  Elisabeth , 
mtin  gaudio  infans  in  utero  ejus,  Factum  istud 
im  et  memorabile,  de  quo  modo  audivimus, 
erba  pnedicationis  bonorum  praelatorum  Deus 
nter  solet  operari  in  subditis.  Auditis  deni- 
nrbis  divinae  dulcedinis,  ex  Spiritus  sancti 


FESTIVALES.  1016 

A  gratia  eos  interius  tangentibus  et  acccndcntibus 
[cod,  tangentes  et  accendentes],  talis  plerumque  obo- 
ritur  in  eonim  cordibus  exsultatio ,  quae  recte  539 
nomine  infantis  potest  exprimi.  Infans  enim  quasi 
non  fan$  dicitur.  Revera  hsec  cxsultatio ,  quam  ia 
cordis  jubilo  inter  verba  prsedicationis  percipiunt  a 
Domino ,  talis  est ,  ut  eam  fari  non  possit  homo » 
ita  ineffabilis  est ,  ut  eam  humanis  vcrbis  exprimere 
et  explanare  nulius  sufficiat. 

HOMILIA  LXXV. 

IN  NATIVITATEH    B.    MARIj:  VIRGLMS   8ECUNDA. 

Nativita»  tua,  sancta  Dei  Cenitrix  Vtrgo,  gaudium 
annuntiavit  universo  mundo ;  ex  te  enim  ortus  est  Soi 
justitia,  Christus  Deus  noster  (Ecclesia). 

Paritura  Solem  justitiae  beatissima  virgo  Maria 
^  universummundumhodiernadieilluminavit  et  Isetifi- 
cavit  nativitate  sua,  quia  tenebris  peccatorum, 
tenebrisaeternsedamnationisita  involutum  erattotum 
gcnus  humanum,  ut  nullus  ex  antiquis  esset  Patribus, 
qui  licet  sancte ,  licet  pie  et  juste  viveret ,  tanTcn  post 
longas  vitae  hujus  miserias,  post  longas  mundi  hujus 
tenebrascumdolorenon  descenderetad  inferos,donec 
in  fine  temporum  ex  eadem  beata  Virgine  ipse  ortus 
est  Sol  justitiae,  qui  peracta  dispensatione  assumptae 
carnis  sedentes  in  tenebris  et  umbra  mortis  ad  pa- 
triam  aetemae  elaritatis  dignatus  est  reducere.  Et 
nunc  humanae  substantiae  dignitas  tam  mirabiliter  et 
misericorditcr  reparata  est ,  quod  electus  quisque , 
qui  bene  et  feliciter  in  hac  vita  vixerit,  mox  in  hora 
r  egressionis  suae  de  corpore  gaudia  perpetuae  beati- 1 
tudinis  possidcbit ;  impius  vero  ct  peccator  etiamsi 
in  ultima  hora  perfecte  pocnituerit ,  veniam ,  quam 
non  ineruit ,  exemplo  latronis  sero  poenitentis,  pro- 
cul  dubio  obtinebit ;  qui  dum  latrocinando  multisque 
roalis  insistcndo  tcmpus  vitac  peragerct,  tandem  in 
cruce  sero  poenitens,  bona  paradisi  consecutus  est 
per  gratiam ,  quac  habere  non  meruit  per  innocen- 
tiam. 

Et  quia  beata  Dei  Genitrix  Maria  niateria ,  ut  ita 
dicam ,  humanae  rcparationis  exstitit ,  omnis  pene 
Scriptura,  qux  opus  creationis  et  rcparationis  hu- 
nianae  commemorat ,  hanc  eamdem  Virginem  quvtsi 
reparatricem  huinani  generis  speciali  laude  com- 
mendat.  Nam  si  reparati  iion  essemus,  ^melius  era.» 
D  quod  creati  non  fuissemus.  Unde  etiam  primus  ille 
divime  legis  lator  Moyses  ubique  in  Scripturis  suis 
mentionem  hujus  gloriosa;  Virginis  faciens,  540 
quandoque  etnm  nascituram  et  genus  humaiium  mi- 
sericorditer  per  eam  reparandum  pene  in  exordic 
Veteris  Testamenti  his  verbis  denuntiat ,  dicens : 
Non  enim  piuerat  Dominus  Deus  super  terram ;  ei 
liomo  non  erat^  qui  operaretur  eam,  Sed  fon$  ascen- 
debat  e  terra ,  irrigans  universam  $uperficiem  terrm 
(Gen,  11,5,  6). 

Licet  juxta  litteram  ita  se  rei  veritas  habeal, 
quod  in  primordio,  quando  cuncta  creata  suni ,  su « 
per  terram  non  plueret,  mystice  tamen  aliquid  spi- 
ritus  veritatis  innuit ,  quod  ad  laudem  et  gloriam 
beatae  Dei  Genitricissatis  convenienter  respicit.Nam 


1007 


VEN.  CODEFRIDI  ADBATIS  ADMONTENSIS 


iOOS 


pluvia  visibilis,  qu3e  (Sesuper  veuiens  lerram  infundit  A  concipieudum    et   paricnduni    annunticnt.    VeniM 

crgo  sununus  iile  coeloruui  nuutins  Gabriel,  et  dical 
beal:e  Virgini  :  Spinius  sanctus  superveniet  in  te  it 
virtus  Allissimi  obumbrabit  tibi,  Aperiatur  terra  el 
germiiiet  Safvatorem  (Luc,  i,  55).  Tcrra  illa»  cvi 
benedixit  Dominus,  tcrra,  inquam,  virginalis  tba- 
lami  aperialur  sine  tactu  pudoris  unico  Filio  Dd ; 
aperiatur,  obsccro,  jclerno  Principi,  conceptura  d 
parilura  tolius  Salvalorem  sjeculi ;  aperiatur,  dlco» 
sic  ul,  quemadmodum  542  cadem  Virgo  in  animo 
suo  disposuit,  clausa  semper  et  iutacta  pennaneat, 
et  Maler  facta  dccus  virginitatis  non  amitiat.  £l 
germinet  Salvatorem.  Quid  cst  germinet  Sabataremi 
cum  potius  dici  posset,  pariat  vcl  gencrel  SalTato* 
rem?  Germen  cujusque  rci  sive  hcrbarum  sive  ar» 


ct  incbriat ,  pluviam  coclcstis  disciplina* ,  doctrinam 
vidclicct  castilatis  ct  bumilitatis,  quse  exemplo  ca- 
stissimse  bujus  Virginis  quandoijue  futura  crat, 
satis  congruc  significat ,  quia  dum  liac  salutari  plu- 
via  terra  humani  cordis  irrigatur  ct  infundilur, 
mulliplici  bonorum  tperum  ubcrtatc  fecundaiur. 
llanc  profccto  pluviam  uoudum  Dominus  supcr  ter- 
ram ,  id  cst  super  nullum  bcne  tcrrcnum  bomiucm 
plueratj  sed  spccialiter  pra^  cunctis  nascitunc  quan- 
•loque  Genilrici  dilecti  Filii  sui  Dcus  Paler  reserva- 
bat ,  ut  banc  prse  cunctis  quoquc  morlalibus  hac  sa- 
lutari  pluvia  castitatis  et  bumilitatis  perfundcret 
ct  fecundaret ,  et  sic  exemplo  illius  in  multorum 
corda  Dco  donante  derivaret. 


Et  homo  ,  inquit,  non  erat,  qui  operarctur  eam,  ^  borum  in  primis  quidem    exiguum  valde,  inflrmaBi 


Quia  nondum ,  sicut  dictum  est ,  Dominus  Deus 
pluerLt  supcr  terrapi ,  homo  non  erat ,  qui  operaretur 
eam ,  id  est  qui  lerram  cordis  el  corporis  sic  operari 
sciret,  utet  caste  viveret,ct  hanc  castitatem  in  tanla 
cordis  buinililate  custodirct  vel  qui  sic  tcrrani  suam 
operari  sciret ,  ut  post  Onem  vitsc  ad  gaudia  paradisi 
rediret. 

541  ^s^<^^  ^li^  ^'^1*6  coelcstis  pluvia,  vidclicet  Spi- 
flhlS  SP.Iirli  gratja,qua  in  plenitudine  tcmporis  obum- 
branda  ct  imprxgnantia  crat  cadem  virgo  Maria.  Sed 
pluvia  liscc  non  dcsupcr  lcjram  pluerat,  quia  Spiri- 
tus  sanctus  in  hanc  eanidem  \lrgincm  nondum  su- 
pervcuerat.  Hinc  ctiam  eximius  ille  proplieta  lsaia<». 


est  et  fragile ;  sed  tamcn  spes  sequentis  froctus  iii 
ipso  quodannnodo  prsemonstratur  gerniine.  Sie 
etiam  parvulus  ille  filius  Virginis,  dum  teneris  in" 
dutus  mcmbris  inter  arcta  vagiret  prassepia,  spcm 
tamcn  futurcX  salutis,  quam  bumano  gcneri  factunis 
crat  pcr  omnipotentiam  habitantis  in  se  divinitatis, 
plurimis  virtutum  indiciis  prxmonstrabat,  et  nunc 
fructus  ejusdem  virginei  germinis,  iides,  inquam, 
tantilli  infantuli  totam  replcvit  latitudinem  mund«. 
Unde  et  supra  nicmoratus  ille  Moyses,  laudem  et 
gloriam  tam  matris  quam  ct  Filii  allius  adbuc  in- 
tuens,  ait : 
Fons  ascendebat  c  terra^  irrigans  universam  supeT' 


qui  spiritu  proplielico  pranotavit  diccns  :  Efce,  virgo  -,  ficiem  tetra\  Tcrra  lisec,  terra  iJIa  est  vere  beata, 


eoiicipiel  et  pariet  filium  (Isa.  vii,  14),  ipsam  Virgi 
ncm  in  opus  bumanx  rcdemptionis  vcntiiram ,  ct 
Spirilu  saiicto  gravidaudam  invitat  ct  ait  :  Iloraie, 
tiaeli  desuper^  et  nubes  pluant  justum ;  aperiatur  tcrra, 
ei  germinet  Salvatorem  (Isa.  xlv,  8).  Cum  enim  cce- 
lorum  nominc  plcrumqiic  in  Scripturis  sancli  ct 
justi  quique  designari  solcant,  cur  etiam  per  cos- 
dcm  cticlos  Patcr  ct  Filius  et  Spirilus  sanclns  rc- 
ctissime  intelligi  non  debcal  ?  Quis  ergo  tam  veraci- 
ler  sanctus  ct  justus,  sicut  cst  Pater  ct  Filius  ci 
Spiritus  sanctus?  IJnde  csl,  ac  si  electus  isle  pro- 
phcta,  qui,  ut  diclum  cst,  Virginem  Dci  Fiiium 
concepturam  ct  parituram  pncvidit,  omnipotciitiam 
summa!  Trinitatis  pro  cadcm  Virgine  bumilitcr  in-< 


vere  bencdicta,  de  qua  supra  diximus ;  fon$  vero 
de  illa  cgrediens  parvulus  cst  fillus  ejus,  qui  trrf- 
gasse  universam  supcrficicm  terra  satis  convcnientcr 
dicitur,  quia  pcr  ridem  incarnationis  et  passionis 
sujc  solus  Crcator  cl  Redemplor  in  univcrsa  tcrra 
adoratur  ct  colitiir.  El  ecce,  de  fontc  illo  exiguo 
pcr  riiies  oibis  lorrnrum  innunicra  proccsserunl 
lluniina  caMeslis  sapiculiic. 

Et  quia  ad  huulem  Viiginisinatris  salvo  intellecta 
penecunctatransfoiTC  possiinius,  qiiac  dc  filio  cjus- 
dem  Virginis  inystice  iii  Scripluris  intcHigcnda  in- 
vcnimus,  ccce,  jam  per  foutem  ascendentem  de  terra^ 
quem  ad  personam  Filii  pevtinere  diximus,  salis 
congrue  intclligi  valct  eadem  inater  ct  virgo,  qnae 


tcipellando  expostulet,  ul  Deus  Pater  lalcm  dilccto  D  dc  terra,  id  cst,  terrcnis  parentibus  orta,  unhersam 


Filio  suo  matrcm  Virginem  provideat,  qux  hunc 
ad  redemptionem  bumani  generis  Spiritu  sancto 
coopcrante  concipiat  ct  pariat.  Rorate^  cirli,  inquit, 
desuper.  Vos,  iiiquam,  o  co?Ii  ca»!orum,  id  cst,  Pa- 
ter  et  Filius  ct  Spiritus  sanctus  rorem  misericor- 
diai  desupcr  mitlitc;  tcuipus  inisercndi,  quo;I  cx- 
spcctamus,  accclerate.  Rorct  crgo  Deus  Pater  Fi- 
liiim,  sicut  locutusest,  mittendo;  rorct  Filius  Patii 
inittcnti  obediendo;  rorct  Spiritus  sanctus  Virgi- 
nein  divino  partui  consecrandam  supcrvenicndf).  Et 
uubes  pluant  justum,  llunc  crgo  justum  qui  solus 
justus,  justos  dc  injustis  miscricorditer  facturus 
erit,  huiic,  inquam,  justum  nubcs  pluant,  id  Xisi 
»ngeUca:  virtutes  dcsuper  venieutes  matri  Virgini 


irrigavit  supcrficicm  terra\  id  esl  i  xeiiiplo  caslitatis 
sujc  et  bumilitalis  univcrsas  illustravit  Ecclesias. 
Ecce,  jam  fons  ille  virginalis  ita  universam  terram 
irrigavit,  ita  rivns  castitalis  el  bumilitatis  per  fines 
orbs  terrne  dilatavit,  quod  jain  iiinumcrabilis  mnlti- 
liido  utriusciiie  r,cxus  supcrftciem  ternv  suae,  mcm- 
bra  vidclic<*t  siia,  qu:c  suut  super  lcrram  caste  vi- 
vendo  morlificarc  non  dcsinit,  et  non  solum  ciisto* 
dire  dcsiderat  caslitatem  cxlerioris  liominis,  quod 
cst  integritas  corporis,  543  vcrum  ctiam  castita* 
tem  spiritus,  quod  cst  vcra  humilitas  cordts.  Htc 
est,  inquam,  fontis  bujus  salutifcra  irrigatio,  qine 
nunc  dilTusa  et  dilatala  est  in  unlversa  terra, 
«piam  etiam  Salomon  sapicnlissiinui»  in  Spirltn  saB-»' 


mmujE 

ovidens,  sic  de  codem  fonle  teslaUir  dicens  : 
itortorum^  puteus  aquarum  vivcntium  (Cant,  iv, 
^oiM  aqua  est  de  terra  ascendens,  et  desuper 
Q  manifesle  fluens,  puteus  vero  altus  ac  pro- 
sest,  et  aqua;,  quas  habet,  patemer  videri 
alent.  Et  luxc  duo  beat^  virgini  bene  conve- 
rideiitur.  Nam  quibusdam  quasi  fons  liorto- 
luibusdam  quasi  puteu$  est  aquarum  viven" 
fons,  inquam,  siniplicioribus  et  minus  intcl- 
ibus  puteus  alta  ct  profunda  sapicntibus.  Sunt 
nonnulii,  qui  vclut  horti  bcne  fructifcri,  et 
U8  frnctum  bona^  opcrationis  et  inlcrius  fru> 
vera  dilectionis  proferre  salagunt,  et  tamen 
:o  Scripturarum  iutellcclu  ardua  et  sublimia 
rel  cogitare  de  bac  eadem  Yirgine  nesciunt, 
&s  tantum  ipsam  Matrem  misericordise  cle- 
r  iHtervenirc  pro  peccatoribus,  multosque 
lesperatos  piissimis  ejus  salvatus  esse  preci- 
il  sic  eam  a  filio  suo  honorari,  ut  nil  ab  eo 
roganti  possit  negari;  ct  ideo  simplici  corde 

>  et  lacrymas  illi  ofleruut,  humilitcr  iili  pro 
is  suis  supplicant,  ejusqueinterventu  veniam 
»riMn  se  obtinere  non  dubitant.  Sic  profecto 
citer  de  ea  sentientibus,  sic  humiliter  eam 
intibus,  quasi  fons  hortorum  esl.  Nam  aquas 
i  de  hoc  eodem  fonte  haununt,  dum  miseri- 
Bkf  quam  expostulant,  ejus  sufTragantibus 
s  Inveniunt.  Quse  sicut  simplicioribus,  ut 
18,  fons  quodammodo  est,  ita  et  perfectioribus 
l  ardua  sapienlibus  puteus  est  aquarum  vt- 
11«  qui  multa  ad  laudcm  Virginis  544  pcrti- 

ei  Scripturis  sanctis  mystico  sensu  inteili- 
lai  post  longa  poeuitcntiic  iamenta  quasi  digna 
etione  purgati  de  perccpta  spe  indulgentiae 
it,  et  solo  desiderio  et  amore  coelestis  patriae 
sre  dulce  habent.  llis  profecto  hoc  modo  pti- 
(t  aquarum  viventium,  quia  si  forte  minus  ali- 
0  ad  mysticum  valent  intellectum  assurgere 
ns  valent  de  interna  mentis  gustare  dulcedine, 
eam  istum,  ad  beatam  videlicet  Yirginem  dum 

>  et  obsecrando  veniunt,  aquas  vivenles,  aquas 
tiae  et  intellectus,  aquas  compunctionis  intimae 
;  puteo  misericordix'  hauriunt. 

ie  aquac  ista^  fluunt?  Quw  (luunt^  inquit,  tm- 
;  Libano.  Per  Libanuniy  quod  candidalio  inter- 
um  dicitur,  candidus  et  immaculatus  ipsius 
is  iilius  non  inconvenienter  accipilur,  qui  licet 
ne  peccati  appareret,  totus  tamen  revera  erat 
lus,  quia  nec  minima  erat  peccati  contagione 
sus.  De  hoc  namque  Libano,  id  est  de  filio 
lis  Domino  noslro  Jesu  Ghristo  totum  omnino 
;otum  revera  procedit,  quidquid  consolationis 
iliae  eadem  Yirgo  mater  generi  humano  im- 

lotandum  quia  non  simpliciter  dictum  est,  quce 
de  Libano,  Scd  additum  cst,  cum  impetu,  Nam 
^st  aquas  viventes  cum  impelu  fluere,  nisi  for- 
suaviter  mentem  hominis  intus  peterc?  Ergo 
mffelu  magnofluunt,  dum  cor  ab  imis  clevant, 


FESTIVALES.  iOiO 

A  dum  ad  amorem  invlsibilium  mentem  erigunt,  quia 
non  sine  magno  fructu  salulis  essc  poterit,  quidquid 
precibus  Virginis  matris  homini  supplicanti  desuper 
dalum  fuerit. 

545  HOMILL\  LXXVl. 

IN  EAUDEII   FESTIVITATEM   TERTIA. 

Vidit  Jacob  scalam.  Summilas  ejus  ccelos  tangebat 
clc.  {Gen,  xxviii). 

Hodiernae  diei  solemnitas,  sicut  specialem  mundo 
conlulit  causam  salutis ,  ita  sancla  Ecclesia  spe 
ciali  eam  celebrat  tripudio  exsultatiouis.  Perpelua 
enim  virgo  Maria  et  totius  mundi  domina  diem 
bunc  ineflabiliter  extulit ,  qux  ortus  sui  claritatc 
univcrsum  orbem  irradiavit.  Cum  etenim  aliorum 
sanctorum  festivitales  celebrantur ,  hoc  quiucm  re- 

"  colitur,  quod  de  hoc  saeculo  migraverunl ,  et  digna 
laborum  suorum  prajmia  acceperunt ;  illi  vero  soli 
hanc  honoris  pr.nerogativam  sancta  mater  Ecclcsia 
attribuit,  quem  nullus  sanctorum  habere  potest,  nec 
poterit,  pneler  illum  solum,  qui  est  sanctorum  San- 
ctus,  quem  ipsa  incorrupta  Genitrix  geuuit.  Baplist» 
etiani  et  pnecursoris  Domini  Joannis  nativitas  ho- 
norifice  recolitur,  quod  quidem  non  sic  ad  suorum 
dignitatem  meritorum,  quain  ad  ejus  honorem  re- 
spicit  quem  ipse  sua  nativitate  praecurrit  et  prsefigu- 
ravit. 

Siquidem  festiva  liaec  dies  adhibet  nobis  quodam- 
modo  occasionem  laudandi  beatam  Mariam,  quia  vi- 
delicet  per  ipsam  maledictio  illa  ablata  est,  quam 

p  prima  mater  Eva  posteritati  suae  induxit ;  et  dolor 
ille  nobis  temperatur ,  quem  ipsa  superbiendo  pro- 
meruit.  Gum  enim  ad  hujus  vitae  miserias  nascimur» 
quid  protoplasti  parentes  nostri  meruerint ,  quidve 
nos  passuri  simus  ,  in  primo  ortu  nostro  etsi  non 
verbis  ,  miserabili  tamen  et  flebili  clamore  indica- 
mus.  Merito  ergo  haec  mater,  haec  communi  omnium 
laude  digna  est  praedicari,  speciali  autem  amoriset 
gratiarum  actionis  privilegio  sexus  mulierum  attol- 
lere  illam  debet;  quia  ipsa  opprobrium  abstulit, 
quod  prima  mulier  eis  attulit.  Nam  si  mulier  haec  el 
Virgo  nata  non  fuisset,  forsitan  viri  dicerent  qiiia 
mulier  causa  reatus  et  mortis  esset.  Sed  jam  hujits 
improperii  546  objectio  convenientiam  non  habet, 
quoniam  domina  nostra  virgo  Maria  omnium  viro- 

D  rum  et  mulierum  vitam  edidit.  llle  quondam  primus 
parens  excusans  suam  culpam  ad  Deum  dicebat; 
Mulier ,  quam  dedisti  mihi  sociam  ,  dedit  mihi  de 
ligno  et  comedi  (Gen.  iii,  12).  Nunc  vero  tain  viri 
quain  feminae  in  gratiarura  actione  dicere  habent  suo 
Greatori :  Mulier,  quam  dedisti  nobis  auctricem  et 
reparatricem  salutis  ,  edidit  nobis  lignum  vitae,  quo 
reficiuntur  animae  nostrae.  Pomum  quippe  vitale  est 
ille  panis  vivus,  qui  descendit  de  coelo,  qui  quotidie 
sanctas  animas  reficit  in  altaris  sacramento. 

Hujus  itaque  Virginis  ortus  universo  mundo  ne- 
cessarius  multis  modis  per  sanctos  Patres  tam  scri- 
ptis  quam  figuris  insigniter  cst  pra^nuntiatus.  Hinc 
convenienter  laudi  ejus  aptari  potest,  quod  de  Jacob 
paij*iarcba  iegitur  ,  qui  uuus  dc  tribus  illis  patribus 


101 1  TEX.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTCNSIS  Idlt 

exstitit ,  quorum  specialiter  se  Deum  Oronlpotens  A     C^eiebrantes  ergo  natalem  ejus  solemni  deTOlioiiie« 


appellare  consuevit  dicens  :  Ego  Mum  Deus  Abraham 
et  Deu$  Isaacet  Deut  Jaccb  {Exod,  iii,  6).  Denique 
sic  de  eo  legimus :  Vidit  Jacob  $calam  ( summitas 
ejus  easlos  tangebat)  et  descendenles  angelos,  et  dixit : 
j  Vere  locus  iste  sanctus  est  Quid  per  scalam  hanc 
(OUTenientius  quam  beatam  virginem  Mariam  acci- 
pere  possumus ,  cujus  vita  de  imis  ad  coelos  semper 
creata  [erecta?]  fuit?  Tria  in  hac  scala  fuerant,  quae 
niei^ito  summitas  ejus  dici  possunt,  summitas  scilicet 
castitatis,  summitas  charitatis,  summitas  bumilitatis. 
Et  revera  hacc  summitas  illius  ccelos  tangebat, 
in  tantum  ut  imniensa  charitatis  ejus  devotio  ,  qua 
pro  humano  genere  soHicitabatur ,  ad  thronum  di- 
vinse  majestatis   perveniens    orationibus    omnium 


quidquid  gratiarum  actionis ,  quidquid  laudis  etC, 
totum  ad  ipsius  venerationcm  debemus  eipendeie. 
In  bac  solemnitate  impleamus  verbalsaiae  prophelie. 
Ait  enim  :  Qui  reminiscimini  Domini ,  ne  taeeati»;  $i 
nedetis  silentium  ei  (hai,  lxii,  6).  Itaque  ne  tflcet' 
mus  a  laude  Genitricis  Creatoris  nostri  ( qaia  IftM 
ejus  honor  est  Filii)  silere  ipse  faciat  cor  noslnim  a 
strepitu  vitiorum ,  ut  libere  illum  laudemus ,  el  oie 
ac  corde  ad  eum  clamcmus.  Et  ut  ipse  non  sileat  in 
nobis,  sed  loquatur  remissionis  verba  et  pacis »  di- 
cere  dignetur  nobis  verba ,  qoae  Mariae  Magdalens 
dixit,  quae  pedes  ipsius  lavit :  Bemittuntur  tibi  pee-^ 
cata  multa  ;  vade  in  pace  {Luc.  vii,  48).  Reraiilat  hic 
nobis  peccata  nostra,  et  in  extremis  nostris  dical; 


sanctorum  praefcrretur ,  et  quod  ipsi  optaverant  B  yade  iu  pace;  et  transferat  nos  ad  aetemam  pacen, 


illa  pleniter  obtinerc  mereretur.  547  ^oysi  qui- 
dem  et  aliorum  sanctonim  oratio  apud  Deum  mul- 
tum  valuit,  sed  ejus  oratio  ipsorum  preccs  adeo 
excellebat,  ut  omnem  divinae  virtutis  magnitudinem 
ad  se  traheret ,  et  ipsc  cocli  creator  in  uterum  ejus 
descenderet. 

Notandum  vero  quod  non  singulariter  dicilur 
eoclum,  sed  caelos  tangebaty  quia  Patrem  et  Filium  et 
Spiritum  sanctum  tetigit ,  qui  per  ccelos  designan- 
lur.  Latera  nobilis  hujus  scalae  corpus  ejiis  erat  ct 
anima,  in  quibus  tres  gradus,  bumilitatis  videli- 
cet ,  castitatis  et  charitatis  Deiis  posuit ,  in  quibiis 
per  eam  descendcre  de  co^lis  ad  terras  voluit.  Ilinc 
protiniis  seqiiitur:  . 

Et  descendentes  angelos ,  el  dixit :  Vere  locus  iste 
snnctus  est.  Si  intueamur  quali  modo  per  eam  an- 
geli  desccnderiiit ,  eximium  Archangelum  sanctum 
Gabrielem  ad  ipsam  de  coclis  missum ,  his  verbis 
niystice  denotatum  ,  intelligere  possumus ,  qui ,  ut 
arbitramiir,  non  solus  ad  salutandam  tam  excellen- 
tcm  Virginem  magniflcum  ei  opus  insinuaturus  ad- 
venit,  sed  quasi  praepotens  princcps  cum  caeteris 
innumeris  sibi  subjectis  angelis  ad  eani  venit.  De- 
^cendcrunt  quoque  per  eam  sancti  angeli  ea  noctc, 
qua  Redemptorem  noslrum  peperit,  quia,  utevange- 
lista  refcrt ,  dum  unus  pastorlbus  apparuisset ,  et 
salvationis  noslrae  opus  eis  denuntiasset ,  subito 
^acta  est  cum  eo  multitudo  coilestis  exercitus  laudan- 


ut  ipsum  videamus  facie  ad  faciem.  Quod  ipse  prae- 
starc  dignclur  Dominus  noster  Jesus  Ghristus  ,  qni 
cuin  Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  el  gloriatsr 
Deus  pcr  iniinita  saecula  saeculorum.  Amen. 
549  HOMILIA  LXXVH. 

IN  EAMDEM  FESTIVITATEH  QDAETA. 

Dominus  possedit  me  initio  viarum  suarum  ;  anfe- 
quam  qnidquam  faceret  a  principio,  ab  mterno  ordi-- 
nata  sum  etc.  (Prot».  vm). 

Quid  causx,  vel  qiiid  rationis  est  quod  Uclio  haec 
hodiema  die  Nativitatis  Virginis  Mariae  legitur,  quae 
tota  scternitatcm  divinitatis  unigeniti  Fiiii  eJQS  Do- 
mini  nostri  Jesu  Christi,  qua  coaequalis  et  coaeler- 
nus  cst  Patri,  resonare  et  commendare  videlur?  iEs* 
timo  quod  haec  sit  causa  et  ratio  quia  in  festo  tefn- 
poralis  Matris  Dct  idcirco  iegere  leclionem  hanc 
Spiritus  sanctus  ordinavcrit,   ut  significarelur  pqr 
hoc  et  affirmaretur,  quia  propter  assumptam  ex 
temporali  matre  humanitatem,  eam,  qua  aequalis  est 
Patri,  nec  amisit  divinitatem,  nec  miuuil  polesla- 
tem.  Hoc  enim  ipsum  Verbum  Palris  afBrwal  itt. 
primordio  lectionis  hujns,  cumdicit:  Domtntit  |mm— — 
sedit  me  initio  viarum  suarum ;  antequam  quidqmam^ 
faceret  a  principio,  ab  cElerno  ordinata  »um,  et  ex  c»— — 
ff^fs,  antequam  terra  fieret,  Tria  hic  posuil,  per" 
quae  inseparabilem  et  individuam  Trinilatis  subslan— 
tiam  mystice  exposuit.  Quae  sunt  haec  iria  ?  Intitiitii, 
prfnctptttm,  csternum,  In  inilio  Dcus  Pater,  in  prin'- 


tium  et  dicentium :  Gloria  in  allissimis  Deo  et  in  terra  D  cipio  Deus  Fflius,  in  aterno  Deus  Spiritus  sanclu^ 


pax  hominibus  bonce  voluntatis  {Luc.  ii,  13, 14). 

Possumus  auiem  ct  haec  verba  ad  unamquamque 
beatam  animam  rererre,  quae  diligendo  et  laudando 
Deum  huic  innititur  scalae.  Quandiu  in  hoc  mundo 
vivit,  ad  visitandam  eam  saepe  548  dignantur  de- 
scendere ,  ac  labores  cjus,  quibus  in  praesenti  vita 
premitur ,  consolationibus  suis  non  cessat  revelare. 
Cam  vero  de  corpore  migrare  jussa  fuerit,  si  fixam 
in  hujus  scalae  firmamento  spem  habuerit,  totus  pro- 
cul  dubio  angelorum  exercitus  ad  suscipiendam  eam 
descendet ,  ct  cum  laude  ac  exsultatione  ad  con- 
spcctiim  Rcgis  aeterni  illam  deducent.  Merito  itaque 
sanctus  patriarcha,  cum  per  Spiritum  sanctum  hanc 
sralam  praevidisset.  diiit:  Vere  hcus  iste  sanctus  est. 


non  incongrue  est  iiitelligendus.  El  bene  unicuique 
personse  vcrbum  sibi  proprium  et  congruum  assi- 
gnavit  et  aptavil.  Ad  ffiiritcm,  quod  est  Paler,  posuil 
Dominus  possedit  me ;  ad  principium,  quod  est  Fiiius, 
posuit  antequam  quidquam  faceret;  ad  (etemum^  quod 
est  Spiritus  Sanctus,  posuit  ordinata  sum.  In  verbo 
possedit  duo  quaedam  notantur,  potentia  videlicel  el 
scssio,  et  haec  duo  proprie  pertinent  ad  Palren. 
Sessio  designat  quietem.  Qui  in  hoc  saecolo  polentes 
sunl,  ex  occasione  susceptae  potestatts  magnae  ia- 
quietudini  plerumque  succumbunt.  Sed  non  lalis 
potestas  Dei  Patris.  Potentia  ejus  poteslas  ealel 
quies,  semper  potens  est,  semper  quietus  esl.  Hoe 
enim  aetema  Sapientia  per  baec  distinguit  vcrba.  Mkh 


)013  UOMlLIil:  festiValeS.  igu 

miiiM,  inquil,  possedit  me,  550  ^^  addidit,  inith  A  angelica  nalura.  Igitur  necdum  erant  abyssu  iuquit, 

et  egojam  coneepta  eram,  Concepta  eram  a  Deo  Patre 


vimnm  suarum.  y\2dDomm\  sunt,  sicut  sxpe  audi- 
vimus,  vevitas  et  misericordia  Domin:. 

In  liis  eiiam  duabus  viis  Domini  Filius  et  Spiii- 
lus  sanctus  potcsi  intelligi»  Veritas  enim  Filius  mi- 
sericordia  Spiritus  sanctus.  Ipsc  Pater  est,  qui  a 
nuUo  est;  a  quo  cum  Fiiius  et  Spiritus  sauctus 
Bit»  recte  nominatus  ipse  initium  tiarum  stta- 
mm,  boc  est  initium  Filii,  initium  Spiritus  sancti. 
Per  has  enim  vias  ipse  graditur  quia  omnia  per 
filium,  omnia  per  Spiritum  sanctum  operatur. 
El  tamen  initium  boc,  quod  tiabet  a  Patre  Filius  et 
Spiritus  sanctus,  sine  initio  est,  quia  coaetemus  Patri 
Filius,  coaeternus  Patri  el  Filio  Spiritus  sanctus  est. 
Nec  injuste  in  verbo  hoc  a  principio  notamuscoaeter 


in  seternitate,  et  tamen  conceptio  illa  erat  Deo  Patri 
coaeterna.  Vel  etiam  concepta  in  ordinatione  Dei  Pa- 
tris,  concipienda  et  generanda  in  tempore  de  carne 
virgineae  matris. 

Necdnm  fontes  aquarum  eruperant^  necdum  montes 
gravi  mole  constiterant.  Possumus  intelligere  per 
fontes  primos  parentes  nostros  Adam  et  Evam,  per 
aquas  humanam  creaturam.  Nec  incongrue  primi 
parentes  nostri  fontes  aquarum  nominari  possunt. 
Vere  enim  foutes  et  origo  totius  humanae  creatune 
fuerunt.  Post  tales  hos  fontes  congruoordine  posuit 
montes^  per  quos  satis  congrue  patriarchae  designan- 
lur,  qui  ob  celsitudinem  vitae  et  morum  jure  monti^ 


nani  Patri  Filinm.  Invenimus  eniraiu  Evangelioquod  B  \^^^  comparantur.  His  certe  verbum  hoc  recte  op 


ipse  nominavii  sc  principium.  Interrogantibus  eum 
ludaeis,  quisesset,  respondit:  Ego  principium,  qui  et 
loqnor  vcbis  (Joan.  viii,  25). 

Et  recte  personae  illius  convenit  quod  dicit  :  An- 
tequam  quidquam  faceret,  Sicut  eium  possidere  Dei 
Patris  est,  ita  facere  Dei  Filii  cst.  Omnia  enim  per 
ipsum  facta  sunt ,  et  sine  ipso  factum  est  nihii  (Joan, 
I,  S).  El  quia  proprium  est  Spiritui  sancio,  omnia  a 
Dco  Patre  per  Dcum  Filium  facla  ordinare,  rccte 
ibi  ponitur,  ab  wterno  ordinata  sum.  Ipse  enim  Spi- 
ritus  sanctus  cuncta  disponit,  cuncta  ordinat,  ipse 
Informitati  rerum  formam  doiiat.  Sic  euim  legiraus 
quia,  cum  crearet  Deus  coelum  et  terram,  omnia 


positum  est,  necdum  montes  gravi  mole  constiterant. 
Gravis  illa  moles  originale  peccatum  accipi  potest» 
quod  ex  corruptis  fontibus,  ex  seductis  per  malitiam 
serpentis  primis  parentibus  in  illos  et  in  totum  ge- 
nus  humanum  defluiit.  Quod  nimirum  originale 
peccatum,  ut  gravis  et  intolerabilis  moles  illis  incu- 
buit,  miserabiliter  illos  depressit ,  qui  dum  tanto 
tempore  in  559  bujus  mortalitatis  aerumnis  aique 
miseriis  viv«,battt,  cum  fideliter  Deo  servierint» 
tamen  post  vitam  praesentem  omnes  ad  infernum 
descendebant. 

Post  montes  ponit  collesj  quia  post  notafos  im 
roontibus  patriarchas  succedenles  patriarchis  pto- 


confusa  erant,  sed  veniens  Spiritus  sanctus  omnem  ^  phetas  pcr  coll^s  signiflcat  dicens,  ante  colles  ego 
omnium  rcrum  infurmitatem  formavit  et  ordii^vit.    '  partttriebar,  Quomodo  dicit ,  parturiebar  ?  Dicitur 


Igitur  possidere  cst  Palris,  facere  Filii,  ordinare 
Spiritus  sancli. 

Et  ne  quis  putaret  singularitalem  aliquam  vel  di- 
visionem  esse  intcr  Patrem  et  Filium  et  Spiritum 
sanctum,  ea  quse  singulariter  jam  de  diflerentia  per- 
sonarum  dixit,  conjunctim  mox  comprehendit,  cum 
subjnngit  : 

551  ^^  ^^  antiquist  antequam  terra  fieret,  Hoc 
80lo  verbo  coesscntivam  sanetse  Trinitatis  substan- 
tlam  satis  decenter  demonstral  quia  el  Paler  et  Fi- 
Ihis  el  Spiritus  sanctus  omnes  sunt  anliqui,  onines 
coaetemi,  quia  omnes  coaequales,  omnes  consubsaiw 
liales.    SdU  quid  est  quod   addidit  antequam  terra 


parturire  quasi  parere  gestire.  Igitur  verbum  hoc 
parturiebar  notat  inefiabile  illud  quod  habebat  co-> 
aetemus  Patri  Filius  desiderium  nascendi  pro  homi- 
nibus.  Ante  colles,  inquit,  parturiebart  ac  si  diceret» 
ante  palriarchas,  ante  prophetashoc  semper  deside- 
riuin  meum  fuil  in  aelernitate,  ut  parerer  in  lempo* 
ralitalc. 

Adhuc  terram  non  fecerat,  et  fiumina  et  cardinet 
orbis  terrce.  Possumus  per  terram  hoc  in  loco  non 
incongrue  intelligere  Ecclesiam.  Quomodo  dicoEc- 
clesiam  ?  Ideo  dico  Ecclesiam ,  quia  non  solum  tiinc 
primum  cocpit  Ecclesia,  quando  nascente,  moriente, 
resurgente  et  ascendente  in  c«]eluui  Domino  Jesu 


/lerfr^Inlelligimushocinlocoperterramassumptam  D  Christo  multitudo  crcdentium  in  flde  crescebat,  el 


propter  nos  humanitalem  Filii  Dei.  Antequam  terra 
fieret^  imfuit,  quasi  diceret  antequam  ego,  qui  sum 
fiapientia  Patris,  terra  fierem,  autcquam  humanam 
naluram  de  Virgine  matre  assumerem  ,  eram  ,  ex 
oitft4]ftit5,eram  quasi  in  Trinilate,  eram  in  Patre,  eram 
in  Spiritu  sancto  in  deitatis  aequalitate. 

Necdum  erant  abyssi,  et  ego  jam  concepta  eram. 
Per  abyssos  aiigelicain  creaturam  inlelligimus,  quae 
non  incongrue  abyssus  nominari,  et  abysso  compa- 
rari  potest  propter  profunditatem  sapientiae,  in  qua 
creata  est ;  quse  et  aliunde  in  sacra  Scriptura  nota- 
lur,  ubi  dicitur  :  Prior  omnium  creata  est  Sapientia 
{Eceli^  I,  4).  Non  ibi  inteliigenda  esl  aeteraaPalris 
sapientia,  sed  condita  iu  sapientia  et  per  sapientiam 


muUlplicari  incipicbat,  sed  coepit  eliam  in  primo 
hoinine,  qui  praedestinatus  est  ad  vitam.  NuIIuin 
eniin  a  constitutione  mundi  tempus  erat,  in  quo  ali- 
quem  Deus  non  haberet,  qui  ad  Ecclesiam  ejus  per- 
tiiicret.  Unde  de  eadein  Ecclesia  dicit  in  Canticis 
cadem,  quae  et  hic  loquitur,  aeterna  Patris  Sapientia : 
Vna  est  columba  mea  (Canl.  vi,  8),  quia,  licet  diversa 
tempora,  licet  diversa  fuerint  sacraroenta,  tina  la- 
men  apud  Deum  erat  et  est  in  fidei  simplicitate  Ec- 
clesia.  Adhuc,  inquit,  terram  non  fecerat,  et  flumina 
et  cardines  orbis  terrce.  Si  per  terram  Ecclesiam  in- 
lelligimus,  quid  per  flumina  intelligendum  est  nisi 
legalis  et  prophetica  doctrina,  quibus  infundenda  et 
irriganda  erai  eadem  sancta  Dei  Ecclesia?Per  caw* 


im  VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  l(H6 

dine$  autero  terrai  sanctos  apostolos  possumus  in-  A  erant  populi,  unus,  qui  assumendus,  alter,  qui  eraC 


telligere.  Nec  injuste  oido  aposlolicus  per  cardine$ 
praefigurabatur.  In  illo  enim  ostium  totius  sanctx 
Ecclesiae  versabatur. 

Ante  hccc  omnia  eram^  ait  aBterna  Patris  sapicntia  ; 
eram  aute  abyssos»  ante  angelicam  creaturam ;  eram 
ante  fontes  aquarum»  ante  humanam  creaturam; 
eram  ante  montes  et  colles,  anle  patriarchas  et 
prophetas.  Adhuc  Deus  553  ^^^^^  omnia  faciens 
per  Filium,  cuncta  ordinans  pcr  Splritum  sanctum, 
terram^  id  est  Ecclesiam,  non  fecerat ;  adhuc  lcgalis 
et  propheticae  Scriptursc  flumina  non  emiserat,  et 
ego  eram  in  Patre  omnia  possidcns,  cum  Patrc 
umnia  faciens,  cum  Splrilu  sancto  cuncta  dispo- 
nens. 


relimiuendus,  mysticc  utrosque  notavit  in  sequeiH 
tibus  : 

Quando  circumdabatmarif  inquit,  terminum  $uum^ 
et  legem  ponebat  aqui$,  ne  tran$irent  terminos  $uot, 
Potcst  iiitclligi  pcr  mare  populus  gentium ;  pcr 
aqua$  populusJudxorum.  Terminu$  ille,  queoi  Dcus 
Pater  mari,  id  cst  populo  geutium,  circumdedit, 
pra^figuravit  non  incongrue  tempus  illud»  in  quo 
per  incarnalionem  Filii  sui  visitarc  eum,  et  ab  ama- 
ritudine  infidclilatis  ad  dulccdincm  divinse  cogni- 
tionis  perduccre  disposuit  :  Lex  vero,  quam  ponehnt 
aqui$,  prae(iguravil  justum  Dei  judicium,  quo  Judal 
venicuteui  ad  sc  in  camc  Filium  Dei  reprobantes 
reprobati  sunt  a  Dco,  alquc  rclicti  infra  fines  wm 


Quando   prwparabat   ca^lo$  ,    aderam ,   hoc  est  B  incredulilatis.  Istis  posuit  legem,  ne  tran$ireni  finet 


quando  creavit  l^rationalcm  creaturam  in  angelicis 
II  humanis  spiritiCus,  qui  coeli  cjiis  sunt,  inquibus 
ipse  sedet  et  requicscit,  cum  eo  adcram,  cum  ipso 
€X  in  ipso  omnia  facicbam. 

Quando  certa  lege  et  gyro  vallabat  aby$$o$,  quando 
eethera  firmabat  $ur$umt  et  librabat  fonte$  aquarum, 
In  verbis  istis  inteliigere  possunuis  malorum  ange- 
lorum  dejectionem,  bonorum  angeloriim  confirma- 
iionem,  lapsi  hominis  reparationcm.  IntcIIigimus 
enim  hoc  in  loco  per  aby$$o$  malos  augcJos  proplcr 
»uperbiam  dejcctos  a  Dco ;  pcr  mthera  bor os  angelos 
fvrium,  ne  cadere  ultra  posseut,  nrmatos  cum  Dco ; 
per  librationem  fontium  aquarum,  misericordissi- 
nam  dispositionem  Dei  super  reparatione  lapsorum 
liominum.  Et  bene  dicit,  quando  certa  tege  et  gyro 
vtiCiabat  aOy$$o$,  Certa  enim  lege  ista  et  gyro  sen- 
tentia  ilia  sempitemai  damnationis  non  inconve- 
jf  enter  intelligenda  cst,  qua  justo  Dei  judicio  apo- 
statici  spiritus  ita  vallati  et  circumclusi  sunt  undi- 
que,  quod  nulla  unquam  ratione  cam  ultra  possunt 
evadere.  Et  recto  quideiu  ordlne  prosequitiir  dicens, 
quando  tethera  firmabat  $ur$um ,  quia  post  lapsum 
malorum  angelorum  facla  cst  confirinatio  bonorum 
angelorum.  Sed  quid  est  quod  sequitur,  et  lihrabat 
foHte$  aquarum  ?  Yerbum  istud,  si  recte  attendimus, 
si  digne  pensamus,  suaviler  nimis  resonat.  Suavem 
cnim  et  mirificam  Dei  crga  genus  humanum  mise- 
rationem  magnilice  notat.  Fonie$  enim  illos  aqua- 


$uo$y  hoc  est  ut  peruiancrcnt  in  perfidia  sua  el  ma- 
litia ;  gentibus  circumdabat  terminum,  in  quo  sal- 
vandi  et  liberandi  cssent  ab  inndclitatis  suse  stul«' 
titia.  Scd  terminus  iste  salvationis  gentium  eo 
usque  dilatus  cst,  quousque  coaelernus  Patri  Filius 
de  beatissiina  virgine  Maria  homo  factus  est.  Quam 
etiam  in  praesenti  hac  prophctia  Sapientia  Dei  noa 
tacuit,  sed  nobilitcr  atque  decenter  verbis  sequcn- 
tibus  pnenotavit  ac  pra^figuravit  dicens  : 

Quando  appendebat  fundamenta  terrce ,  cum  eo 
eram  cuncta  componen$,  Pcr  terram  illam  terriim 
Lenedictam,  beatam  virginem  Mariam,  credimus 
esse  prsesignatam.  Fundamenia  autem  terra  hujus 
possumus  dicere  mirabilem  castitatem  ejus  incom  • 
parabilemque  humilitatcm  cjus.  Sed  quomo<Io  fun- 
damentis  istis  fundata  erat,  quomoilo  fundammUa 
lisec  Deus  Patcr  in  ea  appendebat,  quae  necdum  nata 
erat?  Gerte  quae  mundo  necdum  nata  erat,  in  prae- 
scientia  ct  ordinatione  Dei  talis  erat;  talem  eam 
Deus  omnipoteus  pi*xvidebat,  qualis  nascitura 
postmodum  et  victura  in  mundo  erat.  Sed  quia 
prxscivit  et  prxvidit  Deus,  quod  Virgo  haec  in  mi- 
rabili  castitate,  in  incomparabili  humilitate  non  so* 
lum  c^teris  mulieribus,  sed  cunctis  prorsus  homi  • 
nibus  555  praeeminere  deberet,  hoc  eral  quo- 
dammodo  appendere  fundamenta  ejiis.  Erat  enim 
apud  Deum  tam  ponderosa,  tamque  gratiosa  casti- 
tatis  atque  humiUtatis  virtus,  quam  futuraro  in 


Tum,  Adam  videlicet  el  Evam,  a  quibus  propagatum  d  eadem  beata  virgine  Maria  praeviderat,  ut  solam 


est  totum  genus  humanum,  non  vallavit  Peus  omni- 
potens  ccrta  Icge  et  gyro  scternae  damnationis,  sicut 
abyssos,  sicut  diabolum  et  angelos  ejus,  sed  libravit 
eos.  Libravit  eos,  ut  ita  dixcrim,  lance  aequitatis  ct 
misericordiae,  quia  sccundum  multitudinem  misera- 
tionum  suarum  ple  pcnsavit  quid  essent,  pensavit 
quia  cinis  et  pulvis  cssciit,  pensavit  quod  suadente 
diabolo  cecidisscnt.  IIIos,  qui  sola  superbia  554 
ceciderunt,  et  malitia  sua  homines  cadere  fecerunt, 
certa  lege  et  gyrs  sempilernae  damnationis,  ne  re- 
/iurgere  possent,  jusle  vallavit ;  istos  vcro,  qui  non 
€x  se,  sed  ex  roalitia  diaboli  decepti  ceciderunt 
lauce  pietatis  libravit.  Deceptoresaetemaliler  damna- 
\il;  decepios  misericorditer  salvavit.  Et  quia  duo 


interomnes  mulieres  dignam  judicaret;  cui  unige- 
pitum  Filium  suuin,  humana  carne  vestiendum  da- 
rct.  Sed  quando  fundamcnta  ista  DcusPater  primum 
pcr  praedcstinationcin  in  ca  posuil,  idein  Fiiius  ma- 
ncns  in  Patrc  paritcr  cuni  Patrc  ea  ccfmposuit.  IIoc 
enim  ipse  hic  ostendit,  cum  dicit  :  quandu  appen^ 
dcbat  fundamenta  terrce,  cum  eo  eram  cuncla  com- 
ponen$,  quasi  diceret,  cuncta  ista,  castitatis  vide- 
licet  et  humilitatis  insignia,  eram  componeu$  cum 
Patre  in  futura  Virgine  matre. 

Et  delectabar  per  $ingulo$  die$,  Quid  est  per  sni- 
gulo$  die$  ?  Dies  unus  dics  erat  castitatis,  dies  se- 
cundusdieserat  humilitatis.  Singulo$die$  istps,  quia 
singularitcr  ct  praecipue  in  beata  virgine  Maria  fuh 


4017 


II0.M1LL£  FESTIYALES. 


1018 


turos  Dci  Filius  pnRvidit,  idco  dixit,  et  deleclabar  A  sua  in   ca^lum    asccudit,    canique   Dco   Pulri   ct 

samlis  angelis  oslendit,  possumus  crcdcrc  quod 
vox  isla  vox  fuerit  angelicx  mulliludinis,  unilani 
dcilati  humanam  naluram  miriQca  laude  magniricantis 
ct  glorifu anlis,  simulque  admirantis  samlarum  fru- 
clum  animarum,  quas  morte  sua  idem  Dei  Lnigeuitus 
DeoPatri  acquisivil,  quarum  tunc  copiosa  multitudo 
eruta  ab  infcrno  coclum  cum  ipso  iulraverat,ct  quoti- 
die  cum  usquc  in  finem  s^culi  illuc  sccutura  fuerat. 
557  Q^^  ^<<  i^^A)  inquiunt,  qua  ascendit  de  deserio 
deliciis  affluens  ?  Quid  est  dedeserto?  Dcscrlumpos* 
sumus  dicerc  mmidum  ?  QuiWii  deserium?  E\  qua- 
dam  non  iuconvcnienti  similitudinc.  Quandiu  cnim 
in  dorao  est  aliquis,  qui  multum  diligitur,  cujus 
pnescntia  grata  vaUlc  est  et  amabilis  coliabitanlibus. 


ffif  singulos  dies,  Per  boc  ejus  delectari  pracAgura 
katur  magnum  illud  desidcrium,  quod  babebat  de 
tann  pretiosa  Virginc  pro  bumani  gencris  salutc  in- 
carnari.  Dcsiderabat  cam  nascituram,  quam  tam 
dissimilcra  c;cteris  mulieribus  prscscivit  futuram. 
Sed  cuni  impletum  est  boc  ejus  desiderium,  cum 
nobilissima  hxc  ca^Ii  ct  terras  regina  nata  cst  ui 
niundum,  rcspiciens  eam  de  alto  cocloruin  babita- 
culo,  tam  inaudila  ct  trarisacti  tcmporis  bominibus 
prorsus  incognita  caslitatis  et  bumilitatis  virtute 
rcliquis  bominibus  pnccellcntem ,  gaudebat  supcr 
oamy  dcsiderabat  vcnirc  ad  cam.  lloc  cnim  probat 
nobis  duplcx  illc  ludus,  de  quo  mox  subjungit 
idem  unigenilus  Di^i  Fiiius  : 


Et  delectabar^  iuquit,   per  singulos  diesj  ludens  ''  vidctur,  quasi  cx  cjus  commancntia  tota  domus  sit 

plena.  Si  autem  recesserit,  videtur  cis,  quasi  tota 
domus  deserta  ct  vacua  sit.  Sic  ct  mundus  iste; 
quandiu  in  eo  et  cum  co  erat  nobilis  ct  dilcctus  bo- 
mo  illc Jesus  Cbristus  Filius  Dei,  totus  quodammodo 
plcnus  erat;  sed  cum  rclicto  mundo  Cbristus  ia 
coclum  ascendit,  totus  mundus  erat  quasi  desertum^ 
quia  nusquam  crat,  autest  vera  plenitudo,  nisiibi, 
ubi  ipse  cst,  in  coclo.  Sed  quoinodo  aut  qualij  est  iii 
coelo  eadcm  sancta  bumanitas  Cbristi  ?  Innixa  super 
dilectum  suum^  innixa  supcr  Deum,  imiiia  super 
divinilatem  suam.  Ita  enim  unita  est  bumanitas 
deitati,  quod  nunquam  ab  inviceni  possunt  $cpar3r'. 
Est  etiam  semper  deliciis  affluens.  Deliciae  istas  sunt 


'  €0ram  eo  omni  tempore^  tudens  in  orbe  terrarum,  Lu- 
detu  erat  coram  eoy  lioc  est  coram  Deo  Patre,  omni 
tempore,  hoc  cst  in  xternitate;  ludens  cratinor6e 
terrarum,  boc  cst  secundum  humanilatem,  talem 
se  matrem  babituruiu  in  tcrris.  Duplcx  quidem  erat 
gaiidium  Chrisli.  Gaudium  ejus  fuit  cssc  Filius 
Ihi,  gaudium  ejus  fuit  csse  Filius  bominis.  Illud 
gaitdium  erat  propter  sc ;  istud  gaudium  erat  pro- 
pter  nos.  Quomodo  propter  nos,  ostendit  ipse  in 
seqiieutibus  : 

556  ^^  delicix  mea*,  ait,  esse  cum  fitiis  hominum, 
Qtiaie  dicit  delidcv?  Qualcs  delicias  babuit  cum 
filiis  hominum?   I)etici(e  dicuntur,  ubi  in  ferculo 


dulcia  et  diversa   apponuntur.  De/icior  Unigeniti  ^  delicatx  justorum  animae  quae  quotidie  ei  aflluent, 


Dei,  qiiac  eiim  de  sinu  Dei  Patris  in  uterum  virginis 
llatris  ad  convivendum  et  communicandum  filiis 
Ji^roifiuin  traxerunt,  divcrsitates  multarum,  quas 
lUturas  prscvidit  in  sancta  Ecclesia,  sanctarum 
convcrsationum,  divcrsitates  sanctariim  anunarum 
fuenint,  quae  quolidie  et  momentis  singulis  Deo 
apponuntur,  qiiia  quotidie  innovantur,  quotidie 
multiplicantur  et  variantur.  IsUe  delicice  Dei  cum 
mitltitudine  sanctorum  angelorum  fieri  quodammodo 
non  poterant ,  qiiia  in  eo  quo  creati  suot  statu 
semper  permancntcs,  multiplicari,  innovari,  variari 
iiec  pntcrant,  nec  nccesse  babebant.  Delieim  vero, 
qiias  babet  Deus  in  bonis  bominibus,  sancte  et  jiiste 
in  hac  vita  viventibus,  quas  babet  iu  sanctis  atii- 


dum  de  hujus  mortalitatis  miseria  ad  xtcrnam  ?itam 
transeunt.  Istx  deliciae  non  afHuebant  ei,  necdum 
quando  natus  est,  necdum  quando  mortuus  est,  sed 
quando  resurrexit  et  in  coelum  ascendit,  tuuc  pri* 
mnm  deliriis  istis  aflluere  coepit,  quia  ex  illa  hora 
non  erat  dies,  neque  momentum,  quo  non  aflluerent 
ei  bcata;  aninue,  quae  vere  ejus  sunt  deliciae. 

Et  notandum  quod  dicit,  alJHuens,  Ncnio  fotesl 
vcnirc  ad  Dcihu,  nisi  fluat  ad  Deuni.  Quaedam  eniin 
flumina  sunt,  quue  de  lioc  roundo  animas  ad  coelum 
et  in  ca^lura  transvebunt.  Est  enim  flumen  bapti- 
smatis ;  cst  post  susceptum  baplisma  et  violaturo, 
flumen  lacrymariim,  flumen  compunc  tionis.;  est  ctiam 
flumen  passionis.  Uegnum  etenim  cocbrum  nnllum 


csabus  de  hac  vita  quotidie  ad  Deum  transeunti-  D  prorsus  recipit ,  nisi  qui  per  aliquod  fliiminum  isto- 

rum  illuc  aflluxcrit.  Aflluxerunl  ei  flumine  passionis 
sancti  martyrcs,  qui  pro  Deo  sanguiucm  suum  fu- 
dcriint :  aflluxcriint  ei  flumine  baptisinatis,  qui  con- 
servata  suscepta  in  baptisinate  innoccntia  debitam 
Deo  fidcm  conscrvaverunt;  aflluxcrunt  ei  fluiuine  la- 
crymarum  ct  compunctionis,  qui  amissam  innoccn- 
tiani,  quam  in  558  baptismo  susccperunt,  qut  cor- 
ruptam  fldem,  quam  omnipotciiti  Deo  in  baptismo 
voverunt,  quolidiano  compunctionis  ct  lacrymarum 
flumine  renovavcrunl  in  hac  vita  ct  reparavcrunl. 
Qiiocunquc  horum  fluinine  Deo  atfluxcnint,  magnae 
et  delectabilcs  cjus  dcliciac  fuerunt.  Istac  ejus  delici» 
quotidie  ct  usque  in  fincm  sa^culi  seinpcr  innovantur 
ct  multiplicautur,  quia  etsi  non  fluminc  passionis» 


bus,  illae  momentis  singulis  niultiplicantur  et  inno- 
Tantur.  Quotidie  cuim  ad  Dcum  bomines  conver- 
tunlur,  quotidie  bomincs  nascuntur,  quotidie  ho- 
roincs  moriuntur,  quotidie  sanctac  animac  ad  coeli 
palalium  ti-anslata;  inciis^e  Dci  apponuntur. 

Ista;  sunt  deticiw  iihu,  de  quibus  dicitur  in  Can- 
ticis  :  QiKT  est  istaquo;  ascendit  de  deserto,  deliciis 
affluens,  et  innixa  super  ditectum  suum?  (Cant,  viii, 
5).  Per  istam,  quai  in  deserto  asccndit,  assumpta 
in  Deum  hiimana  natura  non  inconvenienter  intcl-  • 
4igi  poteril,  innixa  super  dilectum  «titfrn,  id  cst  super 
Deum,  super  divinitatein  suam.  Quando  unigeuitus 
Filius  Dei  post  mortem  rcsurrcctionemquesuamcum 
Mucta,  quam  uostri  causa  assumpsil,  bumanitate 


tOld  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENrll^  lOM 

fluniine  tamen   baptismatis,  fliimine  compunctionis  A  (luasi  duasvias  habuerint  in  divinitate,  quatuor  ve-» 


et  lacrymarum,  aut  innOcenlia  suscepla  in  bapli- 
smate  post  baptisma  conservata  ,  aut  non  conser- 
vata  \irtute  lacrymarum  rcparata  quotidie  ei  af- 
lluunt,  quotidie  in  delicias  ejus  transeunt. 

Et  ut  breviter  eumdem  hunc  vcrsum  comprehen- 
damus  in  prima  sui  parte,  qua  dicitur,  quof  esl  ista^ 
qnte  ascendit  de  deserto  ?  notatur  nobis,  sicut  prae- 
Dotavimus,  Ghristi  ascensio ;  in  secunda  sui  parte, 
ubi  subjungitur,  deliciis  ajflueits,  collecta  jam  ad 
eum,  et  usque  in  finem  sxculi  colligcnda  sancto- 
rum  congregatio ;  in  tertia  sui  parte,  ubi  dicitur,  et 
innixa  super  dilectum  ,  eorumdem  sanctorum  confir- 
matio.  Dilectus  iste,  Deus  omnipotens  est,  cui  modo 
quasi  uno  tantum  pede  innituntur.  Nonduni  enim 


ro  in  humanitate.  Duae  in  divinitate  viae  ejus  est  niK- 
sericordia  et  veritas  ejus.  Quatuor  in  humaiiitale 
viae  ejus  sunt  quatuor  sacramenta,  Incamatioiiis, 
passionis,  resurrectionis  et  ascensioais  ejus.  htm 
8Unt  viWf  per  quas  Deus  ad  homines  venii;  per 
easdem  vias  venire  homo  ad  Deum  debet.  Neme 
enim  venire  ad  Denm  poterit,  nisi  incarnationemt 
passionem,  resurrectionem  cl  ascensionem  ejns  i- 
deliter  crediderit,  et  bonis ,  quantum  potest,  opoi- 
bus  imitatus  fueril.  Omnes  has  vias,  sive  diYinilatis 
ejus  sive  humanitatis  ejus,  qui  custodiuntf  hoc  est 
qui  aut  vias  divinitatis  cjus,  qoas  misericordiam  et 
veritaiem  ejus  diximus,  frequcnter  ocnlis  pnspo^ 
nunt,  sollicite  altendentes  et  considerantes  quod 


ita  confirmali  sunt  in  Deo ,  ut  utrisque  ei  pedibus  ^  licet  sit  misericors,  non  tamen  deserit  aequitalem, 

sicque  respeclu  misericordiae  illius  bona  facinnt, 
ex  mctu  veritatis  ct  juslitiae  illius  mala  desemnt ; 
sive  qui  vias  humanitatis  5G0  ^j"^  fideliter  credant, 
sicut  diximus  et  imitantur,  qnantum  possunt,  iUi 
procul  dubio  beati  sunt  tn  hac  vita,  beati  erunt  in 
aeterna  vita.  Subjungit  ergo  adhuc,  et  ait : 

Audite  disciplinamy  et  estote  sapientes^  et  notitf 
abjicere  eam.  Quid  est  disciplina  f  Disciplina  eat  et 
rerum  cognitio  ct  morum  compositio.  Disciplinatuff 
homo  non  solum  ille  dicitur  qui  scit  quae  sciend» 
sunt,  sed  et  ille  homo  disciplinalus  est  et  dicitur  qui 
scientiam  suam  compositis,  hoc  est  bonis  et  hone^ 
stis  moribus  adornare  nititur.  Ad  hane  diseiplinam 
hortatur  nos  Dominus  hic,  ciim  dicit,  audile  diwci' 
plinam^  et  estote  sapientes,  etnolite  abjicereeam.Au- 
dite  per  intellectum,  estote  sapientes  per  mentis  aile- 
ctum,  nolite  abjicere  eam  per  opcris  eflectum.  El 
bene  sibi  tria  haec  invicem  c  ngruunt,  quia  ex  eo 
quod  homo  frequentcr  bonum  auditj  inde  intelligeffo 
etiam  bonum  incipit.  Scd  quia  non  multum  prodest 
homini  bonum  audire  et  inteiligere,  nisi  addat  etiam 
bonum  diligere,  recte  adjungit,  estote  sapientes.  Et 
bene  verbum  hoc  sapientes  congruit  dilectioni.llhid 
enim  sapit  homini  quod  diligit ;  qnod  non  diligit, 
illud  ncc  snpit.  Sed  quia  sunt  nonnuHi  qui  audiunt 
bonum,  et  intelligunt,  et  diligunt,  et  tamen  non  la« 
ciunt ,  subjungit  adhuc  et  dicit,  et  noUte  akjieera 
eam.  Ac  si  dicat :  Si  auditis  disciplinam  intelligendo. 


innitantur,  hoc  cst  ut  nihil  prseter  Dcum  solum 
affectare  videantur.  Adhuc  enim  de  resuscitando 
corpore  cogitant.  Postea  vcro  cum  rcsumplo  in  fine 
mundi  corpore,  came  simul  et  anima  bcata  immor- 
tajtate  vestientur,  lunc  soli  Dco  utrisque  pedibus, 
totis  videlicet  corporis  et  anima:  eflcctibus  ita  unien- 
tur,  ita  semper  innitentur,  ut  nihil  amplius  sit,  quod 
vel  ad  punctum  mentr.m  eorum  ab  illo  avertere  pus- 
sit.  Il)i  certe  delicice  Dei  plene  pcrficientur.  Ibi  enim 
semperin  sanctis  suij  deliciabitur,  ibi  sine  fine  in 
sanctis  suis  gloriabitur. 

Has  delicias  quiesccns  adhuc  in  sinu  Patris  Filius 
Dei  prsevidit,  pRcvidendo  desideravit,  cum  dixil,  et 
dePicicB  mea:  esse  cum  filiis  hominum.  Et  quia  desi- 
deravit  cas,  de  sinu  Patris  descendit  proptcr  eas, 
quacsivit  eas,  homo  factus  est  propter  cas.  Descen- 
dit  ipse  ad  nos,  ut  ad  se  ascendcre  facerct  nos.  Unde 
subjungit  et  dicit : 

559  ^^^^  ^^9^9  A^">  audite  me.  Quasi  dicat : 
Quia  semper  deliciae  meae  erant,  ut  venirem  ad  vos, 
ut  delicias  mcas  facerem  vos,  modo,  quia  adsum, 
quia  homo  pro  vobis  factus  sum,  ergOj  filii,  audite 
me.  Ante  adventum  meum,  ante  incarnalionem 
meam  eratis  servi,  serviebatis  ut  servi,  [neque]  par- 
tcm  neque  hxreditatem  habuistis  in  domo  Domini, 
quia  seiTi,  sicut  scriptum  est :  Filius  manet  in  do- 
mo ;  servtts  non  manet  in  a^ternum  {Joan.  viii,  35, 36). 
Nunc  autem  quia  natus  sum  vobis,  quia  mutato  per 


mortem  mcam  nominc  servorum  hxreditare  vos  lcci  D  si  sapientes  estis  diligcndo,  nolite  abjicere  eam  opere 
dulce  nomen  filiorum,  per  quod  mansionem  atqne     adimplcndo. 


l.xreditatcm  accepistis  in  domo,  hoc  est  in  regno 
ccelorum,  ergo,  /S/ti,  audite  me.  Quid  audite  me? 
Quid  loquor  vobis? 

Beali  qui  cuslodinnt  vias  meas.  Ut  simpliciter  hoc 
intelligamus ,  vias  Unigeniti  Dei  mansuetudinem 
ejus  et  humilitatem,  vel  opera  ejus  in  carne,  sive 
doclrinamejusintelligamus.  Hasvta<ejus  vere  cu- 
stodimusy  si  humiiitatem  ejus  et  mansuetudinem 
imitamur.  Unde  ipse  :  Discite,  inquit,  a  me,  quia 
miiissumethumiliscorde  (Matth.  xi,  29).  Etitenim  : 
Beali  pauperes  spiritu^  quoniam  ipsorum  est  regnum 
ealorvm  {Matth.  v,  3).  Sed  si  subtilius  aiiquid  in 
viis  ejus  intelligere  cupimus,  possumus  dicere  quod 


Beatus  homo  qui  audit  nie,  qui  vigilat  ad  foret  meoi 
quotidief  et  observat  ad  postes  ostii  mei.  Beatus  homo 
quicunque  ille  est,  qui  ita,  sicut  jam  dictum  est, 
audierit  me,  et  postquam  audierit  me,  vigilat  etiam 
ad  fores  meas  quotidie,  et  observat  ad  posles  ostH 
mei.  Fores  sunt  exteriora  osta  in  domo.  Et  satis 
congrue  per  fores  legalis  et  prophetica  Scriptura 
potest  intelligi,  vel  etiam  doctores  Veteris  Testa- 
menti,  qui  quasi  fores  erant,  quia  nec  seipaos,  nec 
alios  in  domum  illam  regni  coelestis  introducere  va- 
lebant.  Viam  quamdam ,  per  quam  eundum  esae  U- 
luc,  ostendebant,  aditum  ejus  reserare  non  poteranU 
Per  ostium  ^-ero,  quod  interius  ct  vicinius  domuiesl. 


1021  IIOMlLliE  FESTIVALES. 

Christus  et  iides  Cliristi,  per  quem  fit  introitus  in  A  tia ,  imo  erit  in  illo  omnibus  omnium 

regnum  561  coclorum,  satis  digne  intelligi  potest.      plena  et  sempiterna  sufficientia 

Per  duos  poste$  hujus  ostii  spes  et  charitas,  sive 

|ier  o«{ttim  praHlicatores  Novi  Testamenti,  per  duos 

f09t$$  evangeiica  et  apostoHca  doctrina  potest  in- 

lelligi.  lUa  omnia,  quse  praefigurala  per  fore$  dixi- 

luus,  licet  foris,  quemadmodum  dictum  est,  fuerint, 

tditum  quemdam  regiu  coeiestis  docuerunt ;  o$tium 

▼ero,  quod  est  Ghrislus,  nec  non  fides,  spes  et  cha- 

ritas,  quam  docuit  et  dedit  regni  sui  cohaeredibus, 

sive  evangelica  et  apostolica  doclrina  ipsam  regni 

coelestis  januam  aperuerunt,  et  quotidie  aperiunt 

liis  qui  diligunt  et  custodiunt  ea. 

Nec  praetereundum  quod  dicit,  ^t  vigilat  ad  fore$ 
mea$  quotidiej  et  observat  ad  po$te$  o$tii  mei,  Ad  ,^     .     _       .    .        , 

legalem  et  prophcticam  Scripturam,  cum  difflciiis  "*  «"'•  ^'1"'*  '?«'» ''»"*"'«  «»  fdj':'»»'^  perslnnx.. 
el  obscura  sit,  opus  est  vigilantia,  opus  est  ikUelli- 


bononim 


Haec  est  lectio,  quam  in  praesenti  festo  nalivitatis 
beatissimae  Dei  Genitricis  Mariae  ad  laudem  et  glo- 
riam  nominis  iilius  legendam  annuatim  Spiritus 
sanctus  ordinavit.  Bene  etcnim  cxccllentiae  ejus 
congruit,  quia  nunquam  fierent  ista  oronia,  nisi 
mediante  illa,  nisi  inter  Deum  et  hominem  media- 
trix  Dostra  facta  fuisset,  nisi  illum,  per  quem  sal- 
vati  et  liberati  sumus,Dominumnostrum  Jesum  Chri* 
stum  in  hunc  mundum  genuisset,ad  hanc,de  qua  jam 
dictum  est,seternae  feiicitatis  gloriam  nullus  mortaiium 
venisset,  aut  venturus  esset.  Et  ideo  nunquam  sa- 
tis  digne  ab  humano  genere  iaudari  et  glorificari 
potcrit,  per  quam  tanta  nobis  salus  vcnit,  et  ventura 


gentia ;  ad  evangeiicam  et  apostolicam  Scripluram 
opus  est  observantia.  Multi  erant  Yeteris  Testa- 
menti  observatores,  et  pcr  hoc  tamen  non  salva- 
bantur :  quotquot  autem  Novi  Testamcnti  cultorcs 
ei  observatorcs  erant  aut  erunt,  perpctuam  a  Do- 
mino  saiutera  consecuti  sunt  aut  consequentur.  Hoc 
enim  in  consequentibus  misericorditer  probat  et 
affirmat  Dominus. 

Otft  me,  inquit,  invenerit,  inveniet  vitam,  et  hau- 
riet  $alutem  a  Domlno.  Quasi  dicat  :  Qui  sic  vigi- 
iando  ad  fores  meas,  qui  sic  observando  ad  postes 
ostii  niei  invenerit  me,  inveniet  vitam,  hoc  est  in- 


mus,  pro  moduio  nostro,  quid  vel  quomodo  eadcm 
Sancta  iectio  ad  eam  pertineat,  quaeramus  etiam 
et  videamus  si  quid  ex  Evangclio  occurrat  quod 
eamdem  beatissimam  dominam  nostram  praefigu- 
raverit,  quod  ad  iaudem  et  lionorem  ipsius  referri 
possit.  Ait  namque  evangelisKi . 

Liber  generationi$  Jesu  Cl\]ri$ti  filii  David ,  fiiii 
Abraham  (Matth,  i,  1).  Et  sic  quadraginta  duas 
generationes  enumerando  usque  ad  Jacob  descen- 
dit,  per  quem  quasi  claudere  eumdem  generalio- 
nis  Christi  librum  incipit,  cum  dicit :  Jacob  autem 
genuit  Jo$eph  virum  Marias,  de  qua  natu$  e$t  Je$u$^ 
qui  vocatur  Chri$tu$  (Ibid,  16).  Videamus  impriniis 
quid  causae,  quidve  rationis  sit,  quod  563  sacro- 


feniel  m  praesenii  vita  requiem  animae,  per  quam  ^  sanctum  hoc  Evangelium  in  hac  sacra  solemniUle 


issidue  cum  Deo  consolalur,  misericorditer  a  Deo 
vivificatur ;  inveniet  post  vitam  praesentem  vitam 
sine  fine  manentem.  Et  hauriet  $alutem  a  Domino. 
Quid  est  hauriet?  Notat  verbum  istud  ineffabilem 
fulurae  vitae  beatitudinem  inexhaustam  qua  post  ge- 
neralem  resurrectionem  omnes  praedestinati  ad  vitam 
donabuntur  sempitemae  jucunditatis  plenitudine.  Ex 
fontesivc  puteo  aqua  hauritur.Et  licet  semper  hauria- 
lur,  nunquam  tamen  fons  vel  puteus  a  suae  plcnitudi- 
nis  copia  minuitur  :  cunctis  haurientibus  simileni 
aqnarum  praebet  copiam :  ipse  tamen  nullam  in  seipso 
senlil  inopiam.  Fons  sive  puteusjiste,  qui  sernper  hau- 
rilur,  sed  nunquam  exhaurilur,  Deus  omnipotens  est 


praecelsas  Genitricis  Dei  Mariae  singulis  annis  legi- 
nius.  Multum  vidctur  excellcntiae  iliius  congruere. 
Nam  etsi  lotum  Evangelium  videre  non  possumus, 
nec  digni  sunms,  invenimus  lamen  in  eo  aliquid 
quod  ad  eam  ipsa  adjuvante  satis  congrue  referri 
possit.  Invenimus  ibi  quatuor  mulieres  genealogie 
Domini  nostri  Jesus-Christi  intextas  el  annumera- 
ratas,  et  has  ex  parle  notabiles  habentesque  aiiquid 
in  se,  quod  muliebri  obfuil  verecundiae.  Una  eral 
Thamar,  altera  Rahab,  tertia  Ruth,  quarta  suppresso 
nomine  evangelista  nolat,  Bethsabee  mater  Salo- 
monis  regis  erat.  Sed  quare  hoc,  quod  praetermissa 
Sara,  Rebecca,  Rachel  et  Lia  caeterisque  nobilibus 


omnibus  562  ^^  salutem  sufficiens,  et  nunquam  i^  etlaudabilibuslsraelilicae  stirpis  mulieribus,  qua- 


in  seipso  deficiens.  Qui  fontem  istum  haurienl,  om- 
nes  praedestinati  advitam  intelligi  valent.  Quid 
huurient  ab  illo?  salutem.Hatinunr  ab iilo  in  vita  prae- 
senti  remissioncm  peccatorum ;  haurient  ab  illo,  posl 
decursam  pncsentis  vitae  miseriam ,  $alutem  anima- 
rum ;  haurient  ab  eo,  post  resurrectionem,  dupli- 
cem  stolam  immorlalitatis  animae  et  corporis,  in- 
eihaustamque  illam  aeternae  beatiludinis  plenitudi- 
nem  quae  nunquam  recipit  finem.  Et  illa  plenitudo 
sine  omni  erit  fastidio.  Nullus  in  dante  defectus , 
in  accipientibus  semper  novus  accipiendi  erit  af- 
fectus.  Nunquam  ibi  deficiet  desiderium  accipiendi, 
nnnquam  ibi  succedel  fastidium  hauriendi.  Nuila 
iii  fonte  illo  licct  sempcr  hauriatur   erit  indigcn- 


luor  notabiles  has  mulieres  gcnealogix  suae  in- 
scribi  voluit  Christus?  Si  simpliciter  inlclligcre 
volumus,  magna  hinc  consolatio  el  spes  datur  pec- 
catoribus ,  quod  nullus  videlicet  tam  sceleralus , 
lamque  desperatus  sit  quin  ascribi  in  libro  vitae 
promereaiur,  si  per  veram  tantum  poeuitcntiam  at- 
que  satisfactionem  redire  ad  Deum  conatur. 

Sed  ad  altiorem  sensum  beatissimam  dominam 
et  reginam  nostram  Dei  Genitricem  Mariam  per 
quatuor  mulieres  istas  intelligere  possumus.  Nec 
indignum  hoc  ejus  clemeutiae,  injuriosum  ejus  ex- 
cellentiae  esse  credimus,  quandoquidem  vermiculo 
caelerisque  abjeclis  rebus  comparare  seipsum,  ul 
plerumoue  in  Scripturis  invenimos,  dignalus  csi 


jm 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1024 


imigenUus  Filius  cjis.   Sed  primum   de  nomini-  A  pueriliae  non  incongrue  valet  inlelligi.  Nec  injuste 


biis  earamdeni  nuilierum  videamus,  si  in  intcr- 
pretatione  eorum  aliquid,  quoii  ad  eam  respiciai , 
invenire  valcamus.  Tliamar  inlerprelatur  amaray 
Raliab  latitudo,  Rulh  festinanSf  Belhsabee  puteus 
satietatis.  Scd  quomodonomen  7/uimar,quod  dicitur 
amara^  dulcissim»  virgini  Maria;  congruit,vcl  aptari 
pjtcrit?Erat  ipsa  amaraergahomincs?Absit,  uthoc 
putenms,  vel  diiamus !  Non  est  homo  natus  in  nmn- 
'  duni,  pnctcr  solum,  qucin  genuit,  Dominum  nostrum 
Jesum  Christum,quitantx  esset  mansuetudinis,  qui 
erga  omncs  Immines  564  tantae  esset  dulcedinis.  Non 
eral  amara  ad  homines,  scd  crat  amara  proplcr  homi- 
iies.  Erat  amara,  amaram  tolius  hiimani  gcncris 
mortem  amarissimc  quutidic  gemendo  atque  dc- 


Hery  quod  pelliceus  dicitur,  ad  infantiam  virginis 
Marix  rcfertur.  Licet  euim  innocentcr,  ut  vere  cre- 
dimus,  hanc  aetatem  transcgerit,  sensibus  Umcn 
carnis,  quandiu  infans  crat,  sicut  infans  oLnoxia 
subjacebat.  Onan  vero,  ((uod  interpretatur  nuBror 
eorum^  congrue  satis  ad  pucritiam  ejus  referUiry 
quia,  postquam  infantili  decursa  aetate  altiug  sen- 
tire  ct  intelligere  poterat,  vita  cjus  pro  bumani  ge- 
neris  perditione  scmpcr  in  moerore  erat. 

Ex  duobus  filiis  istis  quodammodo  non  peperity 
quia  nec  temporc  infanliae,  nec  tempore  pueriti» 
parerc  illum  idonca  erat,  cujus  sanguine  mediante 
tota  prxdcstinalorum  ad  vitam  succcssio  rccrean 
ct  rcparari  debucrat.  Sic  duobus  fiiiis  illis  Her  ei 


flendo;  erat  amara  propter  l:oc  quod  omni  humano  ^  Onan  sinc  postcritate  e  medio  factis,  hoc  est  duo* 


generi,  sub  poteslatc  diaboti  constituto,  tantum  in 
creatura  sua  Deus  omnipotcns  dctrimcntum  patie- 
batur,  quod  omnes  homincs  quanqunm  sancte  ct 
juste  in  hoc  mundo  viventcs,  niox  ut  cx  hac  vita 
migrabant,  ad  infernum  cuncti  properabant.  Sic 
iiomen  Thamar  in  se  habuit.  Yideamus  etiam,  si 
quid  de  his  qux  facta  sunt  cum  Thamar,  vel  quae 
Spsa  fecit ,  ad  eamdem  beatissimam  dominam  no- 
stram  rcferri  per  mystcrlum  possit. 
I  Dicit  historia  de  Thamar  (Gen.  xxxvui)  quod  Ju- 
das  unus  ex  duodecim  fdiis  patriarrhai  Jacob  eam 
primogenilo  suo,  nomine  Iler  uxorem  dcderit.  Sed 
quia  mortuus  est  hic  absque  liberis,  et  hoc  lcgi- 
timum  servabatur  in  Israel,  sicut  et  pcr  legem  po- 
fitea  (irmatum  est,  ut  dum  aliquis  inter  eos  absque 
liberis  moreretur,  relictam  uxorem  fratcr  defuncti 
duceret,  primoque,  quem  haberet  ex  ea,  Filio  no- 
men  imponcrct  dcfuncti  fratris  ad  renovandam  et 
conservandam  memoriam  ejus  in  Israel,  junxit  cam 
alteri  fiiio  suo,  nomine  Onan.  Mortuo  ct  illo  absquc 
liberis  noluit  eam  darc  tertio  filio,  cujus  nomen 
erat  Sela :  timuit  enim,  ut  ait  Scripiura,  nc  ct  illc 
moreretur.  Evolutis  autem  mullis  diebus  mortua 
uxore  Judx,  nuntiatum  est  Thamar  quod  ascende- 
rei  Judas  in  Thamnas  ad  tondcndas  oves.  Illa  au- 
tem  dolens  csse  sc  absque  iibcris  (maledicta  cnim 
erat  in  Israel  mulier  illa  quae  non  haberet  poste- 
ritatem),  mutato  habitu  scdit  in  bivio ,  coopcrto- 


bus  illis  infantix  ct  piieriliae  suae  temporibus  sine 
fructu  humanae  reparalionis  tandem  transactis»  cum 
tcrlium  filium,  qui  crat  Selaf  quod  interpretatur 
umbra,  diu  exspeclaret,  boc  est  cum  remissioneui 
peccatorum ,  quse  pcr  umbram  potest  intelligi »  et 
iltis  qui  adhuc  vivcnlcs  vcl  ctiam  umbram,  id  est 
refrigcrium,  illis  ((ui  erant  in  tencbris  et  in  umbra 
mortis  sedentes,  longo  nimis  desiderio  optaret,  et 
necdum  tcmpus  miserendi  appropinquaret,  susii- 
ncrc  diutius  non  potuit,  exemplo  Thamar  $eden$  in 
bivio,  Deo  Patri  se  obtulit.  Cui  accepto  prius  ab 
eo  annulo,  armilla  ct  baculo  se  supposuit.  Sedcns 
enim  in  bivio,  hoc  cst  inter  viam  vibe,  quam  ape- 
riri  sibi  et  omnibus  hominibus  optavit,  et  viam 
mortis,  quam  praecludi  omnibus  dcsideravit,  in  hoc, 
inquam,  bivio  scdens  ad  Deum  Patrem  accessity 
cjusquc  pedibus,  Adci,  spei  et  charitatis  instantia, 
qiiod  est  quasi  annulus ,  armilla  et  baculns ,  in  8u- 
spiriis  et  lacrymis,  orationibus,  vigiliis  ct  jejuniis 
tandiu  procubuit  et  succubuit,  donec  concepto  ab 
illo  fctu,  epparcrent  gemini  in  utero  ejus,  boc  est 
doncc  plenitudo  temporis  venirct,  566  ^^  ^^^^  ^^" 
pracgnarctur,  qui  geminae^  gigas  <&ubstantiae  erat , 
Doiiiino  ulique  nostro  JeHu  Christo,  qui  verus  Deas 
et  homo  crat. 

VoCatumque  est  nomen  unius  Phares^  nomen  atte^ 
rius  Xara  (Gen.  nxvili).  Phares  diHsus,  Zara  orien$ 
intcrprctatur.  Gcmina  hsec  nomina  illi  geminae  gi- 


qne  vultu  simulabat  sc  coram  Juda  quod  non  erat,  d  ganti  snbstantiae  optimc  congrucbant.  In  hac  enim 


ct  accepto  ab  eo  annulo  suo ,  armilla  ct  bacule , 
quem  manu  tcnebat,  conccpit  ab  co,  et  abiit.  Post 
trcs  autcm  menses  accusata  est  Thamar  quod  for- 
nicata  essct ;  quse  dum  data  supcr  eam  mortis  sen- 
tentia,  durerelur  ad  poenam,  protulit  annulum,  ar- 
millam  atque  baculum  dicens  :  De  viro ,  cuius  ha;c 
sunt,  concepi  (Ibid.,  25),  sicqne  salvota  csl.  In- 
stante  aulem  partu  cfludit  geminos,  vocavitquc  no- 
men  unius  Pharcs,  nomen  alterius  Zara. 

565  ^^  ^^^^  Deum  Patrem  accipcre  possumus, 
In  Thamar  1)eatam  virginem  Mariam,  sicut  praemi- 
simus,  in  duobiis  filiis  Judse,  Uer  videlicct,  qui  in- 
terpretatiir  peUiceus,  et  in  Onan,  qui  intcrprctatur 
ntopror  eorum,  infantia  ejusdcm  beato:  Yiiginis  atqiic 


parte,  quo  bomo  futurus  erat,  recte  appcliari  po- 
tcrat  Phares,  id  csi  divisus.  'Quomodo  divisus?  a  se- 
ipso.  Exinanivit  enim  seipsum^  ut  ait  Apostoliis* 
formam  servi  accipiens  (Philipp,  ii,  2).  In  ea  parte 
autcm,  qua  Dcus  erat,  mcrito  appcllandus  crat  Zara^ 
id  est  oriens,  hoc  est  iinus  atque  idcm  Deus  cum  Pan 
trc,  iinus  atquc  idcm  Dcus  iii  Patre  sine  fine  per- 
mancns.  lloc  modo  bcatissima  haec  coeli  et  terne 
regina  similitudinem  Thamar  in  se  expressit.  Tidea- 
mus  etiam,  si  quid  in  Rahab  fuerit,  qiiod  referri  ad 
ejus  exccllcntiam  possit. 

Erat  Rahab,  ut  Scriptura  dicit  (Jos.  ii),  meretrix 
in  Jcrichoi.  Haec  susccpit  cxploratores  missos  ai 
Josue  ad  cxplorandam  tcrram  urbeinque  Jericbo» 


mn 


HOMn.L*;  FESTIVALES. 


I0S6 


celaTitqiie  cos  ab  his  qui  ad  pcrdcndiim  qii2crcbant  A  raiit,  ut  explorarcnt  si  veruni  essct  quod  super  na- 


eo8  nuntiisrcgis,  absconditos  in  solarlo  doinussua; ; 
acceptaque  ab  his  securitate,  ul  tradita  a  Deo  in 
manu  eorum  urbe  Jericho,  ipsa  cum  domo  patris 
sui  saharctur,  dimisit  eos  pcr  funem  dc  fencstra, 
Ob  hanc  igitur  causam  destructa  Jericho,  ipsa  sal- 
yata  est  el  domus  patris  sui,  habilaverunlque  in 
medio  Israel. 

Si  Rahab  meretrix  fuit,  iroo  quia  fuit,  quomodo 
ilbm  pracfiguravit,  cui  in  innocentia  ct  castitate,  ct 
universa  vitae  morumque  honestalc  nulhis  morta- 
lium,  prseter  solum  ilium,  quem  genuit,  Dominum 
nostrum  Jesum  Christum  assimilari  potuit  aut  po- 
terit?  Dicimus  salva  gralia  et  pietate  sua,  quod 
satis  CQnvcnienter  pcr   Rahab  fuerit  pnesignata. 


tum  Salvatorcm  angelica  multitudine  attcstante  di* 
diccrant.  Dicebnnl  cnim  :  Transeamus  usque  Bethle- 
hem,  et  vidcamus  hoc  verbumy  quod  Dominus  ostendit 
nobis  (Luc,  ii,  15).  Noime  qui  haec  dicebant,  explo- 
ratorcsjure  diri  piitcrant?  56S  Suscepit  et  aiios 
cxploralorcs  Dei,  trcs  vidclicci  illos  rcges,  qui  ad 
inYj^stiganda  ,  veneranda  ct  adoranda  nativitatis 
Christi  mysteria  stella  duce  venerunt  ab  Oriente. 
Omnes  exploratores  istos  hcata  virgo  Blaria  non  80- 
lum  suscepit,  sed  et  tn  solarium  domus  ^u<b  a<ceii^ 
dere  fecit.  Suscepit  eos  omnia  verba  eorum  fideliler 
audiendo,  abscondlt  eos  iii  solario  domus  suae,  boc 
esiin  superiori  cordis  sui  diligenter  omnia  colli- 
gendo.  Sic  enim  de  ilia  dicit  Evangclium  :  Maria 


Rahab  itaque  interpretatur  latiludoy  quod  nomen^^  autemconservahat  omniaverbahwcconferensincorde 


apte  beatse  virgini  Maria;  congruit,  quia  si  appcliari 
puterat  Thamar  proptcr  amaritudiuem,  quam  pro 
humani  generis  perditione  habebat,  poterit  etiam 
nominari  Rahab  propter  ineffabilem  dilectionem, 
(jua  sanctissimum  ejus  cor  erga  Deum  et  proximum 
ultra  omnes  homines  dilatalum  erat.  Sed  quam  in 
ea  parte,  567  qua  merctrix  fuit,  ad  castissimam 
Yirginem  Mariam  Rahab  convenientiam  habere  po- 
luit?  Prorsus  nullam.  Nam  Spiritu  sancto  obum- 
branteeam  et  conservanlc,  nunquam  ci  accedere  po- 
tuit  quod  inlegerrimam  castilatcm  cordis  sive  corpo- 
ris  in  aliquo  corruperit.  Igilur  noii  assimiiamus  eam 
Rahab  in  aliqua  notabiiis  vitse  actione,  sed  in  iau- 


suo  (ibid.,  10).  Sic  erat  Thamar,  sic  crat  ct  Rahab. 
Scd  et  in  Ruth  aliquid  invcnirc  possumus,  quod 
ad  camdein  Dci  Gcnitricem  satis  congrue  referen- 
dum  credimus.  Erat  Ruth  in  scipsa  satis  laudabilis, 
in  generc  suo  erat  notabilis.  Erat  enim  de  turpi  et 
maledicta  Moabitarum  gonte  progenita.  Haec  rclictis 
parcntibus  et  terra  in  qua  nata  erat,  pcregrinari 
elegit  in  terra  non  sua,  et  propter  magnam,  quae  in 
illa  erat,  vitae  morumque  honestatem  juncta  est  ma- 
trimonio  cuidam  nobili  Israeliticae  gentis  homini, 
nomine  Booz,  genuitque  ex  eo  fiiium  nomine  Ohed, 
patrem  patris  David  regis^  ex  ciijus  semine  nalus 
est  Christus  Filius  Dei.  Ruth  interpretatur  festinans. 


dabili,  quae  in  quibusdam  ejusdem  Rahab  actxbus  ^  Dt  apte  beatse  Dei  Genitrici  Mariae  nomen  hoc  con 


inveniri  potest,  significatione.  Meretrixei^i  Rahab; 
et  benc.  Meretrix  cnim  dicta  est  a  merendo,  eo  quod 
mereatur  pretium  ab  amatoribus  suis  proprio  cor- 
pore  6U0.  Amatores  habuit  Rabab  sui  similcs,  in- 
jastos  homines  et  peccatores,  quibus  corpus  suum 
prostituit ;  amatorcs  habuit  ct  Maria,  Patrcm  cl 
Fiiium  el  Spiritum  sanctum,  quibus  virginei  cor- 
poris  sui  iiitegritatem  consccravit,  quibus  virgi- 
neam  spiritus  ct  anima^  su£  castitatem  omni  tcm- 
pore  vitae  suae  inviolabiliter  conservavit.  Igitur  sic- 
ut  apud  amalorcs  suos  Rahab  merebatur  corru- 
ptione  corporis  sui  prelium,  quod  sibi  competcbat, 
sic  bcata  virgo  Maria  ab  amatoribus  suis,  Patre  et 
Filio  et  Spiritu  sancto  incorruptione  corporis  sui 


gruere  credimus,  quae  scmper  festinans,  hoc  cst  fer- 
veiis  erat  in  sanctis  et  justis  operibus.  Erat  Ruth 
ex  turpi  ct  maledicta  gentc  progcnita  Moabilarum ; 
erat  ct  Maria  ex  populo  illo  edita  ,  qucm  ignobiiem 
et  maledictum  feceiant  originalis  pcccali  crimina. 
Reliquit  Ruth  patriam  ct  parcntes  pro  conservanda 
fide  socrut  suae,  et  peregrinata  esl  in  tcrra  non  sua; 
reliquit  et  Maria  patriam  et  parcntes  suos,  dum  pro 
conservanda  Deo  Patri  fide  et  castitate  sua  scpara* 
yit  se  a  communi  vel  conversatione  saeculi.  Reputa- 
bat  se  in  hoc  muudo  exsulem  et  peregrinam,  quia« 
despcctis  omnibus  qua»  prasens  diligit  mundus,  ad 
solam  ct  interminabilem  festinabat  coclestis  patria^ 
gloriam.  Ex  semine  Ruth  natus  est  rex  David ;  ei 


pretium  illud  meruit,  per  quod  venundatum  sub  j^  virginca  carne  virginis  Mariae  natus  esl  verus  noster 


peccato  gcnus  humanum  ad  vitam  rcparari  debuit. 
Pretium  illud  nobilissimum  crat  Unigenitus  Dci, 
qucm  sola  fuit  digna  portare,  et  in  hunc  mundum 
generarc ;  sanguinis  cnim  illius  pretio  facta  est  hu- 
mani  gcncris  salvatio. 

Susccpil  Rahab  exploratores  raissos  a  Josue ; 
suscepit  ct  Maria  cxploratores  inissos  a  Dco  Patre, 
quorum  primiis  erat  Gabriel  archangelus.  Qui  bene 
explorator  Dci  altissimi  dici  potcrat.  Ad  exploran- 
dameniin  et  desponsandam  camdcm  beatissimam 
Virginem  vcncrat.  Scd  quomodo  suscepit  eos?  Su- 
scepit  eos  fidclitcr  universa  cre<lendo  quae  diceban- 
tur  ei  ab  angelo.  Susccpit  ctiam  cxpioratores  Dei, 
pastorcs  vidclicei,  qui  ad  eam  in  ipso  partu  vene- 


569  David ,  vere  manu  fortis  et  visu  desiderabilis 
Dominus  noster  Jesus  Cbristus,  per  quem  totus 
salvatus  cst  mundus. 

Mulier  quarta,  Betlisabee  videlicet,  quam  ablatam 
viro  suo  David  sibi  junxit  matrimonio,  genuitque 
cx  ea  rcgem  Salomonem,  nihiloniinus  pncfiguravit 
beatam  Dei  Gcnitricero,  quia  ct  cam,  sicut  dicere 
possumus,  viro  suo,  Joseph  vidclicet,  qui  eam  de- 
sponsaverat,  Deus  Pater  quodammodo  tulit,  quia 
immaculatam  cunservavit.  Sic,  sic  a  viro  suo  se- 
juncta,  omnipotcnti  Dco  conjuncta  ex  Spiritu  san- 
cto  concepit,  et  pepcrit  illum  verum  Salomonem, 
vcrum  pacificum  Dominum  nostrum  Jesum  Christum, 
qui  pcr  suum  sanguincm  paccm  fecit  inter  Deum  ct 


iCi7  VCN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  1028 

hominem.  Hoc  enim  ct  nomen  illud  Bethiabee  signi-  A  mortem  aUingere  non  possunt.  Mutat  Thamar^  Id 


ficat.  Belhsabee  enim  interpretalum  puleus  $atietati$ 
sonat. 

Sic  beata  Dci  Genitrix  Maria  quatuor  mulierum 
istarum  noniina  in  se  mystice  habnit.  Erat  enim« 
ut  breviter  coniprchendamus ,  Thamar  in  cordis 
coiiti  itionc,  er-Jii  Rahab  In  vera  Dci  ct  proximi  di- 
lectione,  erat  Ruth  in  pcrfecta  operalione,  erat  Beth- 
•abee  in  plena  Spiritus  sancti  percoptione. 

Possumus  ctiani  bsec  omnia,  qux  ad  dominam 
nostram  beatam  virgincm  Mariam  ipsa  adjuvante 
rctulimus,  ex  parte  ad  unum  quemlii)et  salvandum 
bominem  satis  conveuicnter  rercrre,  qui  primo  fit 
Thamar  amare  peccata  sua  pcenitendo,  et  pro  Qon- 
cipienda  a  Deo  virtutum  sobole  humiiiter  laboran 


est  homo  pcenitcns,  habitum^  quando  relinquit  pec^ 
cata  ct  sacculum ;  collocat  se  m  bivio^  quando  in  ali- 
qua  spiritali  conversatione  justorum  boroinuin  se 
conjungit  consortio. 

Sed  vcniente  Juda,  hoc  est  ?isitante  cnm  supem 
pietatis  gratia,  susceptoque  annulo  ejus,  anniila  et 
baculo,  boc  cst  fide,  spe  et  cliaritate,  jungit  se  Deo, 
ut  diu  dcsidcratam  virtutum  sobolem  concipiat  ab 
eo.  Impnegnata  autem  ejus  misericordia  tandem  ad 
partum  proficit  571*  apparentque  gemini  in  ulero 
ejusy  per  quos  cognitioncm  Dci  ct  sui  accipere  pos- 
sumus.  Yocavitque  nomen  unius  Phares,  nomen  al- 
tcrius  Zara.  Nec  incongruc  pcr  Phares,  quod  i^tvt* 
sus  dicitur,  cognitio  sui  accipitur ;  per  Zara  autem. 


do,  deinde  fit  Rahab  Deum  et  proximum,  diiigendo,  ^  qui  oriens  iutcrpretalur,  cognitio  Dei  figuratur.  Nam 


et  cxploratorcs,  id  cst  prxdicatores  cjus  et  doctri- 
nam  eorum  in  supcriori  domus  su»,  boc  cst  in  su- 
periori  cordis  sui  desidcranter  suscipiendo,  libcntcr 
conservando ;  fit  et  Rnth,  id  est  festinans  et  fervens 
in  bene]  operando;  fit  Bethsabee  mente  contem- 
plando.  Dat  Judas,  per  quem  Deus  omnipotens  figu- 
ratur,  primum  homini  duos  filios  suos,  Iler  vidcli- 
cet  et  Onan,  per  quos  intelligere  possunms  corpus 
hominis  et  animam.  Ncc  injuste.  Iler  enim  inlerpre- 
tatur  ftelUceus.  Et  hoc  nomen  aple  rcferri  potest  ad 
corpus,  quod  cx  carne  et  pelle  constat.  Onan  vcro 
interpretatur  570  ff^^or  eorum,  Et  hoc  nomen 
recte  ad  animam  respicit,  quac  moeret  et  plangit 
peccata,  qux  corpus  committit.  ^ 

Duohus  filiis  istis  morientibus,  sicut  lieu !  contin- 
gere  solet,  in  peccatis,  exspectat  tandem  Thamar^ 
qued  est  homo  poenilens,  ct  accipere  desiderat  ter- 
tium  filium,  qui  Selaf  id  est  umbra  dicitur,  pcr 
^uem  remissio  peccatorum  satis  congrue  accipitur. 
Exspectat  sane  et  optat  remissionem  peccatorum 
suorum.  Sed  dum  considerat  quod  nuliis  suis  me- 
ritis  vel  viribus  consequi  eam  valeat,  sestuat  in  sc- 
ipso  et  sollicitatur,  ne  moriente  illo  sine  liberis,  lioc 
est  sine  fructu  t>onoruni  opcrum,  memoria  illius  de 
medio  Isracl,  de  medio  videntium  Deum^  in  futura 
vita  auferatur. 

Haec  dum  soliicite  secum  agere  incipit,  audicns 
tandem  quod  Judas  ascenderet  in  ThamnaSy  quod 
interpretatur  defectus,  ad  tondendas  oves,  hoc  est  D 
quod  Deus  omnipotens  in  defectum  hujus  saeculi  ve- 
nire  dignatus  est  ad  exonerandas  animas  a  peccatiSi 
quod  propter  hoc  homo  factus,  universas  infirmita- 
tis  nosirae  miserias  praeter  solum  peccatum  in  se 
suscepit,  ut  morte  sua  vetcrem  hominem  nos  cxue- 
ret,  et  novum  indueret,bene  Thamar  exemplo  m«- 
tato  habitm  venit  et  sedet  in  bivio.  Bivium  hoc  dici- 
tur,  ubi  duae  vise  dividuntur.  Nec  incongrue  in  bivio 
spiritalem  quamlibet  conversationem  in^elligendam 
sttimo,  quae  quasi  duas  vias  dividit;  unam,  quae  ad 
mortem,  alteram,  quae  ad  vitam  ducit.  Spiritaies 
quiqne  homines  sedent  quasi  tn  bivio.  (Jnam  enim 
viam,  quae  ducit  ad  infemum,  prorsus  despicinnt ; 
viam  altcram,  quae  ducit  ad  regnum  coelonim,  anto. 


dum  rcctc  cognoscere  incipit  quot  et  quantis  pecca* 
tis  a  Dco  et  a  regno  Dei  seipsum  diviserit,  quam 
miscricorditcr  divina  cum  pictas  in  taiitis  peccatis 
supportaverit,  ct  a  tantis  malis  liberaverit,  per  hanc 
Dei  et  sui  cognitionem  paulatim  proficit  ad  dilectio- 
nem  Dei,  quae  scmper  oriens  cst ;  bic  enim  inchoa- 
tur,  in  futura  vila  plcnius  pcrficictur. 

Ecce  aulem  post  tres  menses  accusata  est  Tlia» 
mar  quod  fornicata  cssct.  In  his  tribus  mensilHis 
tempus  anle  lcgcm,  tempus  sub  lege,  tempns  sub 
gratia  non  inconvcnicnter  accipere  possumus.  Post 
tres  istos  menscs  accusabitur  Thamar,  accusakMtur, 
inquam,  post  transacta  tria  liaec  tempora,  hoc  est 
post  praesentis  vitae  curricula,  cum  dial)olus  venerit« 
omnesque  transgressioncs  ejus  et  peccata  objicere 
illi  coepcrit.  Sed  quid  tandem  faciet  anima  ilia  in 
tantae  necessitatis  articulo  posita?  A  facie  impie 
accusantis  fugiet  ad  pietatem  miscricorditer  salvan- 
tis.  De  viro^  inquit,  cujus  hcec  sunt,  concepi.  Cogno- 
sce  cujus  sit  annuluSj  et  armiUa,  et  baculus  {Gen, 
xxxviii,  25).Cognoscc,Judcx  clementissime,  fldem, 
spem  et  charitatem  tuam  in  mc.  Hxc  lua  munera, 
qu»  mibi  dedisti;  hsec  tibi,  quantum  te  donante  p»> 
tui,  conservata  in  testimonium  salvationis  meae  ad 
te  rctuli.  Agnitis  a  Juda ,  id  est  a  Deo  Patre,  mune- 
ribus  istis,  diabolus  confundetur,  anima  in  aetemae 
bcatitudinis  gaudia  rccipietur  pcr  eum,  qui  vivil  et 
regnat  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
572  IIOMILIA  LXXVIII. 

IN  EAIIDEIf,   VT   VIDETUR,  FESIIVITATEH  QVINTA. 

Et  adificavit  sicut  unicornium  sanetifictum  suum 
in  terra  (Psal,  lxxvii). 

Beatissima  Dei  Geiiitrix  Maria,  quia  sola  iuter 
cunctas  mulieres  virgo  l)enedicta,  sola,  inquam,  ex 
omni  humano  genere  digna  esse  menilt,  ex  cujus 
virginali  corpore  unigenltus  Filius  Dei  perdito  bo- 
mini  succurrere  disponens  homo  fieri  volult,  omnes, 
qui  eamdem  gratiam  in  Spiritu  sancto  prasvidere 
meruerunt,  eam  utpote  mediatricem  ejusdem  gratiae 
non  tacMerunt,  sed  dictis  et  scriptis  dignitatis  excel- 
lentiam  multis  in  locis  mystice  pnefiguraverunt  el 
extulerunt.  Ex  quibus  unus  specialiter  electus,  scl^ 
Hret  propheta  Domini  David,  pncvidens  in  Spiritu 


i029  nOMlUi£  FCSTIVALES.  1030 

sancto  qualis  eadem  beata  Virgo  futiira  esset,  longe  A  homines  solus  ille  esset ,  cui  nulla  ,  originalis  slvo 


antequam  nascerelur,  eam  in  quodam  loco  Psalmi 
septuagesimi  septimi  praesignavit  dicens :  Et  wdifi- 
cavit  sicut  unicornium  sanctilicium  suum  in  ttrra^ 
quam  fundavit  in  scccula, 

Quod  dixit,  et  wdificavitj  iu  hoc  personam  et  opus 
Dei  Patris,  quod  mirabililcr  et  ineffabiliter  in  eadem 
beata  Virgine  operatus  est,  satis  convenienter  ex- 
pressit.  Ipsa  enim  fuit  terra  illa,  terra  nobilis  et  be- 
nedicta,  in  qua  vere  Deus  Pater  sanctificium  suum 
tedificavit,  Sanctificium  illud  eral  spiritus  et  anJma 
iUius,  quam  ab  ipso  nativitalis  ejus  primordio  mi- 
rabili  virtutum  structura,  inspstimabilis  castitatis  et 
munditix  sanctimonia  in  locum  habitationis  su^ 
Deus  Pater  mirabiliter  composuit,  decenter  ornaTit 
et  sanctiGcavit. 

573  ^  quomodo  a^dificavit  illud  ?  Sicut  ttntcor- 
fiiiiiii,  hoc  est  singularis  gloria  dignitatis  ornatum, 
quia  sicut  sola  sine  exemplo  singuiaris  fuit  in  novo 
et  inaudito  quo  Deo  se  consecravit  castitatis  volo, 
sic  singukrem  dignitalem  habet  in  pruisenti  saiculo 
et  in  futuro.  Singularem  quidcm  dignitatem  acce- 
perat,  quia  post  Deuni  talis  horao  non  erat,  neque 
futurus  erit,  scilicct,  ut  cl  virgo  et  maler,  et  non 
modo  mater  hominis,  sod  mater  Dei  et  hominis  lie- 
ret,  ut  virgo  filium  procrearet,  materque  virgo  per- 
maneret.  Sic  utiquc  sano  fidei  inteilectu  intelligere 
possumus  quod  dixit :  Et  adificavit  sicut  unicomium 
sanctificium  suum  in  ierra,  quam  fundavit  in  saicula. 


actualis,  macula  criroinis  accedere  posset.  Sed  nnd« 
eum  elegerit  hoc  est  de  quorum  progenie  nascitu- 
rum  eum  praeordinaverit,  consequenter  exprimilur, 
cum  dicitur : 

De  post  fetantes  accepit  eum.  Per  fetantes  sanetos 
patriarchas  intelligere  possumus,  qui  vei  ideo,  quod 
semen  verbi  Dei  habebant,  vel  quod  ex  semine  suo 
Ghristum  nasciturum  in  promlssione  acceperanl, 
convenienter  fe(an(^s  dici  polerant.  El  quia  post  f«" 
tantes^  id  est  patriarchas,  propheto;  exstiterunt, 
ex  quorum  progenie  natus  est  Christus,  recte  dici- 
tur,  de  post  fetantes  accepit  eum,  hoc  est  de  semino 
sanctorum  prophetarum,  qui  post  fetantes  erar.t, 
constituit  eum  nascilurum.  Post  tempora  euim  pa- 
^  triarcharum  et  prophetarum  venit  Chrislus  in  mun- 
dum.  Et  quare  de  post  fetantes  accepit  eum  ? 

Pascere  Jacob  servum  suum,  et  Israel  hmreditatem 
suam,  Jacob  figuram  gerit  omnium  qui  supplantau' 
tes  in  semetipsis  vitia  et  peccala ,  constanter  Deo 
serviunt  in  activa  vita.  Per  Israet  vero,  qui  inter- 
pretatur  vir  videns  Deiim,  congrue  illi  significautur, 
qui  in  contemplativa  vita  positi,  in  interna  corilie 
dulcedine  assidue  Deum  contemplantur.  Et  recte  lo- 
quens  in  propheta  Dominus,  Jacob  servum  suum^ 
Isratt  vero  hccreditatem  suam  appellavil,  quia  licct 
misericordia  sua  pasca(  omnes  fideiiter  propter  Deum 
inactiva  vita  laLorantes,  tamen  speciali  quadam 
dulcedine  familiarius   illos  pascit  quos  in  contem- 


Jamverovideamus  quomodo  (erram  illam,  beatam  p  plativa  vita  sibi  soli  vacare  conspicil.  17(rr£di7af 


Lcilicet  Mariam,  fundaverit  in  scecuta.  Fundamentum 
noininari  solet ,  quod  surgentem  in  allum  aedificii 
molem  firmat  et  sustentat.  Hoc  utique  aptissime 
eonvenit  excellenliae  ejusdem  dominae  nostne.  Ipsa 
enim  est  fundamentum  hoc  quod  Deus  Paler  funda- 
vit,  cui  domum  sanctse  suae  Ecclesiae  mirabililer  su- 
pencdificavit.  Ipsa  est  fundamentum  fidei  nostr».  Ex 
ea  enim  initium  credendi  sumimus ,  quia  Matrem 
eam  Creatoris  et  Redemptoris  nostri  Jesu  Christi 
confitemur  et  credimus.  Quam  sic  Deus  Patcr  fun- 
davit  in  stecuta,  ul  sine  hoc  fundamento,  sine  sacra- 
mento  fidei  iliius,  quae  in  ea  et  in  eo  est,  quem  ge* 
nuit,  Salvatore  noslro,  nullus  salvare  potuerit  vel 
possit.  Pustquam  prsedictus  Domini  Propheta  tanto 


enim  ipsius  sunt ,  ipsiqne  nihilominus  haereditatem 
ejus  familiarius  quandoque  cum  ipso  possidebunt- 
Uiide  et  sequitur  : 

Et  pavit  eos  in  innocentia^cordis  sut,  et  in  intetle^ 
ctibus  manuum  suarum  deduxit  eos.  Videretur  nobis 
rectius  sonare,  si  intelleclum  ad  cor  et  innocentiam 
ad  manus  posuisset.  Sed  juKta  mysterium  sengus 
spiritaiis  rationabiliter  positum  est,  quos  pietatis^ 
suae  575  gratia  in  innocentia  cordis  servaverit,  illos 
etiam  ad  intellectum  manuum  suarum  perducit ,  ut 
inteliigibiliter  el  prudenter  omnia  opera  sua  faciant* 
et  nihil  in  his,  nisi  honorem  Dei  ct  salutem  animarum 
suarum  requirant.  Ad  hunc  intelleclum  maiiuum 
nostrarum  perducat  nos  Jesus  Christus  Dominus  no- 


laudis  praeconio  matrem  Virginem  prophetando  ex-  B  ster,  qui  cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat 
tutit ,  de  eo  quem  paritura  erat,  in  salutem  generis     in  saecula  saeculorum.  Amen  ^ 


humani  subjunxit,  et  ait  : 

Et  elegit  David  servum  suum,  David  iste  figuram 
Oomininostri  Jesu  Christi  praeferebat,  qui  secundum 
assumptam  humanitatis  formam  congrue  appellatur 
tervus  Dei  Patris,  cui  tanta  fide  et  veriute  nunquam 
bomo  servivit ,  quia  quod  patemitatis  ejus  oculos 
oiKmderet  nec  minima  quidem  cogitatione  unquam 
admisit.  Quomodo  autem  elegerit  eum  ,  manifestat 
in  sequentibus,  cum  dicil : 

Et  sustulit  eum  de  gregibus  ^vium.  Greges  ovium 
multitudo  erat  omnium  574  4u>  Christum  praeces- 
serant  electorum.  De  illis  gregibus  ovium  sustulit 
eum^  quia  super  illos  extulit  eum    ut  inter  omnes 


HOMILIA  LXXIX. 

IN  FESTUH  EXALTATIONIS  S.   CRUCIS  PRIHA 

Ego  si  exattatus  fuero  a  terra  omnia  traham  ad 
meipsum  (J$an.  xii). 

Verba  haec  eyangelica  verba  sunt  fastidientis  cu- 

juslibet  terrena  omnia,  qui,  divma  compunctus  in- 

spiratione,  ea  quae  super  terram  sunt  respuere,  ct 

ad  inquirenda  quae  sursum  sunt,  aciem  mentis  appe- 

tit  erigere. 
Ego^  inquit,  si  exattatus  fuero  a  Urra^  omma  tra- 

ham  ad  meipsum.  Exaltari  desiderat  a  terra,  qui 

mente  et  corpore  disjungi  decemit  ab  actione  ter- 

rena,  ut  mundi  abstractus  operibus,  ad  salutis  suae 


1051 


VEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


103^ 


profcctiim  extendi  valeal  libcrius.  Ac  si  aperte  di-  A  dinet,  sed  diligcnli  pcrseveranlia  suum  custodiendo 


cat  :  Si  divina  praiveuientc  miscricordia  exaltata 
fucrit  ab  actibus  mundi  vita  mea,  omaia  traham  ad 
meipsum,  omnia  videlicct,  non  solum  bona,  sedetiam 
pravse  perpciralionis  qu%libel  opcra  per  dignum  poe- 
nilcntise  fructum  ad  saiutis  meae  traham  profectum. 
In  hoc  siquidem,  quod  non  simpliciter  dicit,  omnia 
traham  ad  me ,  sed  dislincte  quodammodo  ad  me- 
tpstim,  subtilius  aliquid  est  considcrandum.  Non- 
nunquam  enim  illud  bomo  ad  se  trabit,  per  quo<]  ta- 
men  nuUum  utiiitatis  eflectum  conscqui  poterit.  llle 
vero  [ad  seipsum  trahit  omuia  qui,  sicut  diximus» 
mala  quaelibet  opera  quac  gessit,  pci-vigili  mentis  in- 
tuitu  poeuitendo  considerat,  ac  per  hoc  despectus  in 
ocnlis  suis  magis  ac  magis  sese  humiliat,  et  tanto 


proposilum  in  bis  qua;  bene  incliouvit,  pcrmaueal  in 
U5iernum.  Et  quomodo  tu  dicis^  exaltari  oporut  Fi^ 
lium  hominis  ?  Quomodo,  id  cst  quuli  modo,  siaJiiU 
vel  mutabiii,  lanlae  districlionis  rigorem  aggrcdi 
proposuisti  ?  Ulrum  in  labore,  quem  subirc  dispc- 
suisti.pcrseverantervis  permancrc,aut  ad  tempusin 
his  demorari,  et  iterum  ad  solita  praesentis  vitae  de- 
lectamenta  relabi  ?  Quis  est  isle  Filius  hominis  f  Quis 
es  vel  qualis,  qui  tant»  gravitatis  pondus  aggredo- 
ris  ?  Perpendat  igitur  sollicitudo  tu»  mentis,  quod 
filius  es  hominisj  liomo  uatus  de  muliere,  cui  fragi- 
litas  innata  est  ex  ipsa  naturae  londitioiic.  Fi/tfu, 
inquam,  es  hjminisj  expers  angelicae  naturac  el  su- 
blimitatis,  ideoque  angelicam  vitam  in  hoc  muudo 


ante  oculos  Dei  fit  pretiosior,  quanto  humiliando  se  B  ducere   et   bonis   muudi  carere  nequaquam  pote- 


sibimet  fueril  dejectior.  Sequitur  : 

Hoc  autem  dicebat  significans  qua  morte  esset  mo- 
riturus.  Cum  ergo  tacilus  adhuc  secum  cogitando 
tractat  qualiter  576  ^  temporaiibus  abstrahi  valeat. 
significare  operibus  quibusdam  incipit,  quomodo 
mortificare  vitia  et  concupiscentias  in  carne  sua  pos- 
sit.  Jam  enim  abstinet  se  ab  illicitis,  temperat  se  re- 
sisteudo  carnalibus  desideriis,  ac  per  hoc  signum 
qvoddam  exprimit,  de  se,  quod  mortificationem  Jesu 
in  corpore  suo  appetat  circumferre.  Hos  vero  ascen- 
sionis  gradus  disponens  in  corde  suo  quisque  sal- 
vandus,  qualcs  conflictus  cogitationum  invicem  ac- 
cusantium,  aut  etiam  dcfendentium  in  se  inveuiat, 
scquentis  rationis  ordo  dcnuntlat. 

Respondit  ei  turba.  Quid  rectius  turbcs  hujus  no- 
mine  nisi  turbatos  bominis  sensusvalemusaccipere? 
Qui  l)ene  turbce  comparantur ;  nam  in  se  disccrdan- 
tes  tumultus  quosdam  in  corde  excitant ,  et  hinc 
indeturbine  tentationum  agitatam  mentis  tranquilli- 
tatem  inquietant.  Divcrsas  in  corde  suo  perturbatio- 
nes  horao  patitur,  dum  oblivisci  posteriora,  et  in  an- 
teriora  extendi  appetit ;  sed  male  dulcis  delectatio 
carnis  inolita  vitiorum  consuetudine  mentem  retra- 
hit,  arduam  spiritalis  vito;  disciplinam  aggredi  dcsi- 
derat.  Sed  ne  ad  pcrficicndum,  quod  bcne  inceperit, 
ylrcs  suppetant,  formidat.  Talcm  fluctuationcm 
turba  supra  memorata  homini  ingcrit ,  dum  ha'c 
quae  sequuntur ,  occulta  suggestione  objicit.  Ait 
namque : 

Nos  audivimus  cx  lcge  quia  Christus  manet  in  wter- 
num.  IIoc  loco  legis  nomine  tcstinionium  Scriplu- 
rarum  apte  vaicmus  intelligcre.  Christus  vero  inter- 
prctatur  unctus.  Unctus  autem  Domini  577  homo 
ilie  dicitur,  qucm  spirilali  unctione  gratia  divina 
unxerit,  et  labenli  sa^culo  quasi  alienum  reddiderit. 
Quod  idem  est  ac  si  ipsa  tumuUuans  turl)a  homini, 
ad  portum  salutis  ct  quictis  tendenti,  in  hoic  respon- 
deat  verba :  Scriplur.ne  edocct  testimonium  quia 
Christus  manet  in  (ctcrnum^  quos  is  vidclicct  qui  se* 
mel  unctus  unctionc  divina  viverc  dccreverit,  sub 
spiritalis  vitoi  disciplina,  forvemi  studio  praecavere 
dcbel,  ne  ab  ea  per  vitae  torporem  quandoque  de- 


(70)  tcxtus  sequens  legitur  in  Evangelio  cl  non  in  Bpistolis  Joaniiis. 


ris.  Haec  est  enim  tumultuantis  turbse  rcsponsio, 
quam  necesse  est  ut  divina  misericordia  praeve- 
niente]  salvandus  quisque  virili  devincat  constan- 
tia,  queinadmodum  mox  innuuut  verba  evangc* 
lica. 

Dixit  ergo  eis  Jesus,  Dicere  Dei  est  per  occultam 
inspirationem  homincm  ad  eflcctum  bonae  operatio- 
nis  iuvitare.  Adhue^  inquit,  modicum  lumen  tti  vobis 
est.  Per  lumen  itaque  modicum  accipi  potest  cor  h(H 
minis  bona  voluntate  illuminatum.  Sed  quia  non- 
dum  perfectionem  habet  operum,  est  adhuc  quasi 
lumen  modicum.  Unde  sequitur:  578  Ambulate^ 
dum  lucem  habetis,  Ambulate  in  affectu  cordis,  dum 
lucem  habetis  bonae  voluutatis.  Ambulare  est  suavi 

^  gressu  incedcrc,  id  est  ea  quae  agenda  sunt,  dele- 
ctabilitcr  agerc,  ut  vidclicct  per  bona  opera  quae 
agit,  solus  [solis]  Conditoris  oculis  placere  appetat, 
uec  humanis  favoribus  altoUi  cupiat.l/i  tencbrce  vos 
non  comprelicndant.  Per  tenebras  istas  ignorantia 
accipitur  et  concupiscentia,  non  solum  carnis,  sed 
etiam  humani  favoris.  Ideo  autem  bonae  voluntatis 
dcsiderium  non  tarde,  sed  deiectal>ili  quodam- 
modo  devotione  est  peragendum,  ne  cor  aut  igno- 
rantia  velut  tencbris  quibusdam  obnubilare  va- 
leat,  aut  concupisccntia  gloriam  terrenae  laudis  ro- 
quirat. 

Qui  ambulat  in  tenebris,  nescit  quo  vadat,  Ambu- 
lare  in  tenebris  iile  homo  dicitur,  qui  bona  quae 

D  agit,  ignorantcr  et  sine  interni  saporis  dulcedine 
operatur.  Hic  pro  certo  nescit  quo  vadat,  quia  ad 
qucm  fincm  tendat,  vel  quam  rcmunerationis  gra- 
tiam  consequatur,  prorsus  ignorat.  Unde  et  sequi-' 
tur :  Dum  lucem  habetis,  creditein  lucem.  Dum  lucem 
habetis,  id  est  dum  bonam  habetis  voluntatem,  cre- 
dite  in  lucem,  id  est  credendo  in  bonam  transite 
operationem.  (Jt  filii  lucis  sitis.  Nomine  lucis  ipse 
Pater  accipitur  luminis.  Fiiii  lucis  sunt  qui,  servili 
timore  seposito  opera  lucis  faciunt,  quemadmodum 
Joannes  in  Epistola  sua  (70)  loquitur :  Servus  non 
manet  in  domo  in  (Pternum;  filius  autem  manet  in  crler- 
Hum(Joan.  viii,  55).  Quicunque,  ut  pi-asdiximus,  ttde 
eLdevotione  iit  Filii  Dco  Patri  obcdiuut  inomnibus. 


1055 


HOMIUiE  FESTIVALES. 


1054 


hos  pro  cerlo  et  regni  sui  cohreredes,  et  paternae  A  tius  inspiccre  non  suflicimus :  ab  eo  autcm,  quem 

minus  charura  habemus,  oculos  citius  avertimus, 
sic  et  omnipotcns  Deus  hominem,  qucm  disponit 
salvarc,  oculis  divifia^  intuelur  clementiae;  ab  eo 
autem,  quem  ad  vitam  a^tcrnam  non  praeordinavit, 
oculos  pielatis  suae  quodammodo  averlil.  Sedentem^ 
inquit,  in  telcnio.  Mos  est  ejus  qui  in  teionio  sedet 
alienas  res  accipere,  ct  proprio  usui  eas  mancipare. 
Unde  quid  reciius  nomine  telonii  valet  designari 
quam  avaritia  hujus  saiculi?  Qui  enim  avaritiae  hu- 
jus  sxculi  intendit,  qui  temporalibus  negotiis  mise* 
rabilitcr  se  irrctire  non  metuit,  more  telonarii  res 
alienas  accipit,  quia  peccata  et  vitia,  qua;  proprie 
diabohim  contingunt,  ab  eo  quasi  rapiendo  accipit, 
ct  hacc  nequiter  possidendo  male  libere  proprio  cor- 


gloriae  faciet  quandoque  comparlicipcs.  Quod  ipse 
pnestare  dignetur  Dominus  noster  Jesus  Christus, 
qui  cum  eodem  Patre  ct  Spiritu  sancto  vivit  ct  re- 
goat  per  omnia  sxcula  sasculorum.  Amcn. 

579  noMiLiA  Lxxx. 

I?l     FESTDll   S.    UATTHiEl     APOSTOLI    ET    EVANGELIST/C 
1*R1]IA. 

Yidit  Jesus  hominem  sedentem  in  telonio,  Mat- 
thmum  nomine,  et  ait  illi :  Sequere  mc  (Matth.  ix). 

Beatus  apostolus  et  cvangclista  Maithaeus,  cujus 
Tcneranda  festivae  solemnitatis  gaudia  hodie  ccle- 
bramus,  inagnum  de  speranda  divina  pietatc  cxcm- 
phim,  tam  pncdicationis  erudilione  quam  viUe  con- 
versione,  cunctis  praebet  peccatorihus.  In  nuUius 


enim  apostolorum  Christi  solemnitate  tanta  pccca-  ^  pori  ct  animse  conjungit. 


toribus  spei  et  confidentiae  pncstatur  fiducia,  nec 
ad  ulliufi  gratiam  taiem  consolationis  respeclum  ha- 
bcre  possunt,  sicut  ad  illius,  quem  dc  publicano 
conYersum'ad  talem  dignilatis  et  glori»  siiblimila- 
tem  assuroptum  a  Doinino  essc  cognoscunt.  Nullus 
enim  discipulorum  Christi  tam  manifeste  lcgitur  vel 
pubUcanorum  ainiciis,  vel  lucra  ssecuU  tshn  arden- 
ter  sectatus.  Nam  Philippus,  iacobus  fraler  Doniini, 
Petrus.  Joannes,  Andrcas,  Jarobus,  cxterique 
eonim  coapostoli  quasi  innocentes  a  Domiiio  sunt 
electi ;  hi<;  vero  quia  de  publicis  vitiorum  acU- 
bus  ad  apostolatus  dignilatom  est  assumptus,  ma- 
jori  compassionis  alTectu  condcsccndere  dcbct  pec- 


Et  notandum  quod  dicit,  sedentem  in  telonio,  Sunt 
nonnulli,  qui  ita  quasi  inviti  in  sseculari  conversa- 
tione  consistunt,  ut,  si  possent,  Ubenter  saeculo  re- 
nuntiarent  et  concupiscentiis  ejus.  Et  econtra  sunl 
nonnuUi,  qui  ita  totis  desideriis,  tota  devotione 
581  vanitatibus  delectantur  praesentis  yitae,  ut 
nunquam  saK^uIi  gaudia  fastidiant,  sed  perseverare 
in  eis  usque  ad  llnem  \\Ub  dulce  habeant.  Quicunque 
ergo  est ,  quia  ita  delectabiiiter  terrenis  rebus  uti* 
tur,  hic  recte  in  telonio  residere  dicitur.  Sed  omni« 
potens  Deus  cum  hominem  ita  male  quietum  in  te- 
louio  residere  viderit,  id  est  cum  misertus  ilUus 
ab  hac  serumnosa  conversatione  revocare  decre- 


catoribus,  quam  hi  qui  nuUos  graves  peccatorum  ^  verit,  occulta  cum  inspirationis  gratia  alloquitur» 


contraxerunt  reatus,  quia  peccator  compati  debel 
peccatoribus. 

Hie  ergo  beatus  Matthscus,  quamvis  pervcrse  vi- 
vendo  lucris  diu  inhiarct  terrenis,  in  praedestina- 
tionetamen  divina  ant«;  mundi  conslitutionem  ad 
lioc  erat  praeordinatus,  ut  non  solum  apostolus,  ve- 
ram  etiam  primus  inter  cvangeUslas,  librum  evan- 
geUcum  de  incarnatione  Christi  conscriberet.  Unde 
«tiam  in  descriptione  quatuor  animalium  ipse  fa- 
tkm  hominis  habcrc  videtur,  quia  et  ipse,  ut  dixi- 
mu8,  mysteria  incarnationis  Chrisli  plcnius  et  per- 
CBCtius  scribendo  mundo  patefccit.  Ad  banc  vere 
electlonis  gratiam  quaUter  a  Domino  vocatus  sit, 
ipse  hodiema  sancti  Evangelii  lectione  patenter  de- 
nuntiat«  atque  ita  propriae  conversionis  580  ^rdi-  D 
nem  praenolat,  ut  ejus  exemplo  peccalor  quilibet  co- 
gooscere  valeat,  qualitcr  ad  Deum  converti,  quali- 
ter  in  b^mae  conversationis  perfectione  perseverare 
usque  ad  (incm  vitae  dcl)cat. 

Vidity  inquit,  Jesus  hominem  sedenlem  in  teloniOy 
Malthasum  nomine.  Dominus  et  Salvator  noster  ele- 
etiun  apostolum  et  evangelistam  suum  tuiic  oculis 
lopemae  miserationis  vidit,  cum  eum  de  noxiis  ter- 
renanini  rerum  iiegotiis,  quikHis  inhiabat,  semovere 
ct  abstrat«ere  decrcvit.  Quibus  etiam  oculis  adhuc 
qiiemlil)et  peccatorem  respicit,  quem  de  sxcula- 
rium  rerum  occupalione  secernere  disponit.  Yidere 
aulem  ejus  misereri  ipsius  est.  Quemadmodum  eniro 
nos  quae  arctius  diligimus  diligenti  intuitu  frequen- 
Patbol.  CLXXIV. 


et  quam  inaniter  omne  tempus  vitae  suas  consum- 
maverit,  pcrpendere  eum  (iacit,  quemadmodum  se- 
quitur  : 

Et  ait  iHi:  Sequere  me.  Dicere  Dei  est  ipsius  in* 
spirare,  cum,  sicut  praediximus,  interius  cor  bomi- 
nis  alloquitur,  ct  quid  agendum  ei  sit,  quomodo 
vitam  adipisci  valeat  aetemam ,  iiivisibiliter  instrnil 
et  hortalur.  Quasi  dicat :  Surge  de  hac  ignominiosa 
qua  hactenus  vixisti  conversatione,  retrahe  animum 
tuum  ab  hae  noxia  terrenarum  rerum  intentione : 
Sequere  me^  hoc  est  imitarc  me.  Et  revera ,  quicun- 
que  est ,  quem  sic  gratia  divina  intus  vocaverit  el 
interlus  invisibiUter  traxerit ,  apte  quod  hic  sequitur 
adimplere  mox  poterit 

El  surgens  secutus  est  eum.  Cum  enim  divina  com- 
punctus  inspiratione  poenas  perpendere  incipit  dam- 
nationis  aetemae ,  gemebunda  cordis  voce  seipsum 
alloquitur  intra  se  :  0  miser,  inquit,  et  miserabilis ! 
quae  tibi  spes  salutis  adesse  poterit,  si  ita  invenlus 
fueris  ?  qnantis  a^ternae  damnationis  tormentis  mi- 
sera  anima  tua  excrucianda  erit ,  si  ita  flnis  vitae  te 
invenerit !  Et  hoc  timore  compunctus  surgit  de  per- 
versis  veteris  vitae  actibus  ,  sequitur  Dominum  spiri- 
talis  vitae  suscipicndo  habitum.  Haec  vero  omnia , 
quae  prsediximus,  quamvis  in  nobis  et  nobiscuih  per 
inspirantem  gratiam  suam  operetur  omnipotens  Do- 
roinus ,  modica  tamen  quodammodo  probanttir  esse 
in  comparatione  sequentis  gratke,  quam  subsequens 
mox  littera  videtur  insinuare.  Quod  enim  saeculum 


1035 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1036 


reliqiiiinus,  et  ad  spirilalem  vium  dcvenimus,  opiis  A  nerant.  Post  hujus  cibi  refectionem  cames  alTerri 


quidem  ipsius  est ;  sed  faclum  ilhid  meraorabile,  dc 
quo  jam  dicluri  sumus,  mnjus  est  bis  omnibus. 

Et  factumesty  inquit  evangeiista,  discumbente  eo 
in  domo.  Plerumque  iu  sacra  Scriplura,  ubi  verbum 
hoc,  factum  est ,  invenitur  magnum  aliquid  pcr  hoc 
582  n^^^is  innuitur.  Sic  in  pra^senti  loco  pcr  fac- 
tum  istud  memorabile  opus  intelligere  possumus 
divinae  misericordise.  IIoc  cst  autcm  opus  divinx 
misericordise ,  cum  omnipotens  Dominus  hominem, 
quem  dc  communi  saeculi  vila  ad  spiritalcm  conver- 
sationem  vocaverit ,  secundum  mullitudincm  mise- 
ratiouis  su»  clementer  dignalur  visilare.  Omnia 
quidcm  opera  ipsius  magna  sunt  et  laudabilia ;  sed 
istud  opus  misericordiae  majus  est  omnibus  opcribus 


soleut  assatae ,  quas  usitatiori  vocabulo  assaturam 
solemus  nominare. 

Ilxc  ergo  quae  carnaliter  iieri  videmus,  spiritaliter 
exsequi  studeamus.  Hostia  nostra  est  carnalis  Titt 
nostra ;  olla  vero,  qux  de  limo  conficilur,  terrenuii 
cor  nostrum  accipitur.  Per  aquam ,  quae  dcsuper  iih 
fundi  solet,  aqua  lacrymarum  intelligi  valet;  por 
ignem  autem,  qui  huic  subjicitur  oUse,  compunctio- 
nem  possumus  intelligere.  Ad  praeparandum  ^rgo 
Domino  in  nobis  deleclabile  convivium  bostiam  no- 
stram,  id  est  carnalem  vitam  mactare  debemus.  Non 
sic  dico ,  ut  quis  seipsum  (quod  absit !)  interimere 
velit,  sed  ut  id  quod  carnaliter  in  nobis  vivere  de- 
prebenderimus ,  mortificare  summopere  studeamus. 


potentiae  suae  ,  quia  testante  Scriptura  miserationes  B  Mactala  hostia  carnes  ejus  olke  inferre,  igneroque  et 


ejus  super  omnia  operaejus  (Psal.  cxliv,  0).  Quid  sit 
eliam  factum  istud  tam  grande,  quod  opus  diximus  di- 
vinai  misericordiae,  Lucas  cvangclista  manifcstius  vi- 
detur  indicare  hesterna  sancti  Evangelii  Icclione,  qui 
eaiudem  gloriosam  publicani  istius  descril>ens  con- 
versionem,  fecif  et,  inquit,  convivium  magnum  in 
domo  sua  (Luc.  v,  S^9).  Per  cqnvivium  illud ,  quod 
Gonversus  publicanus  iste  Domino  in  domo  sua  de- 
scribitur  fecisse ,  non  solum  illud  accipiendum  est, 
quod  ei  exlerius  visibililer  exhibuit,  sed  potius  illud 
quod  in  domo  pectoris  invisibilitcr  ci  prseparavit. 
Cibus  enim  Christi  et  refcctio  sunt,  ut  ita  dicam, 
bona  dcsidcria  nostra  et  jugis  salutis  nostrae  mcdi- 
tatio ,  quemadmodum  ipse  ait :  Meus  cibus  est  ut 


aquam  ad  coquendum  subministrare  debemus,  quia 
oportet  ut  carnalia  opera ,  quae  gossimus  ,  tandia  in 
corde  nostro  per  ignem  compunctionis  et  aquaro  la- 
crymarum  decoquamus,  donec  ipsa  vita  nostra,  quae 
quasi  eruda  prius  erat ,  exhausto  funditus  sanguine 
viliorum  desiderabilis  cibus  Domini  fiat.  Et  revera  si 
tali  studio  nos  ipsos  praeparaverimus,  cibus  electus 
et  delicatus  in  mensa  Dominica  erimus,  ipseque  Rex 
coclestis  dclectabiliter  in  suum  nos  assumet  corpus, 
etnos  ei  incorporati  sine  fine  in  illo  manebimus. 
Quicunque  vcro  hujusmodi  praeparationi^  studiuro 
minus  in  se  habucrit ,  qui  quasi  crudus  sanguinem 
vitiorum  exsiccarc  in  sc  non  studuerit,  hic  non  cibus 
dcsiderabilis ,  sed  quasi  infirmitatem  generans  devi- 


faciam  vohintatem  Patris  mei  (Joan,  iv,  31).  Pascitur  ^  tandus  est  ct  abominabilis.  Abominabilis ,  inquam  , 


revera  in  nobis ,  cum  per  bona  desideria  salutem 
nostram  cogitando  coelestibus  semper  intendimus. 
Si  crgo  auctori  proprise  salulis  convrvium ,  quo  ipsc 
delectetur,  in  domo  pectoris  nostri  prseparare  dcsi- 
deramus,  paratos  ad  hoc  animos  seuiper  habere  de- 
])emus.  Nam  si  aliquem  amicum  nostrum  in  domum 
exteriorem  suscepturi  sTnnus-,  non  subito ,  qux  ne> 
cessaria  sunt ,  invcnire  possumus,  nisi  pfius  ad  ad- 
ventum  ejus  obsequia  paraverimus.  Sic  necesse  esl 
ut  ad  suscipiendum  in  domo  cordis  auctorem  aeter- 
nae  salutis  semper  parati  existamus. 

Ut  autem  de  his  quae  exterius  fieri  solent  aliquid 
oquamur,  vidcamus  quo  laboris  studio  corporalium 


est  et  infirmitalcm  gcncrat ,  quia  talis  hominis  cou- 
versatio  gravcni  infirmitatem  parit ,  dum  perversis 
moribus  suis  iram,  invidiam  ct  dissensionem  in  con- 
gregatione  excitare  non  desinit. 

Solet  autem  fieri  nonnunquam  ut  584p^^^*^^^>^^^ 
ignis  ardore  olla  fervens  aquam  ebuUiai.  Mox  vero 
cxtracta  deigne  calor  immen^js  moderatur,  et  missa 
in  ollam  fuscinula  caro  intus  coercetur,  quia  quanto 
plus  pinguedo  denuxcrit ,  tanto  minus  saporis  caro 
postmodum  habebit.  Et  nos  igitur,  si  quando  cor 
nostrum,  quod  per  ollam  significatur,  ex  bona  opc- 
raiione  nostra  intumcscere  deprehenderimus,  di- 
stricte  coercendo  intus  contineamus ,  ne  dum  foras 


Sborum  parari  solet  refectio ,  et  hoc  quod  in  rcbus  d  per  appetitum  humanae  laudis  elevatur,  intus  a  pin- 


visibilibus  fieri  vidcmus,  spiritaliter  nobis  ad  exem- 
plum  trahamus.  Solent  saeculares  quique  homines 
amicos  suos  in  domum  suam  invitare  ,  et  ad  convi- 
vium  iilorum  cibos  diversos  praeparare.  In  quo  con- 
vivio  carncs  coct»  prius  apponuntur,  deinde  assatae 
^Qcruntur.  Quae  carnium  praeparatio  ita  fieri  solet : 
583  niactatur  hostia  alicujus  pecoris ,  cujus  carnes 
in  frusta  concisae  in  oliam  vel  in  caldarium  ponuntur, 
deiude  aqua  infnnditur,  post  haec  ignis  subjicitur. 
Peracta  autem  bujusmodi  praeparatione ,  sumptae  de 
llla  camcs  super  discds  ordinantur,  et  mensis  infe- 
/Hutur.  Et  siquidem  bene  paratae  fuerint,  deiectant, 
reficiunt  comedentes  et  vegctant ;  si  autem  crudum 
aliquid  in  eis  fuerit,  infirmitatem  comcdentibus  ge- 


guedine  divinae  dulcedinis  evacuetur. 

Post  has  igitur  carnes  aqua  coctas ,  ad  convivium 
Dominicum  camcs  aflerre  debemus  igne  assatas. 
Caro  quac  igne  assatur,  ligno,  quod  est  vem ,  aflD- 
gitur.  Vcru  autem,  ut  notum  est ,  lignum  est  non 
curvum,  sed  in  ante  extensum  et  acutum ,  cui  dura 
care  infixa  fuerit,  in  neutrara  partem  declinare  po- 
tcrit.  Quid  per  boc  iignum  accipi  convenientius 
poterit,  quam  districtio  spiritalis  disciplinae,  qua 
quidem  extensa  est  et  acuta ,  quia  semper  in  anle- 
riora  tendit;  cui  dum  homo  quilibet  subjicilur, 
<acuta ,  ut  ita  dicam ,  districtione  ab  ea  detinetur, 
ut,  si  velit  nolit,  vagari  ultra  non  possit.  Huic  lignp 
si  tali  modo\ita  nostra  infixa  ct  igne  compunctionU 


mi 


assata  fuerit,  guslum  suavissiml  saporis,  ut  praedlii- 
mus,  prxbere  Domino  poterit.  Quam  bene  et  fortiter 
caro  bcati  Laurentii  assata  fuit,  quem  judex  Decius 
positum  in  cralicula  vivum  assari  fecit !  Qui  de  cra- 
ticula  as8umptus,etmensaeDomini  illatus,  utcibum 
elecium  et  desiderabilem  in  suum  Dominus  eum  as- 
sumpsit  corpus,  dum  et  congregationi  sanct»  Eccle- 
six  eum  conjunxil,  vel  in  coelestibus  angelicis  spiri- 
libus  eum  associavit. 

Uxc  autem  ideo  diximus ,  ut  ea ,  qose  exterius 
fieri  videmus,  spiritaliter  nobis  ad  exemplum  traha- 
mus.  Hoc  est  ergo  opus  misericordise,  baic  est  visi- 
tatio  miserationis.divinx ,  cum  ita  homo  interius 
praeparaiur,  ut  ipse  auctor  suavitatis  mira  digna- 
tionis  pietate  in  domo  cordis  ejus  dignetur  discum- 
bere. 

Nec  prxtereufidom  esl  quod  dicit  discumbere^  hoc 
«8i  cum  iia  pneparatum  cordis  habitaculum  inve- 
iierii,  ui  ipse  in  eo  requiescere,  et  mansionem  inibi 
digne  in  habitaculo  dignetur  facere.  Sicui  enim  ab- 
sente  patre  familias  domus  quasi  dcsolata  videtur, 
ubi  vero  praesens  aderit,  jucunda  ei  quasi  plena  ex 
ipsius  585  erii  praesentia;  sic  cum  summus  ille 
Paier  famiiias  domum  humani  cordis  deserit,  vacua 
esi  ei  multimodisvallaia  miseriis.  Et  quemadmodum 
domus  qnaelibet  deseria  sordibus  nonnunquam  plena 
^t,  et  aranearum  tclis  circumdata  ;  sic  domus  cor- 
^is,  ubi  Christus  habitator  non  manet,  sordidis  pol- 
lujtur  cogitationibus ,  et  multimodis  patet  miseria- 
Tuin  calamiiaiibus.  Ubi  vero  ipse  Oreator  cordis 
dhcuftbcre ,  id  esi  requiescere ,  dignatur  in  corde 
liOfRinis ,  iit  profecto  illud  quod  ordo  sequeniis  de- 
nuniiat  narrationis. 

Ecce,  muUipublicani  et  peccatores  venientes  dis- 
€umbebant  cum  Jesu  et  discipulis  ejus.  Per  publicanos 
pavia  peccata,  per  peccatores  vero  leviora  intelli- 
fiere  possumus  commissa.  In  illa  igitur  hora,  ut 
praediximus,  qua  in  corde  hominis  familiariter  re- 
<quie8cere  dignatur  Jesus,  veniunt  isti  publicani  et 
^ecatores^  et  discumbunt  cum  Jesu  et  discipulis  ejus^ 
^uia  iunc  nimirum  homo  coUectis  sensibus  suis 
inierioribus,  qui  per  discipulos  Jesu  designantur, 
ita  ad  se  inira  se  reducilur,  ut  non  solum  graviora 
|eccata  digne  considerando  poeniteat,  verum  etiam 
leviora  quarque  cogitationum  aut  intentionum  deli- 
cia  perfecie  cognoscendo  poenitere  ei  deflere  valeat. 
Sequitur : 

Et  videntes  Phariseei  dixerunt  discipulis  ejus,  Per 
Phariswos  qui  inierpretantur  divist^  hoc  in  loco  ma- 
ligni  spiritus  possuni  accipi.  Ipsi  enim  hosies  per- 
Tersi  ei  humanae  salulis  inimici,  cum  iam  salubrem 
profecinm  in  homine  cognoverint,  facibus  invidiae 
succensi,  cailida  arte  omnimodis  elaborani,  ui  ab 
incoepto  cumpunciionis  et  poeniteniiae  fructu  homi- 
nem  revocare  valeant. 

Possuni  eiiam  per  Pharxsceos  cogitaiiones  illae 
designari,  quas  ipsi  spiritus  maligni  ad  perverien- 
dum  bominem  humano  immitlere  soleni  cordi.  Cum 
enlm  bomo  qutlibet  beaius  in  amariindine  animae 


nOMlLIiC  FESTIVALES.  1058 

A  8uae,  pravae  conversatiouis  recogilat  el  tractat  rea- 
tus,  incidit  ei  nonnunquam  bxc  cogitatio,  quod 
inutilis  sit  ejus  poenitentia,  quod  nullam  saluiis 
gratiam  obtinere  ejus  valeai  compunctio,  aique  ea 
quse  sequens  hic  littera  indicare  videtur,  secum  in 
dolore  cordis  sui  loquitur  :  Qiiare,  inquit,  cum  pu- 
blicanis  et  peccatoribus  manducat  Magister  vester  ? 
Quasi  dicat :  Quare  tantopere  peccata  5S6  ^^ 
poenitere  del)eo  ?  Quid  mihi  prodest  crebro  pro  pec- 
catis  compungi  ?  Nam  cum  modo  ea  defleo,  ei  iierum 
ad  eadam  facienda  recurro,  nunquid  per  ialem  poe- 
nitentiam  veniam  consequi  potero  ?  Sed  hae  cogita- 
iiones  perversae,  immissiones,  ui  ita  dicam,  siint 
diabolicae;  quas  ideo  in  cor  hominis  mittuni,  ui 
poenitentiae  et  compunciionis  friiclum  auferant,  et 
B  in  barathrum  def^perationis  inducani,  ut  jam  despe- 
rare  incipiat,  ne  yeniam  consequi  possii,  quasi 
Deus  ante  actam  poenitentiam  suam  oblivioni  tradi- 
derit.  Quae  contra  Dominus  et  Salvator  noster  in 
his  iribus  sequentibus  versiculis  magnam  nobis 
praestat  consolationem  suae  pietatis,  ei  ui  homo 
nunquam  de  bonitatis  divinae  clementia  diffidai,  nec 
indultum  poeniteniiae  tempus  negligat,  cvidenti  nos 
clementiae  suae  exemplo  confirmat  et  corroborai. 

At  Jesus  dixit  eis :  Non  est  opus  valentibus  medu 
cus,  sed  male  habentibus,  Ei  iterum  atque  iierum 
consolando  nos  divitias  misericordiae  suae  et  pieia* 
tis  commendans  ait :  Euntes  autem  discite  quid  est : 
Misericordiam  volo  et  non  sacrificium,  Non  enim 
veni  vocare  justos,  sed  peccatores,  In  his  Iribus  versi- 
culis  tres  vices  notare  possumus,  quas  ei  beatus 
Gregorius  exposuisse  videtur  in  Moralibus,  ubi  sic 
aii :  Haec  omnia  operatur  Deus  tribus  vicibus  per 
singula.  In  primo  ergoversn,  ubiaii  Dominus,  non 
est  opus  valentibus  medicust  sed  male  habentibus^ 
inchoalio,  id  est  conversio  hominis  valei  designari; 
In  sequenti  vero,  ubi  dixit  euntes  autem  discitet 
medietas ;  in  ultimo  autem  finis  ejus  apte  valei 
flgurari.  Jn  inchoatione,  id  esi  conversione,  esi 
homo  adbuc  quasi  infirmus  ei  ideo  opus  habet  medi- 
co.  Inflrmus  autem  esi,  quia  necdum  peccaia  co- 
gnovit,  nec  poenituit ,  nec  confessus  esi,  nec  satis- 
fecit ,  sed  ui  perfectam  sanitatem  consequi  valeai, 
opus  habet  ui  medicusei  subveniat,  hoc  est  ut  l)onu8 
D  aliquis  doctor  curam  ejus  gerai,  qui  blanda  conso- 
lationeet  aspera  increpaiione  tandiu  faverenonde- 
sisiai,  quousque  perfeciam  sanitaiem  recipiai.Sanus 
auiem  et  firmus  iunc  veraciier  dici  poierii,  cum 
boc  ab  ore  boni  docioris  didicerit,  ut  peccata,  quae 
perpeiravit,  cognoscere  valeat,  el  posi  agniiionem 
digne  poeniiendo,  confitendo  et  saiisfaciendo  corri- 
gere  587  ^^^  desinai.  Ila  vero  inchoatione,  id  esi 
in  conversione  sanaius  ei  adjutus  opus  habei  in  me- 
dietate,  ui  altiores  semper  ascendere  siudeat  gradu8» 
quod  recte  dennniiai  sequens  isie  versus :  Euntes  mf- 
tem  discite  quid  est ;  misericordiam  volo  et  non  sacrifi^ 
cfMm.Debetenim  sempersursum  tendere,ire,inquailk« 
de  yirtute  in  virtuiem,  ei  quandiu  in  hujus  movia* 
liiaiis  manei  tempore,  semper  sanas  docirin»  audi* 


1059 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lOiO 


tum  cordis  pracbcre,  ut  videlicet  suminopcre  hoc  A  illnd  sulerna:  viiae,  quod   ego  ipse  sum,  qul  solus 

discere  et  adimplerc  studeat,  quod  quasi  imperan- 

do  Dominus  liic  dcnuntiat ;  Discite,  inquit,  quid  e.a : 

Mitericordiam  volo.  lllud,  inquam,  discere  studeat, 

ut  misericordiain,  id  cst  miscrum  cor  habcrc  sciat 

et  valeat,  ut  videlicct,  si  quid  virtulis  in  se  senserit, 

non  propriis  meritis,  sed  divinai  hoc  clementix 

ascribat.  Et  non  sacrificiumt  inquit,  hoc  est,  ut  non 

in  hoc  quasi  superbiendo  gloriari  velit,  quod  se- 

ipsum  sacrificium  Deo  obtulit,  nec  pro  hoc  gloriam 

requirat    laudis   humanoe,    quod   morilGcalionem 

Jesu  circumferre  in  suo  contcndit  corpore.  Qiii  ita 

inchoatione    sanatus    et  in    medietate  instruclus 

fuerit,  sperare  jam  confidenter  in  Domino  poterit 

quod  in  linc  suo  adesse  ei  misericorditer  dignetur, 


a;lcrnse   sum  beatitudo   sanctorum  omniuni 
cpnregnantiiim  pcr     infinita    s^cula    saeculomm. 
Amen. 

589  HOMILIA  LXXXI. 

IN   FESTUM   S.    HICUAELIS   ARCUANOELI   PRIHA. 

Accesserunt  ad  Jesum  disciputi  dicentes  :  QuUt 
putas,  est  major  in  regno  ccolorum  ?  (Matth.  ix.) 

Quia  venc  humilitatis  insignia  mystico  intellccta 
Icctio  in  sc  continct  evangelica,  satis  congrue  ia 
angelorum  legitur  cclebritatc,  qiiia  parMilos  et  ha- 
miles  recognoverunt  se  in  Dei  a;stimatlone.  Uode 
pro  hujiis  humilitatis  gratia  tanta!  remuneratioois 
ditati  sunt  gloria,  ut  praecipilatis.  spiritibus  aposta- 
ticis   perpelim   fruantur  visionc    incircumscript» 


quemadmodum  in  ultimo  vcrsu  isto  ipse  consequen-  B  majestatis.  £t  quia  dignitas  tantoe  remuneratioois 


ter  pollicctur  : 

Non  veni  vocare  justos^  $ed  peccatores,  Per  justos 
islos  angeli  sancti  possunl  inteliigi ;  per  peccatores 
▼ero  homines  congrue  valent  figiirari.  Nulli  vero 
creaturse  Dei  justitia  sive  injustitia  deputabilur, 
nisi  soli  angelic»  creatun-c  et  humano',.  Angeli  enim 
sancti,  qui  apnstatis  angelis  cadenlibus,  iu  justitia 
8ua  cum  Domino  perstiterunt,  semper  justi  ante 
oculos  divinse  majcstatis  fuerunt.  Primus  autem 
parens  noster  Adam  cum  pcr  inobedientiam  trami- 
tcm  justilise  excessit,  omni  posteritati  suae  inju- 
stitiic  crimen  quasi  588  ingenitam  hxreditatem 
dereliquit.  Nam  omnes  in  peccatis  concipimur  et 


non  tantum  solis  donaia  crcditur  angelis,  sed  et  his 
quicunque  pnceuntis  Domini  vestigia  sequi  nitoo- 
lur,  qui  et  discipuli,  imo  filii  adopiionis  efliciontur 
quo  inteiiliouis  afiectu  adhaerere  Deo  oporteat,  in 
primordio  lectionis  hujus  evangelista  declanit ; 

Accesserunt,  inquit,  ad  Jesum  disdpuli  dicenUi  : 
Quis,  putas,  est  major  in  regno  cwlorum?  Qui  enim 
virtuosis  operibus  adhibent  diligentiam,  et  invete- 
rati  criminis  delere  conlcndunt  maculam,  ad  thro- 
num  gratiae  prxsumentes  accedere,  coelestis  ma- 
gistcrii  subdi  elaborant  disciplinae.  Sub  hac  ergo 
disciplina  amoris  Chrisli  plerisque  positis,  sed  non- 
dum  attingcre  valcntibus  culmen  perfectionis,  facile 


nascimur,  nec  est  homo  natus  dc  mulicre,  qui  liber     in  secreto  meniis  illabitur,  quod  his  verbis  eipri- 


essepossit  a  peccatorum  contagione,  quemadmo 
dum  l^aulus  ait  apostolus :  Omnes  peccaverunt,  et 
egent  gloria  Dei  (Rom.  m,  25).  Yenit  autem  Media- 
tor  Dci  et  hominum,  homo  Christus  Jesiis,  sinc 
peccalo  conceplus  et  natiis,  liber  prorsus  a  pcccatis 
omnibus  veni/,  inquam,  non  ad  reparandum  angelum, 
qui  non  peccavit,  sed  ad  subvcnicndum  honiini,  qui 
nexibus  peccatorum  in  lacu  miseriae  dctcntus  jace- 
bat.  Et  boc  est  quod  dicit :  Non  veni  vocare  justoSy 
fltfd  peccatores,  hoc  esl  non  proptcr  angelos  homo 
nalus  in  mundum  deveni,  sed  propter  homines  hu- 
manam  mihi  naturam  coadiinavi.  Ergo  quia  ipse 
Redemptor  noster,  non  propter  angelos,  sed  pro 
pter  peccatores  vocandos  venisse  se  denuntiat,  ma 


mitur  :  Quis,  putas.est  major  in  regno  cmlorumt 
Licct  in  Scrijjtura  sacra  rcgnum  cKlorum  interpre- 
tatione  accipialur  varia,  hic  tamen  digne  intelligi 
poterit  spiritalis  viUe  militia.  Ilanc  nimirum  vere 
poenilentes  professi,  et  ab  errore  viae  suae  aliqoan- 
lulum  conversi,  non  satis  provida  muniti  circiim- 
spcctione,  clandestina  hac  pulsantur  cogltatione, 
quanta  rerum  gloria  pridcm,  quanta  abnndantit 
inopiam  fratermc  necessitalis  suppleverint,  et  pro 
tantx  exhibitionis  beneficio  ampliori  dignitatis  ma- 
gnificenlia  praeferri  appetunt  cohabitantium  sibi 
collcgio.  Si  enim  ventosa  illorum  clatio  pnevaluerit, 
nec  extollendo  se  super  590  se  superbire  cessa- 
vcrit,  tac  ita  lingua  superbiae  audactcr  in  haec  vcrlia 


gnam  revera  in  hoc  ad  spcrandum  fiduciain  cunclis.  d  pra^sumit  prorumperc  :  Quis,  putas,  est  'major  in 


praeslat,  nc  peccator  quilibet  convcrsus  spem  con- 
sequendae  vcnix  unquam  amillat.  Et  cst,  quasi 
hominem  propter  enormitatem  peccatorum  suoruin 
pene  jam  despcrantcm  his  verbis  consoletur,  et  di- 
cat:  Cum  per  tanta  bcncficia  largus  eiga  te  exstite- 
rim,  quod  in  inchoatione  lua  medicina  mea  infirmi- 
tati  iux  subveni,  et  in  medictate  tua  saliibrem  tibi 
doctrinam  adhibui,  quid  est  quod  quasi  pro  fine  tuo 
soliicitus,  de  mca  misericordia  desperaudo  diifidis, 
et  non  magis  spem  tuam  confidenter  in  mc  ponis  ? 
Ego  cnim  sum  qui  inchoationem  et  medietatem 
tuam  in  manu  mea  teneo;  ego  etiam,  si  lu  spem  tuam 
lirmiter  in  me  ponens  a  justitia  non  deviaveris, 
/0  //ne  itio   remanerstiionem  praestabo,  praemium 


regno  cxlorum  ?  Regnuin  coelorum  est  quidem,  qood 
dicilur,  vita  vivens  in  sc,  qua?  fine  nullo  concludi- 
tiir.  Uac  in  vita  spiritu  superbise  infiati  incompaift- 
bili  se  arbitrantur  pranmio  remunerari,  nec  pr» 
magnitudine  injusti  appctitus  cordi  illorum  insidera 
poterit,  quia  personam  hominis  Deus  non  accipitv 
sed  qui  continens  cst  justitiae,  paratas  a  Deo  deli- 
cias  mansionis  percipiet  aeternac.  Sed  misericordiani 
volens,  male  desipientes  in  praecipitiuro 
damnalionis  non  permittit  labi,  adbibcns  i 
hujusmodi. 

Et  advocans  Jesus  parvulum  statuit  eum  m 
eorum.  Quisnam  sit  iste  parvulus,  qucm  dakis  JEi 
tectus  advoeat  Jesus,  perspicaci  mentis  intiiltii  1 


tOii  HOMlLIiE  FESTIYALES.  104^ 

inquircre,  et  puritatem  sequi  ilUus  iimoccntiae.  Esl  A  bunt  merilis,  sed  soli  solummodo  atlribuunt  Patri 

luniinum,  a  quo  est  omne  datum  optimum. 


enim  vera  et  probata  humilitas,  qua:  carnalium 
mentes  comprimit  elalas,  quam  Jesus  pietalis  sux 
respectu  advocat,  dum  obdurata  dudum  in  malis 
corda  occuUa  inspiratione  visitat.  Sed  quia  abyssus 
conditionis  humanx  diversis  vagatur  motibus,  in- 
numeris  se  occupando  rerum  tumpllibus,  datam  sibi 
eemel  humilitatis  gratiam  obliviscendo  poslponit 
quasi  neglectam.  Jesus  autem,  cujus  opcra  sunt  in 
fide,  pnedictum  parvulum  statuit  in  mcdio  corum, 
spiritum  vidclicct  humilitntis  stabilem  faciens  et  ir- 
remotum  in  cordibus  illorum,  ita  videlicct  ut  pcs  su- 
perbiae  non  moveat  eos  amplius  quos  et  admonet  in 
consequentibus  : 
Amen  dico  vobis,  nisi  conversi  fueritisy  et  efficia- 


Qui  autem  scandalizaverit  unum  de  pusillis  istis^ 
qui  in  me  credunt.  Parvuli  quippe  dici  et  esse  pos- 
sunt  qui  potentiam  majcslatis  ipsius  diligcndo  cre- 
dunt;  592  ^^  quicunque  his  scandalum,  quod 
peccati  dicitur  occasio,  prsebuerit,  dignum  est  ut 
satisfactioni  subjaceat,  quam  Dominus  in  prscsenti 
commendat.  Ait  ergo»:  Expedil  ei  ut  suspendatur 
mola  asinaria  in  coltum  ejus.  Quid  ergo  per  molam 
asinariam,  quae  magni  laboris  taedio  Irahendo  cir- 
cumducitur,  nisl  sensus  irrationalis  intelligitur,  qui 
sordibus  cogitationum  foedatur  innumeris  ad  instar 
asini,  qui  diversa  rerum  mole  plus  cxteris  oncratur 
jumentis.  Expedit  namque  ut  sensus  iste  m  coltum 


mini  ut  parvuli,  non  intrabitis  in  regnum  ccelorum.  B  suspendatur,  et  in  profundum  maris  dimergatur.  Per 


Singularem  tant£  humilitatis  excellentiam  nullus 
perfecte  accipit,  qui  ex  abundantia  divinac  suavitatis 
hac  in  yita  praegustare  non  meruerit.  Unde  liquct, 
quia  beata,  imo  591  felicissima  anima,  dum  hora 
compunctionis  cum  sponso  suo,  scilicet  Christo  fue- 
rit  unita,  humiliando  se  inferiorem  cunctis  mortali- 
bus  aestimat,  adligentes  sc  injuriarum  molestiis  af- 
fectu  mutux  dilcctionis  amplccti  desiderat.  Ilis, 
Snqaam,  virlutibus  dum  ridcles  crcbro  muniuntur 
intus  et  exterius  juxta  admonitionem  veritalis,  ef- 
ficiuntur  parttt/i,  nuilo  obsistente  vitiorum  obsta- 
culo  porta  eis  palet  coelestis  regni.  Sunt  aulem 
nonnuUi  inflexibili  mentis  duritise  dediti,  qui  nil  de 


cotlum  namque,  quo  omnis  sermo  ad  linguse  ple- 
ctrum  emittitur,  eongrue  verc  pcenitentis  confessio 
innuitur.  Nam  mola  asinaria  recte  suspenditur  in 
collumy  dum  omne,  quod  sensu  perpetratur  irra- 
tionali,  medicis  animarum  quique  delinquentes  co- 
nantur  humiliter  confiteri,  et  sic  commissa  confl- 
tcndo  scelerum  in  maris  demergantur  profundum. 
Licet  mare,  quod  saisum  est  et  amarum,  varia  in- 
terpretatione  testimoniis  accipiatur  Scripturarum, 
hoc  tamcn  in  loco  vidctur  exprimere  amaritudinem 
conlrilionis  et  poenitcntix,  in  quam  se  aflligentes  pro 
peccatis  immcrgunt ,  dum  abundanti  lacrymarum 
fonte  perpetrata  dudum  vitia  dUuunt.  Ili  nimirum 


intimi  saporis  dulcedine  sapiunt,  sed  ea,  quae  super      tenebras  ignorantiae  suae  Deo  cooperanle  virtutum 

^ M.      ^_-_    •i'._.-    » • .     nn.i__  _- ; ? '•   illiiniiiifkiif     po/Iia       IfxnnAfttia    Affnrroliif  iii*    «kK    oic    nroo» 


terraro  sunt,  tota  aviditate  hauriunt.  Tales  nimirum 
nullatenus  attingcrc  viribus  valcnt  propriis  supere- 
minens  donum  pcrfectiB  humilitatis.  Sed  qui  de 
ttercore  erigit  pauperem  omnibus  prsedestinatis  ad 
stcrnae  bealitudinis  requiem  oculo  misericordias 
gratiam  providel,  perfectae  conversionis  in  ultimo 
etiam  agone  positis.  Nam  in  ipso  mortis  articulo 
Deo  annuente  incrcdibilis  eos  perturbat  poenitentiae 
amaritudo,  sic  ut  in  ipsa  aniaritudine  contriti  cordis 
Tirtutem  consequantur  profundac  humilitatis.  Quod 
autem  rationi  non  sit  contrarius  iste,  ipsa  veritas 
ferbis  insinuat  istis : 

Quicunque  humiliaveril  se  sicut  parvulus  iste,  hic 
major  est  in  regno  coclorum.  Qui  enim  superbi  cordis 


illumiiiant  radio,  longeque  efiugabitur  ab  eis  prae- 
sens  maledictio. 

!  Vo!  mundo,  inquit,  ab  tcandalis.  Quis  sit  iste  mun- 
dus,  Joannes  insinuat  thcologus  :  Omne^  quod  in 
mundo  est,  concupiscentia  camis  est  et  concupiscentia 
oculorum  et  superbiavitoi  (I  Joan.  ii,  16).  Per  hunc 
triformem  dcccptionis  laqueum  omnfa  scandala 
cxiliale  sumunt  initium.  Nam  quisquis  legem  Do- 
niini  praevaricando  transgreditur;  borum  trium 
nocivo  compede  illaqueatur.  Quod  autem  status 
praesentis  vita;  absque  diversarum  rerum  scandalii 
non  possit  transire,  verba  manifestant  evangelica  : 

Necesse  est,  inquit,  ut  veniant  scandala;  verum 
tamen  v(v  homini,  per  quem  veniunt  scandala !  0  quale 


elationem  abjecerinl,  et  parvulos  se  in  ocuUs  suis  d  vae  homini  huic  veniet  qui  parvulos  Christi  scan- 


loto  afiectu  crcdiderint,  habitaculo  corporis  hujus 
deposito,  gloriosc  in  aetcrnse  quietis  sublimantur  so- 
lio.  Sed  quia  coUatum  plerisque  donum  humilitatis 
ad  profectum  salutis  non  perveniat ,  ea  quse  se- 
quuntur  manifestius  insinuant : 

Et  qui  susceperit  unum  parvulum  talem  in  nomine 
mec^  me  suscipit.  Multi  enim  parvulum  talem,  gra- 
tiam  scilicet  humilitatis  suscipiunt,  sed  in  nomine 
Salvatoris  observare  nesciunt.  Nam  collata  divini- 
tns  ipsa  humUitatis  vlrtus,  humanis  exinanitur  fa- 
▼oribus,  dum  tantummodo  pro  rcverentia  honoris  et 
gloriae  sanctis  sanctiorcs  desiderant  apparere.  At 
▼ero  praedictum  parvulum  hi  suscipiunt  in  nomine 
Salvaloris,  qui  nil  de  virtuosis  operibus  suis  ascn- 


dalizare  non  limet !  Aut  enim  dignum  poenitcntiae 
fruclum  vita  comite  pcrsolvere  Deo  convenit,  vel 
gravem  damnationis  pocnam  ex  hac  luce  subtractus 
sustinebit.  Unde  sapiens  quisque  et  beatus  discipli- 
nis  593  mandatorum  Dei  dccenter  adornatus  con- 
silium  Domini,  quod  in  aeternum  manet,  pro  mo* 
dulo  suo  consequi  minus  tardet. 

Simanus  tua  vel  pes  tuus  scandalizat  te,  abscide 
eum  et  projice  abs  te.  Sicut  enim  per  manum  cu- 
jusque  hominis  actus  accipitur,  sic  per  pedem  af- 
fcctus  bumanac  intentionis  inteUigitur.  Quicunque 
scandaUzari  se  ab  his  senscrit,  non  surda  percipiat 
aure  cordis  verba  Yeritatis  salubriter  admonentis, 
abscide  eum  et  projice  abs  te.  Non  multum  quidem 


fOIS  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS.  lOU 

abscidere  cuilibet  proderit  Tilia,  nisi  lougius  a  se  A  eininenies  erant,  quod  eliam  Deus  omnipolenf,  Deus^ 

eorum  nominari  yoluit,  sicut  ipse  ad  Movsen  ail : 
Ego  sum  Deu$  Abraham^  Deus  haac^  et  Deus  Jaeo^ 


abalienet  etiam  abscisa,  et  ferro  purgatus  dignae 
sectionis,  virtutum  gressibus  accipere  decertet  prse- 
mium  promissae  beatitudinis.  Undc  sequitur :  Bo- 
num  est  tibi  ingredi  ad  vitam  debilem  vel  claudumj 
quam  duas  manus  vel  duos  pedes  habentem  milti  in 
ignem  wternum.  Quod  autcm  Dominus  ait :  Melius 
esi  tibi  ingredi  ad  vitam  debilem  et  daudum,  in  hoc 
declaratur  manifesle  quia  singulare  bonumcensetur 
et  perenne,  si  operum  bonorum  insignia,  aflcctu 
puro  et  simplici  corde  peracta,  ad  gloriam  referan- 
tur  et  honorem  solius  Dei,  qui  commoda  xtcrnx  re- 
munerationis  abundanter  novit  suis  largiri.  Qui  cnim 
eic  adbxrentes  bono,  ab  utroque  homine  vilia  re- 
secantes  salubriter  seipsos  debilitant,  edaccs  ignium 
flammas  evadenda  quandoque  superant.  Nam  beaia* 
imo  felicissima  dignoscitur  debiiitas,  quae  simpliccs 
et  rectos  cordc  ad  paradisi  sublevat  portas. 

Si  oculus  tuus  scandalizat  fe,  erue  eum  et  projice 
abs  te,  Quidnam  per  oculum  exprimi  poterit  convc- 
nientius,  qui  cunclos  hominis  dirigit  gressus,  quam 
intellcctus  utriusque  hominis,  quo  viget  ratio  pro- 
yidae  discretionis?  Si  quem  vero  oculus  iste,  intcl- 
lectus  scilicet  deviarc  reprobo  sensu  fecerit,  con- 
scientiam  mundans  illum  eruat^  et  simpllci  ac  sano 

intellec (69*). 

594  HOMILIA  LXXXII. 

IN  FESTUM  OMxNlUM  SANCTORUM  PRIMA. 

Yidi  turbam  magnam  quam  dinumerare  nemo  po- 
terat,  etc.  (Apoc,  VII.) 

Hodiema  festivitas,  quse  in  honore  omnium  san- 
etorum  celebralur,  dissimilis  est  aliis  sanctorum 
ftolemnitatibus,  quas  per  anni  cursum  revol.vimus, 
in  quibus  aut  triumphum  passionis  illorum,  sive  de 
morte  ad  vitam  transitum  recolinius.  Sed  omnium 
pariter  sanctorum  merita  sub  una  celebritate  idcirco 
yeneramur„  ut  meritis  et  intercessionibus  eorum 
adjuti  Domino  reconciliari  mereamur ;  etsi  alio  tem- 
pore  in  eorum  servitio  tardiores  vel  negligcntiores, 
quam  deberemus  esse,  fuimus,  boc  per  exhibilum 
devotionis  nostrae  studium  hodierna  celebritate  poe- 
nitendo  diluamus. 

Hiiic  etiam  praeclarae  festivitati  praesens  capitu- 
lum  recte  videtur  congruere,  et  in  tota  sacra  Scri- 


{Exod,  III,  6).  Sub  lege  quoque  valde  perfecli  in- 
venti  sunt,  Moyses  videlicct,  cum  quo,  sicut  ait 
Scriplura,  ila  familiariler  loqui  dignatusest  Domi- 
nus,  sicut  amicus  loqui  solet  cum  amico  suo  (Exod. 
XXXIII,  11),  David,  Isaias,  Jeremias,  Ezechiel  eomm* 
que  consimilcs.  Sed  et  sub  gratia  sancti  aposloll, 
qui  omnes  idcirco  finito  et  certo  numero  signantur 
et  distinguunlur,  quia  pauci  sunt  et  rari,  qui  per* 
fectionem  eorum  possint  imitari.  595  Qui  bene 
per  miHenarium  numerum,  qui  perfectus  est,  de»i- 
gnantur,  quia  in  lide  et  operatione  perfecti  invenie- 
bantur.  Et  hujus  numeri  quadragenarn  compositlo» 

"  qui  pcr  septies  duodecim  multiplicatus  perOcitur» 
sancti  Spiritus,  qui  corda  corum  repleverat,  desi* 

•    gnalur  perfectio.  Quorum  emincntiam  magniflce  iu. 
conscquentibus  commemorat,  dicens  : 

m  sunt  qui  cum  mulieribus  non  sunt  coinquinati; 
virgines  enim  sunt  qui  sequuntur  Agnum  quocunque 
ierit,  Pcr  muliercs  mollitia  et  iniirmitas  animi  solet 
designari.  Muiieribus  itaque  non  coxnquinabantur^ 
quia  mollia  et  inlirma  peccati  opera  iu  semetipsis 
comprimebant.  Et  idco  virgines  sunt,  sequentes  Agnum 
quocunqtte  ierit,  quia  etsi  non  omnes  corpore  sunt 
virgines,  mcnte  tamen  et  anima  sunt  virgines,  quia 
pocnitenles  crant  et  humiles.  tdeoque  sequuntur 
Agnum  quocunque  tertf,  quia  quidquid  optimum  Deus 

^  in  donis  suis  habet,  eis  non  negabit,  et  quod  com- 
mune  est  omnium  praemium,  seipsnm  omnibns  suf- 
ficienter  dabit.  Multi  enim  sunt,  qui  virfeines  nomi- 
nantur,  et  incorrupti  sunt  corpore,  et  tamen  in  nu- 
mero  virginum  non  compulantur,  quia  virginitatem 
carnis  servant  slne  virginilate  cordis ;  et  multi  in- 
tegritatcm  habentes  cordis  virginitatem  amiserunt 
carnis.  Et  hi  tales  sequuntur  Agnum  quocvnque  ierit^ 
quia,  dum  per  veram  poenitentiam  ad  veram  redie- 
rint  innocentiam,  vere  Agnum  quocunque  ieril  se- 
quuntur;  dum  quandoque  coronantur.  Et  isli,  licet 
virgines  sint  corpore,  non  tamen  humiles  mente, 
nequaquam  Agnum  sequuntur,  dum  superbientes  et 
de  se  praesumcntes  damnantur. 
Detcrminato  et  finito  numero  signatorum,  id  est 


ptura  nihil  inveniri  potuit,  quod  tantorum   princi-  D  perfectorum,  ad  infinitum  numerum,  qui  aestimari 


pum  solemnitate  legi  convenientius  potuerit.  Unde 
beatus  Joannes,  sublimi  mentis  intuitu  supra  om- 
nem  creaturam  evolans,  omnium  ad  vitam  praedesti- 
natorum  multitudinem  intuens  ait  :  Post  hwc  vidi 
turbam  magnam.  Et  quare  dicit,  post  hac  ?  Quia  ni- 
mirum  antea  viderat  turt>am  numcratam  et  signa- 
tam,  centum  quadraginta  quatuor  millia.  Per  hunc 
numcrum  signatorum  possunt  accipi  omnes  sancti 
et  electi,  qui  ante  legem,  ct  sub  lege,  et  sub  gratia 
fuerunt.  Multi  cnim  perfecti  ct  justi  erant  ante  le- 
gcm,quivere  gratia  Spiritus  sancti  pleni  erant,  sic- 
ut  Abel  prolomartyr,  Noc,  Abraham,  Isaac,  Jacob 
et  alii  nonnulli,  qui  ita  in  virlutibus  sublimes  et 


non  potest,  se  convcrtit,  de  quo  subjungit  :  Vidi 
turbam  magnam,  quam  dinumerare  nemo  poterat^ 
Per  turbam  magnam,  quam  dinumcrare  nemo  po- 
teral,  hi  designantur  qui  ad  perfectionem  illorum  de 
quibus  superius  diximus  pertingere  non  possunt,  ct 
tamen  Dci  miseratione  salvantur,  quos  ita  distin- 
guit  et  dcscribit.  dicens  :  Ex  omnibus  gentibus,  ei 
tribubusy  et  populis  et  linguis.  Sunt  gentes,  et  bene 
nominantur  gentes  homincs  illi  qui,  secundum  hoc 
quod  nati  sunt,  vixerunt,  596  qui  in  peccatis 
concepti  et  nati  peccata  peccatis  addiderunt.  Omnes 
cnim  in  peccatis  concipimur  et  nascimur.  Sed  illi, 
sccundum  hoc  quod  nati  sunl,  vivuni  qui  camis  sua^ 


(69*)  Reliqua  cum  tribus  foliis  excisa  hoc  loco  e  codice  suiU. 


1045 


HOMILI.E  FESTIVALES 


m^ 


coiicupisceniiis  uou  coulradlcuut  nec  resistunt,  sed  A  bus,  quasi  qui  cieteris  vixerunt  sanctius ,  se  habert 


in  eis  delectabiiiter  \ivunt.  Qui,  dum  ex  misericor- 
dia  Dei  visitantur,  [et]  peccata  sua  cognoscunt, 
^uasi  tribus  esse  incipiunt.  Quomodo  tribus  esse 
Licipiunt?Nimirum  quando  pro  tribus  istis,  id  est 
Toluntatibus  malis,  verbis  inutilibus,  operibus  ini- 
quis  Deo  pocnilcntiam  exhibent,  dum  modo  in  con- 
fessione  confessori  suo  peccata  sua  aperiunt,  modo 
in  oratione  Deo  seipsos  ostendunt  et  committunt* 
Sed  et  tribus  lunc  esse  inciplunt,  dum  Creatori  suo, 
id  est  Palri  et  Filio  et  Spiritui  sancto,  crcdendo  el 
bene  vivendo  se  subjiciunl. 

Post  haec  fiunt  populi.  Per  populos  intelliguntur 
fubditi.  Illi,  qui  ex  gcnlibus  facti  sunt  tribus,  fiunt 
etiam  populi^  dum  malam  libcrtatem  peccandi,  quam 


cupientes.  Isti  etsi  sunt  innocentes ,  innocentia  ta- 
nien  ista  non  est  m  conspectu  Agnif  quia  non  plaeel 
illi,  qui  innocens  propter  nos  occisus  est.  Qui  vero 
innocentes  sunt  et  innocentiam  suam  in  ea  humili- 
tate  custodiunt,  quod  supra  nullum  hominem,  quam- 
vis  peccatorem ,  se  extollunt ,  horum  innocentia  trt 
conspectu  Agni  est,  quia  singularis  Agnum  innocen- 
tiae  imitantur,  a  quo  et  cum  quo  et  innocentiae  et 
humililatis  sux  pra^mium  consequentur. 

Posl  gentes  et  tribus  adduntur  el  populiy  per  quos, 
sicut  praemisimus,  obedientes  accipimus ,  quibus 
apte  congruit  amicti  stolis  albis.  Per  albam  enim 
stolam  accipimus  innocentiam,  quae  per  humilem 
acquiriturobedientiam.  Albis  qui6em  stolis  amiciun" 


prius   habuenint,    sibimetipsis  auferunt,  aliorum  B  tur ,  quia  quantumcunque  peccaverint  in  saeculo , 


obedientiae  sese  bumiliter  proptcr  Deum  submittunt. 
Post  gentes  et  tribus  et  populos  sequuntur  linguas. 
Fiunt  linguce^  quando  alios  incipiunt  docere  non  so- 
lum  verbis,  sed  etexemplis. 

Sed  et  in  quatuor  his  verbis,  in  gentibus  scilicet, 
ci  populis^  in  tribubus^  in  linguis,  quatuor  qui  sunt 
in  Ecclesia  ordines  accipere  possumus,  in  gentibus 
pocnitentes,  in  tribubus  innocenles,  in  populis  obe- 
dientes,  in  linguis  prsesidentes.  II  is  quatuor  respon- 
dent  quatuor  illa  qu$  sequuntur,  stantes  ante  thro- 
num  in  conspectu  Agnif  amicti  slolis  albis^  et  palmm 
in  manibus  eornm.  Stantes  ante  thronum  respicit  ad 
gentes^  quod  sunt  poenitentes.  Thronus  enim,  qiii 
proprie  est  et  dicitur  sedes  regum,  extremum  tre- 
mendi  judicis  designat  judicium.  Slant  ante  thro- 
Qum,  dum  statum  illum,  quo  in  tremendo  extremi 
Judicii  examine  ante  vultum  majestatis  trcmenda; 
statuendi  sunt  et  examinandi,  sollicile  considerant, 
praeparanles  sibi  in  seipsis  thronum  Judicis,  quod 
peecaverunt,  districta  in  se  poenitentia  punientes,  et 
per  proprioe  dislrictionis  censuram  illud,  quod  me- 
?uerunt,  terribile  xterni  Judicis  judicium  prxve- 
nientes.  Ilic  cnim  misericordia  et  veritas,  ibi  sola 
jiistitia  sinc  miscricordia,  et  sicut  unusquisque  in 
hora  mortis  suae  597  invenitur,  ita  in  die  judicii 
Judicabitur.  Igitur,  qui  judicat  semetipsum  hic,  dum 
vacat,  tollit  jiidicium  suum  omnipotenti  Deo,  ut  in 
tremendo  jucTicio  judicari  non  debeat  ab  eo. 

Prxmisso  stantes  ante  throuum ,  recte  subjecit  in 
conspectu  Agni ,  quod  congrue  ad  tribus ,  per  quas 
innocentes  accipimus,  potcst  rcferri.  lUi  namque 
▼ere  innoccntes  sunt,  ct  vcre  innocentes  nominan- 
tur,  qiii  innocenti  Agno,  Domino  noslro  Jesu  Christo, 
in  8ua  innocentia  conformantur,  qui  ita  innocentiam 
8uam  cuslodiunt,  ut  sit  in  conspeclu  Agni ,  lioc  est 
ut  ilii  placcre  possint  qui  pro  nobis  noccntibus  in- 
nocens  in  crucc  occubuit.  Ille  enim  in  sua  innocen- 
tia  omnium  humillimus  fuit.  Ideoque  qui  innocens 
68t,  nisi  el  humilis  sit,  innocenlia  ejus  in  conspectu 
Agnij  id  est  acecpta  Agno  innocenti  et  humili  esse 
Dou  poterit.  Sunl  enim  nonnulli,  qui  cx  co  quod  in- 
nocentcs  se  recognoscunt ,  ad  elalionis  vitium  intu- 
luescunt ,  coutemni  dolentes ,  prse  cseteris  homini- 


quantumcunque  lapsi  fuerint,  per  obedientiam, 
quam  bono  et  dulci  corde  Deo ,  et  propter  Deum 
praelatis  suis  exhibenl,  inter  populos,  ipsos  inno* 
centes,  deputanlur,  quia  per  humilem  obedientiani 
ad  veram,  si  tantum  perseveraverint,  perveniunt  in 
nocenliam.  Sequitur: 

Et  palmce  in  manibus  eorum.  Palma:  in  manibus 
eorum  respicit  ad  prsesidentes ,  ad  sanctos  videlicet 
doctores  ,  qui  per  linguas  intelligi  possunt ,  qui  et 
598  pccnitentibus ,  et  innocentibus ,  et  obedienti  • 
bus  in  sancta  Ecclesia  prseesse  noverunt.  Palma , 
quae  significat  victoriam,  vincentium  in  se  vitia  si- 
gnificat  remuneralionem  et  gloriam.  Sed  quare  de 
sola  dicitur  persona  prxlatorum,  et  palmce  in  mani  - 
bus  eorum?  Erunt  quidem  palmae  in  manibus  poeni- 
tentium,  erunl  palmx  in  manibus  innocentium,  erunt 
palmse  in  manibus  obedientium.  Attamen  quia  se- 
cundum  verba  beati  Hieronymi  liber  istc ,  Apoca- 
lypsis  videlicet  Joannis,  de  qua  lectio  ista  sumpfa 
est,  tot  habet  sacramcnla,  quot  verba,  non  sine  certa 
causa  mysterii  dicitur  de  persona  praelalorum,  et 
palmce  in  manibus  eorum.  Per  manus  enim  solet 
opera  designari.  Ideoque  non  inconvenienter  per 
manus  praelatorum  designantur  subditi  eorum,  in 
quibus  et  qtios  omnipotenti  Deo  debent  operari. 
Tunc  in  subditis  suis  boni  prxlati  Deo  operantur, 
cum  eos  verbis  ct  cxemplis  suis  ad  perfectum  ad- 
ducere  nituntur.  Nam  cum  et  ipsi  in  se  vincunl  vi- 
D  tia,  et  illos ,  quibus  pncsunt,  ad  exemplum  eorum 
vincere  in  se  vitia  docent,  hoc  est  fcrre  palmas  in 
manibus.  Unde  scriptum  est :  Tulil  ergo  Deus  homi" 
nemy  et  posuit  eum  in  paradisum  voluptatis^  ut  opera- 
retur  (Gen.  ii,  15) ,  hoc  est  ut  ipsum  hominem,  qut 
adhuc  erat  imperfectus,  in  hominem  perfectum  ope- 
raretur. 

De  hac  nimirum  turba  poenitentium ,  innocen^ 
tiuni,  obedienlium,  praesidentium  recte  dicitur,  vidi 
turbam  magnam,  quam  dinumerare  nemo  poterat, 
Qiiare  dicit,  quam  dinumerare  nemo  poterat  ?  Ubi  nu- 
mcrus  non  est,  ibi  confusio  est ;  ubi  vero  niimerus 
est,  ibi  decor  ct  ornatus  esl.  Haec  sane  turba  poeni- 
tentium ,  innocentium,  obedientium ,  pra^sidentiiim 
tanta  tamque  magna  est  coram  Deo,  quod  nemo,  td 


1047 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lOM 


est  non  Lomo,  non  ipsa  quidem  bcala  virgo  Maria,  A  de  se  oleum  proferebant,  quod  salis  clarc  lucebat. 


quse  aeternum  nobis  genuit  Salvatorem,  nec  ipse 
etiam  unigenitus  Filius  cjus,  in  quanlum  bomo,  banc 
lurbam  ad  plenum  ornare,  boc  cst  ad  plenum  rcmu- 
nerare  potcst.  Quidquid  enim  iufra  Deum  est,  ixivhx 
huic  non  sufllcit ,  quia  nuUus  bominum  ad  plcnum 
desiderium  suum  in  bac  vita  pervenit.  Qui  saeculum 
ct  bonores  diviliasque  saeciili  quaerunt  et  diligunt, 
nunquam  ad  tanlam  plcnitudinem  perveniunt,  599 
ut  nrbil  amplius  sit,  quod  desidercnt ,  quod  divitiis 
et  bonoribus  suis  adbuc  superadderc  non  optent. 
Sic  el  illi,  qui  perfecle  Denm  diligunt,  nunquam  in 
tantam  divinu^  dilectionis  ct  dulccdinis  vim  rapiun- 
tur,  quin  sit  adbuc  quod  cupianl ,  quo  magis  ac 
magis  in  desiderii  sui  amore  inardescant.  Scd  ibi, 


rericiebat,  atque  sanabat.  Sanctissima  enim  doctrfaia 
corum  lumen  adminislrabat  lidei,  et  rcficiebam  in- 
dienles  mira  dulcedine  vcrbi  Dei.  Et  quia  Juxta 
episcopalis  divinitatcm  excellentiae  secundum  sa»- 
culum  divitiarum  magnitudine  eminebant,  paupere^ 
quosquc  et  cgenos  noii  solum  corporali  reficiebanC 
alimonia,  verum  eliam  administrarc  illis  non  desi- 
stebant  spiritalta.  Quantos  vero  iufirmos  sanaverint, 
opus  non  cst  in  pncsenti  replicare,  quia  et  omnibus 
iiotum  est  qui  vitam  sancti  Martini  icgerunt,  qnod 
non  tantum  infirmos  innumerabiles  sanaverit ,  sed 
et  tres  morluos  suscilaverit. 

Et  duo,  inquit,  candelabra  lucentia  ante  Dominum, 
Candelabrum  multimodis  percussionibus  et  contu- 


ubi  Deusdabitur  nobis,  ubircsumpto  in  finc  muudi  B  sionibus  attcritur,  priusquam  ad  solitam  decoris 


corpore  ad  illam  plenitudincm  desiderii  nostri,  su- 
P'  a  quam  nibil  est,  pervenerimns,  quod  ipsum  Deum 
facie  ad  faciem  videbimus  ,  ibi  verc  turba  ista  nu- 
merabitur,  ibi  remunerabitur,  ibi  plenc  ornabitur, 
ibi  nibil  amplius  quseret ,  quia  ipsc  qui  cst  super 
omnia,  decor  cl  omatus  ejus  erit. 

Ibi  vere  implebitur,  quod  dicitur  :  Omnia  in  men- 
9ura  et  numero  et  pondere  constituhti  (Sap.  xi,  21 ). 
Ipse  £St  mensura ,  quia  mensurat  et  tenninat  om- 
nia  ;  ipse  esl  ct  numerus,  quia  formal  omnia ;  ipse 
est  pondtts,  quia  ordinat  omnia.  In  setcrna;  bcatitu- 
dinis  gloria  omnia  in  mensura,  ct  numero,  ct  pon- 
dere  constitucntur,  ubi  ipse,  qui  est  plenum  deside- 
rium,  plenum  gaudium  omnium  sanctorum  suorum, 
secuodum  mensuram  meritorum  numerat  et  dat  gau- 
dia  praemiorum,  ubi  in  illo  seternse  stabilitatis  pon- 
derc  sic  cum  Deo  in  Deo  stabilicntur,  quod  sicut 
uibil  amplius  indigent,  sic  nibil  unquam  amplivs 
desiderare  valent. 

Omnium  igitur  sanctorum ,  quorum  bodic  fcsta 
celebramus,  ai*;:ilium  imploremus,  ut  sicut  illi  ex 
omnibus  sunt  collecti,  id  est  ex  peccantibus  aut  poc- 
nitcntibus,  sive  obedientibus,  vel  pr^sidentibus,  et 
cceli  cives  facti ;  sic  et  nos  ex  peccantibus  faciant 
pcenitentes,  ex  pocnitentibus  obcdientes,  ex  obe- 
dientibus  prxsidentes,  ut  ita  animo  noslro  prxsi- 
deamus,  quatenus  palmam  victorise  obiincrc  merea- 
mur,  illorumque  coetui  adunati  et  conjuncti  Deum 


specicm  aptelur  ct  formclur.  Et  profecto  magnifica 
h^ec  superni  luminis  candelabra  magnis  ct  innume^ 
ris  tunsionum  prcssuris  in  boc  sxculo  a  summo  opi  • 
ficemultipliciter  stuil  attrita.  Bcatum  siquidem  Udal- 
ricum  in  ipso,  nt  ita  ^\  dicam ,  nativitatis  suae 
priinoruio  magna  quadam  pcrcussione  coepit  atle- 
rere,  quia  a  lacle,  quo  adbuc  illa  infantilis  aetas 
alcnda  ct  nulricnda  erat,  posl  paucos  natlvitatis  e]us 
dies  prxsago  cujusdam  nuntii  sui  oraculo  eum  abs- 
tinere  praecipicbat;  postea  vcro  episcopus  factus 
novis  itcrum  pcrcussionibns  attrilus  est.  Nam  sicui 
et  inter  catera  legilur,  supervenientes  Il.mgari  om- 
nem  rcgioncm  illam  vastaverunt ,  ct  de  populo  qui 
,  sub  ipso  eral ,  plurimos  captivos  duxerunt. 

Beatus  vcro  Martinus,  quanta  ausleritatis  attri* 
tione  seipsum  onini  tempore  vitx  siw  castigaTerit, 
scimus.  Qui  etiani  huinililatem  et  austeritatem,  qnam 
prius  monachus  babuit,  acceplo  episcopatu  in  nullo 
minoravit.  H^cc  ilaque  duo  candelabra  tct  ot  tantis 
percussionibus  satis  polita  anle  Dominum  erant  lu- 
ccntia.  Lucebant  quidem  apud  bomines  vitae  ac  do- 
ctrinx  praeclaro  lumine,  sed  non  satis  hoc  fuisset, 
nisi  ctantcDominum  meritisacsanclitalehixissent. 
Et  quia  sic  ante  Dominum  lucebant,  habent  pole^ 
statem  claudere  ca^lum  nubibus  et  apcrire  portas  cjus 
Si  boc  sicut  btlera  sonat,  accipcre  voUimus,  revera 
potentes  sunt  claudere  c(elum  his  qui  prave  vivendo 
Dcum  oflendunt ;  aperiunt  vero  portas  0jus  omnibus. 


deorum  facie  ad  faciem  contcmplemur,  qui  vivit  et  d  qui  devote  patrocinia  eorum  qiixrunt.  Est  et  alind 


regnat  per  omnia  saecula  sa^culoruni.  Amen. 
600  HOMILIA  LXXXin. 

IK  FESTUH  SS.  UARTIM  ET  UDALRICl  EPP.  PRIUA. 

Ipsi  suHt  du<B  olivo!  et  duo  candelabra  lucentia  ante 
Dominum  {Apoc.  xi). 

Quia  venerandam  sanctorum  Ghristi  conrcssorum 
beati  Martini  et  beati  Udalrici  solemnilatcm  ccle- 
bramus,  de  laudibus  ipsorum  loqui  aliquis  pro  posse 
nostro  atteniamus.  II is  profecto  verba  illa  non  in. 
fongrue  possumus  aplare,  quae  de  aliis  quidem  san- 
:tis  ecclesia  memoriter  consuevit  cantare :  Isti  sunt 
Aua  oliva:  et  duo  candelabra.  Oliva  quippe  saluti- 
ierum  profert  fructiim,  quia  nimirum  oleum  lucct, 
reficit,  et  sanat.  Nobiles  profecto  hx  duac  oliva;  talo 


ccelum,  in  quo  vere  Christusrcquiescit,  dequo  Scrip- 
tura  dicit :  anima  justi  sedes  est  sapientia:.  Quxcun- 
quc  enim  anima  seipsam  mundum  babitaculuiT  fe- 
eerit,  in  bac  profccto  Dei  Filio  jucunda  admodnm 
ct  dcIectabiHs  fit  scssio.  Non  est  namque  locus,  in 
quo  amabilius  habitarc  dignetur,  quain  in  anima, 
qux  virtutum  meritis  ornata  habitationi  cjus  condi- 
gne  cxbibetur. 

Sunt  autem  quaedam  nubes,  quie  coelum  hoc  ob- 
nubilant,  quae  lumen  cjus  tenebris  ignorantise  offiH 
scare  dcsiderant.  iVu6f um  quippc  nomine  hoc  in  loco 
nialignos  spirilus  possiinuis  congrue  satis  accipere. 
Ciauditur  tunc  c<rlum  G02  quodammodo  a  nuhibuu 
cum  sancta  anima  seipsam  rauniendo  bonis  «peri- 


1049 


HOMlLIiE  FESTIVALES. 


losa 


biis  consignfial,  nc  malignis  spiritibus  ad  oam  patcat  A  alio  cclebramiis  tempore ,  translationcm  vero  ejui 


aditus.  Et  duni  cxclusis  illis  aninia  satis  munitur, 
rcvcra  portce  ejus  aperiuntur.  Port(c  animsc  nostrse 
sensus  cjus  sunt,  qui  tunc  ad  acclpicndam  su|>^rni 
roris  gratiam  aperiuulurj  cwiu  coclum  nostrum  abhis 
iioiiis  nubibus  dauditur,  Qualitcr  vcro  isti  sancti 
potestatcm  acccpcrint,  ut  prccibus  suis  cwlum  no- 
bis  claudere,  vcl  purlas  ejus  aperire  valcaiit,  scqucn- 
tia  verba  iusiuuanl.  Quia  linijua!  eorum  claves  cxU 
factoisunt.  Pcr  boc  siquidciii,  quod  linfjme eorum  cla- 
ves  cxli  fucrunt,  coclosclaudcrectaperiredigui  suut. 
Dignacrgo  cuin  vcncraiionc  taliuiu  intcrccssorum 
fiestivitas  celebranda  cst,  quorum  cl  potcslas  ct  di- 
gnitas  in  coclo  ci  in  icrra  gloriose  emiiict.  Natalcm 
nainqiie  dicni  bcati  Udalrici  liodic  vcnerainur,  quo 


scu  dcdicationem  episcopatus  sive  dedicationem  ba- 
siiica!  ipsius  bodicrna  recolimus  fcstivitate.  Igitur 
quam  gloriosa  cjus  vita  in  oculis  summi  arbitri  fue- 
rit,  ipsc  in  boc  demouslrare  dignatus  cst,  quod  per 
alium  nullum,  nisi  pcr  scipsam  cjus  basilicam  de- 
dkari  voluit.  Dcniquecuin  dics  dcdicationis  cjusad- 
vcnissct,  et  turba  non  modica  cpiscoporiim  et  cleri- 
(crum,  ncc  non  et  aliorum  Cbristi  fidclium  conve- 
nissct,  supervenicnlcnoctc  juxta  morcm  egressis  om- 
nibus  basilica  inlcriusdenudata  ct  quasi  dcsolataste- 
tit.  Igitiir  quidain  lcprosus  cum  non  babcrct,  ubi  re- 
qiiiesccrct,  solus  in  (>3inansit.  Media  vcro  nocte  cum 
vigilans  jaccret,  vidit  qucmdam  pontiltcalibus  G04 
dccoratum  iurulis  cum  innuinera  mullitudine  eani- 


scilicet  dc  tcrrciia  corporis  Iiabitalione  cxnius,  ad  |}  dcm  ccclcsi.im  consccrarc.  Expfcto  autem  consecra- 


Tilam  natus  cst  ajicrnam.  Dcati  vcro  Martiiii  oidi- 
nationem  sive  translationcm  vcl  ctani  dcdicaii(Uiein 
basilicas  ipsius  bodie  cclcbramus,  quo  suminiis  pon- 
lifex  templum  cjiis  gloriosa  coiisccravitdcdicalioiie. 
£t  ben«dignitaticjus  convcnicbat,  utccclcstis  pon- 
tifex  ad  ejus  basilicam  coiisccrandain  vcnirc  digna- 
retur,  cui  ipse,  dum  vixit,  dccoia  tot  templa,  tam 
de  lapidibus,  quam  etiam  de  sanclls  animabus  con- 
stntxit.  Ipsi  igitur  su9cintcrccssionisauxirio  ilacoc- 
lum  nostnim  anoxiisnubibus  claudant,  ita,  inquain, 
animani  nostram  a  malignis  spiritibus  niuniantiH  cx- 
trcmis  nostris ,  ut  sccurc  dc  prxsenti  cducta  crga- 
stulo  perducatur  ad  xternam  rcquiem  cuin  ipsoriim 
auxilio.  Quod  ipse  prxstare  dignciur  Dominus  no- 


tionis  odlcio,  is  qui  pontifcx  csse  vidcbatTrraxrcedens 
ad  eum  interrogavil  si  se  cognosceret.  Camqiie  ille 
ininime  se  eum  cognosccre  diceret,  ipse  respondit ; 
Ego  sum  Jcsus  Cliristus,  qui  ipse  dedicavi  boc  tem- 
plnm  nomini  meo  in  lionore  dilccti  mci  Martini.  Tu 
crgo  facto  manc  siirgcus  omnibiis  demintia  ut  nul- 
Iiis  ad  dcdicandun»  boc  tcmplum  manum  appoijiat, 
qiiia  ego  ipsc  illud  dcdicavi.  Rursum  dum  leprosus 
ncquaquam  populum  sibi  vclut  legationis  bujus  in- 
digno  crederc  asscreret,  ip.se  Icprosam  ejus  cuteiu 
acapitcusqiicad  ima  pedum  decorians,  sanaviteum. 
Cutcin  vcro  ante  ()edes  ipsiiis  ponens  ait ;  Si  verbis 
tuis  non  credidcrint,  signuni  Istud  eis  demonstra. 
Tum  faclo  mane  nomo  propere  exsurgcns  omnia 


ster  Jesus  Cbristus ,  qui  cum  Deo  Palre  ct  Spiritu  ^  quac  videral,  episcopis  et  rcltqux  multitudini  narra- 

vit.  Quo  audito  omnes  glorificavcrunt  Deum ,  nec 
ausi  sunt  teniplum  consecrare ,  quod  sic  insigniter 
dcdicatum  essecognoverunt.  Fertar  etiani  qnod  nul- 
lus  bac  noctc  ad  scrviendiim  Deo  ipsam  basilicam 
ingredi  pncsumat,  quia  nonnullis  revelatumestquod 
ipse  suinmus  Pontifex,  cui  eam  consccravit,  cum  suis 
angclis  ibi  prscsens  aperte  adsit. 

Quia  crgo  tribus  bis  ejiis  festivitatibus  dies  iste 
insigniter  sublimatus  emicat ,  merito  illum  omncs 
Cbristi  fidcles  summo  laudis  prscconio  attollere  de- 
bciit,  qui  spcciali  cordis  aflectu  specialis  glorise  vi- 
rum  beatum  Martinum  amplectunturetdiligunt.  Spe- 
cialis  utiqiie  merito  est  laus  cjus  et  glorla,  cujus  vi- 


sancto  vivit  et  regnat  Dcus  per  omnia  sa^cula  sxcu- 
loruro.  Amen. 

603  I10MILIA  LXXXIV. 

DE  IISDEM  SANCTIS  SECUNDA. 

DiU)  iihera  tua  sicut  duo  hinnuli  capretc  gemelli 
{Cant.  iv). 

Festiva  sublimium  Ecclesiac  Patrum,  beati  videli- 
eet  Martini  et  beati  Udalrici,  solemnitas  bodie  rcful- 
get,  quam  tanto  majori  celebrarc  debemus  dcvotione» 
i|uanto  pnestantiori  cosdem  Dci  electos  in  coelis  re- 
cognoscimus  siiblimatos  dignitale.  Hodierna  quippe 
^ie  sanctus  Cbristi  confessor  et  pontifcx  Udalricus 
de  vinculis  hujus  viUe  solulus,  in  xterna  vita  gaii- 


det  cum  Regc  suo,  gtoriosis  abipso  pncniiis  laurca-  j^  ta  specialis  fuit  et  miranda.  Nam  dum  summum  ec- 


tus,  qui  omnium  intus  virtiilum  adonialus  excellen- 
tia  etiam  secundum  sxculi  dignitalcm  cx  nobilissi- 
ina  refulsit  orlus  prosapia.  Allamcn  banc  nnbilita- 
lcmvirDei  tolaininamorem  Cbristi  convertcns,  dum 
ipsnm  paupercm  pau)>cr  imitari  et  monacboruni  con- 
tubernio  cogitaret  associari ,  ut  ab  bac  intentionc 
animum  rctraberct,  divina  revelatione  admonetur, 
et  quia  futurus  csset  antistes,  ei  insinuatur.  Quoil 
et  factum  est.  Nam  postca  in  urbe  Augusta  pontiH- 
caii  sublimatus  cathcdra  quantus  ct  quain  magnus 
in  oculis  Domini  fuerit,  plenius  gestoruiti  ejusdecla- 
rat  historia. 

Sancti  autem  Martini  natalem  diein,  quo  scilicet 
de  hoc  s;^ulo  ad  Dciim  roigravit ,  non  hodie ,  sed 


clcsiasticae  dignitalis  apicem  consccndissct,  nullain 
terrensc  dignitatis  gloriam  quxsivit ;  sed  idem  con- 
stantissime  pcrsevcrabat,  qui  prius  fuerat;  quia  ea- 
dcm  in  corpore  ejus  humilitas,  eadem  in  vestltu  vi- 
litas  erat  :  et  ita  adimplebat  dignitatem  QOB  ^P** 
scopi,  ut  tamcn  propositum  et  virtutemnon  deserc- 
ret  monachi. 

Rcvera  his  duobus  Ecclesia;  Patribus,  magnificis 
coolestis  aulse  primatibus  beato  Martino  et  beato 
Udalrico  satis  laus  iila  convenit,  qua  coelestis  ille 
sponsus  sponss  suae  singula  quaeque  membra  lau< 
dans,  inter  cictera  sic  ait,  duo  ubcra  tua  sicut  duo 
hinnuli  caprete  gemelli,  Si  ubera  haec  simpliciter  ac- 
cipere  volumus,  quid,  quaeso,  utilitatis,  quidve  isto- 


105! 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


mn 


niiD  excellentlae  beatorum  congruum  in  eis  invenire  A  contemplationi  tria  haec  valde  necessar ia  sunt,  iit 


possumus  ?  Sed  si  subtili  sensum  hunc  perquirimus 
indagatione,*non  inconvenienter  assimilari  cogno- 
scimus  duobus  hinnuUs  caprece  duo  quaedam  ubera 
congratulationis  et  compassionis,  quibus  isti  sancti 
omnes  Ecclesix  filios  nutrierunt,  quos  ipsi  Chrisio 
doctrinae  verbis  et  vitae  exemplis  genuerunt.  llos  si- 
quidem,  quos  in  Gde  catholica  stabilcs  et  bonis  ope- 
ribus  instare  viderunt,  sinistro  ubere  congratulatio- 
nis  exbortando  aluerunt;  his  vero,  qui  aliquam 
iribulationem  habuerunt  vel  angustiam,  ex  ubere 
dextero  compassionis  lac  adhibuerunt  consola- 
iionis. 

Debet  etiam  electus  a  Deo  quilibet  prselatus  suL" 
ditos  suos  his  duobu$  pascere  uberibus,  videlicet  ut 
singulorum  exegerit  vita,  singulis  quibusque  admi- 
nistrare  debet  doctrinae  suaenutrimenta.  Hinc  Pau- 
lus  ait :  Caudere  cum  gaudentibus,  flere  cum  flenti' 
bu$  (Rom.  XII,  15).  Gaudet  cum  gaudentibus,  cum 
his,  quos  alacres  in  bona  operatione  videt,  congra- 
tulalur,  et  ut  ad  meliora  proficiant,  adhorlatur. 
Fiere  cum  flentibus  dicitur,  cum  aliquem  ex  aliqua 
ieniaiione  pusillanimem  et  contritum  compatiendo 
consolatur. 

Sunt  nimirum  et  alia  quaedam  duo  ubera,  quihus 
tenetipsam  nutrire qua^que  felix  debeianima,  sini- 
strum  scilicet  bonae  operationis,  et  dexterum  assi- 
duae  contemplationis.  Qualia  vero  dicuntur  esse  hxc 
ubera  ?  Sicut  duo,  inquit,  hinnuli  caprece  gemelli. 
Hinnulu$  agtlis  est,  caprea  vero  perspicax,  quia  et 
quisque  electus  debct  duo  hoK;  habere,  agilitalem  et 
perspicacitatem  :  agilitatem  in  operatione  bona,  per- 
spicacitatem  in  bonae  operationis  custodia.  Dum 
enim  bona  operatur,  perspicaci  cordis  intuilu  inspi- 
cere  et  intendere  debet,  nc  aliquid  impuritatissit  in 
ejus  operatione,  quod  606  oculos  summi  inspccto- 
ris  possit  offendere.  Hi  duo  hinnuli  caprece  sunt  etiam 
gemeHi,  quia  profecto  bonae  operationi  non  deest 
interna  cordis  comtemplatio ,  nec  contemplationi 
deest  exierior  corporis  bona  operatio.  Per  gemeUo$ 
etiam  geminam  Dei  et  proximi  dilcctionem  accipere 
possumus.  CemeUi  namque  hi  solent  vocari,  qui  pa- 
liter  uno  ortu  nascuntur,  quia  et  gemina  Dei  ac 
proximi  dilectio  indissolubili  germanitatis  vinculo 


per  humilitaiem  custodiat,  ne,  quod  boui  gesserit» 
per  humani  favoris  gloriam  sive  per  elationem  amit- 
t  U.  Per  castitatem  cor  muniat,  in  quo  contemplari 
simimum  Auctorem  desidcrat,  et  charitatis  purit^ 
tcm  omnibus  verbis  et  factis  exhibeat.  Quicunque 
beatus  homo  haec  omnia  in  se  habet,  suavem  procol 
dubio  sicut  lilium  de  se  odorem  prxbel,  qiio  scili- 
cet  videntes  delectati,  et  ejus  exemplom  jam  ind- 
piunt  imitari.  Et  revera  hic  cum  bealo  Paulo  poiest 
dicere  :  Chrisli  bonu$  odorjumu$  Deo  in  omni  loco 
(//  Cor.  II,  15).  Sequitur  : 

Donec  aspiret  dies,  et  incUnentur  umbrce.  Dao  sunl 
dieSf  in  quibus  et  per  quos  omne  vilae  nosirae  tem- 
pus  praeterit :  tertius  vero  nondum  venii,  sed  adhnc 

D  futurus  est,  dies  videlicet  inspirans,  et  dies  respi- 
rans  ;  tertius  autem,  qui  nonduin  venit,  dies  dicitor 
aspirans.  Denique  cum  visitatio  missa  ab  Aliissimo 
cor  hominis  ilhistraverit,  tunc  profecto  dies  inspi- 
rans  dici  poterit,  quia  homo  tenebras  607  igno- 
rantiae  suae  cognoscens,  ad  verum  lomen  se  conrei- 
tere  incipit.  Sed  quia  post  conversionem  diversis 
tentationibus  saepe  obruilur,  necesse  est  ut  dies  re- 
spirans  in  corde  ejus  oriatur,  ne  penitos  lenebris 
excaecatus  tentationum,  demergaiur  in  desperaiio* 
nis  barathrum.  Si  cui  ergoduo  dies  hi  iiluxerint» 
huic  sine  dubio  dies  tertius  aspirans,  id  est  dies 
aeternitatis  luccbit,  iu  quo  Deum  facie  ad  faciem  ti- 
debit.  Hinc  propheta  dicit :  Vivificabit  nos  post  duos 

^  dies  (Ose.  vi,  3),  id  est,  post  diem  inspiraniem  et 
diem  respirantem,  in  die  tertia,  scilicet,  a$piranle^ 
suscitabit  nos  et  vivemus  in  conspeetu  ejus,  sciemnt 
sequemurquCj  ut  cognoscamus  Dominum. 

Ad  hunc  diem  sancti  isti  jam  pervenerunt,  qoi  in 
hoc  saeculo  velut  liliuni  per  humiliutem,  castitatem 
et  charitatem  floruerunt.  Annon  beatus  Martinus 
candidum  lilium  fuit,  qui  nunquam  carnali  voluptate 
actus  suosmaculavit?  Nam  Deus  in  morte  ejus  si- 
gnis  quibusdam  innotuit  quanta  castitalis  sinceri'^ 
tate  pollebat,  dum  vixit.  Ita  siquidem  omnis  caro 
ejus  vitro  purior,  lacte  candidior  relucebat,  ut  sep« 
tennis  pueri  gratia  apparere  in  eo  videreiur.  Ipsi 
ergo  lieatus  patronus  noster  Martinus  et  beatus 
Udalricus  suae  intercessionis  auxilio  nos  perducant 


invicem  connectitur.  Sed  ubi  vel  qualem  paslum  d  ad  illum  diem  tertium  aetcrnilatis,  ut  gaudentes  cum 


quaerunt  hi  duo  hinnuU  ? 

Quipascunturf  inquit,  in  UUis.  Per  /t7ta,  in  qiiibus 
pascuntur  hinnuli,  multiplices  virtutes  possunt  ac- 
cipi.  Et  notandum  quod  nonunum  liKum,  sed  quasi 
plurima  lilia  appellat,  quia  non  una  virtus  fideli 
animae  suflicit,  sed  de  virtute  iii  virtutem  sibimct 
pastum  quaerendo  semper  proficit.  Tria  vero  in  lilio 
esse  conspicimus  quae  delectabilem  dant  pastum 
his  hinnulis  duobus  non  alie  crescit,  et  est  valde 
candidum,  sed  flosculus ;  qui  in  medio  ejus  stat, 
colorem  habet  aureum.  In  brevitate  lilii  perfecta  in- 
telligitur  humilitas,  in  candore  vera  castitas,  in  flo- 
sculo  vero  ejus,  qui  colorem  profert  auri,  pura  et 
eminens  charitas.  Bonae  profecto  actioni  et  assiduae 


ipsis  contemplemur  speciem  summi  Creatoris. 
Qiiod  ipse  prsestare  dignctur  Dominus  noster  Jesus 
Christus,  qui  cum  Patre  e*  Spiritu  sancto  vivit  et 
gloriatur  Deus  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
608  HOMILIA^^LXXXV, 

IN  IFESTUM  DEDICATIOMS  ECCLESIiE  PRIMA. 

OmniSj  qui  venit  ad  inc,  et  audit  sermones  meos^  et 
facit  eos,  ostendam  vobis  cui  simiUs  sit  (Luc,  vi). 

Quia  Unigenitus  Dci  Patris,  carnem  assuniens 
pro  nobis  redimendis,  quidquid  in  corpore  gessit 
vel  docuit,  totum  nobis  ad  salutem  providit,  soler- 
ter  intuendum  est  quod  in  lectione  evangelica  brevi 
scrmone  comprebendjt,  qualiter  salvandus  quisqut 
ad  cum  venire  per  afiectum,  bona  quae  agenda  $uol 


1053  HOMlLIi£  FESTIYALES.  lOSI 

«udire  per  inlellectuni,  et  qux  audierit  exercere  de-  A  gularis  Mediator  est  Dei  et  homimiin  hoinoChristus 


beat  per  operis  effectum. 

OmnU,  inquit,  ^t  venit  ad  me.  Bonae  et  sancUe 
conversationis  primordium  est,  ut  fidelis  quisque, 
desideriorum  carnalium  appetitum  deserens,  et  a 
terrenarum  actionum  strepitu  se  penitus  suLtra- 
hens,  ad  Dominum  per  aflectum  veniat ,  et  cogno- 
scens  quse  sit  voluntas  Dei  perfecta  ei  beneplacens, 
proprii  liberlatem  arbitrii  divinae  voluntali  subjiciat. 
Sed  quia  ad  veram  non  suificit  salutem  ut  homo 
mala  deserat,  nisi  etiam  bona  quae  facienda  sunt  au- 
ditu  spiritalis  intelligenli£c  animadvertere  sludeat, 
congrue  subinferlur : 

Et  audit  sermones  meos,  et  facit  eo$,  Atu/ire  etenim 
quasi  obaudire  est.  Nam  oportet  ut  conversus  quili- 


Jesus ,  coseterna  Sapientia  Dei  Patris,  de  quo  per 
Salomonem  dicitur :  Sapientia  tedificavit  sibi  domum 
(Prov,  IX,  1).  Sapientia  quippe  acdificavit  sibi  do- 
mum,  cum  unigenitus  Dei  Filius  pro  salule  bumaui 
generis  bumanum  corpus  sibi  aptavit  intra  uterum 
intemeratae  Virginis.  Huic  ergo  homini  iesu  Chri-f 
sto  uni  atque  eidem  Dei  et  hominis  Filio  homo  st- 
milis  eflicitur,  qui  ad  gaudia  vitae  perpelis  ipso  adju- 
vante  perducitur,  sicut  scriptum  est :  Cum  appa^ 
ruerit,  similes  ei  erimus  (I  Joan.  iii,  2). 

Sed  hoc  ipsum  quod  dicitur :  Sapientia  wdificavit 
sibi  domum,  intueamur  diligentius,  et  qualiter  ad 
dominam  nostram,  perpetuam  virginem  Mariam, 
ejusdem  Jesu  genitricem  specialiter  respiciat,  co- 


bet  ad  audiendam  legem  mandalorum  Dei  aurem  B  gnoscere  studeamus.  Ipsa  profecto  domus  electa , 


cordis  sollicite  inclinct ;  et  qualiter  ipsi  dignisacti- 
bos  placere  debeat,  in  his  investigare  omni  cura  in  • 
vigilet ;  et  cum  perfecte  edoctus  cognoverit  bona  quae 
agere  debeat,  bsec  etiam  per  studia  sanctse  opera- 
tionis  exercere  non  diflerat.  Unde  Apostolus  :  Non, 
inquit ,  auditores-  legis  justi  sunt  apud  Deum,  sed 
factores  legis  justificabuntur .  {Rom.  ii,  15).  David 
quoque  propheta  perfectorum  vitam  per  spiritum 
intuens  ait :  Et  memores  sunt  mandatorum  ipsius  ad 
faciendum  ed{Psal.  cii,  18).  Memores,  inquit,  sunt 
mandatorum  ipsius,  non  ut  majori  per  haec  caeteris 
scientia  praeemineant,  sed  ut  ad  faciendum  ea  sem- 
per  parati  existant.  Is  autem  qui  tali  ordine,  videli- 
cetperaflectum  veniendo,  per  intellecturo  audiendo. 


domus  nobilissima  fuit,  omnique  decore  adornata, 
quam  sibimct  aedificare  et  consecrare  dignata  est 
xterna  Dei  Sapientia,  ut  dignam  610  majestati 
suae  mansionem  perpetuo  haberet  in  ea.  Nec  incon- 
grue  ipsa  bealissima  domus  nuncupatur.  Nam  quod 
in  sedificio  cujusque  domus  agi  solet,  in  ipsa  spiri- 
taliler  summus  artifex  operatus  est.  Primo  quippe 
omniiim  in  aedificio  fundamenlum  ponitur;  posthxc 
cum  duobus  hinc  inde  parietibus  frons  in  superiori 
parte  et  finis  in  inferiori  erigitur,  ad  ultimum  vero 
tegulis  superpositis  domus  tota  tegitur.  Sic  pro- 
fecto,  sic  a  summo  opifice  non  machina  materiali, 
sed  spiritali,  non  ruitura,  sed  in  perpetuum  firma 
et  stabili  sedificata  est  domus  pretiosissima,  beata 


per  efiiectum  faciendo  in  spiritaH  vita  profecerit,  ^  scilicet  Mariay  quae,  si  advcrtimus,  juxta  mysticum 


quali  aeternae  retributiouis  gloria  quandoque  subli- 
metur,  evidenter  in  consequentibus  declaratur.  Nam 
subditur : 

009  Ostendam  vobis  cui  similis  sit,  Bene  ipsa  Ye- 
ritas,  quae  b%c  loquitur,  pura  verilate  couspicua 
proferens  verba,  ostendam,  ait,  vobis,  futurum  sci- 
licet  tempus  ponendo,  non  praesens,  ut  diceret  os  • 
tendo.  Omnia  quippe  in  futurum  reservantur  incerla 
(Eccle,  ix,2),  Nam  quandiu  in  hac  corrupt!biIi  carne 
Tivimus,  ita  mortalitatis  nostra*  tenebris  involvimur, 
ut  occulta  vitoc  aliencC  menlis  oculo  nullatenus  pe- 
netrare  possimus.  Undc  per  beatum  Paulum  dici  • 
lur :  Quis  scit  hominum  qua;  sunt  hominis  nisi  spiri- 


intellectum  pleniter  in  se  continethaec  omnia.  Fun- 
damentum  plane,  quod  Deus  omnipotens  in  ea  po- 
suit,  singulare  obedientiae  decus  fuit,  per  quod  il- 
lam  decenter  adornatam  idem  Dominus  virtutum 
fundavit  et  stabilivit,  quod  etiam  ipsa  virtutum  ope- 
ralrix  ac  magistra  totius  sanctae  religionis,  mater 
obedientis  pro  nobis  usque  ad  mortem  crucis,  omni- 
bus  diebus  vitae  suae  servare  studuit,  divinis  sem- 
per  praeceptis  obtemperando,  parentibus  quoque  et 
sponso  suo  Joseph  humilem  obedientiae  subjectio- 
nem  exhibendo. 

Nec  indiscussum  praetereundum  quod  dicitur  su- 
pra  petram  posuisse  fundamentum,  cum  petra  sit 


tu$  hominis,quiinipsoest?{I  Cor.  ii,  11.)  Cum  au-  ^  Christus,  super  quem  firmiter  fundata  erant  uni- 


tem  corruptibile  hoc  induerit  incorruptionem,  et 
mortale  hoc  induerit  immortalitatem,  cum,  inquam, 
in  superna  illa  patria  sorti  gloriae  filiorum  Dei  an- 
nnmerabimur,  ubi  in  laetabunda  beatorum  civium 
societate  sua  vicissim  singulis  corda  manifestat  cla- 
ritas  visionis  seternae,  ibi  profecto  ostenditnr  qualis 
in  hoc  mundo  cujusque  vita  fuerit.  Nam  singulo- 
rum  merilum  a  bono  remuneratore  singulis  colla- 
tum  distinguit  praemium.  Sed  cui  similis  tunc  esse 
inemoratur  felix  anima  in  suinma  beatitudine  con- 
stituta  ? 

Similis  est,  inquit,  homini  wdificanti  domum,  qui 
fodit  in  atlum,  et  posuit  fundamenta  supra  petram, 
Bomo  hic  domum  a'dificans.  homo,  inquam,  isie  sin- 


versa  opera  cjus.  Unde  et  satis  digne  illi  convenit 
quod  evangelista  subtiliter  exprimens  ait :  Fodit  in 
altum,  Et  qualiter  vel  quando  perennis  Dei  Sapien- 
tiatn  a/fum  foc/iTm  ea?  Tunc  nimirum,  cum  ipsa 
electorum  electissima  divino  partu  consecraiida 
misso  ad  se  nuntio  de  superis  archangelo  Gabriele 
inter  caetera  angelicae  salutationis ,  imo  coelestis 
legationis  dulcia  verba  ab  illo  promeruit  audire : 
Spiritus  sanctus  superveniet  in  te,  et  virtusAUissimi 
obumbrabit  tibi  {Luc.  i,  35).  Mox  namque  superve- 
niens  in  eam  Spiritus  sanctus,  et  mirifico  sui  ad- 
ventu  ipsam  collustrans,  ad  suscipiendum  splendo- 
rem  Patris  altissimi  virtute  sua  obumbrando  thala- 
mum  praeparavil  virpinalis  ejus  uteri,  et  ab  oroni 


1055  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  4«» 

origtnalis  sive  actiialis  peccati  labe  liberam  red-  A  patienlis  amoris  iliiiis  ardentissiraum  transceudeitl 
dens,  si  quid  vel  tenuissimae  illi  maculse  ex  ipsa  na- 


Curalis  (70)  criminis  radice  inti.-csit»  ejusdem  Spi> 
ritus  sancti  fossorium  tam  SW  fortiter  ejecit, 
ut  corpore  et  spiritu  tota  sanctn,  tota  mnnda  et 
casta,  alque  ut  ita  dicam,  tota  transicns  in  Dcum, 
nullum  omnino  in  ea  peccati  remanerct  conta- 
gium. 

Duorum  vcro  junctura  parietum  insigne  virgini- 
tatis  dccus,  et  speciale  liumilitatis  cjus  meritum  ac- 
cipere  possumus,  quibus  duohus  virlutum  gradibus 
ipsa  maler  Domini  virtutum  longe  emincntior  cun- 
ctis  exslitit  mortalibus.  Fulgeliat  plane  in  ea  in- 
comparabilis  decor  mentis  ct  carnis  integritas,  ut 
uterus  ejus  nulli  carnali  commcrcio  acccssibilis,  et 


desiderium.  Jugiter  etiam  lamentando,  et  crebris 
scmctipsam  lacrymis  et  suspiriis  aflligendo  Um 
graviter  perditioni  hominum  condoluit  ,  quasi 
ipsa  perditionis  materia  exsliterit.  In  charitate 
autem  vcra  et  perfecta  qiiam  immobilis  perstite- 
rit,  evangclicis  aperte  innuitur  verbis.  Nam  gec|Ui- 
tur : 

Inuudatwne  autem  facla  illisum  est  flumen  dpmui 
f7/t,  et  non  potuit  eam  movere,  Quae,  rogo,  ista  fuit 
inundatio  ?  Nimirum  inundantes  illae  persecutionet 
diversarum  passionum,  quas  nobilissimus  Otint 
suus,  singularis  dilectus,  sempcr  impassibiliff  ma- 
nens  in  divinitate  sua,  absque  peccati  debito  inno- 
ceiis  passus  est  in  came,  de  virgineo  corpOre  ejna 


mens  illius  nulli  spiritali  ncquitia;   unquam  forel  ^  as&umpta.  Inundatione  ergo  hac  facta,  iUisum  e$t 


penctrabilis,  sicque  sola  sine  cxemplo  speciali  casti- 
lat!^  praerogativa  complaccret  Altissinio.  Ipsa  ninii- 
rum  puritate  innoccntia;  omncs  virgincs  pra^celiens 
Yirgo  est  virginum,  ad  cujus  hiudcm  specialitcr 
respicitquoddecaeteris  sanctis  virginibus  Scriptura 
collaudando  dicit :  In  ore  eorum  nun  est  inventum 
mendacium  (Apoc.  xiv,  5).  Porm  licet  singiilari 
vitaemunditia  universosfilios  liominum  prxccllcret, 
profundissiina  tamen  humilitalc  ir.tantum  semet- 
ipsam  in  aliorum  xstimatione  dcspiciebat,  ut  pccca- 
lor  quilibct  multoruin  sibi  criminum  conscius  in 
humiliatione  peccatorum  suorum  assimilari  prorsus 
neqiiiret  magnae  bumilitati  ejus.  Sicut  ergo  cunctis 


flumen  domui  illi ,  flumen  scilicet  tribulalionuin 
unici  filii  sui^  domum  cordis  illius  fortiter  iUitU , 
quia  quidquid  advcrsilali^s  vel  asperitatls  in  bac 
morialitatis  xrumna  pertiilit,  virgineo  peclori  rx>ni- 
patientis  matris  insanabile  doloris  vulnus  infliiji. 
Qua;  perturbalionum  inundatio  ab  ipso  initio,  ccun 
hic  singularis  innocentiae  filius  vagiret  in  cunabilis» 
oborta  est.  Nam  in  tenera  adhuc  xtate  positusa 
facie  llerodis  quo^rentis  cuin  occidere,  cum  illo  fu- 
git  in  iEgyptum,  et  iterum  cum  eodem  panrulo  ad 
propriam  tcrram  rediit  post  ipsius  Herodis  obituin. 
Cuin  autem  ad  virilcin  aetatem  pervenit,  etiam  pras» 
dicationis  oflicio  insistcre  cocpit,  quotidie  passa  est 


excellentior ,   ita  ct  cumtis  cxislcns  luimilior,  de  q  cuin  filio  et  in  filio,  videns,  qiiot  opprobria  invidcn- 


omnibus  pene  altiora  sentlcbat,  ct  cui  singulari- 
ter  magmiicc  in  saiictitate  nullus  sanctissimorum 
atquipirari  polcrat,  indignis  ctiam  peccatoribus 
prse  nimia  sui  huinilitate  infcriorem  sc  cssc  judi- 
cabat. 

Ad  baec  etrnim  cunctis  adomata  virlutibus,  prac- 
cipue  fide,  spe  el  cliaritate,  praieniinebat  omnibus. 
Qjiae  tria  vii-tutum  insigiiia  per  haic  Iria  myslicc  sunl 
intelligenda,  pcr  supcriorem  videlicct  partem  do- 
raus  fidcs,  per  infcriorem  spes,  per  tcctiim  vero 
charitas.  Magna  profecto,  laudabilis  et  admirabilis 
iides  illius  fuit,  quia  novo  et  inaudito  miraculo 
angeli  annuntiantis  c^edidil  quwi,  virginitatis  per- 
manente  gloria,  siiie  virili  commistione  niium  con- 


tium,  quanlas  iinpiorura  tolcravit  blaspbemias,  el 
qualiter  detractiones,  insidias,  sive  accusationes 
sustinuit  Judaicas. 

Verum  tunc  inaxima  doloris  inundatio  super  eam 
inundavit,  cum  talis  filius  ab  impiis  Judseis  com- 
prehensus  male  tractatus  est,  scilicet  quod  illusus, 
ab  613  ip^^^  sputatus,  colaphis  C4£sus,  spinis  co- 
ronatus  et  nagellatus,  ac  pcr  plateas  civitatis  Jeru* 
salcm  ad  spcctaculum  ct  irrisionem  vulgi  ductus  est 
quasi  fur  et  latro  scelcratissimus.  Ad  ultimum  vero 
animam  ipsius  pcrtransivit  gladius,  dum  imroinente 
hora  passionis  ejus  eumdein  filium  et  Redemptorem 
suum  vidit  crucis  subire  tormentum,  et  clavis  con- 
figi,  et  in  ipso  mortis  articulo  fclle  et  aceto  potari. 


ceptura  essct  ct  paritura.  Etjquia  in  soliditate  fidci  ^  ^c  militari  lancea  perforari;  et  cum  scelcratis  depu 


sic  fortis  Crat,  etiam  spci  longanimilate  stabilis  per- 
durahat,  qua  tota  innitebatur  super  Christum, 
qiiem  soluin  spei  su»  posuerat  firmamentum.  Quis 
autem  in  charitate  Dei  ct  proximi  exstilit  talis,  nt 
hxc  dilecti  612  dilccta  singularis?  lllam  nimirum 
seternos  amoi  a^tcrni  Dei  totam  perfudit,  totamqiie 
possedit,  ut  prxter  hanc  ineflrabilcm  intimae  chari- 
latis  dulcedlnein  nlhil  in  hoc  mundo  diligere  aut 
desiderarc  noverit  vel  potuerit.  Proximi  quoque  di- 
lectione  plenissima,  ex  desiderantissimo  charitatis 
aflbctu  semper  optans  erat  salutem  proximorum, 
ita  irt  antiquoriim  Patruin  desiderium,  redemptio- 
nem  humani  gencris  toto  corde  desiderantiom,  Im- 
(70)  Vide  liisscrtat.  pr;eviam. 


tatumesse,  sicque  morte  turpissima  miserabiiiter 
juxta  liumanam  xstimationem  vilain  finire.  Adfuii 
spcctatrix  tantorum  malorum  stans  juxta  cniceni 
ejus,  qui  coram  oculis  suis  in  ca  pc|)endit  mortuus. 
£t  tamen  universa  baec  non  potuerunt  eam  movere^ 
ut  videlicet  conlra  eos,  qui  tantum  nefas  in  iAno- 
ccnte  filio  sno  pcrpetrabant,  ad  iracundiam  roove- 
retur,  vel  vindictam  de  cis  cxpcteret,  aut  ad  odium 
eorum  vel  invidiam  proInI)cretur.  Maternae  quideni 
compassionis  voluntas  fuit  ut,  si  fieri  posset»  non 
moreretur  talis  filius.  Sed  materno  huic  aflectni  di^ 
vinam  praelulit  voluiitatem,  ut  potius  desiderarel 
hiimani  generis  salutem,  nec  vollet  propositmn  Dei 


1057  nOMlLIiE  FESTIYALES.  fOSS 

Palris  avcrti,  qui  per  mortem  ejus  totum  mundum  A     Duos  proinde  parieles,  castiiatem  scilicct  et  hu- 


disposuit  salvari.  Cum  cnim  stansjuxlacrucem  ejus- 
dem  d.lectissimi  filii  sui  verba  audivit,  qui  moriens 
et  quasi  ullimum  jam  trahens  spirilum  dixii  :  Pa- 
tevy  ignosce  illis;  non  enim  sciunl  quid  faciunl  (Luc, 
XXIII,  5i);  etiam  ipsa  cum  orante  orabat,  ut  Deus 
illis  peccatum  non  imputaret,  sed  clemenli  potius 
bonitate  erranlibus  indulgeret.  £t  unde  illi  tanta 
benign^as,  tani  ineflabiiis  {neiii^t  Fundata  enim  erat 
snpra  pelram.  \ercfundataerat  supra  firmam  petram^ 
id  est  Christum,  ut  tanta  inundatio  tribulationum 
nuUatenus  eara  movere,  nec  ad  impalicntiam  animi 
Tel  iniuiiciliam  posset  inflectcre. 

Fmitemur  et  nos  piissimam  hancdominam  nostram, 
gloriosis  ejus  meriiis  adjuli  et  virtutibus  jam  prae- 


militatem,  ul  in  nobisnietipsis  valeamus  erigere,  ofr 
ficium  ajdificantis  spiritaliler  studeamus  implere. 
Qui-cnim  aedificat  vei  murum  construit,  quaeque  su- 
perflua  rcsecando  tandiu  iignum  aut  lapidem  expo- 
lire  non  cessat,  usquedum  in  compositionem  a'dificii 
apia  rcddai.  Ila  et  nos  «dificantes  domum  corporis 
ct  anima;  nostrse  quosque  superflua  de  carne  615  et 
spirilu  nostro  abscidamus,  ut  ad  aedificium  a:ternae 
civilatis  locum  iiiic  nierilis  nostris  congruum  sina 
rcprehensione  inveniamus,  ubi  tunsionibus  et  pres- 
suris  expoiili  lapides  suis  coaptanlur  locis.  Nam  ele- 
ctorum  animae  multis  hic  (ribulationibus  tunduntur 
ct  expoliuntur,  ut  in  coclesti  illa  sedificatione  sine 
percussione  componantur.  Cum  ergo  intus  in  animo 


dictis,  quibus  ipsam  specialiter  Domino  placuisse  B  illicila  nos  delcctaiio  pulsat,  omni  diligeniia  refre- 


cognovinms,  eam  pro  modulo  nostro,  in  quantum 
possumus,  imitari  studeamus.  Ponamus  fundamen- 
tum  supra  pelram,  ut  quidquid  boni  agimus,  supra 
petram  qua»  Christus  est,  ponere  meminerimus, 
quatenus  tota  actionis  nostrse  intentio  ex  sola  solius 
Dei  dilectione  procedat,  et  614  in  ips^  radicata  et 
fundata  stabilis  sempcr  et  inconcussa  permaneat. 
Fundamentum,  ut  supra  diximus,  obedientia  est  coe- 
lesiium  prxceptorum  et  eorum,  sub  quorum  impe- 
rio  roilitare  causa  Christi  proposuimus.  Hanc  pro- 
Labilem  obedienliam  pia  solliciludine  observare  de- 
bemus,  ut  sempcr  memores  omnium,  quse  praicepit 
Deus,  sempcr  mandatis  illius,  ut  dignum  est,  ob- 
temperemus.  Praclatis  quoque  devota  subjectione 
nosmetipsos  oporiet  subslernere,  eorumque  jussio- 
nibus  non  tardc,  non  graviter  ferendo,  sed  hilari  et 
benevola  mente  obaudire.  Nam  juxta  traditionem 
Patris  nostri  Benedicti  talis  obedientia  hominibus 
dulcis  esi  et  accepta  Deo,  qux  sine  contradiction«) 
et  rourmuratione  bono  fit  animo.  Istius  vero  obe- 
dientiae  propositum,  si  qua  minus  debita  veneratione 
1106  observasse  deprehcndimus,  ante  oculos  divinse 
majestatis  digna  pccnilcnlia  et  satisfactione  diluere 
festinemus. 

Tale  tam  firmum  dign»  obedientiae  ponentes  fun- 
damentum  fodiamus  etiam  in  altum.  Et  quid? 
Exemplo  fodiendi  quam  digna  et  pcrfccta  peccatorum 
confessio  valet  exprimi?  Qui  enim  fodit  in  altum. 


ncmus  linguam,  ne  quod  mentem  interius  per  iniqua 
desideria  inquinat,  foris  pcr  verba  erumpat.  Si  enim 
omnipotens  Deus  tam  vigilanti  circumspectione  in 
exterioribus  nosmetipsos  custodire  perspexerit,  pius 
ipse  studiis  nostris  adjutor  adcrit,  et  malam  concu- 
piscentiam,  cui  ex  infirniilate  intus  succumbimus, 
vincere  tribuet.  Ad  lia;c  etiam  duni  vitio  clationis 
cor  nostrum  intumescit,  ponamus  ori  custodiam,  ne 
superba  locutio  ab  ore  prodeat;  nam  per  lioc  divina 
nos  gratia  subsequente  interius  nos  impugnans  sti- 
perabimus  vilium  supcrbias. 

Castitate  ergo  et  humilitate  quasi  duobus  parie- 
tibus  praemunili,  fidem,  spem  et  charitatem,  tres 
virtules  cminentissimas,  in  nobismctipsis  habere 
solertcr  invigilcmus,  quas  per  tria  Jiaec  accipere  pos- 
sumus,  per  anteriorem  videlicet  partem  domus  d' 
dcm,  per  inferiorem  spen),  per  lectum  vero  chari- 
tatem.  Anteriorem  itaque  partem  (onstruamus,  ut 
fidei  catholicae  sacramentum,  quod  percepimus  iu 
baptismate,  firmiter  usque  ad  morlem  servemus,  et 
Dominum  nostrum  Jesum  Christum  Deum  verum  et 
hominem,  Crcatorem  scilicet  et  Rederoptorem  no- 
strum  confitentes,  omnia  quae  de  eo  nobis  djcta 
sunt,  fideliler  absque  ulla  dubitatione  credamus. 
Propositum  quoque  fidei,  quod  in  conversatione 
sancta  Deo  devovimus  spiritalis  vitae  iter  aggressi» 
ei  persolverc  satagamus,  et  in  his,  quae  recte  devo- 
vimus,  bonis  aclionibus   nosmelipsos  exerceamus. 


terram  desuper  crebris  ictibus  percutiendo  apcrit,  d  Inferiorem  vcro  616  pJ^rtem  aedificemus,  quatenun 


ct  subtus  jacenlem  humum  fodiendo  ejicit.  Fodia- 
inus  et  nos  in  altuni  subtili  investigatione  discutien- 
do  profunda  cogitationum  nostrarum,  et  a  fundo 
cordis  quaeque  occulla  inquinalionc  in  eo  congesta 
effodiamus,  ut  quidquid  intra  conscientiam  nostram 
sordidum  latet,  huraili  confessione  aperiamus.  Ilem- 
qne  alio  modo  fodiamus  in  altum,  ut  acuto  compun- 
ctionis  stimulo  terram  mentis  nostrae  incessanter 
confodientes  aliquantulum  degustemus  quam  suavis 
Bit  Dominus,  et  in  illuslratiope  spiritus  nostri  quid- 
dam  vel  raptim  de  dulcedine  ejus  quotidie  studea- 
mus  auingere,  qua  utcunque  percepta  gratia  ali- 
quomodo  recreemur  in  defe.ctu  prses^intis  viia;. 


spei  nostrae  certiludinem  in  divinx  miseralionis 
ponamus  confidentia ;  et  ne  unquam  desperalionis 
incidamus  periculum,  ex  ipsius  semper  confidamus 
misericordi^.  Duabus  his  partibus  constructis  tectum 
supcrponamus,  per  quod  virtutem  charitatis  non  in- 
congrue  accipimus.  Nam  sicut  duplex  est  tectum» 
quo  domus  solet  conte|;i,  ita  duplex  esse  debet  cha- 
ritas,  Dei  videlicet  et  proximi.  Dupliccm  hanc  dile- 
ctionem  in  nobismetipsis  habere  prae  omnibus.stu- 
deamus,  juxta  illam  apoatoli  admonitionem  ita  di- 
centis  :  Ante  omnia  autem  mutuan\  ir$  wbismetipsis 
charitalem  continuiitii  hqbentes  (I  Petr.  iv,  8),  ut  vi- 
delicet  toti^  cordi9  visceribus  Deuo)  diligainus  ei 


1059 


TEN.  GODEFHIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lOM 


proximum,  quatenus  omnia  terrena  et  transitoria  A  men  domui  t7/t,  quia  plerumque  aliqua  pnesentlt 


amori  divino  postponamus,  et  dulcedinem  fratemae 
charitatis  mutuo  conservemus. 

Talibus  tamque  magnificis  virtutum  meritis  ador* 
natis  veraciter  in  nobis  complenlur  verba  evangelicae 
lectionis.  Inundatione  autem,  inquit,  facla^  iliiium 
€$t  flttmen  domui  i7/t,  et  non  potuit  eam  movere,  Fun- 
data  enim  erat  supra  pelram.  Inundatio  ista  multi- 
modx  tribulationcs  sunt,  quae  in  percgrinationis 
hujus  miseria  ssepius  nobis  occurrunt.  Exsurgente 
autem  hujus  .inundationis  procella  iUisum  est  flu- 


vitae  adversitas,  vel  arrogata  a  proximo  iiguria, 
tam  gravi  tentationis  impulsu  domum  cordis  nostri 
illidit,  ut  nequaquam  nos  aequanimiter  tolenre 
posse  credamus.  Sed  quia  mens  nostra  fundata  eai 
supra  petram,  id  est  Christum,  nuUa  inundatio  tri- 
bulationis  movere  nos  poteriC  a  statu  nostrae  recU* 
tudinis,  ipso  adjuvante  Domino  nostro  Jesu  Ghri8to« 
qui  cum  Patre  ct  Spiritu  sancto  vivit  et  regn^  I>eui 
per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen 


VEN.  GODEFRIDI 

ABBATIS  ADMONTENSIS 

HOMILIiE  IN    DIVERSOS   SCRIPTURiE  LOCOS. 


617  HOMILIA  PRIMA. 

IN  CAPUT   XXIV  CENESIS   PBIMA. 

Dixit  autem  Abraham  ad  servum  seniorem  domus 
iUdBf  qui  praerat  omnibus  quos  habebat :  Pone  manum 
tuam  subter  femur  meumf  ut  adjurem  (e,  etc.  {Gen, 
xxiv). 

Praesens  historia,  qux  nobis  in  sacra  Scriptura  de 
Rebecca  contexitur,  si  subtili  intellectu  indagari 
posset,  mystico  moralitatis  scnsu  inveniretur  plena. 
Si  autem  in  hac  bistoria  nihil  aliud  posset  inveniri 
quam  quod  nuda  sonat  llttera,  diligenda  tamen  no- 
bis,  et  intimo  amore  esset  amplectenda,  quia  nimi- 
rum  hxc  eadcm  Rebecca,  de  qua  narrat  historia, 
quaedam,  ut  ita  dicamus,  linea  vel  materia  fuit  beati 
illius  seminis,  de  quo  Dominus  Jesus  naturam  voluit 
assumere  noslrae  mortalitatis.  Unde  ipse  Dominus 
in  Evangelio  dicit  :  Quia  salus  ex  Judceis  est  (Joan. 
IV,  22).  Psalmista  quoque  de  eadem  re  pronuntiat, 
dicens  :  Ex  Sion  species  decoris  ejus  {Psal,  xlix,  2). 

De  hac  ergo  gente  camem  assumens  Dei  Filius, 
operatus  est  salutem  in  medio  terra; ;  et  idcirco  ge- 
neratio  hxc  veneranda  et  diligenda,  quia  de  ipsis 
carnem  voluit  assumere,  inter  ilios  conversari^  618 
in  eorum  terra  nasci,  mori  et  sepeliri,  et  demum  ad 
coelos  ascenderc  disposuit.  Sed  videamus  quid  my- 
atcrii  haec  ipsa  lectio  contineat,  et  si  non  possumus 
omnia  mystico  intellecta  comprehenderc,  studeamus 
aaltem  aliqua  in  usum  nobis  aedificationis  conver- 
tere,  atteitdentes  illud  Domini  prxccptum,  sic  in  le- 
ge  dkentis  :  Si  ingressus  fueris  segetem  amici  tui^ 
franges  spicas,  et  manu  teres ,  falce  vero  non  meteh 
{Deut,  XXIII,  25).  Amicus  noster  Deus  omnipotena 
cst,  cujus  seges  sacra  est  Scriptura,  quam  ipse  ver- 
bum  aeterni  Patris  per  se  excoluit  et  seminavit, 
llanc  segetem,  hanc  sacram  Scripturam  ingressi  spi- 
cas  hujus  segetisdebemus  manu  terere,  hoc  est  sen- 
sum,  qui  faa  ea  latet  absconditus,  roystico  intellectu 


B  elicere.  Sed,  ubi  sacrum  intelleaum  littera  cooper* 
tum  iion  possumus  manu  terere ,  ibi  quoque  prohi-' 
bemur  a  Domiiio  falce  metere,  sed  Spiritui  sancto 
coopertum  dimittere.  Falceautem  metereestsacram 
Scripturam,  divinituspromulgatam,  vilem  temerarie 
dijudicarc  619  reputando,  carnaliterque  eam  fta- 
pere,  qu9e  oinnia  lege  Domini  prohibemur  facere. 
Nos  igitur  juxta  pneceptum  segetem  amici  n^stri 
introeunles,  hanc  videlicct  lectionem,  frangamusno- 
bis  ad  tercndum  spicas ,  quas  possumus,  caetera 
vero  quse  rcstant,  ad  quae  intellectus  non  Sttfficil, 
Bon  dijudiccmus,  nec  vilia  reputemus.  Ait  ergo  sacra 
Scriptura  : 

Dixit  ergo  Abraham  ad  servum  seniorem  domuM 
suaSf  qui  prceerat  omnibus  quce  habebat,  In  liguni 

^  Abrahse  patriarchae  Deus  Patcr  potest  designari,  cu- 
jus  domus  sancta  cst  Ecclesia.  Servus  vero  teiiior 
ejusdem  domus  est  quilibet  prselatus  ad  arcem  regi- 
minisDeo  disponente  vocatus,  ut  est  praecipue  papa 
in  supremo  loco  positus,  cui  astipulantur  alii,  epi- 
scopi,  archiepiscopi,  et  csctcri  doctores  eximii,  a 
Deo  sanctae  Ecclesiae  praepositi.  Sed  in  hoc  serro 
convenientius  accipitur  fidelis  praelatus  sanctae  et 
spiritualis  cujusque  congregationis,  qui  benediciUir 
praeesse  omnibus  quae  habet  Dominus  ejus,  cum  bo- 
nis  et  beatis  praeest  homiuibus.  Huic  fideli  servo, 
super  omnia,  quae  possidet  Dominusejus,  constitutOt 
dicit  verus  Abraham  Pater  omnipotens  : 
Pone  manum  tuam  subter  femurmeum^  ut  adjurem 

jy  te  per  Deum  cceli  et  terrte^  ut  non  accipiai  uxarem  /1- 
/fo  meo  Isaac  de  fiiiabus  Chananmorum^  inter  quoi 
habito,  In  femore  Abrahae  intelligendusestDomiuos^ 
Jesus  Christus,  quia  sicut  de  femore  viri  semen  pro- 
greditur  generationis,  unde  nascuntur  liberi,  sic  de 
corde  Dei  Patris  Dei  Filius  est  genitus,  quemadmo- 
dum  ipse  dicit  per  Psalmistam  .  Ex  utero  ante  tueife^ 
rum  genui  te  {Psat.  cix,  5).  Quod  dicit  ex  uterofetmi 
fe,  idem  est  ac  si  dixissel,  de  femore  genui  te.  Nam 


1061  nOMlLIiC:  IN  SCKIPTIRAM.  lOOS 

§icut  dixil,  exuterogenuite,  lla  profecio  si  voluissel  A  tuum,  dulceUinem  uliquc  Vcrbi  lui,  ad  corda  illo- 

riim  reducere,  qui  le  conlerapserunt,  de  quibus  tii 


dicere,  utique  convenienler  potuisset,  ex  femore  meo 
genui  te,  Per  manum  autem,  quae  subter  femur 
Abrahae  ponitur,  boni  prseiali  operatio  exprimitur, 
quae  subler  Christum  poni  a  Deo  Patre  prxcipitur. 
Quare  hoc?  Ut  adjurem  te,  inquit,  per  Deum  cosliet 
terrcs.  Qualis  est  haec  adjuratio,  qua  fideiis  ser\'us  a 
Deo  adjuratur,  qui  620  super  omnia,  quoe  habet 
Dominusejus,  constltuitur,  nisi  ipsa,  adquam  assu- 
mitur  praelatio?  Quae  ei  magna  cst  adjuratio,  inqua 
pnelatione  sic  vivere  prsecipitur,  ut  hoc,  quod  docet 
vcrbis,  vitae  su»  non  deslruat  exemplis.  Sequi- 
tur: 

Vt  non  accipias  uxorem  filio  meo  haac  de  filiabus 
Chananaorumj  inter  quos  habito.  Quia  in  hoc  mundo 


egressus  es,  qui  te  non  sequuntur,  qui  verbum  Dei 
non  recipiunt?  Haec  est  interrogatio  pra^lati,  cui  Do- 
minus  consequenter,  juxta  quod  sequitur,  respon- 
det. 

Cui  respondit  Abraham  :  Cave  ne  quando  reducas 
filium  meum  illuc.  Quod  idem  est  ac  si  dicat :  Cave 
diligentcr  ne  quando  ad  eos  qui  iiluc  sunt,  qui  longe 
a  salute  et  amore  meo  sunt,  ut  ad  eos  Filium  met<m» 
dulcedinem  verbi  mei  ,  aliquando  reducas,  Al  si  se- 
mel  duxeris  illuc,  quod  etiam  plerunique  ex  consue« 
tudine  solet  accidere,  ut  dulcedinem  verbi  mei  ser- 
monibus  tuis  interseras,  cave  ne  iterum  atque  iterum 
eum  f7/icc  velis  reducere.  Nam  spiritum  amoris,  spi- 


pariter  sunt  boni,  et  mali,  bene  in  filiabus  Chanaan  B  ritum  libertatis  in  eis  non  invenies,  quia  egoegrcs- 
pcrversi  accipiendi  sunt  C hrisliani ;  m(cr  quos  se     sus  sum  de  illis.   Sequitur: 


habitare  Dominus  dicit,  non  in  eis,  ob  hoc  revera 
quia  fidem  et  nomen  Christianum  susceperunt, 
qiiamvis  moribus,  etoperibuscontradicant.  In  bonis 
et  beatis  ad  vitam  aeternam  praedestinatis  Dominus 
se  dicit  inhabitare.  Inter  illos,  id  est  inter  perverses 
habitat  quidem  quasi  invitus ;  in  istis  autem,  in 
beatis  scHicet  aniniabus  inbabitans  delectabiliter 
pascitur  et  jucundatur.  Bono  igitur  praelato  a  Deo 
Patre  se  adjurante  praecipitur  ut  Filio  ^uo  Domino 
nostro  Jesu  Christo  uxorcm  legitimam  de  filiabus 
Chananaeorum,  id  est  de  perversis  et  popularibus 
hominibus  non  accipiat.  Potest  quidem  concubiaa 
sive  ancilla  de  talibus  assumi,  sed  uxor  legilima, 
quae  ad  legitimum  connubium  Filii  Dei  transeat,  non 
est  in  talibus  quaercnda.  Sed  videamus  nunc  ubi 
beata  illa  anima,  quoe  indissolubilem  Filii  Dei  co- 
pulam  mereatur,  sit  quaerenda,  quonam  loco  inve- 
nienda 

Sed  ad  terram  et  cognationem  meam  proficiscaris^ 
et  inde  accipias  uxorem  filio  meo  isaac,  Terra  et  co- 
gnatio  Domini  sunt  illi  beati,  qui  in  spiritali  vita 
conversantes  quolidic,  aut  certis  quibusque  diebus 
corpore  et  sanguine  pascuntur  crucinxi  Domini  in 
cujus  corpus  ipsi  communicando  transeuntes  Christi 
efiiciuntur  consanguinei.  Ad  istos,  qui  ita  sunt  terra 
et  cognatio  Domini,  boni  praelati  debent  proficisci, 
ut  inde  beatas  invitent  animas  ad  conjugiura  veri 


Tnlit  ergodecemcamelos  degregedomini  suiet  abiit^ 
ex  omnibus  bonis  ejus  portans  secum.  Per  decem  ca^ 
melos  decem  sensus  horainis  interiores  et  exteriorcs 
possunt  accipi,  quos  tunc  praelatus  de  grege  Domini 
sui  tollit,  dum  omnes  sensus  suos  interiores  etexte- 
ri«res  ad  se  colligit.  ToIIit  quoque  secum  decem  le- 
gis  praecepta,  et  a6tt>  ex  omnibus  bonis  Domini  c«( 
portans  secum,  Quaenam,  rogo,  sunt omnta  bona  Do^ 
mini  sui  .'Omnia  bona  Domini  sui  esttota  Scriptura» 
quam,  qiiia  secum  toiain  portare  non  poterit  (ad  hoe 
cnim  intellectus  humanus  non  suflicit)  porlat  saltem 
ex  his  omnibus  6omsaIiqua,  adprofectum  fortassls 
illorum  ad  quos  pergit  profutura. 

Et  venit  Mesopotamiam  ad  urbem  Nachor.  Mesopo» 
lamia  interpretatur  elevata  vocatio.  Quid  per  hane 
urbem,  quae  elevata  vocatio  dicitur,  nisi  622  spiri- 
talis  vitae  conversaiio  figuratur,  qiiae  satis  congrue 
elevata  vocatio  dicitur,  quia  hi  qui  a  Deo  vocati,  in 
ea  conversantur,  a  terrenis  ad  coelestia  sublevati  a 
communi  sxcularium  vita  sequestrantur. 

Cumqne  camelos  fecisset  accumbere  extra  oppidumt 
juxta  puteum  aquaSt  vespere^  eo  tempore  quo  solent 
mulieres  ad  hauriendam  aquam  egredi.  Per  cameios^ 
ut  praediximus,  sensus  hominis  sunt  accipiendi ;  per 
puteum  aqua:'&2iCT2i  Scriptura  vel  vis  compunctionis 
intimae  valet  intelligi.  Cum  ergo  fidelis  servus,  bo- 
nus  quisque  prselatus  ordine,  quo  praediximus;  ire 


IsaacFilii  Dei.  Et  bene  per  Isaac,  qui  risus  interpre-  D  coeperit  Mesopotamiam,  id  est  ut  ad  coetum  fidclium. 


tatur,  Dei  Filius  intelligitur,  quia  ipse  est  verus  et 
aetemus  risus,  qui  plenum  et  perfectum  gaudium 
beatis  praestat  animabus  tam  nunc  in  xtemitate 
consistentibus,  quam  adhuc  in  exsilio  commoranti- 
lius.  Sequitur : 

621  Respondit  servus :  Si  noluerit  mulier  venire 
mecum  in  terram  hanc,  numreducere  debeo  filium 
suum  ad  locum  de  quo  tu  egressus  es  ?  Per  locum,  de 
quo  egressus  est  Abraham,  signantur  corda  pecca- 
torum,  corda  malorum,  de  quibus  egressus  est  Do- 
niinus.  Ac  si  bonus  pra^Iatus  Deum  pro  bis  quac  au- 
divil,  cousulens  dicat :  Si  noluerint  bi,  ad  quoruro 
salutcm  me  misisii,  per  verbum  exhortationis  meae 
venire  ad  conjugium  Filii  tui ,  nnm  debeo  FiliHm 


qui  ad  aeternam  vitam  vocati  sunt,  perveniat,  necesse 
est  ut  camelos  suos,  sensus  videlicet  intcriores  ei 
cxterioresjtixlaptt/etfmsacrae  Scripturae,  sive  jtixfa 
puteum  compunctionis  iutimae  faciat  requiescerc. 
Sed  hic  accubitus  extra  oppidum  debet  fieri  vespere^ 
quia  profecto,  si  voluerit  utilitati  proximorum  con- 
sulere,  ut  ea  quae  ad  profectum  subditorum  veniant 
valeat  proferre,  extra  oppidum^  id  est  extra  commo- 
dum  camis  suae  oportel  eum  fieri.  Et  hoc  vespere^ 
in  profunda  cordis  humilitate.  £o,  inquit,  tempore 
quo  solent  mulieres  ad  hauriendam  aquam  egredi, 
Tempus ,  ua  quo  solent  muHeres  ad  haurieudam 
aquam  egrediy  est  illud  tempus ,  quando  emollitas 
anirose  per  gratiam,  ad  I;oc  cor  suum  coeperint  pra»: 


1063 


TEN.  GODETRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1064 


parare,  ut  verbnm  Del  suscipianl  cum  duicedine,  A  quasi  beala  anima,  corde  benevoio  doctori  el  magi- 


et  ex  aqua  verbi  Dei  hauriant,  unde  refocillentur 
el  recreentnr.  De  boc  tenipore  Salomon  ait :  Tempus 
iacendi^  el  tempus  loquendi  (Eccle,  iii,  7).  Tempus 
tacendi  niinirum  tiinc  est,  quando  pnelatus  depre- 
henderit,  et  inulile  fore  judicaveril,  ui  per  verba 
exhortationis  egredlatur  ad  sutKiitos.  Scd  rursus 
tempus  hquendi  redit,  cum  animo  ejus  insederit  et 
fructuosnm  judicaverit,  ut  doctrina;  fluenta  ministret 
subditis.  Tempore  istosciens  magister  se  exspectari 
a  discipulis,  nimis  sollicilatur.  et  anxie  jneditalur, 
ut,  recreatis  quiete  intima  seii^ibus  suis,  a  Deo  ali- 
quid  percipiat,  unde  se  desidcrantcs  et  pra^stolan- 
tes  dulciter  el  fructuose  reficiat.  In  tali  sollicitudine 
posilus  plcrumque  in  oratione  sua  in  verba  hujus 
teivi  prorunipit,  diccns  : 

623  Domine  Deus  domini  meiAbrahamy  occurre, 
obsecro^  mihi  hodie,  el  fac  misericordiam  cum  domino 
meo  Abraham.  Ac  si  dicat :  Domiue  Deus  meus,  oc- 
curre,  obsecro,  mibi  hodie,  quia  pro  le  tua  jain  fun- 
gor  legatione  ;  occurre  mihi,  ut  in  dispensalione  ver- 
bl  tui,  quod  creditum  est  mihi,  aliquem  fructum  sa- 
lutis  oflerre  valeam  tibi.  Fac  etiam  misericordiam 
inecum  praeveniens  me  in  benedictionibus  dulcedi- 
Bis,  corda  eorum  tibi  et  sermonibus  tuis  praepa- 
rando. 

Ecce  sto  prope  fontem  aquce^  et  filim  habitatorum 
hujus  civitatis  egredientur  ad  hauriendam  aquam; 
Stat  bonus  prselaius  prope  fontem  aqu»c,  cum  do- 
ctrinae  fluenta  suis  propinat  auditoribus.  Egrediun- 
tur  autem  filise  habitatorum  civitalis  iilius  ad  hau- 
riendam  aquam,  quando  beatse  animae,  illius  con- 
gregationis  filise,  avido  et  desiderantissimo  corde 
ftuscipiunt  monita  salutis  sua;. 

Igitur  puellay  cui  dixero :  Inclina  hydriam  tuam^  ut 
bibam  ;  et  illa  responderit :  Dibe^  quin  et  camelis  tuis 
dabo  potum^  ipsa  est  enim  quam  prceparasti  servo 
tuo  IsaaCj  ac  per  hoc  intelligam  quod  feceris  miseri- 
eordiam  cum  domino  meo,  Hoc  in  loco  breviter  secun- 
dum  litteram  est  notandum  quam  benigne  Rebecca 
servo  huic  respondit,  cum  ab  ea  dari  sibi  potum 
petiit.  Ule  quidein  solummodo  oravit,  ut  tale  respon- 
sum  audiret,  bibe,  Sed  ilia  gratanter  cum  addita- 
mento  respondit :  bibe^  domine  mi,  Igitur  in  puella 


stro  suo  in  secreto  cordis  sui  gratias  agens,  in  haec 
respondeat  verba  :  Quia  tc  docente  monita  suscepl 
salutis  perpetux,  jain  ex  hoc  camelis  tuis  potum  tri- 
buam,  id  est  sensibus  tuis  potum  laetitia;  tribuam,  ut 
verbis  et  operibusmeis  intelligere  te  faciam,  qualem 
animse  meae  fructum  de  doctrinae  tux  perceperim  ser- 
monibus. 

Sed  ct  si  ad  Christum  hajc  verba  converterc  toIu- 
nius,  nt  l)eala  anima  his  utatur  verbis  ad  Dominum, 
ita  sanc  possumus  dicere :  Camclos  istos,  sen$us 
videlicct  ineos,  aliquando  per  peccata  deformes  et 
retorlos,  jam  tuos,  o  Domine ,  faciain  hoc  modo,  ut 
pcccala  praeterita  per  lacrymarum  et  poenitentiae  di- 
luam  lainenta.  Quaecunque  ergo  anima  tali  ordine  in 
^  vita  siia  Deo  adjiivante  processerit,  ipsa,  inquam, 
est,  de  qua  ad  Deum  dici  poterit :  Ipsaestenimyquam 
praparasti  servo  tuo  Isaac,  quam  sic,  Domine,  per 
vitae  meritum  adornasti  et  pra?parasli,  quo  digna 
foret  conjugio  Filii  lui  perenniter  copulari. 
635  HOMILIA  II. 

DE  QUN^QUE   LIBRIS  MOTSI,   LIBROQCE  JOSUE  ET 
JUOICUU  PR1M4. 

Sacris  diebus  jejunii  idcirco  carnales  deViciae  sub- 
trabuntur  corpori,  ut  dum  caro  jejuniis  et  csteris 
laboribus  altcritur,  mens  in  Dei  amore,  et  desiderio 
ardentins  snblevetur,  et  in  coclestibus  e(  spiritalibus 
bonis  ainplificetur.  Unde  his  sacris  diebus,  quinque 
libri  Moysi,  adjunctis  aliisduobus  Josueet  Judicum, 
in  tota  recilantnr  Ecclcsia,  utspiritalis  intellectus, 
spiritalesque  deliciae,  quae  in  his  libris  inveniuntur 
reconditae,  ad  alimoniam  vegelationemque  beatas 
cujusque  transeant  anima*. 

Igitur  in  librorum  istorum  ordine,  si  diligens  el 
vigil  invesligalor  norit  discutere,  rectissime  in  eis 
ordo  et  proccssus  nostrje  exprimitur  vitae.  Primus 
ergo  in  ordine  ponitur  liLcr  Genesis,  secundo  Exo- 
dus,  tertio  Leviticus,  quarto  liber  Nuroeri,  quinto 
Deuteronomii,  scxto  liber  Josue,  septimo  liber  Ju- 
dicum.  Quibus  septem  libris  si  rite  secundum  niy- 
sticum  intellectum  perscrulentur  ,  aptissime  eis 
septem  dona  Spiritus  sancti  coaptantur. 

In  libro  Genesis^  quod  generatio  dicitur,  priraa 
illa  nostrai  salutis  generatio  non  incongrue  figura- 


ista  intelligi  valet  beata  anima,  de  qua  tunc  bonus  f)  ttir,  quam  per  spirilum  timoris  in  corde  hominis. 


prxlatus  dari  sibi  potum  postulat,  cum  eain  tempore 
praedicationis  coclestibusalloquiturverbis.  Sed,quae- 
nam,  rogo,  est  sitis,  quam  habenl  praslati,  624  ^^ 
sibi  potum  postulent  dari  ?  Talis  revera  est  s.tis  il- 
lorum,  qualis  fuit  sitis  nostri  Redemptoris,  in  cruce 
pro  nostra  saliite  pendenlis,  dum  jam  morto  immi- 
nente  diceret  in  cruce :  Sitio,  An  putamus,  quod  si- 
tis  ilia  corporalis  fuerit  f  Hon,  s^  in  mortis  arli- 
culo  positus  salutem  humani  generis  siticbat.  Sic  et 
boni  praelati  saliitem  subditorum  sitiunt,  quos  tunc 
subditi  potu  salubri  reiciuiit,  dum  spiritum  amoris 
in  eis  inveniunt. 

Et  camelis  tuis  potum  da  o,  In  camelis.  ut  prae- 
diiimns,  sensus  hominis  valcnt  inteiligi.  Est  ergo. 


quem  salvare  disponit,  divina  misericordia  inira- 
biliter  et  misericorditer  operatur.  Scd  videamus 
nunc  quomodo  spiritaliter  liomo  a  Deo  generetur. 
Ciim  enim  in  carnali  conversatione  positus  incipit 
praemeditari  quid  poena; ,  quid  animadversionis  ei 
sit  futurum,  si  in  tam  carnali  vita  fuerit  inventus, 
spiritu  timoris  Domini  intus  eum  compellente  et 
igente  de  tam  aerumnosa  et  instabili  vita  disponit 
exire  quantocius. 

Sic  per  spiritum  timoris  Domini  intus  generatus, 
tandem  pervenit  ad  Exodum,  qui  secundo  loco  est 
positus,  qui  etiam  exilus  dicitur ;  in  quem  tunc  recte 
pervenit,  dum  de  peccatis  et  vitiis  egrediens,  QStO 
saecularibusque  cupiditatibus  imponens  finemy  ad 


1005 


UOMiLIi£  LN  SCRIPTURAM. 


1086 


8))iTUa.em  convcrsationem  transit.  Unde  bene  in 
Esodo  de  exitii  filitirum  Isracl  de  if)g)'pto  conscri- 
hifijr,  et  de  Iransilu  eorum  per  mare  Rubrum,  et  de 
manna,  quod  eis  Doroinus  de  coelo  pluit  ad  mandu- 
candum.  Omni  igitur  homini  dc  saecuio  egredienti, 
transitns  esse  debet  |)er  mare  Rubrum,  ut  amara 
poenitentia,  et  felici  lacrymarum  unda,  hosles  ani- 
mae  ejus,  quod  suiit  peccata,  penilus  submergantur. 
Sic  tandem  hostibus  in  amaricati  cordis  pocnitentia 
et  dolore  obrutis,  restat  ut  a  Deo  expectent  manna 
dulcedinis,  cujus  gusiu  intus  renovati  pascantur  et 
recreentur  suaviter  iu  homine  interiori. 

Sed  non  pnetcreundum  quod  eosdem  Israelitas 
Dominus  prece  !ebat  per  diem  in  columna  nubis,  et 
in  nocte  in  columna  ignis.  Ila  denique  et  illos  qui 
sont  sub  claustrali  disciplina  adhuc  Dominus  pras- 
cedit,  per  diem  in  columna  nubis,  et  in  nocte  per 
colucnnam  ignis.  In  columna  nubis  eos  pneccJit, 
quia  cum  omnes  auiatores  hujussa^culixstusuimius 
et  sol  percut.t,  istos  in  ca^nobio  comniorantes, 
quasi  sub  umbra  coluinme  nubls  sibi  pausantes  Do- 
minus  benigne  proteglt.  Sed  et  in  columna  ignis  eos 
praecedit  in  nocte,  quia  cuni  oiiiues,  qiii  hoc  utur.tur 
sanrulo,  etiam  principes  polentissiini  doniiiunt,  iu 
tencbris,  in  oinnihus  scrvoruin  Dei  in  quilnis  ver- 
sanlur  habitaculis,  sivc  in  oratorio,  siv»  in  dorini- 
torio  lucerna  fulget  liicis ;  sicque  fit  ut  non  solum 
in  spiritalibus,  verum  ctiam  iii  corporalibus  et  ex- 
terioribns  dux  ilineris  eorum  s.t  Doroinus.  lu  tali 
ergo  exitii,  ut  praKlixiinus,  de  iEgypto,  quid  aliud 
homo,  quam  spirituin  plctatis  Dei  operari  rcc  gno- 
scit  in  seipso,  dinn  reineinorari  incipit,  qiianta  pie- 
tate  peccata  ejiis  Duiiiiniis  si*pporlaveril ,  quar.ta 
nirsus  p'et;Ue  de  eisdein  627  peccalis  cuin  diu 
patienter  toleratuni  eduxerlt. 

Consideratione  liujus  pielalis  Domino  quodam- 
modo  invisceratus  hoino,  deinuin  ad  libriim  Levtii^ 
cnm  ascendit,  quando  ad  minislerium  Dei  eligilur 
et  assumitur.  Levi  enimdicitiir  asxtimprus;  per  quod 
nomen  omnes  iiitclligiintur,  qui  per  Dei  gratiam  de 
communi  sieculariiiin  hoininum  vita  assumiintur, 
qnihus  et  hic  liber  Leviticorum  conscribitur,  in 
quo  de  olferendis  Deo  sacrificiis  rite  disponitur. 
2^stiiiguuiitur  in  eo  hostiic  qux  pro  peccata  Domino 
offeruntur ;  qusedam  etiam  holocausla ,  qiiae  in 
gratiarum  actione  maclantur;  qiiasdam  hostiae 
paciGcorum,  qux  propace  Deooblata  cousecrantur, 
sic  ut  unusquisque  pro  quaciinque  necessitate  vo- 
luerit,  ordinatum  sibi  sacrinciuminveniat,  sitamen 
scientiae  Spiritu  a  Deo  illuininari  a  Deo  meruerit.  1n 
boc  namqiie  libro  opus  esl  spiritu  scientiae,  per 
quam  scientiam,  Dei  misericordia  opilulante,  scire 
valeat  quoroodo  pro  peccatis  suis  Deo  satisfaciat. 
Ilic  itaque  liber,  ut  praediximus,  maxiine  illos  re- 
spicit  qui  de  tumultu  saecularis  vitae  ad  quietem 
transierunt  monasticae  disciplinae,  qui  quasi  veri 
Levit^  in  tabernaculo,  id  est  in  monasterio  Deo 
deserviunt  nocte  et  die.  lntnens  enim  legislator 
inio  ma(,is  per  legislatorem  Deus ,  quoniam  hi  aul 
Patrol.  CLXXIV, 


A  ita  assumuntur  et  a  saecularium  strepitu  segregan- 
tur,  quamvis  sint  districlioni  monasticae  sukditi, 
tamen  metam  vit(e  labilis  absque  contagione  non 
possunt  transire  peccati,  qiiia  in  morlalitatis  hujua 
corpore  non  peccare,  etiam  electissimis  Doniim 
prorsus  cst  inevitabile,  instituit  in  hoc  Leviiico  li- 
bro  oflerenda  sacrincia,  quaeadabluendaquctldlana 
peccata  forent  idonea.  Nos  igitur,  qui  olim  in  Ge- 
nesi  fuimus,  dum  secundum  lerrenam  et  carnalein 
generationem  vixirous ;  dcinde  ad  Exoduni  transi- 
vimus,  cum  de  peccatis  et  mundanarum  reruih  tu« 
miiltu  exivimus,  jam  nunc  in  Levitico  sumus. 

Transeundum  eri;o  nobis  est  de  Letivico,  in  quo 
modo  suiniis,  quateiius  ad  librum  Numeri  perve- 
nianuis.  In  libro  Numeri  ordinanlur  ct  nuinerantur 

"  in  bello  piignaturi,  qui  ct  quales  essent  qui  ad  pu« 
(Main  procedercnt  expediti,  628  Q^'^  i"  ^o^o  pcr 
tiirnias  suas  tabernaciila  figerent,  qui  priino  loco, 
qui  novissiir.o  forent  pneliaturi.  In  his  pugnanliiim 
turniis  ad  I.ellum  nuineratis,  quid  aliud  innuitur  no- 
bis  qiiam  pugna  illa  interminabilis,  qua^  usquc  in 
finem  sa^culi  diirabit  in  clectis,  (|ua  piignare  hal:e« 
bunt  tam  conlra  dial.oliim,  quaiu  cont  a  vitia  carnis 
spiritui  reslslentis?  !n  Iioc  certauiihc  opiis  est  spi* 
ritu  fortitudinis,  per  qiieni  robornti  resisicre  vitiis 
valeant,  a  carne  propagatis,  ut  denaini  devictis  ho- 
slibus  mcreantur  iii  sorle  rilioruin  Dci  annunierari^ 
tain  in  coeleslibus  quam  in  terrestrlbus. 
Postquam   autem  inter  (ilios  Dei  conipulati  fuc« 


riiit,  ct  intcr  sanclos  et  eicctos  sors  illorum  cecido- 


rit,  tunc  rite  ad  iibrum  Deuteronomii  p2i  veniui.t, 
qui  quinto  loco  poiiilur.  Deuteronomium  enim  se^ 
CYiida  lex  diciti^r.  Lex  prima  lex  cst  tiiuoris ;  secun* 
da  lcx  est  lex  amorisel  libertatis.  Per  Icgem  timoris 
homiiies  a  pcccatis  ct  vitiis  rrslringuntur,  el  per 
pracccptl  exsecutionein  in  vii  tutibus  exercentur ;  in 
sccunda  aiiteui  lege,  qux  esl  lcx  amoris,  prxcepto 
consiliuin  siiperadditur,  ut  illc ;  qui  praeccptuni  jam 
implcvit,  spiritu  consilii  adjuvetur,  quatenus  ad 
altiorem  mcritorum  gradum  provehatur. 

Sed  videnmiis  quid  sit  praeceplum,  quidve  consi- 
lium.  Prscceptum  est  qiiod  ita,  aLsque  ulla  retructa- 
tione  praecipitur  homini,  qiiod  oinnino  non  liceat 
transgredi,  quale  est  illud  legis  mandatuni  :  Dt7t- 
D  ges  Dominum  Deum  tuum  ex  toto  corde  fuo,  et  ex  tota 
anima  tua,  et  cx  omnibu$  viribus  tuis,  et  in  omni 
mente  tua ;  et  proximum  tuum  sicut  te  ipsnm  {Matth. 
XXII,  37),  quod  ita,  sicuti  pncceptum  est,  oportet 
impleri.  Consilium  autem  est,  quo  revera  ita  t.omi- 
ni  consulitur,  ut  si  non  feceril,  non  imputetur-.  si 
vero  consilium  seculus  fuerit,  magnificentius  lau- 
detur,  et  coronetiir,  quemadmodum  esl  virginilas 
illibata  propter  Deuui  servata,  mundique  contcm- 
ptus,  qui  non  praecipitiir,  scd  tantiim  his  qiii  pos- 
sunt  capere  consilio  suggerilur.  llnde  Paults  ap>- 
stolus  dicebat :  De  virginibus  praceptum  Domini  non 
habeo ;  consilium  aulem  do  (i  Cor,  vii,  25).  Wm 
igitur  et  his  similia  spiritus  consilii  operatur  in  Lo 
mine,  per  quem  a  lege  timoris  ad  1«%^^^^  WvVa>% 


1067  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  i06S 

Bscendens  pcrvcnil,  in  quo  non  jam  per  prsecepti  A  vita  spiritali,  quamvis  in  hoc  mundo  vilifi  appareat 
co:iibitionem,  629  sed  ducatu  spirilus  cousiiii  per      et  despicabilis  7 


ineiitis  vival  devotionem. 

Sic  in  Deuteronomio ,  hoc  est  in  secunda  lege 
amoris  et  libertatis  vivens  qiiandoque,  ad  sextum  li- 
brum  ,  qiii  est  Jo^iue  perveniet.  Josue  dicilur  Salva- 
tor.  Et  bcne  per  Josue  librum  vera  hominis  saltatio 
figuratur.  In  hoc  libro  Jusue,  id  est  verae  salvationis, 
spiritus  iiitelldctus  operalur.  Nam  in  vera  salva- 
tione,  verus  a  Deo  intellectus  percipitur.  Intelle- 
ctus  autem  non  acquiritur  nisi  pcr  veram  mundi- 
tiam  cordis,  quia  lumen  cordis  est  perfecta  mundi- 
tia  mentis,  per  quam  ad  intellcctum  perlingitur, 
fticut  ipse  Dominns  in  Evangclio  protestatur :  Beati 
mundo  corde^  quoniam  ipsi  Deum  videbunt  (Mattli,  v. 


Sed ,  proh  dolor !  nonnunquam  accidil  ut  iUe , 
qui  talis  est  princeps  coram  Domino ,  in  peccati 
pnecipitium  corruat,  quia,  utPsaUnista  proteslMur : 
Non  justificabilur  in  compectu  Dei  omnis  ttveiu 
(Piai.  ciLii,  2).  Quad  ergo  vel  quak  est  peecatani 
illudquod  committitur  a  tali  principe?  Et  (gcirit^ 
inquit ,  unum  de  pluribus.  Quid  est  istud  unMfB  nisi 
cor  hominis  Deo  per  charitatem  unitum  ?  Cor  quippe 
unum  dulci  unione  Deo  unilum  et  constrictum  tba- 
lamiis  est  Dei ,  in  quo  sponsus  et  sponsa  ,  illa  duo 
amabilia ,  in  unum  convciiiunt  amorem.  lu  isto  une, 
quod  esl  cor  hominis,  illa  duo,  Deus  et  anima ,  tam 
amicabiliter  et  familiariter  deberent  s)bi  blandiri , 


8).  Et  bene  in  Josue  libro  cordis  mundilia  designa-  B  m  nulhis  alienus  intcresse  permitterelur  huic  niutus 

agnitioni ,  iiulhis  extrancus  amor  huic  inlerinisce- 
retur  dilectioni.  Unde  apostolus  Paulus  dicit :  Qui 
adha;ret  Deo  unus  spiritus  cum  eo  efficitur  (/  Cur.  vi , 
17).  Sed,  heu,  rcs  dolenda  frequenier  accidit,  ut  hoc 
unum  honio  faciat  e  plnribus.  Quod  lunc  profecto 
fit ,  quando  cor  suum ,  quod  unum  essc  debuit ,  et 
Dei  solius  amori  constriclum  et  uuitum,  inplura  {\W\- 
serit,  ct  in  phiribus  peccarc  fcccril.  Cumque  cor  iUiid 
quod  esse  debuit  unum  e  pluribiis  tractare  ca^pcrit, 
nunc  injustum  amorein  assumens ,  nunc  doloicm  , 
qui  non  e\pedit,ex  altera  patre  introdiicens,  nunc 
meditatiir,  qiioinodo  qiiscciinqiie  molesla  pr4»vida 
circumspectionc  eiliiglat ,  nunc  magno  stiidio  agit , 


tur,  qui,  ut  in  codem  libro  legitur,  secundo  filios 
Israel  circumcidisse  dicitur.  Priuia  enim  circumci- 
sio  cst ,  cum  homo  exteriiis  a  pcrversis  et  mortuis 
operibus  circumciditur.  Secunda  vero  circumcisio 
est,  quae  fit  inlriiisecus,  quando  cor  ab  immundis 
et  noxiis  cogitationibus  emundatur. 

Post  iibrum  Josue  satis  congrue  sequitur  liber  Ju- 
dicum ,  quia  post  veram  salvationem  ct  verum  in- 
tellectum  per  cordis  ni^iiiditiam  acquisitum ,  juslum 
procul  dubio  in  semetipso  excrcere  poterit  judicium. 
Sed  et  bi  ex  Dei  ordinatione  coutigerit  ut  supcrius 
a^ceudens  assumatur  ad  praelalionem  per  cordis 
inunditiam  non  soluin  in  seipso,  veruin  etiam  in 


aubditis,  exsequivaletjudicium  justiti;ecta*q:iitatis.  ^  ut  iiijustum  amorein  stabiliat,  el  sic  intcr  prospera 


Mimis  enim  periculosum  est  queinquam  promoveri 
el  a.l  locum  regiminis  assumi ,  anleqiiam  vera  cor- 
dis  miinditia  a  Dco  meruerit  sublimari.  Qui  autem 
in  vita  sua  tali ,  ut  dixiinus,  ordine  processerit, 
et  pcr  cordis  munditiam  ad  inlclloctum  ascenderit , 
hic  prxlatus  judexque  animarum  satis  digne  fieri 
poterit.  In  qua  pra^latione  ct  judicio  opus  habct  a 
Deo  repleri  spiritus  Sapientise ,  per  quem  intus  af- 
fectiis  et  illuminatus  sapienter  justum  novit  judi- 
ciuin  discernere. 

Hoc  librorum  ordine  breviter  prx'Iibato  redeamus 
ad  Leviticum  nostrum  nobis  conscriptum  ,  et  si  ((uid 
de  ofierendis  Deo  sacrificiis  investigare  potcrimiis , 
nobis  in  usum  sedificationis  convertamus.  Ait  ergo 


divisus  et  631  «'^dvcrsa ,  modo  odium  comitatur, 
modo  invidiaiii  scctatur. 

Sed  unde  hoc,  ut  tale  peccatum  committatur,  et 
talis  divisio  iii  uno  eOiciAlur  ?  per  ignorantiam ,  in- 
quit.  Ignoranlia  hic  pro  infirmitate  accipimus.  Qui- 
dam  enim  scienter  pcccant ,  et  quasi  peccarc  se  ne- 
sciunt ,  duiu  taiita  peccaii  delectatione  mens  eoniai 
obniibilatur,  tanto  peccati  desiderio  offuscatur,  ut 
scire  interim  non  possint  quid  sitquodcontra  Deum 
egerint.  Nam  quamvis  scianl  in  intellectu,  scire 
non  valent  ex  peccati  voluntalc  et  desiderio,  ct  iii 
tali  ignorantia  graviter  sa^pe  deUnquunt.  Seqiiitur : 

Quod  Domini  lege  prolubetur.  Quae  cst  crgo  lei 
Domini  ?  vel  quid  est  quod  eadem  prohibet  lex  ?  Lex 


inter  caetera  legislator  sic    scribens:    St  princeps  D  Domini,lexestcharitatis,de  qua  pcrPsalinistamdi- 


peccaverit,  630  ^^  fecerit  unum  de  pluribus  per  igno- 
rantiam,  quod  Domini  lege  proliibetur,  et  postea  intel- 
lexerity  offeret  hostiam  Domitio  hircum  de  caprisimmja- 
tulatum^ponetque  manum  suam  super  caput  ejus  (Le- 
vit,  IV,  2i).  Inprincipe  isto  prxlatus  quisquevalet 
intelligi.qui  principaliter  vivens,  suiset  subdllis  verbo 
ct  excmplo  novit  principari.  Sed  et  per  principem 
hunc  fidelis  quisque  potest  figurari ,  qui ,  quamvis 
sit  pauper  et  ignobilis  secundum  genus  sxculi,  siin 
virtutum  culmine  nobiliter  steterit,  inter  principes 
procul  dubio  Dei  veraciter  in  coelestibus  annume- 
rari  poicrit.  Qui  autem  sunt  principes  Del  nisi  apo- 
stoli  et  niartyres ,  et  cxtcri  sancli ,  inlcr  quos  me- 
rebitur  annumerari  oomisy  qui  Deum  fucril  secutui 


citur  :  Lex  Domini  immaculatu  (Psal.  xviii ,  8).  De 
bac  charitate  rursus  Dominus  in  Evangelio  dicit : 
Hoc  est  prwceptum  meum,  ut  diligatis  invicem  (Joan, 
XV,  11).  Igitur  quia  lex  Domini  lex  est  charitatis, 
lex  eadem  bonum  et  justuin  prxcipit  amorem  ,  et 
injustum  prohibet  amorem.  Quicunque  ergo  contra 
hanclegem  charilatis  fecerit,  ul  illud  unum,quodiQ 
uno  amore  esse  debuil,  per  injustum  amorcm  et  ca^ 
tera  peccata  dividat  plura  faciens  ex  uno ,  hic  pec- 
catum  ,  quod  Domini  lege  prohibetur^  commisit.  Quo- 
modo  autem  tale  peccatumcommittensDominosatis- 
faciat ,  mox  subinfertur: 

Et  postea  ,  inquit ,  vUellexerit  peccatum  siium  ^  o/- 
fert  hoitiam  Domino  kircum  de  capris  immaculaiim. 


i069 


EOmUM  IN  8CRIPTURAM. 


1070 


Post  peccali  pcrpctrationein  plcmmqne  homo  pec^  A  cornii  altaris ,  dnm  corde  pio  reminiscitur  quanta 


catum  8uum  inteliigit ,  cum  post  peccatum  ad  con- 
scientiam  redit ,  et  intos  per  Dci  misericordiam  in** 
sj^iratus  iuiquitatem  snam  recognoscit.  Tonc  qooqne 
peccatum  suum  intelligii ,  cam  per  verba  doctrinae 
exterioris  intus  admonitus  iniqaitatem  suam  rectf* 
gnoscere  coeperit.  Sed  postquam  sie  peccatnm  sutnh 
intellexerit ,  quid  faciendam  ei  erit?  Olferat  Mteuni 
de  capris  immaculatum.  In  kireo ,  qiti  fetidum  animarf 
e9t,spiritum  nostrum  intenigerepcssomus;  petcaprai 
▼ero  peccata  fignrantur,  sicut  ipse  Domfnus  in  Evaw- 
gelio  testatur  dicens  :  Statuet  agno$  quidem  a  dextrii^ 
h€fdo$  ttutem  a siitistris  {Matth. \\y,ZZ),  S3S(per  h<£^ 
do9,quisuntdecapris,  significans  pcccalorcs.  Toncf 
efgo  hircum  Domino  dc  capris  olTerimus ,  qoanrfo 
spiritum  nostrnm  fetentem  de  peccatis  agnoscimus. 
Mbil  enim  tam  fetidum  est  coram  Domino ,  quam 
8unt  peccata.  Sed  bircus  iste  olferri  pnecip.tur  rm- 
macniatus,  cujus  mnculam  tunc  auferimus ,  dum 
peccala  nostra  intima  pcpnilentia  abluimus. 

Ponetque  manum  suam  snper  caput  ejus.  Per  ma-* 
num  operalio,  pcr  caput  vero  intentio  figuratur. 
Manum  ergo  supcr  caput  bostis  r.ostnc  poninius , 
4'un)  bonaopera  super  fundamentum  bonueintentionis 
coliocamus.  Sequilur: 

Cumque  immolaverit  eum  in  locOy  in  quo  solet  ma- 
ctari  holocaustum  coram  Domino,  quia  pro  peccato 
esty  tinget  sacerdos  digitum  in  sanguine  hosticc  pro 
peccatOy  tangens  cornua  altaris  holocatisti^  et  reli- 


bona  de  manu  sui  perccperit  Gonditoris ,  quam  pa- 
tienlcr  Omnlpotens  peccata  ejus,  dum  punire  pntuis- 
sct ,  supportaverit ,  qoam  benigne  de  hujus  mundi 
voragine  absqoe  peccati  confusiotie  ad  portum  eum 
perdnxerit  quietis  monasticsef,  ciim  multos  alios  se 
meliores  majorisqae  meriti  rri  sseculo  dereliquerii 
Hac  recbrdaficne  benignissitnse  pietatls  Dci ,  dom 
intrinsecos  cognitionem  Dei  te^igerrt,  erninrfiens  ih 
lacr^rtna^  dnlciter  in  tletibas  se  afifcit,  et  ad  rc^n- 
dendas  Gonditori  sao  gratiarrom  actroncs,  laodum- 
que  pneeonia  constanter  se  erigit.  Tangit  dcinde  at- 
terum  comu  altaris  in  coguitione  sui,  qiiaudo  pec-; 
catorum  suorum  gravamina  rcmemoratar,  qux  et 
.  quanta  c6mmiserit,  quam  graviter  rontra  Dcum  de- 
^  liquerit ,  et  in  hac  recordationc  amarissiuic  flere 
iaicipit. 

Hacduplici  cognitione,  Dei  et  sui ,  tactis  cornibus 
altaris,  reliquum  fundet  ad  basini  ejus.  Pcp  basim  al- 
taris,  in  quo  allare  consislit,  siguantnrpnvdicalorcs 
cl  pnelati.  Nam,  sicut  basibus  sustentatur  dom  s  fa- 
brica  ita  prjcdicatorom  et  prailatnrum  vcrbo  et  exem-. 
plo  sustentatur  034  Blcclesia.  Et  qnia  per  l.asim 
figurari  diximus  prxlatum  ,  bcne  ad  hanc  lasim 
s(  elera  el  delicia  sua  peccator  fundit ,  cum  ei 
cor  suum  in  humili  confessione  aperit.  Quando 
cuim  pcccata  minora  et  pcccati  intentiouem  Deer 
confessus  fuerit  in  oratione,  postea  ad  basim ,  quod 
cst  confcssor,  retiquumy  id  est  majora  crimina  debel 


quum  fundens  super  basrm  ejns ;  adipem  vero  adolebit  ^  fundere, 


suprUj  sicut  in  victimis  pacificorum  fieri  solet ;  roga- 
bilque  pro  eo ,  el  pro  pcccato  ejus ,  ct  dimitti^tur  ei, 
Locus ,  in  quo  solet  mactari  holocausluni ,  cst  cor 
faominis,  in  quo  hircuin  ,  id  cst  Sptritiim  suum  Deo 
iinmolat ,  quando,  ut  pncdixirnus,  fctentcm  spiritum 
suura  de  pcccalis  recognoscit.  Sic  immolato  hirco, 
tinget  sacerdos ,  hoe  est,  spiritus  ejus,  digitum  in 
sanguine  hostice ,  quia  tunc  discretionem  suam , 
qirae  per  digitum  figuratur,  spiritus  hominis  assumit, 
ei  tn  sanguine  hosticp ,  quod  sunt  peccata  ejus,  hanc 
discretionem  timjit.  Discernit  namquc  inler  pcccata 
majora  et  minora,  disccrnit  inter  voluntatem  et 
consensum ,  inter  desideria  et  opera ,  intor  fortui- 
tum  impulsum  cogitationis  et  delectationis ;  discernit 


Adipcm  vero  ejus  adolebit  supra  sicut  in  rictimif 
pacificorum  fieri  solct,  Per  adipem  possunt  accipr 
dulcia  peccala  hon.inis ,  qux  cum  appctitu  pravA 
commisit  dolectationis.  Quem  adipem,  quam  pingue- 
dineni  oporlet  eum  crcmare  in  supcriori  suo  ignc 
intiinai  compunctionis.  Qnod  si  feceril,  pacem  a 
Deo  conscquctur  et  remissioneni,  nioxque  in  eo  ad- 
implebitur  quod  continuo  hic  sobinfertur.  RogabH» 
que  pro  eo  et  pro  peccato  ejus,  et  dimittetur  ei  Qui- 
cunque  sic  ,  ut  prdediximns,  dulcia  pecc^ta  sua  co- 
ram  Domino  in  superiori  suo  adoleverit,  et  a  Dco 
lali  viclima  pacem  promernerit,  pro  eo  et  pro  pecea- 
10  ejus  rogabil  verus  sacerdos,  Dominus  Jesus  Chri- 
slus.  Rogat  quoque  pro  eo  confessor  suus ,  cui  cor 


denique  inter  peccata  majora  utrum  raro,  an  saBpe  D  ^""^"  »"  confessione  aperuit.  Ipse  etiam  horao  ro* 
illa  coramiserit ;  discernit  inter  voluntatem  et  con-     gal  pro  se  et  pro  peccato  suo.  Et  his  omnibus  pm 
sensiim ,  si  voluntas  talis  fuerit ,  quse ,  si  facultas     co  rogantibus  veniam  impetrabit. 
daretur  peccandi ,  consensn  in  praBCcps  mente  ad  HOMILIA  111. 

peccati  opcra  prolaberetur ;  discemit  inter  cogita^ 
tiones  et  delectationes ,  utrum  cogitationem  pcc- 
cati  delectatio  subsecuta  fuorit,  an  sola  cogitatlo 
sine  delectatione,  levi  vago  tantum  incursu  cor  teti- 
gerit.  Postquam  igitur  digitum  suum  in  sangiiinc 
hostia;  tinxerit ,  postquam  ita ,  ut  praediximus,  pec- 
cata  sua  discrevcrit ,  tandem  tanget  cornua  altaris. 
Cornua  altaris  sunt  duo  flnes,  q«l  snnt  in  altari ,  et 
per  633  istos  duos  flnes  signari  potcst  cognitio  Dei 
et  sui. 
In  coguitionc  Dci  tunc  quiUbct  homo  tangit  onum 


AD  CAPCT  VII  Limi  NUVBRORCM  HtUA. 

futtum  est  in  die  qua  complimt  Mogses  tabemaesh'  ■'. 
/ttm,  et  erexit  Hlud,  unxitque  el  setnetificavit  cum  om- 
nibns  vasis  suis  etc.  ( JVifm.  Vii). 

Faetum  istud  magnum  ct  admirabile  cst  mimm 
ct  magmflcum  opus  rcdemptioni»  nostrae,  quod  vc- 
rus  ille  Moyscs  noster  non  in  noctc,  sed  in  die  com- 
plevit ,  quando  in  sole  tabemaculum  suum  posuit, 
quando  sinc  omni  labe  originalts  criminis  tabcma- 
cuium  animati  corporis  dc  matre  Virgine  snmpsit 
Quod  revera  tabernaculum  tuac  cavk^nsqs^^  ^«e* 


1071  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  I07i 

gainmatum  erexit,  qnandr)  post  multas  hnjus  vit£  A     Juxta  pondus  sancluarii,  Per  pondu$    sanetuarii 


miserias,  post  opprobria,  spjia,  colaphos  et  verbera, 
in  ara  crucis  exaltari  voluit. 

£k  q^.iia  in  eaJe.u  tab^rnaculo  Dominici  corporis 
habitavil  omnis  plenitudo  divinitatis ,  bene  dici  po« 
lerit  unctum  et  sanclincatiun  cum  omnibus  vasis  suis^ 
cogitationibus,  verbis  el  operibiis.  Erecto  autein  ta- 
bernaculo  illo,  non  solum ,  utdictum  est ,  in  cruci? 
exallatione ,  verum  etiam  in  resurrectione  et  ascen- 
Kione,  duodccim  illi  apostoli  duces ,  qui  eidcm  ta 
bernaculo  in  fide  et  dilectione  adhxserunt ,  o6/a/f> 
nem  suan,  ut  consequentersubjiinctum  est,  per  sin- 
giilos  dies  obtnlerunt.  Per  singulos  dies  gratam  Deo 
oblalionem  ofTerel.ant ,  quia  pro  singiilis  animabus 
8ibi  commissis  pari  sludio  635  prxdicalionis  et 


spes  vel  mensura  a^.ternx  remuneralionis  non  incoii- 
grue  valet  inteliigi.  Nam  licet  sancte  et  juste  vive- 
rent,  ita  tainen  eaJem  opera  sanctitaiis  stalera  Lu- 
miUtatis  p'.)nderabant,  quod  non  gloriam  suam,  sed 
gloriam  Dei  requirebant ,  qiiod  solam  futuras  beati* 
tudlnis  merccdera  exspectabant.  Sequitur : 

IJtrumque  plenum  simila,  conspersa  oleo  m  sacri» 
ficium.  Qtiid  cst  utrumpie  plenum  simila?  Utrumque 
videlicet  et  acetabuluin  supra  memoralum,  ei  phia- 
(a,  id  esl  corpus  apostolorum  et  anima,  plenum  erat 
simila  ,  p!enum  erat  munditia  et  innocentia.  Nam 
mundi  et  simplices ,  intcntione  puri  et  innocentes 
erant  in  operatione.  Conspersa^  inquit,  oleo  in  io- 
cripcium.  Siniila,  inquam ,  munditi;e  et  innocenti%. 


oraiionis  lalorabant.  El  ut  hxc  cadem  oblatio  ma-  D  sive  simila  bonx  operationis  et  piie  iiitentionis  con- 


gis  ac  magis  acccpla  esset  Domino,  audiamus  quid 
adhuc  de  ipsa  oblatione ,  quam  oOerebant,  sequens 
subjungit  litlera. 

Acetabulum,m(\u\\^  argenteum  pondo  centum  tri- 
ginta  siclorum ,  phialam  argenteam.  Acetum ,  a  quo 
dictum  cst  cceiabulum ,  acidum  et  amarum  cst  po- 
culuin.  El  ideo  p^r  aceti.m  non  injuste  amaritiido 
poBnitentiie  valet  inlelligi,  qiiia  apostoli  diices  dura 
et  aniara  rontrltlone  corpora  sua  mortifirahant, 
oflcrentes  Domino  ac  Magistro  suo  acelabulum  ar^ 
genteum ,  corpus  videlicet  suiim  sic  auiaritiidine 
poenitcntia!  examinatiim ,  sicut  pcr  igncm  cxaiu  na- 
minari  soletargenltim.  Venim,  <iuia  non  nur.tnm  va- 


spcrsa  etcommisla  crat  olco  geminx  dilectionis,  quia 
licel  rervcntes  et  ardentes  inlerius  essent  in  dile- 
ctione  Dei ,  exlerius  tan:en  non  vacalant,  nec  rece- 
debant  a  charitatc  proximi.  Ei  ideo,  quia  gcii.iiisn 
charilaiis  iliis  non  dcerat  oleum,  gratum  et  accep- 
tabile  Doniino  ofFerebant  sacrificiiiin. 

Mortariolum,  inqiiil,  ex  decein  siclis  aureis  p/f- 
num  incenso.  Iiiteliigere  pnssuiniis  per  morlartolum 
biiinilem  et  coLtribuIatuiu  illorum  sp'rituin,  qui  ex 
decem  sictis  aureis,  ex  decem  videlicet  prseceptis 
spiritali  intelligentia  fulgidis  plenus  seirper  era!  et 
incenso  pura;  oralionis,  ct  incensu  conteuiplationis, 
quia  posl  perfcctam  decem  prxceptorum  observan- 


lct  poiiiitentia ,  nec  dura  carnis  mortTijalio,  si  aiit      liam  nec  assidua  illis  deerat  dulcedo  in  oratinnei 


Terac  confessio  fidei  aut  bonoriim  operum  perfectio 
dcerit,  manifestatiir  in  conseqiientibus,  ubi  pondiis 
ojusdem  acetabiili  dcscribitiir ,  pondo  centum  tri- 
ginta  siclorum,  Pcr  centum  ,  quod  uti(iue  plenus  et 
perfe(tus  esl  numerus,  perfecti(mem  sanciaeet  bona^ 
operalionis ,  (luam  Deo  oflerebant,  intelligere  pos- 
sumus.  Sad  hnir  perfectioni  triginta ,  id  est  ndera 
sanct£  Triiiilatis  addiderunt,  quia  sine  lide  nil  Deo 
placere  cogiioveriint.  Scquitiir : 

Pliialam ,  inqiiit »  argenteam  ,  habentem  seplua- 
ginti  siclos.  Oblato  quidem  siipra  memorato  corpo- 
ris  acetabiilo,  longa  ct  dura  pcenitentia  amaricato 
et  exaiiiinato  ,  argenteam  nihilouiiiiiis  oUtilerur.t 
pkiala-n, )  oc  est  animam  Scriplui-x  sacra:  capaccm, 


nec  siipernie  visilationis  gratia  m  mentis  conlcra- 
platione.  Sequitiir: 

Bovem  de  armento  et  arietem^  et  agnum  anniculum 
in  holocaustum,  hircumque  pro  peccato.  Bovem  iliiim 
de  armento  ,  Medialoreni  Dei  et  hominuin  ex  nobil^ 
prosapia  patriarcharum  et  prophetarum  ,  secundnm 
carnem  geiiitum ,  in  ara  crucis  pro  nobis  occisum 
et  immolatuin,  prxdicationc  sua  primi  illi  Ecclesia- 
rum  principcs  qiiodamniodo  oflercbant,  quia  iiiy- 
sterlum  incarnalionis,  passionis  ac  mortis  illius  crc- 
dendum  ei  conntendum  ndclibiis  annuntiabant.  E$ 
Q37  urietem  el  agiium  anniculum  in  holocaustum^ 
hircumque  pro  peccato.  Aries,  cgnus  et  hircus  esC 
rigiiraLter  ipse  Dei   Filius,  Dominus  noster  Jesus 


igne  divini  amoris  succensam  et  purificatam.  Ha-  d  Cliristus,  qiii  idcirco  anes  dicitur;  quia  sicut  arles 


bens ,  inquit ,  septiiaginta  siclos.  Septies  decein 
Ct  decies  septem  septuaginta  faciunt.  Et  ideo  per 
bunc  numerum  non  injuste  decem  intelligenda 
sunt  praicepta,  septiformi  gratia  Spirilus  sancti 
conscripta  et  composita.  £t  quomodo  aroCnteae  apo- 
stolorum  phialx,  id  esl  illuminata)  divinitus  ipsorum 
aniinx  bxc  eadem  pneccpta  habebant?  Habebant, 
iiiquam ,  non  litteram  occidentem ,  sed  spiritum  vi- 
vilicantem  ;  habebant,  quia  spiritaliter  intellige- 
bant,  spiritaliter  adimplere  satagebaKi  ct  ad  spirita- 
lcm  intelligentiam  docendo,  pranlicando  alios  per- 
diicere  laborabant ,  et  pro  b:s  omnibus  non  laudem 
lemporalem ,  Q36  ^^  aslema:  relributionis  glo- 
yiam  eispectabant,  Unde  se^uitur  : 


gregem  siibsequentem  praecedere  solct,  iia  ipse  Dci 
Filiiis  quasi  dux  prjevius  rediens  ad  Patris  dexte- 
ram,  omneiu  prxcessil  electorum  suorum  multitu- 
diaem,  qiios  etiam  exeinplo  huinilitatis  su;\3  infor- 
maTit  et  instituit,  qualiter  fidelis  quisque  Lene  vi- 
vendo  sequi  vestigia  ejus  possit. 

Est  qiiidem  Agnus  totus  innocens,  totus  imma- 
cuiatus  Deo  Patri  in  holocaustum,  id  est  totum  in- 
censum  oblatus.  Nam  qiiidquid  pro  redemptione 
huiuani  generis  pati  voluit,  totum  incensura  fuit 
totum  ignis  paternae  charitatis  sic  inflaramavit  et 
incendit,  quod  niinquam  gloriam  suani,  se<i  solius 
Patris  gloriara  qiixsivit.  Est  ctiam  hircus  pro  peccato; 
uam,  licet  nullam  in  se  peccati  maculam  contralio- 


i073 


HOMILIiE  IN  SCRIPTURAM. 


4074 


rct,  lamen  wt  nos  a  peccato  rcdimeret,  in  fonna  A  hmlarie  jaccntes  in  ca,  ad  tertiam  iisqiie  cifitatem. 


peccati  homo  facttis  appariiit,  el  peccata  nostra  pa- 
ticndo  et  moriendo  ipse  portavil.  Et  (|iiia  sic  pro 
iiolis  bcs,  aries,  agniis  et  hircus  fieri  diffnatusest, 
bic  semctipsum  per  Spiritum  sam  tum  pro  salule 
mr.ndi  oLtulit,  ecce  ad  membra  ipsius  serino  deviva- 
tur,  et  qi:id  generaliter  de  universis  ordinilus,  qui 
sunt  in  Ecclcsia,  illi  oOercndum  sit,  consequeuter 
suhinfertur. 

Et  in  sacrificio  pacificorum  bores  duos^  arietes 
quinquejiircos  quinque,  agnos  anniculosquinqne,  Per 
duos  boves  corpus  nostriim  et  aniinam  intelligere 
possumus ;  nam  quasi  duos  boves  illi  oirerimiis,  dum 
corpiis  immaciilatuin  serviliiti  ejus  in  6^8  ^unii* 
lit;:te  subjiciiniis,  diini  animain  mundani  el  incon- 


quxest  Gau/on.  qiiotidie  tendunt,  qu!a,  dum  de  peo 
cato  inpeccatum  volulare  se  non  metuunt  in  ipsis 
quai  diiigiint  peccatis,  quamdam  sibimetipsis  re* 
quiem  faciunt. 

Possumus  etiam  per  primam  hanc  civitatem  qii» 
csl  Bosor,  sxculares  accipere  rectores,  qiii  in  angu- 
stiis  suiculi  hiijusvivuiit,  sicutsequenlia  manifestant 
verba,  quae  eamdam  civitatem  tn  campestri  stlitudine 
sitani  fuissc  comnieuiorant.  Campestris  solitudo  est 
agrestis  sseculariier  et  sine  Deo  viventium  conver- 
satio.  Pcr  Ramoth  vero  qunc  slta  erat  in  Galaad  de 
trihu  Dan,  satis  convciiienter  illi  figiirantur,  qni 
hal  enl  scientiam  Scriplurarum ;  qii.TC  per  Qalaad^ 
quod  ccerrus  testimonii  dicitur,  figurari  possiint,  sed 


taminatani  in  amorc  ipsius  custodimus.  Et  arieies  ^  sccundiim  Scripturam  minime  vivunt.  Bene  autem 

addilur  de  tribu  Dan.  Dan  inlerpictatur  latruncului. 
Et  quia  latriincnliis  a  latendo  640  dictns  cst,  non 
incoiivenieiiter  per  Dan  lalens  amor  sneciili  accipi 
potest.  Siint  plane  \u  Ramolh,  qua»,  sic  t  pncmisi- 
nii!s,  vioio  morlis  dicitur,  qmc  siia  est  in  Galaad;quia 
acervus  teslimonii,  sacra  vidclicel  SvT.p  ura,  qiiam 
legunt  ct  audiunt,  inortem,  in  qiia  jarei.t,  quotidi.) 
ociilis  eorum  oltendit.  Sed  Gad,  id  est  laiei.s,  in 
corde  eoruni  occiiltus  amor  saeculi  resurgere  eos  ad 
vitam  non  patitur,  quia  voluplates  et  desideria  car- 
nis,  qiiac  in  aperto  non  possunt  nec  pnesumunt,  la- 
tenter  exercere  non  pcrtimcscunt.  Dc  Ramoth  m 
Cauionj  quod  vo/ura(to  dicitur,  vcniunt,  dum  depec- 


quinque,  Per  ariaes,  qiiiducatiim  pniebcnt gregibus, 
duces  et  doctores  Ecclesiae  non  incongrue  significari 
crcdiinus,  qui  solenine  sacrificium  pacificorum  Do- 
inino  oirerunt,  duin  quin(|ue  iibros  Moysi  nr  ^tico 
ii  telleclu  perscrutantes  talem  cx  his  scicnliam  cul- 
ligunt,  unde  et  ipsi  Lcne  vivendo  proficiant,  et  aii- 
ditores  suos  ad  gaiidia  a^ternltatis  pncdicando  ct 
cihortando  perducant. 

Et  hircos  quinque.  Quoniam  hircus  pro  peccatis 
ofierri  p!erum(iiie  in  lege  pnccipilur,  non  injuste  per 
/itrc6<  vita  conjugalorum  exprimitur,  qui,  dumquin- 
que  sensihus  suis  ea  qux  mundi  sunt  quxruntet  di- 
Itgunt,  nequa([uam  sine  gravibiis  eliam  peccalis  vi- 


lam  suam  agere  possunt.  Sed  tainen  nonnulliex  his,  p  cato  in  peccatum,  a  mala  cogitationc  ad  noxia  verba 


dum  divina  prjeventi  misericordia  digiie  poenitendo 
poccata  sua  diluunt,  sacrificium  pacificoruin  quo- 
dammodo  Deo  ofierunt,  qiiia  per  humilein  poeniten- 
tiam  pacem  inler  se  ct  Deuin  faciunt.  Et  agnos  an- 
nicuhs  quinque.  Peragtio^,  qui  utique  mundaetsiin* 
plicia  sunt  animalia,  non  immerito  vita  designatur 
continentiiim,  caste  et  innocenter  vivcre  ciipientitim, 
quinque  sensus  suos,  in  qiiantum  possibile  est,  a  pec- 
caliscustidientiiim,qui,duin  sic  Deosnli  permundi- 
tiamcastitats  ct  innncei.li:c  placere  desiderant,  gra- 
t.ssimum  illi  sacrificium  paris  et  charitutis  immolant 
639  HOMILIA  IV. 

▲  D    CAPUT     XX     JOSUE    PR1MA. 

De  lex  civitatibus  refugii. 

Scx  civitales  refugii  constltiitas  a  Domino  iegi- 
mus,  ad  (luas  confugeret  et  evadcret,  qui  aniinam 
nescius  percuieret;  quarum  Ires  erai.t  extra  Jorda- 
nem,  tres  infra  Jordanem. 

Prima  civitatum  illarum,  quse  erant  extra  Jorda- 
nem,  vocabatur  Dosor,  secunda  Ramoth,  terlia  Cati- 
Iju.  Ihterprctatur  autem  Bosor  angustia,  Ramoth 
9isto  moriis,  Gauhm  volutatio.  Tres  ista;  civitates 
non  incongriie  expriniunt  sieciilares  liomines,  in  vo- 
1  iptatibus  sxculi  viventes  qiiia  lotiim,  quod  in  mun- 
do  diligilur,  cum  angustia  possidctur,  cuii  dolorc, 
et  aiigustia  amittitur.  Sunt  etiam  in  riiione  mortis^ 
Mci!t  civitas  secimda,  quae  cst  Ramothj  intcrpreta- 
tione  sna  significat,  quia  mortem,  in  qua  conver- 
sanlur,  consideranl;  nec  tamen  decliuant.  sed  vo- 


labuntur,  a  noxiis  verbls  ad  ini  ua  opera  volvunlur, 
Et  bene  Gaulon  in  Basan  de  tribu  Manasse,  quodin- 
terpretattir  o6/tti9,  sita  fuisse  describitur,  quia  qui 
hoc  modo  viveiiles  Dei  creatoris  sui  oLliviscuntur, 
isti  sane  a  memoria  et  misericordia  Dei  plcrumqua 
excludiintuf. 

Sed  quia  civitates  istre  civilates  refngii  dicl» 
suiit,  cmfit«,  qui  animam  nescius  percussit,  hoc  eil 
omnis  qiii  ex  ignorantia  mortalitatis  hiijus,  qiiae  aut 
cx  iiiiqiio  amore,  aul  ex  injiisia  ira,  vel  furore  na- 
scitur,  sive  propriam,  slve  allerius  animam,  vel  inale 
vivendo  in  se,  vcl  maluin  excmplum  aliis  ostcn- 
dcndo  ex  se  occidit,  si  iram  proximi,  id  esl  iram 
Fiiii  Dei,  qui  in  assumpta  propier  nos  humanitatis 
D  natura  proxiiius  noster  faclus  est,  evadere  dcside- 
ral,  ad  easdem  civitaies  spirialiler  confugiat.  Fu- 
giat  ad  Bosor  per  angusiiam  prxsentis  vitse,  latos 
peccatorum  excessiis  deserendo  et  plangendo,  fugiaC 
^dRamvth  peccatiset  vltiis  moriendo,  fugiat  ad  Gatt^ 
ion  pccniteiitiai  squaloribus  humiliter  semetipsum 
involvendo. 

C41  Hoc  modo  si  in  civitatibus  islis  extra  Jorda- 
nem  positis  vixerit,  ad  reli4|uas  landem  civitates, 
qu»  infra  Jordanem  sunt,  Deo  propitio  pertingere 
poterit.Q;iarum  prima  est  Cedes,  quod  iiiteiprela- 
tur  sancia  vel  mutala;  secunda,  Sichem,  quse  hnm$' 
rus  vcl  /a6or;  tcrtia  IlebroUj  qux  coftjiific/io  vel 
conjugium  dicitur. 

In  Cedit  dcnique  wul,  ^^v«&&^  \»^^&jh  ^aaisi*». 


1075 


VEN,  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


i07C 


saeculari,  sancte  el  juste  vivere  incipit  in  vila  spiri-  A  confugiant.  Ait  ergo  Dominus  :  Separate  urbes  fugi- 


tali.  lu  Sichem  veiiit,  quaado  ad  tolerandos  propter 
Deuu)  uiiiversos  labores,  qui  in  spiritali  vita  occur- 
runt,  liuuieri^tii  corporis  ac  cordis  libenter  et  pa- 
tienter  siipponit.  In  Hebron  venit,  quando  post  re- 
lictum  s;ficulum,  post  Jaboriosum  Spiritalis  vitse 
cxercilium,  ad  inefiabile  illud  conjugium,  quod  per 
inlcrnie  visitatiouis  et  consoiationis  sua^  gratiam 
keala^  animse  Deus  conjungitur,  divinitus  provebi- 
tur. 

SeJ,  quaead  unum  hunc  hominem  retulimus,ex  ad- 
jeclis  verbispiuribuscongruerenon  ambigimus.  Ne- 
que  cniu)  siae  causa  est,  quod  tam  spe(  ialiter  notat 
Scriplura,  quibus  parlibus,  inquorumfinibus  illaet 
illa  civitas  consritula  fuerlt.Ced^s,  ut  eademait  Scri- 


tworumj  de  quibus  locutus  sum  ad  vos  per  manum 
Moy&it  ui  confugiat  ad  eas,  quicunque  percusserit 
animam  nescius^  ut  possit  evadere  iram  proximi,  qui 
ultor  est  sanguinis.  Animam  nescius  percutit,  qai  et 
ignorantia  et  csecilate  hujus.  quam  $ustinemus  mor- 
talitatis  aut  iniquo  amorc ,  sicut  pr^emisbnus , 
illectus,  vel  eliam  injuslo  odio  et  furore  succensus, 
aut  propriam  aniniam  uiale  vivendo,  aut  alterius 
animam  malo  exeniplo  stio  inficiendo  interficit.  IIxc 
invisibili  animarum  inlcrfeclione  debita;  inuignatio- 
nis  ira  ille  nosler  proximus,  Dei  utique  Filius,  ad 
ulciscenduni  irritatur,  qul,  ut  proximus  nosier  fie- 
ret,  et  nos  in  sorlem  et  gloriam  fiiiorum  Dei  addn- 
ceret,noslr3ein  se  humanitalis  uiiserias  suscepit,  nos- 


ptura,  sita  erat  in  Galilwa  montis  NepJualim;  Sicliem  B  que,  qui  longeeramuspercrucemetsanguinem  suum 


in  monle  Ephraim;  Cariitharbe  ^qudd  et  Hebron,  ifi 
monte  Juda.  Cades  sive  Cedes  interprctatiir  suncta 
vel  mutata^  Galilu^a  facta  transmiifratio ,  Nepiitalim 
emissus  cervus.  Et  congrue  p«3r  Cedes  saecularls  vit;je 
mutatio,  per  Galilwam  contemptus  rerum  transeun- 
tium,  per  Nephtatim  menlis  contemplatio.CcrfM,qu« 
%n  Galilcea  montis  Nephtalim  sila  fuerat,spirilales  ho- 
Diinesspecialiler  exprimit,  qui  despeclis  et  abjectis 
prxsentis  vit^  voluptatibus  rautaveruntquod  fuerunt, 
cunctaquc  qux  bujus  mundi  suntr  ccelestis  patrlse 
desiderio  transmigrando  ad  ceUitudinem  conlem- 
plativae  dulcedinis  frequenter  ascendere  noverunt. 
Per  Sichem,  quod  interpretatur  numerus,  quae  sita 
erat  in  monte  Ephraim^  quod  interpretatur  frugifer^ 
homines  illi  valent  intelligi ,  qui  de  Si&culari  vita 
ad  inilitiam  Christi  transeunt,  et  ad  obsequiuip 
et  sustentationem  eorum,qui  Domino  vacant,ma([ni8 
ac  niniiis  exteriorum  laborum  oneribus  humerum 
guum  devotissime  supponeates,  gratum  Deoetacce- 
ptabilem  fructum  oflerunt.  Cariatharbe  64S  ^^^^ 
qU2bHebronyquxinmottteJuda  sita  erat,  bonorum  at- 
que  justorum  et  spiritalium  Praelatorum  typum  ge- 
rit,  qui  quasi  in  monte  Juda  positi  sunt,  quia  prae- 
sident  illis,  qui  et  in  monte  Nephlalim  mente  Deum 
con)emplando ,  et  in  moute  Ephraim  exteriorum 
exercitiis  laborum  Dco  fructilicando,  et  in  inonte 
Juda  jugiter  Daum  confitcndo  et  laudando  ad  su- 
pemae  vocatioois  bravium  tendunt 


proximos  snos  fecit,  qui  non  iminerilo  et  proopimiw  et 
uttor  sanguinis  dicilur,  quia  ipse  pro  universis  pec- 
catoruin  noslrorum  exccssibus  dignam  poenitenliae 
043  ct  satisfactionis  uitionem  in  pncsenti  a  nobis 
exigil,  ne  quid  in  futurum  remaneat,  quod  a  sempi- 
terna  cjus  clarilale  quandoque  nos  scparare  valcat. 
Igitur,  qui  hujns  iram  proximi  evadere  desidcrat, 
quo  ordine  ad  unam,  quam  elegerit  prxdictarum 
civitalum  confugiat,  qua  humilitale  intrare  et  in- 
habitarc  debeat,  evidenter  docet  nos  Dominus  di- 
cens  in  consequentibus  : 

Cumque  ad  unam  harum  confugerit  civitatem^  «(«- 
bit  ante  porlam  civitatiSy  et  loquetur  senioribus  «r- 
C  bis  illius  ea  quce  se  comprobent  innocentem ,  sicqui 
suscipient  eum,  ct  dabunt  ei  locum  ad  habitandum^ 
Po(est  intelligi  pcr  civitatem  qua^libet  spiritalis  con- 
gregatio ;  per  portam  civitatis  bonus  praelatus  ejus- 
dem  congregationis,  qui  congrue  pofta  ciyilatig 
nqncupatur ;  per  ipsum  enim  intra^ur,  per  ipsum 
introitus  civitalis  indulgetur.  Stat  ante  portam  ci- 
vitatisy  quando  stabili  constantia  postulat,  u(  suscipi 
mereatur.  Loquitur  senioribus  urbis  iilius  q;um  se 
comprobent  innocentemy  quando  factis  et  dicUs  vere 
se  ostendit  poenitentem.  Haec  enim  sunt  ea  quae 
hominem  comprobant  innocentem,  quia  per  veram 
pcenilentiam  ad  vcram  redilur  innocentiam.  Sicque 
suscipient  eum,  et  dabunt  ei  locum  ad  habitandum, 


^     .  .    ^  ,       r    '  sL    k         ^i  ;«*«^       quando  bumiliter  pulsanti  aperiunt,  susceptumque 

Nec  mjuste  nomen  hoc  CflrifliAflroe,  quod  inter- jv  >  »     ,.         /         .u    •        u«*» 

.  .       ,.  ,     .       ,  ,  ,  ..      *^  in  congregatione,  qualiter  vivere  debeat,  verbis  ct 

pretatur  ctvttas  Ittterarum  bonis  aptatur  praelatis,  °    ° 


qui  et  scienliam  Scripturarum  a  Deo  acceperunt,  et 
secundum  documenta  Scripturarum  pr^eesse.vivere, 
atque  docere  didicerunt.  Quibus  etiam  oQmen  se- 
cundum,  quod  est  Hebron,  quod  conjugium  dicitur, 
apte  congruit,  quia  casta  et  spiritali  copuU  casils 
et  spiritalibus  subditorum  aniroabus  spiriMliter 
conjuncti,  dilectosDeo  filios  generant,  dum  verbis 
eos  pt  exemplis  ad  spiritales  quotidie  vurtutes  insti- 
tuunt  et  informant. 

H£  sunt  civitates  per  misericordiam  Dei  ad  refu- 
giuin  et  salvationem  peccatorum  in  saiicta  Ecclesia 
constitutae,  atque  e  medio  saeculi  separatae,  ut  qui 
lalvari  deaiderant,  corde  el  corpere  fideliler  ad  eas 


congrcgatione,  qualite 
exemplis  instituunt. 

Cumque  ultor  sanguints  eum  fuerit  perseeutusy  non 
^radent  eum  in  manus  ejus,  Ultor  sanguinis  diabolus 
est,  hostis  humani  generis,  de  quo  in  Psaimo  di- 
citur :  Utdestruas  inimicum  etuttorem  (Psal.  viii,  3). 
Inimicus  est  bonorum ,  ultor  est  malorum.  Ipse  ul- 
ciscitur  et  punit  quidquid  bomo  contra  Deum  com- 
mittit ;  ipse  peccatorem  fugientem ,  et  pie  vivere 
cupientem  semper  persequitur,  si  forte  a  proposito 
8U0  eum  avertere  valeat,  si  pristinis  eum  sceleribus 
involvere  possit,  ut  pereat.  Sed  non  tradent  eiim 
in  manus  ejus ,  quando  binc  eum  monitis  suis  et 
consiliis  ad  resistendum  diaboio,  td  lenriendinQ 


1077  HOMIUili:  IN  SCHIPTUEAM.  fOTS 

Domino  aceendunt ;  Inde  meritis  guis  ei  oratioiirbus  j^  pientes,  libet  bistoriae  bujus  seriem  indagare ,  etsi 

per  singula  verba  mysterium  ejus  cnodare  non  pos- 


defenduut  et  muniunt. 

Quia  ignorans  percussU  proximum  ejus ;  nec  ante 
biduum  triduumte  probatur  ejus  inimicus,  Per  bi^ 
duumtriduumve  vel  baptismi  susceptio,  vei  sanctae 
Trinitatis  accipi  potest  confessio.  Omnis  644  ^S^' 
tur,  qui  extra  boc  biduum  vel  triduum  inventus 
fuerit,  hic  in  manus  ejus  qui  ultor  est  sanguinis 
traditur,  quia  inimicus  Dei  esse  convincitur.  lUe 
vero,  qui  per  baplismi  susceptionem  etsanctae  Tri- 
Hitatis  confessionem  inter  amicos  Dci,  inter  fiHos 
sanctas  Ecclesiae  computari  meruit,  hic  sane  elsi 
ignorans  percussit  proximum,  si  in  aliquod  letbale 
non  ex  malilia,  sed  e\  ignorantia  et  inHrmitate 
lapsus  est  dclictum,  non  oblioc  in  manus  persequentis 


sumus,  saltem  summam  sensus,  in  quantum  Domi- 
nus  largiri  digoatqr,  coliigamus.  Nomine  Michce 
istius  non  inconvenienter  designari  potest  Judaicus 
populus.  Hicbas  quis  hic  interpretatur.  Quis ,  vcr- 
l)um  est  dubitantium.  Kt  beno  boc  nomen,  quod  dl- 
citur  quis  hic^  popuio  Judaico  valet  nptari ,  quia  ct 
de  salute  eorum  niagna  est  dutitallo,  qui  in  lege  ac- 
cepta  tantummodo  gloriantcs,  auctorem  legis  co- 
gnoscere  non  valebant. 

Jlic  Micbas  de  monte  Ephraim  fuisse  narratur, 
quia  Judaicus  populus  de  stirpe  patriarcharum  et 
prophetarum  originem  duxit.  Qui  bene  Ephraim  no- 
mine,  quod  interpretatur  frugifer,  possunt  desi- 


eumbostisantiqui,quemultoremsanguinisdiximus,  Bgnari,  quia  in  bonis  opcribus  laboris  et  patientise 


daiur,  sed,  dum  suis,  dum  aiiorum  Deo  in  spiritali 
Tita  cum  ipsoservientiumorationibusetmeritis  libe- 
ratur  et  salvalur,  si  tamen  a  suscepto  spiritalis  vitae 
tramite  non  deviaverit,  atque  in  poenitentia  et  bu- 
niilitate  usque  ad  linem  viUe  suae  constanter  per- 
duraverit.  Unde  consequenter  subinfertur  : 

Et  habitabit  in  civitate  t//a,  donec  stet  ante  judi- 
eium  eausam  reddens  facti  sui,  Quod  dicit,  donec  stet 
anie  judicium  causam  reddens  facti  sut,  per  hoc  ex- 
tremum  diem  hominis,  diem  utique  mortis  puto  si- 
gnincari,  in  quo  ante  judicium  causam  reddens  facti 
sui  constituetur  ut  aut  pro  malefactis  suis  puniatur 
aut  pro  bonis  actibus  suis  aeternae  beatitudinis  gau- 
dia  sortiatur : 

Quod  autem  sequitur,  et  moriatur  sacerdos  mor  • 
fnuf,  qui  fuerit  in  illo  tempore^  per  hoc  extremum 
diem  judicii  arbitror  posse  intelligi  quando  venis 
et  fUflQmus  iiie  sacerdos,  Dominus  noster Jesus  Chri- 
stus,  qui  semet&psum  in  cruce  obtulit  Deo  Patri 
pro  folute  generis  humanl,  non  in  sua  persopa 
tfikHstm  enim  resurgens  a  mortuis,  jam  ^on  mori- 
tuTf  mors  iUi  ultra  non  dominabitur  [Rom.  ti,  9]) 
sad  in  electorum  suorum  persons  rooriturt  et  in 
eorpqre  suo,  quod  est  electorum  multitudo,  regnum 
bcatitudinis  aetemae  introducitur. 

Tune  reverielur  homicida  et  ingredietur  civUatem, 
it  in  civitatem,  et  in  domum^  de  qua  fugerat,  Homi- 
cida,  qui  homicidii  sui  reatum  per  quotidianae  pop- 


vcre  'exstiterunt  frugiferi.  Nolandum  autem  quod 
dicitur,  fuit  eo  temport  vir  quidam,  Praecedens  nam- 
que  historiade  Samsonetexitur,  qui  in  omni  vilaet 
in  cunctis  actibus  suis  typum  gerlt  Domini  nostri 
Jesu  Christi.  Bene  itaque  historiam  de  Samsone, 
qui  Ghristum  significat,  historia  sequitur  de  Micha, 
qui  Judaici  populi  Gguram  portat,  quia  in  tempore 
Christi  exstitit  ille  Judaicus  populus,  cujus  liaec  sub 
mystica  interpretatione  fuisse  verba  memorantur, 
quae  subjuncta  sunt : 

Qui  dicU  matri  suce :  Mitle  c^tum  argenteos^  quos 
uparaveras  tibi ,  et  super  quibus  audiente  me  jurave- 
ras,  ecce  ego  habeo,  et  apud  me  sunt.  Per  binum  hunc 
numerum  mille  videiicet  et  centum  duo  possunt  ac- 
cipiy  id  est  lex  et  prophetae ;  per  majorem  nume- 
nim  doctrina  iegis,  per  minorem  sermo  propheti- 
CU8.  In  duobus  bis,  lege  scilicet  et  prophetis,  tota 
Judaici  populi  constabat  doctrina,  nec  praeter  has 
duas  alia  eis  tradita  646  ^^i^  Scriptura.  Narravit 
igitur  Ju4sicu8  populus  matri  suai,  Synagogae  vide- 
lieet,  quae  quodammodo  mater  ejus  exstitit,  mille 
eentum  argenteos  kabere  et  apud  se  esse,  quando 
litteram  legis  et  propbetaruro  (libi  ab  ea  [cod,  ab 
eo]  traditam  summose  siudio  et  observantia  con- 
fessa  est  custodire.  Et  recte  dicitur,  quos  separa- 
fferas  tibi,  Synagoga  mater  Judaici  populi  mille 
centuro  argenteos  quodammodo  sibi  separaverat, 
quia  superba  gloriabatur,  quod  pne  cunctis  terrar 


nitentiae  atque  sutisfactionis  fletum  bac  in  vita  pur-  n  rum  populis  ita  a  Deo  adamata,  et  in  tantum  ho- 

nore  babita  fuisset,  quod  ei  Scriptui-ae  suae  docu- 
mentum  per  legem  et  prophetas  tradidisset.  Super 
his  quoque  mille  centum  argenteis  jtiraverar,  quaudo 
praeseoie  et  audiente  omni  multitudine,  Domino 
praecepta  sas  dante  dicebat.  Omnia,  quce  locutus  est 
DominuSf  faciemus  (Exod,  xxiv,  5).  Judaico  populo 
carnales  legis  caeremonias  diligenter  se  observare 
profltenti,  quid  mater  sua,  Synagoga  videlicet,  re- 
spondeat  sudiarous. 

Benedictus,  inquit,  fiUus  meus  Domino,  Benedi- 
ctum  namque  filium  suum  Synagoga  s  Domino  at> 
firmat,  quia  Judaicum  populum,  qui  absque  viyifi- 
cante  spiritu  occidentem  litteram  tantummodo  ob- 
servsre  conatur,  etemae  benedkiLvQi^vk  ^xi^saBs^^^a^ 


gavit,  tunc,  id  esi  in  illo  extremi  judicii  tempore 
revertetur  de  exsilio  hujus  mortalitatis  et  ingredietur 
f jt  civitatem  beatae  immorialiiaiis,  et  in  domum^  de 
qua  fugeraty  in  domum  utique  asternitatis,  de  qua 
per  inobedieittiae  culpam  in  primo  homine  deciderat 
atque  perierat,  ubi  a  facie  inimici  persequentis 
non  pavebit,  sed  in  visione  Patris,  et  Filii,  et  Spiri- 
tas  sancti  gaudebit. 

645  HOMILIA  V. 

I|l  CIPUT  XVII  JCISICUM  PRIIIA. 

Fuit  eo  tempore  vir  quidam  demonte  £p/rratm,  iid- 
mine  Michas^  etc.  ( Judie,  xn\ ), 

Quia  secundum  Apostolum  littera  occidit ,  vivi- 
Scsntem  spiritum  iii  iittera  occidente  inquirere  cu- 


im  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  lOM 

hxrcditare  arbitratnr.  Vel  in  hoc  filium  suum  bene-  A  daismo  potest  accipi.  Huic  Synagoga  ducentot  t- 


dicum  nsscrit,  quod  solus  prse  cacteris  gentibus  le- 
gem  a  Deo  ncceperit.  Quod  ergo  Judairus  populus 
hoc  non  gratuitx  Dci  miserieordiae,  sed  «uis  el  pa- 
trum  suorum  meritis  aitribuerel,  sequentia  paten- 
lcr  insinuat  :  Reddidit  ergo  cos  matri  $u(v.  Reddidit 
crgo  plebs  Judaica  mille  cenlum  argenteos  matri 
iucB,  quianon  ex  gratia,  sedex  debito  legis  ct  pro- 
phetarum  scripta  accepisse  se  arbitrantiir,  eo  quod 
patres  eorum  taiis  ac  tanti  fuissent  meriti,  ut  jure 
prae  ca^teris  gentibus  spccialis  isle  honor  eis  a  Deo 
debuerit  conft  rri.  Seqtiilur  : 

647  Q*^  reip.ndit  :  Consecravi  et  vo  i  argentum 
hoc  Domino,  Consecratum  namque  sccundum  car- 
m\(A\\   inteilectum  superke  iili  Synagogsc  vidctur 


genteos^  id  est,  gemmam  Scripturarum,  le^is  vide- 
licet  et  proplietarum,  tradit,  ut  faciat  scutptHe  ei 
conftatile,  quia  unicuique  magistro  Judaisml  in- 
jungit,  et  quibusque  subditis  intellectum  litlerae 
aperire  et  pandere  sludcat,  non  spiritalem  dico,  sed 
carnnlem,  qualenus  unusquisque  positus  sub  lege, 
si  forte  in  aliquo  transgressor  roandati  fuerit  eam* 
dem,  quam  lcx  prx^cipit,  purgationem  pro  delicto 
suo  exsolvere  noverlt. 

Bene  aulem  sequitur  quod  fiiit  m  domo  MichWf 
quia  sohis  superbus  et  carnalis  intellectus  in  Ju- 
daico  populo  remanct,  et  placere  Deo  de  exterion- 
bus  tanlum  sacrificiis  quaeril,  qui  adiculam  in  ea 
Deo  separatii.  Per  a:dicvtam  templum  Jerosolymis 


quidquid  in  liltera  legis  et  prophetariim  cniitinetur.  |{  valet  accipi,  qui  solummodo  locus,  quod  [ad]  boc 


£l  hoc  votum  rovit  Domino,  ut  Scriplurnm  cfi  Ira 
dil^im,  qux  in  lege  et  prophciis,  sicut  s:epe  diximus 
constat  non  spirUaliter ,  sed  carnalilnr  oLservet 
ct  intellig:t.  Et  notandum  quod  ad  suam  trahit 
personam  diceiido ;  consecravi  et  vovi  argenteum  hoc 
Domino.  IIoc  idem  esl ac  si  dicat :  IIcc  sacra  Si:ri- 
ptura  legis  el  prophetaruin,  ut  jure  mihi  a  Deo  dari 
debuissot,  meriluiii  meum  et  dignitas  Patrum  meo- 
rum  exigit,  qui  utique  tales  ac  tanli  erant,  quod 
soli  per  acceptam  divinac  Scripturx  scientiam  cin- 
ctas  lerrarum  naiioncs  excellerent. 

Vt  de  manu  mea,  inqiiit,  susc'ipiat  ptius  mrtcs,  et 
faciat  scutpiHeetconftatHe.  Ver  sculpiite  intellectum 
legis  et  prophetarum  accipere  possumus ;  per  con- 


separatiis  erat,  ut  victimas  et  hostias  in  lege  u.an« 
datas  ibi  Deo  olTcrrenl ;  neque  enim  alibi  ritum  car- 
naliiim  sacririciorum  suorum  celebrare  licebat. 

El  fecit  ephod  ac  thcraphim,  id  eit  vcsteni  iacet' 
dotalem  ct  idJa,  imptevitque  uniui  fltiurum  iuorum 
manum^  et  factus  est  ei  sacerdoi.  EpAod,  quod  esl  su- 
perhumcrale,  laboriosa  opera  levis  poles!  signifKaie. 
Magno  nimirum  Judaica  gens  labore  desudat,  ut 
carnalia  opera  lcgis  impleat.  Per  theraphim  autem» 
id  eJ  vestem  iaccrdoialem  occidentem  litteram  nil 
otstat  inlelligi,  quia  sicut  veste  corpus  obvolvitur, 
sic  vivificanti  spiritui  occidens  littera  oLdm  la  este 
videtur.  Facit  nainque  Judaicus  populus  teitem  io^ 
cerdotatem^  quia  occidenlem  litteram  extrinsecus  atf- 


ifatile  autem  satisfactionem  illam,  qua  unusquisque  ^  tendit,  el  ignorantix  suae  tenebris  obcaecatus,  vivi- 


observator  occidentis  litienc,  si  eorum,  qux  lex  in- 
terdicit,  aliqiiid  admiserit,  deliclum  suum  conflare, 
id  est  purgare  juLctiir,  sicut  sjepe  in  iittera  legis 
invenitur,*  quomodo  ille  capram,  iste  hircum,  alter 
autem  ovem  oflcf re  pra^cipitiir,  et  unicuique  secun- 
dum  qualitatem  criminum  beec  et  illa  holocausta 
oflcrenda  injunguntur.  Idcirco  ait  Synagoga  :  Con- 
iecravi  et  vovi  argentum  hoc  Domino,  id  est  ideo 
consecraium  a  me  et  a  patribus  meis  hoc  divinae 
legis  eloquium  custodiendum  tradidi,  ut  de  manu 
mea  suscipiat  /iliui  meui^  et  faciat  scutptite  et  con- 
ftatiie,  hoc  est  utex  meritis  meis,  per  qux  Scriptu- 
ram  legis  ct  prophetarum  a  Domino  accipere  debui, 


iicaniis  spiritiis  dulcedinem  intrinsecus   latenteoi 
intueri  non  valet  nec  quaerit. 

649  Bene  autem'  posl  ephod  ac  theraphim  appo 
situni  est,  quod  faceiet  et  idola.  Idolum  enim,  teste 
apostoio  Paulo,  nihitest  (/  Cor.  viii,  4),  sed  quam- 
dam  scuiptam  Dei  similitudinem  habet,  cum  nullum 
dieiflcae  veritatis  indicium  in  eo  sit.  Hoc  igitur  signi- 
ficat  quod  Judaei  per  exteriorem  ol)servantiam  caere 
moniarum  suarum  et  carnale  legis  mandatum  quam- 
dam  similitudinem  prxlendant,  qubd  Deum  vene- 
renturet  honorent.  Sed  nulla  in  eis  est  veritas,  cum 
verum  Bedemplorem  humani  generis  non  intelligant, 
quein  tota  legis  et  prophelarum  Scriptura  denun- 


unusiiuisqueriliusnieusillevidelicet,  quihancsecun-  «v  tiat.  Implevitque,  ait,  unius  filiorum  iuorum  manum^ 


dum  litteram  obscrvare  voluerit,  in  ea  ihtelligere 
et  invenire  valeat,  quomodo  pnevaricationis  suae 
pcccatum  conftare,  id  est  pcenitere  debeat. 

Et  nunc  trado  itlud  tibi.  Ac  si  dicat  :  Quandiu 
praesei.ti  vita,  qiio!  pcr  ntincJnteliigitur,  rrueris, 
eloquium  istud  Scripturarum  camaliter  observan- 
dum  et  inteliigendiima  me  tibi  commendatum  nove- 
rh.Reddidit  ergo  648  fnatri  sua.  Iterum  Scriptura 
hic  inculcat  et  replicat  vanam  Judaici  populi  jactan- 
t':am,qua  de  meritissuis  et  palrumsuorum  per  acce- 
piam  legem  gloriabautr.  Sequitur  : 

Qui  tutit  ducentoi  argenteoiy  et  dedit  eoi  argen- 
tario^ut  faeeret  eii  icutp^te  et*  confiatile.  Perhunc 
argentarium  quisqut*  prselatut  et  praedicator  in  Jih 


et  factui  est  ei  sacerdos.  Ilic  unusquisque  praeJicator 
in  Synagoga  noiatiir,  quia  ad  hoc  praeflcitur,  ut  ex* 
teriora  opera  legis  custodienda  proponat,  et  cama- 
lem  sacriflciorum  ritum  exerceat. 

In  diebus  suis  non  erat  rex  in  Isracl^  sed  unuiqui^ 
que^  quod  iibi  reclum  videbatur^  faciebat.  In  cunctis 
nimirum  diebus,  quibus  in  Judaico  populo  legalium 
vana  caeremoniarum  superstiiio  nerdurat,  verusres 
Dominus  noster  Jesus  Christus  non  praesidet ,  nec 
suiim  inter  eos  esse  habet,  sed  unusquiique,  quod 
iibi^  non  qiiod  Deo  rectiim  videtur^  facii^  quia  noc 
secundum  Dei  beneplac.tum,  sed  secundum  propri» 
voluptalis  vivit  desiderium. 


im 


HOMILLE  IN  SCRIPTURAM. 


im 


650  HOMILIA  YI. 

Dl   iDEH   ET   SEQfENS  CAPUT    L1BR1  JUDICUM  PR1H4. 

Fuit  quoque  alter  adolescens  de  Bethtehem  Juda  et 
coqnaticne  ejus,  eratque  ipse  Leviies  et  habitabat  ibi 
{ludic.  XVI i). 

Quis  convenicntius  per  hunc  adolescentem  quam 
novus  hoino,  DoininUs  noster  Jesus  Ghristus  potest 
intelligi?  Primus  namque  parens  noster  Adam  vetus, 
bonio  adotescens  vocari  non  poterit,  sed  Dominus 
soster  Jcsus  Chrisius,  qu',  sicul  di\imus,  est  novus 
homo,  jure  adolescenlis  nomine  designnri  dcbuit, 
qui  nullam  unquain  noxiam  peccali  vetuslaten»  co- 
gitatione,  verbo  vel  opere  contraxit.  De  Bethlehem, 
inqnit.  Belhiehein  domus  panis  inlerpretatur,  pcr 
qt.'am  non  injuste  divinilas  Chrisli  figuratur.  Bene 
Dominus  nosler  Jesus  Christus  de  Bethlehem  esse  B  uitem,  initio  carens  et  (ine 


A  ram  videri  voluit,  in  Judaico  taiitum  populo  conver- 
satus  est,  a  quo,  si  Evangelium  aitendamus,  inler- 
rogatus  est,  sicut  et  adolescens  iste  a  Micha :  Unde 
venis  t  Nunquid  non  idem  fuii,  quando  eo  dicente 
quia  si  non  crederent  quod  ipse  esset,  morerentur 
in  peccatis  suis,  responderunt  ei :  Tu  quU  es  ?  Levita 
sum^  inqiiit,  deBethlehemJuda,  Siergo  non  eisdem 
verbis,  eadem  tamen  signiHcatione  Judaeis  se  inter- 
rogantibus ,  quis  essel ,  Dominus  Jesus  eadem  re- 
spondit,  cum  dixit :  Principiumy  qui  et  loquor  vobis 
(Joan,  VIII,  25).  Cum  ergo  esse  se  principium  dixlt, 
procul  dubio  de  Bethlehem^  id  est  Deuin  dc  Deo  se 
fore  afGrmavit.  Levita  «tim,  ait,  de  Bethlehem  Juda^ 
humanam  naturam  inter  vos  et  de  vobis  assumpsi, 
qui  sum  Deus  Filius  de  Deo  Patre  secundum  divfni- 


dicitur,  quia  Deus  est  verus  de  Deo  vero.  Juda$ 
autem ,  qiii  confessor  sive  laudator  interpretatur, 
toetiim  flgurare  potest  angelorum,  Deum  in  gaudio 
perpetux  jiibilnlionis  laudantium  semper  et  confl- 
tentium.  Cognatio  vcro  hujiis  Judcv  nos  ex'stiiiAis, 
qui  propinqiii  sumus  angelorum,  quia  unum  Patrem 
etCreatorein  cuin  illis  Deum  haliemus. 

Eratque  ipse  Levites  et  habitabat  ibi,  Levites  inter- 
pretatum  dicitur  assnmptus,  Q;iam  bene  noinen  illud 
Domino  Christo  convenit,  qui  cum  Dominus  esset 
majestatis,  huuianam  nostri  causa  formam  assum- 
psil  ?  Sed  quamvis  mutabilitatis  nosti-?e  corpus  sibi 
in  beatae  Virginis  utero  aptaret,  habilabat  tamen  ibi, 
id  est  in  divinitate  sua  immutabilis  perslitit ,  assu- 
mens  quod  non  erat,  mansit  qnod  erat. 
.  Egressusque  est  de  Bethlehem.  Per  h%c  verba  ite- 
rum  eadem  humanitas  Christi  commendatur.  EgreS' 
ius  est  enim  de  Bethlehem,  quando  de  sinu  Patris  in 
h«inc  mundum  venit,  et  pro  nobis  misericorditer  in- 
caai^tiis,  visibilem  ss  pracbuit.  Sed  quain  ob  causam 
egressus  est  ?  Ut  peregrinaretur,  ubicumque  commodum 
teperissety  id  est  ut  ipse,  qui  per  terreni  corporis 
assumptioncm  de  coelo,  ut  ita  dicamus,  peregrinatus 
est ,  peregrinas  gentes  ad  flJem  suam  invitaret ; 
qaas  ideo  peregrinas  dicimus,  quia  per  infldelitatem 
a  Deo  longe  exsulaverunt.  Corpore  quidem,  quandiu 
in  terra  commorari  voluit,  conversabatur  cum  Ju- 
da:is,  ne  incredulilati  illorum,  occasioneni  daret, 


Et  vadon  inquit,  ut  habitem^  ubi  potuero  et  utHe 
mihi  esse  perspexero.  Ac  si  Filius  Dei  Judaeis  in  se 
non  credentibus  diceret :  Inter  vos  quidem  factus 
sum  homo,  vobis  verbtim  praedicationis,  ut  salvi 
fiatis,  adininistro.  Sed  quoniam  sermo  meus  non 
capit  in  vobis,  vadam  per  praedicatores  meos,  quos 
ad  gentes  destinabo,  ubi  jucundum  mihi  in  cordibus 
fldelium  oltinere  potero  habitaculum  ;  ubi  pracdica- 
tio  mea  fructiflcabit  per  fldem  gcntium,  qui  eam  su- 
scepturi  sunt.  Unde  post  resurrectionem  suam  apo- 
stoUs  prxcipit  dicens  :  Euntes,  docete  omnes  gentes^ 
baptizate  eas  in  nomine  Patris  et  Filii  et  Spiritui 
sancti  (Matth,  xxvui,  19).  Sequitur: 

Dixitque  Micha :  Mane  apud  me^  et  esto  m«At  pantu 
et  sacerdos,  Audiens  hsc  vetus  illa  Synagogamagnam 
652  invidiae  pcrpessa  tormenlum  (semper  enim 
gentium  saliiti  invidit)  bis  ad  Domiuum  Christum 
verbis  quodammodo  usa  est,  mane  apud  me,  \d  est 
mecuin  sit  habitatio  tua,  nec  ac  praedicandum  gen- 
tibus  procul  de  cognatione  tua  ezeas,  et  esto  mihi 
parens  ae  sacerdos,  hoc  est  quidquid  hic  inter  nos 
docendoi  cxremonias  legis  nostrae,  quae  nobis  de 
coelo  data  est ,  Deo  boni  parere  possis ,  noli  negli- 
gere  ;  meo  quoque  camali  fungere  sacerdotio,  ritum 
legalium  sacriflciorum  exercendo.  Daboque  tibi  per 
singulos  annos  decem  argenteos  et  vestem  duplicemf 
et  quo!  ad  victum  necessaria  sunt,   Quasi  diceret : 


quod  eis  relictis  ad  gentes  divertisset;  sed  tamen  D  Quandiu  apud  me  commoratus  fueris,  decem  prae- 


corde  et  cogitatione  ac  miserationis  651  respectu 
cum  gentibus  fuit ,  in  quorum  cordibus  pcr  fldem 
suam  qiiandoque  requicm  se  invenire  praescivit  ct 
prspdcslinavit,  quam  superbus  Judaicus  populus  su- 
scipere  recusavit. 

Cnmque  venisset  in  montem  Ephraim  iter  faciens^ 
declinavit  parumper  in  domum  MichcB^  et  interrcgatu9 
est  ab  eo :  Unde  venis  ?  Venit  Unigenitus  Dei  in 
montem  Ephraim,  quando  inter  Judaeos  incarnatus 
apparuit ;  iter  fecit ;  quia  qui  immutabilis  est  in  di~ 
vinitate  sua  et  loco  non  tenctur,  per  assiimptam  hu- 
luanitatem  mutabilis  et  localis  fleri  dignatus  est; 
dectinavil  parumper  in  domum  Michce,  quia,  sicut 
praefati  sumus,inud  modicum  tempu$,quod  super  ter- 


cepta,  quap  per  decem  argenteos,  et  legem  et  prophe> 
tas,  quae  per  duplicem  vestem  figurantur,  tibi  appone, 
ut  iii  his  converseris,  haec  doceas.  Nam  si  ea  feceris 
et  docueris,  sufliciunt  tibi  ad  adipiscenda  quasciin- 
que  necessitas  poscit  animae  vel  corporis.  Haec  quo- 
dammodo  superbae  illius  Synagogae  vcrba  fuerunt, 
quia,  ut  diximus,  aegre  tulit,  si  gentibus  haec  salus 
proveniret,  ut  aliquis  verbo  doctrinae,  divinae  coa 
cognitionis  capaces  faceret.  Domlnus  noster  Jesus 
Christus,  quia  Judaicum  populum  invidiae  trabe  te^ 
nebralum  cordis  oculum  habere  Kiebat,  ne  occa- 
sione  illa,  quod  gentes  eis  in  docendo  praeferret,  in 
odium  illius  prorumperent,  fec:t  secnndum  verba 
eorum,  iu  cunctis  sdiioet  diebua  camsk  ^"^  Ss&»t 


1083  VEN.  GODEFWDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  lOM 

eos  convcrwlus  csl,  qucmaclinodum  subsequeiis  Ul-  A      Miserunt  ergo  fHii  Dan  stirpU  ei  familice  suof  qui.t' 
tera  insinuat, 


Acquievil  et  mansit  apud  hominem^  fuitque  ei  quasi 
unus  ex  /S/iix,  Jiidaicus  quidernpopulus  non  repula- 
Lat  Dominum  Jesum  sicut  verum  Dei  Filium  et  Sal- 
Tatorem  mundi,  sed  quasi  unum  de  /i/tts,  id  est  ut 
aiiiim  sapientem  virum  de  stirpe  et  cognatione  eo- 
rum  progcnilum. 

Implevilque  Michas  manum  ejus.  Implevit  igilur 
Judaicus  populus,  quem  per  Micham  figurari  posse 
diximus,  manum  veri  levilai  nostri,  scilicct  Domini 
Jesu  Christi,  id  esl  opus,  propler  quod  venit  in 
mundum,  tunc  adiirplcvit,  quando  post  mulla  bona 
opcra,  quae  iiitcr  eos  luanens  in  illis  oslendit,  ad  ul- 
tiiuuni  eum  in  crucc  suspendcrunt ,  in  qua  positus 


que  viros  forlissimosde  Saraa  et  Estaliol^  ut  explora- 
rent  terrametdiligenter  inspicerent.  EtQl^^dixerunt 
eis:Ite  et  considerate  terram  Si  bic  omnia  verba,  rt 
utile  esset,  prescrulari  non  possumus,  sallem  suu:- 
mam  sensus,  quantuin  Deus  donaverit,  culliganius. 
Videtur  mihi  per  hos  quinque  viros  iilos  quinquc 
figuraliler  csse  cxpressos,  quos  tanluui  ex  genlili 
populo  legimus,  quod  cis  Domiuus  noster  Jesus 
Christus  iu  diebus  carnis  sua;  communicaverit,  et 
gratiam  impertiri  dignatus  sit.  Ncque  eniin  prxler 
hos  quinque  alios  dc  gentibus  invcnimus,  quibus 
ipsc,  quandiu  in  boc  mundo  conversalus  est,  lanta, 
sicut  islis  quinquc,  divinitatis  sux  opera  ostendit. 
In  diebus  quidem   infanti;»  siiae  primitiac  gentium 


dixil :  Coniiummatum  est  (Joan,  xix,  50).  Rectc  aiitein  B  Magi  illi  ab  Oriente  adorare  eiim  venerunl,  sed  iilos 


seqiiilur :  habuitque  apud  se  puerum  sacerdolem,  653 
quia  ipsc  siiinmus  Poiitifcx,  qui  cst  propiLialio  pro 
poccatis  noslris,  inler  eos  pro  nobis  crucifixus, 
moriuus  et  sepullus.  Qiii  eliam  bene  puer  diciuir, 
quia  solus  purus,  inuocens,  solus  absque  peccati 
na»vo  homo  iuler  boiniucs  conversatus  est.  Ilyec 
veiba  quie  subsequunlur  ex  parte  ebHaorum,  apo- 
siolorum  videlicet  caitcroruraque  fidclium,  qui  in 
Jndaico  popuio  exstilerunl,  intelligere  possumus 
esse  dicta. 

Nunc  scio,  dicens,  quod  ntihi  bene  faciet  Deus  ha- 
benti  Levitici  generis  sacerdotem,  Quasi  diceicnt  : 
Evohitis  taniJem  tot  teuiporum  circulis,  in  quibus 
nobis  inale   erat  redeinptionem    non  habentibus. 


qui  tantum  pueruin  adoraverunt  tacentem,  ad  istos 
non  connumeramus  qui  eum  paiam  adoravenint  lo- 
qucnlem  et  videruut  luiracula  facieutem.  Ilonim 
quiuque,  quos  prxsignavimus,  primus  fuit  beatus 
centurio  iile,  cujiis  incomparabileoi  fidem  Dominus 
commeudans  discipulis  suis  ait :  fion  inveni  tantara 
fidem  in  Israel  (Maith.  viii,  10).  Secundus  eral  aller 
ccnturlo,  ciijiis  mentis  oculos  ita  Deus  illuuiinave- 
rat ,  ut,  visis  omnibus  qux  crucifixo  Domino  gesta 
snut,  exclauiaverit :  Vere  hic  homo  Filius  Dei  erat 
{Marc.  XV,  59).  Tertius  fuit  latro,  qui  juxta  ipsum 
pendens  in  criice  eum  pro  seuietipso  interpcllavit, 
dicens  :  Domine,  memento  mci^  dum  venerit  in  re- 
gnum  tuum  (Luc,  xxiii,  i2).  Quarto  et  quinlo  nu- 


Dunc  bene  erit,  eo  quod  Deus  bomo  factus  sacerdos      mcro  occurrunt  dua;  muliercs ,  quae,  licet  non 


et  sacrificium  pro  nobis  in  ara  crucis  fieri  diguatus 
sit.  Si  autein  bsec  eadem  ex  parie  etiam  reprobo- 
rum  intelUgere  volumus,  gloriationem  illam  JudaK>- 
rum  nobis  ipsinuant,  qua  gaudebant  se  meinoriam 
iilius  abstuiisse  de  terra,  quem  pro  seductore  ba- 
bebant»  arbitrantes  sublato  illo  ()e  medio  securos  se 
deinceps  futuros  esse  [de]  mundan»  prosperitatis 
gaudio. 

In  diebus  ilUs  non  erat  rex  in  Israel.  Gerte  quando 
baec  Judaicus  populus  faciebat ,  verus  Rex  Dominus 
nosier  Jesus  Christus  per  gralise  suae  praesentiam 
inter  cps  non  erat^  sed  Judaeis  perfidiae  sua^  nieritis 
cxigentibus  a  gratia  expulsis,  tribus  Dan  querebat 
vosussionem^  ut  habitaret  in  ea,  id  est  populus  gen-  [)  nulii  iinquam  ex  gentibus  commMnicasset ,  nulU 


sent  viri  sexu,  viri  taiuen  erant  sensuet  iritellectu. 
Una  fuit  Cbananxa  ilia,  quae  cgressa  a  finibus  Tyri 
et  Sidonis  Dominum  pro  iiberalione  fiiix  suae  roga- 
vit ;  qu£  ab  ipso  audire  meruit :  0  mtt/t>r,  magnu ' 
est  fides  tua  (Matth,  xv,  28).  A|tera  erat  Samaritana, 
cujus  Deus  sensum  aperuit,  ita  u(  diceret :  Scio 
quia  Messias  venit  (Joan,  iv,  "^S).  Quae  si  ex  omm 
cognalionc  gentilis  non  fuit,  Judspi  tamen,  -ut  ipea 
testabatur,  non  couluntur  Samaritanis.  Hos  quin- 
que,  de  quibus  niodo  diximus ,  exploraudi  gralia 
gentes  quodammodo  prxmiserant,  per  quos  iliis 
spes  dat^atur  possidendi  terram  repromissionis. 
Verbi  gratia  :  Si  Cbristus  in  diebiis  carnis   SU9 


iium  ad  Redcmptoris  sui  fidem  venire  desiderabat, 
per  quam  ad  terram  repromissionis  posseiil  quan- 
doquc  pertingcre.  £t  bcne  hoc  nomeu  Dan^  quod 
interprctatur  judicium,  gentiii  populo  figuraiiter 
ascribitur,  quia  verum  Dei  fuitjudicium  ul,  Judaico 
popuio  crcdcrc  in  eum  recusante,  homines  gcntiles 
vocarct. 

Usque  ad  iUnm  diem  sortem  inter  cwteras  tribus  non 
acceperan^.  Usque  ad  dicm  mortis  Christi  gentilis 
IK)puius  sortem  inter  Judaeos  non  habuit,  quia  co- 
gnitioncm  Dci  ei  scicnliam  Scripturarum,  legis  sci- 
iicet  ct  prophctarum,  non  accepit,  nce  cuni  cis 
societatem  haborc  potuit,  quorum  patrcs,  quorum 
testamcnlnm  et  legisiatio  fuil. 


utique  caeteris  gentibus,  quibus  postea  pcr  apostolos 
sacramcntum  fidei  predicabatur,  ad  ipsum  conver- 
tendi  spci  fiducia  rcmansisset.Sed)  quoniam  cxem- 
pluui  habebant  655  ^^^  Ii^^*  Q^^s  pcr  semelipsum 
benigne  suscepit,  ct  gratix  sua^  participes  eflecit, 
ctiam  ipsi  eo  plus  de  pictatis  ejus  misericordia  pr:^ 
sumebant ,  quod  et  illos  clementer  suscipiet ,  et 
aiterna:  haereditatis  consortcs  efficeret. 

Qui  cum  pergentes  venissent  in  montem  Ephraim^ 
intraverunt  in  domum  Michm.  In  domum  Michee^ 
quem  Judaici  populi  significationem  habcre  dixi* 
rous,  quodammodo  intraverunt,  quia  primuin  inler 
Judaeos  convcrsari  incipiebant,  inter  quos  etiam  d 
per  quos  sacr»  Scripturae  agnitioncm  acccpcnint. 


1085  flOMILIiE  IN  SCRIPTCRAM.  iOM 

Et  requievemnt  ibi,  qiiia  Scriplurariim  imbiiti  leRti-  A  derit  Dei  Fiiius.  Nonne  tibi  videtur  Chanancxa;  ct 

latroni,  ut  caiteros  praelerroittanius,  quodanimodo 


inoniis  invenenint  requiem  animabus  suis.  Et 
agnoscente$  vocem  adolescentis  Levitas ,  utentesque 
Utius  diversorio,  A^overunt  nimirum  gentes  vocem 
adolescentis  Levito',  id  est  novi  bomiiiis  Jesu  Christi 
per  verba  pra^dicatonim,  in  quibus  et  per  quos  ipse 
loquebatur.  Usi  sunt  illius  diversorio,  carne  ejus 
Tidelicet,  quam  salulis  eorum  causa  assumpserat, 
quara  ideo  per  diversorium  significari  credimus, 
quia  in  ea  versari  potuil  modo  ad  bona,  modo  ad 
mala.  Non  sic  dicimus  ad  mala,  quod  ille  unqTiam 
in  omni  vtta  sua  alieui  nialum  intulerit,  qui  omnis 
malitise  expers  fuit;  scd  quod  diira  sibimelel  aspcra 
in  eadem  carne  sua  pertulerit.  Scquituf  : 

Et  dixerunt  ad  eum:  Quis  te  adhuc  adduxitl  quid 


respondisse,  ite  cum  'pace,  quando  uni  pro  salute 
fili%  constantcr  ei  insistenti  dixit :  Fiat  tibi,  sicut 
vis  {Malth.  xv ,  28) ,  alteri  vero  iii  cruce  penes  se 
pendenti  et  graliam  suam  imploranti  respondit  : 
Awen^  dico  tibi,  hodie  mecum  eris  in  paradiso  f  Lue» 
XXIII,  43).  Sequitur  : 

Dominus  respiciat  viam  vestram ,  et  iter  quo  pergt» 
Ifs.  Ac  si  dc  stnlu  salutis  su»  suscitautibus  Domi- 
nus  dixissct :  Deus  Paler,  qui  pro  vobis  incarnari 
me  et  pati  voliiit,  nunc  viam  mandatorum  suoriim 
ciipienlibus  incedere  janunm  regni  ooclonim  per  me 
aperire  disposuit.  Praiccdentiiim  quippe  Palnim , 
lioet  per  bona  opera  ei  appropinquare  dcsideran- 


hic  agisf  quam  ob  cansam  huc  venire  voluisti  f  Smxi' ^  i\um  y  Deus  viam  quodainmodo  wcii  respexit,  quia 


mam  hic  tantum  tangamus,  et  quid  nobis  per  Iria 
haMJ  interrogntiva  verba,  quis,  quid^  quam,  senlire 
datum  est,  dicamus.  Yidetur  mihi  in  iiac  trina  in- 
ierrogatione  hoc  esse  exprcssuiu,  quod  gentes  tune 
ad  Christiim  conversie  eum  iinani  pcrsonam  in 
sancta  Trinltate  esse  confcssse  sunt.  Ilis  tribus  in- 
terrogationibus  tria  alia  verba  inserunlur,  vidclicet 
hucj  hic,  et  iterum  huc,  id  est  in  hiinc  mundum 
saiutis  eorum  causa  vcnit.  Sic  assumptionem  hu- 
niaiiilatis  in  Deum  in  Chrislo  confttcntibus  his  quo- 
dammodo  qune  subse^iuuntur  verbis  ipse  rcspondit : 
M(ee  et  ha:c  prastitit  mihi  Michas,  Quasi  diceret  : 
Hanc  humanam  naturam,  qu%  constat  ex  anima  et 


niiUi  eorum,  origiiiali  obsistcnle  percato,  ccelcstis 
vitse  aditum  pandere  voUiit  vel  dcbuit.  Nam  ego  non- 
duin  humanam  vestri  causa  forinam  assuinpseram , 
657  ^^  necdum  flsimmcum  iilum  gladium,  qui 
paradisi  ingressum  oLstruxerat,  dato  sanguinis  mei 
pretio  exstinxeram.  Sequitur : 

Enntes  itnque  viri  vciierutit  Lais^  videruntque  popu^ 
lum  habilantem  in  ilta  absqueullo  timore  juxtaSido^ 
niorum  consnetudinem^  securum  et  quietum,  nutlo 
penitus  resistente:  Per  Lais,  quod  leo  interpretalur, 
populus  gentium  non  injuste  designari  vaiet  quia, 
dumeorumcordibus  defuit  cognitio  Dci,  sub  leonis 
illius,  diaboli  videlicet,  qui  circuit  quaerens  quem 


came,  per  quam,  vos  salvi  facti,  ex  Judaico  po- ^  devoret,  dominio  erantconstituti.Ipsisetiamsecun' 


pulo  suscepi.  Bene  aiitem  sequitur 

Et  mercede  me  conduxit ,  ut  sim  ei  sacerdos,  Id- 
circo  enim  ipse  Filius  Dei  £56  humanae  carnis 
Indumentum  ex  Judseis  assumpsit,  ut  hostiam  se 
Deo  Patri  pro  tis  ofTerret,  et  peccata  eorum  in 
seipso  in  cnrce  absque  peccato  susciperet.  Rogave- 
runtque  eumy  ut  eonsuleret  Dominum,  Si  ergo  diii- 
geuter  attendamus,  omnes  hos,  de  quibus  iocuti 
«umufi,  quos  ad  explorandam  quodammodo  divine 
circa  gentes  dignationis  gratiam  quasi  praemissos 
diximus,  ad  Filium  Dei  preces  suas  fudisse  inveni- 
inus,  centurionem  videlicet  et  latronem,  Chanan;Bim 
quoque  et  Samaritanam.  Et  quid  mystice  eos  in 
suis  rogationibus  desiderasse  cre<limus ,  nisi  hoc, 


da  interprctatio  ejusdem  nominis  apte  congruere 
videtur,  quia  Lais  etiam  sibimel  vir  interpretatur. 
Gentilis  populus  fuit  quodammodo  sibimet  vir  quia 
non  Deo,  sed  sibimet  ipsii  vivebant,  dum  nou  divi- 
nis  operibus,  «ed  camaiis  concupiscentiae  voluptati 
dediti  erant.  Per  quinque  autera  viros  hos  praedica- 
tores,  sub  quinque  iibris  Moysi  mystice  tunc  per 
novae  legis  gratiam  instructos,  significari  credimus, 
qui  post  a8cen8ionem  Dominicam  verbum  praedica- 
tionis  administrare  gentibiis  missi  sun(.  Sed  venion- 
tesLais,  id  est  ad  gentes,  quid  invenerunt  inei^? 
Videruntque,  inquit,  populum  habitantem  abtque 
ulio  timore,  Gentilis  populus  absque  ullo  timore  Aa6t- 
tabat  quia  foris  per  carnalem  gloriam  tumens,  et 


«1  Dominum  consuieret,  id  est  ut  ipse,  qui  summus  d  idolorum  servitio  subactus,  nec  ignem  gehennae»  noe 


erat  Pontifex.  Deus  super  nos,  homo  propternos, 
interDeum  et  hominem  Mediator  accederet.  Quare? 
ut  scire  possent  an  prospero  itinere  pergerenty  et  res 
effectum  haberet,  id  est  ut  Filio  Dei  Mediatore  ad 
Patrem  existente,  certitudinem  hanc  haberent,  quod 
eo8  a  gratia  sua  non  rcpelleret,  sed  devotio  eorum, 
qua  Deo  appropinquare  desiderabant,  aeternae  saiu- 
tis  eflectum  caperet.  Sed  divinae  miserationis  grs|- 
tiam  exquirentibus  quid  vems  ilie  levita  noster  et 
sacerdos  Dominui  Jesus  Christus  respondeat,  au- 
diainus  : 

Iie  cum  pace.  Ponamus  anle  oculos  hos,  de  qui- 
bus  prarfati  sumus,  et  considerare  poterirous  qnod, 
singttlis  bis  roganlibus,  ea  quse  pacis  iunt,  respoo- 


metum  futuri  judicii  prae  oculis  habere  novertt. 
Juxta  Sidoniorum  consuetudinem^  iiiquit.  llabita- 
bant  nimirum  Gentes  juxta  Sidoniorum  contuetudi-' 
nem,  quia  secundum  interpretationem  ejusdem  no- 
minis  inutiies  erant  venatores  irrationabilium  desi- 
derioram,  non  quidem  in  semetipsis  illicita  perse- 
quendo  et  transitoria  sine  cessatione  diligendo,  et 
iniquitatem  sine  uilo  defectu  perpetrando.  Securum, 
inquit,  et  quietum.  Antequam  divinae  cognitionis 
gentes  capaces  fierent,  in  mala  securitate  vivebant, 
dum  mansura  nullatenus  sperantes  spem  totam  in 
rebus  transitoriis  posuerunt,  et  nulia  babere  Tei 
desiderare,  nisi  quae  pra:tereunt,  noverant.  In  bis 
qnodammodo  nquiem  sibi  Ceceraut,  -Jum  relhH 


1087 


YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1061 


quenda   omnia  quasi    perpetuo  possidenda  aesli- A  tatis  operibus,  quse  operari  dignatusest  Inpectt* 


mabanl.  Sed  unde  iixcmala  securitaset  noxia  quie- 
tudo  illis  inerat,  nisi  quia  secundum  quod  in 
sequcntibus  babetur  05g  nullus  eis  penitus  resi- 
stebat.  lliis  namque,  quibus  legalia  data  sunt  prae- 
cepta,  eliam  ipsa  lex  rest.tit  et  magnam  timoris  for- 
midinem  incussit,  quia  absque  graliae  rx>ndimenlo 
unumquodque  praevaricationis  peccatum  dure  satis 
et  districte  puniri  jussit.  Sed  geniibus  nullus  penitus 
restitit  quia  lex  illis  data  non  esl,  qu£  culpam  licet 
pergratiam  nondeleret,  perpncceplum  tamen  inno- 
tuit«  et  commissa  delinquentlum  dura  animadver- 
sione  disirinxit.  Sed  secundum  mysticum  subse- 
qiientis  litterae  prxsagiiim  prxdicatoribus  verbi 
divini  ad   illos  venientibus   facli  sunt  magnarum 


toribus,  tales  utique  facti  sunt,  quibus  horuro  in  i 
pretationes  nominum,  id  est  Saraa  et  Estkaol  conve» 
nire  pos*«ent.  Saraa  namque  carbones  vel  anptgMt 
Esthaol  autem  ignis  parturiens  interpretatur.  An- 
gustiari  itaque  et  sollicitari  tunc  ex  co  coppiTnnt, 
quod  tamdiu  exstincti,  id  est,  quod  taindiu  iucis  divi- 
nx cognitionis exp:rles fueriiit.  Sicque facttiib cst  nt 
secundum  interpretationem  secundi  nominis  sciliceC 
Esthaoly  ignis  parturiens  fierent  id  est  ut  diTiui 
amoris  ardore  succensi  sacne  Scriplu^x  mysteriaoi 
perquirentes  discerent  qualiter  bimarum  Robolem 
virtutum  Deo  de  se  parere  possei.t.  Regres^qne  ai 
(ratres  suos'in  Saraaet  Esthaol,  et  sciscitantibtt$ qukt 
egissent,  responderunt :  Venite  et  ascendamus.  Quae- 


cpum^  et  procul  a  Sidone  atque  a  cunctis  hominibus  B  nain  suiit  quic  supra  memorati  quinque  viri  egemnt 


separ/z(f .  Magnis  quippeet  laudabilibus  redundabant 
opibus,  dum  magna  pretiosai  um  virtutum  venusta- 
tecomponi  ccrperunt,  dum  verbosacroe  locutionis, 
qiix  etiain  per  opes  juste  designari  possunt,  in  or- 
nameuti  sui  iisiim  assumpserunt,  et  ad  comprehen- 
denda  sanctje  Scriptune  mysieria  summo  studio 
elaborabant.  Facti  sunt  quoque  procul  a  Sidone,  id 
id  est  ab  illa,  de  qua  prasfati  sumus,  inutili  venat.o- 
ne,  quia  jam  cor  sub  divina  legereprimere  sciebant, 
nec  circa  irrationabiles  carnis  motus  vagari  sine- 
bant.  Atque  acunctiSf  inquit,  hominibus  separatum. 
Liquet,  quam  vera  sint  haec  verba,etquam  veraciter 
in  Ecclesia,  qiiae  de  genlibus  venit,  sint  impleta  et 


nisi  quod  causam  siiam  Filio  Dei,  cum  eis  in  carne 
conversanli,  revelabant,  el  ab  eo  gratiam  qtiaere- 
bant?  Ilanc  igiturquia  invenerunt  teslc  Evangelio, 
ideo  haic  eorum  subsccula  est  ad  caeteras  gcntes  cx- 
bortatio.  Non  sic  diciinus  eorum  exhortjUionem, 
quasi  ipsi  ad  prjedicandum  gentibus  missisnt.  Sed 
quoniam  factum  siium  el  susceptio  eonim  apud 
gentes  innotult,  per  spem,  quam  suo  eis  exen^jjlo 
dedcrunt,  quodammodo  dicere  illorum  fuit  ad  eos : 
Surgite  et  ascendamus  ad  ejs  quod  est  dicere  surgiti 
peccata  et  idololatriam  deserendo  et  recle  conver 
sionis  cuhnen  appetendo,  et  ascendamus  ad  eos^  id 
est  ea  qua  sursiim   sunl,  non  quae  super  terram» 


quotidie  adiropleantur.    Populiis  enim  Ecclesise  a  ^  sapiendo  ad  supernorum  civium  nostrorum,  angelo- 

^  rum  videlicet  consortiorum  p^rtingere  festinemus. 


tunctis  quodammodo  hominibus  separatus  esl ;  quia 
ad  his  qui  humana  et  ea  quae  super  terram  sunt  sa- 
piunt,  si  interim  corpore  non  valet,  corde  tamen 
ob  amorem  coelestis  patriae  segregare  se  et  alienare 
contendit,  dedignatur  subjacere  temporalibus  et  ar- 
denter  suspirat  xtemis. 

Possumus  qr.oqtie  sub  alio  intellectu  per  quinque 
viros^  qtios  prscdicatoriim  signiflcationem  habere 
posse  diximus,  supra  memoratos  etiam  illos  quinque 
accipere,  qiios,  ut  in  superioribus  diclum  est  de 
gentibus  tantum  legimus,  quod  eos  Dominus  noster 
Jesus  Christus  in  diebus  carais  sux,  gratiae  suae 
participes  feccrit  et  divinitatis  suae  opera  eis  osten- 
derit.  Isti  quinque  viri  quodainmodo  venerunt  Lais, 


QQO  yidimus.  inquiunt,  terram  valde  vpulentam 
etuberem,  Per  hanc  terram  Medialor  Dei  hominum, 
homo  Christus  Jesus,  propter  lcrreni  corporis  a»- 
sumptionem  valet  intelligi.  Hanc  terram  pnlcbre 
satis  Scriptura  opulentam  et  uberem  mystice  denun- 
tiat,  quia  in  honiine  Chrisio  Jesu  omnis  pleiiitudo 
divinitatis  corporaliler  inhabitabal.  Scd  ct  hoc  mo- 
do  terra  haec  opuleiita  el  dulcissimae  veritatisl  f.uber- 
tatis]  plena  est,  quia  Dominus  noster  Jesus  Christus 
dives  est  misericordia,  dives  profecto  in  omnes,  qid 
invocant  illuin.  Hujus  incomparabilis  terrae  opulcn- 
tio.  id  est  Dei  et  hoininis  Jesu  Christi  pieUtis  el 
misericordiae  abundantia  sacramentum  fidei  perci- 


qiiandogentilipopuIo,quiperLflMpotestsignificari,  DPerecupieniibus  olim   promissa  cst  gentibus,  pcr 


per  apostolos  et  caeteros  fideles,  qui  in  eos  mini  • 
steriiim  acceperunt,  innotuit,  quac  et  qualia  659 
cum  hisoperatus  sit  Dominus  Jesus  per  semet- 
ipsum,  quam  benigne  illos  suscepert,  quam  afiabi- 
lem  se  eis  prjebtterit,  et  ipsi  hac  animati  spe  tanto 
(iJiicialius  post  tenebras  ad  Iticem,  post  maculas 
ad  munditiampersacrimysteriumlavacri  redierunt, 
quauto  certius  horum  susceptionem  spei  sux  pignus 
acceperant. 

Reversique  ad  (ratres  suos  in  Saraa  et  Esthaol. 
Reversique  sunt  quinque  viri  isti  ad  fratres  suos, 
qiiando,  utdiximus,  notum  factum  est  cabteris  gen- 
llbus.  quanta  dignatione  his  in  carne  sua  comrou- 
Bic' wrii  Dominus  Jesus.  Auditis  itaque  divintepie« 


exempla  utique  eorum,  quibus  ipse,  quando  homo 
inter  homines  conversabatur,  miserationis  suae 
opem  impendere  dignatus  est. 

Notite,  inquiunt,  negligere,  nolite  cessare.  Quaai 
dicatur :  Saliitis  nostne  gratiam  gratiiita  Dei  pieute 
vobis  destinatam  no/ife  spernere,  no/ife  desistere; 
quin  ad  ipsam  adipiscendam  corde  et  corpore  pro- 
perctis,  corde  credendo,  corpore  sacri  baptismatk 
mysterium  percipieiido.  Nuni  in  ii.fideliute  amode 
immorari  debetiii,  cum  tot  exempla  misericordiae  in 
pignorf*  tenetis  ?  Eamtis,  et  possideamus  eam.  Ire  el 
possidere  terram,  dequa  modo  diximus,  esfspe** 
rantes  in  misericordia  Dei  de  virtute  in  virtuieB 
proiicere,  etper  fidem,  quae  operibus  comprobaiir. 


1089  HOMILIiE  IN  SCRIPTURAM.  '  1090 

Cbristum  in  bomine,  et  hominem  in  Christo  manere.  A  <<^^tts  erat ;  quod  nec  tenuissimum  peccatum  un- 


Bene  autem  sequitur : 

NuUus  erit  labor  quia  jugum  Christi  suave  est,  et 
onus  ejus  leve.  Cum  enim  tamdiu  labori  infundatur, 
usquequo  Chrislus  possidealur,  nuUus  deinceps 
quodammodo  erit  lubor  quia  Ucet  corpores  infirmi- 
tati  dura  sint  assidua  laborum  exercilia,  prae  amore 
tamen  ejus,  qui  cordi  praesidet,  reputantur  quasi 
levia.  Sequitur :  Intravimus  ad  securos  in  regionem 
/a/ustmam.  Quid  per  securos  convenienlius,  quam 
angelos  inteiiigere  possumus,  quorum  securitatem 
nulla  in  perpetuum  soll.ciludo  perturbat?Per  terram 
vero  latissimam  sive  cbaritas  sive  coelestis  patria, 
quae  charitaie  acquiritur,  valeat  inteHigi.  Dicant 
ergo  praedicutores  sancUe  Ecclesiu;,  dicant :  Intra- 


quam  ei  appropinquabat.  Mansit  autem  in  spelunca^ 
quando  in  secreto  divinilatls  suae  eral.  Et  bene  per 
$peluncam  secretum  divinitatls  ejus  accipltur  quia, 
sicut  occultum  est  quod  Cbt  in  spelunca,  bic  et  ipse 
manens  cum  Patre  in  aetemitate  Deus  incompreben- 
sibilis,  Deus  absconditus  erat ;  et  qui  sic  in  coelo 
cum  Patre  Deus  sublimis,  Deus  aeiernus  erat  et  im- 
mensus,  postmodum  in  terra  homo  visibilis  appa- 
ruit  et  manifestus  Et  quia  omnia  in  praedestinatlono 
Dei  Patris  erant,  quae  quandoque  a  Dei  Filio  perfi- 
cienda  erant  gloriosa  operum  exhibitione,  apte  sub- 
jungitur  : 

Et  ecce  vox  ad  eicm,  dixitque  illi  :  Quid  hic  agis^ 
Elia?  At  ille  respondit :  Zelo  ze'atu$  $um  pro  Domino 


vimu$  ad  $ecuro$,  id  est  nos  qui  pracdicamus  061  B ^^^  exercituum,  quia  dereliquerunt  pactum  Dumini 


Tobis  verbum  veritalls,  licet  coi  pore  peregrinemur 
in  h'«c  mundo,  in  fide  tamen  et  spe  conversatio 
nostra  in  coelis  est  iiiter  supernos  cives  nostros, 
sciilcet  angelos,  ad  quorum  consortium  nos  in  ipsa 
re  el  verilale  post  depasilionem  tabernaculi  noslri 
quandoque  migraluros  csse  confidimus.  Jucunda 
sunlet  laita  valde  aJ  audiendum  verba  subsequentia, 
iilis  dico  qui  proptcr  ruturorum  bonorum  abundan- 
tiam  in  lerra  hac  peregrinationis  temporalem  pati 
elegerunt  penuriam. 

Tradeque^ inquiuut,  Dominus  locum^ in quj [mtila] 
rei  e$t  penuria  eorum,  quce  gignv»tur  in  terra,  Per  lo-^ 
cum  bunc  myslice  designari  potcst  siugularis  illa 
patria,  ad  quani  omnes  suspirant,  (|ui  se  incolasesse 


filii  hraeL  Dicere  Patris  ad  Filium,  et  respontum 
Filii  ad  Palrem  quale  sit  et  quomodo  fiat  ignoramus. 
El  ideo,  quia  scire  non  possumus,  humano  modo  et 
more  nobis  loquitur  Scriptura,  aperiens  illud  quod 
verbis  et  sensu  utcunque  capere  possimus.  Dlcunt 
expos-ltores,  qui  de  boc  altius  intellexerunt,  quod 
dicere  Dei  Patrls  ad  Filium  s.t  voluntas  683  ^^ 
prxdestiiiatio  Dei  Palris ;  ^espondere  nutem  Filii  sit 
obedientia,  quam  exbibet  Deo  Patri.  Ergo  quod  di- 
citur,  quid  hic  cgi$,  ttta  ?  est  qiiasi  Deus  Pater  ante 
omnia  ssecula  Filio  suo  praedeslinatum  opus  sali:t'.8 
nostnc,  quod  per  eum  lieri  dccebatjnjungcrct  dicens : 
Quid  hic,  o  Fili  mi,  agi$  ?  quare  non  perficis  opus 
tuiiin,  ad  quod  te  xternaliter  praeordinavi  el  elegi  ? 


cognoscunt  in  tcr;  a.  De  quo  loco  bene  dicitur  quod  ^  Secure  et  tranquille  in  regno  meo  requicscis  tan- 


in  eo  nuUius  rei  sil  penuria.  Nam  in  co^Iesti  regno 
omnium  bonorum  redundat  plenitudo.  Nec  mirum ; 
nam  ipse,  ex  quo,  in  quo  ct  per  quem  omnia,  ibi 
praesens  aspicilur,  in  cujus  desideraniissima  visione 
taiita  redundant  bona,  quxomnia  cunctorum  meriia 
ex:edunt  et  vota.  In  quo  nuUius  rei  est  penuria  eorum^ 
inquit,  qu(t  gignuntur  in  terra.  Quaenam  sunt  qua 
gignuntur  in  terra  ?  Opes  utique  etdiviliae,  quas  fu- 
res  eflbdiunt  et  furantur,  quas  aerugo  et  linea  demo- 
lilur,  sed  harum  in  coelesli  regno  non  erit  penuria. 
Nam  opes,  qua;  ibi  recondunlur,  nulla  corrumpun- 
tur  vetustate,  nulla  amitli  possunt  occasione. 
G62  HOMILIA  VII. 

19  LIBRI   III  RLGUM   CAPUT   XIX   DE   ELIA   PRIHA. 

Elias  propheta  cum  veni$set  ad  montem  Dei  Horeb^ 
tnansit  in  $pelunca,  eic,  (111  Reg,  xix.) 

Per  montem  Horebi  quod  interpretatiir  $iccita$, 
aliitudo  et  excellentia  divlnitatis  potest  intelligi;  in 
Elia,  Dominus  Filius  Dei.  Qui  Elias,  sciiicct  Domi- 
nus  noster  Jesus  Cbristus  venit  ad  montem  Horeb^ 
qui  a  Deo  Patre  xternaliter  genitus  est,  cui  consub- 
tantiaiis,  coomnipotens,  coaelernus  semper  fuit  ante 
ae? um  et  est  ante  aevum.  Sed  qiiomodo  exceilentissi- 
mx  divinitati  ejus  congruit  quod  Horeb  interpreta- 
tur  $iccita$,  cui  essentialiter  omnium  bonorum  per- 
petua  insita  eral  et  est  aflluentia  et  ubertas?  Congruit 
plane,  congruit.  Nam,  sicut  omnium  virtutum  emi- 
nealianaturaliter  in  eo  redundabat,  sic  quodammodo 


quam  Filius  meus  unigenitus,  et  qnasi  nihil  agis, 
duin  humani  generis  salutem  non  operaris.  Ad  Laec 
Filius,  quod  non  solum  in  terris,  sed  etiain  in  coelo 
glorioseetsubliiuiter  operatus  sil,  insinuat  respan- 
dendo  : 

Zelo  zelatu$  sum  pro  Domino  Deo  exercituum^  quia 
dereUquerunt  pactum  Domini  filii  hrael,  Zelu$  Filii 
Dei,  quo  zelatu$  est  pro  Domino  Deo  exercituum^  \in- 
dicta  illa  erat,  quam  exercuit  in  ruina  angeli  apo- 
statae,  quera  idcirco  dc  coelo  et  de  medio  lapidum 
ignitorum  tulit  et  dejecit,  quia  Filio  Dci,  qui  est 
imago  et  similitudo  Dei  Patris,  similis  esse  voluit 
diccns  in  corde  suo  :  Ponam  $edem  meam  ad  aquito^ 
«V  neniy  $imili$  ero  Alti$himo  (hai.  xiv,  15,  14).  Ilaque 
quia  per  Verbum  Dei  omnia  fecit  Deus,  dignum  erat 
ut  per  Fiiiiim  Dei,  qui  est  Verbum  Dei  Patris,  boc 
opus  perficeretur,  ut  projectus  de  coelo  ila  damna- 
rctur,  ne  ultra  rediret,  ne  priori  dignitati  unquam 
restauraretur.  Qjare  autem  sic  zelo  2elatu$  est  ? 
0iita  dereliquerunt  paetum  Doiiini  fiUi  hrael,  Per 
fiUo$  hrael  condita  per  Dei  sapientiam  angelica 
creatura  potest  intelligi,  quae  ideo  per  hrael,  quod 
interpretatur  vir  videns  Detim,iion  incongrue  accipitur 
quia  permeritumangeiicaenaturae  semperDeumvide- 
rcsemperfaciem  ejus  in  jubilo  contemplari  acceperat 
in  munere.  Sed  quia  dereliquerunt  pactum  Doi^iHt» 
pactum  iliud,  quod  statuit,scilicet  ut  creatura  Creatori 
subjecta  esset,  et  digmtate«  quam  a  Deo  acce\^t^t^ 


1001  VEN.  GODEFRIDI  AflBATIS  ADMONtENSIS  lOM 

non  superbirct,  propterea  qui  hoc  pactum  apofitatae  A  id  unde  corruernnt.  Et  si  hoc  tuae  majestati  placilini 

angeli  dereliqueruni,  reprobati  in  coelo,  dejecti  sunt 

in  terraro,  et  non  jam  dici  Tel  nominari  possunt 

fllii    Israel  quia  ad  perpetuse  claritatis   Tisionem 

nunqiiam  resurgent.  De  quonim  adkuc  casn,  nec- 

nonet  hominis  084  P^rditione,  qas  permalitiosaBH 

siiggestionem  iliorum  facla  esl|  Filius  Dei  adhuo 

loquitur  dicens  : 

Aitaria  tua  destruxerunt^  etprophetas  tuo$  ouide^ 
runi  gladioy  et  derelictu»  sum  ego  solus^  ei  quwruni 
animammeam,  utauferatu  eam,  Principale  quoddam 
aliare  Dei  sumiuus  illc  archangelus  erat ;  altaria 
vero  inultitudo  illa  reproborum  angelorum,  sequa^ 
cium  diaboU,  qui  propterea  altaria  nominantur  quia 
ea  ralione  crcati  fueranl,  nl  non  nisi  hostia  laudis 
el  jubilationis  Dco  Creatori  in  eis  oflerri  et  immo-  B  sit  et  uxor  tua.  Sequilur 


est,  ecce  ego,  mitie  m&  Ilsec  omhia  erant  In  | 
stinatione.  Jam  nunc  verbis  sequentlbu^  i 
ratur  quod  quandoque  futnrum  enit  in  divlBi  operii 
cofnsummalione. 

Et  eit  ei :  Egredere  et  sta  in  monte  eoram  ihti^. 
Quid  est  egredere^  nisi  veni  cie  oecuHodivinitatis,el 
tisibiliter  mundo  appare  ?  QilM  est  ita  in  montet 
nisi  ih  Utero  beat»  Yirginis  MaHsft  requiesce,  ifvab 
idcirco  mons  bene  nominater,  quoniam  in  ipsa  om- 
nium  dotes  meritorum  speciali  praeeminebanl  prs- 
rogativa  ?  Yel  sta  in  monte^  id  esl  in  lali  eminenlia 
virtutum,  ut  tu  solus  liber  sis  ab  omni  ortginali  H 
aetualr  peccato.  Sive  sta  in  mcnte^  boc  esl  in  dancu 
Ecclesia,  ut  lu  sponsussis  Ecclesiae,  ipsaque  spoaia 


lari  deberet.  Quae  altaria  sunt  destructa  et  ad  nibi- 
lum  in  conspectu  Domini  redacta,  quando  seipsos 
supcrbiae  cornlbus  contra  Dcum  erexerunt,  cl  ob  id 
antiquae  el  prioKs  gloriae  statum  irrccupcrabiliter 
amiserunt.  Sed  iile  apostata  angelus  de  ca^io  cum 
suis  dejcctus  in  terrani  primum  homineiu  mox  per 
invidiam  supplantavit  et  occidit,  quod  subjecta 
continuo  verba  manifcstant. 

Et  prophelai  tuos  occiderunt  gladio,  Prophcts 
enim  cranl  Adain  el  Eva,  quia  de  prop'ietarum  om- 
nium  propbcta  prinii  ipsi  spiritum  omiiis  gralix  et 
propheliai  acccperant.  Dnde  Adam  mox  plasmalus 
satis  iiotabiliter  de  Ghrislo  et  Ecclesia  prophctabat 
diceus  :  Hoc  nunc  cs  ex  os&ibus  meisy  et  carodecarne 
mea,  Propicrea  relinquet  liomo  patrem  et  malrem,  et 
adlt^-^rebit  uxori  sucv,  et  erunt  duo  in  carne  una  (Gen, 
n,  25).  Qjls  aiitein  erat  glcdius ,  quo  ocrisi  siiiit, 
ni!>i  diabolicae  snggeslionis  deceptio?  Cerle.niortlfere 
occidit  eos ,  dum  dixit :  Cur  pnvcepit  vobis  Deus  ne 
comederetis  de  omni  ligno  paradisi  ?  In  quacunque 
die  comederitis  ex  eo,  aperientur  ocuti  vestri,  et  eritis 
sicut  dtt,  scientes  bonum  et  malum  {Gen,  iii,  1,  5). 
Destructis  itaque  altaribus,  et  prophetis  occisis,  id 
est  dum  angelus  et  bomo  peccassct,  Deus  Filius  cle- 
mens  et  misericors  Deum  Patrem,  ut  in  ira  miseri- 
cordia^  memor  esse  dignaretur,  exorabat,  seseque 
Mediatorem  inter  Deum  et  hominem  obtuiil  dicens  : 

Et  derelictus  sum  ego  solus,  et  quwrunt  animam 


Et  ecce  Duminus  transit,  Et  spiritus  gtandis  $i 
suhtertens  montes  et  conterens  pttras  anU  Dominumf 
scd  non  in  spiritu  Dominns,  Et  post  spirilum  eonh- 
motio :  non  in  commotione  Dominns.  Dominns  transit^ 
quando  malos  angelos  in  superbia  eoram  dereliqiiit, 
qui  ct  montes  propler  elationem,  peiroe  propter  du- 
riliam  cordis  non  injuste  nominanlur.  Hos  montea 
Dominus  subtertit,  et  has  petras  taliter  contriviU 
quod  illi  qiii  toli  condili  erant  ad  gioriam,  loli  ad- 
dicii  sinl  ad  poenam ,  el  spem  nuilam  habeanl  aa- 
lutis,  qui  nunquam  queunt,  quia  nunquam  vohml 
dcponere  superbiam  etduriliam  cordis.  Nec  prselcr- 
eundum  qudd  dicit  anle  Dominum,  quia  ubiquesunl 
in  flagello  Doinini.  El  revera  dignum  666  ^*'<*^  ^ 
ut  qui  agloria  tanlae  l>eatudinis  nulla  necessitaie,  sed 
volunlate  exciderunl,  semper  el ubique  justoDei  ju- 
dicio  puniantur.  Quod  aulem  tola  sancla  simul  Trini- 
tas  hos  montes  subverierit,  has  pelras  contriveril,  in- 
nuUnl  Iria  verba  h«c  Spirilns,  grandis,  el  fortis.  hi 
verboelenim  grandis,  grandis  Dcus  Pater,  in  verbo/^or- 
tis,  forlisDeusFilius,  in  lerho  spiritus,  Deus  Spi.  itns 
sanctus,  quae  tola  simul  operata  esf  itL  dejectione 
roalorum  angelornm.  Quodautem  seqniiuT,  sed  non  ht 
spiritu  Z>ommus,  quidest  nisi  quod  post  roinam  angeli 
iion  statim  humanam  naturam,  quamvrs  esset  in  prae- 
dcstinatione  Dei  Patris,  Dei  Filius  voluitastumerc? 
Et  post  spiritnm  commotio ;  non  in  eommoii&ke  Bi^ 
minus,  Quid  est  et  post  sptritum  comtnotio,  nisi  quod 


meam,  ut  ttuferant  eam,  Angeli,  inquit,  mei,  quos  ad  {)  post  casum  angeK  commotio  facta  est  inr  paradiso. 


landem  665  "^^■^''^'s  "^^^  creavi,  me  dereliquerunt, 
quia  peccaverunt;  homines  mei,  Adam  et  Eva,  quosadf 
imaginem  et  similitudinem  meam  feci,  et  in  para- 
diso  voluptatis  sine  morte,  sine  peccato  constitui, 
me  dereliquerunt,  quia  obedientiae  bonum  mihi  exi»- 
bere  noluerunt,  idcirco  deretietus  sum  ego  solus.  Rt 
quoniam  ita  sum  quasi  soliiario»  in  regno  meo, 
quarunt  animam  meam,  omnes  videlicet  electi  mei, 
sancti  mei,  amici  mei  quamtnt  animam  meam,  hoc 
est,  toto  corde,  totis  affectibus  desiderant,  ut  bomo 
factus  animam  humanam  accipiam.  Et  non  solum 
quaerunt,  sed  ita  quaerunt,  ut  auferant  eam,  scilicet 
ut  de  suniinis  rcgni  mei  sedibus  descendam  ad  eo9 
ubt  miserabililer  ccciderunt ,  ei  subleTem  eo9  adf 


commotio  valde  lamentabilis,  lapsus  videlicet  ct  prst» 
varicatio  primi  hominfs  ?  Magna  quippe  eamitse^ 
erat,  dum  homo  vetitnm  pomum  tetigit,  et  post  Mc 
a  statu  immortalitatis  defluxit  ad  mortalitatem  el 
peccatura.  Non  rn  commotione  auiem  DofRittiif ,- 
quia  licet  homo  miseralnliter  motus  esset,  tamen 
adhuc  Deus  homo  fieri  distultt. 

Et  poijt  commotiotiem  ignit,  noninigne  Domtnmi, 
Moto  angelo  ih  ccelo,  ct  ameto  inde  propter  super- 
biam,  motoque  homine  in  paradiso,  el  amoto  inde 
propter  inobedientise  culpam,  congruo  ordine  sub- 
secutus  fuisse  describitur  igttis,  Potesl  enim  per 
bimc  igr.em  xternie  damnntionis  poena  signiflcari , 
quse  parata  est  angelo  aposlatanti  et  homini  ^nevi^ 


4095 


HONILLG  IN  SCRIPTUEAM. 


mi 


ricanti.  Sed  non  in  igne  Dominus,  quia  licel  ignis  A  derata  reformetur  per  nohile  pretium  sanguinis  iiii, 


aeternae  dainnationis  miseros  peccatores  puniret,  et 
non  soluni  impii  et  peccatores»  sed  et  justi,  quamvis 
ab  boc  igne  alieni,  ad  iaferos  descendcrent,  tamen 
adhuc  dilala  est  redemptio,  per  quam  ignis  ille  ex- 
stinguendus ,  et  ab  electis  funditus  erat  amovendus. 
Sed  et  per  ignem  lex  Moysi  idcirco  accipi  po- 
test,  quia  in  igne  lex  data  est.  Post  commotionem 
istam,  quae  facta  est  in  paradiso  super  omne  ge- 
nus  bominum,  ignis  subseciitns  est ,  quia  lex  data 
est,  per  quam  Deus  hominibus  coepit  consulere,  et 
a  peccatis  aliquantulum  temperare.  Adveniente  au- 
lcm  igne,  id  est  dala  ct  accepta  lege,  non  in  igne  Do^ 
mi/ms,  quia  667  qnamvis  scirct  et  audiret  gcmitus 
et  desiilerium  suorum  scexspcctantium,  tamen  non- 


quod  pro  filiis  mcis  et  tuis  liberandis  effundas.  Et 
ille  respondii,  Filius  sine  dubio  Palri :  Zelo  zelatui 
sum  pro  Domino  Deo  exerciluum,  quia  dereliquerunt 
pactum  tuum  fiUi  Israel.  Zelus  non  semper  odium, 
sed  amorem  signincat.  Ct  sicut  superius  per  lelum 
vindictam  et  ultionem  quam  in  coelo  Filius  Dei 
exercuit  intelleximus,  sic  in  loco  lioc  per  zelum  di- 
vinum  amorem  possumus  intelligere.  fel  est  quasi 
Deus  Filius  Patri  dicat  :  Amor  luus  et  dilectio,  qua 
te  dilexi  et  diligo,  el  non  solum  tui,  sed  et  humani 
gcneris  dilectio  fecit  me  incarnari,  fecit  me  immu- 
tabilcm  el  immortalem  mutabilenl  et  niortalem  fieri. 
Sed  proplerea  zelo  zetatus  smw,  quia  dereliquerunt 
filii  hrael  pactum  tuum,  pactum  obedientiac,  quocl 


dura  Crealor  crcalura  ficri,  nondum  sempitcrnus  B  slatuisli  pliis  Israel,  scilicet  filiis  hominum,  lui  vi- 


temporalilutem  voluit  assumere 

El  post  ignem  sibilus  aaroi  tenuis ;  et  ibi  Domi-' 
nus.  Post  primum  lempus,  quod  erat  ante  legem,  et 
posl  iliud,  quod  sub  legc  tempus  graliai  advenit,  in 
quo  sibilus  iste  aurw  lenuis  faclus  est.  Sibilus  aurce 
ttnuis  annuntiatio  crat  Dominica,  quando  summus 
:llearchangeIusGa';:ricl,  gloriosissimi  nuntius  partus, 
niissus  csl  ad  beatam  virginem  Mariam  ,  qui  tunc 
dulcem  sibiluin  sibilavit,  (luin  ait :  Ave,  gratia  plena^ 
Domiuus  tecum  ,  bcnedicta  tu  in  mulieribus.  Ecce 
concipies  et  parics  flium,  et  vocabis  nomen  ejus  Je- 
sum  (Luc,  1,28,51).  Ibi  verc  Dominus,  ibi  diu 
dcsideralus  ct  oxspeclalus  cunctis  gentibus  filius 
quia  iii  vcrbo  angoli  boala  virgo  Maria  Filium  Dei 


sione  in  paradiso  perfruentium.  Et  ideo  nimia  dile- 
clionc  deviclus,  veni  conferre  eis  rcnicdium,  veni 
dare  auxiiiuni.  Altaria  tuadestruxerunt,  et  prophetas 
tuos  occiderunt  gladio,  et  derelictus  sum  ego  solus,  et 
quarruut  animam  meamy  ut  auferant  eam.  Superiu» 
diximus  per  altaria  apostalas  angelos  posse  desi- 
gnari,  per  propfietas  Adam  el  LVa ;  hic  aulem  pef 
altaria  corpus  et  aniiuam  bominis  pcssnnuis  intclli- 
gcre,  per  gladiumxQrbuui  Doinini,  inpropheiis  verbi 
Dei  praidicatorcs.  IIa;c,  inquit  Filius  Dei ,  attaria 
honio  deslruxit,  quia  corpus  el  aniiiiam  suam,  quod 
aliare  luum  esse  deberel,  in  quo  lili  soli  sacrificium 
laudis  iri;molari  dcberel,  non  conscrvavit.  Prophetas 
(uos  ocfidit  gladio,  quia  vcrbi  tui  praconibus  lidera 


conccpil,  illins  iii  uloro   suo  pondus   suavissimum  ^  Lonis  oporibus  non  exhil.uit.  Et  derelictus 


scnsit,  qucui  ta'luin  et  lerra  non  capit.   Unde  posl 
ista  apte  soquilur  : 

Quod  cum  audisset  Elias,  opcruit  vuUum  suum,  et 
egressus  stclit  inostio  spelunca:.  Cuin  cniin  Dous  Fi- 
lius  in  coclo  audissol  sibihiin  hujus  aurie  lcnuis,  id 
cst  Yerbum  Dei  Palris  missuin  pcr  augeluni  vir^ini 
paritune,  operuit  vultum  divinitatis  pallio  humani- 
iatis,  et  egressus,  id  est  natus  in  hunc  mundum,  stetit 
in  ostio  spelunca^.  In  ostio  huinanitatcm,  in  spcluncd 
divinitatem  poles  inteUigere.  Et  non  incongrue  per 
ostium  humanilas,  in  spelunca  diviniias.  Naiu  sicut 
per  ostium  domus  intralur ,  per  ostium  interiora 
domus  reserantur,  sic  per  apcrtum  ostium  huma- 
nitatis  perAcnimus  et  tendimus  ad  cognitionem  di-  j^ 
vinitatis.  Quod  enim  egressus  est^  id  esl  quod  homo 
factus  est,  ut  idem  esset  Redemptor,  qui  et  Creator, 
propterea  stetit  in  osiio  spelunae,  ut  nalura  ab  ipso 
condita,  considerata  et  agnita  ipsius  humanilate, 
disceret  occultam  sibi  divinilatis  excellentiain  amare. 

Sic  egresso,  et  sic  in  ostio  spelunc^-e  stanti ,  ecce 
iterum  vox  ad  eum  dicentis  :  Quid  hic  agis,  Elia  ?  \oi 
ista  Tox  esl  Dei  Patris  et  ipsius  Filii  in  divinitate 
ad  :issumptam  humanitatem,  quid  hic,  inquiens,  agis 
Elia  ?  quod  esl  dicere  :  0  fili  mihi  compar  et  ejus- 
deni  substanliae  ejusdemque  glorise,  atlende  et  con- 
sidera,  668  quare  egressus  sis  de  sinu  Patris. 
\i(le,  ut  odium  illud  antiqui  temporis ,  quod  erat 
rnter  Ucum  ct  bomiues,  dcstruatur,  ct  pax  diu  dcsi« 


cgo 

5o/u.s,qui  allarra  tua  niinime  destruxi.Nam  egosolug 
cl  in  corpore  ct  in  aninia  intoger  sum  cl  iinmacu- 
lalus.  Prophctas  tuos  non  occidi,quia  verbum  luura 
conservavi  et  opere  adiniplevi.  Et  qua^runt  animani 
mcam.ut  auferant  eam.  Omnes  qiiippo  elecli  mei, 
qui  propter  primae  pracvaiicationis  culpam  ad  infe- 
ros  descenderunt,  descensum  animgemeajad  inferog 
lacrymabiliter  pelunt  et  quairunt,  et  ita  quaerunt,ttl 
auferant  eam,  hoc  esl  669  "^  de  medio  cordis  et 
corporis  mei  morlis  acerbitate  segregatam  od  se 
trahant,  et  ad  eos  perveniat,  cum  qua  et  per  quam 
liberumetljetum  de  iuferni  claustris  egressum  ha- 
beant. 

Et  ait  Dominus  ad  eum  :  Vade  et  revertere  in  viam 
tuam  per  desertum  in  Damascum. .Qmd  est  vade,  nisi 
sicut  obediendo  mihi  factus  es  homo,  sic  ettam  vade 
obediendo  mihi  in  Damascum  ,  quod  interpretatur 
bibens  sanguinem,  hoc  est  bibe  calicem  passionis? 
Et  dum  biberis  calicem  passionis,  vade  per  desertum, 
descende  dico  ad  infernum ,  ipsumque  facies  deser^ 
tum ,  quia  spoliato  eo  nullum  meoriim  ibi  manere 
palieris.  Et  cum  a  mortuis  resurrexeris,  reverteris 
in  viam  tuam.  Via  nempe  tua  erat ,  quod  descendisti 
de  coelis  ad  liberandum  hominem  in  terris,  sed  per- 
acta  dispcnsatione,'  propter  quam  venisti  ad  llbe- 
randum  ,  eadem  via  qua  venisti ,  ad  me  revcrleris^ 
quia  sicut  descendisli  ad  liberandum.  ila  rcvertcris 
ad  glorificandum,  victorquc  ad  dcxieram  mcain  se* 


1095 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lOM 


debis,  ubi  camdem  quam  assumpsisti  humanam  na-  A  super  se  jiidicem  babent,  oportet,  ut  quae  tractanda 


turam,  niirince  glorificatam,  extolias  super  umnem 
creaturam» 

Cumqtie  perveneris  iUuc,  unges  Hazael  regenH  super 
Syriam,  et  Jehu  fiUum  Namsi  unges  regem  super 
hrael^  Eliseum  filium  Scpliat^  qui  est  de  Abel  Meula^ 
unges  prophetam  pro  te.  Cumque  perveneris  iUuc,  Loc 
est  cum  coelum  ascendens  opera  tua  ,  propter  quae 
venisti,  gloriose  perfeceris,  unctione  Spiritus  sancti 
ungere  el  perfundere  debes  filios  Ecclesiae  meae.  Qui 
Tero  sunt ,  qui  hac  unctione  ungi  debeanl,  pnc- 
scripta  trium  virorum  nomina  Hazaelis,  Jehu,  EUsei 
insinuant.  Possunt  eniin  in  tribus  viris  istis  tres 
ordines  qui  sunt  in  Ecclesla  ,  et  per  quos  consislit 
Ecclesia,  conjugatorum,  continentium,  praelatorum 


et  judicanda  sunt  per  eos,  ita  iractent,  ita  jodicent 
ut  semper  meminerint  quod  ipsi  de  onmibus  judiciit 
suis  ante  Dominura  babent  judicari  et  Deo  respon- 
dcre.  Qui  filii  Saphat  sunl  de  Abel  quod  inlerpreta- 
tur  luctus,  et  de  Meula ,  quod  resonat  chorus,  De 
Abel  dico,  quia  semper  debent  esse  in  luctu  et  pro 
se  ct  pro  sul>ditis  suis  ;  sed  et  de  Meula^  quia  siil>^ 
dilos  suos  admonere  et  docere  debent ,  ut  sii.t  de 
choro  liigentiiim,  liictura  habentes  pro  peccatls  prae- 
teritis,  pro  671  quotidianis  excessibus  et  pro  de- 
siderio  aeternae  vitas  frequentibus  insistere  lamentla» 
Et  nota  qiiod  dic.t,  unges  prophetam  pro  te^  qoia 
revera  pro  Christo  viceiu  et  locum  CLrlsti  qaivis 
praelatus  sortitur  in  hoc  mundo.  Qui  idciix^o  propho- 


accipi.  Per  Ha2ae/,quod  Interpretatur  tihus  Domino^  D  taruin  nomine  censcntur,  qnoniain  ipsorum  esl  tem- 


boni  et  sancti  conjugati  non  injuste  intelligiintur, 
quia  qui  bene  et  legitirae  in  conjugali  vita  vixerunt, 
bona  quaepossunt  fecerunt,  vereaDominovidentur, 
lleo  digni  ac  noti  inveniuntur.  Et  hi  tales  reges  sunt 
super  Syriam,  quod  interpretatur  subiimisj  quia 
sine  dubio  seipsos  bene  rcgentes ,  reges  corain  Do- 
mino  sunt  sublimes  et  exceisi ,  et  nequaquam  vita 
eorum  despicienda  est  vel  contemnenda.  Nam  de  ta* 
libiis  innumerabilis  illa  670  multltudo  sanctorum 
generatur,  per  quain  regnum  coelorum  quotldie  cre- 
scit  et  augmentalur. 

Per  Jehu  aiitem ,  quod  interprctatur  iste  vel  est, 
continentespossuntaccipi,  quoruni  meritis  etdigni- 
tati  congruit  interpretatio  nominis  iste  vel  est,  quia 
isti  smit  qui  ad  veruni  esse  tendunt,  qiii  vitam  atcr-  C 
nam  totis  prxcordiorum  affectibus  quserunt,  sicut  o 
contrario  quasi  nihil  sunt ,  qui  propter  brevia  et 
temporalia  xterna  et  nunquam  finienda  Lona  con- 
temnunt.  Qui  continentes  veri  et  perfecti  fallacis 
mundi  contemptores  filii  sunt  Namsi ,  quod  iiiter- 
pretatur  tangens  vel  palpans  sive  conirectans  ,  quia 
angelicam  vitam  in  terris  ducentes  seniper  sunt 
palpantes,  si  quid  inter  lenebras  hujiis  mundi  de 
coelestibus  atlingere  et  perviderc  queant;  semper 
sunt  contrectant^s,  quia  de  visibilibus  ad  invisibilia 
mente  transire  sunt  pro  posse  suo  devoti  et  parati. 
Licet  enim  boni  conjugati  sublimes  sint  et  beati, 
isti  tamen  sublimiores,  quibus  non  solum  ab  illici- 


pjre  oppurtuno  edocere  et  proferre  quod  unicuique 
persoiia;  congrual ,  qualiter  is  qui  iii  conjugali  vita 
est  viverc  debeal,  qiiomodo  is  qui  continentiae  pro- 
posiliim  Deo  devo»it,  ut  ei ,  cui  seipsum  devfivit, 
complaceat,  sese  custodirc  oporteat.  Sequilur  : 

Et  erit,  quicuuque  [ugerit  gladium  Hazael,  cccidel 
eumJehu,  it  qui  fugeril  gladiumJehu^  interficiel  eum 
Eliseus.  Fugit  gladium  Hazael,  qui  mundanam  >ilam 
abominari  et  delcstari  co^peiit.  Et  qui  sc  fiigerit 
gladium  Ilazael,  i\nod  ea  quae  di  testatur  in  mundo» 
perfecte  deseriicrit,  ct  celsioris  vita^  propositum  ar- 
ripuerit,  cccide'  eum  Jehu,  quia  in  spiritali  vita  per 
continentisc  bonum  diu  diuque  exercitatus  et  pro» 
batus ,  ita  peccatis  ct  concupiscentiis  emoritur ,  ut 
non  jam  carne  pcccatis  vivat,  sed  spiritu  vivat,  spi- 
ritu  ambulet.  Et  qui  sic  fugerit  gludium  Jchu^  iwer^ 
ficiet  eum  Eliseus,  hoc  est,  qui  sic  niundiiin  et  pec- 
cata  devicerlt,  plcriimque  in  locuin  regiiuinis  assu^ 
mitur,  ut  qui  lene  didicit  subcsse ,  sciat  et  aliis 
prjeesse  cl  prodesse. 

672  ^^^  Ii^c  aiitem  quod  siil  jungitur ,  et  dere- 
linquam  mihi  in  israel  septem  niillia  virorum^qucrum 
genua  non  sunt  curvala  ante  Baaly  et  ornne  os,  quod 
non  adoravit  eum  osculans  manum,  generalis  consoUh 
tio  omnibus  oflertur.  Per  Daat,  quod  idolum  erat 
turpitudinis ,  carnis  immunditia  et  luxuria  potest 
designari.  Iluic  idolo  genua  curvant  et  adorant  illmd 
oscuiantes  manum  qui  malam  peccandi  voliintatem 


tis  ,  sed  etiam  a  licitis  actibus  pro  Dei  amore  cum  p  habent ,  et  huic  inique  voluntati  non  contradicunt, 


ipsius  adjutorio  se  abstinere  et  custodire  placet.  Hi 
tales  reges  sunt  super  Israel,  quod  iuterpretatur  vir 
videns  Deum  ,  quia  de  hac  sublimi  mentis  visione, 
qua  Deum  nunc  merentiir  videre,  tendunt  ad  plenam 
et  perfectam  ipsius  visionem. 

Possunt  autem  per  Eliseum,  qui  dicitur  salus  Do- 
mini,  boni  pra^lati  accipi,  qui  ideo  salus  Domini  no- 
minaiitur,  quia  salutem  animarum  annuntiare  et 
praedicare  debent.  Ipsi  sunt  qui  animas  subditorum 
suorum  magis  salvare  debent  quam  perdere.  Debent 
quippe  perpendere  et  considerare  quia  filii  sunt^Sa- 
phat ,  qiiod  uiterpretatur  judicans  ,  illius  videlicet, 
qui  est  judex  vivorum  et  mortuorum.  Et  quia  hunc 


sed  deleclabiliter  consentiunt  et  perflciunt.  Quicun- 
quc  vero  tantse  perfectionis  sunt,  quod  nunquam 
voluiitatem  prava  et  tiirpia  agendi  habiierunt,  licet 
tales  paucissimi  et  rarissimi  sint,  isti  quodammodo 
sunt  quasi  septem  mitlia  virorum,  qui  non  curvaverunt 
genuaante  Daal.  Et  quia  de  millenario  numero  vi- 
rorum,  id  est  perfectorum  et  fortium  sunt,  sibi  eos 
Dominus  derelinquit,  quia  tales  regni  sui  cohxredes 
facit.  Et  omne  os,  quod  non  adoravit  Baai  osculane 
manum,  hoc  est  non  illos  solummodo  sibi  Dominns 
derelinquit,  qui  voluntateni  perficiendae  turpitudinis 
nunquam  babucrunt,  sed  et  illos,  qui  voluntate  peo- 
caverunt ,  et  tamen  non  dilexerunt  nec  conseose- 


£^ 


iwi  iroMrLiiE  i.>'  sckipturam.  im 

ruiU  (7i)  scd  per  poeiutcmlam  sese  emundaYerunt,  A  deril,  el  cognoscere  jam  gelpsi.m  incipil,  crit  salu- 
sibi  Dominus  dcrclinquil,  quia  ct  illos  setemai  glo-      brilcr  quod  subjungitur  : 


ria^  corona  non  privabil. 

UOMILIA  VII. 

I?l  XIDRI   UI   REGUU  CAPUT   XX   PRlllA. 

Yir  quldam  de  filiis  propltelarum  dixit  ad  socium 
suHm  in  sermoue  Domini  :  Percule  me^  ctc.  {111 
Reg.  xx). 

Li  viro  isio  quemlibet  conYcrsum  ct  spiritalem 
hominem  possumus  inlelligerc «  qui  unus  de  fiUis 
prophetarum  esse  dicitur ,  quando  bonus  subditus, 
bonus  filius  prophetarum ,  id  cst  bonorum  docto- 
rum  ei  praelatorum  esse  incipit.  Hic  homo  quidain 
socium  suum  alloquitur  dlccns  :  Percute  me,  Duo  s«>- 
cii  sunt  interior  ct  cxterior  homo.  lile  interior  Iioum) 


Sed  et  alterum  conveniens  virum  dixit  ad  eum: 
Percute  me.  Qui  percussit  eum  et  vulneravtt,  Alterum 
virum  homo  tunc  convenire  diciiur,  quando  con  jaro 
ialis  esi,  qualis  prius  fuerat ;  scd  alter  per  miseri- 
cordiam  Dcicfrecius,Deo,quomododigne  satisfacial, 
soliiciic  invigilat.  Qui  mox  socium  suum,  hominem 
videlicct  cxteriorcm  itcrum  alloquitur  dicens :  Per^ 
cute  me,  quod  idcm  esl  ac  si  dicat :  Quia  graviicr 
Deum  offendisii,  quia  graviter  coram  eo  deliquisti, 
vide  nunc  quomodo  ieipsum  occidendo  et  morlifi- 
cando  674  ^^^^  ^*^^"^  ^^  concupiscenliis  Domino 
Deo  tuo,  Creatori  et  Redemptori  tuo  digne  satisfa- 
cias.  Quod  dum  bomo  neri  consenserit,  ei  ad  per- 


nosier ,  id  csi  spirilus  a  Dco  compunctus  ei  humi-  B  rectnm  poeniteniiae  ei  laboris  roodum  omnia  mem^ 


liaius ,  cxieriorem  socium  suum ,  scilicct  corpus 
suum,  noununquam  alloquiiur  dicciis  :  Percuteme, 
Ac  si  dicai  :  Supcrbiam  ei  arroganiiam  meniis  meae 
)usiis  ei  indefcssis  laboribus  tuis  percuie,  et  occide 
rcc.  Percute  me ,  quia  pcrcussio  iua  percussio  mca 
cit ,  ct  ita  percute  me ,  ut  in  mc  non  rcsurgat ,  scd 
toium  cadat,  quidquid  iu  mc  Deo  conirariuro  ba- 
elcnus  vivebat.  Scd  qiiia  cxterior  homo  nostcr  spi- 
rilui  rcsisiendo  scmper  molliiicm  suam,  sempcr, 
4]iiod  cxtcrius  blandilur,  rcquirit,  fcUccm  hanc  pcr- 
cussionem  pati  rccusat,  ut  in  subscquentibus  aiu- 
niadverti  poiesL 

673  ^^  <^^^>  inquit,  notuil  percutere  eum.  Cui  ille : 
Quia  noluisti  audire  vocem  Domini^  ecce  recedes  « 


bra  sua  cxhibuerit,  fit  continuo  quod  subjungitur 
Quipercussit  eum  ac  vuhieravit,  Infligit  eniin  et  facit 
sibimelipsi  vulnus  bonum,  vulnus  qiioddam,  quo 
salubritcr  vulneraiur,  vulnus  dico  pcenilenti»,  quo 
vulneratur,  sanatur  et  curaiur. 

Sic  percussus,  sic  vulneraius  abiit  et  occurrit  regi 
in  via  mutans  aspersione  pulveris  os  et  oculos  suo». 
llominem  abire  esi  terrena  omnia  relinquere,  occur- 
rere  regi  in  via,  csi  in  spiritali  vita  Deo  regi  in 
bona  conversatione  placere.  Rex  c^nim  isle  sum- 
mum  et  optimum  angelorum  et  hominum  regero 
Deum  signiOcai.  Quid  auiem  per  pulverem  nisi  maU 
operaiio?  Quid  pcr  os  nisi  inuiilis  loculio?  quid  per 
oculos  nisi  perversa  intentio?  Regi  itaque  isti  dum 


111«,  et  percutiet  te  leo.  Quis  isic  csi  nolcns  auiiirc  C  liomo  occnrrerii,  id  est  dum  iotum  Deo  regi  milita- 


vocein  Domini  loqucnlis  intrinsecu«  in  cordc  honii- 
«lis,  nisi  bomo  cxicrior  iu>lens  ad  l>ona  agenda  con- 
«eniire  spiriiui  ?  Quid  vero  pcr  leonem,  qui  homi- 
nem  percutit,  nisi  advcrsarius  noster  diabolus,  qki 
circuii  ianquam  lco  rugicns  quxrens  quem  devoiei  ? 
licpiignaiite  carne  et  cedere  spiritui  nolenti  ac  bea- 
iae  morlificaiionis  percussionem  recusanti  beue 
spiritus  pro  interitu  suo  gemens  ei  dolens  in  liaec 
irerba  respondei  dicens  :  Quia  tu  exierior  bomo 
meus  noluisti  audire  vocem  Domini^  id  csi  quia  uo- 
luisti  obedire  imperio  bene  jubeniis,  bene  imperan- 
liSf  eeee^  recede»  a  me^  spiriiui  nolens  consentire,  ei 
percutiet  te  leo,  hoc  est  diabolus  roultis  te  onerabk 
peccatia.  Sic  recedente  eo  per  inobedieniiaro  invenit 


turum  contuleril  et  praeparavcrit ,  mutatur  asper^ 
sione  pulveris,  quia  quidquid  pulvereae  foeditatis  per 
malam  operationero  habuit ,  per  divinae  poieniia^  au- 
xilium  in  bonum  commutabit.  Mutatur  et  osaspersione 
pidceris^  dum  quidquid  inutili  et  vana  loculione 
peccavit,  utiliter  mutare  et  corrigcre  deunceps  deli- 
berat.  Mutanlur  ei  octt/t\  quia  perversse  inteniiouis 
studiuro  ad  Deo  dignae  et  placita  voluntatis  conver- 
iit  operaro.  Sedquia  in  magna  mulabilitate  surouj. 
magna  rou  tabilitaiis  miseria  versarour;  nonnunquam, 
dum  horoo  ita  vulneratur,  iuro  ita  Deo  donante 
aspersione  pulveris  mutatur ,  fli ,  ui  rex  iranseat ,  sicu^ 
subinfertur: 
Cumque  rex  transiret ,  clamavil  ad  regem  el  ait : 


eum  leo ,  malignus  videlicet  spiriius  sibi  consentiea-  ^  Servus  tuus  egressus  est  ad  prcBliandum  cominus, 

Rex  noster  ccBlestis  transituro  quodaroroodo  facit , 
quando  pro  voto  et  desiderio  bominero  audire  dissN 
roulat.  Sed  transeuntem  regero  bonus  et  beatus  bomo 
magis  ac  magis  cum  caeco  illo  ut,  aliquaniulum  digne^ 
tur  stare ,  debet  invocare ,  ei  ut  necessariuro  railiii 
suo  auxiliuro  Rex  coelestisconferat,claroare,dicens: 
Servus  tuus  egressus  e$l  ad  prwliandun  cominus^ 
675  Q"^  cst  orareet  dicere:  0  Domine,  ego  ««r- 
m»  tuu$  idcirco  egressus  sum  de  saeciilo ,  iit  servi- 
rem  tibi ,  et  ui  adversus  vitia  et  peccaia  praelium  et 
certamen  inirem.  Ei  quia  egressus  suro  ad  prwlia»' 


tem^et  percutiet  euro  per  malam  operationem,  juxta 
quod  sequitur : 

Cumque  paululum  recessissei  ab  eo,  invenit  eum 
ieo  atque  percussit,  Fii  enim  pleruroque,  ut  taliier 
recedens  ita  a  leone  isto,  scilicet  diabolo  percutiatur 
et  occidatur,  ut  etiam  graviora  et  capilalia  crimina 
committere  non  vereatiir,  aut  si  fortassis  majora 
non  inciderit,  fii  nonnunquam  ut  interius  ira  aut 
impalienlia  sive  somnolentia  vel  negligentia  roale 
percussus  saucietur.  Sed  curo  divinae  miserationis 
rcspectu  tali  modo  se  vulneratum  et  percussuro  vi- 


(71)  Id  est  voluntati  peccandi  non  pertuiaciter  ac  obfirmate  adhaeserunt,  nec  tautum  sibi  indulserunt,  tft  ad 
4»l>iis  exiernuro  procedereni»  •  ^ 

Patbol.  CLXXIV.  -». 


4090  VlCiN.  GODEFUIDI  AJJMTIS  ADMQNTEXSI»  1106 

dnm,  restina  in  adjutorium  ineum.  Flis  verbis  aple  A  nem  corani  Deo  emundatus,  bonus  et  laiidabiUs  el^ 
respondent  verba  sequeutia : 


Cumqtie ,  inquit ,  fugissel  lir  unus,  reduxit  cum 
qiiidam  ad  me  et  ait:  Custodi  virum  istum,  Ac  si 
dical :  Vir  unus  eram  fugiens  a  le  ct  a  me.  El  nunc 
quidam ,  id  esl  singularis  spiritus  meus  reduxit  me 
ad  meipsum  ,  et  ait  :  Custodi  virum  istum ;  qui  si 
lapsus  fuefit,  erit  anima  tua  pro  anima  illius,  aut  ta- 
tenti  argentum  appendes.  In  talento  ,  quod  pleno  et 
perrecto  numero  constat ,  perfecta  poenitentia  potest 
designari.  Vir  iste ,  rd  est  omnis  homo  fugiens  a 
Domino,  et  a  seipso  peccando  recedens,  et  nunc  in 
viam  rectae  et  sanctac  conversationis  a  Domini  Spi- 
ritu  reductus ,  merito  audit  et  obaudit  diligenter 
Domino  pracipienti  et  dicenti :  Custodi  virum  istum. 


fectus  est. 

Et  ait  rex  Israel  ad  eum  :  Hoe  estjudicium  tuum^ 
quod  ipse  decrevisti,  Hsec  verba  sunt  verba  diyiiis 
consolationis  et  misericordiae,  quibus  peccatoraa 
quemque  ad  sperandam  et  oLtinendam  veoiam  ani* 
mare  et  sublevare  dignatur.  Hoc  est^  ait,  judicimm 
tuum^  quod  ipse  decrevistif  ac  si  dicat,  quia  Ui  t% 
ipsum  judictisti,  et  nunquam  tibi  parcere  satisfft- 
ciendo  voluisti,  nequaquam  a  me  ut  homo  peccator 
et  lapsus  judicaberis,  sed  ut  homo  justus  et  Inno- 
cens  coram  me  habeberis,  et  de  bonis  meis  in  Titi 
aeterna  remuneraberis.  Post  consolatoria  ista  Do- 
mini  verba  bene  subnectitur  : 

AtiUestatim  abstersit  pulverem  Ue  facie  ttia,  ^ 


Qitod  est  dicere :  Illum  virum ,  qui  modo  factus  es,  I^  cognovit  rex  Jsrael  quod  esset  de  prophetis,  Per  pmt^ 


custodi ,  et  habeto  teipsum  in  tua  custodia ,  quia  si 
amodo  ad  peccata  pronus  et  labilis  fueris,  erit  ani- 
ma  tua  ,  non  sicut  hominis  spiritalis ,  sed  pro 
anima  t7/ttis,  id  cst  hominis  peccatoris  et  saecula- 
ris,  qui  prius  eras,  ant  talenti  argentum  appendes , 
Iioc  est  perfectae  pcenitentiae  modum  debes  persol* 
vere ,  non  dico  talem ,  qualem  tu  tibi  confinxeris , 
sed  quam  tibi  sanctoe  Scripturse  auctoritas ,  quse 
per  argentum  designatur,  instituit.  Item  per  ta- 
tenti  argentum  duas  in  Ghristo  naturas,  divinam 
Bcilicet  e!t  humanam  possumus  intelligere :  in  talento, 
quod  numero  perficitur,  humanitatem ;  in  argento , 
diviuitatem.  Et  bene  in  taiento,  quod  numeratur  et 


verem  potest  praesenlis  vitae  operatio  designari,  per 
faciem  cognitio,  id  est  dilectio  Dei.  Homo  ilie» 
quem  Deus  ad  vitam  aeternam  praedestinavit,  adhue 
in  saeculo  et  peccatis  positus  a  Deo  cognoscitur,  id 
est  diligitur,  cum  vero  de  677  inundo  et  muudi 
concupiscentiis  egressus  fuerit,  topUas  cognosci- 
tur,  quia  plus  et  plus  a  Domino  Deo  suo  beue  ope- 
rando  diligitur.  Abstersa  autem  in  morte  praeseiiUi 
vitae  operatione  ad  aliam  tendit  operationero,  qnae 
nequaquam  erit  laboriosa,  sed  in  saeculum  saeculi 
deIectabiIis,jucunda,gratiosa  ^tsme  fastidio.  Quani 
laudabilem  operationem  Psalmista  commendat,  ubl 
ait :  Beatiy  qui  habitant  in  domo  Itia,    Ihmine^  in 


nppenditur,  humanitas  designatur,  quia  qui  secun*  ^  scecula  sceculorum  laudabunt  te  {Psat,  Lxxxiii,  5)« 

In  illa  jucimda  laudis  operatione  electus,  qnisqite 
specialius  et  familiarius  cognoscitur  et  diligitur, 
quia  tunc  corpus  deposuit,  in  quo  peccati  opera 
vitare  non  potuit;  corpus  enim,  quod  cornimpitur» 
aggravat  animam.  Sed  jam  tunc  ablata  in  morte 
omni  corruptela,  co^nosciiur qucdesut  depropkelie, 
Sibi  enim  quidam  utilis  et  bonus  propbeta  erat. 
quando  de  futuris  vitae  gaudiis,  de  imminentibui 
gehennae  tormentis  sibimetipsi  semper  studuit  pro- 
phetare.  Et  ob  hoc  tunc  cognoscitur,  quia  dilectus 
et  agnitus  a  Domino  xterna:  beatitudinis,  pro  quo 
iaboravit,  non  privatur  praemio.  Sequitur  : 

Qui  ait  ad  eum  .  Ha:c  dicit  Dominus :  Quia  dimi" 
sisti  virum  dignum  mortCy  erit  anima  tua  pro  animm 


duvn  dlvinam  naturam  nec  numerum  nec  mensuram 
uilam  recipit,  secundum  humanam  naturam  nunc 
puer  esse,  nunc  aetate  et  numero  dierum  crescente 
senior  esse  voluit.  Item  quia  per  argentum  intelii- 
guntur  eioquia  verborum  Dei ,  possumus  per  argen- 
tum  inteliigere  Filium  Dei,  qui  est  Verbum  Dei  Pa- 
tris.  IUud  ialenti  argentum  homo  tunc  appendit , 
quandocunque  pretium  mundi ,  pretium  illud  676 
magnum  et  inaestimabile,  id  est  corpus  et  sanguinem 
Domini  nostri  Jesu  Ghristi  ad  salutem  animae  et  re- 
missionem  omnium  peccatorum  suorum  percipere 
praesumit,  et  ipsius  incomparabilis  pretii  pondere 
cunctas  delictorum  suorum  sarcinas  absolvi  coni- 
dit,  orans  ac  dicens  intra  se:  Oro,  Domine,  ut 


pretium  istud  corporis  el  sanguinis  tui  in  me  inter-  D  t7/i««,  et  populus  tuus  pro  poputo  ejus.  Dicere  istad 


cedat  jugiter  ad  te.  Uanc  autem  divini  sacramenti 
perceplionem  et  cordis  contriti  et  bumiliati  poeni- 
tentiam ,  qualis  fructus ,  qualis  gratia  subsequatur, 
aptesubjungitur: 

Dum^  inquit,  ego  turbatus  huc  ittucque  me  verte^ 
rem^  subito  non  comparuit.  Turbatio  ista  doiorem 
poDnitentiae  designat,  in  qua  poenitentia  homo  huc 
atque  ittuc  convertitur,  dummodo  quid  in  spiritali 
vita  deliquerit,  sollicite  discutit  et  examinat,  modo 
quid  in  saeculari  vita  positiis  peccaverit,  turbatus 
et  anxiatus  corde  diligenter  considerat.  Eo  modo 
Deo  donantc  huc  atque  ittuc  conversus  subito  non 
comparet^  quia  talis,  qualis  prius  peccando  erat, 
Join  noQ*cst,  dum  per  poenitentiam  et  satisfactio- 


Dei  dicere  est  hominis  et  gratiarum  actio,  qua  Deo 
creatori  et  iiberatori  suo  in  hora  mortis  pro  omul- 
bus  bonis  suis  gratias  agit  dicens  :  Quia  dimi$isti 
virum  dignum  morte,  quod  idem  est  ac  si  dicat : 
Ego  peccator,  ego  iniquus  dignus  eram  sempitema 
morte  de  manu  (ua,  id  est  de  potestate  tua  puniri. 
Sed  quiadimisisti  me,  hoc  est  peccata  mea  mihi  di- 
misisti,  erit  anima  tua  pro  anima  mea,  id  est  sancta 
anima  tua,  quam  pro  me  in  morte  dedisti,  erit  pro 
omnibus  peccatis  meis,  non  solum  pro  bis,  quae  te 
donante  cognovi  et  confessus  sum,  sed  et  pro  his 
quae  minime  adhuc  scire  et  cognoscere  potui ;  et 
poputus  tuus,  id  est  sancti  angeli  tui,  ministri  tui 
pro  poputo  ^usf  scilicet  pro  multitudine  peccatomiu 


\i(H 


lO^iUJEs  IN  SCRlPTliRAft 


ilOf 


oieoruui  iutcrceoaul  el  subveuiaiiit.  Et  quia  in  morle  A 
cujusque  homiuis  adsunt  spiritus  678  njali^ni, 
objicieutes  ei  peccala,  quae  commisit,  objicienles 
quoquc  plura,  qux  nunquam  fecit,  aut  si  ea  opere 
perpetravil,  tamcn  pcenitenliajlamentifediiuit,  recte 
et  congrue  subinfertur : 

Reversui  est  igitur  rex  Israel  audire  contemnens. 
Adveiiientibus  denique  malignis  spiritibus  adest 
quoque  miserator  et  misericors  Dominus,  audiens 
crimiuosas  objcctiones  illorum,  quibus  clecto  ho- 
luini  convitiantur  ct  insidiantur,  ut  eum  falsis  cri- 
miiuitionibus  suis  sccum  in  baralhrum  desperationis 
trahaut,  et  a  tramite  coelestis  patriae  eum  relardeht 
et  impediant.  Sic  electo  Domini  Martino  episcopo 
migranti  de  hoc  saeculo  malignus  spiritus  obviam 
eum  suis  venit,  et  eum  cum  iniquis  angelis  reti- 
nere  tentavit,  et  nihil  suum  in  co  inveniens,  tan- 
dem  confusus  discessit.  Ita  crgo  in  egressione  cujus- 
que  electae  animae  suum  in  ca  malignus  hostis  qua> 
rens,  et  non  inveniens,  multa  falsa  et  criminosa 
objicit.  Sed  benignns  Dominus  has  falsas  et  inju- 
stas  objectiones  audire  contemnit^  ac  in  domum 
suam,  coelestem  utique  Jerusalem,  visionem  pacis  , 
ciim  electa  auima  pcrpctuo  coronanda  revertitur, 
Sic  Tcmunerator  bonus  ct  (idclis  factus  electonim» 
qualis  futurus  sit  judex  rcproborum,  sequenlia  de- 
clarant  verba  : 

Et  uribundus,  inquit  Scriptura,  venit  in  Sama^ 
riam,  Pcr  Samariam,  quae  inlcrpretatur  asina^  ho- 


Etecce  piscis  immanih  exivit  ad  devoranaum  euiu. 
Piscis  plenimque  et  in  bono  et  in  malo  accipitui . 
Nam  aliquando  Christus,  aliquando  diabolus  per 
piscem  intcliigitur.  Unde  ct  de  eodcm  pisce,  vldo 
licet  diabolo  ad  beatum  Job  voce  Dominica  dicitu.  > 
Qui  parati  sunt  suscitare  leviathan  (Job  iii,  8),  pcr 
leviathan  significans  diabolum ;  nam  leviathan  quud- 
dam  genus  est  piscium.  Unde  et  hoc  in  loco  per  tm- 
manempiscem  non  incongruediabolusaccipitur,  qui 
ad  devorandum  Filium  Dei  tunc  extril,  quando  euui 
teneris  indulum  membris  et  mortali  infirmitate  cir-^ 
cumdatura  vidit ;  et  dum  pdtentiam  divinae  majestatis 
ejus  minime  agnovit,  devorare  eum  se  posse  putavit» 
'  sicut  omnem  pene  humani  gcneris  fluvium  antte  ad- 
ventum  ejus  in  ventrem  suum  traxit,  et  absorbult. 
£xti*t(  eliam  ad  devorandum  cum  per  IIerodem,meiu- 
brum  suum,  qui  in  primordio  nativitatis  ejus  cccplt 
illum  persequi,  volcns  eum  occidere.  Nam  cumQgQ 
vidissct  quod  illusus  csset  a  Magis,  misit  inBdhle- 
hem ,  et  occidit  omnes  pueros  suspectae  a^tatis 
(Matlh.  n),  sperans,  quod  et  ipsum  auctorem  vita 
inter  coaevos  pueros  posset  occidere. 

Quem  expavescens  Tobias  clamavH  voce  magnA 
dicens :  Domim,  invadit  me.  Quomodo  bunc  imma- 
nem  piscem,  Ilerodem  scilicet,  diaboli  membrum 
Filius  Dei  expavit?  Expavescere  se  quodammodo 
ostcndit,  dum  a  facie  ejus  in  ^gyptum  fugit,  qui, 
si  voluisset,  sub  oculis  ejus  latere  et  illaesus  eva- 
dere  potuisset.  Expavit  etiam  hoc  modo,  quod,  si^ 


niincs  camaliter  viveutes  possunt  designari.  Domi-  q  ut  humanam  naturam  in  se  habuit,  sic  etiam  bii- 


uus  itaque  Jesus  Christus ,  Rex^coclestis,  furibundus 
teniet  in  Samariam^  quando  per  districtum  judicium 
suum  veniet  ad  reprobationem  damnandorum,  qui 
uunc  animaliter  et  carnaliter  more  asinorum  vivunt, 
quibus  quasi  uribundus  apparet,  dum  eos  in  furore 
suo  arguens,  in  ignem  xternae  damnationis  ire  ju- 
]}ei.  A  quo  maledicto  liberet  nos  sponsus  Ecclesiae 
Jesus  Cbrlstus  Dominus  noster,  qui  est  benedictus 
»  saecula.  Amen. 

6^9  HOMILIA  Vm. 

1N  CIPUT   VI  LIDRI   TOBIi£  PRIU4. 

Exivit  Tobias^  ut  lavaret  pedes  suos ;  et  ecce^  pi' 
tcU  immanit  exivit  ad  devorandum  eum ,  etc. 
(Tob.,  IV). 


manum  pavorem  in  sc  babcre  voluit.  Nam  pavor 
Domini  signum  erat  futuri  pavoris,  quem  electi  ejui 
passuri  erant  tempote  persecutionis.  Fugil  etiaui 
ad  exemplum  fldelium  suorum,  quos  postea  aperto 
docuit  dicens  :  Cum  persequentur  vos  in  civitate  ista. 
fugite  in  aliam  {Matih,  x,  25). 

Et  exclamavit^  inquit,  voce  magna  dicens :  Do 
minet  invadit  me,  Magna  quaedam  vox  et  exclauiatio 
f uit,  quod  dum  Judaeos  insidiantes ,  et  mortem  ei 
inferre  cupientes  vidit,  insidias  se  ab  eis  occul- 
tando  declinavit,  quemadmodum  evangelista  Joau- 
nes  ait  :  Jesus  autem  abscondit  se,  et  exivit  de  lem» 
plo  (Joan.  VIII,  59).  Et  iterum  :  Jesus  autem  tram» 
iens  per  medium  eorum  ibat  (Luc,  iv,  30).  Quod 


Possumus  per  Tobiam  unigenitum  Dei  Patris  Vi-  D  autem  dixit,  Domine^  invadit  me ,  boc  cst  quod  divi- 


livm  accipere ;  per  pedes  vero  ejus  doctores  sanctae 
Ecclesiae,  qui  tunc  exivit,  quando  exivlt  a  Patre,  et 
veuit  In  mundum.  Ut  lavaret  pedes  suosj  illos  nimi- 
nim  pedes^  per  quos  iile  graditur,  et  ambulat,  de 
quibus  Habacuc  ait :  Egredietur  diabolus  ante  pede^ 
tjus  (Habac.  iii,  5).  Sicut  praefati  sumus,  per  pe- 
des  Domiui  prxcipue  sanctl  apostoli  cacterique  do- 
clores  veritatis  possunt  accipi,  qui  per  flnes  orbis 
terrac  praedicabant  et  annuntiabant  verbum  Dci.  Ad 
boc  igitur  eximt  ad  hoc  humauam  naturam  susce- 
pit,  ut  pedes  illos  lavarel,  ut  doctores  fidei  suae  ab 
omn  onginali  peccato  per  baptismum  emundaret. 
Quando  talem  exitum  Filius  Dei  fecit,  factum  est, 
«luod  coulinuo  liticra  subjungens  ail : 


nitas  noluit,  ut  humanitas  mvaderetur,  ut  occide- 
retur,  quia  dum  veneral  hora  ejus,  nondum  lempus 
eral,  ul  per  passionem  el  mortem  suam  consum- 
maret  opus  redemplionis  humanae.  orouter  quud 
veneral. 

Et  dixit  angelus  :  Apprehende  branehiam  [cod. 
branciam]  ejusj  et  trahe  eum  ad  te,  Verba  bxc  verba 
quodammodo  sunlQSl  divinitatis,  ad  humanilatem 
Christi  dicentis  :  Apprehende  branchiam  ejus,  piscis 
Immanis  illius,  scilicet  diaboli,  <fui  te  vult  devorare* 
qui  te  vult  invadere,  per  crucem  et  passioneui  tuam 
maxillam  cjus  perforando,  et  electos  luos,  quos  ali 
initio  deglutivit,  ab  ore  illius  subtraheudo.  El  quin 
piscis  omneqi  aquam,  quamx>re  hausetvt^^Vic^s^ 


If05  VtN.  CODF.fmm  ABIJATIS  ADM0NTENSI5  IICI 

chiam  tons  emiuit,  ideo  nrn  tncongrue  por  brnn-  \  inipugnare  non  dcsinit.  Sed  quin  sicca  el  arida  a 


chiam  accipcre  possunius  pocnilcntiani.  Nani  niulii, 
qui  in  ora  Lcvialhan  pcccando  intraYcrunl,  pcr  poc- 
nitentiani  Dco  nnscranie  cxire  nierucrunt.  Undc 
scriplum  e«it :  Armitla  perforata  c$l  ievialhan  maxiUa 
[Job  XL,  21).  Pcr  hujus  nia.iilLne  foranicn  Maria 
Magdalena  et  alii  innumerabiles  sublracti  sunt,  ct 
qiiotidie  subtrahunlur,  qui  per  pocnilenliani  posl 
perpetratas  culpas  ad  innocentiam  rcdirc  merentur. 
£t  cum  tam  multi»  ut  dictum  cst,  per  pQcnitenliam 
saiventur,  quare  dicitur  brancliia  cjus,  id  est  pocni- 
tentia  ejus,  qui  invidet  saluti  omnium  hominum, 
per  po^nilentiam  salvari  desiderantium  ?  Ideo  nimi-* 
rum  dicitur  poenitentla  e/u$,  quia  cuni  ipse  facil 
sua  pcrsuasione  hominem  peccatis  cl  vitiis  suhja' 


concupiscenliis  carnaliLus  corda  corum  invenit,  \i« 
vcre,  ct  fortilcr  natarc  in  cis,  hoc  vircs  malitiae  sua*, 
quibus  ad  capiialia  peccala  cos  inclincl ,  excrccre 
non  poterii. 

Et  dixit  amjchis:  Excnlera  itunc  piscem^  ei  corejm 
ct  fcl  ctjccur  rcponc  tibi,  Pcr  cor  diaholi  aslutia  ejiis» 
per  fel  maliiia  ,  per  jccur  immunditia  cjiis  non  In* 
jusle  valct  iiilcHigi.  Astiitia  nainqtic  cjus,  qit^!  pcf 
ror  inlelligilur,  lain  niulliplcx,  tam  siiblilis  cst  ct 
initunieraliilis,  quod  niillus  hoino  t.iin  sapicnSt  lam 
providiis  polcril  csse,  qiii  se  ullo  modo  siiat  vcl  va- 
lcat  ab  c^  ciistodirc.  Nam  lain  occulte  cl  siiUitilcr 
cordibus  elccioruni  subripii,  ct  lain  callidc  ccigita- 
tionihiis  coriim  se  ingci  it,  qiiod  vis  aiil  nullatcnas 


cere,  facit  eum  quodammodo  poeniiere  et  pocniten-  ^  .ngnoscitur,  itisi  divino;  proicnionisgratiacisadcase 


tia  indigere.  Nam  si  homo  non  peccarct,  nulla 
prorsus  poenitentia  indigeret.  Dum  sic  vcrus  To- 
bias,  Unigenitus  scilicet  Dei  Palris  apprehcndit 
branchiam  piscis  bujus  immanis,  dum  armilla  per- 
forata  leviathan  maxilla  salvandos  quosque  de  faii- 
cibus  ejus  rapuit,  consequenter  Scriptura  subjun- 
gens  ait : 

Et  trahe  eum  ad  te,  Trahere  poenilentcs  ad  se,  esi 
pcr  intimi  amoris  dulcedinem  devotiores  et  prom- 
pliores  eos  sibi  facere  quos  peccando  male  absor- 
plos  per  poenitentiam  ab  ore  leviathan  dignalus  est 
sublralierc.  Quanto  enim  gravius  se  deliquisse  con- 
tra  Dcuin  quisque  agnoscit,  tanto  magis  post actan 
pocniteiitiam  et  remissionis  gratiam  amori  ejus  inar 


dignclur.  Dc  hac  inullihirnii  abliitia  cjusad  bcalum 
Job  loquens  ait  Doininus:  Aoit  fngabtt  cum  rir  <a- 
gittarius  (Job  xli,  19).  Et  iloruin :  Dcridcbit  vibranlem 
liastam  (ibid.^  20).  El  paulo|K)sl|:  Sicrncl  sibi  anrttm 
quasi  luium  (ibid,,  21).  Iluicasliitia!  diaboli  siicccdit 
indnila  cl  |)crpctua  malitia  cjus,  qua  oiniics  homines, 
bonos  ct  malos  QS3  ^^^  imagincm  cl  siinilitudincm 
Dci  crcatos  pcrscqiiitur,  ct  ne  nd  regnum  cocionim« 
undc  ipse  cxpulsusest,  pcrveniant,  oninibiis  modis 
impcdire  nilitur.  Tanta  ciiim  invidia  cl  oilio  in  om- 
ncs  iiomincs  sxvit,  quod  nunqunm  perditione  eonim 
satiari  poterit ;  nam  si  aliquem  mille  flagitiis  dejece- 
rit,  non  suflicit  ei  quin  majora  ct  graviora  pcccata 
adhuc  ei  persuadeat,  per  qux  eum  a:ternae  damna* 


descit ;  et  quanto  diligentius  animo  pcrpendit,  quid      ^ioni,  si  Deus  permiserit,  subjacere  faciat.  Per  hane 


per  Dei  miscricordiam  cvasit ,  tanto  dcbilorem  se 
libcratori  suo  verius  intelligit.  IIujus  amoris  igne 
Maria  Magdalena  fortiter  sesluabat,  in  qua  vox  veri- 
lalis  impletur,  qua  dicilur  :  Dimissa  sunt  ei  peccata 
mulla,  quia  dilexit  multum  (Luc,  vii,  46).  Sic  et 
Paulus  pustquam ,  Deo  miserante ,  ex  persecutore 
eflcctus  est  vas  clectionis ,  tam  devolus  Deo  682 
factus  cst ,  ct  sic  inflammatus  ignc  divini  amoris, 
quod,  sicut  ipse  de  se  ait,  in  verbo  pncdicationis 
plus  onmibus  apostolis  laboravit.  Scquilur : 

fQuod  cum  fecisset,  attraxit  eum  in  siccum^  et  cccpit 
palpilare  anie  pedes  ejus,  Piscis  cum  in  fluinme  est, 
fortitcr  huc  et  illuc  natando  profundum  aqua^  pcr- 


aslutiam  et  malitiam  suam  diabolus  hominero  impel- 
lere  conatur  ad  immunditiam.  Et  quamvis  multot 
per  diversa  peccata  et  vitia  sibimet  acquirat,  et  so- 
cios  perditionis  sux  faciat,  maximam  taroen  partem 
pereuntium  per  immunditiam  carnis  tendere  facit 
ad  interitum  * 

Et  bene  ait :  liepone  tibi,  quia  hscc  omnia,  quae  dl* 
ximus,  quilibct  fidelis  honio  rcponere  deliet  tn  cordo 
suo,  ut  vidclicct  omni  sollicitudine  ac  vigilanlia  ad 
hoc  scmper  intcndat,  qualiter  se  ab  his  nequitiis  ct 
lentamentis  diaboli  dcrcndat.  Unde  apie  niox  sub- 
ditur  : 

Sunt  enim  hac  nccessaria  ad  mcdicamenlum  uti'i» 


nmbulat;  cum  vcro  in  siccum  vcnerit,  quasi  sine  j)  tcr.  Magna  profccto  est  anim.x*  mcdicina,  valde«  in- 


viribus  in  tcrra  jacel  et  palpitat.  Per  siccum  istud 
prinuim  sanctorum  apostolorum ,  deinde  oinnium 
elcctorum  sicca  cl  munda  corda  non  incongrue  de- 
signantur,  qua^  Dominus  Jcsus  igne  sui  spinius  ab 
omni  fluxu  carnalis  conctipisccntix  sic  cxsiccavit, 
quod  piscis  ille,  scrpcns  antiquus,  nullas  in  eis  vi- 
Tcs  exerccrc  prxvaluit;  scd  in  illis  rccle  adimple- 
lum  cst,  quod  continiio  subinfcrlur,  et  cwpit  palpi- 
tare  anle  pcdcs  eju^,  Palpitare  quodammodo  incipit 
diabolus  anle  pcdes  Doinini,  id  cst  ante  clcctos  qui 
cunl  pcdcs  cjus,  cum  pcr  subliles  suggeslioncs  car- 
nales  moiuscis  ingcrere  ap|Knil  qiiibus  cos,  quan- 
diu  in  hoc  inortali  corporc  subsislunt ,  imixnrrc  c  I 
(72)  Ita  finit  homilia  in  codicc. 


quam ,  utilis  ct  ncccssaria  ,  si  ca ,  qu^c  siipra  coni- 
memoravimus ,  ila  in  se  lioiiio  rctfonit^  qu«»«l  sc  ab 
his,  quanlum  possibilc  cst ,  Dco  duiiaiiio«  rubiod.i. 
Tali  igitur  inodo,  dum  asliiiiain,  in.ilttiani  ci  iiii- 
\nunditiam  dialjoli  hoitio  pra'ca\ct,  fii  in  co  <|utM| 
subsc<|ucns  lillcra  conrcsliin  innuii:  Et  assaiit  rnr. 
ncs  cjuSy  ct  susihtcruut  iccum  in  lia;  ca^tcta  salurunt^ 
qua  sufficcrcnt  cis,  qnousquc  pericnircnt  in  flagcs^  «• 
vitatcm  Medorum  (72). 

684  iiOMii.u  i\. 

ITt  CAItT   XXX    1  ROVLr.tilOliLM   PRIllA. 

Tria  sunt  insathrabilia.et  quarinm,  quod  nunqu^m 
dicit :  Suffiat,  infcrnus  ci  os  tuiuv,  ct  tcrra^  qutrnaB 


IIOS  HOMILLC  d 

$atiatur  aqua;  ignit  viro  nunquam  dicit  :  Sufficit 
(ProtJ.  XXX ). 

Humaiiac  roortalitatis  miseriain  scterna  Dei  boni- 
tas  oculo  niisericordiae  sux  iutuens ,  tria  nobis  in- 
saturabilia  boc  in  loco  proposuit,  et  quartum,  quod 
nunquam  dicit  :  Sufficit ;  infernum  \idelicet  et  os 
vulv3D,  terram,  quoe  non  satiatur  aqua ;  ignem  vero 
qui  nunquam  dicit :  Sudicit.  Et  quia  primum  insa- 
turabile,  id  est  infernus,  nunquam  saturatur  malls, 
eecundum  vero ,  tertium  et  quartum  nunquam  in 
IH*aesenti  perfecte  saturantur  bonis,  primo  illi  insa- 
turabili,  et  mala  scmper  insaturabilitcr  cupienti, 
tria  haec  insaturabilia  opposuit,  quse  hic  bonis  sa- 
turari  nequeunt,  sed  in  fuluro  plena  satietate  de  bo- 
D18  Domini  gaudebunt. 

Per  infernum  insaturabilem  ille  satis  congrue  in- 
telligendus  est ,  qui  circuit  tanquam  leo  rugiens , 
quaerens  quos  devoret ,  quos  secum  positos  in  in- 
ferno  aeternaliter  excruciet.  Hic  in  praesenti  non  sa- 
turatur  infestatione  hominum ;  in  futuro  autem  non 
gatiatur  perditione  eorum.  Et  congrue  inferno  in- 
saturabili  diabolus  comparatur,  quia  sicut  in  inferno 
sempitemus  horror  et  sempiternae  sunt  tenebrae,  ita 
et  diabolus  semper  et  ubique  totus  tencbrosus,  to- 
tas  horrendus  et  terribilis.  Et  sicut  infernus  mul- 
titudine  damnatorum  nunquam  perfecte  adimpletur, 
sic  et  insaturabilis  ingluvies  diaboli  deceptione  et 
perditione  animarum  nunquam  ad  plenum  poterit 
satiari.  Qui  cum  non  solum  insaturabilis,  verum 
etiam  fortis  valde  et  insuperabilis  sit,  quis  crueii- 
tas  fauces  ejus  illaesus  evadere  posset,  si  secundum 
illad  insaturabile,  quod  sequitur,  divina  bonitas  illi 
Don  opposuisset? 

Et  os,  inquit ,  t«/ra?.  Per  hanc  ergo  vulvamt  vul- 
^ro  sanctae  matris  Ecclesiac  non  incongrue  valemus 
intelligere ,  in  qua  credentes  in  Christo  per  fidem 
concipimur,  et  per  baptismi  sacramentum  ad  vitam 
setemam  regeneramur.  Per  o$  autem  ejusdcin  vulvie 
os  boni  cujusque  prxdicaloris  non  inconvenienter 
videtur  exprimi ,  quod  docendo,  praedicando  et  ex- 
hortaiido  haud  facile  valet  saturari,  quia  nonnullos 
aiienatos  a  vulva  jam  dictoc  matris  Ecclesiae ,  quos 
insatiirabilis  ille  diabolus  devorare  quaerit  et  per- 
dere  885  no^  bonus  quisque  pnedicator  salutem 
animarum  esuriens  et  siiiens,  in  vulvam  ejusdem 
iiiatris  verbo  assiduae  exhorlationisconaturtrajicere, 
qaatenus  eadem  mater  spiritaliter  eos  concipiat  et 
pariat  per  poenitentiam,  qui  alienati  et  reprobati  ab 
ea  fuerant  per  culpam,  sicque  fit  ut,  dum  os  illud, 
os  inquam  boni  doctoris  praedicando  saturari  non 
potuerit ,  tertium  illud  insaturablle  subsequatur,  de 
quo  continuo  ait : 

Et  terra^  quoe  non  $atiatur  aquis,  Per  terramf  quoe 
Hon  iatiatur  aquisj  non  incongrue  intelligendus  est 
bomo  vere  poenitens,  terram  et  cinerem  semetipsum 
recognoscens  humilitcr,.qui  dum  admonitus  voce- 
praedicatoris  recognoverit  quia  Dcum  contemnendo, 
»ola  terrena  ct  transitoria  diligendo,  nequitcr  et 
Mifructuose  tempus  vitse  suae  j^ieregerit,  satiari  qiio- 


SCRiPTLILVM.  im 

A  dammodo  aquis  non  valet,  quia  ad  abolenda  pec- 
cata  quie  comm^^^it,  non  momentaneas,  sed  conti» 
uuas  poenilentia;  lacrymas  habere  studet.  Unde  flt 
ut  quartum  illud  subsequatur  insaturabile  de  qua* 
continuo  ait: 

Ignis  vero  nunquam  dicit :  Sufficit,  Per  ignem,  qui 
nunquam  dkit :  Sufficit,  ignem  divini  amoris  satis 
coiigrue  intelligcndum  esse  crcdiraus,  qui  cor  vere 
paMiitentis  accendit  ct  illuminat.  Sed  tamen  ignis 
iste  in  prxscnti  nunquam  dicit .  Sulficit,  quia  bomo, 
licet  perfcctissimus,  niinquam  in  liac  vita  ad  ple« 
nam  sufficientiam  divinne  charitatis  perveniet.  Ignls 
quidem  iste  insaturabilis  hic  in  cordibus  electorum 
aiiquantulum  ardere  inchoat,  et  cum  ipsum,  quem 
amant,  viderint,  plena  suflicienlia  sine  flne  ardobit. 

^  686  H0M1LL\  X. 

IN  IDEM  cHpUT  PROVERBIORIU  SECCNDA. 

Tria  sunt  difficilia  mihi,  et  quartum  penitux  ignoro, 
viam  aquilce  in  coelo^  viam  colubri  super  pelram, 
viam  navis  in  medio  mart,  viam  viri  in  adoleseeniia 
(Prov.  xxx). 

Quoniam  arcta  nimis  est  et  ardua  via,  quae  ad  vera 
ducit  gaudia,  Salomon  sapientissimus ,  imo  per 
Salomonem  aeterna  Dei  sapientia  tria  nobis  hoc  in 
loco  describit  difficilia^  per  quae  hacc  eadem  arcta  eC 
angusta  gradienda  est  via,  viam  scilicct  aquiUe  in 
cveio^  id  est  vitain  hominis  in  conversione,  viam 
colubri  super  petram^  id  est  vitam  hominis  in  camis 
mortiflc^lione,  viam  navis  in  medio  mari^  id  est 
^  vitam  hominis  in  virtutum  operatione;  qnartum 
vero,  quod  penitus  ignoratur,  vita  l.omiuis  est  in 
mentis  contempiatione  vel  in  sclcrua  remune- 
ratione. 

Via  aquilce  in  ckIo  est,  quando  homo  conversus, 
coelestia  diligens  et  terrena  contemnens,  bonis  co- 
gitationibus ,  sanctis  desideriis  illuc  quasi  volare 
incipit,  quo  Justis  etiam  laboribus  et  rectis  operi- 
bus  quandoque  pervenire  contendit.  Nec  incongrue* 
per  viam  aquilm  ad  alta  volantis  vita  praesignalur 
bene  conversi  bominis,  quia,  dum  contemptis  oro- 
nibus  volatu  coclestium  desideriorum  ad  alta  suslol- 
litur,  renovatus  spiritu  mentis  suae  ad  instar  aquila^ 
in  Christo  renovabitur.  Nam  veterem  hominem. 
cum  actibus  suis  deponens,  per  bonse  conversionis 
D  gratiam  in  novum  juvenescit  hominem.  Qui  cum 
sic  imitator  aquiiae  factus  fuerit  per  coiiversionem, 
restat  ut  et  viam  colubri  incedat  per  carnis  morti- 
ficationem.  Unde  sequitur : 

Viam  colubri  super  petram.  Per  viam  colubri  «u- 
per  petram  gradientis  non  inconvenienler  accipieuda 
est  vita  hominis  vere  pocnitentis,  fundamentum 
sui  super  petram,  quod  est  Christus,  humiliter  po- 
nentis,  et  peccata  jam  prxterita  ad  hanc  eamdeui 
petram  fortiter  per  carnis  mortificationem  allideii- 
tis,  sic  dico  fortiter  allidentis,  ut  pro  his  digna 
poenitentia  Dco  satisfaciat ,  quatenus  in  die  ulti- 
mse  animadversionis  non  hunc  judicem  severissi- 
mum,  sed  defensorem  Ijenignissimum  sentiat.  Ergo 
dum  viam  colubri  hoc  modu  iiicesscnt  per  caniis 


1107  TEN.  CODEFRI!)!  AB3ATIS  ADMONTENSIS  im 

iiiortiricationem,  nccesse  habet  ut  et  viam  nati$  m-  A  Nam  pane  lacrymaruro,  pane  doloris  et  poenitentiae 


ceJat  pcr  virLutum  operationem. 

QffJ  Viam,  inquit,  navis  in  medio  mari,  \ia  na- 
vis  cst  conversatio  spiritalis.  Nec  incongrue  pcr 
narem  spiritalem  couvcrsationem  intelligcndam 
essc  credimus.  Nam  sicut  nautarum  mos  est  magis 
securc  in  navi  materiali  ad  littus  maris  tendere, 
sic  etiam  spiritales  nauta;  navigio  sanct^e  conversa- 
tionis  laborantes,  per  studium  bonae  et  virtuosae 
operationis  ad  gratiam  verae  tendunt  perfectionis. 
/o  medio,  inquit,  mari :  in  medio  mari,  in  mediis 
videlicet  tentationum  fluclibus,  in  adversis  quoque 
et  prosperis,  vita  et  conversatio  convcrsi  fluctuat 
hominis.  Unde  necesse  habet  ut  sic  medium  se 
inter  prospcra  et  adversa  humiliter  custodiat,  ne 


nonnunquam  semetipsam  reficit.  Sic  profecto  felici- 
ter  comedens,  sic  selnetipsam  salubriter  reficiens. 
tergit  o$  sfium,  os,  inquam,  cordis  et  corporis  assiduis 
tergit  pocnitentiae  lacrymis.  Nam  quidquid  vohintate^ 
etopere  deliquit,  coram  oculis  summi  Judicis  digmt 
satisfaclione  delct  et  abstergit.  Uncfe  ct  in  die  egres-v 
sionis  iliius  de  corpore ,  cum  maligni  illi  spiritns 
accusando,  terrendo,  comminando  vehcmenti  cnide- 
litale  institcrint,  et  hanc  quasi  adulteram,  quasl 
immundam  ct  contaminatam  traherc  secum  ad  tor- 
menta  potenler  voluerint,  libcra  et  secura  voce  au- 
dacter  respondct  et  dicit :  Non  sum  operata  mahim. 
Malum,  inquit,  quod  vobis  suggerentibus ,  vobis 
male  suadentibus  operata  sum,jam  non  estmaliim. 


de  prosperis  ultra  modum  gaudei|f,  nec  adversa  "^quia  Deus  illud  convcrlit  in  bonum,  et  quod  ha- 


male  timidus  graviter  expavescat.  Qui  dum  sic 
viam  navi$  in  medio  mari  benc  securus  transierit 
per  virtutum  operationem,  rcstat,  ut  viam  viri 
in  adolescentia  per  mentis  ingrediatur  contempia- 
tionem 

Et  viam,  inquit,  otri  in  adolescentia,  Per  viam  viri 
in  adblescentia  non  solum  inlimx  conlemplationis, 
sed  et  seternae  remunerationis  accipienda  sunt  gau- 
dia.  Et  bene  utraque  sive  mentis  contcmplalio  sive 
roeleslis  vitse  remuneratio,  quaedam,  ut  ita  dicam, 
niinquam.senescens  est  adolescentia.  Nam  in  hora 
divinae  contemplationis  homo  interior,  prius  inve- 
teratus  in  peccalis,  juventutem  sancta;  novitatis 
recipit;  inaeterna  veroremuneratione  nulla  unquam  q 
homini  interiori  scnectus  accedit. 

Notandum  veroestquia  cum  tria  dilpcHia,  id  est 
viam,  aquilce,  viam  colubrij  viam  navi$  in  principio 
pnenotaverit,  mox  quartum,  id  est  viam  viri  in  ado- 
iesccntiaj  subintulit,  quod  tamen  penitus  se  igiiorare 
Jixil.  Tria  quidem  haec  difliciUa  eunctis  vere  pceni- 
tentibus  non  saiis  sunt.incognita;  quartum  vero,  viam 
&ci1icet  viri  in  adole^centia^  quae  et  qualis  sit,  pau. 
corum  novit  experientia.  Nam  etsi  sunt  qui  internae 
iupvitatis  gaudia  in  secreto  cordis  sentiunt,  non  ta- 
men  quant^,  quam  roagna  sint,  verbis  evidenter  ex- 
primere  possunt.  Et  quid  dicam  de  ineflabili  aetemse 
688  remunerationis  gloria,  quam  oculusnonvidit, 
rt  quam  nemo  scire  poterit,  nisi  solus  ille  qui  ac- 
cipit?  Sequitur  : 

Tali$  e$t  et  via  mulieri$  adulteras^  quas  comedit,  ter- 
gen$que  o$  $uum  dicit :  Non  $um  operata  malum,  Ta- 
li$  e$t,  imo  talis  esse  debet  via,  id  est  vila  mulieri$ 
adultetce^  yita  peccatricis  animae,  qiiae  male  vivendo 
adulteravit  a  Domino,  ut  videlicet  tria  haec  difficHia, 
quae  praefati  sumus»  per  bonam  conversionem,  per 
carnis  mortificationem,  pcrvirtutum  operationem. 
adimplere  studeat,  et  sic  ad  quartum  illud,  id  est 
roentis  contemplationem  vel  aetemam  remuneratio- 
nero  perveniat.  Q%(b  comedit^  inquit,  et  tergen$  o$ 
$uum  dicU  :  Non  $um  operata  malum.  Hxc  profecto 
beata  et  electa  roulier,  dum  se  adulteram,  miscram 
et  peccatricem  aliquando  fuisse  meroinerU,  ribum 
»uaviutift  et  salutjs  in  aroaritudine  cordi?;  cc:r:cdU. 


bere  non  merui  per  innocentiam,  jam  siiperabun- 
dans  gratia  ipsius  miki  conferre  dignata  est  per 
poenitentiam ,  et  ideo  me  ut  roulierem  adulteram, 
perpcluo  voLiscum  cruciandam  non  auferetis,  quia 
Dco  miserante,  et  peccata,  quae  commisi,  cleinenter 
ignoscente,  nil  quod  vcrum  esl  in  me  invenietis. 
689  IIOMILLV  XI. 

AD   IDEV  CAPUT   PROVERBIORUH  TERTIA. 

Per  tria  movelur  terra^  et  quartum^  qnod  non  po^ 
test  sustinere  :  per  servum,  cum  regnaverit;  per  stul'' 
(um,  cum  $atiatus  fuerit  cibo;  per  odiosam  muiie» 
rem,  cum  in  matrimonio  fuerit  a$$umpta;  per  ancil'^ 
lam,  cum  hwre$  fuerit  domino!  sua:  (Prov.  xxx). 

i£terna.  Dei  Sapientia,  qua;  sola  scit  et  valet  bo- 
mouis  misereri  miseriis,  tria  nobis  hoc  in  loco  pro- 
ponit  suse  piciatis  magnalia,  quae  etiam  per  occql-. 
tam  visitationis  suae  gratiam  in  hac  vila  operaiar 
in  salvandis  suis ;  quarlum  vero,  quod  in  gloria. 
aeternae  bcatitudinis  facturus  erit  in  eis. 

Per  tria,  inquit,  movelur  terra.  Terra  homo  lex>^ 
renus  et  tcrrena  diligcns  non  incongriie  intelligitary 
qui  de  terrenis  ad  coelcstia  tribus  modis  Deo  mise- 
rante  movetur ;  primum  per  servuin,  cnm  regnave- 
rit;  secundo  pcr  stoltum,  cum  satialus  fuerit  cibo; 
tertio  per  mulierem  odiosam,  cum  in  matrimonio 
fuerit  assumpta ;  quarto  per  ancillam,  cum  haeres 
fucrit  dominae  siiae.  Per  servum  istum  spiritiiro  no- 
strum  non  inconvenienter  designari  credimiis,  qiii 
D  servus  malus  et  ingralus  non  immcrito  dicitur,  quan- 
do  multoruni  servus  vitiorum  cssc  oon  vcretur;  sed 
Deo  miscrante  benc  ct  feliciter  rcgnare  incipit* 
quando  de  regno  peccati  ad  regnum  justitiae  trans- 
ierit.  Facto  autem  hoc  felici  transita  interius  per 
spiritum,  jam  homo  terrenus,  homo  extcrior  hoc 
roodo  movcn  deliberat ,  quatenus  a  malis,  in  qiti- 
bus  jam  diu  quasi  immol^ilis  jacuit,  declinare  stii- 
deat.  Qui  dum  per  servum  jam  bene  regnantem  pri- 
roum  ad  mala  declinanda,  ut  pncdictum  est,  mctus 
fuerit,  restat  ut  etiam  sccundo  per  stultum  cibo  sa- 
turandum  ad  bona  facienda  moveri  debeat.  Unde 
sequitur . 

Per  stuUum,  cum  $atiatu$  fuerit  eibo.  Per  sftil- 
tum  istiim  nil  rectius  intelligitiir,  qiiaro  suj^adic^o^ 


irof  RoMiLiiii:  Ui 

^Ue,  videlicel  spirltut  noster,  qui  $tultu$  revera  di- 
cemius  est,  quando  creaturae  potius  quam  690 
Creatori  servierit,  quando  Deum  factorem  contem- 
nens  sola  transitoria  et  caduca  dilexerit.  Agnita 
veri)  per  misericordiam  Dei  liac  slullitia  necesse  ha- 
bel,  ut  duplici  saturetur  cibOj  posnitentiae  scilicet  et 
iHoctrinae,  quatenus  de  malis,  qxm  commisit,  digne 
Deo  per  poenilentiam  satisfaciat;  per  doctrinam 
vero  custodiam  de  futuris  habere  discat.  Et  notan- 
duw  quod  non  reficiendus,  sed  $aturandu$  est  cibo 
bujusniodi.  Nam  hi  tantummodo  reficiuntur,  qui 
verbum  curo  suavilate  et  laetitia  cordis  audiunt,  et 
Umen,  quse  audierint,  operibus  adimplere  negli- 
g4int ;  et  qui  compuncti  ad  horam  pro  peccatis  fue- 
rint,  et  tamen  perfecte  ca  plangere  et  deQere  con- 
tcmpseriiit.  At  vcro  si  spiritus  bene  regnans,  et  slul- 
titiam  suam  veraciter  agnoscens,  duplici  lioc  poeni- 
tenliae  et  doctrinse  cibo  saturaiu$  fuerit,  jam  iterum 
liomo  eiterior  tertio  per  odiosam  muliexfifn  moveri 
incipit,  de  qua  consequenter  ait : 

Per  odiosam  mulierem,  cum  in  matrimonio  fuerit 
csiumpta,  Per  mulierem  hanc  odiosam  veram  humi- 
litatis  virtutem  intelligere  possumus.  £t  tamen  sa- 
tis  mirandum  est  cur  virtus  humilitalis  odiosx  mu- 
lieri  comparetur,  cum  baec  eadem  virtus  quasi  ma- 
ter  cunctarum  virlutum  esse  videatur.  Quod  lamen 
facile  datur  intelligi,  si  perpendamus  quod  per  ser- 
vtim,  quod  per  stultum  spiritum  nostrum  intelligen- 
dum  esse  supra  diximus,  qui  profecto  spiritus,  quan- 
diu  servus  viliorum  esse  non  renuit,  quandiu  stui- 
titiam  suam  non  cognoverit,  hanc  quoque  tanlae 
iiobiiitatls  mulierem,  id  est  humililatcm  odiosam 
habebit..  Al  postquam  ad  regnum  justitiae  transicrit 
et  slultus  esse  desierit,  ciboquc  duplici  poenitentise 
ac  doctrinae  saturatus  fuerit,  mulieri  691  huic  no- 
1  ilissimae,  id  est  humilitali,  quam  prius  odio  ha- 
buit,  spe  procreandae  sobolis  summopere  copulari 
aOectat.  Quae  dum  fideli  conjugio  in  matrimonium 
m$$umitur,  dum  constanti  animo  tenetur  et  diiigitur, 
multiplex  et  generosa  coelestium  desideriorum  ct 
bonarum  cogilationum  prosapia  ex  tam  nobili  matre 
nascitur,  sicque  fit  ut  cliam  homo  exterior  habitu 
et  incessu,  verbis  el  actibus  signum  humilitatis  pr%- 
ferens  ad  quartum  illud  moveri  jncipiat,  de  quo 
continuo  ait :  * 

Per  ancillam,  cum  ha:res  fuerit  domintc  suw.  Per 
ancillam,  quas  lioeres  fit  dominoi  sum,  felix  el  fidelis 
quaelibet  anima  hic  intelligi  valet,  quae  nunc  debito 
famulatu  iaborat,  suspirat  et  desiderat,  ut  haeredi- 
tatem  dominm  suas^  coelestis  videlicet  Jerosolymae 
quandoque  possideat.  Tunc  revera  juxta  vocem  Psal^ 
mistae  oculi  ancitlce  (P$al.  cxxii^  2),  id  est  electse 
cujusque  animae  i<a  in  manibu$  ejusdem  domina;  suce 
(ibid.)^  ut  claritatem  visionisxternae  et  gaudia  super- 
uae  pacis  sine  fine  contemplelur  et  videat^  nec  ultra 
ad  videndas  vel  experiendas  hujus  mortalitatis  mi- 
a^erias  altquando  internae  mentis  recurrat  iuluitus. 
1'nde  notandiim  est  quia  pr^notatis  his  tribus,  per 
698  ^"^  movcnda  est  terra»  id  est  servo  st*jl(o  et 


bcmpiunAM.  nd 

A  muliere  odiosa,  mox  quartum  iiludy  id  est  ancilbia 
pronuntians  adjecit  et  ait : 

Et  quartumy  quod  non  potest  $ustinere,  Quartum 
illud  gaudium  est  ineffabile  et  indicibile,  in  quo  au*' 
cilla  fidelis,  beata  scilicet  et  electa  jucundatur  ani- 
ma,  ubi  nil  molesliae,  nil  adversilatis  sustinerc  po- 
test.  Nam  quid  ibi  sustinere  potest,  ubi  nullus  do- 
lor,  nulla  adversitas,  nulla  unquani  tribulatio  vel 
angustia  adest  ?  Accepta  quippe  beat»  immortalita- 
tis  gloria  haereditate  coelestis  patrise,  perpes  erit 
iinpotentia  mala  sustinendi,  perpes  erit  omnipoten- 
tia  nihil  mali  faciendi,  nulla  dura,  aspera  et  advcrsa 
patiendi.  In  praesenti  vero,  nolit  velit,  miser  homo» 
opportuna  semper  illi  instat  potestas  mala  sustineu- 
di.  Nam  quid  in  hac  lacrymarum  valle,  in  loco  mi- 

^  seriae,  nisi  inalum  et  miseriam  sustinerepotest,  ubi  nil ' 
mali,  nil  adversitalis ,  nil  doloris  et  nngustiai  decst? 
Ut  autem  illuc  pervenire  mereamur,  ubi  nulius 
dolor,  uulla  miseria,  nulla  est  angustia.  sed  perenne 
gaudiuin,  perennisest  gloria  et  laelitia,  ipse  oinniura 
auctor  bonorum  concedat ,  qui  sine  fine  vivit  et  riK 
gnat.  Amen! 

HOMILIA  XII. 

l.N  CAPUT   I   ECCLESUSTICI   rRItfA. 

Omnis  $apientia  a  Domino  Deo  est ,  et  cum  iUa 
fuit  sempery  et  est  ante  eum  (Eccli.  i). 

Peiiectis  Uegum  libris  modo  lectiones  Domhiica- 
les  de  liis  libris  legimus,  quos  libros  Sapientiae  no- 
minamus.  Qui  bene  /i6rt  Sapienlim  noniiuantur,  quia 
sapientissimus  Salomon,  ante  quein  nulius  homi- 
nuin  sapientior  fuit ,  Spiritu  sancto  inspirante , 
eosdem  composuit.  Sed  et  ideo  libri  Sapientiae  rectd 
vocantur,  quia  Jicet  omnis  sacra  Scriptura  inores 
et  vitam  hominum  instruat  et  doceat ;  in  his  tamea 
libris  normam  quamdam  recliludinis  spccialiler  pro^ 
posuit,  per  quam  unumquemque,  quid  agere  vel 
quid  vitare  debeat,  pleniler  edocuit.  Quapropter  ei 
iste  liber,  quem  nunc  legimus,  quanquam  a  sapien- 
tissimo  Saiomone,  veluti  Ires  praecedenles,  non  sii 
compositus,  rectissime  tamen  liber  Sapientiac  nun- 
cupatur,  sicul  in  exordio  ejusdem  libri  aperte  de* 
monstratur.  Nam  primus  versus  fidem  sancUe  Tri- 
nitatis;  secundus  vero  triateinpora,  quibusmundus 
prxsens  volvitur,  manifeste  declarat;  tertius  vero 
..  trcs  ordines,  qui  sunt  in  Ecclesia,  scilicet  continen. 
tium  ,  conjugatorum ,  praelatorum  patenter  insinuat. 

OmniSt  inquit,  $apientia  a  Domino  Deo  e$t.  Per 
hoc,  quod  dicitur  :  omnti  $apientiay  Dominus  noster 
Jesus  693  Christus  non  incongrue  accipitur.  Quod 
vero  non  simpliciter,  sed  distiucte  quodammodo  di- 
cit  omni$  $apientia,  per  hoc  intelligi  voluit,  quod 
non  solum  secundum  divinitatem,  verum  etiam  seciin- 
dum  humanam  naluram  omnis  ]^lenitudo  sapienlitu 
iii  eo  habitavit.  Uxc  eadem  omni$  $apientia  a  Do^ 
mino  Deo  e$t,  a  Domino  scilicet  Patre  xtcrno.  Ai 
Deo,  hoc  est  a  Spiritu  sancto.  Nam  secundum  divi«. 
nitalem  a  Domuio  Patre  est  aeternaliter  geiiitu^^ 
socundum  humanitatem  vero  a  Deo  Spirilu  san- 
cto  teui^M)raliter  conceptus ,  sicut  fide  caUioUca  iii?^ 


Ifli 


TErf .  GODEFRIDI  ABBATiS  ADMO.NTENSIS 


Hft 


•tnicti  quotidie  cammus  :  Qui  conceptus  est  de  Spi-  A  prxclari,  lani  praecipui,  ut  merito  de  ea  dici  pocsii : 


fUu  sancto. 

In  co  autem  qnod  ait  in  consequentibus  :  Ei  cum 
iUo  fiiit  sempeTy  setemitatem  divinilatis  ejus  acci- 
pere  possumus,  in  qua  Deo  Patri  coseternus»  semper 
et  consubstantiaiis  fiiit,  in  qua  nunquam  ei  aliquid 
accessiC,  nunquam  aliquid  abscessit.  Nunquam  CBim 
major  crat,  nunquam  minor  erat. 

ki  his  aulem  verbis  quod  ait :  Et  est  ante  wvum, 
bumanitas  Cbristi  non  incongnie  acciptenda  est,  in 
qiia  %Yum  teniporalitatis  babere  ccepit,  et  proficiens 
aelate  de  pueritia  in  juTenlutcm,  de  juTentule  ad 
perfectam  aetatem  transire\oluit.  Ilgec  est  fides  ca- 
Ibolica,  quam  integram  et  inviolatam  scrvare  debe- 
mus,  ut  diyinitatem  el  humanitatem  Christi  fideliter 


Et  die$  sacuti  quis  dinumeravit  ?  Per  dies  sieculi  spe- 
cialiter  sancti  accipiendi  sunl  apostoii,  quoruni  fide». 
miraculis  et  doctrina  universa  iliuminata  esl  Ecele- 
sia.  Licet  eiiiin  patriarchae  et  ppopbetae  mulCa  fe- 
cerint,  multa  docuerint,  plus  bis  omnibus  Yaiel 
magisque  necessarium  est  bumanae  saluli  solunft 
symbolum  (Idei,  quod  sancti  docuerunf  aposloli. 

Jam  primo  et  secundo  versu  breviter  e&posito*  ia 
tertio  versu  tres  ordines  comprebecdit,  per  qoos  el 
in  quibus  saiicta  Ecclesia  consistil. 

Altitudinem  coeti,  et  tatitudinem  terrm^  et  profu»- 
dum  abyssi  quis  dimensus  est  ?  Per  atiiludinem  od^ 
vita  continenlium,  pcr  tatitudinem  terrce  vila  coqja- 
gatorum,  per  profundum  abyssi  ordo  praelaCorum  uon 


eC  firmiter  credamus.  Nam  si  quis  corpus  suum  Cra-  ^  injuste  valet  iutelligi.  Et  meriCo,  per  aUiludinMm 

dideril,  iCa  ut  ardeat,  et  hanc  fidem  non  babueril, 

nihil  ei  proderit  (/  Cor,  xiii).  IIoc  est  enim  fun- 

damenlum,  dequo  ait    Apostolus  :   Fundamentum 

atiud  nemo  potest  ponere^  prceter  id  quod  positum  est^ 

qncd  est  Christus  Jesus  (I  Cor,  iii,  11).  Quidquid 

BUper  hoc  fundamentum  bonis  operibus  aedincaverit 

fidelis  quilibet  homo,  gratum  et  benepIaciCiim  erit 

Domino.  Quod  si  etiam  superaedificaverit  ligna,  fe- 

num  et  stipulam,  quod  sunl  venialia  peccata,  aut  hic 

Sgne  poenitenliae  diluentur,  aut  in  futuro  in  igne 

pnrgatorio  absumentur,  et  ipse  merito  fundanicnti 

saWus  erit,  sic  tamen  quasi  pcr  ignem  {ibid.  xiv,  15). 

Baec  de  gloria  summx  Trinitatis,  et  de  caiholicae 

fidei  professione  in  primo  versu  breviter  transcur-  ^ 

Pimus.  Nunc  in  sequenti  versu  de  tribus  tempori- 

buft  hujus  saecuIL  videamus  : 

Arenam  maris,  et  pluviig  guttas  et  dies  sacuti^ 
gni$ dinumeravit? QQJ^Vev  arenam  maris,  quae  multa 
qoidem  est,  sed  infructuosa,  populus  qui  ante  legem 
eraC  congrue  polest  intelligi,  qui  multus  quidem 
ftiil,  sed  nullum  Deo  dignum  fimctum  justitiae  altu- 
Ut.  Nam  qnam  pauci  in  illo  tempore  fuerint,  qui 
per  fidem  rectam  vel  bona  opera  Deo  placuerint,  cx 
hoc  manifeste  cognoscere  possumus,  quod,  cum 
Dominus  omnem  carnem  super  terram  per  diluviuni 
delere  voluit,  neminem  in  toto  orbe  terrarum  nis^ 
octo  animas,  qux  in  arca  salvatae  sunt,  juslas  in- 
venit.  Sed  et  hi,  qui  in  arca  salvati  sunt,  non  omncs 
perfecti  coram  Deo  fuerunt.  Nam  unus  cx  ilHs,  d 
scilicet  Cham,  deridendo  patrem,  hanc  ab  ipso  pa- 
tre  suo  maledictionem  promeruit,  quod  eum  servum 
fratrum  suorum  coustituit.  Unde  ct  ipse  non  imme- 
rito  inler  arenam  computari  potuit. 

Qualcs  autem  sub  lege  antiqui  patres  fuerint,  se- 
quentibus  verbis  evidenter  innuit :  Etpluvia,  inquit, 
guttas.  Guttx  namque  piuvix  parvae  quidem  el  exi- 
guae  sunC,  sed  irrigant  Cerram,  et  germinare  eam 
faciunt.  Ua  et  ilii,  qui  sub  lege  Deo  serviebant, 
IMuci  qaidem  fuerunl  ad  eorum  comparutionem, 
qui  modo  Deo  serviunt. 

Transacto  igitur  tempore  acccptae  legis,  el  adve- 
ikiente  tempore  novae  iegisjd  est  gratiae  et  veritatis, 
lales  succesierunt  in  Ecclesia  fide  et  meiitis  tara 


695  canti  vita  continentiiim  potest  accipere,  quia 
quantum  distal  altitudine  coeliim  a  terra,  tantuni 
vita  continfutium  distat  a  communi  vita  ssecula-- 
rium.  Nam  illorum  conversatio  quodammodo  in  C4B- 
lis  est,  qui  in  carne  positi  exlra  camem  vivunC,.  et 
iuCer  iliecebras  hujus  sacculi  angelicam  vitam  du- 
cere  salagunt.  Quid  enim  mirum  angclos  caste  vi^ 
vere,  quos  non  gravat  corpus  corruptibile,  quos 
nulla  carnalis  illecebra»  nulla  carnalis  iuipugiiat 
concupiscentia  ?  Sed  boc  magnumest  el  adiniraLile, 
durum  valde  ct  difficile,  quod  homo  mortalis  et  fr»' 
gilis,  caro  utique  ct  sanguis,  qucm  deprimil  lerrena 
inhabitatio,  carnalis  impugnat  delectatio,  sic  cor- 
pori  suo  dominari  poterit,  quod  omncs  carnales. 
concupiscentias  virtute  animi  domat  el  restringil. 
Uoc  igitur  quanto  majori  labore  et  sudore  perflcilur, 
tanlo  gloriosius  et  splendidius,  qui  ea  fecerit,  a  Do- 
mino  coronabitur  et  remunerabitur.  Sed  quia  ad 
hanc  perfectionem  omncs  attingere  nequeuiil,  viUm 
saecularium  verba  subsequentia  patenter  expri« 
muiit. 

Et  tatitudinem^  inquit,  terrm.  Per  latitudincm 
terroB  vita  conjugatorum  valel  exprimi,  quia  super 
numerum  dilatatisuntetmuUipIicati.  Quamvis  euinii 
continentes  el  huic  sa^culo  renuntiantes  malli  esse 
videantur,  ad  eorum  tamen  comparationem  qui  sae- 
cularem  vitam  ducunt,  pauci  aeslimantur.  Hi  eiiam 
quamvis  ea  quae  mundi  sunt,  diligant,  Camen  quia 
legaliter  vivunt,  et  iegali  connubio  utuntur,  in  ex- 
tremo  per  Dei  miserationem  salvabuntur.  Sed  quia 
et  continentes  et  conjugali  sine  praelatis  el  doclori- 
busveritatis  quid  agere  debeant  scire  nequeant,  di- 
gnitatem  praelatorum  vcrba  quae  sequunlur  in- 
nuunt : 

Et  profundum,  inquil,  abyssi  quis  dimensus  estf 
Per  abyssum  sacram  Scripturam  iutcUigere  possu- 
mus,  in  qua  abysso  sancti  doctores  rimando  d- 
perscrulando  inveniunt,  quomodo  utrique  urdlul, 
id  est  continentium  et  coiijugatorum  praeesse  de- 
beanl,  et  qualiter  eos  vita  et  doctrina  sua  ad  aeler- 
nam  vilam  secum  perducant. 

096  H^s  ^^^  ordines,  quos  diximus,  imiuiC, 
c\'m  per  prophetam  loquitur  Dominus  :  Si  JVoe»  Ba-^ 


fllS  nOMlLliE  L^ 

niet  ii  Job  fueriut  m  medio  poputi  mei,  ip$i  justitia 
tua  animas  $uai  vivificabunt  (Ezech.  xiv,  14).  Noe 
qui  iii  diluvio  arcx  regcn(jO  prsefuit,  pnclaloruni 
liguram  exprimit.  Nam  nccesse  csl  ul  pr?c!atus  quis- 
quc  ila  subditorum  animas  regcrc  studcat,  ne  in  di- 
Invio  liujuss;eculi  pcreanl.  Danicl,  qui  castc  vivcn- 
docl  CGclibem  vitam  duccndo  lantam  dignitatcm  a 
Domino  pronicruit,  quod  conscius  sccrctorum  Dci 
faelus,  etlam  futura  prxvidcrc  cl  praHliccrc  potuil, 
illos  non  incongrue  dcsignat,  qui  caslitalem  vilam- 
que  virginalem  sectando,  cl  voluptatcs  sxculi  con- 
temnendo,  plurima  virtulum  dona  promcrcntur  a 
Domino.  Job  vero,  licct  per  justitiam  suam  Domino 
tanlum  complacucrit,  quod  ci  similcm  non  esse  in 
lerra  dixeril,  tamcn  quia  uxorem  cl  filios  liabuit» 
illoruni  noii  inconvcnicntcr  vilam  exprimil  qui  Iau« 
dabllitcr  vivenles  lcgali  conjugio  in  sxculo  utuntur, 
et  sic  landcm  Dco  miscrantc  salvari  mcrcntur.  llo- 
rum  igilur  omniuin,  id  cst  contincntium,  conjuga- 
torum  et  praclatorum  beatitudincm  et  gloriam  quis 
dimensus  est?  Quis,  inquam,  mcnsuram  pncmio- 
rum  quae  illis  prxparata  sunt  qiii  in  liis  ordinibus 
inveiiti  fuerint,  scirc  potcrit,  nisi  solusillcqui  pn»- 
mluin  et  corona  ipsorum  crit? 

Nos  ergo  qui  in  co  liabitu  cl  in  bac  profcssionc 
6umus,  qiiod  liuic  sa^culo  ct  voliiptatibus  cjiis  quasi 
rcnunliassc  vidcnuir,  omnimodis  claborarc  cure- 
mus,  ut  in  loco  et  ordinc  nostro  quandoquc  iiive- 
niamur,  et  inlcr  cos,  qui  altitudo  ca^li  digiic  vocan- 
tur,  computari  mcrcaniiir,  pra.*staiitc  Doniino  nostro 
Jesu  Cbristo,  qui  cum  Palrc  cl  Spiritii  sancto  vivit 
el  regiiat  Dcus  pcr  oiniiia  s;ccula  sa:culorum. 
Amen. 

697  IIOMILI.V  XIII. 

IX   CAPLT    VI    ISAl/E   PnOPHKT£   PRIMA. 

Yidi  Dumiuum  scdentem  super  soUum  excelsumet 
ilevatum^  et  plemcrat  onniis  terra  majestate  ejus^  et 
eaqme  sub  ipso  erant  replebant  lemplum^  etc.  (Isai, 

IV). 

Sanctus  ct  clcctus  proplicta  Domini  Isaias,  cui 
plurima  diviuoriiin  sccrctoriim  mystcria  Spirilus 
sanclus  rcvclarc  dignatus  cst,  iiitcr  alia,  qux  dc 
Cliristo  ct  Ecclesia  proscquitur,  in  quanta  gloria 
Dominuni  vidcrit,  coinmcmorat  diccns :  Vidi  Domi" 
UHmsedcntem  supcr  solium  excelsum.  Yisio  IiaiC  visio 
magna  et  cininciis  crat.  Sod  lianc  visionem  non  soli 
sibi,  scd  ct  nobis  vidit.  Nam  visioncm  lianc  hodie 
€t  us(|iic  in  lincin  s;cculi  in  scmctipsisvidcrcdcbent 
spirilali  niciitis  iiituitu  quotquot  ad  fiituram  Del 
einnlpolciitis  visioncm  sunt  pcrvcnturi.  Yidi,  in- 
quit,  Dumiiium  scdcntcm  supcr  solium  excelsum.  In 
soiio  f.Trc/iO  spiritus  lioiniuis  potcst  intclligi,  qui 
bcnc  pcr  solium  excetsum  accipitiir  proptcr  exccU 
lenliani  coiiditioiiis,  quia  salis  nobilitcr  crcatus  est, 
in  niulta  niiiiis  cclsitudiiic  formatus  ct  plasmatus 
est. 

Sed  qiiid  mngniquod  solium  excelsnm  suinus  \w 
eondilioiicm,  si  noii  ctiam  soliiim  elciatum  cssc  stii* 
ili*aniu$  pcr  divUiain  aspiralioncm?  Oninis  (iuippc 


SCRIPTURAM.  1114 

A  spiritus  rationalis  excelsum  solium  est  per  coudU 
tioncm ;  scd  non  otnnis  spiritus  elevatum  solium  est 
per  mcntis  coiitcmplationem.  Unde  necesse  est  ut 
unusquisqiie  clectorum,  qui  solium  excelsum  est  in 
conditionc,  sit  ctiam  solium  elevatum  per  mentis 
contcmplationcm.  Faclus  autero  solium  elevatum 
per  intcniam  aspirationcm,  incipit  jam  videre  Do» 
minum  sedentem,  sibi  utiqiic  scdentem ,  id  est  in 
cordc  suo  mancntcm  ct  inliabitantem.  Post  istud 
pncclarum  clcvarc,  post  bonuni  sedcre,  fit  sublimi- 
tcr  qiiod  subjungitur  : 

C9S  ^^^  plena  erat  omnis  terra  majestate  ejui, 
Majestas  piopric  pcrtinct  ad  potentiam  divinitatis. 
Et  non  incongrue  pcr  majestateni  possumiis  acci- 
perc  timorcm  Domini.  Fit  omnis  terra  plena  ma" 

D  jestate,  qiiando  lioino  timore  Dei  intrinsecus  langi- 
tur,  ct  quidquid  tcrrenae  actionis  in  corde  et  corpore 
contraxit,  tiinore  Creatoris  et  Judicis  sui  abstergit 
ct  cmundat,  sicque  boc  sancto  timore  trepidat,  ut 
etde  prxteritis  doleat,  ac  de  futuris,  in  quantiim 
potest,  Deo  donante  caveat.  Dum  sic  omnis  terra^ 
boc  cst  duin  tcrrenum  cor  et  corpus,  qiiod  non 
aliud,  quam  terrena  opcra  aliquando  quxrcbat,  sese 
a  lerrcnis  suspendere  timore  Creatoris  sui  cocpcrit, 
traiisit  a  timore  ad  amorem,  juxta  qiiod  scquitur  : 
Et  ea  quas  sub  ipso  erant^  replebant  templum. 
Qnidnam  est  lioc  quod  ait  :  Etea  quoi  %ub  ipso  erant 
replebant  templum  ?  qua;nam  sunt  ea  quae  tub  ipso 
quem  viderat  Domino  erant?  Ipse  Deus  Patcr,  qui 
supcr  omnes  cst  ct  in  omnibus,  quxdam  in  Filio  suo 

^  sccundum  humanitalcm  liabebat  qua^  sii6  ipsoerant, 
Oinnia  quippe  opera  humanilatis  erant  sub  cxccllen- 
tia  divinitatis,  et  oinnia  illa  quae  pro  bomine  fccit 
et  passuscst  replent  templum^  quia  super  oinnia 
amaliilcm  reddit  nobis  Jesum  Christum  opus  redem- 
ptioiiis  nostrx.  Dum  cnim  quxlibct  bcata  aninia 
pcnsare  et  mcditari  incipit  qiiantai  humilltatis  et 
dignationis  fucrit,  quod  in  utcro  bcat;c  Yirginis  iio- 
vem  mensibus  gcstari,  qiiod  nasci  cx  ea,  foveri  gre- 
mio,  reclinari  in  prxscpio,  aliasque  infantiles  ne-> 
cessitates  pati,  699  omniumque  iniseriarum  no- 
strarum,  praster  peccata,  particcps  cssc  voluerit, 
nonnc  hoc  est  quod  dcvoiioncm  nostram  blandiufw 
aliicit,  arctius  stringil,  vchcmentius  in  dulcedinera 


dilectionis  excitat?  Nonne  hsec  sunt  qux  replent  tem^ 
plum  cordis  pcr  Intimum  afTcctum  amoris  ?  Nonne 
hsec  sunt  quae  supcrbiam  noslram  rctiindunt,  liu- 
militatcm  docent,  humilitalcm  conimendant?  Coiw 
sidcrata  namqiie  abjectione  et  humilitate  Rcdcmpto- 
ris  nostri,  quid  nisi  iiosipsos  despiccre  oportcl,  et 
cx  corde  humiliare,  eainque  humilitatcm  et  subje- 
ctioncm  quam  cordc  tcnemus  onmibus  ctiain  foris 
ostcndcrc? 

Pcr  templum  idem  accipcquod  cl  per  wUum,  Cor 
eniin,  quod  solium  Dci  est  pcr  inciilis  tontemplatio- 
ncm,  erit  ct  templum  Dei,  si  non  aliud  agatur  iii  ho« 
miiic  iiilcriori,  nisi  qiiod  agi  solct  iii  lcniplis  manit. 
faclis.  Ibi  cniin  taudibus  Dei  ct  orationibus  vacatur. 
Kicoilcsccuiidum  banc  siiiiilitudmcm  homofemv/KUit 


1115  VEN.XGODEFHIDI  ABB\T1S  ADMONTfiNSlft  ftie 

Dci  faclus,  non  nltl  lauaibus.  vacabit.  dum  lotum,  A  est  flde  et  spe.  sunl  velanda,  ul  amodo  ildelller  ▼!. 


quod  agU,  sic  moderalur,  sic  custodit,  ut  totum  co- 
ram  Deo  laus  et  oratio  dici  possit.  Sic,  sic  elevatus 
pcr  Dei  aspirationem,  sic  tactus  per  timorem,  sic 
aflecttis  circa  ea  qua  Deus  gessit  in  homine,  per 
dulcem  cordis  amorem,  sic  ten  plum  faclusper  dul- 
cedinem  orationis,  qualis  adbuc  accedat  Dei  gratia, 
innuunt  sequenlia : 

Seraphim,  inquit,  stabant  super  illud,  sex  alce  tiwf , 
ttsexaloi  alteri.  Per  serap/itm  duo  Testamenta,  Ye- 
lus  et  Novum  possunt  accipi.  Qua  Testamenta  stant 
$uper  illud  lemplum,  quia  mandata  et  justincationes 
Dei,  quse  Vctus  el  Novum  Testamentum  annuntiant 
et  docent,  slatum  suum  faciunt  in  superiori  hominis, 
et  vcrba  Dei  et  nieditationes,  quae  prius  fugabantur 


vat  qui  prius  infideliter  in  intentione  sua  vivcSbat. 
Item  duabus  velari  debent  pedes,  Per  pedes^  qai 
flnis  sunt  corporis,  consummatum  peccati  actuia 
possumus  accipere.  Qui  pedes,  consummatum  vido- 
licet  opus  peccati,  velari  debent  duabus  aiis^  quJa 
post  perpetratum  opus  701  peccati  necessari»  «rt 
iocutio  in  confessione,  post  confessionero  o|K*ratiu 
in  satisfactione.  Duabus  quoque  volare  dcljeroin. 
Duse  pennse,  quibus  volare  debemus,  charifa&  cst» 
et  plena  voiuntas.  Penna  charitatis  volamus,  quando 
plena  et  perfecta  charitate  Dei  et  proxiroi  fkigra*- 
mus,  penna  plenae  et  l;onai  voluntatis  volaiuus, 
quando  voluiitale  Deo  conjungimur,  et  qu»  Ud 
sunt  aroamus,  et  sicut  aberravimus  mala  voliintat*- 


ab  co,  starc  incipiunt  cum  eo,  ita  ut  post  dulcedi-  B  avolando  et  a  Deo  recedendo,  sic  bona  vohuilate  re- 
iiem  orationis  nihil  libentius  audiat,  nihii  studiosius 
inediletur,   nii  suavius  ruminet  aut  loqui  llbeat, 
quam  ea  quae  utriusque  Testamenti  verba  comme- 
luorant,  et  de  Chrislo  annuntiant. 

Sex  al(B  uni,  et  sex  ala^  alteri.  Quid  per  senas  alas 
uisi  fides,  spes  et  charitas,  cogitationes,  opcra  ct 
verba?Istae  sex  alce  sunt  uni  Testumento,  et  sex  alm 
alteri^  quia  utrumque  Testamentum  has  700  ^^^^^s 
alas  commendat,  fldem  scilicet,  spem  ct  charitatem, 
quomodo  in  bonis  operibus  nos  exercere,  quomodo 
in  verbis  cauti,  quomodo  in  cogitationibus  solKciti 
esse  debeamus,  ut  per  haec  non  displicere,  sed  ma  < 
gis  placere  Deo  invigiiemus.  Sed  scx  istae  alae  quid 
faciunt  ? 


vertimur  voluntali  ejiis  consentiendo  et  obediendo.. 
HOMILL\  XIV. 

I.N    CAPUT    II   DANIELIS     DE     STATUA    NABDCaODOXOSOft 
PmilA. 

Anno  secundo  regni  ^ abuchodonosw  vidit  somnium' 
Nabuchodonosor,  etc.  (Z>an.  ii). 

Quia  omnis  Scripturae  auctoritas  animae  Cer.iB 
quirrcnti  aeternae  vitae  prxparat  delicias,  cuucti  filt^ 
promissione,  ne  in  hoc  inediae  et  famis  tompore  dc- 
flciant  in  via,  colligant  avide  intra  se  poma  nova  et- 
vetera.  Signeiit  ergo  in  corde  siio  arctius  quid  ope» 
ribiis  exsequendum  Saivator  proposuerit  suis  cofaae- 
redibus;  exquirant  diligenter  tenebrosas  aqiias  in 
nubibus  acris,  obscuras  videlicet  sententias  in  vcr- 


Duabus^  inquit,  velabant  faciem  ejus^  et  duabus  ^  bis  propheticis,  qui  satis  deliciarum  ad  interiorit 
velabant  pedes  ejus^  et  duabus  volabant.  Dicit  beatus 
Hieronymus  quod  per  faciem  principium  creationis, 
per  pedes  fluis  ejusdem  creaturae  possit  intelligi. 
Principium  creationis  velabatur,  quia  quid  anle 
principium  esset  ignoratur.  Finis  quoque  velatur 
quia  quid  post  judicium  futurum  sit  nescitur.  Me- 
dia  autem  quae  nunc  sunt  videmus,  et  ignorare  non 
possumus  quae  videmus.  Sed  aitiori  nos  sensu  ista 
omnia  ad  nos  possumus  referre.  Duce  alce,  quae  ve- 
lant  faciem,  duae  sunt  virtutes,  fldes  et  spes.  Et  quia 
facies  principium  est  in  homine,  bene  per  faciem 
intenlio  hominis  intelligitur,  quia  intentio  semper 
principium  est  sive  boni  sive  mali  operis.  Velat  igi- 


hominis  subministrant  apparatum.  Uiide  nunc,  quan- 
tum  nunc  suppetit  intellcctus,  studeamus  discutere 
ea  quae  mystica  narratione  referuntur  in  Daniele. 

AnnOf  inquit  Scriptura,  secundo  regni  Nabucho^ 
donosor  vidit  somnium  Nabuchodonosor,  Notandum 
quod  y abuchodonosor  videt  visionem,  sed.  olausos 
oculos  in  visione  habet ;  plena  mysteriorum  somniai^ 
sed  ad  haec  qu.ne  dormiens  cemit,  per  veritatem  ag- 
noscenda  nequaqiiam  evigilat.  Sic  iniqui  orones  et 
reprobi,  quibus  Babyloniic  rex,  diabolus  videlicet 
confusionis  iniimae  auctor,  praoest,  audiunt  quidem 
et  ipsi  quam  sit  muitiformis  sapientia  Cbristi ;  sed 
quia  Christum  Dei  virtutcm  et  Dei   sapientiam  per 


tur  duabus  alis,  id  est  flde  et  spe  faciem,  qui  non  ^  virtutLm  sequi  nolunt  imitationem,  id  ipsum  qood- 


Jam  infldelis,  sed  fldelis  esse  Domino  decernit,  qui 
pro  his  qux  intentione  mala  et  injusta  perpctravit, 
non  tameu  ad  pleuum  consensum  perduxii,  fldeliier 
Domino  satisfaciat,  et  in  oratione  Domino  siipplicat, 
sperans  jam  de  multa  misericordia  Dei,  ut  quein- 
ftdmodum  ipse  in  omni  flde  ad  Deum  converti  de- 
liberavit,  sic  et  ille  fldem  et  misericordiam  ei  con- 
servet,  ut  quoties  et  ubicunque  per  malas  cogita- 
tiones,  per  illicita  desideria  infldelis  ei  inventus 
fuerit,  clementer  ignoscat.  Duae  istae  alae  hem  et 
optime  faciem  velant,  quia  sicut  innumera  et  infi- 
uita  sunt  quae  cogitamus,  quae  illicitis  deleciationi- 
Ikis  perpetramus,  sic  nullus  ea  in  confessione  digne 
delegvirt  valet  vel  aperire.  Unde  duabus  alis  istis,  id 


de  eo  tenuiter  scire  et  quasi  per  somnium  cemero 
videiitur,  nunquam  inlellectu  intimo  comprehendere 
merentur.  At  Daniel,  702  Q^i  ^^  immane  coelestis 
patriae  et  salutis  perpetuae  desiderium  jure  dicitur- 
t'tr  desideriorum^  quique  magis  propositum  habuil- 
modicis  sustentari  leguminibus,  quam  immoderatc 
cibis  distendi  regalibus,  sublimiter  narrat  per  som- 
nium  visa,  sublimius  pensat,  quaesint  in  somnoper 
mysterii  narrationem  videnda.  Sic  nimirum  omn^ 
qui  regntim  Dei  cibum  et  potum  non  arbitrautes^ 
continentiae  ejus  devoti  fuerint  imitatores,  claroiii- 
teUigentiae  visu  contuentur,  si  quid  mysterii  coeles- 
tis  a  canibus,  id  est  a  conscientia  pollutis  viden  'um 
prohibeatur.  Ergo  Nnbuchodonosor  non  intclligei;:^ 


Iii7  nOMILliE  EM  ^SCRIPTCRAM.  fifS 

lis  somiiiuiu  cum  sapiente  Daniele  studeamus  exqui-  A  voivi  sceleribus.  Nam  ex  ipsa  dulcedine  quam  car* 


rere  mystice  intelligendum 

Tu  rex,  inquit,  videbast  et  ecce  quasi  statua  gran^ 
dU,  Per  statuam  quae  grandis  et  terribilis  cernitur, 
status  nequiti^  et  perditionis  expriinitur,  quae  in 
priiuo  nascendi  priinordio  in  cunctis  pene  consur- 
git  p<^steris  Adae,  iii  his  crescens  et  augmentum  ca- 
piens,  qui  boni  operis  merito  coelesti  non  laborant 
9pponi  aedificio. 

Sed  operum,  quibus  eadem  perditionis  consurgit 
macbina,  tam  distinctae  probantur  qualilates,  quam 
variae  numerantur  huju^  statuae  diversitates.  Nam 
r#pttl  ex  aurOf  pectus  et  brachia  ex  argento,,  venter  et 
femur  ex  asre,  tibi(B  refcruntur  ferrew.  Per  caput  sta- 
tuae,  quod  aureum  fuissc  describilur,  voluntas  703 


uis  delectatio  704  ingcrit,  correptionis  iinpatieiiii 
semctipsum  in  operibus  suis  justiOcare  cupicns,  de- 
fensionis  semper  clypeo  praemuniri  saiagit.  Hujus- 
modi  hominem  quse  adhuc  mala  sequantiir»  sciiueu- 
tia  manifeste  verba  testantur  : 

Pars  autem  p?.dum,  quibus  statua  sustentabalur^ 
qua*dam  ferrea^  quaidam  fictHis  videbatur.  Diligen- 
tius  igitur  intcriorisoculus  hominisintueatur,  quando 
vel  qualiter  hilo  testa  commisceatur.  IIoc  nimirum 
tunc  ileri  crcdimus,  cum  cor  peccatoris  fervens  in 
sceleKbus  ita  induratur,  quod  si  quando  resipiscere 
debeat,  si  quando  pro  commissis  poenitentiam  agere 
valeat,  omnino  ignarum  efBcitur.  Ex  tali  duritia  de 
die  in  diem  pestifera  criminum  magis  ac  magis  cre- 


liominis  non  incongrue  exprimitur.  Constat  nimi-  B  g^j^  ^^  augetur  nequiiia,  quia  tunc  demum,  quod  si- 


ruiu  quia  hi  qui  possident  aurum,  rarius  id  in  usu 
liabent,  sed  caeteris  sagacius  melallis  celare  student. 
Iluic  itaque  rei,  quae  studio  custoditur  tali,  volun- 
las  hominis  apte  comparatur,  quae  in  corde  quasi 
aururo  in  arca  occultatur  ;  quae  etiam  a  uullo  co- 
gnosci  poterit,  nisi  cui  ipse  homo  revelare  voluerit. 
Pectus  autem  et  brachia  ex  argento  fuerum  compa- 
cta.  psius  argenti  qualitas  nos  indagare  cM^eat  quid 
pcr  bracbia  pectusque  argenteum  intei'«gi  oporteat. 
Argenti  etenim  specic  deceptum  pene  totum  genus 
hominum  tendit  ad  interitum.  Na«u  nihil  est  sub 
soie  quod  majori  quaeralur  ambitivne,  quia  niii  hu* 
Jus  saeculi,  quandiu  in  corpore  ^eccati  consistunt, 
pro  hoc  adipiscendo  nunquana  laborare  desistiiut, 
quia  totam  opulentiae,  totuin  beatitudinis  sum- 
mam,  solam  aestimant  pecuniam.  Quapropter  etiam 
nihil  esse  perhibetur,  quo  tanli  crimen  flagilii  per- 
petretur  (73).  Ea  de  causa  per  id  metallum  conscii- 
sus  et  eflectus  malorum  convenicnter  exprlroitur 
operam.  Yenter  autem  et  femur  ex  a*re.  Per  aes,  quod 
({urum  valdeestet  inconfringibile,  peccati  accipienda 
ett  delectatio,  qu»  maxime  regnat  in  venlre  et  fe- 
more.  Etenim  in  tam  multiplici  generc  vitiorum  nul- 
lum  probatur  csse  viliorum,  quod  humanae  condi- 
liouis  naturae  iiir^  et  tali  insolubilitate  vidcatur 
cohaerere. 

Nam  ubi  oelecUbiliter  siiscipitur,  locusque  re- 
gnandi  tribuitur,  sine  gravi  labore,  sine  magna  cor- 


gniiicatur  per  quamdam  ferream,  quamdam  fictilem 
partem  pcdum,  nihil  esse  tam  terreuum,  nihil  exco- 
gitari  poterit.tam  obscenum,  quod  buiusmodi  perdi- 
lionis  filium  pudeat,quin  audenter  el.absque  rubore 
perficere  studeat. 

Hujusmodi  neqviliarum  machina  postquam  taliler 
succreverit,  nulla  unquam  ratione  comminiii  potc- 
rit,  nisi  lapis  iile  abscissus  de  monte  sine  manibuB 
percusscrit  statuam  in  pedibus,  ille  iapis  angularis» 
Ur.igenitus  scilicet  Dei  Patris,  sine  viri  amplexibus 
ex  illibala  Yirgine  progenitus,  qui  potens  esl  ex  lar- 
pidibus  filios  Abrahae  procrearc,  hic  solus  biijus- 
modi  hominem  poterit  salvarc. 

Ex  alto  coelorum  habitaculo  solitae  miserationia 
suae  respiciens  oculo,  unum  pedem  statuae  poeni- 
tentia,  alteriim  percutiet  limore,  ut  quem  veliit  prae- 
mortuum  reddiderat  longa  peccandi  consuctudo, 
hunc  reviviscere  faciat  dira  pcenitentiae  amaritudo; 
et  qui  prius  conlra  peccata,  qu«  fecit,  scutum  su- 
pcrbiac  et  defensionis  opponere  consuevit,  reatum 
suum  subtiliter  discutiendo,  discussum  vehementcr 
pertimescendo,  dignis  poenitenliae  fructibiis  deflere 
studeal.  Perversitatis  siqiiidem  stalus  hujiismodi 
percussionibus  prostratus,  ubi  uUler  corruet  et  coii- 
teretur,  lapis  ille  crescere  et  augeri  incipiet,  quen>- 
admodum  in  consequentibus  habetur. 

705  ^ap<«  autem  fuctus  est  mons  magnus  ei 
implevit  totam  terram,  I.apis  ille  vivus,  scilicet  Do- 


discorporisqiienequaquam  superabitur  contritione.  D  minus  noster  Jesus  Christus  mons  mirae  magnilu- 


Eadem  eliain  statua  ferreis  dicilur  tibiis  sustcntata. 
Ferrum,  quod  oinnia  domat  et  comminuit,  consue- 
ludinem  et  defensionem  peccati,  quae  omne  robur 
roenlis  enervat,  non  incongrueexprimit.  Sicutenim 
totum  hominis  corpus  duobus  sustcntatur  cruribus, 
sic  totam  spiritalium  nequitiarum  machina  in  his 
duobus  Qiaxime  consistit  subnixa,  in  consuetudine 
videlicet  peccaiid  et  defensione  pcccati.  Ex  longa 
uiiuirum  consuetudine  peccati  sic  obnubilatur  mens 
cujusquereprobi,  quodquantodiutius  iii  imispeccato- 
rum  conversatur,  tanto  diflicilius  a  via  sua  mala  re- 
yocatur,  nihil  esse  credens  dulcius  quam  sc:r.per  in- 


dinis  eflicitur,  cum  sic  in  corde  hominis  ejus  suc- 
creverit  cognitio  magniludinis,  ul  quem  prius  bomo 
djespeclui  habere  consueverat,  eum  Deum  roajesUlis 
fortissimum,  lotius  naturae  Dominum  conspexerit, 
ex  abundanti  dicere  valeat  :  Magnus  Dominus  et 
laudabilis  nimi»,  et  magnitudinis  ejus  non  est  finU 
{Psal.  xLvii,  f).Qua  profeclo  magnitudine implebitur 
lota  terra  hominis  illius,  cum  corpore  simul  el 
anima  ciinctisque  suis  seiisibus  ita  omnipotenli  Deo 
subjicitur,  quod  nihil  praeter  Deum  sapicns,  uihil 
praeter  ea,  quac  Dci  sunt.  oupicns,  unuscuiK  easplr 
riliis  eflicitiir. 


(73)  Locus  obscurus. 


Ifl9 


•       TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0>TE?<S1S  ilMf 

HOMILIA  XV.  A  inter  se.  Per  mare  tnagnum  cor  hominift  ainaiicaUim, 


IM  CAPUT    Yll    DAMIELIS  DE  SOMNIO  BALTHA8AR1S  REGIS 
PRIMA. 

Annoprimo  Balihasar  regis  BabyloniSf  Daniel  som" 
nium  vidit,  etc.  (Dan.  vii). 

Electus  sl  diieclus  iste  propheta  Domini  Daniel, 
lica  sanclus  et  justus,  licet  Spiritu  sancto  illumi- 
uatus  fuerit,  lamen  quia  homo  carnalis  erat,  quia 
niorialis,  mole  corporis  gravalus,  in  hujus  nocle 
exsiiii  adhuc  laborabat ,  et  ingemiscebat ,  visionem 
magnam  et  mirabilem,  quam  vidisse  se  nocte  lesta- 
lur,  ita,  ut  credere  possumus,  vidit,  quod  ea  quae 
visio  eadem  mystice  insinuat,  in  semelipso  ex  parte 
senserat.  Nemo  enim  tam  justus,  nemo  tam  sanctus 
in  bac  vita,  qui  non  peccat,  quia  nec  ipsi  quidem 


per  quatuor  bestias  quatuor  cardinaiia  vitia,  canlh> 
nalibus  quatuor  viitutibus  opposita  non  incongnia 
accipent  possumus ;  quatuor  vero  venti^  sive  quatuor 
sanctos  angclos,  qui  cardinalibus  quaCuor  virliitl^ 
bus,  prudentiae  scilicet  et  temperantiae,  fortitudiiii 
et  justitiie  praesunt,  sive  quatuor  malos  angiilos  si- 
gnificant,  qui  cardinalia  quatuor  vitla,  iinprudeu« 
tiain  videlicet  et  intemperantiam,  incontinenliam  ^ 
iiijusliliam  in  corde  homiiiis  suscitant  et  oulrlant; 
unaqua!.}ue  enim  virtus  suum  habet  spirituniv  et 
unumquodque  vitium  suum  habet  spiritum.  Uabeut 
virtutes  angclos  suos,  qui-vitia  impugnant  el  expdf- 
lunt  de  corde  boni  hominis ;  habent  et  vitia  angeioi 
suos  virtutibus   semper   adversantes,  magDamqaa 


apostoli,  omnium  hominum  perfeclissimi,  qiiandiu  3  pugnam  in  mari  magno  suscitare  cupientes.  Mar4 


in  carne  erant,  vitare  peccata  valei^ant.  At  si  in 
semetipso,  qiiod  incredibiie  est,  hanc  ventoru:n 
pugnam,  hunc  bestiarum  ascensum  non  inteilexit, 
futuros  tamen  post  se  prsevidit  in  Spiritu  sanoto, 
qui  et  ventos  in  mari  pugnantes,  et  bestias  de  mari 
ascendentes  et  siistinendo  viderent,  et  videnJo  Deo 
opitulante  superareiit.  Hos  enim  nomine  suo  apte 
idein  Daniel  significat;  Daniel  enim  judicium  soiiat. 
^ed  primo  videamus  quis  sit  Balthasar,  rex  ille 
Babyionis,  vel  quis  primus  annus  ejns,  in  quo  mira- 
bilem  hanc  visionem  Daniel  videre  mcruit.  Batthasar 
etenim,  qui  interpretatur  capillus  capitisy  atque  Da- 
niel,  qui,  ut  diximus,  judicium  dicitur,  unum  eum- 
demque  hominem  aeternae  saluti  praedestinatum  my- 
stice  exprimunt,  qui  juxta  diversa  706  opera  di-  C 
versa  etiam  sortitur  nomina.  Quandiu  enim  in  sse- 
culo  est,  et  peccatis  saeculi  delectabiliter  et  volun- 
tarie  servit,  Lene  Balthasar  rex  BabyloniSi  rex  con- 
fusionis  nominari  poterit.  Cum  autem  visitante  et 
adjuvante  gratia  Dei  tempus  vetustatis,  tempus,  in- 
quam,  vetustaeet  criminosa;  vitac  transierit,  et  no- 
vae  vitse  studio  noviis  homo  esse  coeperit,  tunc  quo- 
dammodo  quasi  annus  primus  Balthasar  regis  Ba- 
bylonis  iniliatur,  in  quo,  dum  eadem  potestate,  qua 
in  vitiis  prius  vixerat,  vitia  etiam  comprimere,  ju- 
dicare  in  semetipso  atque  damnare  laborat,  Daniel 
noii  incongrue  nomtnalur.  De  cujus  persona  apte 
dicitur  :  Videbam  in  visione  mea  nocte;  quia  licet 


magnum  est,  ut  diximus,  cor  hominis  amaricatum* 
Quomodo  dico  amaricatum?  Tribus  modis  beatus 
homo  amaricatur  in  hoc  mundo.  Amaric;:tur  enim 
ex  recordatione  et  poenitenlia  peccatorum,  qiiae  com- 
misit ;  amaricatur,  quod  effugere  et  declinare  pec- 
cala  non  possit ;  amaricatur,  quod  in  hac  tandiu 
posilus  pcregrinalione  Deum,  quem  prae  omnibus 
diligit,  super  omnia  desideral,  videre  ethaberenou 
valeat.  In  hoc  magno  mari,  iii  hoc  inquam  corde, 
tam  salubriter  amaricato,  sentit  plerumque  et  in- 
telligit  praedictorum  pugnam  ventorum,  detestabileuL 
ascensum  harum  quas  pncdiximus  besliarum,  quae, 
quoniain  diversae  inter  se  fuerani,  diversitates  illa- 
rum  continuo  distinguens  subjungit  : 

Prima  quasi  lecena,  et  atas  habebat  oquiltB,  Prima 
bestia,  quod  est  imprudentia,  opposita  primae  Tir- 
tuti,  quod  est  prudentia,  non  incongrue  comparatur 
lea!n<gy  quae,  sicul  natura  ipsius  inlelligi  valet,  quam- 
dam  imprudenliam  habet.  Calulos  quidem  cum  expo- 
suerit,  raplorque  aliquis  egressum  ejus  observans 
eosdem  catiilos  lurio  abstulerit,  naturam  ejus  non 
ignorans,  eftlgiem  catuli  sphjera  vitrea  callidc  post 
se  in  via  collocat,  ut  per  hoc  insequentemseleaenam 
suspendat.  lila  enim  cum  reversa  ad  cubile  70B 
suura  abesse  catulos  senserit,  e  vestigio  raptorem 
insequitur.  Sed  cum  ad  locum  sphacrae  cum  simili- 
tudine  catuli  oppositae  pervenerit,  catulum  curiosius 
inspiciens  ab   impctu  suspenditur,  tandemque  ad 


in  noc(e,  idest  intenebrishujusignorantiae,  corpore  j^  ultimum  deprebendcns  delusam,  tristis  ad  locum 

suum  regreditur.  Ob  hanc  igilur  fatuitatem  prima 
hxc  beslia,  quam  imprudentiam  diximus,  leaenae. 
non  injuste  comparatur.  Sequitur  : 

Et  alas  habebat  aquila:.  Duas  alas  habet  imprii- 
dentia,  quarum  una  ignorantia,  altera  oblivio  nomi* 
nari  potest.  Sed  videndum  qiiid  sil  ignorantia! 
Ignorantia  esl,  quando  homo  discere  qu»  scienda, 
et  intcirigere  quaj  intcHigenda  csscnt  negligit,  aut 
si  didicit,  ex  vitio  dominantis  sibi  imprudentia&  ob- 
liviscitur  quasi  non  didicerit.  Nec  pnctcreuuduia 
quod  bestia  haec,  de  qua  agitur,  alas  aquiliBj  ha- 
buisse  describitur.  In  aquila,  qusc  altius  caeteris  avi* 
bus  in  volando  sustollitur,  supcrbia  non  incongrue 
exprimitur.  Mas,  inquit,   habebat  aquila^,  mystice 


tletineatur,  spiritu  tamen  supernae  lucis  claritatem 
attingcre  desiderans,  semper  in  visionequodammodo 
est,  quia  nunquam  aut  raro  videre  negligit  quid  in 
se  agatur,  quibus  ventis  mare  suum,  id  est  cor 
suum  circumferatur. 

Visio  tamen  haec  quasi  in  nocte  fit.  Ignorantia 
enim  miseriae  hujus  mortalitatis  clare  videre  eum, 
quod  desiderat,  non  permittit ;  modicum  taroen  illud 
^od  videt,  visie  sua  est,  visio,  inqoam,  utilis  [cod, 
Inutilis]  sibi  et  bona.  Unde  recte  dicit :  videbam  in 
tisione  mea  nocte ,  statinique  quid  vidcrat  mani- 
fesUt,  cum  subjungit  : 

707  ^^  ^cc^  quatuor  venti  ccbU  pugnabant  in  mari 
wagno,  et  qualuor  bestite  grandes  ascendcbant  divcrsm 


1121  lIOMILIi*:  LN  Sc: 

per  hoc  insinuans,  quia  obiiviosi  et  iguorantes  plus  A 
interdum  superbiunt  quani  docti  ac  sapientes.  Sed 
boino  salvandus  hanc  in  se  besliam  regnare  diu  non 
patitur,  boni  exemplo  Daniclis  tandiu  eam  aspi- 
ciens,  quoadusque  Deo  auxiliante  elidatur  ac  supe- 
retur.  Unde  recte  subjungitur  : 

Aspiciebanif  donec  evulsce  sunt  alce  ejus^  et  subiata 
tst  de  terra.  Bestiam  aspicere  est  lolum  cordis  aspe- 
ctnm  sollicite  ad  hoc  converlere,  ut  et  quid  facien- 
dum  et  vilandum  sit,  diligenter  addiscere  studeal, 
et  dum  didicerit ,  altae  commendando  meniorise , 
factis  sagaciter  implcre  laboret.  Sicque  duabus 
illis  alis ,  ignorantia  videlicet  et  oblivione ,  per 
sdentiam  et  memoriam  boni  landem  evulsls,  ipsa 
€tiam  beslia,  ipsa,  inquam,  imprudentia,  per  pru- 
dentiam  sublata  et  superata,  fit  tandem  quod  se- 
^uitur  :  * 

Et  super  pedes  quasi  homo  stetit.  Possumus  hoc 
m  loco  per  pedes  inte!ligere  cogitaliones  hominis. 
Ouandiu  duabus  alis  illis,  quas  ignorantiam  et  ob- 
livionem  diximus,  sensus  cordis  velatur  et  obtene- 
bratur,  non  §tat  honio  super  pedes  suos  quasi  ho' 
mo^  quia  impotens  cogitationum  suarum  nec  scit 
nec  discemit  quid  cogitei.  Superato  autem  vitio 
ignorantiae  et  oblivionis,  prudentiaeque  bono  e\  parte 
adepto,  stat  tandcm  709  ^xp^'*  V^^^^  ^^os  quasi 
komo,  quando  prudenter  snpere  incipit  sicut  homo^ 
hoc  est  quando  recognoscit  se  hominem,  hominem, 
inquam,  factum  ad  imaginem  et  simililudinem  Dei. 
Post  hxc  apte  subjungitur  :  q 

Et  cor  ejus  datum  est  ei.  In  corde  rationem  homi- 
D18  possumus  intelligere.  Rene  Itomini  cor  ejus  ia- 
tum  dicitur,  quando  totam  animse  sux  rationem  ad 
internoscendum  et  discernendum  bonum  et  malum 
pnidenter  convertere  incipit. 

Prima  haec  i)estia  hoc  modo  de  terra^  id  est  de  tcr- 
reno  corde  sublata,  quia  contra  l)estiam  secundam 
non  minore  studio  vel  labore  vigilandum  sit,  mira- 
bilis  ejus  diversitas  mystice  nobis  exprimit,  quam 
pnedictus  Daniel  mirabiliter  describit,  cum  proti- 
nus  subjungit  dicens : 

Et  ecce  bestia  alia,  similis  urso,  in  partestelity  et  tres 
crdines  erant  in  ore  ejus  et  in  dentibus  ejus^  ee  sic  dice^ 
%ant  ei :  SurgCy  comede  carnes  plurimas.  In  bestia 
alia,  quae  similis  urso  fuisse  notalur,  vitium  secun-  D 
dura,  quod  est  intemperantia,  secundse  virtuti,  quae 
temperantia  dicitur,  opposita  non  injuste  figuratur. 
Nec  sine  causa  bestia  hacc  non  in  partibus,  sed  in 
parte  stetisse  legitur.  In  duabus  cnim  partibus  et 
animam  et  corpus  hominis  inleiligimus.  Stat  beslia 
hscc  in  ea  praecipue  parte,  quse  corpus  dicitur,  quia 
sicut  imprudentia  animae,  ita  inlemperantia  corpori 
ascribitur.  Quod  autem  subjungit:  Et  tres  ordines 
erant  in  ore  ejus  et  in  dentibus  ejus,  per  hoc  tres  mo- 
dos  exprimit,  quibus  intemp^rantia  maxime  se  os- 
tendil  et  exercel  in  homine.  Tres  autem  istos  mo- 
dos,  edacitatem,  ebrietatem  atque  luxuriam  nomi- 
uare  possumus.  Per  os  namque  et  per  dentes  fit 
edacitas  et  ebrietas,  et  qui  a  duobus  his  temperare 


RIPTIRAM,  Ifft 

se  nescit  aut  ncgligit,  in  tertium,  quod  est  luxuria. 
citius  corruit.  Hoc  enim  manifestius  nobis  innuitur, 
cum,  praemissis  tribus  de  quibus  jam  dictum  ost  or* 
dinibus,  continuo  subinfertur: 

Etsic  dicebant  ei :  Surge,  comedecarnes  pliirimas, 
Qui  sunt  isli  talia  dircntcs,  talia  siiggorprles?  Sur.t 
utiquc  aut  mala  desideria,  quaiex  edacitalo,  710 
ebrietaie  atquc  luxuria  suscitantur  ac  nutriiiiiliir  iu 
homine,  vel  cliam  quatuor  vcnti  illi,  mali  videlicet 
angeli,  dequibus  supramemoravimus,  qui  hominem 
semper  instiganl  et  illiciunt  ad  facinus.  Ilortuntur 
eum  sane,  ut  surgat  et  comedat,  hoc  est  ut  exercen- 
do  se  in  malis  carnalis  vitae  desideriis  carnalibus 
factis  respondeat.  Sed  si  hanc  eorum  suggestionem 
homo  spreverit,  tandemque  auxiliante  Deo  temperans 
esse  conperit,  contra  tertiam  bestiam  vigilandum  ni- 
hilominusest,  de  qua  protinus  subinfertur: 

Post  hcec,  inquit  Daniel,  aspiciebam^  et  ecce  alia 
bestia  quasi  pardus^  et  alas  habebat  quatuor  super  se 
quasi  avis^  et  quatuor  capita  erant  in  bestioj  et  potei" 
tas  data  est  ei.  In  tertia  hac  bestia,  quae  quasi  pardui 
erat,  tertium  vitium,  id  est  inconstantiam,  tertia 
virtuti,  quam  fortitudinem  nominamus,  oppositam 
non  incongrue  intelligimus,  quae  quasi  quatuor  super 
se  alas  habet,  quae  nos  lasciviam  visus,  curiositatem 
auditus,  levitatem  in  verbis,  nec  non  et  falsitatem 
nominare  possumus.  Inconstans  merito  dici  potett, 
qui  lubricus  in  visu,  curiosus  in  auditu,  a  levibcs 
verbis  continere  se  et  custodire  negligit.  Per  hanc 
enim  levitatis  incuriam  nesoius  interdum  vel  invitus 
ad  falsitatis  rapitur  culpam. 

Sunt  namque  nonnulli,  qui  vitiis  istis  corpore 
tantum,  et  non  corde  iniplicantur,  quia  non  ex 
amore,  non  ex  desiderio,  sed  ex  quadam  mentislevi- 
tate  vel  incuria  incurrunt ;  et  sunt  nonnulli,  qui  in-  . 
terioribus  sensibus  aut  per  lasciviam,  aut  curiosita- 
tem,  per  levitatem  verborum  aut  falsitatem  admit- 
tunt.  Hae  sunt  enim  quatuor  illae  alcey  et  quatuor  ca- 
pitaf  quae  erant  in  bestia,  dum  sensus  exterioreg, 
qui  per  alaSt  et  sensus  interiores,  qui  per  capita  in- 
telliguntur,  utrinque  sibi  consentiunt  ad  vitia.  Recta 
autem  subditur : 

Et  potestas  data  est  ei.  Tantae  potentiae,  tantaeque 
fortitudinis  est  bestia  eadem,  id  est  incontinentia» 
quod  etiam  super  bonos  ac  perfectos  homines  diu 
711  durat,  quia  etsi  in  exteriori  homine  aliquando 
se  custodiunt,  in  interiori  vix  homine  se  interdam 
continere,  vix,  inquam,  nec  absque  magno  lal>oro 
oculos  ab  illicito  visu,  aures  a  curioso  auditu,  lin- 
guam  a  levibus  et  noxiis  verbis  valent  cohiberc. 
Eapropler  nisi  tertia  bestia  viriliter  comprimatur  ac 
conteratur,  quarla  tandem  bestia  terribiliter  ex- 
surgit,  quam  in  sequentibus  mystice  Daniel  desi* 
gnat,  cum  dicit : 

Post  hoc  aspiciebam  tit  visione  ncctis,  et  ecce  bestia 
quarta  terribilis,  atque  mirabilis  et  fortis  nimis  Pcr 
bestiamquartam  injustitiam,  quaequartumestvitium, 
quarta;  virtuli,  quam  justitiam  nominamus,  opposi- 
tum  accipimus.  Kbc  autem  injustitia  est  ct  dicitur, 


im  >'EN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMOJfTEJfSlS  liSl 

quando  homo  pronus  ct  prxcq>s  ad  roalum,  iniqui-  A  impelit,  sed  tamen  comu  parrulum^  qula  iieedom 


lati  et  peccato  corde  et  corpore  subjicitur.  Haec  be- 
stia  merito  lerribilis  atque  mirabilis^  fortisque  nimis 
fuisse  describitur.  Terribilis  enimest  in  suggestione, 
viirabilis  in  delectatione,  fortis  in  opcratione.  Recte 
autero  terribilem  earo  dicimus  in  suggestione.  Ex 
his  enim  quae  snggerit,  magno  bonum  et  salvandum 
hominero  terrore  atque  tremoreconcutit.  Sed  sijsus- 
cipitur,  mirabilis  fit  in  delcctatione,  quia  incognita 
pridero  et  inexperta,  illiciente  ea  ac  ingerente,  homo 
senlire  incipit  in  carne  sua.  Fit  etiam  fortis  in  ope- 
ratione,  quia  quem  per  suggcslionem  et  delectatio- 
nem  ditioni  suse  subegerit,  hunc  ad  qua^ciinque  lla- 
gitia  poleuter  inflectere  poterit.  Unde  sequitur : 
Denles  ferreos  habebat  magnos,  comedens  atque 


comminuens  ,  et  reliqua  pedibus  suis  conculcans,  Per  ^  sulKlitur  :J 


perfecte  in  horoine  convahiU.  Quae  tamen,  si  cres- 
cere  permittitur,  major  atqise  fortior  oninibus  prxr- 
dictis  cornibus  eificitulr.  Consideraba^^  inquit,  eof" 
titfa,  et  ecce^  cornu  aliud  parvulum  ortnm  est  de  medio 
eorum.  Quid  est  de  medio  eorum  ?  Qui  in  mi^iio  stit, 
nec  hanc  nec  illam  partem  tangere  videlur. 

713  ^i^  niroirum  cornu  istud,  inanis  scilitd 
gloriae  vitiuro,  de  medio  eorum^  de  quibu^  jam  di- 
ctum  est,  vitioruro  non  incongrue  ortum  dicitury 
quia  non  videtur  tangere  vitia,  et  tamen  de  viliis  est. 
Yitium  pro  certo  esl,  sed  pro  vitio  interdum  non  ha* 
betur,  quia,  cum  non  viliis,  sed  ex  virtutibus  eadem 
vana  gloria  oriatur,  gtoriari  et  laudari  velle  pro  vir- 
tutibus  virtus  esse  plerumque  putatur.  Unde  uiox 


dentes  ferreos  et  magnos  cogitationes  illas  quas  sug- 
gerit  injustitia  congruenter  inteiligere  possumus; 
quae  profecto  durce  nimis  ac  fortes  sunt.  Quidquid 
enim  l>oni  vel  virtutis  erit  in  homine,  quasi  come- 
dendo  consumunt,  et  quod  consumere  prorsus  ne- 
queuut,  hoc  quasi  quibusdam  denlibus  comminutum 
imiuinuunt.  Quod  autem  sequitur :  Et  reliqua  pedibus 
suis  conculcansy  niliii  aliud  nobis  innuit,  nisi  quod 
iniquis  aflectibus,  quos  eadem  injustilia  ingerit, 
quasi  quibusdam  pedibus  prolerendo  ad  712  iii- 
hilum  redigit,  si  quid  l)oni  adhuc  aut  virlutis  in 
Irumine  residuum  invenit.  Unde  sequilur: 
Dissimilis  autem  erat  cwteris  bestiis  quas  ante  rt- 


Et  tria  de  cornibus  primis  evulsa  sunt  a  faeie  ejui. 
Evulsis  tribus  de  cornibus  primis,  hoc  est  subaclis 
ac  superatis  imprudentide,  intempeninttae,inconstaii- 
tiiie  vitiis,  aliud  lioc  de  quo  jam  diximuS  comu  ;sul>- 
oritur,  quando  pro  adeplis  virtutibusiDinus  caute  lio* 
mo  in  se  gloriando  inlrinsecus  extoltitur,  exterius^ 
que  qu9erente  etiam  ab  horoinibus  gloriam  incipit* 
sicut  sequens  mox  littera  mystice  iusinuat,  quae  di- 
cit : 

Et  ecce,  oculi  quasi  oculi  hominis  erant  tn  comm 
isto,  et  os  loquens  ingenlia,  Oculi  in  vana  gloria  quasi 
oculi  hominis  sunt,  quia  dum  is  qui  non  in  Deo,  sed 
in  se  gloriando,  elato  corde  videre  et  pensare  ute^ 


deram.  Reliquis  tribus  liesliis,  dequibus  jamdicturo  p  rita  sua  incipit  interius,  rationabile  ei  et  justuui  vi-* 
'    ■       *     '*  .  detur,  ut  ctiain  gloriaro  de  bona  vita  sua  habeat 

apud  horoincs  exterius.  Habctetiam  o$  suum,  o<vi* 
delicet  loquens  ingentia,  quia  eousque  homineni  ple* 
ruuique  perducit,  quod  ipse  per  se  loqui,  niaguifi- 
care  atque  jactare  virtutes  suas  ac  merita  incipil« 

Aliter  per  praedictas  quatuor  bestias  quatuor  aeta- 
tes  hominis  intelligere  possumus,  quarum  priiua 
est  infautia  vel  pueritia,  quam  ob  fatuitatem  sive 
imprudentiam  ,  quam  inesse  lewnce  diximus,  apla 
lemas  comparamus.  l^uer  enim,  quandiu  pucr  est, 
puerilitcr  agit,  parum  aut  nihil  de  prima  illa  vir* 
tute,  quam  prudentiam  dixirous,  sapit.  Ideoque  im- 
prudentia,  per  lesenaro  signiflcata,  curo  duabus  aU$ 
suis,  qiias  ignoranliam  et  oblivionem  diximua,  uon 
injuste  huic  aetati  convenit. 

Puerili  decursa  a^late  succedit  adolescentia ,  quaa 
per  secundam  bestiam,  714  Q"^  similis  tirio  erat, 
et  tres  ordines  in  ore  et  in  dentibus  habebat,  con- 
grue  designatur.  Ursus  enim  fortis  est.  Fortis  est 
et  adolescens,  et  cum  tres  illos  ordines,  quos  eda- 
citatem,  ebrietatcm  atque  luxuriam  diximus,  tem- 
perare  atque  refrenare  in  semetipso  nec  possit,  in- 
terdum  nec  noverit,  non  injuste  secundum  vitiuui, 
quod  est  intemperantia,  huic  aetati  assignari  pote- 
rit. 

Post  adolescentiam  se<|uitur  juventus,  quam  ter^ 
tite  illi  bestw^  quae  quasi  pardus  erat,  ct  alas  liabe^ 
bat  quatuor  super  se  quasi  avis^  convenienter  assi- 
milare  possumus.  Pardus  enim  (era  instabilis  estcl 


cst,  quarta  baec  bestia,  quod  est  injustitia,  rocrito 
dissimHis  esse  perhibetur.  Fortior  enim  bis  omnibus 
est  quia  unlversa  in  sc  vitia  continet,  sicut  in  con- 
scquentibus  verbis  manirestius  declaratur: 

Ethabebaty  inquitScriplura,  cornuaii^cem.  Cornua 
ista  sunt  septeni  principalia  vitia,  superbia  videlicet 
et  acedia,  ira  et  invidia,  avaritia,  gula  atque  luxu- 
ria.  Junctis  ad  haec  praedictis  tribus  viliis,  impru- 
dcntia  videlicet  et  interoperaiitia  atque  inconstantia, 
quasicornua  decero  habet  injustitia.  A  cornibus  au- 
tem  istis  quicunque  liberari  desiderat,  justum  Danie- 
leui  sapienter  imitari  studeal. 

Considerabaniy  inquit,  eornua,  Consideravit,  ut 
liberaretur  ab  eis,  aperte  nobis  insinuans  quod  is 
qni  spiritaliter  eadeni  cornua  adhuc  considerare 
negligit,  liberari  ab  eis  non  poterit.  Cornua  aulem 
considerare  estconsiderata  atque  solerti  cordis  cor- 
porisque  custodia  seroper  contra  vitia  vigilare.  Post 
hanc  autem  beati  hominis  considerationem  atque 
custodiam,  qiiia  appetitus  humanae  laudis  nonnun- 
quam  subrepit,  bene  Daniel ,  postquam  dixit  :  Con- 
siderabam  cornua^  adjecit  dicens : 

Et  ecce^  eornu  aliud  parvulum  ortum  est  de  medio 
eorum.  Per  comu  aliud  parvulum  vanaro  gloriam  non 
injuste  accipere  possunius,  quae  congrue  quidem 
quasi  cornu  parvulum  dicitur,  quia  in  ipso,  ut  ita  di- 
cani,  ortus  sui  primordio,  cum  priinum  sibi  cor 
homiiiis  vindicare  coeperit,  cornu  quidem  est,  quia 
per  inanis  appetiium  favoris  jam  ex  parte  mentem 


11)5  )K)MlLlifi:  tiN 

iiicoiitinens.  Sic  et  juventus  stalililatis  atque  con- 
stantiae  frena  vix  aut  nuUatenus  interduin  palitur. 
Ouae  etiam  cum  quatuor  alU  illis,  quas  lasciviam 
visus,  curiositatem  auditus,  lcvitatem  verboruin  al> 
que  falsitatem  inlerpretali  sumus,  nequaquam  ca- 
reat,  tertium  vitiuin,  quod  est  inconstantia,  aetati 
huic  iion  immerito  est  ascribendum.  In  quocunque*" 
hominum  tres  istae  bestise  convaluerint,  et  ad  quar- 
tam  usque  aetatem,  quae  seneclus  noininatur,  in  eo 
perduraverint,  huic  quarta  illa  lerribilis  forlisque  ni' 
mi$  bestia,  quod  est  injustitia,  terribiliter,  mirabi- 
literet  nimis  fortiler  dominabitur,  quia  decem  cor- 
nibus  suis,  id  est  decem  illis,  quae  paulo  ante  noia- 
Timus  [cod,  novimus],  principalibus  vitiis,  ita  eum 
sibi  subigit  atque  substernit,  quod  ad  nulla  justi- 
tiae  opera  utiliter  consurgere  poterit^  Juslus  aulem 
et  spiritalis  homo  qua  sollicitudine  contra  beslias 
istas  vigilet,  qiio  sludio,  quave  constantia  compri- 
niere  atque  compescere  eas  studeat,  quia  ex  parte 
jam  audivimus,  de  sequentibus  tandem  videamus. 
SeqiMtur : 

Aspiciebam,  donec  throni  positi  sunt,  et  Antiquus 
dierum  sedit,  Thronus  sedes  regis  est.  Ideoque  non 
incongrue  per  thronos  inlelligimus  animam  et  cor- 
pus  hominis,  quae  thronus  et  sedes  esse  deberent 
ftuaimi  et  aeterni  regis,  Dei  omnipotentis  ;  per  A%- 
tiquumdierum  gravem  ac  maturum  hominissensum. 
Aspicere  istud  boni  et  justi  hominis  nihil  aliud  est 
hisi  assiduum  ctconslans  pie  soUiciticordis  studium, 
715  <luo  se  contra  jam  diclas  bestias,  et  contra  de- 
cem  iUa  cornua,  maximeque  contra  inanis  gloriae 
vitiu4n  per  aliud  cornu  parvnlum  de  medio  eorum  su^ 
bortum  myslice  figuratum,  viriliter  acciiigit,  nec  ab 
hoc  tali  aspeclu  mentis  oculuin  retrahit,  donec  thro- 
ni  positi  fuerint,  hoc  est  donec  superior  vitiis  eis- 
deni,  ipseqiie  sui  ipsius  rcx  et  rector  factus,  sedere 
sibi  incipiat,  id  cst  donec  imperando  et  dominando 
corpori  et  aniinae  sux  regere  se  secundum  voiunta- 
tcm  Dei  sciat,  velit  ac  valeat ;  sicque  corpore  et  spi- 
rftu  perfecte  depositus  atque  humiliatus  dignus  fiat 
in  qu )  summus  ille  Rex  regum  thronum  atque  se- 
dem  luam  habere  velit  et  valeat.  Post  haec  coxse- 
quen^*r  subinfertur : 

Et  Antiquus  dierum  sedit,  In  antiquo  dierum  ^m- 
rem  ac  maturum  hominis  sensum  diximus  inteK- 
^endum ,  qui  digne  non  simpliciter  Antiquus ,  sed 
Antiquus  dierum  nominari  poterit,  quando  post  ab- 
scissa  vitia  inter  lucidissimos  supemae  visitationis 
dies  feliciter  senescere  ac  maturescere  incipit.  Nec 
injiiste  dicitur,  et  Anliquus  dierum  sedit.  Sedet  enim 
quasi  desiderabili  el  jucuiida  quadam  sessione,  qiian- 
do  ct  cognitione  et  devotione  requiescere  et  dele- 
c  tari  in  Domino  incipit.  Sequitur : 

Vestimenlum  ejus  candidum  quasi  nix,  etcapiUi 
eapitis  ejus  quasi  lana  munda.  In  vestimentu  hujus 
antiqui  corpus  non  incongrue  valet  intelligi,  quod 
tunc  candidum  quasi  nix,  quando  de  vitiis  ad  iniin- 
^itiam  transit.  Et  bene  dicitur,  candidum  quasi  nix. 
Nix  euliu,  quic  refrigerat  et  lavat,  poenitentiam  non 


SCRIPTIRAM.  IIM 

A  incongrue  significat,  qu«  a  eamalis  aestu  volupta- 
tis  corpus  hominis  fiigidum  facit,  et  quidquid  ei 
peccati  et  maculae  inerat,  digne  abluit  atque  diluiti 
sicque  juxta  mysticum  sequentium  verborum  intek» 
lectum  a  niunditia  corporis  ad  munditiain  cordis 
Deo  auxiliante  homo  proficit.  Unde  additur,  et  ca^ 
pilli  capilis  ejus  quasi  lana  munda,  Per  capiilos  ca» 
pitis  intelligiinus  sanctas  et  mundas  cogitatiooes 
cordis.  Nec  ab  re  ad  candorem  vestimenti  ntx,  ad 
candorem  vero  capillorum  lana  ponitur.  Nix  enim 
frigida  est,  ut  diximus,  716  ^^^^  ^cro  calida.  Sic 
profccto  exterior  munditia,  quae  ex  frigore,  id  est 
rigore  pcenitenliae  nascitur,  bona  quidem  est,  scd 
tamen  frigida  quodammodo  est  in  comparatione  n:  un- 
ditix  inlerioris,  quae  per  lanam  mundam  exprimitur, 

B  quia  mundae  mundi  cordis  cogitationes  calefaciunt 
hominem,  atque  succendunt  ad  afTectum  divim  amo- 
ris.  Unde  sequitur : 

Thronus  ejus  flamm(e  ignis,  rotes  ejus  ignis  succen* 
sus,  fluvius  igneus  rapidusqueegrediebatur  a  facie  eju$, 
In  praecedentibus  animam  et  corpus  horoinis  per 
thronos  intelleximus ;  hic  vero  ubi  singulariter  thro» 
nus  ponitur,  spiritus  hominis,  in  quo  Antiquus  Ule 
dierum,  gravis  videUcet  ac  maturusrsensus  sedem 
suam  coUocavit,  non  indecenter  accipitur.  Et  no- 
tandum  quod  dicitiir  :  Thronus  ejus  flammas  igm$. 
Flamma  lucet,  ignis  ardet.  Et  bene  ;  quia  thronu»^ 
id  est  Spiritus  ille,  cui  Deus  praesidet,  lucet  peccatl 
cogiiitione,  ardet  poenitentiae  et  satisfactionis  ardo* 

p  re.  Per  rotas  autem  throni  istius  cogitationis  luceii- 
tis  et  ardentis  spiritus  apte  possunt  intelligi,  quae 
tunc  profecto  quasi  [ignis]  succensus  fiunt^  quando 
bonus  homo  ad  instar  rotai  nunc  legendo,  nunc  au- 
dicndo  ea,  quae  de  Deo  sunt,  rotatur  ac  circumvoK- 
vitur,  qiiacrens  diligenter  et  investigans,  si  quid 
forte  oculis  vel  auribus  exterius  occurrat,  unde  nia- 
gis  ac  magis  ad  poenitentiam  et  satisfactiouem  suc- 
ccndi  intcrius  valeat.  Post  haec  recto  ordine  suIh 
juugitur : 

Fluvius  igneus  rapidusque  egrediebatur  a  fade  eju$. 
In  fluvio  igneo  et  rapido  fervens  ferventis  cordis  de- 
center  inteUigi  potest  oratio,  quae,  dum  pocnitentia 
dolore  et  lacrymarum  fit  inundatione,  fluvius,  iion 
solum  igneus^  sed  et  rapidus  dici  poterit,  quia  vere 

D  velox  est  ad  impetrandum  quidquid  a  Deo  petierit. 
Aderit  enim  ei  pius  et  misericors  Dominus,  sicut 
verbis  sequentibus  mystice  declaratur,  cum  proti- 
nus  subinfertur : 

Miltia  miUium  ministrabant  et,  et  dedes  miUie$ 
centenamiUia  assistebant  ei.  Sed  ut  subtilius  myste- 
rium  numeri  717  bujus  comprehendere  valeamus, 
singula  verba  singulariter  distinguere  ac  discemere 
studeamus.  Primo  dicit  miUia^  deinde  mii:ium^  ter- 
tio  subjungit  decies  miUies,  ad  ultimum  centena  mii* 
lia.  Possumus  inteUigere  per  prima  miUia  perfectas 
Dei  aspirationes,  in  sequentibus  miUibus  perfectas 
hominis  voluntates  vel  consensus,  per  ultinia  miUia 
perfectas  hominis  operationes  ;  in  duobus  vero  his 
verbis,  soilicet  decies  miUies^  quae  intacta  in  medio 


Il«7 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


im 


reUqaimus ,  le^lem  el  eTangelicam  perfectionem  A  tantam  dononim  Dei  gratiam  vltium  inanis  gloris 


notare  possunius.  Nec  injusle  perfectse  Dci  aspi- 
ratioues  millia  millium  dicuntur,  quia  prima  haec 
iiif7/ta  causa  quodammodo  sunt  sequentium  mil- 
lium.  Nam  ubi  pia  omnipotentis  Dei  praecedit 
aspiratio  conlinuo  subsequitur  et  perfecta  volun- 
tas  ct  pcrfecta  perfectae  vitae  operatio«  Hoc  enim 
apertius  nobis  innuitur,  cum  dicitur  :  Millia  mU- 
iium  ministrabant  ei,  Pe«*fectae  enim  Dei  inspira- 
tiones  ministrant  homini  perfecta  desideria,  per- 
feclas  voiuntates.  Perfecta  autem  voluntas  est  et 
dicitur  quando  prasvenienti  Dei  inspirationi  bono 
boni  cordis  consensu  concordare  ac  cooperari  pro 
posse  suo  bomo  nititur.  Post  praevenientcm  Dei 
aspirationem  ac  subsequentem  bonam  hominis  vo- 
luntatem  perfecta  perfectae  vitae  opera  sequuntur,  B  num  grandinum;  quos  719  co^^nu  illud  loquebaiur^ 


se  non  intermisceat,  recte  subditur :  AspiciebMm 
propter  vocem  sermonum  grandinum^  quos  comu  illud 
loquebatur.  Cornu  istud,  cum  grande  sit,  conlra 
grandes  ac  pa^rfectos  homines  praecipue  se  eitollit, 
sicut  post  pauca  menraratus  Daniel  manifestiuB 
ostendit,  cum  dicil :  Aspiciebam^  etecce  cornu  istud 
faciebat  bellum  adversus  sanctos^  et  pra*valebai  m, 
IX  vere  cornu  istud,  vitium  vidclicet  inanis  gloriae, 
perfectiores  quosque  maxime  impugnat,  quia  qui 
peccatis  servit,  qui  viliis  subjacet,  profecto  noii 
habei  unde  glorictur.  Qui  autcm  perfecti  sunt  et  td 
profectum  tcndunt,  vocem  grandinum  horum  sernuh' 
num  plerumquc  in  semetipsis  deprehendunt.  Unde 
recie  nunc  dicitur,  aspiciebam  propier  vocem  sermth 


quae  non  incongrue,  ut  diximus,  per  decies  millies 
centena  miHia  designantur,  quando  et  iegali  et  evan- 
geiica  perfectione  fulciuntur  et  ornantur,  hoc  est 
quando  eousque  homo  profecerit,  quod  secundum 
legem  quae  per  deciesj  et  secundum  Lvangelium 
quod  nolatur  per  miUieSy  vitam,  mores  et  actus  suos 
ordinare  et  instituere  coeperit.  Et  recte  quidem  in 
praecedentibus  dicitur  :  millia  millium  ministrabant 
ei;  hic  autem,  et  decies  mitlies  centena  miUia  assi^ 
stebant  et.  Talia  enim  opera  vere  homini  ita  assi* 
stunl,  quod  nequehic,  neque  in  futuroab  eo  rece- 
duut.  Sedquia  quanto  justus  homo  in  Deo  profe- 
cerit,  tanto  majori  humilitatis  et  reverentiae  timore 
se  Deo  subjicit,  recte  subjungitur : 

Judicium  sedit ,  et  Ubri  aperti  sunt,  Sed  quid  est 
judicium?  Judicium  est  et dicitur,  quo  aut  nocens  ad 
pcenam  damnatur,  aut  innocens  a  pcena  liberatur. 
Fit  homo  sibi  ipsi  non  718  modo  judex,  sed  et  /u- 
diciumt  quo  et  damnatur  et  liberatur,  quia  dum  se 
in  se  pro  peccatis  suis  districte  accusando,  humi- 
liter  damnando  dignum  poense  judicat,  se  quodam- 
niodo  a  pccna  liberat.  Nam  dum  suo  judicio  ut  no- 
cens  ad  pocnam  damnatur,  judicio  Dei  ut  innoccns 
a  pocna  iilieratur.  Judicium  autem  istud  quia  non 
subitum,  vel  quasi  ad  tempus,  sed  assidue  homo 
I^rfectus  secum  in  secreto  cordis  sui  habere  debet, 
apte  innuitur,  cum  dicitur,  judicinm  sedit,  Hoc 
enim  verbum  quamdam  moram,  quamdam  perseve- 


statimque  snbjungit :  Et  vidi  quod  interfecta  e$*€i 
bestia,  et  periissei  corpus  ejus^  traditumque  essei  ad 
comburendum  igni.  Cornu  istud  aspicere  est,  ut  dixi- 
miR,  totum  cordis  aflectum  ad  conterendum  in  S6 
ac  comprimendum  inanis  appetitum  gloriae  soUicite 
convertere.  Nam  tunc  voces  suas  comu  idem  emii* 
tit,  quando  ad  jactanda  et  magnificanda  viTtutiiin 
suarum  merita  ipsum  hominem  intrinsecus  proTO- 
cat  et  impellit. 

Sed  unde  liaec  cjiis  vox  ad  aures  humani  cordis 
pervcnire  permiltitur,  nisi  quod  videt  interfectam 
bestiam,  hoc  est  quod  inieliigit  ex  divinae  miseni- 
tionis  gratia  periisse  in  se  injustitiam  ?  Interficitiir 
quoque  bestia  corpusque  ejus  ad  comburendcm 
igni  traditur,  quando  omnis  voluntas  injuslitiae  a 
corde  interius  et  opus  injustitiae  a  corpore  exteriiu 
pcr  ignem  poenitentiae  et  confessionis  expellitur. 
Et  vidi,  inquit,  quoniam  interfecta  esset  bestia^  et 
periissei  corpus  ejus,  traditumque  esset  ad  comburtUf» 
dum  igni,  aUarum  quoque  bestiarum  ablata  esset  po^ 
testas,  et  tempora  vita  constituta  essent  eis  usque  md 
iempus  et  tempus,  AUarum  nomine  bestiarum  reliqna 
vitia  accipimus,  qiiae  sub  praecedentium  trium  be- 
stiarum  significatione  superius  descripsimus,  quae 
quia  prorsus  interfici  non  possunt  (nemo  enim  ia 
hac  vita  ad  perfectum  prudens,  ad  pienum  tempe- 
rans,  ad  pienum  constans  fieri  valet) ;  subUita  ta- 
men  potestate  comprimuntur,  quia  post  inl^rituni 


ranteiu  constantiam  exprimit,  quam  beatum  homi-  d  quartae  bestiae,  quod  est  injustitia,  dominari  juslo 


nem  perseverantem  in  hoc  de  quo  jam  dictum  est 
judicio  hal)ere  convenit.  Sequitur  : 

Et  Ubri  aperli  sunt,  Aperiuntur  libri ,  quando  se- 
creta  conscientiarum ,  secreta,  inquam ,  cordis  sui , 
quae  per  Ubros  intelligi  possunt,  et  Deo  in  oratione, 
et  praelato  humiliter  manifestat  et  aperit  in  confes- 
sione,  Et  aUus  Uber  apertus  est,  qui  est  vit(e,  Per 
alium  hunc  Ubrum,  qui  Uber  vitas  nominatur,  spes 
vitae  perennis  congrue  designatur.  Hunc  librum  di- 
vinae  pietatis  manus  aperienti  libros  suos  homini 
misericorditer  quodammodo  aperit,  quando  confor- 
tatus  in  Domino  tran&itoria  cuncta  postponens  ad 
obtincnda  promissae  beatitudinis  gaudia  in  spe  ro- 
buslior  cxsurgit.  Sed  quia  impossibile  est  ut  post 


homini,  et  subjicere  eum  sibi,  quantum  voiunt, 
non  permittuntur.  Yivunt  quidem  in  homine,  sie 
tamen  quasi  sub  conslitutis  temporibus.  Tempora 
enim  vitas,  ut  ait  Daniel,  constituta  ^rant  eis  usqua 
ad  tempus  et  tempus^  quia  tandiu  perfrui  vita  sua 
gaudent,  quandiu  bono  et  justo  homini  quasi  ao- 
cepta  ad  horam  potestate  dominari  et  praevalere 
audent.  Sed  cum  tempus  et  tempus  advenerit,  hoc 
est  cum  tempus  pcenitendi,  et  tempus  satisfaciendi 
constituta  vitae  illorum  tempora  prdeoccupaverit, 
quasi  moriendo  cadent,  quia  in  anima  pcr/ecte  pce- 
nitente  ac  digne  720  ^^  satisfacientc  locum  vitae 
habere  non  valent.  Acceptabile  Deo  et  desidera* 
bile  ho€  tempus  et  tempusy  tempus  videlic«t  poeni* 


IAi9  HOMILIiEIN 

tentiae,  et  tempus  satisfaaionis  digniim  faeit  homi- 
aem  supernse  visitationis,  sicut  consequenter  in- 
nuitur,  cum  protinus  subinfertur  : 

Aspiciebam  ego  in  visione  noctis^  et  ecce  cum  nubi- 
6ui  cceli  Filius  hominis  veniebaty  et  usque  ad  Anli* 
quum  dierum  pervenit,  et  in  conspectu  ejus  obtulerunt 
eum,  et  dedii  ei  potestatemt  et  honorem^  et  regnum,  et 
omnes  tribus  et  iinguce  ipsi  servient,  Solet  plcrumque 
JD  Scripturis  sanclis  per  nubem  Spiritus  sanctus 
designari;  ubi  vero  pluraliter  nubes  inveniuntur, 
dona  ejusdem  Spiritus  sancti  nonnunquam  intelli- 
fUDtur.  Sic  nimirum  et  hoc  in  ioco,  ubi  cum  nubi^ 
bus  ccsU  FUius  hominis  venisse  describitur,  tota  simul 
sancta  Trinitas,  Pater  scilicet,  et  Filius,  et  Spiritus 
sanctus  digne  notatur.  Cum  nubibus  corU  Fitius  ho^ 
fuinis  veniens  usque  ad  Antiquum  dierum  pervenitf 
^uando  Deus  omnipotens,  qui  Deus  et  homo  est, 
cum  donis  Spirilus  sui  maturum  hominis  sensum 
colliKtrando  invisibili  et  indicibiii  divinitatis  suas 
«ontemplatione  suaviter  tangere  intrinsecus  coepe- 
rit.  Post  tantam  supernae  dignationis  gratiam  fit 
eontinuo  quod  sequitur : 

Et  in  conspectu  ejus  obtulerunt  eum,  Isti,  qui  tunc 
bominem  in  conspectu  Altissimi  offerunt,  sive  san- 
€ti  angeli,  sive  sancta  hominis  desideria  sunt,  qui 
«um  ad  desiderandura  et  contuendum  ineiTabilem 
incircumscripti  luminis  splendorem  magis  ac  magig 
sublevant  et  accendunt.  Quem  tamen  splendorem, 
quasi  m  visione  noctis  aspicit.  Caligo  enim  corruptio- 
nis  praepedit  eum  et  obnubilat,  ne  modicum  id  quod 
Tidel  clare  et  perfecte  videre  valeat.  Suroma  cnim 
iila  Majestas,  quid  pietatis  et  gratiae  beato  homini 
conferal,  subjecta  liltera  mystice  insinuat : 

Et  dedit^  inquit,  ei  potestatem,  et  honorem^  et  re~ 
gnum.  Potestalem  quidem  dat,  quando  ei  facultatem 
resistendi  vitiis  misericorditer  adminislrat.  721 
Post  potestatem  tribuitei  regnumj  quia  post  subacta 
vitia  regnandi  in  virtutibus  confert  dominium.  Inter 
potestatem  autem  et  regnum  recte  ponitur  et  hono- 
rem,  quia  summus  ct  perfccttis  honor  est,  quando 
ad  tantain  perfeclionis  gratiam  dono  stio  inis^^rlcors 
Deus  bominem  provexciit,  qtiod  et  pro  stiperatis 
vitiis,  et  pro  adeptis  virtutibus  non  sibi  ipsi,  sed 
soli  Deo  konorein  et  gloriam  humiliter  attribuit,  to- 
lum  se  illi  soiisubjiciens,  sicut  sequens  docet  littera 
dicens  : 

Et  omnes  popuh ,  tribus  et  tingum  ipsi  servient. 
Raro  iii  Scripturis  sanctis  populus  ponittir,  nisi  ubi 
multitiido  hominum  notatur  et  exprimilur.  Sed  quia 
homo  rationalis  creatiira  est  [nulla  eniin  creatura 
prjeter  angelum  et  hominem  ratione  utitur],  non  in- 
nierito  per  poputos  multitudinem  rationabiiium  actio- 
num,  rationabiiiumque  affectioiium;  per  (rf6M5  vero 
nobilem  iilam  ,  quae  a  Deo  processit ,  progeniem , 
spiritum  utique  hominis  et  animam  et  corpus  acci- 
pere  hoc  in  loco  possumus.  Quasi  omnes  populi  et 
tribus  Domino  serviunt,  quando  di  vinae  pietatis  dona  ita 
muUiplicantur  in  homine,quod  soli  Deo  spiritu,am- 
ma  et  corporelaudabiliteret  rationabiliter  servirciii- 
Patrol,  CLXXIV. 


SCRIPTURAM.  1150 

A  cipit;  in  anima  utique  per  mullipliccs  bonas  operatio* 
nes,  qua  ex  praesidente  el  regente  spiritu  fiuiit  rationa- 
les.  Quia  vero  nemo  est  qui  in  hac  spiritus,  anim» 
et  corporis  servitute  semper  constans,  seniper  per- 
fectus  inveniri  possit ,  recte  Daniel ,  postquam  dixit 
omnes  populi  et  tribus,  adjecit  et  lingua:  ipsi  servient^ 
Per  servitutem  linguarum  veram  ac  perfectain  pec- 
catorum  confessionem  iiitelligere  possunius ,  per 
quam  purgari  722  ^^  justiOcari  conveiiit  ([uidquid 
maculse  vel  imperfectionis  in  triplici  hac  Spiritus , 
ajiimae  et  corporis  servilute  repertum  fuerit.Et  noian- 
dum  quodnon  dixit,  tingua  sed  lingu(B  ipsi  servient. 
Duas  profecto  lingiias  homo  habere  debet  in  con- 
fiessione,  linguam  cordis,  quae  loquatur  dolorem ;  et 
linguam  corporis,  qua;  loquatur  actionem.  Qua  au-« 

B  tem  prsemii  dignitate,  quam  perpetua  a^ternse  beati- 
tudinis  stabiiitate  haec  populoriim ,  tribuum  ac  lin- 
guaiiim  servitus  in  futuro  remuneretur,  eleganter 
saepe  memoratus  Daniei  verbis  sequentibus  compre- 
hendere  ac  concludere  videtur: 

Potestas^  inquit ,  ejus  potestas  osterna ,  qucs  nm 
auferetur,  et  regnum  ejus^  quod  non  corrumpetur.  Po- 
testas  ilia,  potestas  videlicet  resistendi  vitiis,  quam 
in  hac,  sicut  praedictum  est,  vita  misericors  Domi- 
nus  homini  dat,  potestas  (eterna  non  est  [non  enim 
scmper  in  loco  peccati  peccato  resistere  homo  po- 
test;  acceptum  etiam  a  Deo  regnum  virtutum  ple« 
rumque  hic  corrumpitur ;  subrepentibus  enim  vitiis 
persaepe  inlerrumpilur],  potestas  vero  ejus,  quam 

^  post  hujus  vitae  terminum  in  regno  suo  omnibus 
electis  suis  dabit ,  potestas  ceterna  est. 

Omnibus  enim  ibi  congregatis  et  congregandis 
voluntas  e(  facultas  declinandi  a  malo  aeternaliter 
subest.  IXegnum  etiam  ejus^  regnum  videlicet  virtu- 
tum ,  ibi  non  corrumpetur,  quia  virlus  benefaciendi 
nunquam  ibi  amittetur.  Ad  hanc  potestatem ,  et  ad 
hoc  regnum  perducat  nos,  qui  sine  fine  vivit  et  re« 
gnal  in  saecula  saeculorum.  Amen. 

723  HOMILIA  X\I. 

IN   LIBRI    I   MACIIABiEORUM   CAPUT    I   PllIHA. 

Et  factum  est ,  postquam  percussit  Alexander  Phi» 
lippi  Macedoy  qui  priniits  regnavit  in  Gracia^  egressut 
de  terra  Cef/iint,  interfecit  Darium  regem  Persa^ 
rum ,  ctc.  (Mach.  i). 
D  Libcr  iste,  qui  finitis  aestivalibus  Dominicis  in 
fine  anni  legitur,  liber  Machabceorum  vocatur.Qui  li« 
ber  bene  liber  Machabosorum  dicitur.  Machabwi  enim 
bellatores  interpretantur,  quo  noinine  veri  et  fortes 
illi  bellatores  designantur  qui  durissimum  diu  no* 
ctuque  exercentes  bellum  contra  invisibiles  illos  ini- 
micos,  niinquam  quiescunt ,  usqiie^iuo  illuc  perve* 
niant  ubi  omnium  laborum  et  certaminum  suorum 
praemium  percipiant.  In  quo  libro  tria  videntur  pi*ae- 
notata-  primo  ea  quae  in  principio  creationis  hii- 
manje  sunt  facta ;  secundo  qux  in  praesenti  fiunt 
Ecclesia;  tertio,  qiiae  in  flne  mundi  sub  Antichristi 
tempore  sunl  fulura.  Ergo  videamus ,  qua;  in  priiH 
cipio  hujus  libri  inyeniamus. 
Et  factum  est ,  inqiiit ,  postquam  vetcuuSx  K\asa.>^^ 


1151 


TEN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1131 


Jicr  Philippi  Macedo,  qui  primus  regnavil  in  Gra:cia,  A  et  tentationibus  pnesentis  vit»  poslli ,  aeternae  sa- 


egrcssus  de  terra  Cethim  interfecit  Darium  regem 
Persarum  atque  Medorumy  constituit  prwlia  multa  , 
et  obtinuit  munitiones  multas.  Per  hoc  nomcn  Ale- 
arandrif  quod  levans  angustiam  interpretatur,  non 
incougrue  draco  ille,  serpens  antiquus,  qul  vocatur 
diabolus  et  Satanas,  accipitur,  qui,  cx  quoprimum 
hotuinem  in  paradiso  per  inobedientiam  seduxit, 
tnm  [cod.  tantas]  inextricabiles  angustias  et  labores 
initiavit  ac  levavit,  ut  omni  posteritali  Adx  nun- 
quam  quotidiana!  angustice  et  labores  deessent  aut 
desint,  quandiu  homo  vivit  super  terram.  Qui  et 
PhHippi  Macedo  nominalur.  Philippus  enim  os  lam- 
padiSf  Macedo  orientalis  interpretatur.  Et  quare  os 
lampadis,  et  quare  orientalis?  Idcirco  Philippus, 


pieniiac  munere  privati ,  congruentem  mensune  mo- 
dum  minimc  habere  possuraus ,  etiam  in  his  neceft- 
sariis ,  quibus  fragile  et  mortale  boc  corpus  susten- 
tamus.  De  hoc  antiquo  boste  adhuc  subjungitur  : 

Et  constituit  prmlia  multa.  Haec  prtelia  ^  qnm 
pesslmus  Alexander  die  noctuque  constituU,  melias 
unusquisque  nostrum  qualia  [Cod.  quales]  siiLt 
agnoscit  quam  facultate  sermonis  explicari  possit. 
Ubique  enim  saluti  animae  nostrae  insidialur,  ubiqve 
ad  interitum  secum  trahere  moiilir. 

£t  obtinuit  munitiones  muUas.  Manitlones  multit 
obtinuit,  quia  nuilus  ante  adventnm  Doroini  ita  mii- 
nitus  eral  Ghristi  nomine ,  qui  contradicere  aut  r&> 
sistere  auderet  vel  posset  potestatis  illius  magnltt* 


724  '^  cs^  ^*  lampadis,  interpretatur.  Nam  veri  B  centiae.  Et  interfecit  reges  terrm.  Reges  terrse  inter- 


lampadis,  id  est  Ghristi  Jesu ,  terrestria  et  coeleslia 
illustranlis,  os  esse  debuisset ,  si  in  statu  angelicse 
dignitatis  permansisset ;  ore  et  corde ,  quae  placita 
forcnt  Creatori  suo,  promere  dcbuisset.  Vir  quoque 
orientaiis  fuit,  quia  in  gloria  et  decore  magno  illum 
creatum  Dominus  Deus  universae  angelorum  multi- 
tudini  prsetuiit. 

ilicprtmtfs  regnavit  in  Grcecia.Grcccia  interpretalur 
«Afrten/ta  vel  eloquentia,  in  qua  idem  lucifer  regnavit, 
quia  ob  hoc  conditus  eral,  ut  in  «jeterna  sapicnlia 
regnaret ,  et  miriflca  divinitatis  dulcedine  delccta- 
retur,  nihilque  aliud  lo(|uerctur  aut  ageret,  nisf 
quod  ad  laudem  Grealoris  sui  perlineret.  Qui  egres- 
sus  est  de  terra  Cethim.  Gethim  formido  dicitur. 
Egressus  esl,  proh  dolor!  de  Cethim,  qiiondo,  formi- 
dine  Dei  contempta ,  in  tanlam  elatus  est  mentis  su- 
perbiam,ut  magis  sub  proprio  quam  suh  Domini  do- 
minio  esse  eligeret,  dicensincorde  suo:  Ponamsedem 
meam  ad  aquilonem ,  similis  ero  Altissimo  (Isa.  xxiv, 
15-14).  Inde  j^gressus  interfecit  Darium  regem  Pcr^ 
sarum  atque  Medorum.  Darius  interpretatur  genera- 
tio  consiliiy  quo  nomine  primus ,  parens  nosler 
Adam  exprimitur,  qucm  aeterna  Dci  sapienlia  hoc 
consilio  condidit,  ut,  si  angelorum  exercitus  per 
angelos  superbientes  minueretur,  illorum  numcrus 
per  bomines  electos  compleretur.  Qui  Darius  Per- 
sarum  rex ,  quod  tentantes  interpretatur,  esse  de- 
scribitur,  quia  illi  primo  homiui  Dominus  Deus 
tantse  sapientiae  munus  contulerat,  ut  miriflco  ct 
potenti  regimine  supervenientcs  tentationes  suas  sci-  ^ 
ret  comprimere  et  domare,  in  tantum  725  ut  nulla 
ei,  si  ipse  volaisset,  nocere  potuisset.  Sed  ct  rex 
Medorum  erat ,  qaod  mensurantes  dicitur.  Nam  tanta 
ei  a  Deo  collata  est  potestatis  gratia ,  ut  omnia  opera 
6ua  secundum  voiuntatem  Dei  uosset  dirigcre,  ac 
omnibus  rebus  congruentem  mensuram  attribuere. 

Hunc  Darium  ragem  Aiexander  egressus  de  tcrra 
Gethim ,  id  est  malus  augelus  de  coelo  lapsus  iN/er- 
fuii ,  quando  per  invidiam  vetitum  pomum  edere 
persaasit,et  per  hoc  inmortem  miserablliier deje- 
cil.  Hujus  interfectionis  lamentabilis  omnes  nos 
filii  Ada,  eheu!  participes  effecli  samus,  hujusquoque 
reatas  vindiciam  portantes.  in  laboribus  etserumnis 


fecit ,  quia  omnes  electos  ante  legem  et  sub  lege 
positos  (qui  ideo  reges  terrm ,  qui  terram  suam ,  id 
est  corpus  suum,  l)oni  regiminis  magisterio  rege- 
bant)  ita  interfecit,  ut  post  terminum  viuc  ad  infemi 
claustra  desccnderent.  Pertransiit  quoque  usque  ad 
fines  terro!^  quia  nunquain  inipugnare  eos  desiit, 
donec  finis  universorum  advenit.  Sequitur  : 

Post  hcec  decidit  in  iectum ,  et  cognovit,  quia  mo» 
ritur.  Pcr  lectum  hunc  crux  Ghristi ,  vel  mysterium 
humanilatis  ejus  accipi  potest,  in  qua  sacrosancta 
humanitate  omnis  plcnitudo  726  divinitatis  corpo- 
raliter  requievit.  Super  hunc  lectum  Alexander  iste, 
hostis  videlicel  noslcr,  decidit,  quia  Ghristo  Domino 
in  lcclulo  cnicis  obdormiente  ita  dejectus  est  et  con- 
'  trilus,  ut  omnis  pristina;  potestatis  dominto  sil  pri- 
vatus.  Ibi  cognovit  quia  moritur^  quia  per  mortem 
Ghrisli  potestatem  illam  qua  in  electos  Ghrisli  sae- 
vierat  sese  prorsus  amissurum  pncscivit.  Et  vocatit 
puerossuos,  qui  secum  nutriti  erant,  et  divisit  iUis  re- 
gnum  suum ,  dum  adhuc  viveret.  Pueri  iiiius  aogeli 
mali,  qiii  secum  nutriti  erant,  angelorum  apostata- 
ruui  cst  exercitus.  lilis,  dum  adhuc  viveret ,  regnum 
divisitj  quia  nocendi  et  s;i;viendi  in  homines  suam  ets 
inipertiens  maiitiam,  aequam  super  omnes  iiiios  Ada 
iilis  poiestatem  contulit.  Unde  apte  moK  subjuugi* 
tur  :  Et  obtinuerunt  pneri  ejus  regnum ,  unusquisqug 
in  loco  stto,  et  imposuerunt  sibi  omnes  diademata  post 
mortem  ejus.  Obtinent  seductorii  spiritus  reguum,  et 
imponunt  sibimet  diademata ,  dum  per  uAuidum 
^  universum  sc  illos  et  illos  vicisse  gloriantur,  dum 
per  diversa  prselia  tentationum  corda  ooncutiuot 
justorum. 

Et  exiit  ex  eis  radix  peecati  Antiockut  Ulfseiri» 
filius  Antiochi  regis.  Antiochus  interpretatur  pauper^ 
taiis  silentium.  Et  quis  hoc  nomine  convenieRtius» 
quam  ille  subdolus  humani  generis  Iniroicus  venlt? 
llie  enim ,  qui  per  totam  mundi  aliquaudo  latitudi-» 
nem  vociferabatur  et  clsmabat,  cujus  imperio  omnes 
ad  inferos  descendebant ,  sic  Deo  conticuit ,  ut  nihll 
valeat  in  aperto  efllcere,  nisi  quantum  inepta  et  oe- 
calta  eflicit  suggestione.  Nulli  enlm  ahime  prsevalet 
dominari,  nisi  quae  sponte  ejus  se  snbdiderit  fiole- 
suti.  Sed  et  boc  Bomiiie  Antloehi,  homo  lUe  peccili» 


Ii33  LIBER  DE  BENEDICT.  JACOB.  H3i 

filius  perditionis  Anticbristus  polest  intelligi ,  qui  A     ^""i  'Ji^'c  lamenlabilis  deslructio  facla  in  nobis 


vere  radix  peccati  dicitur,  quia  elevatur  cl  extollitur 
siipra  omne  quod  dlcitur  Deus ,  aut  quod  colilur,  in 
queni  diabolus  pleniter  introibit,  queni  cuni  universis 
yitiis  et  peccatis  non  solum  invisibiliter,  sed  et  visi- 
biliter  possidebit.  De  quo  adhuc  subditur  : 

727  ^'  intravil  cutn  superbia  in  sanctificationemf 
et  tulitaltare  aureum^  candelabrum  quoqut  /umt/ifs, 
mensam  proposilionis,  mortariola  aurea,  velum  etiam^ 
quod  ante  faciem  tempti  pendebat,  Domini  sanctifica- 
itoest  unaquicque  fidelis  anima,  sive  spiritalium  ho- 
minum  congrcgalio.  Hanc  diabolus  cum  superbia 
intrat,  ei  altare  aureum  dtssipat,  quia  dum,  anima 
inaniter  elevatur  et  extollitur,  puritas  et  munditia 
bonorum  sensuum,  quod  est  altare  aureum,  amitli- 


lur.  Candelabrum  quoque  luminis  tollitur,  cum  per  ^  fectum  nobis  prsestare. 


fuerit ,  necesse  esl  ut  venial  Mathathias ,  quod  in- 
terpretatur  donum  Dei,  veniat  Judas,  quod  conptens 
sonat,  veniant  et  fratres  ejus  ad  728  ^"^tindandum 
et  dedicandum  templum ,  quia  si  destructa  iu  nobis 
boiia  perfecte  reiediricare  et  reparare  volumus ,  ne- 
cessarium  valde  est  ut  Malhalhias  veniat,  scilicet  ul 
gratia  Dei  veniat,  qu^  nos  admissa  denere  mala  fa- 
ciat.  Post  ha^c  Judas,  quod  confitens  sonat ,  necessc 
est,  utveniat,  scilicet  ut  per  puratu  contessionem 
depulsa  peccatorum  labe  ad  perfectam  mentis  re- 
curramus  emundatioDem.  Yeniunt  etiam  frutres  Ju- 
dw^  cuni  humilitas,  castilas  ,  patientia,  continentia, 
obedientia,  sobrietas  cseteraeque  virtutes  adventantes 
templum  cordis  incipiunt  emundare,  et  bonum  pi  o- 


malarum  rerum  suggestionem  superna;  claritatis 
amittit  contemplationem.  Mensa  proposilionis  dissi- 
patur,  cum  sacrae  Scriptura;  dulcem  refeclionem 
aniinit  per  illicitam  delectationem.  Mortariola  au- 
fcruntur  et  oinnia  ornamenta ,  dum  per  consensum 
peccati  omnia  ad  nihilum  rediguntur  virtutum  in- 
strumenta.  Velum  templi  dissipatur  cum  ,  etiam 
postposi:o  pudoris  bono ,  ea  qu«  aliquando  erubuit 
cogitare ,  per  malam  consuetudinem  non  pudet  fre 
quentare. 


Emundato  templo,  dedicato  altari,  illatis  novis 
vasis  tit  latitia  magna  in  populo^  quia,  dum  homo  per 
Dei  gratiam  fuerit  visitatus ,  per  confessionem 
emundatus  et  dedicatus ,  vasorum  novorum  ,  id  esi 
virtutum,  illatione  ornatus ,  fii  livtitia  niagna  in  po^ 
puloy  quia  interiores  et  exterioies  hominis  sensus 
pcrfecto  gaudio  gratulari  incipiunt  in  Domino ,  qui 
cum  Deo  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  per 
omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 


VEIV.    GODEFRIDI 


OPUSCULUM 

DE  BENEDICTIONIBUS  JACOB  PATRIABCHiE 

Ad  cap.  XLIX  Geneseos. 


729  CAPUT  PRIMUM. 
Ih  9enedictione  Ruben  primogeniti  filiorum  Jacob, 

Statum  prscsenlis  Ecclesiaj  Jacob  patriarcha  in 
Spiritu  sancto  praevidens,  in  benedicendis  filiis  suis 
liunc  eumdem  slatum  his  verbis  exprimit  dicens  : 
Ruben  primogenitus  meus,  tu  fortitudo  mea  et  prin- 
cipium  doloris  meiy  prior  in  donis,  major  in  im- 
perio,  e/fusus  es  sicut  aqua  (Gen,  xlix).  A  Ruben  pri- 
mogenito  prophetando  incipit,  et  sic  enumeratis 
singtilis  usque  ad  Benjamin,  qui  novissimus  est, 
descendendo  pervenit.  Et  quia  totius  ordo  Ecclesiae 
in  praelatis  constat  et  subdilis,  per  Huben  primo- 
genitum,  pneluti  possunt  intelUgi ;  per  Denjamin 
novissimum,  boni  et  perfecti  quique  subditi.  Et  di- 
gne  quidem  bonus  quisque  praelatus  Ruben,  quod  in- 
tcrpretatur  videns  filium,  nominari  polerit,  quando 
ct  slbi  et  filio  suo,  )}ono  scilicet  subdito,  provido 
circumspectionis  oculo,  pro  posse  et  nosse  suo,  in 


Q  omnibus  providere  studuerit :  qui  etiam  primogeni-' 
tus  Dei  non  imnierito  dicitur,  quia  sicut  antiquitus 
regnum,  ct  saccrdotium  jure  haireditario  debebatur, 
primogenitis,  ita  nunc  spiritali  dignitatc  boni  qui- 
que  prajlati  reges  sunt  ct  sacerdoles.  Reges  revera 
polentissimi  sunt,  qui  seipsos  bene  vivendo  et  sub- 
jeclos  sibi  salubriter  admonendo  regere  norunt;  sa- 
cerdotes  nihilominus  sunt,  quia  dona  et  sacrificia 
pro  se  730  et  pro  subdito  sibi  populo  quotidie 
offerunt. 

Tales  profecto  reges  et  sacerdotes,  verus  noster 
Jacob  Deus  omnipotens,  quasi  blandiendo  alloqui* 
tur  dicens  :  Tu  fortitudo  mea,  Bene  fortitudo  Do- 
mini  merentur  appeliari,  quando  confortati  in  Do- 
niino  et  in  potentia  virtutis  ejus,   fortlter  et   viri- 

D  liter  carnalibus  desideriis  resistunt,  et  infinnos 
quosque  sibi  subditos,  non  solum  verbo  pranlica- 
tionis,  sed  et  sauctae  orationis  studio  susteoUt^b  ^^ 
que  confortare  nou  d^sV&VwtCc. 


1489 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


lilO 


ctibus  usque  tunc  insedisse  iioverit,  radiis  supcmi  x  ratus  iiieris,  ne  in  secreto  cordis  extollaris,  sem* 


splendoris  iliustralus,  per  adjuvantein  el  cooperaii- 
tein  Dei  gratiam  roinutatim  a  se  dispergit  et  abjicit. 
Qui  etiam  nobile  nomen  Judas  convenienter  sortitur, 
quando  in  activa  etcontemplativa  vita  aliquantulum 
exercitatus,  ad  huinilem  ,  veram  et  pcrfectam  con- 
fessionem  convertitur  et  post  veram  pcccatorum 
eonfessioncm,  dulcissimam,  quae  subjungitur,  a  Deo 
Patre  consequitur  benedictionem. 

737  CAPUT  IV. 

De  benedicttone  Judm. 

Juda^  te  laudabunt  fratres  tui  (Gen.  xlix).  Quem , 

TOgo,  fratreif  isti  convenientius  qnara  angelicos  C(B- 

lestis  militiae  exercitus  expriinunt ,  qui  Juda^ ,  ho- 

mini  sciiicet  vere  et  humiliter  conOtenti ,  etiam  in 


per  te  in  humilitate  custodire  memineris.  Hoc  si 
feceris,  adorabunt  te  fiUi  patris  tui,  Potest  boc  iu 
loco  per  patrem  aut  diabolus,  aut  praesent  iste 
mundus  inteliigi ;  per  filios  vero  opera  mnndi ,  quae 
suiit  opera  pcccati.  De  hoc  patre  dictum  est  Abra- 
hx  :  Exi  de  terra,  et  de  cognatione  tua ,  el  de  domo 
patris  lui  (  Gen,  xii ,  i  ).  Et  iterum  per  Propbelam 
quamlibet  beatani  ani.mam  Dominus  admonet ,  di  • 
cens  :  Obtiviscere  populum  tuum  et  domum  pairU 
tui  ( Psal,  XLiv,  ii  ).  Et  bene  dicit ,  patris  tui.  Era- 
mus  enim  aliquando  Glii  diaboli,  eramus  et  filii  lae* 
culi.  Filii  diaboli  fuimus  pcr  primi  hominis  culparo, 
regenerali  vero  pcr  baptismum  facti  sumus  filii  Dei 
per  graliam.  Post  liaec  etiam  ex  propriae  voluntatis 


ipsa  confessionis  su»  liora  prsesto  sunt ,  suscipien-  B  deliberatione  filii  sa^ciili  fuimus ,  quando  plus  sae- 


tesque  veram  humiiitatem  pocnilentis ,  humilem  pa>- 
nitentiam  confitentis ,  eum ,  ut  fratrem  dilecti  Pa- 
trig  filium  electum,  non  modicis  laudibus  coiain 
oculis  summae  Majestatis  attollunt?  Spirilalis  enim 
profectus  hominis,  adhuc  in  terra  peregrinantis, 
gaudium  et  laetitiam  in  coclis  parit  virtutibus  an- 
gelicis.  Juda ,  inquit  Dominus ,  te  taudabunt  fralres 
tui,  Ac  si  dicat :  Quia  te  vere  coram  me  humiliasti , 
laudari  a  fratribus  tuis,  spiritibus  angelicis  digne 
promeruisti.  Cum  enim  parvulus  esses  In  oculis 
tuis,  caput  te  constitui  in  tribus  Israel.  Et  quid 
mirum,  si  sanctos  angelos  fratres  homiimm  eleclo- 
rum  dicimus ,  quorum  se  fratrem  ipse  angeloriim 
Creator  et  Dominus  nominare  dignatus  est ,  dicens 


cularibus,  quam  coeleslibus  desideriis  succubuiuius. 
Omnis  autem  a  saeculi  vanitate  conversus,  et  per  vo* 
ram  poenitentiam  et  confessionera  perfecte  ad  Deum 
revcrsus,  si  in  vera  humilitale  se  custodierit,  a  fiUis 
patris  sui  adorabitur,  quia ,  accepta  per  Dei  miseri- 
cordiam  peccatorum  indulgentia,  ab  operibusmor- 
tuis,  cx  diabolica  suggeslione  et  amore  saecuU  eon- 
tractis  misericorditcr  emundabitur.  Et  bene  dicitur, 
aiorabunt  te  fdii  patris  tui ,  quia  sicut  ille  qui  vult 
aliquem  adorare  solo  prostcrnitur,  sic  omnis  iniqui- 
tas  ab  anima  vere  conlitentis,  et  post  confessionein 
in  humilitatc  persistentis ,  Deo  eum  emundante  in- 
trinsecus,  cadit  et  dilabitur.  Sed  verus  uoster  Jacob 
post  nobile  pietatis  consilium  atque  consolationem , 


per  Propheiam :  Narrabo  nomen  tuum  fratribus  meis^  ^  discendae  humiiitatis  exemplum  propon:5 ,  cum  coo- 

in  medio  Ecclesiof  laudabo  te  (Psal,  xxi ,  25).  Et  rur-     tinuo  subjungit  et  dicit: 

sum  post  resiirrectionem  suam  :  //c,  inquit,  nun- 

tiate  fratnbus  meis  (Matth.  xxviii,  iO).  Et  ipsi  con- 

fessores  confessionem  confitentis  in  loco  et  vice  Dei 

suscipientes  fratres  eju$  nominantur,  qui  miriflcam 

omnipoteiilis  Dei  misericordiam  in  ipso  et  pro  ipso 

laudantes,  profecttii  ejus  per  omnia  congratulantur. 

Quicunque  autem  tantis  angelorum  hominumque  vitae 

ejus  perfectionem  cernentiiim  laudibus  altolli  coram 

Deo  meruerit,  buic  pius  el  misericors  Dominus  verbis 

sequentibus  innuit  quam  provido  circumspectionis 

ocuio  seipsum  custodire  debeat ,  ne  laude  aut  vana 

gloria  donum  Dei  in  eo  depereat. 


Catulus  leonis  Juda.  Leo  in  nalura  sua  fortissi* 
mus  est  bestiarum.  Dormit  etiam,  ul  legimiM, 
apertis  oculis ,  et  cum  rugilum  emiserit,  ad  vocem 
ejus  reliqua  bestiarum  multitudo  contremiscit.  £t 
congrue  quidem  per  leonem ,  bonum  quemlibet  et 
739Justum  accipere  possumus  magistrum  atque 
doctorem ,  qui  fortissimus  esse  debet  in  sancta  ope- 
ratione,  fortissiraus  in  vitiorum  atque  carnalium 
desideriorum  compressione.  Dormit  etiam  apertis 
ocuiis ,  quando  a  tumullibus  saeciili  ita  sibi  studet 
vacare ,  qiiod  tamen  spiritalibus  atque  corporaiibus 
subdilorum  necessitatibus  non  negiigil  invigilare. 


Manui ,  inquit ,  tua  in  cervicibus  inimicorum  tuo^  ])  Hic  talis  cum  rugituin  praedicationis  emisent ,  oui- 
rum ,  et  adorabunt  te  filii  patris  tui.  Potest  per  ma- 
num  intelligi  bona  operatio ,  in  cervicibus  inimico- 
rum,  occulta  malignorum  spiritiium,  elationem  men- 
tis  latenter  suggerentium ,  tentatio.  Per  cervices 
enim  superbia  exprimitur,  sicut  in  psalmo  per  Pro- 
phetam  dicitur :  Dominus  justus  concidit  cervices 
ffeceatorum  ( Psal.  cxxviii ,  i4).  Spiritus  apostatici, 
saluti  hominum  semper  invidi,  quanto  spiritalem 
738  quetncunque  in  Deo  proficcre  conspiciunt, 
tanto  imporluniiis  contra  eum  insurgunt ;  et  dum 
exterioribus  non  valent  actibus,  elatis  cogitationibus 
in  occulto  cordis  supplantare  eum  satagunt.  Ergo 
manu9  tua ,  cHcit  Dominus,  in  cenricibus  inimicorum 
$uorum;  ac  si  dicat :  Cum  bene  et  laudabiliter  ope- 


nes  bestias,  hoc  est  omnes  homines,  qui  bestialiter 
aiiquando  se  vixisse  recognoscunt ,  audientes  pe- 
rennis  vitae  gaudia,  perpetuae  damnationis  pericula, 
ad  vocem  ejus  tremore  salubri  contremiscere  inci- 
piunt.  Vult  ergo  Deus  omnipotens  ut  omnis  qui  fi- 
liiis  ejus  esse  desiderat,  semper  in  humilitate  sub- 
csse  stiideat.  Ait  ergo  catulus  leonis  Juda;  quasi 
dicat :  Esto  catulus  teonis ,  esto ,  inquam  •  humilis 
subditus  ejus  quem  tibi  praefeci  magistri  atque  do- 
ctoris.  Esto  fortitudinis  ejus  imitator,  esto  providus 
doctrinae  illius  sectator.  Memor  esto  quare  yenerii, 
et  quo  tandem  pertingerc  disposueris. 

Ad  pradam ,  fili  mi ,  ascendisti.  De  convalle  hujos 
mundi  ad  celsitudinem  sanct:i>  hujus  conversioiiif 


1141  UBER  DE  BENEDICT.  JAGOB.  4142 

ascendisli ,  ut  illud  quod  tuum  non  est,  praederis,  A  ctus  ad  vineam  pttUum  suum,  quando  spiritum  ho^ 


hoc  cst  ct  spirit-ali  dulcedine  coclestiumque  virtu  - 
tum  charismale  infundi  merearis.  Ascendisti  niliilo* 
minus  ad  faciendam  prwdam  dialolo ,  ut  cujus  vo- 
luntariura  te  servum  aliquando  fuisse  recognoscis , 
ab  ejus  te  poteslale  et  dominio  rapias,  sancteque, 
juste  ac  sobrie  vivendo ,  mihi  Crealori  alque  libe- 
ratori  tuo  corpore  simul  et  anima  temetipsum  re- 
stituas. 

Sed  ei  prxcedentis  et  subsequeutis  grati»  me» 
auxilio  nequaquain  fraudatus  es  a  desiderio  tuo. 
Requiescens  enim  accubuisti  ut  leo  et  quasi  leosna. 
Bequiescens  a  malis,  accubuisti  in  bonis ,  ad  exem- 
plum  leonis ,  id  est ,  boni  praelati ,  boni ,  quem 
tibi  dedi ,  doctoris  ;  et  leanw ,  sancta  videlicet  hu- 


minis  parvum  per  humilitatem  factum>  amoris  sui 
duicedine  ita  in  spiritali  conversatione  stabiliendo 
confirmat ,  ut  si  quid  ci  ex  ausieritate  vitai  spiri-* 
talis  arduum  vel  diflicile  usque  tunc  videatur».  si 
quid  ambiguitatis  vel  inconstantise  adbuc  in  animo 
patiebatur,  totum  dispereat,  et  amara  ut  dulcia, 
quantum  in  homine  est ,  amplecti  et  diligere  pro* 
ptcr  Deum  incipiat.  Ligat  eliam  ad  vitem  msinam 
suam ,  quando  corpus ,  quod  per  asinam  accipi-* 
tur,  omnesque  sensus  corporis  ad  servitulem ,  lau- 
dem  et  honorem  Domini  noslri  Jesu  Christi  fle- 
ctere  nilitur.  Ipse  est  enim  vitis  illa ,  de  qua  aetemai 
suavitatis  vinum  pullulat,  sicut  ipse  de  seipso  te- 
stalur  in  Evangelio  :  741  ^9^  '<''''  ^^''<  ^^^^*  ^^  ^^ 


Jus  quae  te  suscepit  congregationis.  Et  beatus  ho-  ^  ter  meus  agricola  est  (Joan.  xv,  1).  Omnis  igitur  qui 


mo,  qui  requiescendo  a  peccatis,  accumbendo  in 
bonis,  laudari  a  Domino  meretur  l  Nam  quanla  ei 
adhue  gratia  succedat,  sequens  nobis  littera  my- 
stice  insinuat.  Sequitur  enim  : 

Quis  suscitabit  eum  ?  Ac  si  dicat  :  Solus  iile 
cui  soli  convenit  nomen  istud  quis,  cujus  nomen 
nemo  scit ,  a  morle  peccatorum ,  a  morte  animse 
in  pnesenti  eum  resttscitat,  ul  post  mortem  carnis 
corpore  simul  et  anima  resuscitatum  aeternae  sa- 
luti  restituat.  llic  profecto  placere  Deo  in  740 
yita  8ua  poterit ,  sicut  sequens  lilterae  textus  con- 
iinuo  subjungit : 

JNon  auferetur,  inquit ,  sceptrum  de  Juda ,  et  dux 
de  femoribus  ejus ,  donec  veniat  qui  mitlendus  e$t. 
In  iceptro  ,  quod  soli  reges  solent  praetendere ,  vir<- 
gam  illam  regiam ,  qua  homo  ille  qui  vere  a  morte 
animae  ad  Yitam  resuscitatus  est ,  seip«um  regit  in 
bonis,  percutit  a  malis,  convenienter  possumus 
intelligere.  In  duce  vero  femerum  ejus ,  sensum  et 
intellectum  cordis ,  non  injuste  intelligendum  cre« 
dimus.  Notandum  autem  quod  dicitur,  de  femari- 
bus.  Est  profecto  quasi  unum  femur  cordis ,  alte- 
rum  vero  femur  corporis.  Habet  liomo  in  femore 
camis  bona  opera ,  quibus  se  ad  Deum  sublevat ; 
bal)et  in  femore  cordis  intellectum ,  per  quem  ei 
angustiis  hujus  mortalitatls  ad  Deum,  et  spatlo* 
sam  coelestis  patri;e  libertatem  jugiter  transvolat. 
Binis  femoribus  istis  tandiu  homo  beatus  sustentari 


viti  huic  ita  inseritur,  quod  totis  sensibus,  totis  ex- 
teriorum  membrorum  compagibus  in  servitio,  laude 
et  honore  Dei  frequenter  occupari  gaudet ,  ex  dul- 
cissima  voce  Domini ,  invisibiliter  sibi  ioquentis , 
audire  meretur  intrinsecus :  0  fili  mi  /  Est  enim 
iilius  Dei,  quia  paterna  dulcedine  jugiter  ab  eo  me- 
retur  inebriari.  Unde  sequitur  : 

Lavabit  in  vino  stolam  suam ,  et  in  sanguine  utm 
pallium  suum,  In  vino  copiosa  gralia  Spiritus  sancti; 
in  stola  anima  humilitate  caeterisquc  virtutibus  or- 
nata  non  indigne  valet  inteliigi.  In  vino  stola  lava^^ 
tury  quando  anima  humilis  in  compunctione ,  qua 
de  invisibili  aeterme  dulcedinis  fonte  procedit ,  mHii* 
data  et  puriflcata  ,  funditus  mori  peccatis  atque  vi- 
tiis  conatur,  ut  Christo  Sponso  suo  coelesti  invesiiri 
mereatur.  Lavat  etiaro  in  sanguine  uvce  pallium 
euum ,  quando  in  conformitate  passionis  Chrisli 
corpus  suum ,  quod  pallium  signiflcat ,  ex  vetustate 
peccatorum  quotidie  abluit  et  innovat.  Sed,  quia 
quanto  homo  in  virtutibus  et  virtuosis  actibus  eile- 
rius  convalescit,  tanto  ei  sensus  et  intellectus  spi- 
ritalis  intrinsecus  accrescit,  recte  subinfertur : 

Pulchriores  sunt  oculi  ejtts  vtito,  e(  dentes  ejus 
laete  candidiores.  Signiflcatur  hic  per  vinum  sive 
legis  austeritas,  sive  praesentis  saeculi  jucunditas; 
per  oculos ,  intellectus ;  per  dentes ,  spiritales  sen- 
sus.  Cum  enim  austeritatem  legis  spiritaliter  intel** 
ligere  incipit ,  et  a  lacte  litterae  ad  eliciendam  la- 


debet ,  quoadusque  veniat,  qui  mittendus  est^  donec  d  tentem   spiritalis   gratiae  dulcedinem  sensus  suos 


dulcis  ille  aroor  Dei ,  quod  est  Spiritus  sanctus , 
qui  desursum  mittitur  in  corda  hominum,  miri- 
ficae  visitationis  suse  fulgore  tenebras  mentis  ex- 
cutiat ,  seque  per  ingenitam  gibi  aeternse  suavilatis 
gratiam  cordi  desideranti  desiderabiliter  infundat. 
Et  ipse  erit  exspectatio  gentium.  In  ipso  enim  et  per 
fpsum  flt  remissio  omnium  peccatorum.  Ipse  cum 
Tcnerit ,  invisibili  igne  amoris  sui  cor  hominis  ad 
majorem  spiritalis  constantiam  fervoris  accendit. 
Unde  apte  mox  subinfertur  : 

Ligans  ad  vineam  puUum  suum  et  ad  viiem^  o 
fili  mi ,  asinam  suam.  Potest  designari  per  pullum 
parvus  et  humilis  spiritus  hominis;  per  vtrteam,  spi- 
litalis  habitatio  conversationis.  Ligat  Spiritui  san- 


spiritaliter  converterit,  bene  oculi  ejus  vino  pulckritH 
res  probantur,  quia  spiritalis  ille  intellectus,  qui 
tunc  ex  sacra  Scriptura  occurrit;  pmni  saeculari 
jucunditate  pulchrior,  purior  et  jucundior  merito 
dici  poterit.  Habet  etiam  dentes  iaete  candtdioreB^ 
quando  confortatus  sensu  spiritali,  lacte  limplicis 
litter»  remoto,  non  solum  leviora,  led  ei  fortiora 
sacne  Scripturae  secreta  fortibus  assiduae  medite- 
tionis  dentibus  comminuere  atque  confringere  wi» 
cipit. 

748  CAPUT  V. 
De  benedictione  ZabuUm, 
Post  Judam  Zabulon ,  qui  interpreiatur  hakUa0gr 
lum  fortitudinis ,  congruo  ordiue  subjungiiur ,  quia 


1145  VEN.  G0DEFR1D1  ABfiATlS  ADMONTENSIS  iiU 

confiteri  peccatd  ildn  Bufficit,  si  post  confessionem  A  et  subveliit.  Sic,  sic  Issacnar,  homo  ^idelicet,  qui 


forti  quadam  pugna  resistere  peccatis  et  hostibus 
desierit.  Ait  ergo : 

Zabulon  in  littoremaris  habitabity  et  in  statione 
navium  pertingens  usque  ad  Sidonem  (Gen.  lix). 
In  littore  maris  non  incongrue  accipimus  slabilila- 
tem  cordis  amaricati  per  poenitentiaiu.  Et  bene  pu- 
gnantes  contra  diabolum  in  littore  maris  habitare  di- 
cuntur,  quia  per  stabilem  poenitentis  ainaritudinem 
cordis  daimones  expugnantur,  vitia  exterminan- 
tur.  Ea  propter,  qui  in  fortissimo  pugnai  hujus  coq- 
grcssu  superior  hosti  suo  inveniri  desiderat,  ad  sta- 
tionem  navium  coiifugere  non  difTerat.  Statio  portus 
dst  in  quo  post  emensos  pericuiosos  aquarum  flu- 
ctus  naves  slatuuntur.  Et  bene  per  hanc  stationem 


pii  laboris  mercede  reconipensare  Deo  satagit,  qu« 
inique  videndo  subripuit ,  animal  oneriferum  es8e 
debet ,  et  ad  sustinenda  quaecunque  aut  ex  propri» 
carnis  fragilitate ,  aut  ex  antiqui  hostis  malitia,  aut 
etiam  a  siinul  commanentibus  occurrunt,  humileiD» 
fortem  se  prxsentct  atque  mansuetum.  Sit  fortii  iii 
corpore  ad  tolerantiam ,  sit  fortis  in  corde  ad  pa- 
tientiam.  Unde  autem  ad  tantam  fortitudinem  pro  • 
licere  valeat ,  sequentium  ordo  verborum  myslioe 
insinuat : 

Accubans ,  inquit ,  inter  terminos,  Et  noiandutt 
quod  quasi  duos  hic  terminos  ponit.  In  termino  uno 
inteliigi  polest  xtcrna  vita ,  quam  exspeclamus;  ii 
termino  altero  aetema  mors,  quam  effugere  deslde- 


pacatissiinus  aeternae  quietis  portus  figuratur ,  in  B  ramus.  Accubare  autem  est   in  humilitate  cordif 


quo,  post  finitos  praescntis  vitae  labores  et  miscrias, 
multitudo  electorum  collocatur.  Ad  hanc  aulem  sta- 
lionem  nuUus  pertingere  poterit ,  qui  extra  naves 
manu  Altissimi  ad  saluiem  hominum  fabricatas  re- 
pertus  fueiit.  Navium  nomine ,  quarum  vehieulo 
procellosa  aquarum  pericula  declinantur,  diversi 
ordiiies  in  sancta  Ecclesia  possunt  intelligi ,  qui  ad 
salutem  sufficiunt  ,  qui  hominem  de  profundissima 
vitiorum  gurgite  sublevatum  aiternse  salvationis 
portui  restituunt.  Est  et  alia ,  in  hac  vita  statio  na- 
vium,  stabilis  videlicel  amor  Dei  et  aniorproxiaio- 
rum ,  quo  cum  liomo  in  sancta  conversatione  stabi- 
litus  fuerit,  recte  Zabulon  habitare ,  id  est  requie- 


quiescere.  Gum  enim  ex  una  parte  perennis  vitc 
jucunditatem  considerat ,  et  ex  altera  parte  setenue 
mortis  pericula  et  miserias  subtiliter  pensando  enu- 
merat ,  fit  quodammodo  744  ^sinus  fortis  accth 
bans  inter  terminos ;  quia ,  dum  ex  respectu  xiernse 
felicitatis  ,  et  ex  metu  xternae  damnationis  ad  tole- 
rantiam  in  corpore ,  ad  patientiam  in  corde  am- 
matus  fuerit ,  per  veram  humiiitatem  ad  Teram 
cordis  tranquillitatem  feliciter  proficit : 

Sedunde  hoc?  Vidit  enim  ,  sicut  sequitur,  qnod 
esset  bona^  et  terram,  quod  optima^  et  ji^ipMiitl  /bi- 
merum  suum  ad  portandum,  Videt  namque  quan 
salutiferum ,  quam  suave  sit  et  jucundum  in  prae- 


scere  in  statione  navium  dici  poterit.  Nam  si  cor  vero  ^  genti  vita  in  vera  humilitate  quiescere.  Yera 


Dei  et  proximi  amore  intrinsecus  ignescit,  et  si 
sunt  exlerius  quae  impetunt,  in  vera  tamenrequie 
est,  quia,  licet  nondum  in  re,  in  spe  tamen,  quasi 
in  poriu  perpetu»  salulis  constitutus ,  feliciier  cum 
Domino  requiescit.  Littus  eniin  retrahit  eum,  ne  ma- 
lum  adinittat ;  statio  custodil  eum ,  ut  bonum  facere 
gaudeat.  Undemoxsubinfertur: 

Pertingens  usque  ad  Sidonem.  Sidon  inutilis  vena' 
tio  dicitur.  Usque  ad  Sidonem  pertingit,  qui  totum 
quod  inutile  et  minus  laudabile  in  corpore  aut  in 
anima  sua  invenerii,  quasi  sublili  quadam  vena- 
tione,  ut  ad  nihilum  redigat,  sollicite  insequitur. 
743  CAPUT  VI. 
De  benedietione  Issachar. 


humilitas  vera  cordis  atque  corporis  est  tranquilli- 
tas.  Qux  esse  bona  merito  perhibetur,  quia  per  eam 
ad  terram^  quae  optima  est,  terram  scilicel  viven- 
lium  tandem  pertingerepromeretur;  quae  6oiiaqui* 
dem  in  spe,  optima  autem  erit  in  aeterna  remunera- 
tione ,  testante  Psalmista ,  qui  ait :  Credo  videre 
bona  Domini  in  terra  viventium  ( Psal.  xxvi ,  15). 
Amore  igitur  et  desiderio  optimae  hujus  terrae  sic|h 
ponit  humerum  suum  ad  portandum^  quando  se  infra 
se  fortiter  constringit,  humerumque  cordis,  sicul 
prsemisimus,  ad  patientiam,  humerum  corporis  ad 
tolerantiam  devote  accingit. 

Factusque  est  tributis  serviens.  Tributis   quidem 
servit ,  quando  de  carne  carnis  laborem  ,  de  corde 


Post  hiijusmodi   venationem  Zabulon,  Issachar  d  cordis   dolorem  devote   solvere   non    refugit.  lla 


efficitur ,  quando  quidquid  laboris  aut  difficultatis 
esl ,  libenter  propter  Deura  amplectitur.  Sequitur 
ergo: 

Issaehar,  asinus  fortis  accubans  inter  terminoSf  W- 
dit  requiem ,  quod  esset  bona^  et  terram^  quod,  opti- 
nta,  et  supposuit  humerum  suum  ad  portandum,  fa- 
€tu$que  est  tributis  serviens  (Gen.  xlix).  In  Issachar^ 
fui  interpretatur  est  merces,  sicut  longe  superius 
diximns,  Deo  digpe  pro  peccatis  satisfacientes  acci- 
pere  possumus.  Verum,  qui  sic  satisfacere  pro  prae- 
leritis  excessibus  quaerit,  ut  omnipotenti  Dco  satis- 
factio  ejus  placeat,  necesse  est,  ut  asinus  fortis  esse 
studeat.  Asinus  quidem  oneriferum  animal  est,  to- 
lumquo  quod  sibi  impositum  fuerit  patienter  tolerat 


namque  tributa  perfecte  solvebat  David  prophela, 
cum  dicebat :  Quia  tu  solus  laborem  et  dolorem  coii^ 
tideras  (Psal.  x,  14).  Haec  sane  tributa  jiigiter  Deo 
solvere  del)emus ,  ut  et  corpore,  quantum  possu- 
mus ,  ei  omni  tempore  serviamus ,  et  corde  ad  de- 
siderium  coelestium  bonorum  semper  recurrere  sta* 
deamus.  Et  hsBC  est  vita  activa  per  Simeonem,  Levit 
Judam,  Zabulon  et  Issachar  non  inconvenienter  ex« 
pressa ,  quae  sic  activo  labore  cxercetur,  quod  con- 
templativa  tamen  dulcedine  non  privatur. 

fAPUT  VII.  ^ 

De  benediclione  Dan. 
Post  emensos  activae  vitae  labores  vita  contempbi- 
liva  sequitur.  Quae  per  reliquos  quinque  fratreSt 


iii5  LIBEH  DE  BENEDIGT.  JACOB.  Ji^ 

J)an  scWicqU  Cad  ei  Aser^  NeplUhalimetJ osephnon  K     NoUiidum  aiitem  quare  dicat,  ut   cadat  retro. 
injusle  exprimitur;  qnx  sic  speculativae  dukedinis 
refulget  splendore ,  quod  lamen  activo  non  caret 
labore.  Neutra  enim  vita  perfecte  aut  utiliter  exer- 
ceri  potest  sine  altera,  unde  apte  subjnngitur 


Danjudicabit  populum  suum,  sicut  et  alia  tribus  in 
Israel  (Gen,  xlix).  Dan,  qui  interpretatur  ;}i<iictum, 
hominem  spiritalem  745  significat,  qui  considera- 
tione  et  delectalione  coelestis  patriae  ab  infimis  et 
terrenis  actibus,  quantum  homini  possibile  est,  se- 
metipsum  suspendens,  non  solum  facta  et  dicta,  sed 
et  minutissimas  quasque  cogitationes  suas,  quae 
qiiasi  populus  ejus  sunt,  soUicite  pensat  alque  ju- 
dicat,  juxta  quod  Scriptura  dicit :  Spiritalis  diju- 
dicat  omnia,  ipse  autem  a  nemine  judicatur  (I  Cor, 
II,  15).  Sed  quia  necessarium  est,  ut  in  activa  et 
contemplativa  vita  prudenter  sibimetipsi  provideat, 
sequens  patriarcli^  Jacob  benedictio  sive  prophetia 
mystice  insinuat.  Fiaty  inquit,  Dan  coluber  in  via, 
cerattes  in  semila,  mordens  ungulas  equi,  ut  cadat 
ascensor  ejus  retro.  Coluber,  qui  et  serpens,  hoc  ex 
natura  hal)et,  quod  tanta  lenitate  graditur,  ut  pie- 
rumque  prius  Tidendum  se  prxbeat  quam  in  ambu- 
lando  sentiri  valeat.  Cerastes  autem  cornutus  serpens 
dicitur,  qui  in  regionibus  istis  minime  invenitur. 
Designatur  per  serpentem  prudentia,  sicut  aliunde 
in  Evangelio  ipsa  aeterni  Patris  testatur  Sapientia  : 
Ettote,  inquit,  prudentes  sicut  serpentes,  et  simplice» 
$kut  eolumbte  (Matth.  x,  16).   In  ccrastis  vero  cor- 


Quod  retro  homiuem  est,  minimc  ab  eo  videri  po- 
test.  Et  ascensorem  quidem  retro  cadere  facit  qui 
incentorem  omnium  malorum  diaboium,  cum  ad 
ascendendum  carnem  suam  per  peccati  suggestio- 
nem  iliecebrosam  praeparatum  intelligit,  immissio- 
nibus  non  acquiescendo,  sed  praedicto  modo  ungu- 
lam  equi  mordendo,  forti  praecipitio  illisum  conterit : 
retro,  hoc  est  antequam  peccata  ejus  in  faciem  ve- 
niant,  id  est  antequam  cognosci  a  Deo  vel  homini* 
bus  incipiant,  antequam  Deo,  qui  secreta  cordis  ri- 
matur,  consensus  innotescat,  vel  inramis  actio  au- 
ribus  hominum  increbrescat.  Tandem  hoste  in 
hunc  modum  colliso  iiduciaUter  proclamet  et  dicat 
Domino  : 

Salutare  tuum  exspectabo,  Domine.  Quasi  dicat : 
Quia  respectu  aeternae  tuae  visionis  cunctis  hujus 
mundi  gaudiis  extraneus  appareo,  quia  ad  te  solum, 
qui  solus  mihi  ad  omnia  suflicis,  corde  et  animo  sus- 
pensus  anhelo,  salutare  tuum  desiderando  exspecto, 
exspectando  desidero;  non  solum  autero,  Domine, 
illud  tuum  salutare  quod  ad  aetemam  vitam  electis 
tuis  in  praemium  reservatur,  sed  et  hoc  quod  in 
hac  vita  per  visitantem  tuae  inspirationis  gratiam  in 
l)enedictionibus  dulcedinis  tuae  diligentibus  te  quo- 
tidie  praeparatur. 

747  CAPUT  vin. 

De  kenedictione   Gad, 
Sea  quia  quanto  altius  ad  contemplanda  superM 


nibus  potentiam  accipere  possumus.  Necessarium  ^  supra  se  homo  per  desiderium  elevatur,  tanto  sub- 


qoidem  est  homini  spiritali,  ut  serpentem  in  via 
imitetur,  hoc  est  ut  omnia,  quae  in  activa  vita, 
quae  per  viam  accipitur,  agenda  sunt,  non  subita, 
vel  importuna  quadam  incursione,  sed  placita,  pru- 
dcaiti  atque  provida  mentis  deliberatione  agere  co- 
netur.  Sit  etiam  cerastes  in  semita,  potens^videlicet 
et  prudens  in  contemplativa  vita.  Sit  prudens  in 
oratione ,  potens  in  mentis  contemplatione.  Pru- 
dens  quidem  est  qui  supervenientes  tempore  oratio- 
nis  inutiles  cogitationum  phantasias  a  conspectu 
eordis  prudenti  coelestis  manu  desiderii  abigere  po- 
test,  et  quid  vel  qualiter  orandum  sit  prudenter 
discernere  didicit.  Per  prudentem  hanc  orationem 
ad  potentem   mentis  sublevatur  contemplalionem 


tiiioribus  tentationum  aculeis  intrinsecus  ab  hoste 
impugnatur,  convenienti  quodam  ordine  patriarcha, 
sanctus  Spiritu  sancto  repletus,  subintuiit  dicens  : 
Gad  accinctus  prwliabitur  ante  eum,  et  ipse  accin" 
getur  retrorsum  (Gen.  xlix).  Nomine  Gad,  qui  tenta^ 
tio  sive  latrunculus  interpretatur,  iatens  et  occulta 
tentatio,  per  quam  bostis  maiignus  etiam  perfectis- 
simos  quosque  prosternere  tentat,  non  incongnie 
figuratur.  Latens  tentatioest,  quae  intrinsecus  ita 
fit,  quod  etiam  ipse  qui  patitur,  discernere  eam, 
vel  dignoscere  non  valet.  Quae  dum  se  cordi  homi- 
nis  leniter  atque  iatenter  infundit,  ipsam  etiam 
mentem,  quae  in  subiimi  stare  videbatur,  subita 
quadam  perturbatione  concutit  atque  confundit,  ita 


ubi  ad  contemplanda  multa  prius  incognita  tam  po-  j)  duntaxat,  ut,  quasi    in  quodam  anxietatis  nubilo 


tens  eOicitur,  quod,  despectis  iranseuntibus,  ad  re- 
quirenda  et  desideranda  sola  quae  746  pcrmanent 
suaviter  succenditur.  Sicque  factis  eilicaciter  im- 
plere  poterit  quod  sequitur  : 

Mordens  ungulas  equi,  ut  cadat  ascensor  ejus  retro, 
Potest  caro  nostra,  cui  sedet  spiritus  noster,  per 
equum  designari;  per  ungulam  autem  equi,  quae 
quasi  mortua  quaedam  caro  est,  quidquid  mortui 
operis  in  carne  inveniri  potest.  Ungulam  equi  mor- 
dere  dicitur  qui  quidquid  morti  obnoxium  carni  suae 
insidere  deprehenderit,  duris  pcenitentia;  morsibus 
conterere  el  abjicere  nititur,  ut  hostis  antiquus, 
qui  per  ascensorem  equi  inteliigitur,  retro  cadat, 
nuliumque   in  co  scssionis  locum  invenirc  valeat. 


posita,  quid  patiatur  nesciat,  bonummalum,malum 
bonum  reputans,  ad  omnia  quae  dulcia  prius  et  de- 
siderabilia  videbantur  tristis  et  amara  esse  incipiat. 
Contra  hujuscemodi  pestem  tentationis,  quse  ma- 
xime  spiritales  impugnat,  virili  mentis  fortitudine 
semetipsum  homo  accingat,  semperque  ad  sinum 
internae  748  retractationis  recurrens,  assiduaeque 
orationis  clypeo  sollicite  se  praemuniens  nihil  inci* 
dere  animo  suo  patiatur,  per  quod  oculus  inentis  ab 
iniernae  lucis  charitate  reverberetur.  Hoc  modo  dum 
ad  praeliandum  praelium  Domiui  accinctus  fuerit» 
consequenter  de  eo  dici  poterit : 

Gad  accinctus  prwliabitur  ante  eum,  quia  pugnam 
et  conflictum  ejus  altissimus  scrutator  c<\^4vvis^  W 


1147 


VEN.  GODEFRini  AbBATIS  ADMONTENSIS 


114S 


8plcit  el  approbat,  et  eum  non  solum  secum  vincere  A  dcsidcrabiles  orationis   et  contemplationis   saltua 


dat,  sed  et  vinccntem  hic  et  in  futuro  misericor- 
diler  remunerat,  sicut  scquentibus  verbis  mystice 
demonsiratur,  «luibus  dicitur  : 

Et  ipse  accingeiur  relrorsum.  Quid  est  retrorsum 
accingi  ?Qu\din  verbis  istisdatur  intelligi,  nisiquod 
hominem  ilium,  qui  sollicita  cordis  custodia  se, 
quantum  valet,  a  noxiis  cogitationibus  inlrinsecus 
stringit,  a  noiia  etiam  actione  retrorsum,  id  est  in 
corpore  misericorditer  Deus  omnipotens  custodiendo 
accingit?  Taliter  autem  accinclus  sive  expeditus, 
quanto  a  tcrrenis  per  coelestis  desiderii  amorcm  sus- 
penditur,  tanlo  ubcriori  supcrnsc  dulcedinis  sapore 
recrcari  intrinsecus  meretur,  juxla  quod  subjccta 
benedictic  sive  propbelia  mystice  signilicare  vidctur. 

749  CAPUT  IX. 

De  benedictione  Aser  et  Nephthali, 
Aier,  inquit,  pinguis  panis  ejus,  et  pr(ebebit  deli- 
eias  regibus  (Gen.  xlix).  Aser  beatus  inlerpretatur, 
per  quem  unuF  idemque  homo,  qui  ct  Dan  districte 
seipsum  judicando,  et  Gad  tentationibus  suis  forti- 
ter  resisteudo  nominari  meruit,  recte  designalur. 
Quse  auteni  vel  qualis  beatitudo  ejus  fit,  manifestius 
demonstratur,  cum  dicitur,  pinguis  panis  ejus.  Po- 
test  per  panem  iutelligi  coelestis  refeclio,  quod  est 
assidua  cordis  compunctio;  in  pinguedine  panis, 
abundantia  compunctionis  ,  de  coclesti  dulcedine 
procedentis.  Hujus  pinguedine  panis  saturari  cupie- 
bat  propliela  David,  cum  dicebat :  Sicut  adipe  el  pin- 
guedine  repleatur  anima  mea^  et  labia  exsultationis 
laudabit  os  mcum  (Psal.  lxii,  6).  Merito  igitur  pin-- 
guis  panis  ejus  dicitur,  qui  coelestis  hujiis  refeclionis 
dulcedine  frequenter  in  seipso  reftcitur  ;  qui  etiam 
8i  necessitaa  poposcerit,  suaviter  et  utililer  rencere 
alios  poterit.Undeconvenientercontinuo  subinfertur : 
Et  praibebit  delicias  regibus,  Reges  in  Scripturis 
ganctis  nominantur  qul,  sceptrum  justiti»  manibus 
cordis  prseferentes,  nihil  in  semetipsis  incorrectum 
relinquuitt,  sed  rnores,  loculiones,  actus  suos  atqiie 
cogitationes  secundum  volunlatem  Dei  regere  et  or<^ 
dinare  norunt.  Talibus  profecto  regibus  coclestis 
do4;trin9e  administralio  quasi  dulcis  et  copiosa  quse- 
dam  deiiciarum  est  prxparatio.  Illi  autera,  qui  non 
8unt  reges^  qui  hujus  potestatis  regimine  carent, 


dare  incipit.  Nam  nisi  praecedat  saltus  oratlonis, 
debilis  valde  fit  sallus  contemplationis.  Ergo  dao 
a  saltu  purae  orationis  ad  saltum  fortissimam,  sak 
tuin  scilicet  contemplationis  transierit  ,  non  so- 
lum  cervus ,  sed  cum  dulci  additamento ,  eenms 
emissus  digne  nominatur  ,  quia  nec  a  carne «  nec 
a  mundo ,  nec  ab  ipso  etiam  diabolo  teneri  valet, 
quin  snpra  cuncta  infra  jacentia  elevatus  ad  eum 
quem  prae  omnibus  et  siiper  omnia  colit  et  dillgit, 
quem  solum  esurit  atque  sitit,  jugiter  cmittatur. 
Ilunc  profccto,  si  quando  ad  a*ditlcationem  proxi- 
ittorum  revocari  contigcrit,  dare  eloquia  pulchritudi' 
iiis,  profcrrc,  inquam,  talem  polerit  doctrinam,  qoe 
pulchrum  faciat  cor  honiinis.  Sicque  demum  flt  ut 
B  et  Joseph,  qui  inlerpretatur  augmcntator^  luerito  dld 
possit.  Sic,  sic  imus  perfccte  spiritalis  homo  quina 
quinque  fralrum  nomiiia  in  se  mystice  suscipit« 
quando  Dan  populum  suuin,  sicut  diximus,  sollicite 
judicando,  Gad  contra  latentes  tentationes  fortiter 
se  accingendo,  Aser,  id  est  beatus  in  vita  sua,  Neph^ 
thalim  dilatatiis  in  Dei  dilectione,  Joseph  augmcii- 
tatus  in  proximorum  dilectione  vel  aediflcalione  co 
usque  proficit,  quod  verus  veri  Jacob  fiUus  dici  et 
secutidum  congruam  subjecto!  litterse  signiflcationem 
paterna  benedictione  ab  eo  meretur  benedici.  Se- 
quitur : 

751  CAPUT  X. 
De  benedictione  Joseph  ejusque  allegorico  signilieaim, 
Filius  accrescens  Joseph,  fHius  accrescens  et  de^ 
eorus  aspectu  {Gen.  xlix).  Possunt  primam  harc 
verba  specialiter  ad  specialem  et  unigenitam  «teml 
Patris  Filium  dignissime  referri,  qui  Joseph  Jure 
nominatur,  quia  ipse  est  Creator  noster  et  Recrea* 
tor.  Ipse  totius  salutis  nostrae  auctor  est  et  aagnieii- 
tator,  qui,  cum  Deus  et  homo  sit,  non  semel,  sed  bit 
filius  accrescensy  fiiius  accrescens  prophetali  praesa- 
gio  a  beato  palriarcba  appellaii  debuit.  Ipse  est 
cnim  Fiiius  accrescens  Dci  Patris  in  coelo  secundum 
divinitatem ;  ipse  etiam  filius  accrescens  Yirginis 
matris  in  terra  secundum  humanitatem.  Quomodo 
autem  Deo  Patri,  semper  el  sine  initio  ingenito, 
Deus  Filius  semper  et  siiie  initio  ab  eodem  Patre 
genitus  accrescat ,  non  est  qui  discutere  debeat  aiit 


verLum  Dei  non  pro  deliciis,  non  pro  dulcedine,  sed  d  valeat.  Ipsi  enim  ,  a  quo  genitus  ,  per  oinnla  co- 


pro  amaritudine  habent.  Recte  autem  dicitur,  Aser 
pinguis  panis  ejus^  et  prcebebit  delicias  regibus ,  quia 
adipc  et  piifguedine  internae  dulcedinis  in  se  ipso 
repletus  ad  laudaiidum  labio  [cod,  labia]  exsulta* 
tionis,  ad  pronuntiandum,  inquain,  regibus,  id  est 
aeipsos  regentibus,  eloquia  750  coBlestis  eruditionis 
aptus  redditur  atque  idoneus.  Post  tantam  supernae 
dignationis  gratiam  fit  etiam  Nephthalim  quod  inter- 
pretatur  iatitudo,  qui  angustus  ad  omnia,  quse  pne- 
scns  habet  mundus,  ad  eum  solum,  quem  mente 
conspicatur,  totis  cordis  animaeque  meduUis  magis 
magisque  dilatatur.  Unde  sequitur  : 

Nephthalim  cervus  emissus^  et  dans  etoquia  pul- 
chhtudinis,  Cervus  profecto  fit,  quando  amabiles  et 


seqiialis,  coomnipotens  exstat  et  coaeternus.  Sed  qui 
secundum  naturam  divinitatis  nec  major  nec  minor 
potuit  fteri,  per  assumptam  humanitatis  forroara  ac- 
crescerc  dignatus  cst  homini.  lllud  tamen  crescere 
tain  mundum,  tam  puruin,  lamquc  sanctum  fuerat, 
quod  nullo  iimiuain  aspergine  maculari  poterat. 
Undc  convenienter  subjungitur,  et  decorus  aspeetn. 
In  ipsa  enim,  quani  assumpsit,  humanitatis  infinni- 
tate  totus  castus,  totus  mundiis,  totus  integer  per- 
niansit,  ideoque  ad  videndiim  Deo  Patri  et  angelico 
conlui  semper  amabilis,  delectabilis  atque  desidera- 
bllis  fuit.  Ipse  esl  speciosus  forma,  cujus  aspectura 
et  decorem  egregius  propheta  David  in  Spirita  san- 
cto  prxvidens  debitis  laudibus  eitulil  dieens :  Spe* 


1149  UBER  DE  BENEDIGT.  JACOa  1150 

eio$u$  forma  pra  /i/iii  hominum  (Psal,  xliy  ,  3).  A  siix  cunmlum  ;urgan'  sunt  contra  eura,  nomen  ejus 


Speciosus  quippe  erat,  quia  sulus  sine  peccalo  con- 
ceptus  atque  nalus,  solus  inter  peccalores  sine  pec- 
cato  conversatus,  in  suae  pulchriludinis  decore  pcr- 
manebat.  Non  enim  venit,  ul  in  peccalis  nostris 
conlaminarelur ,  sed  iit  contaminatos  mundaret , 
aeternieque  mortis  umbrae  involutos  ad  lucem  et  glo- 
riam  yitsd  perpetis  revocaret.  Ergo  apte  mox  subin- 
fertur : 

752  ^f/ta*  discurrerunt  super  murum.  Sed  ex- 
OMperaverunt  et  jurgati  sunty  invideruntque  illi  haben- 
lesjacula.  Per  miirMm  iiiteHigilur  divinitas  Giirisli, 
qui  vere  murus  est  Ecclesiae  suse,  quam  miseralionis 
8uae  munimiue  cuslodiendo  protegit,  protegendo  cu- 
stodit,  propheia  lestanle,  qui  dicil :  Vrbs  fortitu- 


biaspheinantes ,  diclisque  ejus  atque  factis  calum- 
niose  in  omnibus  centradicentes ;  ad  ultimum  invi^ 
derunt  illi.  Gravis  enim  erat  eis  ad  videndum,  nec 
prius  ah  cadem  invidia  sua  vel  odio  conquieverunt, 
doncc  inler  duos  latroues  appensum  ignominiosse 
niorlis  supplicio  condcmnaverunt.  Sed  in  eo  in  quo 
viuci  videbatur,  vincebat ,  quia  glorioso  mortis  sus 
triumpho  morlis  imperium  evacuabat.  Unde  se- 
quitur  : 

Sedit  in  forti  arcus  ejus ,  et  dissoluta  sunt  vincula 
brachiorum  ac  manuum  ejus  per  manus  potentis  Ju" 
cob,  Arcus ,  qui  ex  ligno  et  chorda ,  vel  cornu  et 
chorda  constal,  eumdem  Dominum  ac  Redempto- 
rem  nostrum  nobiliter  demonstrat.  Potest  enim  de- 


dim$  nostrcB  Sion  Salvator,  ponetur  in  ea  murus  et  B  signari  per  chordani  sanctissima  ejus  caro,  diversis 


anlemurale  (Isa.  xxvi,  1).  Per/i/ta«  vero,  quodest 
nomen  iuflrmitatis,  non  immerito  inleliigimus  hu- 
roanas  infirmitates,  quas  nulla  necessilale,  sed  pro 
sola  charitate  in  se  suscepit.  Discursus  filiarum  hu- 
manas  significat  aflectiones,  qux  eum,  qui  in  divini- 
tate  sua  stabilis,  incommmutabilis  atque  impassibilis 
erat,  in  suscepla  propler  nos  humanitate  mutabilem» 
passibiiem,  de  contumelia  ad  contumeliam,  de  loco 
ad  locom  discurrentem  fecerunl.  In  hujuscemodi 
diflcursu  exasperaverunt  et  jurgati  sunt^  inviderunt- 
qu€  iili  habentes  jacula.  In  his,  qui  habentes  jacula 
Dominom  exasperaverunt,  perversa  malignorum  spi- 
riluum  agmina  accipi  possunt,  qui  diversis  diversa- 


tribulationum  angusliis  mirabiliter  attracta  atque  dis» 
tenla  ;  per  lignum  vero  sive  cornu  omnipotens  ejus 
divinitas,  quae  rigida  quodammodo  et  inflexibilis  ad 
compaliendum  humanis  miseriis  permanebat ,  quo- 
usquenobilis  haec  chorda,  sacrosancta  videlicet  caro 
Ghristi ,  lorqueri  opprobriis  et  illusionibus  trahi 
atque  distendi  crucis  ailixionibus  nostr^  causa  sa- 
lulis  incipiebat.  Attracta  chorda  per  humanitatis 
pas&ionem,moxdivinitas inclinata estad  compassio- 
nem ,  quia  quanto  durius  unigenitus  Dei  Filius  in 
carne  paticbatur,  tanto  benignus  Deus  Pater  ad  re- 
^onciliationem  generis  humani  flectebatur.  Hic  est 
enim  arctis  ille ,  quem  754  ^^i'"  ^^^"^  Vidtv  reprq- 


rom  tentationum  jacuiis  abundant,  quibui  bonos  cl  p  inisit  dicens  ;  Ponam  arcum  meum  iu  nubibus  cceli 


malot,  justos  et  injustos  omni  tempore  impuguant. 
Sed  et  eadem  jacula  sua  ab  ipso  suo  omniumque 
Creatore  et  Dominatore  non  continuerunt,  sed  juxta 
pneaentem  hanc  prophetiam  primo  eum  exasperave- 
runt^  dehinc  contra  eum  jurgati  sunty  ad  ullimum 
inMerunt,  Exasperaverunt  eum,  quando  in  ipso,  ut 
ita  dicam,  nativitatis  suae  primordio,  impii  Herodis 
furorem  contra  eum  suscilaverunt ,  ob  cujus  saevi- 
tiam  ita  parvuius,  ita  vagieus,  ita  tenelius  in  >£gy- 
plum  angeio  admonente  fugatus,  ibique  usque  ad 
obituin  ejusdem  Herodis  est  occuitatus.  Sed  quem 
eiasperationibus  istis  et  aliis  hujusmodi  exslinguere 
ia  infantia  non  poluerunt,  jurgiis  poslmodum  ap- 
petere  non  timuerunt  dicentcs  :  Si  Filius  Dei  es,  dic 


(Gen,  IX,  iS).  Sedit  in  forli  arcus  iste,  hoc  est  in  for- 
titudine  magna  et  gravi  allractus  est,  quando,  per- 
actis  omnibus  propter  quae  venerat,  tandem  in 
criicis  stipite  elevatus,  felle  acetoque  potatus,  dixit : 
Consummatum  est  (Joan.  xix ,  30).  Iloxque  mirum 
in  modum  sagittam  nobilem  et  electam,  fortem  nimis 
et  acutam ,  sacrosanctam  videlicet  animam  suam 
tanta  polentia  et  fortitudine  emisit ,  quod  etiam  ipsa 
inferni  novissima  potenter  penetravit  disturbatoque 
mortis  imperio  fortem  mortis  principem  fortiter 
colligavit.  Nec  mora,  dissoluta  sunt ,  sicut  sequitur, 
vincula  brachiorum  et  manuum  ejus  per  manus  poten» 
tis  Jacob,  In  brachiis  ac  manibus  ejus  patriarchae, 
prophcUe  caiterique  electi  ejus  non  incongrue  si- 


ut  lapides  isti  panes  fiant  (Maith,  iv,  5) ;  et  rursum :  d  gniflcantur,  qui  originali  peccato  constricti,  in  tene- 


Si  Fitius  Dei  es,  753  "'<^^^  ^^  deorsum  (ibid.,  6) ;  ite- 
rumque :  Hwc  omnia  tibi  dabo^  si  cadens  adoraveris  me 
(ibid.y  9).  Sed  cum  nec  sic  praevaluissenl,  scd  venc- 
nata  malitiae  sua^  jacula  tandem  contra  spem  suam 
in  se  relisa  conspexisscnt,  majoribus  nequitia^  suae 
facibus  inflammati  tandiu  illi  inviderunt ,  quoad- 
usque  per  membra  sua  crucis  suspendio  occiderunt. 
Sed  et  alio  modo  per  habentes  jacula  ipsos  Jud;cos 
accipimus,  qui  legem  quidem  et  prophetas  habebant, 
quibus  velut  fortibus  quibusdam  jaculis  hostem  an- 
tiquum  repercutere  et  expugnare  debuerant.  Qui 
venicntem  in  carne  Dominum  propter  salutem  ip- 
sorum  non  suscipientes ,  increduiitate  et  mala  vita 
gua  exasperaverunt ;  deinde  ad  majorem  iniquitatis 


bris  et  in  umbra  mortis  per  multa  annorum  millia 
captivi  tenebantur.  Quorum  vincula  tandem  per  ma- 
nus  potentis  Jacob  dissoluta  sunt,  qtiando  divinitatis 
illius  splendore  suLilocollustrati,abolito  peccalorum 
cbirographo  ad  pristinam  Ubertalem  meruerunt  re- 
vocari.  Tunc  implebatur,  quod  sequentibus  verbis 
natriarchae  longe  ante  nobiliter  praeflgurabatur  : 

Inde^  inquit,  pastor  egressus  est  lapis  Israel.  Per 
Israel,  qui  interpretatur  vir  videns  Deum^  sanctos  et 
electos  angelicos  spiritus  non  indigne  accipimus , 
qui  a  die  conditionis  suas  desiderabilem  Greatoris 
sui  faciem  sine  intermissione  vident,  quia  nulla  un- 
quam  mutabilitatis  inconstanf^a  vel  ad  moinentum 
quidem  a  contuenda  divinitatis  i.llius  claritate  sepa^ 


liSt  VEN.  GODEPRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  fiSl 

rari  yel  averti  poltierunt.  Illorum  lapis  idem  Deus  A  ubertate  rcpleri  incipiebant.  Benediiit  ei  benedicUtf' 


omnipolens  fuit  et  est,  quia  eos,  ne  caderent,  sus- 
tcntavil,  et  ne  cadere  ulterius  possent,  sua  fortitu- 
dine  alque  potenlia  stabilivit  et  corroLoravit.  igitur 
q  li  in  coclo  lapis  angelorum,  ex  inferno  egressus  est 
Paslor  hominum  et  Redemptor,  quos  in  cavernosis 
tai  taiex  civilalis  anfractibus  oberrantes,  et  diuturna 
cxspeciatione  adventus  illius  inter  fauceslupi,  hostis 
videlicet  antiqui,  nimium  laborantes,  tandem  victor 
evexit,  et  ad  amoDua  viUie  coelcstis  pascua  misericor- 
diter  revexit.  755  Sicque  demum  adimpleta  est 
subjecta  patriarchae  prophetia,  qua  dixit : 

Deus  patris  tui  erit  adjutor  tuus  et  omnivotens  be- 
nedicet  tibi  benedictionibus  cceli  desuper,  benedictio- 
nibus  abyssi  jacentis  deorsum,  benedictionibus  ube- 


nibus  vulv(e,  quando  gentes,  quae  fidem  ejus  nondmi 
susceperunt,  in  vulvam  matris  sanctac  Eccleslae  col- 
iectie,  pabuioque  spiritalis  gratiae  paulatim  refectae, 
in  vulva  proprii  cordis  eumdem  Dominum  ac  Re- 
demptorem  nostrum  concipere  per  fidem  et  parere 
meruerunt.  Sed  benedictiones  istae  Fiiii  accrescentis, 
Filii  Dei  omnipotentis ,  ipso  moriente,  resurgente 
atque  ascendcnte  finem  non  acceperunt ,  sed  nunc 
et  usque  in  finem  saeculi  semper  manent  et  mane- 
bunt ,  quod  verbis  sequentibus  apte  figiiratur,  eum 
dicitur  : 

Benedictiones  patris  tui  confortatce  tunl  benedicHo' 
nibus  patrum  ejus,  donec  veniret  desiderium  colUum 
(sternorum,  Pater  Domini  nostri  Jesu  Gbristi ,  sicul 


rum  et  vulvx.    Deus  patris  Domini  ac  Salvaloris  ^  praemisimus ,  Deus  omnipotens  est.    Pairet  hujus 


nostri  Jesu  Ghristi  divinilas  est  Dei  omnipotcntis, 
quae  semper  et  in  omnibus  eum  adjuvabat,  quae 
omnia  opera  ejus  in  ipso  et  cum  ipso  operata  est , 
quia  sicut  posl  assumptam  humanitatem  verus  sem- 
per  homo  fuit ,  sic  etiam  verus  Deus  nunquam  esse 
desiit.  Sed  et  omnipotens,  id  est  Spiritus  sanctus  be- 
nedixit  ei,  quando  inauditoet  inefl*abili  munerecorda 
discipulorum  replevit,  cosque  ad  glorificandum,  be- 
nedicendum  et  magnificandum  nomen  ejus  fortes, 
intrepidos  atque  constantes  eflecit.  Igitur  DeusPater, 
Deus  Spiritus  sanctus  Deo  Filio  benedictionibus  cosli 
desuper,  benedictionibus  abyssi  jacentis  deorsum  be« 
nedixit ,  quia  in  ipso ,  ut  ait  Apostolus ,  complacuit 


Patris  non  solum  patriarchaeet  prophetae,  ex  quomm 
semine  secundum  carnem  genitus  est,  fuerunt,  sed 
ct  sanctissimi  ejus  apostoli,  caeterique  justi  et  electi, 
qui  per  praedicationis  suae  doclrinam  eum  in  cordi- 
bus  credentium  genuerunt.  Benedietiones  patris  tui 
confortatce  sunt  benedictionibus  patrum  eju$.  Quasi 
dicat :  Benedictiones ,  quas  a  Deo  Patre  suscepisti, 
quas  per  baptismi  gratiam  et  peccatorum  induigen- 
tiam  ad  evacuandum  primi  hominis  malediclum  na- 
scendo,  moriendo,  resurgendo  adduxisti,  benedictio- 
nibus  Patrum  ejus ,  non  modo  apostolorum  alionim- 
que  sanctorum  doctorum ,  qui  jam  decesserunt,  sed 
et  eorum,  qui,  cum  quotidie  in  saiicla  Ecclesia  do- 


omnem  plenitudinem  inhabitarCy  et  per  eum  reconci-     cendo,  baptizando  generant ,  quolidie  conforUntur 

is : -•--•- .•-^..-.   -— «fi-^ «— ^.£^ i_  C .      ,.,.      . ^ . ._.    j'j- 


Uari  omnia  in  ipsum,  pacificans  per  sanguinem  crucis 
ejuk^  sive  quce  in  cceliSf  sive  quce  in  terris  sunt  (Coloss, 
1, 19,20).  Quaetit  ccelis  sunt  sive  quae  tn  («rrt<  pacifica- 
vit,  quia  numerum  sanctorum  angelorum,  qui  imminu- 
tus  erat,  glorioso  sanguinis  sui  pretio,  redemptorum 
videlicet  suorum  numero,  restaurare  et  reintegrare 
incccpit.  Sicque  parieteinimicitiarum,  qui  non  modo 
inter  Deum  et  hominem ,  sed  et  inter  angelum  et 
hominem  erat,  in  carne  sua  soluto,  gaudet  homo  fe- 
lici  reeuperatus  commercio  ,  gaudenti  angelorum 
quandoque  aduiittendus  consortio. 

Sed  et  alio  modo  benedixit  ei  Omnipotens  benedi- 
ctionibus  ccr/t  desuper,  quando  coeli,  coelestes  scilicet 
chori  angelorum,  induto  carne  nova!i  laudis  applau- 


quia  quotidie  innovantur,  donec  veniat  desideriMm 
collium  ceternorum^  757  angeloruAi  videlicel  in 
aeternitatis  celsitudine  consistenlium.  illorum  dm^ 
derium  est ,  ut  praesentis  saeculi  cursus  evolvatar, 
quatenus  chorus  illorum  electorum  hominum  nu- 
mero  compleatur.  Ad  eadem  optanda  et  desideruida 
in  fine  benedictionum  suarum  fidelis  nos  admonel 
et  hortatur  patriarcha. 

Fiant^  inquit,  in  capite  Joseph,  et  in  vertice  Naut* 
rai  inter  fratres  suos.  Ac  si  dicatur  :  Yigeanl  bene- 
dictiones  istae  in  mente  praelatorum,  vigeant  el  in 
intentione  subditorum,  ut  in  omnibus  actibus  suis 
et  afTectibus  tam  purae  mentis,  tam  sanctae  inltn- 
tionis  inveniantur,  ut  inter  fratres  suos,  sanclos  vi- 


debant  carmine  dicentes :  Gloria  in  altissimis  Deo^  D  delicet  angelos,  quandoque  annumerari  mereantur. 


et  in  terra  pax  hominibus  bonce  voluntatis  (Luc.  ii,  14). 
Benedixit  ei  benedictionibus  abyssi  jacentis  deorsum, 
quando  post  gloriosum  mortis  triumphum  descen- 
denli  ad  inferos  sanctorum  populus,  qui  tenebatur  in 
morte  captivus ,  laetis  acclamabat  vocibus :  756 
Advenisti  desiderabilis ,  quem  exspectabamus  in  tene- 
bris,  ut  educeres  hac  nocte  vinculatos  de  claustris.  Te 
nostra  vocabant  suspiria;  te  larga  requirebant  la- 
menta.  Tu  factus  es  spes  desperatis,  magna  consolatio 
in  tormentis.  Benedixit  ei  benedictionibus  uberum, 
quando  ubera  primitivae  illius  Ecclesiae,  quae  in  apo- 
stolis  CQcpit,  qu»  jam  lacti  coelestis  lidei  et  doctrinae 
divinitus  praeparata  erant ,  mirifico  Spiritus  sanoti 
adventu  nova  quadam  et  inaudita  superni  muneris 


His  cecnndum  ailegoriam  pro  modulo  nostro  Irans- 
missis.  rd  mysticum  moralitatis  sensum  oculum 
cordis  reilucamus,  et  qualiter  haec  eadero  verba  per- 
fecto  cuilibet  praelato  spiritaliter  convenianl,  subli- 
lius  videamus : 

CAPUT  XI. 

De  eadem  benedictione  Joscph ,  ejusque  morali  tt^Hi- 

ficatu. 

Joseph,  sicut  dicere  coepimus,  formam  geril  ele- 
cti  cujusque  et  perfecti  prselati,  qui  per  quoiidiana 
bonorum  operum  augmcQta  ad  insignia  spirilalium 
virtutum  quotidie  proficit  incrementa.  Qui  cum  hoc 
modo  coram  Patre  suo,  vero  scilicel  Jacob  aug^r^ 
dulcissimo  filii  vocabulo  semel  atqne  itemm  Tocar 


1153 


UBER  DE  BENEDICT.  JACOB. 


1154 


meretur  :  Filius  accrescem  Joseph,  filius^  inquit,  ac-  A  ei  ingerunt  amaritudinem,  ut,  dum  minus  sapit,  quid- 


erescens  (Gen.  xlix).  Per  binam  hanc  repetitionem, 
binam  Dei  et  proximi  accipere  possumus  diiectio- 
nem,  quam,  cum  is,  qui  aliis  pr«vcsse  debet,  perfecle 
consecutus  eril,  filius  accrescens,  fiUus  accrescent 
jure  dici  valebit.  Filius  cnim  est  ejus  quem  imitatur, 
quemhonorat,  cui  conformis  fieri  iaborat;  filius  ac- 
cre^cens  in  dilectione  Dei,  filius  accrescens  in  sedifica* 
tiene  proximi.  Quanto  cnim  Palri  suo  cooiesti  per 
dilectionem  veram  et  perfectam  intus  accrescit, 
tanto  ad  aedificationem  proximorum  ipsius  adjutorio 
intus  convalescit. 

Dicitur  etiam  decorus  aspeciu^  quando  et  intus  a 
consensu  peccati,  et  foris  ab  opere  peccati,  quan- 
Uim  possibile  est  homini,  decorum  se  et  amabilem 


quid  auditur  exterius,  vel  videlur,  a  coelestis  patriae 
desiderio  facilius  aninius  impedialur  vei  revocetnr. 
Sed  qui  diabolicae  amaritudinis  hujus  compedes 
in  seipso  disruperit,  et  per  angustam  spiritalis  con- 
versionis  viam  spe  vitae  melioris  constanler  ambulare 
proposuerit,  contra  hunc  quasi  in  processione  virtvk 
tum  stantem  jurganturj  quia  nunc  mundo,  nunc  pn>- 
pria  carne,  modo  prosperis,  modo  adversis  retar* 
dare  conantur.  Devictis  tandem  exasperationibus  et 
jurgiis  succedit  invidia^  qua  etsi  positos  in  perfe- 
clionis  culmine  laedere  non  possunt,  laedere  tamen 
semper  cupiunt.  Exasperant^  ut  diximus,  in  inchoa- 
tione,  jurgantur  in  processione,  invident  in  vitae  con« 
summatione,  quia  nec  ipsa  bora,  700  quando  ex* 


divinis  conspectibus  prsesentarecontendit,  et  in  om-  B  trema  sors  occurrerit,  secura.ab  iliorum  invidia  esse 


nibus,  quae  agit,  vel  divino  honori,  vel  proximorum 
sedificationi  758  inlendit.  Huic  procul  dubio  desi- 
deral)ilis  hxc,  quae  subjungitur  accedit  benedictio  : 

FiliWj  inquit,  discurrerunt  super  murum,  Filia, 
sicut  praediximus,  nomen  est  inQrmitatis.  Et  bene 
fiUarum  nomine  infirmas  conversorum  animas  in- 
tcHigere  possumus,  quae  super  murum  quodam  modo 
discurrere  incipiunt,  quando  vivum  iiium  lapidem, 
lapidem  angularem  Christum,  quem  Jacob  capiti  suo 
supposuit,  principale  cordi  suo  fundamentum  sup- 
ponere  diligunt,  omnem  voluntatem  suam  secundum 
iliius  dirigentes,  ipsique  soli,  qui  super  omnia  est, 
morilHis  et  vita  placere  cupientes. 

Et  notandum  quod  dicitur  discurrerunt,  Omnis,  p 
q\n  currit,  non  stat,  non  moratur,  sed  properanter 
quo  tendit  pertingere  conatur.  Igitur  in  discursu 
filiarum  super  murum  discurrentium  non  incongruc, 
juxta  bunc  sensum,  intelligitur  constans  et  fortis 
fervor  novitiorum,  qui  quasi  discurrere  super  mu- 
rum  dicuntur,  quando  non  pigri,  non  tepidi,  sed 
fttrenuo  quodam  fervore,  ferventi  strenuitate  ad 
Deum  et  in  Deum  transmigrare  nituntur.  Talem 
hunc  discursum  futurum  in  fiiiis  Dei  David  propheta 
in  760  Spirilu  sancto  pnevidebat,  cum  dixit : 
Ibunt  de  virtiite  in  virlute:n,  videbitur  Deus  deorum 
in  Sion  {Psal.  lxxxiii,  8).  Sed  quia  quandiu  in  hac 
vita  sumus,  laboribus  alteri,  viliis  tenturi  habemus, 
consequentcr  subiiifertur  : 


poterit,  quia  cui  ex  vero  tunc  nocere  non  possunt, 
huic  fallaciae  suae  jacula  procaciter  obtenduut. 

Qui  autem  exasperantibus,  jurgaiitibus  invidenti- 
busque  illis  in  praesenti  non  cedit,  iste  invidiosis 
falsitatis  illorum  objectionibus  terreri  in  extremis 
non  poterit,  quia,  sicut  dicitur  in  conscquentibus  : 
Sedit  in  forti  arcus  ejus.  Arcus  iste,  qui  ex  ligno  et 
chorda  constat,  hominem  ex  anima  et  corpore  con- 
sistentem  congrue  signiOcat. 

Arcus  quidem,  id  est  homo,  qui  cbordam  suam, 
quod  cst  caro,  a  vitiorum  humoribus  cxsiccando, 
vigiliis,  jejuniis  caeterisque  piis  laboribus  frequenter 
contorquendo  et  macerando  fortiter  hic  distenditur, 
post  hujus  vitae  metam  in  forti  sedebit,  quia  in  Chri« 
sto  et  cum  Christo.  qui  per  fortem  inteliigitur,  aeter- 
naiiter  requiescere  habebit.  In  Ula  perpetuae  quietis 
sessione  perfecte  implebitur,  quod  subjuncto  se- 
quentis  littene  ordine  figuraliter  exprimitur. 

Et  dissoluta  sunt^  inquit,  vincula  bracliiorum  «I 
manuum  ejus  per  manus  potentis  Jacob.  linum  eum- 
demque  Dominum  ac  Redemptorem  nostrum,  quem 
per  fortem  in  praecedentibus,  etiam  pcr  Jacob  hic  in« 
telligimus.  Oinnis  ergo,  qui  in  hoc  forti  sedem  aeter- 
n»  quietis  sortietur,  per  manumy  id  est  omnipotentem 
ejus  operationcin,  per  niiram  ct  niagnificam  ejus  mi- 
serationem  ab  omnibus  brachiorum  ac  manuum  sua* 
rum  vinculisy  ab  omnibus,  inquam,  peccatis  ex  inte- 
rioribns  sive  exterioribus  contractis  misericorditer 


Sed  exasperaverunt  et  jurgati  sunt,  invideruntque  D  expediri  mcrctur. 


ilU  habentes  jacula,  Per  habentes  jacula,  sicut  supe- 
rius  diximus,  maliguorum  spiritum  agmina  intelli- 
gimus,  qui  jacula  tenlationum  habent,  quibus  armali 
contra  Joseph  et  filios  ejus  incedunt,  quibus  incau- 
tas  animas  a  statu  rectitudinis  suae  modo  vulnerando 
dejiciunt,  modo  vulneratas  omnino  intcrficiunt.  Scd 
quid  est,  exasperaverunt,  jurgati  sunt^  inviderunt  ?  Per 
tria  baec  verl;a  tria  tentationum  vicissim  sibi  succe- 
dentium  notantur  tempora.  Primum  tempus  conver- 
sionis,  secundum  processionis,  tertium  perrectionis, 
give  \\Ub  consummationis.  Exasperant  incipientes, 
jurgantur  contra  proficientes,  invidice  jaculis  impe- 
tunt  perficientes.  Exasperant  in  incboatione  homi- 
nem,  quando  plerumque  anxiam  quarodam  cordis 


Sed  et  alio  modo  ad  praesentis  vitae  slatum  per 
arcum,  Deum  omnipolentem,  in  forti  autem,  in  quo 
nobiiis  idem  arcus  sedere  dignatur,  bomo  vere  701 
humilis  accipiatur.  Nemo  enim  vere  forlis  non  vere 
hmnilis,  quia  qui  vere  humilis  est,  ad  omnia  et  per 
omnia  fortiter  subsistere  potest.  Sedet  in  forii  arcus^ 
quia  per  invisibilem  visitationis  siiae  graliam  in  vere 
humiii  corde  habitare  et  requiesceie  gaudet  Domi- 
nus. 

Beatus  et  vere  beatus  iste  fortis,  iste  bumilis,  cui 
arcus  ille,  quod  est  Christus,  sederit,  Quia  per  ejus 
sessionem  et  commanentiam  etiam  in  bac  vita  pec- 
catorum  suorum  meretur  indulgentiam.  Unde  con- 
sequenter  subjungitur :  Et  dissoluta  sunt  vinculatf^r 


H55  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  115« 

ehiorum  et  manuum  ejus  per  manus  potentis  Jacob,  A  spiritalitcr  prsetendniit,  stabiliri  meretur  a  Domino. 
Pcr  brachia,  quae  viciniori  quadam  conncxione  cor-      Sequitur  : 


pori  jungunlur,  iulcriores  sensus  liominis  non  im- 
merito  cxprimuntur;  in  manibus  vero  exteriorum 
scnsuum  accipialur  opcratio.  Sed  ct  vincula  bra- 
chiorum  ac  manuum  sunt  illecebrse  diaboli  et  or- 
nalium  desideriorum.  Ligalus  brachiis  ct  manibus 
dicitur,  qui  ex  diaboli  suggeslionc  illecebrosis  de- 
sideriis  intrinsecus,  illccebrosis  actibus  cxtrinsecus 
irretitur.  Sed  si  vere  fortis  fuerit,  boc  est  si  in  hu- 
militate  persistens  gratum  se  Deo  sessorcm  prscbue- 
rit,  vincula  brachlorum  ac  manuum  ejus  solvuntur, 
quia  interna  carnalium  retinacula  dcsideriorum  ita 
adjuiorio  ipsius  disrumpunlur,  ut,  licet  per  sugges- 
tioncm  diaboli  impelant,  flectere  tamen  ad  peccati 


Deus  palris  tui  erit  adjutor  tuus,  et  omnipoteu$ 
benedicet  tibi  bencdictionibus  cxli  desuper,  benedi" 
ctionibus  abtjssi  jacentis  deorsum^  benedictionibus 
uberum  et  vutva.  Ac  763  si  dicatur  :  Deus  om- 
nipotens,  cujus  te  fllium  fecisti,  cujns  te  fidelem 
servum  in  omnibus  exhibuisti,  adjutor  tuus  erit^ 
quia  in  omnibus  ad  quaecunque  perrexeris,  qusecun- 
que  incocperis,  paterno  tibi  auxilio  scmper  tibi 
assistere  gaudebit.  Cumquc  commissas  tibi  oves 
amocnis  et  virenlibus  spiritalis  doctrinse  pascuis  iii- 
duccre  tcntaveris,  te  comitabitur,  tc  adjuvabil,  quia 
ad  percipicnda  ex  ore  tuo  xternse  salutis  seniina 
per  praevcnientcm  visitationis  suse  gratiam  subdi- 


conscnsum  vel  opefationem  non  valeant.  Sed  unde  ^  lorum  tibi  corda  prsoparabit. 


boc  nisi  per  manus  potentis  Jacob?  Per  manuspo- 
tentis  Jacob ,  el  divinse  miserationis,  ut  prsedicium 
est,  opcralio,  ct  virtuosa  ipsius  hominis  in  l)onis 
aclibus  accipi  valel  cxercitatio,  quia  non  incongrue 
homo  potens  Jacob ,  potens  inquam,  suppiantalor 
nominatur,  quando  cum  potcnlia  quadam  ct  forti- 
tudine  virluosa  opera,  quibus  vitia  supplantanlur  et 
pereunt,  constanter  operatur.  Quxautem  ctquanta 
supernse  bencdictionis  gratia  hujusmodi  horainem 
conlinuo  scquatur,  subsequens  ordo  verborum  my- 
slicc  tcslatur 

762  Jfid^t  inquit,  egressus  est  pastor,  tapis  Israel. 
Quid  cst  inde?  Inde,  inquit,  hoc  est  ab  illo  homine 


Et  verc  magninca  benedictio  ista,  quia  cujus  to- 
ccm  Deus  oiiinipotcns  ad  corda  audientium  praeve- 
iieril,  huic  procul  diibio  osliarius  aperit,  huic  Spi- 
ritiis  sancUis  ad  suscipicndum  cum  suavitate  xferni 
I^ilris  vcrbiim  corda  discipulorum  invisibili  l)ene- 
diclionc  siia  apta  atque  idonca  cfllcit.  Ait  ergo  : 

Iknedicet  te  benedictionibus  cceli  desuper,  benedi^ 
ctiombus  abyssi  jacentis  deorsum  ,  benedictionibut 
ubernmet  vutva^.  Iii  benedictionibus  casli  desuper  non 
iiicongrue  intelligitur  coelestis  dulcedinis  multitudo, 
in  benedictionibus  abyssi  jacentis  deorsum  seternae 
damnationis  amaritudo.  Reseratis  per  praeTcnien- 
tem  iniscricordiam  Dei  cordibus  auditorum  etiam 


qiii  prius  filia  discurrens  super  miirum  fuit ;  qui,  ^  ipsi  doctori  Omnipotcns  benedicit,  qmndo  eum^  suas 


cxasperanlibus,  jurgantibus  invidcntibusque  mali- 
gnis  spiritibus  cedere  nescius,  pcr  supplantationem 
vitiorum  iandcm  Jacob  appcllari  mcruit.  Ex  illo, 
inquani ,  homine  pastor  plerumque  talis  egrcditury 
qui  nomen  ct  ofllcium  pastoris  quolidie  in  seipso 
adimplere  nililur. 

Pastor  enim  meritodici  poterit,  quando  et  lcotio- 
nis  assiduitate ,  et  orationis  suavitate  pasccre  se- 
ipsum  scmper  diligit.  IIoc  sane  pastu  nutritus  in 
viijtutibus  et  virtuosis  operibus  nobiliter  convales- 
cit,  qiiia  quidquid  boni  scminis  in  corde  hominis 
subortum  fuerit,  si  orationis  et  lectionis  humore 
non  rigatur,  citius  arescit.  Unde  Dominus  in  Evan- 
gelio :  Atiud  cecidit  super  petram,  et  natum  aruit,  quia 


benedictionis  ct  inspirationis  gratia  infusum,  bene- 
dicentem,  verba  vitai  utiliter  proferentem  eflieit, 
ut,  sive  ad  mulccndas  justorum  animas  de  setemaQ 
beatitudinis ,  beata;  immortalitatis  jucunditate  eC 
gloria,  sive  ad  lerrendos  peccatores  et  ad  majorem 
popnitcntiae  constantiam  excitandos  de  infernalis 
abyssi  dolore  ct  miseria  I)enedictio  ejus  incipiat, 
dulccni  et  jucundum  selernae  salulis  fructam  in  sub- 
ditorum  eordibus  pariat. 

Benedicitiir  etiam  benedictinnibus  ubernm,,  quando 
illi  qui  lac  doctrinse  coftlestis,  in  uberibus  cordis 
conccptum,  factis  utcunquc  exsequi  contendunt, 
764  ^^  ipsius  praedicatione  et  doctrina  magis  ac 
magis  in  desiderio  coelestis  patriie  seipsos  delecla- 


non  habebat  humorem  (Luc.  viii,  6).  Ergo  qui  pa-  D  bililer  distendunt.  Benedicitur  autem  benedictioni- 


scuis  istis  libenter  et  frequentcr  immoratur,  si  vo- 
luntas  Dei  fuerit,  ut  pastor  aliorum  constitutus 
egredi  debeat,  amoenum  coelestis  doctrinae  pastum 
OTibus  suis  suaviter  et  utiliter  praebere  poterit, 
quia,  elsi  ad  aliorum  providentiam  egredi  habet,  in 
semetipso  tamen  lapis  Israel  esse  non  desinit.  Israel 
interpretatur  tir  videns  Deum.  Est  quodammodo 
quasi  tapis  Israel,  quando  sic  pastoralis  curac  offi- 
cia  exterius  subministrat,  quod  tamen  ad  familia- 
rem  contempIatiTae  dulcedinis  gratiam  semper  ad  se 
recurrere  festinat.  Cumqtie  hoc  modo  corde  et 
animo  frequenter  ad  Deum  et  in  Deum  rcToiTitur, 
misericordia  et  benedictione,  quam  sequentia  Tcrba 


bus  vulv(e,  quando  et  hi  qui  ad  suscipienda  lactis 
spiritalis  fluenta  nondum  se  per  amorem  pnepara- 
verunt,  ad  nobile  semen  Tcrbi  Dei  vulvam  cordis 
delectabiliter  aperiunt. 

Omni  igitur  praelato  benedictionibus  hujusmodi 
diTinitiis  honorato  semper  oplandum  est  et  sup- 
plicandnm,  ne  in  se  aut  in  subdito  sibi  populo  cae- 
dem  benedictiones  decrescant ,  scd  de  die  in  diem 
magis  ac  magis  crescant  ct  convalescant.  Hoc  se- 
quenti  mox  benedictionc  saepe  dictus  patriarch.i 
ostendit,  oum  dicit  : 

Benedictiones  patris  tui  confortatm  sunt  benedicHth' 
nibue  patrum  ejus,  donec  veniret  desiderium  coltmm 


i!57  LIBER  DE  X  ONERinUS  \S\\M.  1158 

(etemorum.  Pater  boni  cujusque  praelati  Deiis  est ,  A  miindus   inter  fratres   suos   merilo   dici  poterit. 


patres  patris  liujus,  sicut  superius  diximus,  patriar- 
chas,  prophelas,  apostolosque  sanctos  intelligimus. 

In  cotlibus  autem  fBlernis  sanctx  electorum  animae 
non  incongrue  figurantur,  qux  excussis  terren» 
oceupationis  oneribus,  sanctis  precibus,  justis  me- 
ditationibus  sublevati  in  ipso  sui  desiderio  de  con- 
\alle  hujus  raortaiitaiis  nonnunquam  ad  collem  ra- 
piuntur  sempilernae  a^ternitatis. 

In  desiderio  eorumdem  collium  ipse,  in  quem  an- 
geli  prospicere  desiderant,  jure  signiflcatur,  quia 
iUe  solus  super  omhia  et  in  omnibus  ab  eis  quae- 
ritur  et  desideratur.  Bene  autem  haec  eadem  bene- 
dictio,  licet  latenter,  insinuat  quid  lidclis  quscque 
congregatio  dileclo  doctori  suo  suppliciter  optare 


Sed  quia  ex  sola  solius  Dei  misericordia  et  mise^ 
ratione  venit,  ut  et  humiliter  et  utiliter  verbum  Dei 
pronuntiare  possit ,  ad  eum ,  qui  dat  omnibus  af- 
fluenter  et  non  improperat ,  7G6  ^delis  congrega- 
tio  hujusmodi  supplicationis  verba  humiiiter  praB* 
mittere  ad  Deum  studeat : 

Deus  pairis  tui  sit  adjutor  tuus,  el  Omnipotens  6«* 
nedicat  tibi  benedictionibus  cafli  deiuper,  benedictio^ 
nibus  abxjssi  jacentis  deorsum,  ut  perfectiores  niajori 
supernse  dulcedinis  desiderio,  tedocente,  inardescant 
et  inflammentur,  et  lardiores  infemalis  abyssi  tcr- 
roribus  eipergefacti  ad  spiritalem  constantiam  pro- 
vocentur. 

Benedicat  tibi  benedictionibus  nberum  et  mlvcB^ 


debcat  a  Domino.  Dical  ergo  ipsa  orando  ct  deside-  B  quatenus  illi,  qui  lac  doctrin^».  cBlestis  intra  uLera 


rando  quod  l)eatus  patriarcha  dixit  afllrmando 

765  Benedictiones  patris  tui  confortatoi  sint  bene- 
dictionibus  patrum  ejus,  donec  veniat  desiderium  cot- 
liumtcternorum,  Ac  si  dicat:  Bencdictiones,  quibus 
ii  Fatre  tuo  coclesli  ut  fllius  dilectus  benedici  me- 
niisti ,  patrum  ejus  palriarcharum  ,  prophetarum, 
aposlolorum  omniunKiue  eleclorum,  jam  cum  Ciiristo 
regnantium,  factis  et  diclis,  orationibus  et  meritis 
ita  coitforf^fnr,  ut  tiia  lienedictio,  tua,  inquam, 
doctrina  ct  pra^dicatio  nunquam  flnem  accipiat , 
quoadnsque  bcncdiclus  atcrni  Patris  Filius  per  vi- 
sitautem  et  consolantem  benedictionis  suae  dulce- 
dinem  (eternis  iilis  cotlibus ,  animabus  videlicet  so- 
lam  aeternitatis  gloriam  quxrentibus,  oplatus  et  de- 
sideralus  veniat. 

Fiant  in  capite  Joseph,  et  in  vertice  Nazarcci  inter 
fratres  suos.  In  capite  Joscpli  voluntas  doctoris ,  in 
vertice  intentio  accipitur  voluntatis. 

Optandum  ergo  cst  ct  supplicandum  ut  et  bonam 
aedilicandt  proximuin  voliinlatcm  semper  habeat,  et 
intentionem  voluntatis  ab  appetitu  humani  favoris 
sollicitecustodiat,  quia  si  solius  Dei  ocuiis  placere  in 
benedictionibus  suis  quaesierit,  Nazarwus,  id  est 


cordis  sui  suscipere  desiderant,  in  verbis  tuis,  unde 
reflciantiir  et  repleantur,  inveniant,  atque  isti ,  qul 
verbum  Dei  nondum  per  ainortm  suscipere  merue- 
runt,  tandem  in  vulva  cordis  suaviter  concipere  in- 
cipiant. 

Benedictiones  patris  tui  confortaUe  sint  benedietio» 
nibvs  patrum  ejus,  patriarcharum ,  prophetarum, 
aposlolorum  omniumque  jnstorum,  donee  veniat  de» 
siderium  collium  a^temorum,  donec  sanctac  illseanim» 
ati  seternitatis  celsitudinem  tendentes ,  illum  in  be- 
nedictionibus ,  et  cum  benedictionibus  tuis  suscl^ 
piant ,  queni  prae  omnibus  et  super  omnia  sitienter 
desiderant. 

Fiant  in  capite  Joseph  et  in  vertice  Naxarai  inter 
fratres  suos:  Fiat,  miserator  Domine,  et  multiplicl 
dono  misericordiae  tuae,  ut  quoties  inter  fratre^ 
«uos  verbum  tuum  pronuntiaturus  consederit,  vo- 
luntas  767  6^  intentio  voluntalis  ejus  talis  sit,  ut 
in  doctrina  sua  nihil  cogitet,  quserat  aut  desider^, 
nisi  ut  in  ipso  et  in  subdito  sibl  populo  tn  solui 
768  honoreris  et  gloriflceris ,  cujus  honor  et  gUK 
ria  permanet  per  infinita  ssecula  saeculorum.  Amm. 


VEN.  GODEFRIDI 

ABBATIS  ADMONTENSIS 

LIBER  DE  DECEM  ONERIBUS  ISAIiE 

Ex  codice  ms.  Admontensi, 

(Onusculum  hoc  R.  P.  Bemardus  Pezius  sub  nomine  ven.  Iremberti  abbatis  Admontensis  primum  evulga- 
^t  thesauri  Anecdot.  tomo  II,  parte  i,  pag.  428 ;  postea  vero  cum  ipsius  Godefridi  nostri  certissime 
esse  comperisset,  illi  reslituendum  esse  mouuit  in  Dissertatione  praevia  ad  opera  Godefridi,  num.  XVII. 
(Vide  supra,  col.  19.) 


PROLOGUS 

Omnis  homo,  quia  decem  sensibus,  quinque  vl- 
delicet  in  anima,  quinque  in  corpore  abundat,  qui- 
km  et  per  ques  decetn  Domini  prftceptis  nonnott* 


^  quam,  ehenl  contrarluft  eiistens  miseram  animani 
siiam  miserabiliter  i;;tiivat  et  onerat,  decem  liobis  ift 
lit>ro  suo  electus  Duniini  propheta  Isaias  onera  pra» 
scribit,  quibiii  hwDerum  eordii  et  corporis  viriiiM 


iioO 


\EN.  GODEFRIDI  ABBATI8  ADMONTENSIS 


im 


supponere  debeant,  qui  ab  oneribus  peccatorum  A  ni^»  Qui  in  Babyione^  boc  est,  qui  in  confusione  peo- 


per  decem  inlerioris  exteriorisque  hominis  sensus 
contractis  divinae  pietatis  manu  Isevigari  ac  exone- 
rari  desiderant.  Sed  et  ad  distinguenda  liaec  eadem 
onera  quasi  ad  decem  regionum  ioca  et  popuios 
iranscribit,  atque  unicuique  loco  el  populo  onus 
sibi  conveniens  flgurative  attribuens  ita  adoritur, 
dicens  : 

CAPUT  PKIMUM. 
Onus  BabyloniSf  $eu  vere  pcenitentium, 
IsA.  XUI,  VEES.  4.  Per  onus  Babylonem^  quse  in* 
terpretatur  confusio,  sive  praesens  saecuium,  sive 
universi  homines  accipi  possunt,  qui  confusione 
peccatorum  dejecti  injustos  se  atque  peccatores  re- 
cognoscunt.  Talibus  siquidem  jam  dictus  propbeta 


catorum  sorduisse  se  rccognoscunt,  qui  sub  manU 
caliginoso,  diabolo  videiicet  superbo  ac  tenebsofte 
dure  oppressi  contrarios  divinae  voluntaii  se  euti- 
tisse  doienl  et  ingemiscunt.  Onus  quidem  est,  sed 
ut  iibenter  suscipiatur,  slrenueque  portetur,  Terlris 
sequentil)u$  misericors  Dominus  iilud  levigare  atque 
commendare  nobis  dignatur. 

Vers.  3.  Egoy  inquit,  mandavi  sanctificatis  meis^ 
vocavi  fortes  meos  in  ira  mea  exsultantes  in  glcria 
mea.  Ac  si  dicat :  Non  alienus  qms  vel  extraneus, 
sed  ego  Dominus  creator  vester  et  liberator,  ego  sa- 
lutis  vestrae  amator  mandavi  sanclificatis  meis^  iltis 
utique,  quos  mira  dispensationis  meae  gratia  ad 
hoc  praedestinavi ,  ut  sanctificati   mei  quandoque 


onus  quoddam,  onus  scilicet  conver  sionis,  quod  B  fieri  debeant,  super  montem  caliginosum  per  si- 


est  inilium  salutis,  imponit.  Sub  quo  eliam  qualiter 
vivere  debeant ,  continuo  manifestat : 

Vers.  2.  Super  montem  caliginosum  levate  signum, 
et  exaltate  vocem^  levatemanum^  et  ingrediantur  por- 
tasduces,  Caliginosi  montis  nomine  hostem  anti- 
quum,  principem  utique  tenebrarum  non  injuste 
possumus  intelligere.  Qui  propter  altitudinem  su- 
perbiae  non  modo  mons,  seil  et  mons  caliginosus 
jore  nominatur,  quia  universos,  qui  ei  consentiunt, 
in  praesenti  vita  tenebris  involvit  peccalorum,  et 
post  banc  vitam  ad  caliginem  mortis,  tenebrasque 
aeternorum  secum  detrabet  suppliciorum.  Super 
hunc  montem  caliginosum  levandum  nobis  esl  signum 
conversionis,  exaltanda  vox  confessionis,  levanda 
manus  bonae  operalionis,  quia  ad  expugnandum  eum 
et  superandum  non  sola  sufficit  conversio,  nisi  vera 
peccatorum  sequatur  confessio.  Post  levatum  si- 
gnum  conversionis,  et  exaitatam  vocem  confessio- 
nis  restat,  ut  etiam  manus  levatur^  hoc  est,  ut  in 
omnibus  Deo  placitis  actibus  strenue  seipsum  bomo 
ex^cere  conetur. 

Sed  quia  nec  hoc  homini  ad  perfectionem  ten- 
denti  sufficit,  nis\  omni  etiam  coelesti  doctrinae  cor 
et  corpus  bumiliter  udcgerit,  rccte  subjungitur :  Et 
ingredianturportasduces.  /)uc£s  dicuntur,  qiii  excr- 
citum  ducunt.  Ct  per  duces  boni  quique  pruilali  apte 
mteliigi  possunt,  qui  exercitum  Domini  doctrina  et 
exemplo  praeeunt,  et  contra  hostis  anliqui  jacula 
soliicite  instriiunt,  arniant  et  muniunt.  Isti  sane  du- 
ces  tunc  quodanimodo  quasi  portas  ingrediuntur, 
quando  interiores  et  cxteriores  sensi:s  subditorum, 
quos  per  portas  intelligiinus,  monilis  illorum  et 
doctrinis  suaviter  per  gratiam  Dei  aperiuntur. 

Sed  quia  baec,  qua;  de  levando  signo  conversio- 
nis,  de  exallanda  voce  confessionis,  de  levanda 
manu  bonae  et  perfectse  operationis  dicta  sunt,  diffi- 
cilia  vaide  et  laboriosa  esse  homini  proplieta  in 
Spiritu  saucto  praevidit,  recte,  antequam  in  verba 
jam  dictae  exhortatioiiis  et  coelestis  doctrinse  pro- 
nimperet,  pnemisit :  Onus  Biibylonis.  Ac  si  diceret : 
Onus  istud  laboriosae,  sed  fructuosac,  difficilis,  sed 
sa'tu6ris,  spiritaLis  perfectionis,  quod  dicturus,  quod 
docturus  sum»  illos  suscipere,  ilios  porure  conve- 


gnum  conversionis  semetipsos  elevare,  vocem  con- 
fessionis  exaltare,  transactae  vitae  crimina  manu 
bonae  operationis  delere  et  abstergere.  Mandavif 
inquam,  sanctificatis  meiSf  vecavi  fortes  meos  in  ira 
mea^  quia  quotquot  sanctificali  mei  sunt  in  praede- 
stinatione,  illi  etiam  fortes  mei  erunt  in  electionis 
vocatione.  Fortes  quidem  mei  erunt :  quia  non  ex 
se,  sed  ex  me  fortitudinem  resistendi  diabolo  et  vi- 
tiis  accipient,  et  habebunt.  Voeavi  utique  eos  fartes 
meos  in  ira  mea^  in  ira  amabiii,  in  ira  desiderabili, 
quam  misericorditer  in  eis  exercebo,  cum  per  prae- 
venientem  pietatis  meae  gratiam  salubriter  eos  con- 
tra  seipsos  commovebo,  ut  pro  malefactis  suis  for- 

P  titer  sibimetipsis  irasci  incipiant,  et  in  omnibus 
bonis  actibus  fortes  se  et  strenuos  exbibeant.  Hsec 
esl  ira  mea,  ira,  inquam,  mibi  placita,  de  qua  di- 
cit  PsaUnista  :  Irascimini,  et  nolite  peccare  {Psal. 
IV.  5). 

Bene  autem  postquam  dixit,  vocavi  fortes  meos 
in  ira  mea^  adjunxit,  exsuttantes  in  gloriamea^  quia 
sicut  ira  ejus  est,  et  dici  potest,  quando  pro  maia  et 
peccatrice  vita  sua  electos  suos  siLi  ipsis  irascentes 
facit,  ct  sicut  fortitudo  ejus  est,  cum  vitiis  fortiter 
resislere,  virluosisque  actibus  fortiter  et  viriiiter 
insislere  eus  tribuil,  sic  gloria  ejus  niiiiloininus  est, 
et  dici  polest,  quando  post  subacta  vitia,  post  lau- 
dabilis  vita;  studia  pro  bouo  cunscientix  lestimonio 
humiiitcr  exsuUare  et  gloriari  cceperiiit  in  Domino, 

D  quia,  dum  nihil  suis  viribus  suisque  meriiis,  sed 
soli  Deo  totum  quod  sunl  huniililer  attribuunt,  non 
in  sua,  sed  in  Domini  gloria  exsuUantes  dici  pos- 
sunt.  De  hac  electorum  gioria  dicit  Apostolus :  C/o- 
ria  noslra  hac  est^  testimonium  conscientio!  nostrcB 
(II  Cor.  1, 12). 

Tales  profecto  quia  futuros  in  Ecclesia  sua  aetema 
Dei  sapienlia  prdcscivit,  quasi  de  laudabili  illorum 
conversatione  longe,  antequam  fieret,  per  Prophe- 
tam  istum  prophetavit,  et  praedixil  ila  dicens^c  Ego 
mandavi  sanctificatis  meis^  vocavi  forles  meos  in  ira 
mea,  exsultantes  in  gloria  mea.  Ac  si  dixisset :  Quos 
sanciificatos  meos  pro^sc.vi  in  praedestinatione,  bos 
etiam  fortes  meos  vocabo  in  conversione  sive  bona 
conversatione,  et  quos  mira  et  ineflklMli  vocatioiie 


1141  UBER  DE  X  ONERIBUS  ISALE.  im 

mea  confortavero  in  bona  conTersatione,  bosn^tiam  A     Vers.  5.  Venienttbui  de  terra  ftrocul,  a  tummitaig 


faciam  exsultantes  in  gloria  mea,  boc  est  in  spiritalis 
▼itae  perfectione.  Hanc  Domini  propbetiam  ubi  prae- 
dictus  Domini  propbeta  indicibiliter  audire  intrin- 
secus  meruit,  futura  quasi  jam  praeterita  conside- 
rans  consequenter  prosequitur  dicens  : 

Yers.  4.  Vox  multitudinis  tit  montibus  quasipofm" 
lorum  frequentium ;  vox  sonitu$  regum,  gentium  coin- 
gregatarum.  In  verbis  istis  duas  vocationes,  unam 
Judaeorum,  alteram  genlium  mystice  pncsignavit, 
quia  ex  utroque  populo  futuros  esse  praevidit,  quo- 
rum  voce  nomen  Domini  exaltaretur,  quorum  fUlei 
conlbssione  usque  ad  consummationem  saeculi  Deua 
magnificandus  esset  et  glorificandus.  Gum  enim 
dixit,  vox  multitudinis  ttt  montibus  quasi  populorum 


C€bU  Dominus^  et  vasa  furoris  ejusy  ut  disperdat  om' 
nem  terram.  Potest  Dominus  exercituum  Deus  Pater 
intelligi,  qui  Unigenitum  suum  misit  in  mundum. 
A  summitate  c<bU  Dominus  potest  intelligi  Deus  Del 
Filius,  qui  a  summitate  ccbU  ad  infima  mundi  pro 
salute  nostra  descendit.  Per  vasa  furorit  ejus  po- 
test  inteliigi  Deus  Spirilus  sanctus,  qui  eos,  quos 
unigenitus  Dei  Filius  passione  mortis  suae  a  peccati^ 
emundavit,  post  resurreclionem  et  ascensioneqi 
ejusdem  Domini  nostri  mirifica  adventus  sui  iuce 
mirifice  coUustravit.  Nec  absurde  in  furore  Domi^i 
Spiritum  sanctum,  per  vasa  furoris  ejus  dona  ejuft- 
dem  Spiritus  sancti  intelligimus.  Digne  enim  hoc 
vas  nominatur,  quod  per  dona  sua  misericorditer  in 


[requentium,  illos  praevidit,  qui  ex  Judaico  populo  ^  homine  operatur.  Ipse  namque  dum  venlt,  et  vasop 


M  perfecum  fidei  coliigendi  erant  plenitudkiem. 
Cum  autem  adjunxit,  vox  sonitus  regum^  gentium 
congugjuarum,  universorum,  qui  ex  geniili  popuk) 
in  eaffdem  unitatem  fidei  assumendi  erant,  praBsi- 
gnavit  muliitudinem.  Nec  incongrue  vocationem  Ju* 
dasorum,  quae  prior,  sed  minor  futura,  sub  nomine 
t?tii^ltlKdtitt«  populorum  frequentium  exprimere  pro- 
phetam  oportebat ;  ad  insinuandam  vero  vocationem 
gentium  merito  ponere  debuit,  vox  sonitus  regum^ 
gentium  congregatarum,  quia  illos,  quos  ex  populo 
Judaico  assumendos  spiritu  prophelico  praescivit, 
licet  magnos  et  merilo  sanctitatis  montibus  jure 
comparandos  cerneret,  eis  tamen,  qui  ex  gentibus 


id  est  dona  sua  effundere  et  infundere  cordibus  ho» 
minum  coepit,  furorem  novum  nec  antea  cognituoa 
in  eis  suscitavit.  Tunc  primum  enim  insurgere  ad- 
versus  semetipsos  didicerunt,  tunc  primum  furere 
adversus  diabolum,  furere  adversus  vitia  cccperunt. 
Eumdem  etiam  furorem  adhuc  quotidie  in  cordibui 
eleclorum  infusionis  suae  dulcedine  suscitat  et  accen- 
dit,  dum  eos  in  praesenti  bene  furentes  feliciter  con< 
tra  vitia  saevientes  facit,  atque  per  bunc  furorem^ 
male  furentem  diabolum  in  eis  superat  ac  pros* 
temit. 

Sed  quia  sanctae  et  individuae  Trinitatis  operamya^ 
lice  in  verbis  istis  notata  pro  modulo  nostro  tetigi- 


ad  Christum  erant  coUigendi,  minores  et  pauciores  q  mus,  nuncetiamquae  sit  militia  belU^  qui  sint  veittoi- 


eos  futiHTos  esse  praevidit.  Ideoque  illos  non  incon- 
grue  quasi  populos  frequentesj  istos  vero  non  fndigne 
nominavit  reges  potentes.  Ex  gentibus  enim  reges 
nobiles  et  fortes  prodierunt,  qui  et  se  et  alios  rega* 
liter  et  potenter  juxta  praeceptum  et  voluntateai  Do- 
mini  regere  coeperunt.  Vox  sonitus  regum  istorum 
in  omnem  terram  exivit,  quia  praedicatio  et  doctrina 
eorum  per  omnem  mundi  ambitum  ad  lucrandas 
Deo  animas  fortiler  insonuit. 

Sed  et  aUter  haec  eadem  prophetae  verba  possumus 
inteUigere.  Nam,  cum  dixit,  vox  multitudinis  in  mon- 
tibus  quasi  populorum  frequentium^  vox  sonitus  re- 
gum^  gentium  congregatarum^  praevidit  futnras  in 
aancta  Ecclesia  mulias  arduas  et  sanctas  conversa- 
tiones,  quas  per  montes  inteUigimus,  in  quibus  au- 
dienda  esset  vox  et  laudatio  multitudinis  quasi  popu" 
lorum  frequentium,  populorum  utique  corde  et  cor- 
pore  Deo  frequenter  servientium,  inter  quos  nobiles 
illi  reges  invenirentur,  qui  non  solum  seipsos  regere, 
sed  et  aUos  doctrina  et  exemplo  quasi  grandi  vocis 
sonitu  ad  rectitudinis  normam  possent  ei  scirent 
instituere.  Sed  per  quem  aut  ex  quo  haec  populorum 
frequentia  congreganda,  per  quem,  aut  ex  quo  vox 
ista  sonitus  regum  suscitanda  erat  uisi  ex  praecepto 
Patris  ingeniti,  ex  cooperatione  Filii  unigeniti,  ex 
infusione  et  iUuniinatione  Spiritus  sancti?  Hoc 
•nim  sanctae  et  individuae  Trinitatis  mysterium  oc- 
culte  notare  possumus  in  sequentibus  verbis,  quibu^ 
dicitur:  Dominus  exercituum  prcecepit  miUtioe  MU. 
Patrol.  CLXXIV. 


us  procul  de  terra^  ad  quos  praeceptum  Dei  PatriSt 
Dei  FiUi,  Dei  Spiritus  sancti  per  propbetam  dirigi* 
tur,  audiamus.  Dominus^  inquit,  exercituum  pnBcepU 
militia!  beUi^  venientibus  de  terra  procut^  a  summitata 
c<bU  Dominus,  et  vasa  furoris  ejus^  ut  disperdat  om» 
tiem  terram.  Per  mt7t(tam  belU  uni^rsos  hominet 
praenotavit,  quos,  relicto  saeculo,  comra  vitia  mili- 
taturos,  atque  spiritalium  instrumento  virtutum 
contra  diaboium  fortiter  l>eUaturos  praevidit.  Huie 
tali  miUtiw  betU  prmcepit  Dominus  exercituum  Deus 
Pater,  praecepit  a  summitate  cwU  Deminus^  idest 
Deus  Filius,  et  vasa  furoris  ejus,  id  est  Deus  Spiritus 
sanctus,  ut  procul  a  terra  veniat^  hoc  est  ut  terrena 
omnia  procul  a  se  amoveat,  diperdatque  omnens 
D  terram^  id  est  omne  quod  terrenom,  quod  infirmum 
in  se  deprehendit,  disperdere  et  viriUter  a  se  abjicere 
studeat.  Sed  quia  hoc  nonnisi  per  veram  poeniten- 
tiam  fieri  possit,  protinus  manifesut,  cum  subjun- 
git: 

Vers.  6.  Ululate^  quia  prope  est  dies  Donuni,  quasi 
vastitas  a  Domino  veniet.  Uiutatusy  qui  in  corpore 
et  per  corpus  fil,  manifestam  pcenitentiam  non  in- 
juste  exprimit.  Ululate,  inquit,  ^itta,  si  ululaveritis^ 
hoc  est  si  perfectam  poenitentiam  egeritis,  prope 
est  dies  Dominiy  id  est  supernce  visitationis  iUumi- 
natio,  quae  quasi  vastitas  a  Domino  veniet^  quia  quid- 
quid  uifirmum  et  peccato  obnoxium  in  vobis  inve- 
nerit,  potenter  vastabit  et  auferet.  Sequitur : 

Vers.  7.  Proptcr  hcc  omnes  manui  dissolventur^  ^ 


I!03  VCN.  GODEFRIDl  ABBATIS  ADMONTENSIS  -1164 

cmne  eor  hominis  tabescei,  et  conteretur.  Possumas  A  «tiper  Medaha^  Moab  ululavit.  In  priori  onere»  quod 


hoc  loco  manuum  nomine  mala  opera  accipere.  Ma- 
nus  utique  dissolvuntur,  quando,  supervenienle  su  - 
])ernae  visilationis  die,  nialaet  perversa  opera  dese- 
Tuntur  et  abjiciunlur.  Omne  etiam  cor  hominis  tabes- 
$tt  et  con(£rt(tfr,  quando  a  mala  illa  fortitudine,  qua 
ad  perpetranda  vitia  uti  solebat,  per  gratiam  Dei 
paulatim  deficit  et  reflectitur.  Nam  quandiu  suaviter 
et  delectabiliter  homo  peccat,  quasi  inconvulsum 
€t  male  forte  cor  habere  comprobatur.  Ubi  autem 
praeveniente  et  emolliente  divina  gratia,  voluntas  et 
desiderium  peccandi  aliquantulum  imminuitur,  et 
pristinus  ilieardor,  quo  fervebat  ad  sceiera,  roreet 
gratia  Spiritus  sancti  temperatus  aliquantulum  re- 
frigescit,  tunc  quasi  contritum  cor  hominis  salubri- 
ter  contabescit.  Sequitur : 


inscribitur  Babyloni,  notatur  exhortatio  conversio- 
nis  et  poenitentiae,  qua  Deus  oronipoteus  hominem 
peccatorem  in  confusione  jacentem  vitiorum  ad 
se  revocat.  Secundum  autem  onusistud,  onus  utique 
Moab  ad  iilos  maxime  respicit,  qui  prselati  sunt, 
sed  in  praelatione  sua  camalitcr  vivunt.  Isti  deni- 
que  nomine  Moab  non  iuconvenienter  possunt  intel- 
ligi.  Moab  enim  interpreiatur  de  pa(re.  De  patre 
utique  sunt,  qui  a  Deo  Patre,  potestatem  accepe- 
runt.  Omnis  enim^  \\i  ait  Scriptura,  potettas  a  Deo 
e$t  (/2om.  xiii,  I.)  Sunt  quidem  de Palre  id  quod 
.  sunt,  sed  secundum  Patrem  non  vivunt  id  quod  vi- 
vunt,  quia  ea,  qux  Dei  sunt,  non  sapiunt.  Tales  in 
onere  isto  vox  divina  arguit,  atque  ad  rccognitionem 
B  et  pcenitentiam  revocat,  cum  dicil : 


Yers.  8.  Torsiones  et  dolores  tenebunt^  quasi  par^ 
iuriens  dolebunt.  Torsiones  et  dolores  tenere  est  afCi- 
ctionibus  corporis,  suspiriis  atque  doloribus  cordis 
retroacta  crimina  punire  atque  delere.  Sed  quid  est 
quod  additur :  Quasi  parturiens  dolebunt  ?  Parturiens 
dicitur  quasi  parere  gestiens.  Quasi  parturiens  dolet, 
qui  nova  quotidie  desideria,  novum  poenitentiae  fer- 
vorem,  novum  coclestis  patriae  amorem  semper  in 
^  se  et  ex  se  pareregestit.  Qualiter  autem  aut  quomodo 
ad  proferendum  ex  se  partum  talem  homo  proficcre 
possit,  docet  saepe  dictus  propheta,  cum  protiaus 
subjungit  dicens: 

Unusquisque  ad  proximum  suum  stupebil^  facies 
combustas  vuttus  eorum.  Stupor  dicitur  mentis  alic- 
iiatio,  qua  homo  subito  et  inopinato  korrore  con-  ^ 
cussus  nesciens  interim  quid  acciderit,  a  se  que- 
dammodo  alienatur.  Proximus  autem  iste,  ad  qucm 
unusquisque  stuper e  iwheiuTy  ipsun^corpus  hominis 
non  incougrue  accipitur,  a  quo  aiienari,  et  quod 
nescire  quodammodo  salvandus  debet  in  his,  in 
quibus  illud  antea  sciebat  et  cognoscebat.  Nescire 
illud  utique  debet  in  peccatis,  quae  scienter  prius 
el  libenter  cum  illo  commiserat.  Quicunque  autem 
Deo  propitio  sic  se  a  se  alienaverint,  necesse  est 
utsecundum  subjectam  doctrinne  fomiiim  dcinceps 
vivere  studeant,  si  perfecte  Deo  piacere  desiderant. 
Sequitur: 

Facies  combustce  vultus  eorum.  In  facie,  per  quam 


Quiipnocte  vastata  est  Ar  Moab^  conticuitj  quia 
necte  vastatus  e&t  murus  Moab,  conticuit.  Nomine 
Ar,  quod  interpretatur  suscitavit^  vel  vigilioe^  et  ani- 
■la^^raelatorum,  et  animas  subditorum  non  incon- 
venienter  possumus  accipcre  ;  per  tiiKncm  vero  cor- 
pus,  pier  noctem  ignorantiam.  Quia  noctevastata  est 
Ar^  inquit,  Moab,  conticuit.  Ac  si  dicat :  Quia  vos, 
qiri  de  Deo  Patre  potestatem  regiminis  acccpisiiSy 
ipsi  malc  vivendo,  et  mala  in  subditis  non  repre- 
hei.dcndo  conlicuistis,  idcirco  nocte  vastata  est  Ar^ 
idcirco  aniinac  vestrx,  quas  semper  coelestibus  de- 
sideriis  suscitare,  ct  anim;esubditorum,  super  quo- 
ruin  salute  summa  diligenlia  vigilare  dcbuistis,  va- 
stata  suut  nocte  igiiorautiae,  atque  ex  interiori  illa 
vastiiate,  ignorantia  videlicet  vcritntis,  vastatus  est 
ctiam  miirus,  id  est  corpus,  quod  circumdat  ani- 
niain,  vastatiim  est  nocte  peccati  et  iniquitatis.  No-' 
cte  peccati  corpus,  vastatur,  quando  impudicitiae 
traditur,  et  subjicitur.  Ilanc  interioris  exteriorisque 
hominis  vastitatcm  manifcstius  exprimit  in  sequen- 
tibus,  ubi  itcruin  atque  iteriim  ad  poenitentiam  eC 
planctum  cos  cxhorlatur,  et  quid  sit  quod  plangere 
debeant  iiisinuat,  cum  subjungil : 

Vers.  2.  Ascendit  domuset  Dibon  ad  excelsa  tn 
planctum^  super  Nabo  et  mper  Medaba  Moab  ututavit. 
Per  Dibon,  quod  interpretatur  fluxus  e<rrttm,  non  in- 
congrue  lascivi  ct  liibrici  homincs  possiint  inielhgi, 
quorum  domus  ad  excelsa  qiiodammodo  ascendit^ 


homo  cognoscitur,  cognitio  Dei,  et  cognitio  ipsius  j^  quando  domum  carnis,  id  est  corpus  super  spiritum 


iiominis  non  injuste  accipitur.  Yultus  eorum  quasi 
facies  combustce  sunt,  qui  in  vera  humilitate  semper 
tie  peccatores  recognoscunt,  atque  in  voluntatibus 
ct  desideriis  suis,  quae  per  vultus  intelligere  possu- 
mus,  igne  poenitentiae  jugiter  comburuntur,  quate- 
uus  in  sui  cognitione  humiliter  ardentes  cognoscere 
etiamDeum,  et  coffnosci  a  Deo  mereantur. 
CAPUT  II. 

Onus  Moabf  id  est  eorum  aui  in  pralatione  ac  digni" 
tate  carnaliter  vivunt. 
ISA.  XV,  VERS.  1,  2.  Onus  Moab.  Quia  vocte  va- 
\tata  est  ArMoab,  conlicuit,  quia  nocte  vastatus  est 
nurus  Moab^  conticuit.  Ascendit  domus,  et  Dibon 
^cod.  Edibon]  ad  excelsa  invlanctum  super  Naboet 


extollunt,  hoc  est  quando  spiritum,  qui  praesidere 
et  dominari  carni  deberet,  per  lubricos  et  lascivos 
cordis,  corporisque  motus  carni  subjiciunt.  Nabo 
vero,  quod  interpretatur  sessio  eorum,  vel  prophetia^ 
dignitatem  magisterii,  atque  officium  praedicationis 
non  incongrue  signifioat.  Medaba,  quod  dicitur  de 
saltUy  bestialem,  id  est  peccatricem  praelatorum,  nec 
non  et  subditorum  vitam  notat.  Super  Naboy  inquit« 
et  super  Medaba  Moabululavit.  Ac  sidicat :  Quicun- 
que  tales  magistri  estis,  quod  nescitis,  aut  non  au» 
detis  propter  malam  vitam  vestram  reprehendere 
iniquitatem  in  siibditis,  ulutate  super  Nabo  et  super 
Medaba.  Vtulate  utique,  quod  sedem  et  locom  regi- 
minis  accepistis.  Flendum  enim  vobis  est  et  geme»- 


il65  LIBER  DE  X  ONERIBUS  ISALE.  4466 

duDi,  quia  et  ipsi  bestialiter  vixistis»  et  bestialiter  A  modo  spirilalium  est,  apte  monstralur,  eum  dici* 
viventes  non  reprehendistis.  Hsec  quidem  verba  sunt     tur : 


Dei  omnipotentis  praelatos  et  subditos  ad  |KBniten- 
tiam  misericorditer  exhortantis.  Nunc  etiam  qualis 
modus  poenitentiae  esse  debeat,  continuo  verbis  se- 
quentibus  manifestat : 

/n  eunetis,  inqnit,  capitibus  ejut  etUmtiumt  omnii 
barba  radetur.  Calvitium  est,  ubi  evelluntur,  aut 
sponte  crines  decidunt.  /it  cuncti»  cajntibus  cunctas 
nientis  intentiones  accipere  possumus,  inquibus  de- 
calvari  quodammodo  debent  atque  nudari  qui  per 
Teram  poenitentiam  Deo  cupiunt  reconciliari.  Per- 
feclus  enim  perfeclae  pcenitentiae  modus  est  cundas 
malas  voluntates,  voluntatumque  intentioues  non 
bonas  de  eapitej  id  est  de  corde  poenitendo  eztra- 


Super  hoc  expediti  Moab  ululabunt^  anima  ejm 
ululabit  tibi.  Ac  si  dicatur :  Non  illi,  qui  in  saecuU 
sunt,  et  peccatis  saeculi  deprimuntur,  sed  lii,  qvi 
per  gratiam  Dei  mundum  reliquerunt,  qui  ab  ope- 
ribus  peccati  se  per  poenitentiam  et  conversationem 
alienaverunt,  et  expedierunt,  sive  sint  praelati,  qtrf 
per  Moab  intelliguntur,  sive  sint  subdili,  qui  quasi 
<x;>edtii  Jfoa^dicuntur,  tuper  koc  ululabunt,  Super 
hoc  utique,  quod  novissime  posuimus,  hocest  super 
sublimes  cogitationes  suas  digne  possunt  poeniterf, 
digne,  ut  ita  dicam,  in  interioribus  mentis  excesai- 
bus  sciunt  semetipsos  deflere.  Recte  autemadditur : 
Anima  eju$  uiulabit  tibi.  Quia  quicunque  hoc  modp 


here  atque  eveUere.  Pos^uam  sic  homo  interior  a  "  ^^*^  »«*"™  P'^  «^"«  openhns.  sed  pro  superbisco- 

gitationibus  suis  Deo  satisfacit,  hic  profecto  $tbt  uUt' 
/o/,  quia  utiliter  ululat.  Per  talem  enim  fructum 
poenitentiae  aetemae  sibi  salutis  gaudia  comparal. 
Hanc  autem  poenitentiam  solns  Deus  sola  miserir 
tionis  suae  gratia  in  homine  operatur,  sicut  ex  per- 
sona  ejus  mox  subinfertur,  cum  dicitur : 
.  Yees.  5.  Cor  meum  ad  Moab  clamabit,  veetet  ^ 
ueque  ad  Segor  vitulam  contemantem,  Cor  Domim 
voluntas  est  Domini.  £t  est  quasi  [.dicat :  Si  quis 
poenitentiam  hanc,  de  qua  jam  dictum  est,  accepe- 
rit,  atque  in  ea  conslans  et  perfectus  inventus  fue^ 
rit,  et  perseyeraverit,  non  suis  viribus,  sed  meis  hii- 
militer  attribuat  miserationibus,quia  nisi  cor  meum 
,     .     .  .       ^  ^  ad  eum  clamaverit,  hoc  est  nisi  misericors  voluntas 

tecta  ejuM  et  tnplatetB  ejus  omnU  ululat  [al.  om»li  C  ^oluntaria  misericordia  mea  iUum  pia^venerii. 


noxiis  iUis  crinibus,  perversis  videUcet  Toluntatibiis 
et  intentionibus  decalvatiis  fuerit,  restat  ut  ommt 
etiam  barba  radatur,  In  barba  et  per  barbam  virtuosa 
et  virilia  opera  inteUigimus.  Omnit  barba  radenda 
est,  quia  iUud  etiam,  quod  bene  el  viriUter  gessil, 
et  si  quid  virtutis  inesse  sibi  credit,  in  considera- 
lione  el  comparatione  maloriim,  quae  commisit,  par- 
vipeiidere  perfecte  pcenitens  debet,  et  quasi  nUiil  el 
inutile  reputare.  Ad  solam  tantummodo  poenileii- 
liam  et  satisfactionem  conslanter  semetipsum  cod- 
slringat,  sicut  mysticus  sequentium  ordo  verlionim 
docel,  quo  dicitur : 

Vees.  3.  /n  triviis  ejut  accincti  tuni  sacco^ 


Mtulatut  descenditinlletum]. 

Possumus  intelligere  in  triviis  spiritum,  animam 
el  corpus  nostrum,  vel  etiam  cogitationes,  sermones 
nostros  et  operationes.  Haec  enim  quasi^tres  viae 
sunl,  quibus  aut  accedimus  ad  Deum,  aut  recedimus 
a  Deo.  In  triviis  suis  sacco  se  aecingit  qui  ad  tripU- 
cis  peuiitentiae  fletum  se  constringit.  Stiper  tecta  vero 
ejuSj  et  in  plateis  ejus  omnis  ululai,  quando  super 
camem  et  in  came  sua,  quae  per  tecra  accipi  potesl, 
'riplices  spiritus  et  animae  et  corporis  excessus,  el 
'  nnctos,  ut  ita  dicam,  latae  atque  criminosae  vitae  ex- 
cursus,  quosper  p/ii(«a«  intelligimus,  dignae  animad- 
versionis  sententia  punit,  et  vindicat.  Sed  quia  non 


el  subsecuta  fueril,  nec  in  anima  digne  poeuitere, 
nec  in  corpore  aut  ex  corpore  dignos  paenitentiaB 
fructus  proferre  poteril.  Sequitur : 
.  Vectes  ejus  usqfu  ad  Segor  titulam  eontemantem^ 
Segor  interpretatur  parva,  El  non  incongrue  per  Se- 
gor,  vilulamqtte  contemantemj  quam  beatus  Hiero- 
nymus  vaccam  triennem  nominal,  parva,  id  esl  hu- 
milis,  el  perfSecU  poenitentia  intelUgi  poterit.  Homa 
quidem  sicut  in  anno  tricesimo  viribus  corporis  el 
virtutibus  mentis  maxime  valet,  sic  in  anno  terUo 
hoc  genus  animalium  maximam  fortitudinem  haliel. 
Et  idcirco  humiUs  poenitentia  vittUts  contemanti  apte 
comparatur.  Maximam  enim  fortitudinem  ad  obti- 


roultum  prodest  afflictio  camis,  nisi  adsit  etiam  hu-  j^  nendam  apud  Deum  remissionis  gratiam  poenitentia 


mUitas  mentis,  recte  subjungitur :  Descendit  in  /le- 
tum, 

Yers.  4.  Clamavit  Hesebon,  et  Eleale^  usqtu  Jasa 
audita  est  vox  ejus  [al.  vox  eomm].  Uesebon  interpre- 
latur  cogitationes^  Eleale  ascensio^  Jasa  factum  sive 
mandatum.  In  fletum  homo  descendit^  quando  et  car- 
uem  per  pceniteutiam  macerat,  et  corde  per  verae 
humilitatis  descensum  Deo  approximat.  Clamat  He* 
sebon  et  Eleale^  quando  ascendentesj  id  est  superbas 
cogitationes  suas  digno  cordts  corporisqiie  gemito 
et  in  oratione  et  in  confessione  accusat  et  damnal. 
(Jsque  Jasa  audita  vox  ejtts  dicilur,  quando  factis  el 
dictis  mandatum  Dommi  exsequi  et  observare  nili- 
lur.  Sed  quia  virtus  haec  non  omnium,  sed  «t^nn- 


iila  habel,  quam  vera  humiUtas  comitalur,  et  quaa 
per  firmam  et  fortem  vitae  custodiam,  quam  per  tw- 
ctes  inteUigimus,  adomatur. 

Esl  et  aUud,  ob  quod  vera  et  humiUs  poenitenlia 
vituUx:  contemanti^  quae  in  tertio,  ul  diximus,  anno 
robusiissima  est,  jure  assimihitur,  quia  nisi  triplez 
poenitentiae  nostrae  gemilus  sil,  nec  perfecta  est,  nec 
perfecta  dici  potest.  Est  aulem  Iriplex  poenitentii» 
poenitere  anima,  poeniterespiritu,pQBniterecorpofo« 
Haec  Iriformis  poenitentia  maniiSestius  demoaslralor 
in  sequentibus,  cum  dicitur:  :  <  . 

Per  ascensum  etum  Luitk  flens  ascendel^  etinfrim 
Oronaim  elanwrem  contritionit  levabuni.  Luith  g^ 
na,  Oronaim  [oramen  «KFroru  inlftT^^vMHEi. 


mi  TEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADM0NTENSI5  1168 

qnld  pcr  ascensum  Lulth,  per  ascensum,  inquam,  A     Vers.  7.  Secundum  magnitudinem  openi,  et  »f«t- 
genarum  nisi  ascendens  ab  imo  cordis  fluvius  lacry- 


marum  signiflcatur  ?  Aut  quid  per  ascensum  lacry- 
marum,  quae  per  genas  defluunt,  et  in  genis  viden- 
tur,  nisi  poenitentia  exterioris  hominis,  quod  est 
eorpus,  flguratur?  Quasi  per  Luith  flens  ascendit^ 
qui  lacrymarum,  caeterorumquebonorumoperum  in- 
diciis  poenitentiam  in  corpore  ostendit. 

Postquam  per  ascensum  Luith  hoc*  modo  flens 
ascendit,  in  via  Oronaim  clamorem  contritionis  tan- 
dem  levare  incipit.  Per  Oronaim,  quod  interpreta- 
tnm  foramen  mon-oris  diximus,  cor  cujusque  electi 
intelligi  potest,  quod  foramen  mceroris  non  injuste 
dicitur,  quando  ex  advenientis  et  aspirantis  Spiri- 
tus  sancti  gratia  a  pristina  sui  duritia  per  limorem 


tatio  eorum.  Possumus  Terba  ista  sic  intelligere,  ut 
ucundum  magnitudinem  peccati  niensura  poeniten- 
tiae  et  satisractionis  debeat  extendi,  sicque  secun- 
dum  magnitudinem  bonae  operationis,  perfectaeque 
satisfactionis  aderit  homini  gratia  et  dulcedo  sn- 
pemse  visitationis.  Hac  autem  omnia^  ut  in  Job  di- 
citur,  operatur  Deus  tribus  vicibus  per  singulos  (Job. 
xxxiii,  29).  In  tribus  his  vicibus,  quibus  saliitem 
hominis  omnipolens  Deus  operatur»  exhortatio, 
modus,  atque  perfectio  poenitentiae  mystice  notatur. 
Exhorlationem  prsemisit,  modum  ostendit.  Nunc 
etiam  quid  sit  perfecUo  poenitentiae  declarat,  cam 
dicit :  Ad  torrentem  salicum  deducent  eos. 
Vers.  8.  Quoniam  circuit  [al,  circuivit]  clamor 


et  amorem  Dei  perforatum  et  emollitum  salubri  in  ^  terminum  Moab,  usque  ad  Gallim  ululatus  ejus^  et 


8e  moerore  conteritur.  Ipse  enim  Spiritus  sanctus 
quasi  via  quaedam  est,  quo  ducente,  imo  ^spirante 
cor  hominis  et  fbramen  moeroris  fit,  et  clamorem 
contritionis  levare  incipit.  In  via  enim  Oronaim 
elamorem  contritionisXlevare  est,  anima  poenitente, 
corde  dolente  ac  moerente  antiqua  peccatonim  con- 
tagia  jugiter  deplorare.  Post  haec  recte  subjungi- 
tur : 

Ters.  6.  Aquee  enim  Nemrim  desertce  erunt^  quia 
oruit  herboj  defecit  germen  ,  viror  omnis  interiit. 
Nemrim  pardi  sive  prmaricatores  inlerpretalur.  Nec 
fncongrue  per  aquas  Nemrim,  per  aquas  pardorum 
sive  prsevaricatorum  intelligimus  mala,  et  iniqua 
desideria,  quae  hominem  instabilem,  per  pardum,  ^ 
qui  incontinens  et  instabilis  fera  est,  designatum  , 
et  praevaricationem  divinae  volunlatis  inclinari  fa- 
ciunt.  Aquo!  istae  Nemrim  desertte  erunt,  quia  post 
levalum  perfo:  ati  per  moerorem  poenitentise  cordis 
clamorem  ac  contritionem,  malae  carnis  concupi- 
scentiae,  Spiritu  sancto  adveniente  et  agente,  ita 
comprimuntur  et  retinentur  in  homine,  quod  more 
solito  diflluere  ac  decurrere  nequeuut,  hoc  est  quod 
cor  hominis,  factum  jam  foramen  merrorts,  consueto 
Instabilitatis  et  praevaricationis  fluvio  abripere  ac  a 
Deo  separare  non  possunt.. 

Post  desertas  aquas  Nemriro,  post  edomita  et 
compressa  mala  desideria  apte  sequitur,  quia  amit 
herba^  defecit  germen^  viror  omnis  interiit.  Potest 


usque  ad  puteum  Elim  clamor  ejus^  quia  aquce  Dibon 
tepUtcB  sunt  sanguine. 

Saiices  arbores  infructuosae  sunl,  quia  nuUura 
aptum  humanis  usibus  fructum  profemnt.  Quod 
dicit :  Ad  torrentem  salicum  deducent  oof ,  id  est  ac 
si  dicat  :  Qui  praescriptam  exhortMionem  suscepe- 
rint,  qui  juxta  praemonsiratum  poenitefltiae  modum 
digne  pro  peccatis  suis  Deo  satisfecerint,  exitiales 
iUos  peccatorum  fructus,  quos  aliquando  proferre 
fiolebant,  ad  felicem  quamdam  sterilitatem  dedueent^ 
quia  viriiiter  eos  a  corde  et  corpore  suo  eradicant , 
ne  solito  more  consurgere,  vel  praevalere  eis  va- 
leant. 

Et  unde  hoc  ?  Ex  eo  utique,  quia  circuit  clamor 
terminum  Moab,  usque  ad  Gallim  ululatus  ejus.  Ter» 
minus  Moab  flnem  hominis  pocnitentis  non  inoon- 
grue  significat.  Per  Gallim  vero,  quod  interpretatur 
vt(u/t,  vel  arenarum  tumuli,  ipsa  mors  hominis  po- 
test  accipi.  Circuit  clamor  terminum  Moab^  usque  ad 
Callim  ululatus  ejus  pervenit,  quando  et  in  poeni- 
tentia  cordis,  quae  per  clamorem^  et  in  poenitentia 
corporis,  quae  per  ululatum  potest  accipi,  usque  ad 
finem  vitae  suae  homo  justus  perseverat,  et  persistiL 
De  hoc  tali  homine  recte  adhuc  subditur  : 

Et  usque  ad  puteum  Elim  clamor  ejus^  quia 
aqucB  Dibon  repletw  sunt  sanguine.  Verbum  is- 
tud  EUm^  quod  uUerpretatum  arietes  sive  fortes 
sonat,  Deum  omnipotentem  non  incongrue  signi- 


designari  per  herbam  voluntas  peccati,  per  germen  D  flcat,  qui  est  fons  et  origo  omnium  bononim,  qui 


opus  peccati,  per  virorem  perseverantia  peccati. 
Bene  quidem  aruisse  herba  dicitur,  quando  perversa 
volunlas,  quasi  subtracto  praedictarum  humore 
aquarum,  exsiccata,  imo  superata  fuerit.  Deficit  ger^ 
men,  quando  sublata  per  misericordiam  Dei  mala 
voluntate  de  corde  opus  etiam  peccati  reciditur  a 
corpore.  Reciso  mali  operis  germine  viror  omnis  in" 
teriitf  quia  in  homine  illo,  in  quo  voluntas  et  opus 
peccati,  quantum  in  hac  vita  possibile  est,  desiit, 
perseverantia  peccati  feliciter  deperit.  Hic  est  per- 
fectus  perfectse  poenitentiae  modus,  quem  misericors 
Bominus  omnibus  salvari  cupientibus  praemonstra' 
\it,  atque  praescripsU,  quem  ut  attentius  commen- 
4if«t,  ^olinus  Mbjunxit^  et  ait : 


fortiludo  forlis,  et  confortans  est  pmnium  arie- 
tum ,  omnium  utique  doctorum  suorum.  Per  Di- 
bon  vero ,  quod  sufficiens  mceror  interprelatur, 
sufliciens  poeniientiae  lamentum  apte  flguratur,  quae 
tunc  vero  Deo  sufiicit,  quando  repleta  sanguine^  hoc 
est  qiiando  per  mortem,  quae  per  sanguinem  hoc 
loco  intelligi  potest,  consummata  fuerit.  Ctamor 
Jboc  modo  poenitentis ,  poenitentiam  suam  simul 
cum  morte  flnientis,  ad  puteum  Elim  audietur,  quiai 
ab  eo  qui,  sicut  jam  diximus,  fons  et  origo,  forti- 
tudo  suorum  est  et  consummatio,  aeternae  fortitu- 
dinis  stabilitate,  stabili  et  incommutahili  perpetnae 
beatitndinis  jncunditate  remuneratus  stabilietur. 
Unde  et  adhuc  subditnr : 


f  169  UBER  DE  X  0M3IIBUS  ISiliS.  jUm 

Ponam  enim  tuper  Dibon  additamenta  :  qui  fugt'-  k  homiiie  rede  diciiur  t  Ecce  Ddma$cu$  dnmit  e$9» 


fint  de  Moab  leonem^  et  reliquiis  terra.  Ac  si  dica* 
tur  voce  Dominica  :  Saper  hominem  illiim,  qui  suf^ 
flcientem  habet  moerorem,  et  in  eo  perseveraTerit 
iisque  ad  vitae  consumuiatlonem,  haec  additamenta 
ponam,  hanc  pietatis  et  misericordiae  meae  graliam 
adjiciam,  quod  eum  non  solum  in  anima,  qua  fu^ 
gere  peccati  delectationem  consiieverat,  post  prse- 
sentis  vitae  terminum  salvabo,  sed  et  reliquiat  terra^ 
corpiis  videlicet,  quo  peecati  operationem  fugit, 
quantum  potuit,  in  die  novissimo  resuscitatum  si- 
mul  cum  anima  gloriflcabo,  dans  ei  in  praemium 
Uonem  illum  nobilemy  leonem  magnum,  qui  surreiit 
de  tribu  Juda,  unigenitum  utique  Filium  meum, 
qoi  omnium  sanctomm  suorum  erit  corona,  laus  et 
Inflnita  gloria  per  saecula  saecuiorum.  Amen 

Ecce  onut  Moab,  onus  utique  nomen  et  locum 
regiminis  tenentium,  sed  juxta  dignitatem  nominis 
non  vivenlium.  Ecce  alta  et  sublimis  Altissimi  do- 
ctrina,  in  qua  sic  prselatos  arguit,  quod  in  eorum 
correptkme  vitam  etiam  subditorum  a  pravitatis 
Hne  tortitudine  revocat,  atque  corrigit,  in  qua  post 
selum  justae  invectionis  ad  mansuetudinem  paiemae 
recurrit  exhortationis,  post  mansuetudinem  exhor- 
tationis,  modum  osteudit  pcenitentiae  et  satisflMtio- 
nls.  Docet  etiam  quid  sit  poenitentiae  perfectio;  ad 
nHiraum,  quse  et  quanta  eamdem  poenitentiam 
«tema  beatitudinis  sequatur  rerouneratio.  Quicun-' 
^ue  onns  istud,  quod  secundum  est  in  numero, 
super  se  susceperit,  quicunque  juxta  praescriptam 
et  praemonstratam  in  illo  aeterni  Patris  doctrinam  , 
vitam,  actus,  moresque  suos  componere  curaverit , 
nd  onus  tertium,  quod  inscribitur  Damaseo  Deo 
propitio  pertingere  poterit. 

CAPUT  m. 

Onui  Damasci,  $eu  eornm ,  quo$  perfecte  posnitet 

male  perpetratorum. 

IsA.  XVII,  vEKs.  1,  2.  Onus  Damasci,  Ecce  Dama^ 
$eum  desinit  esse  civitas^  et  erit  $icut  acervue  lapi-' 
dum  in  ruina,  Derelicta  civitates  Aroer  gregibus 
erunt  et  requiescent  ibi,  et  non  erit  qui  exterreat, 

Damascus,  qui  bibens  sanguinem  vel  osculum  ^an^ 
^ntM,  sive  sanguinis  cilicii  intemretatur,  hominem 
perfecte  poenitentem,  atque  secundum  ea  quas  in 


civitas,  quia  per  cilicium  poenitentiae  purgatus,  per 
gloriosam  corporis  et  sanguinia  Christi  participa- 
tionem  v^etatus,  per  dilectionem  et  imitationem 
passionisChristi  Christo  ex  parte  conformatus,  lii- 
«iitl  e$$e  quod  erat  incipit  esse  qnod  non  erat,  dets* 
Mt  e$$€  eimta$  diaboli,  incipit  esee  civitas  Dei ;  deii* 
nit  esse  civitas  peccatorum,  incipit  esse  civitas  vir- 
tutum.  Hoc  enim  verbis  sequentibus  mystice  ostendi«* 
tur,  cum'iHt>tinu8  subinfertur : 

Et  erit  $icut  acerrnu  iapidum  m  ruina,  In  acene 
iafridum^  qui  ex  multa  saxorum  collectione  fit,  mulp- 
titudo  diversaram  virtutum  hitelligij  poterit.  Erte 
sane  eieut  aeervu$  tepidum  in  rtt/na,  quando  raero 
mala,  et  siirgere  bona  in  eo  uicipiunt.  Roente  ooa^ 
B  cervata  ex  diversis  peccaUs  maehina  vitionim,  surgH 
et  crescit  in  altum  diversitas  bonaram  vlrtutii«t 
laudabiUumque  multitudo  operationiim.  Unde  80« 
quitur. 

Derelictes  civitatee  Areer  gregibu$  entnf ,  et  requie^ 
$cent  ibi,  et  non  erit  qui  exterreat.  Aroer  mffriem,  Id. 
est  infractuosae  arboressunt,  quaram  succuscfbo 
homlnis  admistus,  sive  in  potu  sumptus  exstinguerer 
charitatis  foedera,  suscitare  inimicitias  et  odla  dici* 
tur.  Per  dvitafee  Aroer^  civitates,  ut  ita  dicam,  ste- 
rilitatis,  interiores  exterioresque  hominis  sensus  ith- 
teliigere  possumus,  qui  quasi  infractuosae  arbores 
sunt,  quandiu  iniquitati  ad  iniquitatem  servliint.  Sed 
derelictof  civitate$  Araer  gYegibu$  eruntj  quando  sen*^ 
sus  ilii,  qui  civitates  vitioram  erant,  receptaciila  et 
habltacula  gregum,  id  est  bonaram  virtutum  este 
incipiunt.  Bene  autem  additur,  ei  requieecetu  ibi,  «f 
non  erit  qui  exterreat,  quia  fugatis  vltiiset  superatii, 
iu  virtutibus  homo  et  virtutes  in  homine  Ita  requie^ 
$cent ,  et  regnabunt,  iit  nen  eitqui  exterreai,  hoc  eat, 
nt  nec  Ipse  quidem  diabolus  exturbare  eas  atque  fu- 
gare,  vd  auferre  homini  valeat. 

Yers.  3.  Et  ce$$abit  adjutoHum  ak  Ephraim^  et 
regnum  a  Dama$eo,  et  reliquUe  Syrim  $ieut  gtorium 
fitiorum  leraet  erunt^  dieit  Daminm  exerdMm. 
Ephraim  frugifer,  Syria  sublimis,  Israel  vir  9iden$ 
Deum  interpretatur.  Ce$$abit  adjutoriumab  Ephraim. 
quando  inspirante  Deo  hoffno  exterior,  quem  •  per 
JEphraim  intelligendum  credimus,  Cructum   talem 


praeniisso  jam  onere  seterna  Dei  docuit  sapientia,  d  quaerere  a  se  et  proferre  desinit,  qualem  antea^pec- 


viventem  significat ,  qui  quasi  $angui$  ciUcH  fit , 
quando  per  asperitatem  verae  atquae  perfectae  poeni- 
tentiae  maceratns  et  cruentatus  reconciliari  Deo  coe- 
perit.  Fit  etlam  bibens  sanguinemj  qiiando  corpore  et 
languuie  Domini  nostri  Jesu  Christi  suaviter  pasci- 
tur,  atque  potatur,  et  per  omnimodam  mentis  abje- 
ctionem,  bonamque  et  justam  corporis  actioiiem 
cjusdem  Domini  nostri  passionem  strenue,  quantum 
potest  imitatur. 

Potest  etiam  oscutum  sanguinis  non  inconvenlen^ 
ter  nominari,  quando  sincero  cordis  aflectu  sangui- 
nem,  id  est  passionem  Christi  suaviter  atque  humi- 
liter  diligere  incipit  et  venerari.  Osculum  enim  san^ 
e^inis  est  amor  et  imitatio  Christi  passionis.  De  tali 


cando  pcccatisque  consentiendo  quaerere  atque  pro- 
ferre  consuevit.  Sublato  ab  Ephnum  tali  hec  adju-« 
torio  etiam  regnum  a  Danuuco  u$$Mtf  quia  sneee- 
dens  et  succresceils  regnnm  virtutum,  regnum  vi- 
tioram  ab  homine  illo,  qui  jam,  ut  diximus,  Dama- 
scus  factus  est,  evellet,  et  dissipabit.  Dissipato 
regno  vitioram  reliquuB  SgrUe ,  $icut  gloria  fiiiorum 
hraelerlmt,  quia  anima  illa,  quae  Jam  Syria^  id  est 
$ublimi$  focta  est,  utpote  liberata  et  emnndata  a 
peccatis ,  gtorics  filiorum  l$rael ,  gloriae ,  inquam, 
filioram  Deum  amantium ,  Deum  videre  desideran- 
tium,  conformatur  exemplo,  coram  justis  operibus 
mundisque  cogitatlonibus  quas  per  reHquiiu  Syrim 
inteUlgiimis ,  loUiche  elaborans ,  ut  flHls  hrael  an- 


1171  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  117) 

numeretur/ui  ad  yisionem  Dei  ipso  adjuvante  per-  A  obedientiae,  patientiae,  charitatis,  aD  iilo  eicniphim 


tingere  mereatur.  Sequitur  : 

Vbrs.  4.  Et  eril  in  die  illa :  attenuabitur  gloriaJa" 
€obf  et  pingues  earnes  ejus  marce$cent  [al.  etpinguedo 
^amis  eju$  mareescet].  Per  Jacob  qui  $upplantalor 
Interpretatur ,  idem  liomo ,  qui  et  per  Damascum 
Bon  iucongrue  figuratur.  Die$  illa ,  in  qua  gloria 
Jacob  nttenuabitur ,  supem»  visiutionis  graliam 
apte  figurat.  Per  hanc  enim,  ut  primum  homo  illu- 
minatus  cognoscere  seipsum,  et  renuntiare  sibi  ipsi 
€oeperit,  gloria  Jacob  quodammodo  attenuatur^  quia 
si  quid  gloriae  vel  favoris  aut  ex  vitiorum  supplan- 
telione,  aut  ex  laudabili  conversatione  subortum 
lntrinsecus  fuerat ,  per  humilitatem  evacuat  nihil 
suis  viribus  aut  meritis,  sed  tolum  quod  est,  quod 
liabet,  soli  Deo  humiliter  altribuit.  Bene  autem  ad- 
ditur,  el  pingue$  carne$  eju$  maru$cent^  quia  dum 
propriam  inflrmitatem,  Deo  illuminante,  perfecte 
coguoscere  coeperit,  omnis  illa  carnalium  sensuum, 
velut  pinguis  et  praevalida  forliiudo,  quasi  exsiccata 
per  humilitatem  contabescit. 
^  Vers.  5.  Et  erit  $icut  congregan$  in  me$$e^  quod 
reBtiteritj  et  brachium  eju$  $pica$  leget.  Fit  nonnun- 
quam  ut  saeculum  homo  relinquat,  nec  inipso  tamen 
conversionis  suae  aditu  pro  his  quae  in  saeculo  deli- 
quit,  recte  et  perfecte  accusare  se  Deo  in  confes^ 
ftione  sua  sciat  aut  valeat ;  quod  tamen  in  processu 
temporum  pleuius  addiscet ,  cnm  erit  $icut  congre^ 
^an$  inme$$e ,  quod  re$titerit ,  quia  omnem  vitam, 


bonae  actionis ,  ab  isto  exemplum  gravitotis ,  spiri« 
talisque  constantiae  atque  fervoris.  Ex  hac  opliina 
spicarum  collectione ,  ex  hac  humili  humiliter  vi- 
ventium  imilatione  duo  iili  motus  timor  ulique  Dei 
et  amor  surgunt  in  anima,  de  quibus  protinus  sub- 
infertur  : 

Vers.  6.  Et  relinquelur  in  eo  $icut  racemu$^  et  sicut 
excu$$io  oleas  duarum  aut  trium  olivarum  in  siimmi- 
tate  rami.  Potest  per  racemum  amor  Dei,  per  oleam 
ipsa  hominis  anima  intclligi,  quae  non  inconvenien- 
ter  oleae  comparari,  vel  eliam  oiea  nominari  poterit« 
quando  oleo  misericordiae  Dei  perfusa,  atque  a  pri- 
Stina  sua  duritia  divinitus  emollita,  perfectnque 
timore  Dei  et  amore  attacla  fuerit.  Et  bene  dicitur, 
B  relinquetur  in  eo  $icut  racemu$j  et  $icut  excu$$io  oieo 
duarum  aut  trium  olivarumy  quia,  dum  ei  una  parte 
amore  Dei  possidetur ,  ex  altera  parte  timore  Dei 
tangitur,  ex  duobus  his  motibus  fit  salubris  quae- 
dam  excu$$io^  excu$$io  utique  duarum  aut  trium  oli^ 
varum,  Duarum  olivarum  nomine  duplicem  peeniten- 
tiam  possumus  accipere.  Duplex  autem  poenitentia 
est  et  neglecta  bona ,  et  commissa  mala  dislricte 
poenitere  atque  deflere.  Trium  vero  oUmrumex€u$$io 
est  provida  acsollicita  sermonum,  operaiionum,  co- 
gitationumque  excussio,  quam  olea  iila,  aninia  vide-; 
licet  oleo  misericordiae  Dei  peruncta  quodammodo 
excutit,  dum  hoc  non  solum  discutit,  et  examinat 
ubi  factis  aut  dictis  illicilum  quid  admiserit ,  sedl 


aclusque  suos  quasi  ad  faciendam  sibi  quamdam  ^  etiam  hoc  indiscussum  praeterire  non  patitur,  ubi 
1  *•  II»  •*       11*  •*     j*      i"»   #  ^     1      •      ...         .     .     ..  ..  j.  . 


«ternae  salutis  me$$em  soUicite  colligit ,  disculit  et 
examinat,  et  si  quid  restitisse  sibi  nondum  defletum 
sive  confessum  invenerit,  peracuta  verae  atque  per- 
fectae  confessionia  falce  abscidere  feslinat  :  'Bra- 
chiumque  eju$  $pica$  ieget^  quando  post  confessionem 
fortiter  atque  viriLiter  Deo  satisfacere  coeperit.  Per 
hrachium  euim  fortitudo ;  per  $pica$  vero  bonorum 
operum  designare  potest  multitudo. 

Et  erit  $icvU  quceren$  $pica$  in  valle  Raphaim.  Ra- 
phaim  interpretalum  dicitur  gigante$.  In  valle  Ra- 
phaim  spiritalem  quamlibet  conversationem  accipere 
possumus,  in  qua  homines  tales  congregati  sunt,  et 
congregantur ,  qui  ob  pcrfectae  vitae  (orlitudinem 
merito  gigantibus  comi^arantur. 


vel  miuutissimis  cogitalionibus  a  rectitudinis  se- 
mita  deviaverit. 

Nec  praetereundum  quod  additur,  in  $ummitate 
rami.  Ramu$  utique  boni  odoris  fragrantiam  non  in- 
cengruedesignalquiab  hac,quam  jamdixinius,  dua- 
rum  aul  trium  olivarum  excussione  sive  discussione 
procedeus  in  conspectu  Dei  asccndit.  Summus  et- 
enim  et  suave  redolens  odor  est  coram  Domino 
poeiiitentia  illa  quae,  posl  excussa  et  discussa  dicta, 
eogitationes  et  opera  modo  neglecta  bona  punit, 
niedo  commissa  mala  dignse  animadversionis  zclo 
absumit.  Emundatus  et  illuminatus  per  duplice» 
hanc  poenilentiam  ad  sacrae  Scriplurae  paulatim 
homo  proficit  intelligentiam ,  sicut  typica  significa- 


Aliter  nomine  Raplwxm  malignos  spiritus,  pcr  D  tione  oslendilur,  cumprotinus  adnectitur 


wditm  humiles  justos  quosque  homines  intelligere 
possumus ;  qui  idcirco  vaUi$  Raphaim  vallis  utique 
eorumdem  malignorum  spirituum  dici  possunt,  quia 
despectui  eis  sunt.  Qiianto  enlm  apud  se  humilio- 
rcs,  tanto  apud  malignos  spiritus  suntdespcctiores. 
JSrit  homo  bonus  %icut  qu(eren$  $picas  in  valie  Ra^ 
phaint ,  quia  inter  honiines  illos ,  qui  in  humilitate 
Deo  serviunt,  quos  propter  humilitatem  et  mansue- 
ludinem  maligni  spiritus  despiciunt,  humiliter  quae- 
rit,  si  quid  in  eis  videre  vel  audire  ab  eis  valeat 
quod  imitetur,  per  quod  ad  amorem  palriae  coeleslis 
magis  ac  magis  accendatur.  Spica$  enim  in  valleRa- 
phaim  quwrerc  est  in  spiriiali  conversatione  ab  uno 
f xemplum  sumere  humilitalJF,  ab  altero  exeroplum 


Sive  quatuor  aut  quinque,  in  cacuminibu$  eju$  fru- 
ctu$  ejus^  dicit  Dominu$  exercituum.  Quid  in  cacv- 
minibu$  nisi  arduos  animae  sensus,  vel  quid  per 
quatuor  aut  quinque  fructus  ejus  nisi  evangelicum  et 
legalem  fructum  intelligimus?  Quatuor  enim  aut 
quinque  fructus  in  cacuniinibus  s.uis  homo  quo- 
dammodo  habct,  quando  Novi  Testamenti  scriplu- 
ram,  quae  per  quatuor,  et  Veteris  Testamenti  scri- 
pturam,  quae  per  quinque  intelligitur,  utiliter  ac 
fructuose  audire,  arduisque  animse  suae  seusibus 
comprehendere  et  intelligere,  factisque  sagaciter 
exsequi  et  custodire  coeperit.  Sequitur  : 

Vers.  7,  8.  In  die  illa  incUnabilur  homo  ad  facto- 
rem  5tfiim,  et  ocuU  ejus  ad  sanctum   Israel  respi- 


H75  UBER  DE  X  ONERIBUS   tAlM.  UU 

ciefit,  Et  non  incUnabitur  ad  attaria^  qua  fecerunt  A  propinqiiare  ei  audebll.  Sed  qula  dies  iiec  stabilU' 

in  hac  vita  esse  non  polest,  sed  ex  succedente  ten- 


manUs  ejus,  et  qua  operati  sunt  digiti  ejut,  In  die  Ula 
supernae  Tisiutionis  ad  factorem  $uum  homo  inclina" 
tur,  Inclinari  enim  est  humiliari ,  quia  quanto  per 
dilectionem  et  cognitionem  Deo  approximat,  tanto 
verius  atque  perfectius  coram  eo  se  humiliat.  Et 
cculi  eju$  ad  sanctum  I$raekre$picient.  Sanctu$  hrael 
sanctam  hominis  mentem  significat,  qux\ert$ancta 
dici  poterit,  quando  ista  slabilita  et  sanciU  in  Do- 
mino  fuerit,  ut  nihil  sit,  quod  exterius  libeat,  sed 
totis  desideriis  et  a£fectibus  semper  ad  Deum  retpi' 
cere  gaudeat. 

Et  non  inclinabitur  ad  aitaria,  quos  fecerunt  nMinui 
eju$f  et  quce  operati  $%nt  digiti  eju$.  Per  altaria, 
qu»  feceruut  manus  ejus,  bona  opera,  per  digitoe 


Utionum  [nocte  nunc  in  corpore  exlrinsecus  profe« 
ctum  suum  reUrdari  plerumqiie  et  impediri  homo 
conspicit,  cumque  aliorum  profectum  videt,  parum 
aut  nihil  proficere  se  dolens,  gemebunda  cordis  voco 
loquitur  ad  se  dicens  intra  se : 
:  Vers.  10.  Quia  oblita  e$  Dei  Salvatori$  lnt,  et  for- 
ti$  adjutori$  tui  non  e$  recordata^  propterea  ptanta' 
bii  planttuionem  in/idelem^  et  germen  aiienum  $emi^ 
nabii,  Per  planiationem  infideUm  notamu^  malas  co« 
gitationes;  per  germen  atienum^  minus  perfecUs 
actiones.  Quia  oblita^e$t  inquit,  Dei  Salvatori$  tui. 
Ac  si  dicat :  Hoc  quidem  divina  justitia  exigit,  quia 
injustitia  tui  iU  commeruit ,  ut  quae  oblita  e$  Dti 


autem  discretionem  bonorum   operum   intelligere  B  Satvatorie  tui ,  et  fortie  adjutorii  tui  recordata  non 


possumus.  Ad  altaria^  qua  fecerunt  manu$  eju$^  et 
quas  operati  $unt  digiti  eju$ ,  homo  non  inclinatur^ 
quandoin  ipsis  etiam  actibus  suis,  quae  discrete, 
el  simpliciter  pro  Domino  operatus  est,  quasi  im- 
pium  et  indignum  seipsum  judicat,  totumque  ei,  a 
quo  accepit,  in  vera  humilitate  attribuit. 

2^011  re$piciet  luco$  et  delubra,  Per  ttuoe^  in  qui- 
bns  sacrificia  daemonis  parari  et  offerri  oUm  consue- 
▼eral ,  accipere  possumus  masculos  amantes  [cod, 
amare]  ac  juxta  turpitudinem  saeculi  yiventes,seque 
diabolo  quotidie  per  mala  opera  sacrificantes.  Per 
detubra  vero ,  in  quibus  idola  servabantur,  et  cole- 
banlur,  feminae,  quaet  post  vaniutes  saeculi  et  con- 
cupiscentias  camis  incedentes  templa  daemoniorum 
Bunt,  non  incongrue  figurantur.  Ilos  profeclo  lucos 
et  baec  delubra  homo  ille,  qui  eo,  ut  praediximus, 
ordine  processerit ,  nullo  modo  re$picit ,  quia  vo- 
lupUtes  eorum  tolumque,  quod  in  hoc  mundo  desi- 
derari  vel  possideri  potest,  spe  coelestis  patriae 
prorsus  abjicit  et  contemnit. 

Yers.  9.  Jn  di^  illa  erunt  civitate$  fortifndinU  ^u$ 
deretictce  $icut  $egete$  et  aratra^  qum  dereticta  $unt  a 
facie  fitiorum  Israel,  et  erit  [al,  eri$]  de$erta,  Per 
ei9itate$  fortitudinis  eju$  possunt  intelligi  universi 
aensus  ejiis,  in  quibiis  male  fortis  erat,  quando  for- 
liter  ac  suaviter  vitiis  ministrabat.  Istos  sane  sen- 
sus  suos,  qui  quasi  quaedam  civitate$  fortitudim$  eju$ 
sunt,  homo  spirilalis  ex  parte  relinquit^  et  ex  parte 


€<,  cum  recordari  debueras » inutilium  atque  mala< 
rum  importuniuti  cogitationum  nolens  et  inviu 
modo  subjaceas ,  et  quia  neglexisti  facere  bonum 
qi|pd  debueras,  nunc  eliam,  cum  non  vis,  imper-^ 
l^ctae  actionis  offendiculum  evadere  nequeas. 

Vers.  ii.  In  die  ptantationie  twB  labru$ca,  Quia* 
reducta  ante  oculos  tuos  dies  pristinae  ptantationi^^ 
dies,  inquam,  Iransactae  conversationis  nil.tibi  re- 
praesenUI  nisi  tabruscam^  intolerabilem  utique  cor- 
dis  duritiam ;  atlamen,  si  de  bonitate  et  misericor-^ 
dia  Dei  confidens  laboribus,  quibus  potes,  constan- 
ler  ac  perseveranter  insudaveris,  mane  $emen  tuum 
ftorebit^  quia  clarescente  super  te  mane  supemae  vi- 
siutionis  ac  miserationis,  omnipolens  Deus  Undem 
aliquando  in  bonum  fruclum  $emen  miim,  id  est  Ia-> 
borem  operum  luorum  consurgere  faciet. 

Sic,  sic  defedum  suum  humiliter  deflendo  rursum' 
de  misericordia  Dei  spem  consolalionis  resumit, 
atque  ad  majorem  laboris  constantiam  semelipsum 
hortalur,  el  dicit:  Abtata  e$t  me$$i$  in  die  hwredita^ 
ti$^  et  dolebi$  graviter,  In  hcereditate  sancU  conver- 
satio,  in  me$$e  bona  polest  designari  adio.  Et  esX, 
quasi  fidelis  anima  doleat  et  indicat  in  semetipsa : 
Qoia  in  sancU  hac  conversatione,  in  qua,  et  per 
quam  hcereditatem  patriae  coeleslis  oblinerc ,  d  <)e^ 
servire  deberes ,  sola  tu  sine  fructu  bonae  actioiBB 
incedis,  expedit  tibi,  ut  graviUr  dotea$;  expedit,  in-^ 
quam,  ut  aliis  gaudentibus  et  exsuluntibus,lu  ex  as^ 


non  relinquit.  Relinquit  eos ,  non  ut  perdat ,  sed  ul  0  sidua  peccalorum  tuorum  recordatione  contristeris;: 


melius  hal)ere  incipiat.  Relinquit  eos  $icut  $egete$ 
et  aratra,  quas  derelicta  $unt  a  facie  fitiorum  hraet^ 
quando  a  mala  fortitudine  iila ,  qua  ad  peccaU  et 
vitia  conforubatur,  potenter  eos  retrahit;  non  re- 
linquit  eos ,  quando  ad  proferendas  bonorum  ope- 
nun  segetes  quasi  quaedam  aratra  ad  quotidiana  spi- 
riulis  vilae  exercitia  excmplo  filiorum  hraet ,  filio- 
rum ,  inquam ,  Deum  videntium ,  Deum  diligentium 
fortiter  circumfert  et  inflectit.  Igitur  quaecunque 
beata  anima  itn^  seipsam  non  relinquens  relinquil , 
de$erta  erit  Erit  deserta  a  diabolo ,  erit  deserta  a 
miindo,  erit  deserta  a  peccalo,  quia  neque  mundus, 
neque  peccatum,  neque  ipse  peccati  auctor  diabo- 
Uis  in  illa  die ,  in  illa  siipemac  visiutionis  luce  ap- 


ut  aliis  comedentibus,  dormientibus,  aliisque  Uciti& 
rebus  licite  utentibus,  le  jejuniorum  frequentia,  vi« 
giliae  insUntia,  te  ipsumcastigando,eUamliciUtibi 
non  Ucere  existimans  semper  coram  Deo  humi- 
Ueris. 

CAPUT  IV. 

Onu$  ^fypti ,  mii  perfeeta  pcmitentia ,  quam  Deu$ 
potentia  divinitatie  $uasmi$ericorditer  et  mirabUiter 
in  homine  operatur. 

IsA.  XIX ,  VERS  1-3.  Onu$  jEggpti.  Ecce  Dominu$ 
a$cendet  $uper  nubem  tevem^  et  ingredietur  JEgyiptum^ 
etmovebuntur  eimulacra  jEggpti  a  facie  eju$yet  cor 
^ggpti  tabe$cet  tn  medio  ejn$.  Et  concurrcre  fadam 
^gyptio$  adver$u$  A^gyptio$,  et  pugnabit  tir  eonlra 


«75  VEN.  GflfDKfnibl  ABBATIS  ADMONTEJiSIS  117« 

fratrem  tuum,  ei  vir  contra  amieum  twmn,  dmtnt  «d-  A     *^^  jmgnabU  mr  contra  (ratrem  tnum,  et  vir  contra 


vertut  eiviiutem ,  regnum  advertut  rignum.  Et  dt- 
trumpetur  tffiritut  ^gtjpti  in  vitceribut  ejut^  et  con- 
titium  ejut  pracipitabo,  Totum  omis  istud  yidetur 
agere  deperfecla  pcenitentia,  q[iiam  Beus  omni|K)- 
tens  potentia  divinitatls  sux  misericorditer  et  mi* 
rabiliter  operatur  in  bomine.  Onus  autem  istud  illi 
80I1  conTenit ,  solus  ille  utiliter  poitare  poterit,  qui 
siib  praeeedeiiti  onere ,  quod  inscribitur  Damasco , 
liumilbtiitf,  qifemadmodum  diximus,  et  exercitatus 
atque  eruditus  fuerit.  Ecce  Domhtut,  ait  propbeta 
atcendet  tuper  nubem  levem,  et  ingredietur  Mg^ptum, 
In  nube  levi  levigata  et  alleviata  a  peccaiis  et  vitiis 
'vita  hominis  potest  intelligi.  In  Mggpto  autem,  qu» 
pertequent,  vel  tenebrce,  vel  anguttant  tribniatio  in- 


amienm  itiam,  civitat  adversut  civitatem^  regmm 
advertut  regnum,  Per  fratrem  et  amicum  spiritum 
honrinis  el  corpus  congme  intelligere  possumus.Pit- 
gnat  vir  contra  fratrem  tuum,  quando  ipsis  volunta- 
tibus  suis  quse  in  spirilu  fiunt  viriiiter  homo  resis- 
tere  incipit.  Pugnat  nr  contra  amicum  luum,  quando 
corpus  suum,  quod  contra  Deum  prius  amaverat, 
quasi  inimicum  propter  Dcum  reputat,  quando  illud 
quasi  iiiimicum  conterit,  diversisque  adversitatibus 
alque  laboribus  domat  et  confringit.  Pugnat  etiam 
civitat  adversut  civilatem^  quando  civitas  bonoruid 
operum  adversus  civitatem  malorum  operum  con- 
surgit.  Pugnat  regnum  adversut  regnum,  quando 
fort!  et  virili  constantia  bonae  actionis  regnum  tH 


terpretatur,  cor  liominis  non  incongrue  figuratur.  B  fiorum  dissipatur,  regnumqne  virtutum  per  gratiam 


Super  nivem  levem  Dominut  quodanomodo  atcendit, 
qtMiido  hominem,  quem  a  malo  gravi  peccatomni 
cmere  levigavit,  ascendentem  et  proficientem  in  yir- 
fulibus  facit.  Ingreditur  etiam  JBgyptum ,  quando 
€or  illud,  quod  tenebrosum  antea  fuerat,  r;^io  vi- 
iftationis  suae  penetrat  et  illuminat. 

Ft  movebuntur  timulacra  ^gypti  a  facie  ejut,  Per 
timulacra,  quae  ideo  timulacra  dicuntur,  quod  it- 
wuttint  sanctitatem  et  deitatem,  et  tamen  non  ha- 
Iient,  ea  opera  hominis  quse  bona  similia  sunt,  sed 
ad  malam  fioem  tendunt,  congrue  satis  intelligi 
possunt.  Simulacra  moventur,  quando  mala  opera 
ihutaiaur.  Sed  unde  h«c  simuiacrorum  motio? 
uiide,  inquam,  haec  malorum  openim  mutatio  ?  A 
facie  ejutf  a  cognitione  Tidelicet  Dei  omnipotentis"; 
nam  cum  homo  pra^sentia  visitantis  se  majestatis 
supemae  irradiari  intrinsecus  cceperit,  ipsa  etiam 
#pcra  siia  qusebona  et  justa  credidit,  mala  et  injusta 
invenit.  Sed  quia  plerumque  fit  ut  homo  peccata  re- 
linquat  corpore,  et  tamen  adbuc  ea  sentiat  in  vo- 
l&ntate,  xpte  snbjungitur : 

Et  eor  ^gypti  tabeseet  in  medio  ejut,  In  corde 
.^flrt^pH  intelligere  possutnus  volunlatem  hominis. 
Cor  JSgypti  tabetcit  in  mei/fa  e/ui,  quando  supernae 
pietatis  gratia  attactum  ab  omni  notitk  voluntate  in- 
fHmari  coeperit,  atque  in  lairdabili  qoadam  medie- 
tate  ita  se  in  se  continet,  quod  nec  prospera  nimium 
diiigit,  nec  adversa  nimium  metuit.  De  hoc  tati  ho- 


Ifei  in  homine  stabilitur  et  confirmatur.  Hanc  lau- 
dabilem  pugnam  quid  gratiae  et  virtutis  sequatur, 
Tcrbis  sequentibus  mystice  demonstratQr,  cum  di- 
cHur  : 

Et  ditrumpetur  tpiritut  ^gypti  im  vhceribut  eo^ 
rum ,  et  concilium  ejut  pra^cipitabo,  Potest  hoc  m 
loco  per  jEgyptum  mundus,  per  ipfHttim  ^gypti 
concupfscentia  mundi,  per  viscera  vitales  hominis 
sensus  designari.  Quandiu  homo  in  mundo  est  et  de- 
lectabiliter,  mundum  possidet,  spiritum  mundi  ba- 
bet.  Omne  enim,  ut  ait  apostolus  Joannes,  quod  in 
mundo  est^  eoncupiscentia  carnit,  et  concupitcentia: 
oculorum,  ettuperbia  vitw  ett  (I  Joan,  11,  16).  Sed 
dum  ab  hoc  saeculo  perfecte  ad  Deum  conversus 
fuerit,  atque  in  conversione  sua  juxta  pnescriptum 
ordinem  tivere  coeperit,  tpiritut  ^gypti  in  viteeri' 
but  ejut  quodammodo  disrumpitur,  quando  ejecto 
spiritu  superbiae,  qui  utique  spiritus  ^gypti,  spiri- 
tus,  inquam,  mundi  est,  humiiitatis  spirilus  in  vitce^ 
ribut^  hoc  est  in  vitalibus  sensibus  ejus  divinituft 
diffunditur* 

Bene  autem  adjecit  Dominus,  et  ait :  Et  contih 
tium  ejut  prmcipitabo,  Consilium  enim  spiritus  sut 
prcecipitat,  et  inutile  facit  in  homine  consilium  spi- 
ritus  iClgypti.  Concilium  spiritus  iOgypti  est  ut  se- 
cundum  concupiscentias  mundi  homo  vivat.  Consi 
liucn  spiritus  Dei,  Spiritus  sancti  est,  ut  despectis 
et  abjcctis  concupiscentiis  mundi  per  veram  humi- 


mine  in  tam  laudabili  medietate  consistente  quid  D  ^i^^lcin  semper  se  Deo  submittat.  Omnes  autem. 


adhuc  subjuiigat  Dominus,  audiamus : 

Et  concurrere,  inqiiit,  faciam  jEgyptiot  advertut 
JSgyptiot.  Per  concurrentet  jEgyptiot  advertut  JEgy- 
ptiot  wium  eiimdemque  hominem  congrue  satis  in- 
telligere  possumus.  Concurrere  facit  Dominus  Mgy- 
ptiot  advertut  ^gyptiot,  qnando  horoines  persecu- 
ierti  adversus  homines  peccatores,  homines,  in- 
quam,  poenitentes  adversus  bomines  peccantes  fe- 
lici  discordia  suscitat.  Bonus  sane  ct  feliciter  dis- 
confons  eoticursus  JSgyptiornm  adversus  iClgyptios 
fit,  qnando  is  qui  iEgyptius  erat  peccando,  ^gy- 
tius  esse  incipit  districtx  animadversionis  sententia 
ih  seipao  peccata  persequendo  et  puniendo.  Unde 
prottnu^  subunfertur ; 


qui  praecipitato  hoc  modo  consilio  spiritus  iEgypti 
buic  sancti  Spiritus  consilio  consenseriiit,  qualiter 
postmodum  vivere  debeant,  ei  sequentibus  Terbis 
exemptum  sumant.  Sequitur : 

Et  imerrogabunt  simulacra  tua,  et  divinot  tuot^ 
et  pythonet  tuot  et  hariolos,  Divini  dicebantur  qui 
quasi  prophetico  spiritu  futura  praenuntiabant.  Py- 
tkonet  dicebantur,  qui  maligno  spiritu  obsessi  quasi 
ex  quadam  insania  propbetabant.  Harioli  dicebantiir 
qui  aut  in  astris  aut  in  eitis  pecudum  futura  prae- 
Tidere  consueverant.  Possumus  intelligere  per  it- 
mulacra,  sicut  praediximus,  opera  hominis,  per  di- 
vinot  interiores  sensus  bominis,  per  pythonet  el 
hariolot  duo  genera  peccatorum,  quorum  unum  est» 


H77 


LIBER  DE  1  ONERIBUS  ISWM. 


ixii 


quandoiDstigaiitemalignospiritueiindustria,bocest  A  quasi  aggeres  quosdam  comportat,  ei  quiLus  noxii 


Toluntarie  ac  scienter  bomo  peccat.  Aliud  yero  est, 
quando  absque  mentis  delectatione  et  deliberatione 
ex  casn  et  subita  quadam  praecipitatione  peccat. 
Sinmlacra  sua  quodammodo  interrogat  qui  districte 
ac  soHicite  discutit  et  examinat  quid  vel  quanturo 
in  exteriori  bomine  malis  actibus  commiserit.  Divi^ 
not  suos  tnrerrogaf,  quandosubtiliter  et  humiliter  ad 
memoriam  revocat  quid  vel  quantum  in  interiori 
homine  iniquis  conira  Deum  voluntatibns  delique- 
rit.  Sed  nec  boc  quidem  homini  sufQcit,  nisi  etiam 
pythonei  et  hariolos  interroget^  quiaquipcrfecte  poo- 
nitere  viilt,  non  solum  boc,  quando  vel  quantum 
peccaverit,  sed  et  recte  discernere  et  discrete  per- 
pendere  debet,  ubi  aut  quomodo  peccaverit,  an  ex 


tentationum  rivi  oriuntur.  Sed  dum  caro  ut  hostis 
deputalur,  et  bostiliter,  ut  ita  dicnm,  propter  Deum 
tractatur,  teniationes  illse,  quas  aliquando  ex  se 
pariebat,  quasi  exsiccati  rivi  inlereunt.  Sed  et  ^u- 
mtna,  id  est,  magiiae  et  grandes  tentationes,  quibus 
ex  importunitate  diaboli  quasi  forti  fluminum  im- 
petu  impingebatur,  per  potentiam  et  misericordiam 
Dei  compressse,  aut  penitus  deflciunt,  aut  etiam  ila' 
attenuantur  et  moderantur,  quod  prxvalere  ei  ul- 
tra  non  poterunt.  Unde  autem  baec  fluminum  atte- 
nuatio,  unde  bsec  rivorum  exsiccatio  veniat,  se- 
queus  verborum  ordo  mystice  insinuat.  Nam  se- 
quitur  : 
Calamus^  ef  juncus  marcescent,  Quid '  per  ra/a- 


induslria ,   aut   eventu,  hoc  est   utrum   studio  et  B  mum^  qui  vacuus  est,  nisi  cor  bominis  evacuatum 


amore,  longaque  animi  deliberatione,  aut  ex  sola 
improvidae  ac  infirmae  mentis  pnecipitatione  peccati 
f  rimen  incurrerit.  Post  interrogationem  istam,  post 
tam  districtam  hanc  sui,  ut  ita  dicam,  discussio- 
nem,  fit  tandem  quod  sequitur  : 

Yers.  k.  Et  tradam  ^gyptum  in  manus  doniino' 
mm  erudeliumy  et  rex  fortis  dominabitur  eorum^  ait 
Dominns  exercituum.  Domini  isti  Domini  boni  sunt, 
qui  crudeliter,  sed  salubriter  ab  homine  exigunt, 
f  uod  peccavit,  qui  ad  hoc  excitant  eum  et  insti- 
gant,  ut  tanta  crudelitate  et  amaritudine  poenitendo 
contra  senetipsum  saeviat,  quanto  amore  quanta- 
que  cordis  ac  corporis  dulcedine  peccavit :  sicque 
fit  ut  rex  fortis  dominetur  eonim,  quando  pnesidens 
spiritus,  quem  per  regem  fortem  intelligimus,  for- 
titer  sensibus  camis  dominando,  sublimiter  regendo 
imperat,  et  ne  pristinis  libidinis  suae  motibus  caro 
servire  possit,  cuncta  ejus  fluxa  potenter  comprimit 
atque  restringit. 

Yers.  5,  6.  Et  arescet  aqua  de  mart,  et  fluvius 
desolabitur^  et  siccabitur.  Et  deficient  flnmina,  et 
attenuabuntur,  et  siccabuntur  rivi  aggerum.  Calamus 
etjuneus  marcescent.  Aquo  de  mari  arescit^  quando 
concupiscentia  carnis,  quse  per  aquam  notatur,  ex 
amarii:Mto  per  poenitentiam  corde  quasi  exbausta 
superatur.  Desolatur  etiam  fluvius  atque  siccatur, 
quando  carnalis  actio,  per  quam  lethaliter  diflluere 
et  effluere  bomo  consueverat,  quasi  sublato  solatio 


jam  ab  aniore  s%culi,  et  qtiid  per  juncum,  qui  fra- 
gikis  est,  nisi  fragili  et  infirmum  corpus  hominis 
intelligi  potest  ?  Quomodo  autem  cor  ct  corpus  bo- 
minis  marcescere  debeat,  aliis  protinus  verbis  evi- 
denlius  propbeta  exponit,  cum  dicit  : 

Vers.  7.  Nudabitur  alveus  rivi  a  fonte  suo,  ei 
omnis  sementis  irrigua  siccabitur^  et  arescet,  et  non 
erit.  Sicut  per  juncum,  ita  et  per  alveum  corpus 
hominis  intelligimus.  Nudatur  alveus  rivi  a  fonte  suo^ 
quando  bomo  vere  et  bumiliter  in  confessione  sua 
aperit  quid  et  quantum,  et  quam  turpiter  in  corpo- 
re  suo  peccaverit.  Ibi  vere,  cum  ita  semetipsum 
homo  denudat,  omnis  sementis  irrigua  siccabitur^ 
et  arescet  et  non  erit  quia  anima  sive  caro  illa,  quae 
irrigua  fuit  in  peccatis,  exsiccata  per  poenitentiam, 
emundata  per  confessionem,  deperfecta  peccatorum 
remissione  gaudebit. 

Vers.  8.  Et  moerebunt  piseatores^  et  tugebunt  om* 
nes  mittentes  in  flumen  hamumy  et  expandentes  rete 
super  faciem  aquce  [aquarum  emarcescent.]  Sunt 
piscatores  quidam,  qui  boni  sunt  sancti  videlicet 
angeli,  quf  hominem  demari  hujus  sseculi  trahunt, 
Creatoriqne  suo  restituunt.  Sunt  etiam  piscatoret 
quidam,  qui  mali  sunt,  contrarii  videlicet  spiritus, 
qui  suggestionibus  etimmissionibussuisprocellosis 
peccatorum  fluctibus  semper  hominero  immergere 
satagunt.  Nam  cum  viderint  quod  ita  in  Domino 
progreditur  bomo  ille,  quem  prius  piscati  fuerant» 


fortiter   reslringitur.   Solatium  fluvio  subtrahitur,  d  cujus  cordi  hamum  deceptionumjsuarum  fortiK  r  in- 


quando  turbidus  carnalis  operationes  fluvius,  qui 
ex  immoderantia  cibi,  potus,  atque  somni  caetera- 
rumque  delectabilium  aflluentia  rerum  processit, 
siti,  fame,  vigiliis,  atque  flagellis,  caeterisque  piis 
laboribus  fortiter  eliditur. 

Post  hsec  deficient  eliam  flumina,  et  attenuabun' 
tur^  et  siccabuntur  rivi  aggerum.  Possumus  intelli- 
gere  per  flumina  grandes  tentationes,  quae  profl- 
cientem  hominem  fortiter  ex  malitia  diaboli  ple- 
rumque  illidunt;  per  rivos  aggerum  minores  tenta- 
liones,  quae  ex  comportatione  camis  quodammodo 
surgunt  et  procedunt.  Sicut  enim  aggeres  ex  con- 
gestione  terrae  fiunt,  ita,  dum  homo  terram  suam, 
id  est  caraem  suam  soaviter  et  voluptuose  tractat. 


fixerant,  super  quem  rete^  id  est  violentam  coactio- 
nem  suam  expanderant,  moirebunt  et  lugebunt,  quia 
bumana  salvatio  intolerabilis  eorum  moeror  est  et 
tribulatio.  Unde  adhuc  subditur  : 

Vers.  9, 10.  Marcescent  et  confundentur,  qui  opera- 
bantur  linum  plectentes  [al.  peclentes]  et  texentes 
subtilia.  Eterunt  irriguaejus  flaccentia:  omnes  qui 
faciebant  lacunas  ad  capiendos  pisces.  Per  /tnum, 
quod  de  terra  nascitur,  bomo,  qui  terrenus  antea  et 
carnalis  fuerat,  non  injuste  accipitur.  Maligniautem 
spiritus  operatores  lini  jure  nominari  possunt  qui«i 
haec  sunt  opera  eomm,  quod  hominem  terrenun  ter- 
rena  sapere,  c^rnalitervivere  faciunt.  Quomedo  flec- 
ctentes  et  texentes  sublHia  ?  Plcctentcs  iti<s^xVo>ss^^.^ 


1179  YEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  1180 

texentei  in  cogitatione.  Plectente$  in  operalione  di-  A  ^iius  quidain  turbo  elsi  non   xque  suaTis,  laraeA 


cuntur  quia  peccatis  peccata  semper  connectunt. 
Texente$  in  cogitatione  dicuntur,  quia  malignis 
suggestionibus  et  immissionibus  suis  noxias  e^ 
lllicitas  in  corde  hominis  cogitationes  cogitationibus 
r;ontexunt,  ut  ex  his  lacuna$  sibi,  id  est  corda  et 
corpora  hominum  camalia  faciant,  in  quibus  pi$ce$ 
8U0S,  quod  sunt  peccata  et  vitia,  quibus  inescantur, 
congregare  et  conservare  valeant.  Sed  marce$cent  et 
confundentur ;  marce$cent  in  conversione  hominis, 
confundentur  in  perfecta  conversatione  hominis. 
Et  erunt  irrigua  eju$  flaccentia^  quando  et  irrigui- 
tas  malarum  concupiscentiarum,  quae  intrinsecus 
in  anima  exuberabat,  et  irriguiias  carnis,  quse  per 
mala  opera  forinsecus  emanabat,   ita  per  gratiam 


aeque  satutaris  venit,  quando  rouitanim  voluntatum 
atque  |desideriorum,  quibus  in  corde,  quod  pcr 
deserlum  intelligendum  diximus,  nullo  sciente,  sed 
solo  Deo  inspiciente  multolies  ofiendit,  humiliter 
reminiscens  medullitus  compungitur.  Venitetiam 
turbo  aiiu$  de  terra  horribili,  quando  multa  horribi- 
lia  peccatorum  contagia,  quae  corpore  commisit, 
humiliter  ad  memoriam  revocans  horret  et  expave- 
scii,  et  praevalido  poenitentiae  dolore  quasi  forti 
quodam  concussus  turbine  compuncius  iBgemiscit. 
Ex  diversis  bis  turbinibus  nunc  ab  Africo,  nimc 
de  deserto,  nunc  de  terra  horribiU  venientibus  vuto 
dura  nuntiatur  homini .  Dura  haec  vi$io  vera  et  per- 
fecta  peccatorum  est  recognitio.    Nam   antequam 


Dei  exhausta  fuerit,  quod  nullis  malignis  spiritibus  ^  turbines  isti  veniant ,  non  potest  bomo  videre,  non 

potest  cognoscere  seipsum,  non  potest  scire  vel  in- 
telligere  quantum  mali  promeruerit  apud  Deum. 
Venientibus  autem  his  turbinibus,  ubi  perfecte 
seipsum  recognoverit,  gemebunda  cordis  voce  in 
spiritu  et  in  animo  contrito  plemmque  dicit  in  se- 
ipso,  Qui  incredulu$  e$t^  infideliter  affit  et  ^tii  depo- 
pulator  e$t^  va$tat,  Incredulus  quodammodo  homo 
est,  quando  maia  voluntate  intrinsecus  corrumpi- 
tur  ;  infideliter  agit,  quando  malam  voluntalem  ma- 
lis  operibus  prosequitur.  Haec  duo  homo  justuspra&- 
dictis  turbinibus  feliciter  exsuscitatus  in  seipao 
plerumque  reprehendit,  accusat  et  punit,  atque 
dicit :  Quiincredulu$  e$t,  infideliUr  agit,  et  qui  rf«po- 


ad  faciendas  lacunas,  ad  capiendos  pisces  vel  in  ani- 
ma  vel  in  corpore  ejus  locus  remanebit. 

CAPUT  V. 

Onu$  de$erti  mari$,  $eu  de  triplici$  compunctiom$ 
gratia, 

\%k,  XXI,  VERS.  1,2  Onu$  deserti  mari$,  Sicut  Itir- 
bine$  ab  Africo  veniunt,  de  deserto  venit,  de  terra  horri- 
bUi.  Vi$io  dura  nuntiata  e$t  mihi :  qui  incredulu$  e$t 
infideliter  agit,  et  qui  depopulator  e$t  va$tat,  A$cende 
j€lam,  ob$ide  Mede ;  omnem  gemitum  eju$  ce$$are 
feci.  In  onere  isto  quinto  pracscribitnr  et  ostendi- 
tur  nobis  triplex   eompunctionis  gratia,  per  quasm 


homo,  qui  de$ertum  mare  jam  factus  est,  hoc  est  ^  pulator  ei(,  va$tat,  Ac  si  dicat :  Miser  tu  ac  gemen- 


qui  deserto  et  reticto  saeculo  in  amaritudine  cor- 
poris  et  animae  Deo  jam  satisfacere  coepit,  miseri- 
corditer  plerumque  tangitur  et  visitatur.  Compun- 
gtur  enim  aliquando  ex  sola  praevenientis  sancti 
Spiritus  gratia,  aiiquando  ex  recordatione  malorum 
desideriorum  malarumque  voluntatum,  quibus  in 
corde  Deum  offendit,  compungitur  aliquando  ex 
recordatione  roalorum  operum,  quae  corpore  contra 
Deum  commisit.  Hoc  enim  in  exordio  oneris  hujus 
nobiliter  exprimitur,  cum  in  persona  perfecte  poeni- 
tentis  hominis  et  in  vera  humililate  seipsum  agno- 
scentis  per  prophetam  dicitur  $icut  turbine$  ab  Afri- 
co  veniunt^de  de$erto  venit^  de  terra  horibili;  vi$io  du^ 
ra  nuntiata  e$t  mihi,  Possunius  hoc  in  loco  congrua 


de,  recognosce  te  incredulum;  per  omnimodam 
enim  pessimae  voluntatis  uequitiam  coram  Deo 
interius  sorduisti,  tu  enormitate  sceleratae  actioni» 
sicut  infidelis  infideliier  conlra  Deum  hucusque 
vixisli.  Sed  et  nunc  (quod  magis  dolendum  cst); 
postquam  conversus  ad  Dominum  pristinas  traiis- 
gressiones  sequentis  poenitentiae  et  satisfactionis 
humilitate  emendare  atque  delere  debueras,  facluft 
es  sicut  populator  deva$tan$ ;  Deo  enim  honorem 
suum  abstulisti,  et  bona  ac  virtutes,  quas  ex  dono 
ejus  acceperas,  quibus  gratiam  Dei  et  pristinae  in- 
credulitalis  atque  infidelitatis  luae  indulgentiam  et 
remissionem  promereri  polueras,  tibi,  quasi  essent 
ex  te,  stulte  atlribuendo  vaslasii.  Sic,  sic  dum  et 


coroparatione    per  Africum    inteltigere    Spiritum  [)  bonaDei  admemoriam  revocai,  et  mala,  quae  bonis 


sanctum,  quia  sicut  flanteAfrico  grandeset  diver- 
sae  tempestales  oriri  solent,  sic  spirante  el  aspiran- 
te  Spiritu  sancto  dura  pridem  peccatorum  corda 
quasi  magnis  quibusdain  ac  bonis  turbiiiibus  com- 
mota  et  excitata  ad  poenitentiae  fletum  mirabiliter  et 
misericorditer  resolvuntur. 

Per  deurtum  vero  intelilgimus  cor  bominis  jam 
perfecte  deserens  mundum  et  de$erium  a  mundo; 
pcr  terram  horribilem  ipsum  corpus  bominis,  quo 
norribiliter  peccavit  Doinino.  Sicut  enim  turbine$ 
boni,  suaves  ulique  et  justae  tribulationes  abAfrico, 
hoc  est  ex  visitante  et  aspirante  Spiritu  sancto 
veniunt,  quse  suaviter  intrinsecus  hominem  afliciunt 
ftic  de  deserto  illo,  quod   cor  hominis  diximus, 


ejus  reddidit,  anxie  examinat,  quanto  verius  per- 
pendit  quod  meruit,  tanto  districtioris  poenitentiae 
lamentis  seipsum  conterit,  et  aflligit  rursum  ad  se 
dicens  intra  se : 

A$cende  Ailam,  ob$ide  Mede,  omnem  gemitum  eju$ 
ce$$are  feci.Per  jElam^  quod  interpretatur  a$cen$u$ 
eju$f  superbiam  cordis  non  incongrue  accipimus ;  per 
Medo$  autem,  qui  tentante$  dicuntur,  diversae  tenta- 
tiones  carnis  non  injusto  exprimuntur.  Increpat 
homo  perfectus  primo  a$ccn$um,  id  est  cordis  sui 
superbiam,  per  quam  dum  incaute  se  extotlendo 
ascendere  contra  Deum  non  metuit,  ad  peccatorum 
vuraginem  miserabiliter  descendere  meruit.  Incre- 
pat  etiam  male  tentantes  passiones  carnis  suae,  qui . 


1181 


LIBER  DE  X  ONERIBUS  \Sk\M. 


mi 


bus  superatus  ac  prostratus  Deum  Creatorem  ac  A  hujqs  versic*iU  iDtaeta  rcliciuimus.  Nam  postquam 


Redemptorem  suum  toties  et  toties  oflendit.  A<« 
cende^  inquit  Mlam.  Hoc  est  dicere :  Tu  male  ascen- 
dens  superbia  cordis  roei,  quae  a  verae  lucis  intuitu 
interiores  oculos  meos  toties  excoecasti,  quae  Deuiq  a 
me,  et  me  a  Deo  Salvatore  meoelongasti  et  expulisti, 
aicende^  asunde^  inquam,  intra  cordismeiconscien- 
tiam,  ascende  ante  oculos  cordis  mei,  ubi  semper  te 
inspiciam,  semper  confitendo  pceniteam,  poenitendo 
amare  defleam.  Sic  cum  se  pro  elatione  mentis  de- 
fleverit,  tentationes  etiamcamis,  quibus  et  per  quas 
ad  iniquitatis  opera  prolapsus  est,  pari  humilitate 
deplorans  subjungit,  et  dicil :  i 

Obside  Med^,  Quasi  dicat :  Tu  mea  misera  tenta- 
flo,  quae  me  ut  infirmum,  ut  enervem  prostravisti. 


dixit,  proplerea  repteti  sunt  lumbi  mei  dolore^  a^je- 
cit,  an^stia  possedit  me  sicut  an^nstia  parturientis» 
Rursumque  cumdiceret,  corrui^cum  audirem;  rttr- 
batus  ««m,  cum  viderem.  Emarcuit  cor  meum^  addi- 
dit,  tenebras  stupefecerunt  me.  Sed  qu»  est  angustia 
haec,  qua  post  tantam  interioris  hominis  perfectio- 
nem  exterius  possidetur?  Vel  qux  tenebrw  illae^qui- 
bus  «ft^e/iacliim  se  dicit  in  exteriori  homine?Vivit 
homo  quasi  in  quadam  latitudine,  quando  laxe  cor 
pus  suum  tractat,  quando  pro  libitu  suo  et  desiderio 
camis  cil>is  et  potibus,  somi)o,  jocis  caeterisque, 
quae  caro  concupiscit,  plus  a^quo  indulget.  Sed  spa 
tiosa  haec  latitudo  in  quamdam  laudabilem  et  felicem 
angustiam  transit,  quando  in  his,  in  quibus  priuft 


quae  tot  et  tantis,  tamque  facinorosis  peccatomm  ^  sibi  relaxaverat,  ita  se  propter  Dcum  angit  et 


contagiis  inquinatum  reum  Deo  constituisti,  obside 
me ;  more,  inquam,  obsidentis  semper  esto  coram 
me,  quatenus  indeclinablli  obsidione  tua,  trlsti  et 
amara  tui  recordatione  semper  me  opprimas,  omni 
tempore  me  humilies,  semper  te  inspiciam,  sempec 
ex  te  quod  ad  poenltentiae  lamenta  succendar  lia- 
beam.  Omn$m  gemitum  ejus  cessare  feci.  Ea,  quae 
mihi  gemenda  erant,  nec  gemui,  sicut  debui,  sed 
cessante  gmitu  exsultavi  et  laetatus  sum  in  his  pro 
quibus  flere  et  contristari  debul. 

Yees.  4,  5.  Propterea  repleti  sunt  lumbi  mei  do- 
lore;  angustiapossedit  me  sicut  angusiiaparturientis; 
comct,  cum  audirem ;  turbatus  sum^  cum  viderem^ 
Emarcuit  cor  meum,  tenebrte  stupefecerunt  me, 

Yerba  haec,  quae  vera  humilitas  in  corde  perfecte 
pcenitentis  format,  ita  distincta  atque  discreta  sunt, 
quod  quaedam  ad  hominem  interiorem,  quaedam  ad 
hominem  exteriorem  satis  congme  referri  possunt, 
Cum  euim  dicit,  repleti  sunt  lumbi  mei  doiore ;  cor- 
nct,  ciim  audirem:  turbatns  snm,  cum  viderem; 
emarcuit  cor  meum^  interioris  hominis  conlritionem 
signat.  Ubi  autem  subjungit,  angustia  possedil  me 
sicut  angustia  parturientis,  tenebrce  stupefecerunt  me^ 
exterioris  hominis  afflictionem  insinuat.  Lumbi  enim 
dolore  replenturj  quando  omnia  interiora  hominis  ad 
pcenitentiam  coromoventur.  Dolor  iste  interior,  do- 
or  utique  intimae  poenitentiae  facit  hominero  audien- 
tem,  facit  eum  videntem,  facit  eum  marcescentem ; 


an- 

gustat,  quod  non  solum  illicita,  sed  et  licita  et  uni- 
versa,  ut  ita  dicam,  quae  suavia  et  deiectabilia  carni 
sunt,  constanter  propler  Deum  respuit,  abjicit  alque 

'  conlemnit.  Talis  islc  homo  recte  dicere  potest  co- 
ram  Domino,  angusiia  possedit  me  sicut  angustia 
parturientis.  Quasi  dicat :  Angusliam  hanc,  cui  roe 
abjecta  ct  despccla  male  lata  canialis  voluptatis  dul- 
cedine  jam  propter  Deum  subegi,  feci  possessorem 
meum,  ut  anguslalus  sub  ea  et  coarctatus  ad  inaiila 
caniis  ultra  non  effluam ;  factaque  est  mihi  sicut 
angustia  parturientis,  sicut  angustia  hominis  parere 
deslderantis,  quia  uon  solnm  pro  evadendo  inferni 
suppliclo,  sed  et  amore  et  desiderio  paricndi  ex 

Q  corde,  pariendl  ex  corpore  meo  aliquid  Deo  placi- 
tum,  Deo  dignum,  omne  quod  latum  in  hoc  niundo 
est  et  jiicundum,  triste  mihi  factum  est  et  angustum. 
Post  talem  angiistiam  recte  ponitur : 

Tenebrte  stupefecerunt  me.  Per  tenebras  enim  ad- 
versitates  carnis  intelligimus,  quia  quando  auget 
sibi  vigilias,  jejunia,  silentium  atque  flagclla,  haec 
omnia  quasi  tenebros  quaedam  suut,  quae  eum,  mun- 
danae  jucunditatis  luci  subductum,  stupidum  niundo 
faciunt.  Stupor  hoc  dicitur,  cum  subito  el  inopiiiato 
pavore  homo  concussus  extra  se  ducilur.  Rectc  au- 
tem  homo  perfectus  quasi  stupefactus  tenebris  dici- 
tur,  quando  per  angustias  atque  advcrsilatcs  camis 
conquassatus  a  seipso,  ab  eo,  inqiiam,  qui  priiis  fue  • 
rat  alienalus  et  immulalus,  etiamsi  miindus  sit,  jani 


nam  dum  perfecto  pocnitentiae  dolore  intus  tangi-  D  non  sentit,  quia  mortuus  sseculo  soli  Deo  vivere  diK- 


tur,  intus  repletur,  audire  incipil  Deum  creatorem 
suum,  audire  incipit  intrinsecus  quid  praecipiat, 
qiiid  interdicat,  videre  per  amorem  Deum  incipit 
quem  videre  et  diligere  antea  neglexit.  Ad  intemam 
hanc  auditionem  corruit,  ad  intemam  banc  visionem 
tti  batur  et  marcescit,  Corruit  a  pristina  mentis  ela- 
tione,  turbatur  ex  nimio  poenitentiae  dolore,  marcescH 
ab  omni  sa^culi  delectatione  at^iue  amore. 

Sed  dum  hoc  modo  intrinsecus  dolore  tactus  fue- 
rit,  cum  sic  turbatus  ab  omnibu^  quae  mundi  sunt 
feliciter  emarcuerit,  auxiliante  supemae  pietatis 
gratia,  interioribus  profectibus  exterioribus  respon- 
det  actibus,  sicut  convenienter  ex  verbis  illis  colli- 
gere,  possumus,  quaeet  in  medioetin  fine  pnesentis 


git,  Undc  apte  adhuc  subjungit,  et  dicit : 

Babylon  dilecta  mea  posita  est  mihi  Miracnhm. 
Miratur  etenim,  et  mirando  dcHct,  ac  conqiiorilur 
tam  stiilte  tamque  insensale  dics  suos  sc  cxpedisse, 
pro  brevi  et  instabili  mundi  hiijus  delectatione  cC 
amore  tanta  bona  perdidissc,  tanta  niala  commc- 
ruisse.  Babyion,  inquit,  dilecta  mea  positaestmiliiin 
miracttlum.  Babylon  interpretatur  confusio.  Et  est, 
quasi  dicat :  Confusa  et  confundens  terreni  amoris 
delectatio,  quae  me  ut  dilecta  dilectum  possederat, 
sibique  subjugaverat,  jamjamque  posita  est  in  mtra- 
culum;  antea  dilecU  jam  aibomlnabills  facta  est 
roihi  atque  despecta.  Mirabile  enim  et  prorsus  mise- 
rabile  judico  a  quoquam  homine  cum  tanto  amora  0 


4185 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMOMENSIS 


i:84 


d^siderio  concupisci  hoc  ac  possideri,  quod  possi-  A  illuminatus  totuni  iiitellectuni  suum  ad  Dcum  cob- 


4leutem  confundit,  quod  amiltentem  tanUe  amaritu- 
dini  alque  dolori  addidit.  Sic  fatuitatem  suani  humi- 
litcr  consideranti  ac  miranti,  ut  ad  consideranda 
etiam  et  pensanda  divinx  miserationis  opera  sen- 
suni  et  intellectum  convcrterc  sludeat,  sequentibus 
verbis  mystice  docctur,  cum  dicitur: 

Vers.  5.  Pone  mensam^  contemplare  in  specula. 
Per  men$am  potcst  intclligi  sacra  Scriptura,  in 
qua  vcre  repositus  ac  reconditus  csl  cibus  fidelis 
anima»,  Proplicta  tcstnnte,  qiii  ait :  Para$ti  in  cons- 
pectu  meo  men$am  adversus  eo$  qui  tribnlant  me. 
{P$al,  XXII,  5).  Pcr  $peculam  aulcin,  iii  qua  ct  cx 
qua  homo  longe  ct  propc  posila  coiitciiiplalur,  pu- 
rum  cor  et  pura  anima  aplc  figiirantur.  Appo$ita 


verterit,  fit  tandem,  quod  dicitur :  Et  quodcunque  ti- 
derit ,  annuntiabit  tibi,  Videt  quodammodo  quandu 
universa  pietatis  ejusopera  prudenter  intelligere  iiH 
cipit.  Quodcunque  nderit,  annunliat,  quando  ea  qw 
de  Deo  scit  et  iniciligit,  afTectuosa  cordis  devotione 
veneratur,  et  ditigit.  Sedquid  videat,  el  videndodi- 
ligat,  audiamus.  Sequitur. 

Vers.  7,  8,  9.  Et  vidit  currum  duorum  equitMm^ 
%$cen$orem  a$ini^  et  a$cen$orcm  cameii,  et  contempU' 
tu$c$t  diligenter  mullo  intuitu.  Et  clamavit  leo :  Su' 
per  speculam  Domini  ego  $um  $tan$  jugiter  per  dim^ 
et  super  cu$todiam  meam  ego  $um  $tan$  totis  nocti- 
bu$.  Ecce  i$te  vcnit  a$cen$or  ah$  |  Vulg.  oinit.  ali$]  vir 
bigw  equitum^  ct  respondit^  et  diiit :  Cecidit  Babglon, 


men$a  contemplari  jiibetur  in  $pecula,  qiiia  adminis-  ^  ^  omnia  $culptiUa  deorum  eiu$  conlrita  $unt  in  terra. 


trata  divinitus  sacne  Scripturx  fercula  piiris  niundi 
cordis  oculis  apponere  docetur,  ut  ex  his  snpint,  et 
intelligat  quid  Creatori  et  Redcniptori  suo  debeat. 
Unde  et  adhuc  subilitiir : 

Comedente$  et  bibente$  $urgite^  principc$^  arripite 
elypeum.  In  clijpeo,  quo  homo  adversus  iclus  ct  tcla 
adversariorum  praemunitur,  gloriosum  sanckc  criicis 
lignum,  per  quod  invisibilium  inimicorum  sagittoe 
invisibiliter  eliduntur,  ct  declinantur,  congrue  in- 
telligitur.  Lignum  vero  Dominicsc  crucis  cxprimit  cl 
docet  mortificationem  carnis.  Comedente$^  inquit,  e( 
bibente$  surgite^  principe$.  Ac  si  dicat:  Vos,  qiii  jani 
principe$  facti  estis,  qui  relicto  saeculo  priiicipari  ac 


Invcrbis  islis,  si  subliliterdisculiunlur,  oninia  Chri- 
sti  sacrninciita  comprchcnsa  ct  Signata  iiiveniiintur. 
Ibi  snnc  iiicnrnniio,  ibi  singularis  cjus  cl  speciaiis 
iii  liac  vitn  coiivcrsalio,  ibi  passMi  cjiis  el  mors,  ibi 
rcsiirrcctio,  ibi  asccnsio ,  ibi  pnMuissa,  el  pcracla 
Spiriliis  saiicti  dcscciisio,  ibi  socniiihis  cjus  tidvcn- 
tiis,  ibi  rciiiiincrntio  electornm,  Itii  damnalio  iiive- 
nitur  rcproboriim.  Iii  riirriideniqucsanclam  cjus  in- 
carnaiioiicm  sntiscdiigruc  possiininsinlcUigere,  quia, 
qiii  in  divinitaiissux  siibstniitin  ncc  vidcri,  neenio- 
ver*  poterat,  humniiiinicm  nostrnm  suscipieiido  cur- 
ru$  quodnmmodo  factus  csl  iiobis ,  ciii  miseri  nos 


et  hubccilles  iniponercmiir,  per  qiicni,  ei  a  quoad 
dominari  vitiis  coDpistis,  duriora  sacrae  Scriplune  ^  coRleslis  patrio;  gnudin,  iiiide  cjecli  crninus,  niiseri- 
comedente$^  assiduae,   inquam,   medilationis  deiite      corditcr  rcporlarcniiir.  Et  bcnc  quidcm  currus  istc 

curru$  duorum  effuitum  noiniiialur.  Per  duo$  cnlm 
hos  equites  ct  Dcus  Paler,  et  Dcus  Spiritiis  sanclas 
digiie  figuraiur.  Nobilissiiiii  isli  eqiiiles  nobilissimo 
huic  curru  socia  dcitale ,  iiidividua  unitale  semper 
pnesidcbant,  sempcr,  ut  ila  dicain,  iiisidebanl  quia 
ideni  Crcator  ct  redeniplor  nosler  Chrislus  iesus, 
q<ii  hoino  visibilisincariic  visibili  apparuil,  cuin  in- 
visibili  Patre  ct  Spirilu  sancto  coa^tcriius,  consub- 
stantialis  Deus  seuiper  pcrmaiisit.  Reclo  autem  or- 
dine  postquam  dictuin  est :  Et  vidit  currum  duorum 
equitumj  subjungitur : 

A$cen$orem  a$ini,  et  a$cen$orem  cameli.  inlelligi- 
mus  enim  in  asino  Judaicum  populum,   in  camelo 


frangenles  et  comminuentes,  leviora  bibente$,  id  csl 
in  cibum  et  refectionem  animae  transferentes,  ^ur- 
gite,  semper  vos  de  infimis  ad  summa,  de  terrenis 
ad  coelestia  per  desiderium  et  amorem  sublevate. 
Arripite  elypeum,  camis  diligite  morlificalionem, 
roeam  humililer  imitantes  passionem.  Sed  si  durum 
libi  videalur,  o  homo,  clypeum  justiim  arripere,  si 
refugis  passionis  el  mortis  meae  imitator  exis- 
lere; 

Vers.  6.  Vade  et  pone  $peculatorem^  et  quodcunque 
viderit ,  annuntiabit  tibi.  Speculator  iste,  qui  nobis 
praecipitur  ut  ponamu$  eum ,  intellectus  noster  est, 
per  quem  quasi  in  sublimi  specula  positos  conside- 


rare,  humililer  pensare  nos  convenil  quae  el  quanta  d  gentilem.  Incarnatus  pro  nobis  Deus  primo  quidem 


9mnipotens  Deus  creator  coeli  el  lerrae,  pro  indignis 
nobis  et  peccatoribus  sustinuerit.  Nam  si  in  Aucto- 
rem  nostruin  frequenler  respicimus,  si  «nultiformes 
passionis  ejus  ignominias  assidue  recolimus,  quid- 
"vuid  se  nobis  obtulerit,  lotum  pro  ejus  amore  leve 
nobis  el  tolerabile  erit.  Igitur  vade^  inquil.,  et  pone 
9peculatorem.  Quasi  dicat :  Vade  per  intellectum,  pone 
per  aflectum.  Vade,  misericordiae  et  miserationis  meae 
d^na  in  intelleclu  cordis  lui  digne  considerando  el 
pensando,  pone  in  aflectum  tuum  quantum  pro  le  la- 
horaverim,  quanla  dileclionis  el  salutis  tuae  causa  su- 
«linuerim. 

Ad  banc  mlemae  exhortationis,  el  eruditionis  Do- 
mini  vocem  ubi  intrinsccus  homo  expergefaclus  el 


factus  est  a$censor  a$ini^  quando  ex  Judaico  populo 
electos  discipulos,  saiictos  apostolos,  caelerosque 
fidei  et  doctrinae  illorum  sectalores  el  imitalores  in 
agnitionem  et  dilectionem  suam  misericordiler  altra- 
xit.  Post  haec  factus  est  etiam  a$cen$or  cameliy  quan- 
do  lorluosum  illum  et  deformem  gentilitalis  popu- 
lum,  abidolorum  sordibus  abstractum,  ad  fidei  sus 
sacramenta  attractum ,  dignum  fecit,  cui  sederct, 
quorum  corda  per  fidem  el  dilectionem  inhabiUret. 
Nobilis  hic  ascensor  asini  et  ascensor  cameli  qua- 
liter  in  hoc  mundo  vixerit,  quam  dissimilis  caeleris 
hominibus  vita  et  conversatio  ejus  fueril,  in  sequen- 
libiis  prophela  manifeslal,  cum  dicit :  Etcontempla" 
tuseit  diligenter  mii/(9inftu7ti.Haece8tvila  Jesu.  CaiH 


A{%}i  LIBER  DE  X  ONERIBUS  IS.UiB  118$ 

piatu$  est  diligenter  muUo  intuitu  a  malis  omnibus  A  tem  elevatus,  et  ad  dexteram  coaeterni  Patris  coaa- 


semper  abslinendo ,  muUa  bona  semper  operando. 
Vel  contemplatus  est  diligenter multo  ifttuituyiioim  bo- 
norum  ad  aetemamrerounerationem,  vilam  maiorum 
ad  xtemam  damnationem. 

Et  clamavit  leo,  Duobus  bis  verbis  sacramenluro 
passionis  et  resurrectionis  Cbristi  breviter  compre- 
henditur.  Qui  clamavit  in  passione,  leo  factus  esl  in 
resurrectione.  Clamavit  buroiliter  in  cruce  moriens, 
leo  factus  est  potentera  morte  resurgens.  Sed  cla- 
mor  taiis  taliter  in  cruce  morientis  quid  gratiae  et 
beatitudinis  Ecclesix  contulerit,  fortitudo  ieonis  hu- 
jus  cum  tanta  potentia  resurgentis ,  dicat  ipse  qui 
ciamavit,  dicat  ipse  qui  resurrexit. 

Super  speculam  Dominif  inquit.e^o  $um  $tan$jugi' 


teraus  Filius  collocatus,  nequaquam  lamen  oblivi» 
scor ,  nec  oblivisci  valeo  cu$todios  meoe ,  Ecclesia 
me» ,  quam  custodire  debeo ,  $tan$  $uper  eam  totU^ 
noctibu$ ,  hoc  est  in  omnibus  adversitatibus ,  angu- 
stiis  ejus,  ac  tribulationibus  semper  et  ubique  inde- 
ficientibus  misericordiarum  mearum  sustentando 
eam  consolationibus. 

Prsemissis  et  prsesignatis  incarnationis,  passionis, 
resurrectionis  el  ascensionis  Gbristi  sacramentis , 
qualis,  quam  districtus  judex  quandoque  redeat,  se- 
quentibus  mox  verbis  propbeta  pronuntiat : 

Ecce,  inquit,  i$te  venit  a$cen$or  ali$  vir  biga  equi' 
f«m,  et  respondit  et  dixit  :  CecidUf  cecidit  Babylon, 
et  omnia  $culptiUa  deorum  eju$  contrita  $unt  in  terra. 


ter  per  diem,  et  $uper  cu$toduim  meam  ego  $um  $tan$  ^  Ecce,  inquit,  Ute  ,  qui  clamavit  in  morte,  qui  leo 


ioti$  noctibu$.  Brevi  hoc  versiciilo  comprehenditur 
gloriosa  ejusdem  Domini  noari  Jesu  Ghristi  ascen^ 
tio,  etjiromissa  atque  peracta  sancti  Spiritus  ad  ter- 
ras  deacensio.  Per  $peculttm  toka  speeiosa  et  prae^- 
clara  beatorum  angelorum  sanctaruuiqse  animarum 
cum  Gfaristo  jam  in  coelo  regmalium,  multitudo  sa- 
lis  congrue  accipi  polest.  Per  cu$todiam  vero  illam 
quam  iiuun  custodiam  noninat,  superquaro  toti$st 
noctibus  $taniem  afiirmat,  praesentem  Ecclesiam  in 
nocle  mortalitatis  hujus  adhuc  laborantem  myslice 
signat.  Sfare  quidem  $uper  $peculam  Domini  lunc  in- 
ccepit,  quando  post  devictam  mortem ,  posl  gloriam 
resurrectionis  exaltatus  el  etevatus  super  omnes  cho- 
ros  angelorum  verus  Deus  et  verus  homo  ad  dexie-  q 
ram  Patris  potenter  consedit.  Sed  et  super  custo- 
diam  suam  stans  eral  totis  noctibu$ ,  quando  posl 
ascensionem  suam  primitivam  illam  Ecclesiam,  quam 
in  nocte  ignorantiae ,  in  nocte  adversitatis  humaiue 
reliquit,  divinitatis  suae  potentia  inler  adversa  mundi 
cuslodivit ,  donec  novo  et  inaudito  sancli  Spiritus 
jubare  coUustratos,  et  inundantis  divinitatis  mune- 
re  perfusos  et  replelos  contra  omnia  adversa  forles 
el  insuperabiles  dedit.  * 

Haec  est  perpaucis  comprehensa  asoensionis  ejus 
gloria,  in  qua  in  supema  illa  et  sublimi  sanctorum 
angelorum  beatarumque  animarum  specula  stans  ju- 
giter  per  diem  houoratur,  adoralur,  veneratur,  ubi 
nox  nulla,  sed  dies  continuus;  uulia,  inquam,  igno- 


£actus  esl  in  resurreclione,  qui  a$censor  a/ts,  id  esl 
polentia  divinilatis  suse,  sive  ali$,  id  esl  minislerio 
sanctorum  angelorom  supra  astra  elevatus  cum 
Palre  el  Spiritu  sancto  regnat  iii  cociis,  ecuiste  venii 
9ir  bigte  equitum,  hoc  estvenis  Deus  elverushomo. 
Venit  quidem  ttr,  hoc  est  in  eadem  humanitale,  qua 
vir  eral,  qua  homo  judicatus  est  ab  hominibus,  omne 
genus  hominum  judicaturus.  Et  bene  quidem  verbis 
prophelicis  verba  angelorum  congruunl,  qui  ascen- 
denie  eodem  Dominonostro  astantibus  discipulis 
dixcrunt :  Hie  Je$u$^  qui  a$$umptu$  e$l  a  vobi$  in 
coelum,  $ic  veniet^  qnemadmodum'vidi$ti$  eum  euntem 
in  of.lum  (Act,  i,  11), 

Nec  praetereundum  quoddicitur,  vir  bigte  equUum. 
Duo  quidem  genera  equitum  sunt.  Habel  enim  Deui 
omnipotens  equiles  suos  in  boc  mundo,  omnet  vi* 
deiicet  electos  suos,  quibus  ipse  sedet,  quibus  domi» 
nalur.  Habel  et  diabolus  equiles  suos  universos  inl- 
quos,  quibus  ipse  sedet,  in  t]uibus  regnat ,  quibua 
principatur.  Yeniet  quandoque  Dominus  vir  biqo! 
equUum  judex  bonorum  atque  malorum,  re^ponde- 
bitque  et  dicet :  Cecidit^  cecidit  Babylon.  Respondebil 
bonisbona,  respondebit  malis  mala.  Re$pondebit  bo- 
nos  pro  bonis  aetemaliter  remunerando,  re$pondebii 
malos  pro  malis  aeteraaliter  damnando.  Et  dicit : 
Cecidit  Babylon.  Gasus  iste  Babylonis  est  confusio 
aeternae  damnationis.  Cadet  Babylon,  quando,  electis 
ad  aeternae  beatitudinis  gaudia  collectis,  coUectio 


ranlia,  sed  omnis  scienlia ;  nulla  trislilia,  sed  per-  d  malorum,  quse  per  Babylon  intelligi  potesl,  gene- 


pes  laetitia;  nulla  adversitas,  sed  continua  est  pros- 
peritas.  Haec  est  breviter  compreliensa  palernae  con- 
solationis  ejus  gratia ,  qua  primitivam  illam  Eccle- 
siam  dalo  desuper  Spiritu  sancto  tunc  consolatus 
est,  prxsignans  et  praemonstraus,  imo  etiam  confir- 
mans  misericordiam  illam  et  miserationem  qua  su- 
per  custodiam  suam ,  universam  videlicel  sanclam 
Ecclesiam,  quam  redemit,  quam  ad  custodiendum 
suscepit,  palerna  sollicitudine  adhuc  quotidie  invi- 
gilat. 

Super  cu$todiam  meam  ego  $um  $tan$  jugiter  per 
diemy  et  $uper  cu$todiam  meam  ego  $um  $tan$  loti$ 
noctibu$.  Ac  si  diceret :  Licet  iH  assumpla  humani- 
latis  roeae  forroa  supra  ccelos,  coeleslenftine  dlgnita- 


rali  transacto  judicio,  asteraae  damnalionis  deputa- 
bitur  supplicio. 

In  hoc  sane  casu  omnia  $culptUia  deorum  eju$  in 
terra  conierentur,  quia  omnia  desideria  reprobonim, 
quae  hoc  loco  per  $culptUia  deorum  intelligi  possunt, 
ad  nihilum  ibi  redigentur.  Talis  enim  el  lantus 
eril  casus  iile  Babylonis,  ut,  etiamsi  recla  dici  ei 
esse  possent  desideria  eoram  qui  erunt  damnandi, 
exaudiri  lamen  a  justo  judice  Deo  non  poleranl,  quia 
exaudiri  non  debebunt.  Glamabunt,  et  non  exao- 
dientur ;  dolebunl,  et  non  consolabuntur.  Tam  hor- 
renda,  tamque  metuenda  extremi  examinis  dislri- 
ciione  mysticis  hi^,  m  diximus,  verbis  per  propiie- 
lam  praesignata  et  praenuntiau,  ipse  qui  ventuc^  «^ 


mi 


VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS 


1188 


Filius  Dei,  scrmoncm  propliclini  sux  confirmans  A 
atqiie  concludcns,  malis  ct  boniSt  reprobis  et  ele- 
clisloquitur  diccns  : 

Yep.s.  iO.  TrUura  mea,  el  fiUa  arem  metje,  quas  au- 
divi  a  Dommo  exercUunm^Deo  Israei^annuntiavi  vobi$. 
Pcr  trituram  niali  cl  rcprobi  non  incongrue  notan- 
lur.  Filia  aulcm  area:  Domini  omiics  elecli  Dci 
dlgnc  nominantiir.  Sunl  cnim  mali  cl  pcrversi  lio- 
mines  quasi  iritura  qua^am  bonorum.  Muirniiodis 
cnim  Iribulaiionibus  ct  advcrsitatibus,  quas  ab  iui- 
piis  dccti  in  area  prxscnlis  vilx  paliunlur,  niorc 
trilici  muiulanliir  ct  purganliir,  ul  digiii,  qui  iii 
ccclcstibus  apothccis  rcponi  dcbcaiit,  qiiandoquc  iii- 
vcniaiitiir.  Cain  erat  tritu.«<  Abcl,  quia  purgavit 
cuui.  Uxor  bcali  Job  crat  iritura  cjus,  quia,  dum 


CAPUT  YI. 
Onus  Duma^  seu  eorum^  quos  Deus  e  tomno  peccatO' 
rum  ad  emendationem  vita:  ac  morum  exeitat. 
\sk,  ixi,  VERS.  11,  li.  Onus  Duma  ad  me  etamat^ 
ex  Seir :  Custos  qui  de  nocte,  custos  qui  de  nocte 
[  al.  quid  denocte?]  Dixit  custos  :  Venit  mane  ct 
nox,  Si  qua^riliSf  qucerite;  convertimini ,  et  venite. 
Ycrbis  istis  evigilanti  [cod,  evigilantis  peccatoris] 
dc  somno  pcccati  peccatori  congrue  praescribitur 
outts  Duma^  quod  i nterpretatur  s{/entt«m :  quia  niil 
scdaiiic  ac  roprimcntemanu  Altissimi  peccatumsi- 
bsil  ct  quiescat  in  homlne,  vocero  clamoris  Domini 
iiiicnia  aiirc  cordis  non  potest  comprebendere.  Se- 
daio  tandcin  strepitu  vitionim  Tocem  Domini  ac 
Crcatoris  sui  audit  et  Uitettlgit  el  qvld  vel  quare  sibi 


per  dolorcm  supcrari  ct  niovcri  ad  impaticntiam  B  acclaiiicl,  vigilauter  animidvertois  alqtte  discer- 


non  poluit,  vcrbis  malc  suadcntis  uxoris  trituratiis, 
quodaminoilo  ct  purgatus,  magis  ac  magis  laudari 
ac  coronari  a  Domino  promcriiit. 

Nec  pra*lcrcuiidum  quod  dicitur :  Quo!  audivi  a 
Domino  cxercituum,  Deo  Israel,  annuntiavi  vobis^Do- 
minus  nonicn  cst  tiinoris,  Deus  iiomcn  amoris.  Oin- 
nipotcns  Crcator  dicitiir  Dominus  crercituunu  Deus 
dicitur  Israel,  Pluriiiiorum  cnim  Dominus  cst  pcr 
tiiiiorcm,  paiicorum  vcro  Detu  pcrainorcm.  A  plu- 
ribus  cnim  scr^ili  tiuiprc  ut  Dominus  tiiiictur,  a 
paucioribus  vero,  id  cst  a  solis  israelitis,  a  solis» 
inquam,  Deum  vidcntibus  ct  vidcrc  cupiciilibus  pura 
mentc  ut  Dcus  amatur.  UIos  sane  qiiorum  Dominus 
est  per  timorcm,  irituram  suam  nominat ;  illos  vcro 
quorum  Deus  cst  per  amorcm,  filiam  arem  suas  ap- 
pellat.  Tritura  mea^  inquit,  et  fiiia  arem  mew^  quce 
audivi  a  Domino  exercituum  Deo  Israel^  annuntiavi 
vobjs,  Quasi  diceret :  Tu  pars  malorum,  qua^  adhoc 
posita  es,  ut  per  te  filii  mei  purgcntur ,  et  tu  pars 
eleclorum,  qux  in  area  mea,  in  area,  inquam,  prae- 
senlis  sxculi  propter  me  trituranda  es  et  purganda 
advcrsitatibus  impiorum,  qucB  audivi  a  Domino  exer^^ 
cituum  Deo  Israel  annuntiavivobis.  Ego,  inquam,  ^o, 
qui  Deus  cum  Deo  omnia  cum  ipso,  in  ipso  scio  et 
audio,  haec  vobis  annuntiOf  baec  vobis  dico,  ut  vos, 
qui  mali  estis,  et  voluntati  Dei  resistitis,  Dominum 
metuentes ,  a  malis  resipiscatis ;  et  vos  qui  bon| 
eslis ,  de  I>ono  in  melius  proficientes  Deum  sicul 


ncns  li\.militcr  in  seipso  proclamat  ^oens : 

Ad  me  clamat  ex  Sdr :  CuHae  qni  de  ttocte ,  custos 
qui  de  nocte,  Noinine  Seir^  quod  intopietalw  hispi- 
dtts  vcl  /it/ofnt,  hispidam  atque  j^lfllttni  peocatricis 
vita^  convcrtationctn  acciperepeiMmiiis.  Qiiam  com 
lioino  pcccator  expergefoclus  a  c|aHMfe  Dei  aliquan- 
tiiliim  rccoguosccre  incipil,  me|iis  tandem  poeni- 
tcnlia  ncbilitcr  in  hsec  prortmipll  mte :  Ad  me 
clamaiex  Seir.  Qiiasi  dical  ad  ae  Vrtra  se:  Pernd- 
scrationis  ct  inspirationis  suae  gratiam  acclamanlem 
mihi  Dominum  intrinsecus  audioexSetr,  id  est  ez 
hispida  ct  mala  vita  mea  misericorditer  revocari  ab 
eo  nic  senlio.  Scd  quid  ultra  tibi  restat,  misera  ani- 
ma?  Sidc  iinpossibilitaie  conquereris,  si  ad  re^ 
stcndum  vitiis  invalidiim  te  ac  impolentem  asserls, 
considcra  fortitudincm  et  potentiam  vocaiitis.  El 
quis  ille?CifS/os  qui  de  nocte^  custos  qui  de  nocte, 
Custos  est,  qui  proicctionis  suae  cuslodia  semper 
suis  invigilat,  ne  nox  malse  delectationis  eis  praeva- 
lcat.  Custos  cst  qui  potciitia  virtutis  su£  de  nocta 
pravae  ct  iniqiiie  opcrationis  cos  protegil  atque  con- 
servat.  Expergeracto  hoc  niodo  peccaiore  el  illumi- 
nato,  vox  aspiraiitis  gratix  Dei  validius  ei  intonat, 
qux  magis  ac  magis  ad  pcciiitcntiam  eum  suscitat. 
Unde  sequitur  : 

Dixit  custos :  Venit  mane  et  nox.  VenU,  inquilDo- 
minus,  mane^  id  est  tcmpus  gralix  niex,  per  quam 
suscitaias  et  illuminatus  tandcm  rccognosccre  cay 


Deum  diligatis,  ut  cum  de  area  praesentis  vitae  sub-  |^  pisti  quam  noxie,  quam  perditc  tti  Seir, ,  hoc  cst  in 


lali  fueritis,  ipso  auxiiiante  digni  taiidem  invenia- 
mini,  qui  coelestibus  horreis  inferamint  per  ipsum 
in  ipso  fine  coronandi. 

Haec  profecto  vox  Dei  omnipotentis  ad  salutis  gra- 
tiam  non  modo  bonos,  sed  et  malos  invisibiliter 
intrinsecus  vocantis  et  admonentis,  lam  valida  tam» 
que  sonora  est,  quod  non  solum  justos  ad  perfectio- 
rem  justitiae  normam  sublevat  et  accendit,  sed  ipsum 
etiam  peccatorem  soporatum  in  iniquitatibus  ac  de- 
speratum,  misericorditer  suscitat  ac  vivificat,  ita  ul 
claroanii  ad  se  Domino  aurem  cordis  humiliter  ap- 
ponere  incipiat,  sicut  subsequentis  oneris  lypo  quasi 
inpersoiia  ipsius  peccatoris  propheta  maniiestal| 
cua  «Ueil : 


borrenda  et  gemenda  carnalis  vilx  caccitatc  l.actc- 
nus  sorduisti.  Sed  si  in  hoc  ct  sccundum  hoc  visi- 
lationis  et  illuminationis  meae  mane  ambularc  resi- 
piscendo  a  malis  neglexeris,  veniet  nox^  nox  utique 
pristinae  ignorantiae  et  cascitatis,  cui  rtirsum  invol- 
veris.  V^nt^f  etiam  tiox  futurae  damnationis ,  coi 
sublata  omni  spe  supernae  diei  aeternaliter  subjace- 
bis.  Quotquot  autem  noctem  istam  effugere,  et  ad 
aeternae  gaudia  lucis  pertingere  desiderant,  secundum 
subjectam  ejusdem  Domini  et  Redemptoris  nostri 
doctrinam,  vilam,  mores  et  actus  suos  componere 
et  instiluere  studeant. 

Si  quasritis,  inquit,  quterite;  convertimini  ef  «r- 
fitfe.  Quasi  dical  :  Si  a  nocte  el  ignorantia  TitaB 


1189 


LIBCR  DE  X  ONERIBUS  ISAl^. 


im 


praesentis  ad  me,  qui  splendor  sum  lucis  incommu-  A  ster  ille  suavissimus ,  quod  est  Spiritus  sanctus. 


tabilis  et  indeGcieAtis,  transire  qu(erUi$  ^  qucmte 

attenlius,  qucerite  studiosius.  Convertimini  vanam 

hujus  sxculi  conversationem  desereudo ,  venite  per 

bonam  operationem  mihi  appropinquando.  Quaerite 

hoc  in  tempore  per  lK>nae  conversationis  merita, 

unde  in  tempore  illo,  quod  est  sine  tempore,  aetenia 

TObis  conquiratis  praemia. 

CAPUT  VII. 

Onu$  ArabicBf  quo  modus  ad  Deum  redeundi  tignifi'' 
catur. 

J$a.  XXI,  VERS.  13,  14.  Onu$  in  Arabia.  In  $altu 

ad  ve$peram  dormieti$  in  $emiti$  Dodanim  [al.  Deda- 

nim].  Occurrentes  sitienti  ferte  aquam^  qui  habitatit 

terram  au$tri ,  eum  panibut  occurrite  fugienti,  Post 


flatu  ac  rore  gratiae  suaesuaviter  perflavit,  salubriter 
irrigavit ,  cum  panibu$  ,  id  est  fortioribus  ccclestis 
doctrinae  epulis  occurrite ,  el  succurrite  huic  /«- 
gienti. 

Vers.  XV.  A  facie  enim  gladiorum  fugerunt,  afaci$ 
gladii  imminenti$,  a  facie  arcu$  extenti,  a  fade  gra- 
vts  praslii.  Quatuor  baec  quatuor  nobis  insinuant» 
quae  mundum  et  ea  quae  mundi  sunt  bominem  fii  • 
gere  faciunt;  timor  utique  et  amor  Dei,  qui  gladio^ 
rum  nomine  non  injuste  accipitur;  timor  morlis, 
quae,  cum  omnes  homines  certa  maneat,  per  gtadium 
imminentem  congrue  inteliigitur  ;  timor  futuri  judi- 
cii,  quod  merito  per  arcum  extentum  figuratur,  quia 
supra  omne  genus  hominum  »  quasi  fortiter  feriens 


onus  Duma  congruo  ordine  ponitur  oiitu  in  Arabia.  "  arcus  ,  terribiliter  extendetur ,  succedens  judicio 


lUe  enim ,  qui  in  illo  onera  juhetur  qucerere ,  con- 
verti  et  venire ,  in  onere  isto  mystice  docetur  quo- 
modo  quaerat ,  quomodo  convertatur ,  quomodo  ve- 
■ire  ddieat.  Intaltu^  inquit  prophela,  imo  p!erpro« 
phetam  Domimis ,  ad  vetperam  dormieti$  in  $emitit 
Dodanim.  In  <a/ltt,  ut  novimus»  bestiae  sunt.  Ideo- 
que  noQ  injuste  praesens  saeculum,  et  bestialem  sae- 
cularis  vitae  conversationem  per  saltum  aestima  in- 
telligendum.  Dodanim  vero,  quod  judicium  sive  pa- 
truelit  interpretatum  sonat,  Dominum  nostrum  Je- 
sum  Christum  digne  figurat.  Ipse  enim  patruelit  no- 
ster ,  qui  et  Dominus  noster.  Patruelit  noster  non 
injuste  dicitur,  quia  pater  ejus,  Judaicus  utique  po- 


perpetuae  damnationis ,  recordatio  et  formido ,  quae 
quasi  grave  et  intolerabile  prcetium  contra  impios 
suscitabitur,  quando  omnis,  qui  reprobus  ibi  inveiv- 
tus  fuerit ,  aeternis  suppliciis  depuubitur.  In  hoc 
sane  praelio  ne  succuml)amus  hostibus,  ne  mortis 
aetemae  suppllcium  incurramus  ,*  hoc  in  tempore 
summo  studio ,  summa .  soUicitudine  procureinus. 
Nunc  enim  tempus  gratiae  est,  sicut  mystice  osten- 
ditur,  cum  protinus  subinfertur  : 

Vers.  16, 17.  Adhuc  in  uno  anno  mereenarii^  et  au- 
feretur  onu$  [al.  omni$\  gloria  Cedar.  Et  reliquim 
numeri  tagittariorum  fortium  de  /itiit  Cedar  tmiitt- 
nuentur.    Unu$  iste  aiifitf«  tempus  praesentis  vitae 


pulus,  ex  cujus  semine  secundum  camem  nasci  di-  p  convenienter  exprimit.  Quod  quati  annut  nureenarn 

M. A  -A I &••!- * ' * Aot      At      ^i/kifill»  /••l!(k        •Avmw<v«MlSft%M««       •.!«<>•&       1^1>^^:t..._ 


gnatus  est,  et  populus  gentilis ,  ex  cujus  propagine 
nos  processimus ,  fratres  quodammodo  erant,  quia 
secundumdignitatemconditionis  unum  Patrem  Deum 
omnipolentem  habebant.  In  $emiti$  Dodanim.  In 
semitis  hujus  patruelis  nostri  omnis  ille  graditur» 
qui  vias  ejus,  quantum  potest,  imitatur. 

Nec  praetereundum  quod  dicitur  :  In  $altu  ad  ve- 
fperam  dormieti$  in  $emiti$  Dodanim.  Verba  ista 
duobus  modis  iiotare  et  intelligere  possumus  ,  sive 
ut  horno  vetperam^  id  est  finem  l)estialis  vitae  in  se- 
metipso  faciat,  sive  ut  ad  ve$peram  iltam,  de  qua 
scriptum  esl :  Vespere,  et  mane  et  meridie  narrabo  et 
annuntiabo  (P$al.  liv,  18),  vesperam  utique,  in  qua 
praediclus  patruelis  nosier  Jesus  Christus  Filius  Dei 


est  et  dicilur,  quia  temporalibns  vitae  laI>oribu8 
quasi  felici  quodam  commercio  bomo  salvandus  eibi 
comparat ,  unde  aeternaliter  vivere  cum  Deo  valeal, 
In  hoc  igitur  anno  si  fideliter  sagacis  more  merce- 
narii  laboravimus ,  a  male  gravi  onere  peccatoru« 
per  gratiam  Dei  exonerabimur,  sicut  mysticis  nobis 
verbis  promittilur  in  sequentibus,  cum  dicitur  : 

Et  auferetur  onu$  gloria  Cedar.  Nomine  Cedar^ 
quod  interpretatur  tenebrce^  tenebrosum  humani 
generis  inimicum  possumus  accipere.  flnut  ejus 
et  gloria  peccata  sunt  et  vitia,  per  quae  et  in  quibus 
contra  Deum  gloriatur.  Laetitia  enim  et  gloriatio 
ejus  est  cum  onere  vitiorum  ita  hominem  depresse- 
rit,  quod  ad  Deuin  factorem  suum  nec  per  bona 


occubuit,  oculum  cordis  semper  retorque^t ,  consi-  D  opera  in  corpore  consurgere  polerit.  Sed  dum  mi- 


derans  quid  pro  se  indigno  sustinuerit,  laborans 
eliam,  ul  aliquo  modo  passioni  illius  respondere  pos- 
sit.  Quicunque  hac  voluntate  et  desiderio  mundum 
deserit ,  huic  pius  et  misericors  Dominus  tales  do- 
ctores  obviam  mittit,  per  quos  bonae  voluntatis  ejus 
desiderium  adjuvetur,  roboretur,  subiliatur.  Unde 
sequitur  : 

Occurrentes  $itienti  ferte  aquam  qui  habitati$  ter^ 
ram  austri,  cum  panibu$  occurrite  fugienti.  Sitienti 
aquam  ferre  est  levioribus  sive  planioribus  sacrae 
Scripturse  rivulis  sitientem  et  anhelantem  ad  vitam 
recreare  [cod.  recitare],  et  informare.  Quod  autem 
subjungit :  Qui  habitati$  terram  avslrt,  cttm  panibus 
occurrite  fugienti,  ita  est  ac  si  dicat :  Vos,  quos  ov- 


serante  tandem  Deo  et  adjuvante  reversus  per  pce  • 
nitentiam  fuerit,  et  in  bonis  actibus  sicut  mercena- 
rius  aetemi  praemii  avidus  sollicile  se  exercere  cob- 
perit,  onu$  gloria  Cedar  auferetur,  quia  qui  pondere 
peccatorum  depressus  gloria  diaboli  erat,  poeni- 
tendo  et  satisfaciendo  ejusdem  diaboli  fit  confusio, 
Dei  vero  gloria  et  exsultatio. 

Ibi  etiam  reliquias  numeri  $agittariorum  fortium  de 
fHxi$  Cedar  imminuentur ,  quia  malae  suggestiones, 
noxiae  delectationes ,  quibus  fortet  illi  $agittarii^ 
spiritus  utique  maligni  improvidum  cor  hominii 
fortiter  sagittant ,  ut  male  saucium  vulnus  iniqua 
actionis  infligant ,  quasi  reliquia  numeri  tagitiafuh- 
rum  fortium  fiunt ,  quando  sollicite  ac  dili^ecvU.t 


Il»|  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  fftt 

homo  consider&t «  et  considerando  enumerat  quid,  A  ipse  sibi  pro  bomine  causam  passiomim  ej«s  «i  in- 


quantum,  quomodo  peccaverit;  quandiu,  quoties 
nunc  iniquis  delectationibus.TMXDC  perversis  actio- 
nibus  Deo  contrarius  eisliterit.  Sic,  sic  reliquiae 
enumeratas  tandem  de  /!/tis  Cedar,  de  his  utique,  qui 
ei  fltiis  diaboli ,  ex  (iliis  tenebrarum  fllii  lucis  et 
justiti»  facti  sunt ,  imminuentur ,  quia  etsi  auferri 
ex  toto  el  caveri  in  hac  vita  nequeunt,  imminuentur 
tamen ,  et  iu  per  gratiam  Dei  temperanlur  quod 
pnevalere  eis  ultra  non  poterunt. 

Dominui  enim  Deus  Urael  loculut  e$t»  Ac  si  dica- 
tur  :  Omnipotens  Greator,  Deus  Israel,  adjutor  uti- 
.que  et  protector  se  videntium,  se  diligentium,  ipse 
est  qui  hxc  loquitur.  Loqui  ejus  est  operari  ejus. 
Ipse  enim  est  qui  ineffabili  pietatis  suae  gratia  haec 


notescit,  cum  protinus  subjungit  et  dlcit 
Clamoris  plena,  urbs  frequens^  civitas 
Quasi  dicat :  Hoc  pateris,  haec  causa  est,  qua  iBnli- 
liter  circumfececis  (74).  Clamoris  plena  ei,  qoia  modo 
ira,  modo  impatientia,  modo  molesta  importanitate» 
qua  proximum  conturfoans  conturbaris,  quasi  maleso* 
nantis  strepitu  clamoris  inquietaris.Sed  etad  m^ 
rem  iniquitatis  cumulum  urbs  frequenses,eimerHo 
diceris,  quia  in  eorde  et  in  anima  tua,  quae  uiiis  et 
habitatio  Dei  esse  debuerat,  clamor  iste  frequenler 
resonat.  Civitas  etiaro  exsultanif  civitas,  inquam, 
extra  saltans  jure  nominaris,  quia  ea,  quilms  male 
intrinsecus  circumfereris,  malo  corporis  actu  etba- 
bitu  quasi  extra  saltando  exseqoeris.  Tel  etiam  d' 


in  salvandis  suis  operatur.  ipsius  est  opiis,  ipsius  ^  vitas  exsultans  vocaris,  qnia  pro  iiit,  qins  flere  d 


sit  et  gloria  per  inrinita  ssecutorum  saecula.  Amen 

CAPLT  VIII. 
Onus  vallis  Vtitonts,  quitd  ii  in  se  suscipiunt  qui  se  in 
vit€B  religiosas  laboribus  exercent, 
IsA..  XXII,  VERS.  1,  9.  Onus  vallis  visionis :  Quid- 
nam  tibiquoque  est^  qw  [al.  quta]  ascendisti  et  tu 
onmis  in  tecta  ?  Clamoris  plena,  urbs  frequens,  civi'^ 
tas  exsultans  :  interfecti  tuinon  interfecti  gladio,  nec 
mortui  in  beilo,  Post  onus  in  Arabia  congruo  ordine 
positum  est  onus  vallis  visionis.  Homo  enim]  ille, 
qui  aliquando  in  Arabia  erat ,  dum  campestris  et 
extraneus  a  Deo  in  sattu  mundanae  conversationis  be- 
fttialiler  vivebat  (Arabia  enim   campestris  dicitur) 


ingemiscere  deberes,  prohisexloUeris»  prohisgaiH 
des  et  Uctaris. 

Interfecti  tui  nan  htterfecti  glaiht  »^  morliii  in 
bello.  Sensus  tui,  sancta  desideritt  et  juate  voJun- 
tates,  in  quibus,  et  per  quae  soli  mibi  vivere  debe* 
res,  interfecti  quidemsunt»  sed  fi«i  iiifer|cclt  gladio^ 
gladio,  utique  illo,  quod  att  Verbum  Dd  (Epket.  vi, 
17),  quo  ab  omnibus,  quae  mond  tuiil  interfid 
deberent.  Nec  mortui  sunt  in  beltOf  rebellare  Qaia 
contra  vilia  negligis,  otio  et  desidia  torpescis. 

Yers.  5.  Cuncti  principet  tui  fugerunt  timult  dura- 
que  ligati  tunt,  Gunctae  innocentes,  castae  et  sanclai 


......  .  .  .  .^  .       cogitationes,  sensusque  tui,  uiteriores,  quihui  ss* 

anut  vatlu  vttumtt  quodammodo  euscipit .  quando  r  v         .u       •.•    •  .-  !•  .       ..... 

»oi:^*iv  a«n..ii^..»:»^*e/v.  c«i,:tni:«  mrit^uwL  «..««.      brepcntibus  vitiosis  cogitalionum  tumultilmi  pri»> 

cipandoet  dominando  obviare  et  conlradicere  de* 


relicto  saeculo  universos  spiritalis  vitaelabores,  quam 
per  vallem  vitionit  inteiligimus,  liumiliter  ac  man- 
suete  portare  cceperit.  Sed  et  in  hac  valle  visionii 
tanta ,  heu !  vicissitudo  est  mutabilitatis ,  quod  is 
qui  modo  proficit  in  virtutibus,  modo  deficit  in  vir- 
tutum  prolectibus,  et  qui  nunc  quasi  de  interna  Dei 
visione  laelatur,  nunc  ex  malilia  diaboli ,  modo  ex 
propria  infirroitate,  modo  aliorum  hominum  infesta- 
tione  conlurbalus  ab  intemae  lucis  intuitu  retar- 
datur. 

Attamen  qui  vere  vaUitettvitionit,hoc  estqui  per 
veram  humiiitatem  mentis  ad  visionem  tcndit  om- 
nipotentis,  is,  inquam,  cum  non  videt,  videtur,  hoc 
est  cum  derelictum  se  a  Deo  et  abjectum  «stimat. 


beres,  fugerunt  timul  et  perierunt«  dureque  Itgad 
tunt,  quia  illaqueati  et  irretiti  peccatorum  fuBilmik 
imbecilies  et  impotentes  facti  sunt  in  viriutihiii. 

Omnet  qui  inventi  tunt^  vincti  tunt  paritar^  qiiii 
etsi  quando  quasi  invcntis  sensibus  consurgefe  id 
Deum  desideras,  reiinentibus  et  retardlntihui  vin* 
culis  illis,  quibus  sponte  te  iUaqueasti«  pro  vdli 
tuo  expediri,  non  vales. 

Procul  fmgerunty  quia  dissipati  et  dispersi  id  ex- 
teriora,  niinus  sufliciunt  ad  capienda  ix)na  inle- 
riora.  Sed  quando,  aut  quomodo  invisibilis  Deiis 
visibili  homini  verba  haec  loquitur,  nisi  quando  ! 


iuopinata  miserentis  Dei  gratia  rursum  illuminante,  D  pirantis  et  visitantis  pietatis  suae  clementia  ipsom 


ipse  sibi  ipsi  ostenditur ,  cum  verbis  indicibilibus 
audire  ab  eo  meretur  intrinsecus  :  Quidnam  tibi 
quoque  ett  qui  ascendisti,  et  tu  omnis  in  tecta  ?  Per 
tecta  ,  quae  eminent  domibus ,  conversationem  spi* 
riuiem  accipere  possumus.  Et  est  quasi  dicat  :  Tu 
omnis,  tu,  inquam,  qui  corde  et  corpore,  desiderio 
et  voluntate  de  convalle  hujus  saeculi  ad  eminentem 
spiriulis  vitde  conversationem  ascendisti ,  qnidnam 
quoq^  tibi  est?  Haec  Doroini  interrogatio  est  mise- 
ricors  cjas  illuminatio,  qua  misericorditer  hominem 
iliuminat,  ot  perfecte  cognoscere  seipsum  incipiat. 
(nierrogat  quid  sit ,  quod  patitur ,  respondensque 
(74)  Ita  cod. 


hominem  sibi  ipsi  recte  ostendit,  tactuque  superve- 
nientis  gratiae  suae  vcre  poenitentero  humiliter  se» 
ipsum  agnoscentero  facit?  Hoc  enim  verba  seqaentii 
figuraliter  insinuant,  quae  quasi  ex  ipsius  bominis 
persona  omnem  carnalis  vitae  respuentis  consolatio- 
nem  dicuntur.  Naro  sequitur : 

Vers.  4.  Propterea  dixi :  Recediu  a  me,  amari 
flebo,  Fit  nonnunquam,  ut  innrmitatis  suae  misariai 
homo,  soUicite  discutiens  et  considerans  pro  multi« 
modis  excessibus  suis,  nunc  bumiliter  in  consden- 
tia  seipsum  damnet  et  accuset,  nunc  quasi  de  mi* 
nus  gravibus  consolando  sc  apud  se  excnset.  AlU- 


1405  LIBER  DE  X  ONEHIBUS  ISAIAi:.  1194 

iucn  vere  peiTectus  bomo  succedeiites   sibi  btan-  A  cteberet,  scilem  sibi  superbia  vindicnYit.  Ideoque fia- 


rietem  iiudavil  clypeuSy  quia  duritiam  cordis  mci  nu- 
davity  imo  deseruit  fortis  proicctioDei,  fuclaqueest 
sicut  paries  inlerpositus,  quia  ila  me  a  Deo  scpara- 
vit,  quod  de  intema  cjus  dulredine  ct  gralia  uihil 
jam  mihi  saplt.  Sic,  sic  humilitcr  recognoscendo  se 
et  lugcndo  quanto  ex  inlimis  cogitationibus  turba- 
tur,  tanto  stiavius  divin^e  respectu  misericordiae 
consolari  meretur  Unde  ex  ipsius  Domiui  persona 
protinus  subinferlur,  cum  dicitur  : 

Vers.  7-9.  Et  erunt  eiectoi  valles  tiuc  plena*  qua- 
drigarum,  et  equites  ponent  sedes  suas  in  porta,  Et 
revelabunt  [al.  revctabitur]  operimentum  Judw^  et  vi- 
debis  in  die  illa  armamentarium  domus  saltus.  Et 
scissuras  civilatis  David  videbitis  :  quia  mnlliplicatig 
transitoria;  consolationis  dulcedinem  B  sunt.  Etest  quasi  dicat :  Quiajam  perfciteXebumi- 


dientium  consolationes  cogitationum  constanter  re- 
pcllil,  atquc  ad  solum  poenitentiae  fletum  coretcor- 
pus  suum  fortiter  impellit,  ac  compellit  dicens  ad 
86  intra  se :  Quia  graviter  me  Deo  peccasse,  quia 
incredibiUier  Deum  ac  Redemptorem  meum  ofTcn- 
disse  cognosco,  propiereadixi :  Recedite  a  me,  amare 
flebo,  Recedite  a  mcy  cogitaliouesconsolatorije,  amare 
fiebo,  nuUum  inane  consolalionis  blandimentum  re- 
cipio. 

iVo/f/e  incumbere,  ut  consolemini  me  %uper  vastltate 
pVuv  populi  mei.  Anima  mea,  quae  erat  aliquandv  /!- 
iia  populi,  filia  utique  sanctarum  coguatiouum,  filia 
sanctorum  desideriorum,  in  quibus  exerccre  se  con- 
sueverat,  jam  devastata^  jam  jamque  virtutibus  spo- 
liaia  totius 
mihi  negat. 

Vers.  5.  Dies  enim  interfectionis  et  conculcationis 
et  fletuum  Domino  Deo  exercituum  in  valle  visionis. 
Dies  iste  interfectionis,  dies  est  supernx  visitationis, 
quae  non  injusie  dies  interfectionis  nominari  potest. 
Intcrficii  enim  malas  voluntates,  et  noxia  desideria 
in  corde  bumiliter  pocnitentis.  Est  etiam  dies  concul- 
ealionisj  quia  corroborat  bominem  pariter,  et  illu- 
niinat,  ut  despicere  posslt  et  conculcare  qnidquid 
contra  Dcum  prius  amaverat.  Fit  etiam  dies  fletuum 
Domino  exercituum  in  valle  viiionis^  quando  pro  bis, 
in  quibus  ofTendisse  se  Deum  meminrt,  per  fletum 
poBnitenliae  humiliter  in  sancta  conversatione  satis- 
.Cacerc  Doinino  incipit.  Et  est,  quasi  beata  et  vcre 
p«nitens  anima  dicat  in  semetipsa,  dies  iste,  id  est 
visitatio  et  illummatio  supeniae  pielatis  et  gratiae, 
quae  me  mibi  ostendit,  quse  infirmitatis  me;e  mise- 
rias  videre  me  et  cognoscere  fecil,  erit  mihi  dies  in- 
terfectioniSf  interficiens  a  corpore  meo,  quod  male 
hucusqMe  vivebat,  erit  mibi  dies  cowulcationis  con- 
culcans  et  exterminans  a  corde  meo,  quod  male  an- 
tca  delectabat;  erit  eliam  dies  fletuum  Domino  Deo 
exercituum  in  valle  visionis.  Scmper  enim  flendo, 
semper  pocnitendo  ac  Deo  salisfaciendo  abjectus 
mihi  et  despectus  ero  in  bumilitaie  sanctae  hujus 
conversationis.  Slatimque  quid  sit  quod  flere  debeat 
manifestat,  cum  subjungit  dicens  : 

Vers.  6.   Et  jElam  sumpsit  pharetram,  currum 


liatum  coram  me  video,  sensus  corpor !s  et  animae 
tuse,  quibus  nibil  ante  nisi  alta  sapiebas,  jam  sicui 
valles  electw  visitationi  meae  atque  inbabitationi  dr- 
gnae  eflectae  plena;  quadrigarum  erunt.  Ictelligcitlia 
enim  et  scientia  evangelic;»  doctrina^  docenie  me  et 
infundente  replebunlur.  Et  equites  ponent  sedes  muu 
in  porta.  Nomine  equitum  sanctos  praedicalores  mys* 
tice  figurat,  qui  dum  dicta  quatuor  Evangeliorum 
corde  portantes,  opere  imitantes,  unum  documento 
praedicationis,  alterum  exempto  bonse  aclionis  adeunt, 
equites  Domini  juste  nominari  possunt.  Equites^  in- 
quit,  ponent  sedes  suas  in  porta.  Quasi  dicat :  Admi* 
nistranie  me  tibi  intellectum  et  amorem  verbi  Dei, 
equites  id  esi  prsedicatores  mei  ponent  sedes  suas  im 
porta  cordis  tui,  quia  quidquid  ab  eis  audieris,  tibt 
sedebit.  Totum  enim  ad  profectum  et  ulilitatem 
animae  tuae  tibi  remanebit. 

Et  revelabunt  operimentum  Judce.  Juda  inlerpre- 
iatur  confessio..Operimentum  JudcBy  operiroentura,  ut 
ita  dicam,  confessionis  sancti  pra^dicatores  revelant, 
quando  praedicationc  sua  et  doctrina  innotescer« 
sibi  ipsi  hominem  faciunt,  nt  Infra  operimetitum  iU 
lud,  quo  sibi  ipsi  opertus  quodammodo  et  abscon- 
ditus  erat,  ingrediaiur,  et  peccata  illa,  quae  quidom 
scivit  per  experientiam,  sed  nescivit  per  intelligen- 
tiam  ex  verbis  eorum  quasi  revelato  operimento  igno- 
rantix  sciat  et  intelligat,  et  perfecte  detegere  per 
confessionem   incipiat.  Revelato  hoc  roodo  operi- 


hominis  equitis,  et   parietem  nudavit  ctypeus.  Per  d  mento  Judie  fit  tandem  quod  sequitur : 


^lam,  quod  interpretatur  ascensus  ejusj  maleascen- 
dens  superbia  saiis  congrue  accipitur:  In  pharetra 
auiem  anima  hominis,  in  curru  corpus  hominis  apte 
figuratur.  ^lam^  inquit,  sumpsit  pharetram.  Ac 
si  dicat :  Animam  meam,  quae  pharetra  Dei  esse 
deberet,  in  qua  coUigenda,  reponenda  et  cus- 
todieuda  erant  teU  Dei,  tela  Scripturarum,  tela 
sanctarum  cogitationum ,  iela  bonorum  deside- 
rionim,  quibus  relidenda  ei  contcrendaessentarma 
et  sagitiaediaboli,  JElam  sumpsit,  quia  ascendens 
contra  Deum  superbia  mea  eam  viiiavit,  omneque 
roSur  virtulis  ejus  consumpsit.  Sedetcttrram/iomi- 
nis  equitis,  id  cst  corpus  mcum,  cui  eqiies  ille  no- 
bilis,  Dcus  i:t'>que  ct  honio  solus  sedere  ct  dominari 
Patrol.  CLXXIV. 


Et  videbis  in  iUa  die  armamentarium  domus  sattus. 
Et  scissuras  civitatis  David  videbitis,  quia  multipli-' 
catce  sunt.  Congrue  tempus  ct  hora  iila  dies  no- 
minatur,  quando  ad  cognoscendum  seipsum  intra 
verba  doctorum  homo  divinitus  iltuniinatur.  /ii  iita 
enim  dievidet  armamentariumdomussaltus.  ATmZ" 
mentarium  dicitur ,  ubi  arma  reponuniur.  Nec  incon- 
venicnter  hoc  in  loco  per  arma  diversa  peccatorum 
genera  intelligimus.  Virfef  uiique,  ct  vidcndo  dolei 
quod  tolumtempusvitae  suac  nihil,  nisi  quoddam  ar- 
mamentarium  domus  saltus,  fuerit^  bocest,  quodbes- 
tialiter  vivendo  armaturam*diaboIi,  pecr  aia  uliqne  et 
vitia  bboriose  poriaverit,  et  per  hoc  civilaiem  /)«- 
vid,  id  cst  animam  suam  diversis  peccatis  quasi 

38 


liU 


YEN,  GdDEPIUDl  AB8\tlS  ADMONTENSIS 


UH 


multiffiitatii  icisium  interruptam  et  corruptam  vero  A  die  ilta  ad  fletutn  et  ad  planctum,  eiad  c«/f<ffM, 

et  ad  cingulum  sacci,  Et  ecce  gaudium  et  leetUim  oeti' 
dere  vitulos,  et  jugulare  arietes,  comedere  comet  <f 
bibere  vinum.  Vocatio  Dei  est  inspiralio  Dei.  Toeat 
primo  per  inspirationis  suae  graliam  homineni  «( 
fletum  cordis,  postea  ad  planctum  corporis,  m  et 
corde  poenitendo  defleat,  et  corpore  dignis  poenifen- 
tise  operibus  fletui  cordis  respondeat.  Yocat  etiam 
ad  calvitium  et  ad  cingulum  sacci^  quia  yuU,  ut  yilii 
mentis  et  corporis  paulatim  CTellat  et  abjlciat,  at- 
que  forti  vitae  custodia,  quam  ctn^ai/tfm  gignifical* 
fortiter  accinctus,  fuluros  subrq>entium  ▼itionui 
laqueos  soliicite  caveat.  Sic,  sic  decaLvalo  liomin« 
et  accincto,  fit  tandem  quod  sequitur  : 
Et  ecce  ^gaudium  et  laititia  occidere  viiuioe^  e$  /■- 


illi  David ,  vere  manu  forti,  vcre  aspectu  desidera- 
biti  aboroinabilem  et  inhabitabilem  reddidit. 

Fit  autem  plerumque  ut  homo  spiritalis  peccato- 
rem  se  humiliter  recognoscat ,  et  subtracta  tamen 
compunctionis  gratia  deflere  se  ut  peccalorem  atque 
pcr  iacrymas  pro  voto  suo  abluere  nequeat.  Plus 
autem  et  misericors  Dominus,  ut  allius  mititem 
suum  informet,  et  instruat,  subtilius  adhuc  eum 
sibi  ipsi  ostendil,  cum  invisibiliter  et  indicibiliter 
eum  commonere  incipit,  ut  non  modo  male  facta 
sua  rememoretur  ct  doleat,  sed  etiam,  ubi  bona 
fninus  caute.  egeril,  hoc  est  ubi  inanis  gloriae  sub- 
renente  vltio  in  bonis  suis  plus  justo  se  eituterit, 
«t  in  malis  suis  niinus  aequo  sc  coram  Deo  humilia- 


verit.   IIoc  enim   subsequentis    mysterio   capituli  ^  gulare  arietes.  Per  vitulos  intelligimus  lasciviam 


apte  innuitur,  cum  ex  ipsius  persona  Domini,  quasi 
pncsentialitcr  hominem  alloquenlis  imo  et  incre- 
pantis,  dicitur  : 

Vers.  9-i  i .  Et  congregastis  aquas  piscino!  inferio- 
ris.  Et  domus  Jerusalem  numerastis,  et  destruxistis 
domos  ad  muniendum  murum,  Et  lacum  fecistis  in- 
ter  duos  muroSf  et  aquam  piscinas  veteris ,  et  non  su- 
spexistis  ad  eum,  qui  fecerat  eam,  et  operatorem  ejus 
de  longe  vidistis,  Aquce  piscince  inferioris  exprimunt 
concupisccntias  carnis ;  domus  Jerusalem  bona 
opera  hominis.  Et  congregastis,  ait,  aquas  piscina: 
injeriorisj  hoc  est  concupiscentias  concupiscentiis  ac- 
cumuiastis,  domos  Jerusalem  numerastiSf  quia  qui  sine 
numero  pcccastis,  bona  opera  vestra  numerastis,  nu- 


carnis,  per  arietes  superbiam  mentis.  Sive  perftlii^ 
los  exterioris  hominis  sensus,  qui  iascivientis  more 
vituli  semper  in  pneceps  feruntur ;  per  arietee  inle- 
riores  sensus  intelligi  possunt^qui  exteriores  sentua 
more  arietis  gregem  praeeuntis  sive  ad  bonuniy  sive 
ad  malum  prxcedere  solent. 

El  notandum  quod  dicitnr  :  Ecee  gaudium  et  lee- 
titia,  Gaudium  perlinet  ad  hominem  exterioreoi* 
lcetitia  ad  hominem  interiorem.  Homo  etenim  per- 
fectus,  qui  eo  inodo,  ut  praedictum  est,  decalvatus 
et  accinctus  fuerit,  omne  gaudium  corporis  aestimat, 
summam  cordis  latitiam  deputat  lascivientes  exte- 
riorum  sensuum  motus  per  carnis  continentiam 
comprimendo  interficere,  quod  est  occiderevitulat; 


^ , ^^._ ,  „„       — ^      ,  ^ ^ — ^,™^, 

merando  acmagnificandoincautejactastis.  Destruxi-     et  superbientes  interioris  hominis  sensus  per 


Teram 


tlis  domos  ad  muniendum  murum,  quia  dissipatis  sen- 
sibus  circa  illicita  vagando,  et  diffluendo  hanc  quam 
sustinetis  durltiam ,  quasi  murum  adversus  vosmet- 
ipsos  obfirmastis.  Et  tacum  fecistisinterduos  muros, 
et  aifuam  piscina!  veteris,  Aqua  veteris  concupisoen- 
tiae,  veteris  delectationis  exhaurienda  atque  siccanda 
erat  aqua  novai  et  quotidianae  compunctionis.  Scd 
aqua  haec  compunctionis  facta  est  quasi  lacus  inter 
duos  nmrosy  quia  sicut  lacus  aquam  coenosam, 
aquam  turbidam  habet,  sic  et  vos  duobus  [muris , 
duritia  utique  cordis  et  duritia  corporis  circumdati 
aquam  non  ex  fonte  limpidam,  scd  quasi  ex  iacu 
turbidam'  interdum  habetis,  quia  ad  puram  et  sua- 


mentis  humililatem  voluntati  et  servituti  Dei 
nino  subjicere,  quod  esi  jugulare  arietet.  Hujus 
etiam  gaudium  et  laetitia  est  comedere  eamet  ei  At- 
bere  vinum,  Gaudet  enim  obscuriora  et  dilfieiliora 
sacrae  Scripturae  secreta,  quae  intelligere,  per  carmes 
possumus,  assidua  tractatione  et  retractatione  quasi 
quibusdam  dentibus  confringere  et  comminuere,  et 
ad  desideratum  intelligentiae  saporem  couvertere. 
Laetatur  etiam  bibere  vtnum,  hoc  est  vino  sensus 
spiritalis,  quod  laetificat  cjot  hominis,  jugiter  ine- 
briari,  sicque  inebriatus  ab  omnibuSt  qu»  mundi 
sunt,  prorsus  alienari. 
Ad  hoc  enim  universos  sensus  suos  nionet  el 


vem  illam,  quam  dcsideratis,  compunctionis  gra-  d  hortatur  dicens  ad-se  intra  se  :  ComedamMt  et  bi- 


tiam  necdum  pro  voto  vestro  pertingere  meruistis. 

Sed  unde  hoc  vobis?  Ob  hoc  videlicet,  quia  non 
suspexistis  ad  eum,  qui  fecerat  eam ,  et  operatorem 
ejns  de  longe  non  vidistit.  Ad  Deum  Creatorem  et 
faclorem  vestrum  non  suspexistis,  ut  propter  timo« 
rem  ejus  malum  declinaretis.  Redempiorem  et  ope- 
ratorem  salutis  vcstrae  de  longe  non  viditti^  quia 
amori  et  dulcedini  ejus  amorem  et  dulcedinem  pec- 
catorum  praetulistis.  Omnipotens  igitur  Dominus 
postquam  sic  hominem,  quem  salvare  decrevit,  cle« 
menter  increpatum,  suaviier  iliuminatum  intus  te- 
iigerit,  qualiter  postmodum  vivere  debeat,  quasi 
pcr  se  propheta  docet,  cum  subjungit  dicens  : 

Vehs.  i%,  13.  Et  vocabit  Dominus  exercituum  in 


bamus  :  cras  enim  moriemur.  Quasi  dical :  Si  cilmm 
nostrum  sacram  Scripturam  per  inteiligentiam  cor- 
dis  et  imitationem  operis  fecerimus,  si  vino  sensus 
spiritalis  et  intellectus  jugiter  nunc,  quandiu  ia  hae 
vita  sumus ,  potari  et  refici  diligimus ,  serenum 
illud  supernae  visitationis  nuifi^  super  nos  orietur, 
cujus  splepdbre  collustrati  saeculo  et  vitii  saecoli 
moriemur,  et  virtutibus  vivere  incipiemus.  Vel  etian 
cum  hodie  praesentis  vitae  transierit,  in  futuroquando 
mane  illud  ultimum,  mane  utique  futurae  resurrectio- 
nis  advenerit,  beata  morte  ei,  quam  nunc  susline- 
mus,  corruptioni  ita  moriemur,  quod  nullam  am- 
plius  corruptionis  maculam  experiemur. 
Beatus  ei  vere  beatus,  qui  onut  vallU  Vitiomt 


!ld7 


LIBER  D£  X  0N£R1B(}S  ISMJE. 


1118 


lU  porlavcrit,  qui  per  praedictum  flelum  cordis,  A  conlinel  signiftcalioncs.  Ea  namque  parte,  qiiacoii- 


plancturoque  corporis  decalvalus  a  vitiis,  accinctus 
custodia  mentis  et  corporis  sic  in  spiritalis  vitae  per- 
Dcctione  profcceril.  Huic  sane  sequens  onus  aple 
satis  congruit,  quia  non  solum  se  el  sua  peccata, 
sed  et  aliorum  hominum  in  salo  hujus  sseculi  adhuc 
fluctuantium  pericula  deflet  ac  plangit,  sicut  my- 
«tice  propheta  insinual,  cuin,  quasi  sub  persona  eo- 
rum  qui  ejusnH)di  sunt,  subjungit  et  dicit : 
CAPUT  IX. 

Onui  Tyrif  quod  eorum  est,  aui  et  sua  et  aliena 
peccata  defitnt^  omnesque  ad  piJcnitenUam  cokor^ 
iantur. 

IsA.  xxiii,  VERS ,    1,    2.  0?»i8   Tijri.  Uluiatej  na' 

ves  mariSf  quia  vastata  est  domus,  unde  venire  con- 


fractum  resonat,  confractum  per  poenitentiam  el 
humiliatum  cor  et  corpus  eleclorum  aple  figurai. 
Ea  autem  parte,  qua  mare  congeiascens  dicitur,  con- 
gelascentem  in  peccatis  mundum  non  iucongrue 
notat.  El  esl  sensus  :  Ne  dubiletis,  o  miseri,  de  vas- 
tatione  et  damnatione  vestra,  super  qua  ululaiU, 
quam  deflent  sancli  et  electi  Dei.  De  icrra  cnim  Ce- 
thim  revelatum  est  eis,  Nam  et  ipsi  aliquando  in 
terra  congelascentis  utique  mundi,  in  quo  nullus 
timoris  aut  amoris  Dei  fervor  est,  fuerunt,  atque 
ex  suis,  quibus  subjacebant  miseriis,  ignorare  iion 
possunt  miserias  veslras  et  pericula,  quibus  sub- 
jacetis,  in  quibus,  si  permanseritis,  procut  dubio 
vastabimini,  quia  poenis  perpetuaj  mortis,  ubi  vas- 


sueveranty  de  terra  Cetbim  revelaium  est  eis,  Tacete^  B  titas  totius  boni,  abundantia  totius  mali  est,  xter- 


^ttt  habitatis  in  insuia ,  negotiatio  [al.  negotiatores] 
SidoniSf  transfretantes  mare  repleverunt  te  in  aquis 
muUis  (75).  Tyrus  interpretatur  angustia,  Et  congruo 
satis  per  Tyrum  bomo  ille  flguratur,  qui ,  despecta 
propter  Deum  spatiosa  lotius  mundi  latitudine,  sese  iii 
^ngustias  dedit  praesentis  vit»,  ut  ad  amplitudinem 
coeleslis  patrise  Deo  propitio  mereatur  pervenire 
Per  naves  autem  maris  spiritalis  quaelibet  conversn 
iio  non  incongrue  intelligilur,  quia  sicul  procellosa 
maris   tempcstas   transitnr,  mortisque  pericutum 
declinatur,  sic  spiritales  quaelibet  conversationcs 
quasi  naves  quxdam  sunt,  qux  periculosa  peccato 
rum  flumina  liomiucm  iransvehunt,  perpetuseiiue 
beatitudinis  slationi,  ubi  nullum  mortis  periculum 


naliter  condemnabimini.Post  haec  rursum  inducitur 
persona  electorum  ad  poeniientiam  et  conversio- 
nem  pio  cordis  aflectu  eos  exhortantium. 

Tacete,  inquiunt,  qui  frabitatis  in  insula ,  negotia- 
tio  Sidonis,  Vos,  qui  marinis  fluctibus,  diabolicis 
videlicet  tentationibus,  ex  omni  parte  circumdali 
diversis  passionibus  carnis  lundimini,  a  malc  fer- 
vente  carnalium  desideriorum  strepitu  quiescite, 
quid  vobis  immineat,  considerate.  Omnis  enim  ve- 
stra  vita  et  conversatio  negotiatio  Sidonis  est,  nego- 
lialio  iniqui  venatoris  diaboli,  qui  vcnatur  vos,  ut 
in  insula  prsesentis  saeculi  negotia  ejus  exerceatis, 
hoc  est  ut  vitiis  et  concupisccntiis ,  quae  negotia 
ejus  sunt«  in  praeseuti  servientes  negotiationis   ve- 


erit,  secure  invelumt.  Possunt  eliam  per  navcs  iii  ^  strse  pra;mium,perpetuae  mortis  supplicium,  ab  ipso 


tell^^i  ipsi  homines  in  spirilali  vita  spiritaliter  vi  • 
ventes,  ad  ttmmi  eumdemque  perpctux  salutis  por- 
tum,  uno  eodemque  amore  ct  desiderio  indefessc 
tendentes. 

Domus  autem,  unde  navcs  ista;  vcnire  solent, 
roundum  non  injuste  signidcat.  In  hac  enim  domo 
iiaves  isUe  fabricantur,  quia  omncs,  qui  ad  spiri- 
ialem  militiam  transeunt,  ex  lioc  mundo,  et  in  hoc 
mundo  procreantur,  et  generantur.  IHulatej  inquit, 
navesmarisj  quia  vastata  est  domuSt  unde  venire con- 
tueverant,  Ac  si  dicat :  0  vos  omnes,  qui  mare  hu- 
jus  sxculi  jam  transislis,  qui  velis  sanctae  conver- 
sationis  erectis  ad  locum  coelestis  patriae  tenditis. 


in  fuSiro  recipiatis.  Igitur  quicumque  es  qui  salvari 
desideras.  inutilis  venationis  hujus  sive  venatoris 
negotia  fuge.  Salvari  enim  non  poleris  nisi  tacente 
ct  quiescente  strepitu  vitiorum  ab  insuia  saeculi  sae- 
cularisque.conversationis  recesseris. 

Transfretantes  mare  repleverunt  te  in  aquis  multis, 
Maligni  spiritus ,  qui  rete  malitiae  suae  et  ne- 
quitise  sux  supra  mare  saeculi  hujus  expande- 
runt,  aquis  multis,  id  est  diversis  concupiscentiis 
et  vitiis  te  rcpleverunt,  Ex  hac  inundanlia  aquarum 
omne  quod  in  mundo  est  tendit  ad  interitum.  Nec 
minim.  Non  est  enim  qui  negotia  Dei  exerceat,  non 
est,  qui  manu  sanctae  praedicationis,  exemplo  rectae 


respectu  miserationis,  pio  aflectu  compassionis  il-  ..  conversationis  earumdem   impetum  aquarum  amo- 


lo8,  quos  post  vos  in  saeculo  reliquistis,  respicite, 
super  interitu  eorum  ululate,  Vastata  est  enim  do- 
musj  unde  venire  consuevistis,  quia  convcrsatio,  et 
vita  illorum,  qui  in  hac  domo,  hoc  est  in  praesenti  sae- 
culo  inique  vivunt,  et  in  hac  iniquitate  persevera- 
▼erunt,  ct  si  nondum  in  re,  jam  jamque  coram  Deo 
damnata  est  in  praedestinatione.  Uanc  sane  senten- 
ttam  electorum  super  interitu  reproborum  con- 
firmat  quodammodo  prophcta,  cum  subjungit  di- 
cens  : 

De  terra  Cethim  r£veUuumest  eis,  Getbim  mare  con- 
gelascens  vel  confractum  interpretatur.  Et  sicutduas 
babetinterpretationes,  sic  etiam  duas  mysticas  inse 


veat.  Nam  etsi  est,  qui  nomen  doctoris  habet,  di- 
ligens  plus  lerrena  quam  cceicstia  merito  doctoris 
caret.  Ideoque  recte  ei  congruit  quod  sequitur  : 

Yers.  5.  Semen  Nili,  messis  fluminis  fruges  ejus^ 
et  facta  est  negotiatio  Gentium,  Per  Nilum  fluvium, 
qui  aquam  de  coelo,  ut  Beatus  Hieronymus  scribit, 
sed  de  terra  habet,  talis  doctor  congrue  intelligi  va- 
let,  qui  terrena  plusquam  coelestia  diligit,  caduc» 
plnsquam  mansura  bona  requirit.  Semen  ejus  est 
praeuicatio  ejus,  frti^es  ejus^  quiex  semine  praedica* 
tionis  et  doctrinae  illius  in  cordibus  subditorum 
oriuntur,  messi  fluminis  recte  comparantur.  More 
enim  messis  cito  arescunt,  celeriter  deficiunt.  Sie* 


(75)  Veroa  naec  :  in  aquis  multis,  in  vuigatis  editionibus  referuntur  ad  versum  seq. 


1 1 09  YEN.  GODEFRIDI  ABBATiS  ADMO.NTENSIS  HOO 

que  At  quod  sequitur  :  Et  facta  est  negotiatio  gen-  A  supposuit,  ditione  et  dominio  eorum  se  Bubtraiit 


tium,  Fit  predicatio  cjus  in  cordibus  auditorum  ne- 
gotiatio  Gentium^  ncgotiatio  utiqne  peccatorum, 
du:n  corpora  cl  animas,  qnas  fidelis  morc  ncgotia- 
loris  Deo  doctrina  sua  lucrari  debcrcl,  malai  vilai 
suae  exemplo  Dco  subtrahit,  a  via  vcritalis  abducil. 
Sed  sicut  de  talibus  gaudet,  et  lo^tatur  diabolus,  sie 
de  perfectis  niundi  contemploribus  conlrislalur  et 
confunditur,  sicut  consequenter  prophcta  innuit, 
cum  vel  in  sua,  vcl  eorumdem  electorum  pcrsona 
subjungit  et  dicit  : 

Vers.  4.  Erubesce,  Sidonj  ait  enim  mare :  (ortitudo 
maris,  dicens  :  Non  parturivi  et  non  peperi,  et  non 
enutrivijuvenesy  nec  ad  incrementum  perduxi  virgines, 

Per  Sidonem  hic  sicut  et  in  prsccedentibus  mali- 
gnum  vcnatorem  et  deceptorem  animarum  diabo- 
lum  inlelligimus.  Per  mare  et  fortitudinem  maris 
fortes  spirilalis  vitae  airoulatores  accipimus,  qui  ideo 
et  mareet  fortitudo  maris  nominantur,  quia  mare 
qucdammodo  erant  dum  saeculari  vitac  dediti  ad 
scelera  fervebant  :  fortitudo  maris  facti  sunt,  duni 
transitis  ct  calcatis  marinis  fluctibus,  peccatis  uti- 
que  et  vitiis,  fortiter  ac  viriliter  Deo  vivcre  coepe- 
runt.  Tales  utique  aiunt  Sidoni,  ut  enibescat,  dum 
opera  taiia  faciunt,  de  quibus  erubescit  et  confun- 
ditur  diabohis.  Nam  duin  humiliter  peccatores  reco- 
gnoscunt  eum  qui  peccata  suggessit,  magnifice  con- 
fundunt. 

Non   parturivi,  inquiunt,  et  non  peperi,  et  non 


Uoc  est  eorum  contrilio,  hoc  est  dolor  eorum  ei  if- 
flictio.  Sed  quia  electi  quanto  Deum  diligant  ct 
cognoscunt,  tanto  ardentius  omnes  homines  salTUi 
cupiunt,  recte  adhuc  quasi  ex  persona  illomB 
subditur  : 

Yers.  6.  Transite  maria^  ululate,  qui  habitath  ks 
insula,  Ac  si  dicant :  0  vos  miseri,  qui  tentationi- 
bus  sseculi  diversisque  passiouibus  camis  tundi- 
mini,  transite  maria  mundum  relinqucndo.  Vtulate^ 
ijui  habitatis  in  insula  ignorantiam,  cscilalem  el 
periculum  vestrum  humiliter  cognoscendo  el  pceiii- 
tendo. 

Yers.  7.  Nunquid  nonhcec  vestra  est,  quce  glorio' 
balur  a  diebus  pristinis  in  antiquitate  sua  ?  Mundut 
D  iste,  quem  vos  diligitis,  qui  vos  ut  Tcstro  inhaerelia, 
insula  utique  est  maruiis  fluctibus,  id  est  peccalo- 
rum  inundationibus  undique  circumdata,  ctcirccin- 
fusa,  qui  a  diebus  pristinis^  quo  primum  condilUB 
est,  in  antiquitate  sua  gloriabatur  quia  in  Tetuslale 
peccatorum,  quam  flere  et  lugere  debel,  male  usque 
modo  iaetabatur.  Igitur  quaecunque  anima  gloriaA-ti 
huic  in  antiquitate  sua  insube  congloriatur,  plus 
vetustatera  vitiorum  quam  noTilatem  Tirlulum  dili- 
gendo  et  sectando,  vix  aut  nullo  modo  salvari  pole- 
rit,  nisi  transito  peccatorum  flumine  prorsus  mundo 
se  sublraxerit.  Unde  protinus  subinferlur  : 

Ducent  eam  pedes  sui  longe  ad  peregrinandum.  Ne- 
cesse  enim  est  ut  qui  ejusmodi  est,  totis  ulriusque 


enutrivi  juvenesy  nec  ad  incrementum    perduxi  vir-  p  hominis  afiectibus  aiienum  se  faciat  saeculi  biyus 


ginei.  Perjuvenes  intelligerepossumus  fortia  virtu- 
lura  opera,  per  virgines  integritatem  mentis.  Et  est 
quasi  dicant  :  Non  parturivi  bona  desiderando,  el 
si  quando  parturivi  desiderando  quod  bonum  fuit, 
non  peperi  exsequendo  bonis  operibus  quod  bonum 
dcsiderium  suggess.t.  Sed  et  si  peperi,  bono  opcri 
ad  horam  insistendo,  teneram  inchoatae  operalionis 
sobolem  succedentium  bonorum  operum  assiduitale 
non  enutrivi^  sed  victus  laidio  citius  bene  cocpta  re- 
liqui.  Nec  ad  incrementum  perduxi  virgines,  quia  et- 
si  quando  integritatem,  et  incorruplionem  mentis 
lueae  incorrupto  integritaiis  auctori  Chrislo  devovi, 
non  servavi,  sed  ab  ea  utpote  nullo  virtutum  incre- 
mento  confou  et  ad  perfectuin  usque  perducta 
citius  animum  revocavi.  Haec  verae  poenitentiae  verba 
dum  homo  ille,  qui  fortitudo  maris  jam  factus  est, 
sive  corde  interius,  sive  corpore  exterius  dicere 
Deo  et  coram  Deo  coipcrit,  et  confusionem  et  do- 
lorem  magnum  malignis  spiritihus  ingeril,  sicut  my- 
tice  ostenditur,  cuni  protinus  subinfcrtur  : 

Vers.  5.  Cttfn  auditum  fuerit  in  JEggpto,  dolebunt^ 
cum  audierint  de  Tyro.  jEgyptus,  ut  saepe  diximus, 
tenebrce  interpretatur,  et  tenet  figuram  in  hoc  loco 
malignorum  spirituum,  inter  quos,  cum  auditum 
fuerit  de  perfecla  conversione  et  laudabili  conTer- 
satione  eleclorum,  dolent,  cum  audierint  de  Tyro^ 
hoc  est  cum  intellejerint,  quod  is  quem  ut  proprii 
Juris  servum  prius  possederant,  per  angustias  prae- 
stMis  vitje,  quibus  in  spiritali  vila  se  propler  Deum 


concupisceniiis  et  voluplatibus,  sit  advena  el  pere- 
grinus  Christi  in  terris,  si  cohaeres  ejus  fieri  quaa- 
doque  vult  in  coeiis.  Sed  quia  sunt  nonnulli,  qui  hoc 
salutis  cousilium  vix  aut  nullo  modo  recipiunt,  schh 
per  impossibilitalem  suam  praetendunt ;  isli,  ut  ad 
roisericordiam  Dci,  per  quam  multos  saivavil,  respi- 
ciant,  ct  confugiant,  sequcntibus  quodammodo  Ter- 
bis  admonentur,  cum  dicilur : 

Yers.  8.  Quis  cogitavit  hoc  super  Tyrum  quondam 
coronatam,  cujus  negoiiatores  principes^  instituloreg 
ejus  inclyti  terra !  Quasi  dicatur  :  Si  durum  Tobis  ti- 
delur  et  impossibile  proptcr  Deum  pra:sentis  saccuU 
gaudia  relinquere,  respicite  Tyrum^  respicile  mulu 
millia  honiinum,  qui  latas  saeculi  Tias  propter  Deum 
D  spreverunt,  sesequc  propter  latituduiem  regni  coeles- 
tis  in  angustias  praesentis  vitae  sponte  dederunt.  QuU 
cogitavit  hoc  super  Tyrum  ?  Quis,  rogo,  cogitare  anl 
sperare  poterat,  ui  sic  et  sic  deponi  atciue  humlliari 
posset  ille  vcl  iste  homo,  cujus  corona  vel  gloria  in- 
credibilis,  et  inaudita  erat  superbia.  Cujus  negoiiaio- 
res  principes,  institutores  ejus  inclyti  terrw^  hoc  est  cn- 
jus  sensus  exteriores  vanitaiem  tantummodo,  el  ina- 
nem  prxscntis  vitae  gloriam  qusercbant,  cujus  sensiis 
interiores  inclyti  terrce  fuerunt  quia  non  inclytam  el 
incomprehensibilem  cocli  dignitatem,  sed  terrenae* 
et  transeuntis  feiicilatis  gaudia  dilexerunt. 

Vers.  9.  Dominus  exercituum  cogitavit  hoe,  vt  if^ 
trafieret  superbiam  omnis  glorue,  et  ad  ignomnUm 
ducerel  univenos  inclytos  terra.  Dominus  exerci:4umf 


1201 


LIJER  DE  \  OiNIDRIBUS  ISAli£. 


riot 


Domiaus,  inquam,  angelorum,  ct  hominum,  cujus  A  peccalis  quia  nisi  per  veram  poenitentiam  et  con- 


cogitatio  ipsa  ejus  est  operalio,  ipse  hoc  cogitavitj 
^psius  misericordiae  et  miserationis  opus  lioc  fuit,  ut 
male  gloriantem  hominis  superbiam  ad  ima  humili- 
tatis  detraheretj  et  universos  sensus  illius,  qui  erant, 
ut  diximus,  inclyti  terrce,  terrena  tantummodo  sa- 
pientes  ac  diligentes,a(i  ignominiam  bonse  ct  lauda- 
bilis,  quam  pcenitentia  operatur,  confusionis  perdu* 
ceret.  Ipse  operatur  quod  homo  beatus,  per  Tyrum 
quondam  coronatam  designatus,  confusus  in  semet- 
ipso,  et  bumiliatus  pro  peccatis  suis  summam  igno- 
miniam  deputat,  quod  quasi  summam  prius  gloriam 
esse  crediilerat.  Sequitur : 

Yrrs.  10.  Transi  terram  tuam  quasi  flumen  filia 
maris,  Ac  si  dicatur  :  Quisque  es,  qui  ob  infirmita- 
tem  et  levitatem  marinse,  id  est  peccatricis  et  lubri- 
cae  vitae  tuas,  filia  maris  es  ct  diceris,  fluxa  alquc 
caduca  sxculi  gaudia  transeundo  despice,  statum 
aeternae  soliditalis  require.  Totum  enim,  quod  in  hoc 
mundo  diligitur,  quasi  flumen  quoddam  est,  quia 
cito  transit,  et  finitur. 

2Von  esl  uUra  tibi  cingulum.  Si  mutare  vitam,  et 
tamen  sseculum  inhabitare  volueris,  cingulum  tibi 
non  eril,  quia  nulla  custodia,  nulla  securitas,  nuUa 
in  medio  peccatorum  evilandi  et  declinandi  peccata 
ert  facultas. 

Yers.  11.  Manum  suam  extendit  supra  mare,  con- 
iurbavit  regna,  Quis  est  hic,  qui  manum  suam  supra 
mare  extendit  nisi  malignus  hostis,  qui  omne  fere 
genus  hominum  ad  interitum  trahit?  Qui  etiam  con- 
turbavit  regna  quia  regnantes  in  peccatis  et  vitiis, 
ne  ad  venim  lumen  respiccre  velint,  aut  valeant, 
fraudis  suae  nequitia  intus  turbare,  intus  excaecare 
consuevit.  Sed  non  est  invalida  manus  Domini  ex- 
tensam  hanc  manum  diaMi  confringere,  et  contur- 
bata  per  eum  regna  ad  quaerenda  et  desideranda 
perpetux  serenitatis  gaudia  converterc.  Unde  et  ad- 
huc  subditur : 

Dominus  mandavit  adversus  Chanaan,  ut  contere- 
ret  fortes  ejus.  Chanaan  quod  interprctatur  commo- 
fio,  signiOcat  bonam  et  jaudabilem  quamdam  com- 
motionem,  quae  fit  in  homine,  quando  incipit  movere 
86  a  malo  ad  bonum,  a  vitiis  ad  virtutes.  Et  est 
qoasi  dicat :  Si  tu,  qui  mobilis  ad  vitia,  immobilis 
id  virtutes  ct  virlutum  opera,  loco  non  vit^,  sed  i 
mor  .1$  malx  hucusque  stctisti,  jam  te  adversum  te 
movere  volueris,  hoc  est  si  relicto  saeculo  et  con- 
Tcrsatione  saetulari  ad  spiritalis  vitae  militiam  trans- 
Sre  volucris,  dives  in  miscricordia  Dominus  man- 
davit,  hoc  est  repromisit,  ut  fortes  tuos  conterat,  ut 
ma^ignos  spiritus,  qui  sub  durissimo  pcccatorum 
▼inculo  detinent  te,  potenti  divinitatis  suae  manu  ad 
Dihilum  redigat. 

Vers.  12.  Et  dixit :  Non  adjicies  ultraj  ut  glorie- 
rii  caluminam  sustinenSy  virgo  filia  Sidonis.  Tu,  qui 
non  ob  merJtum  castitatis,  sed  ob  sterllitatem  bo-. 
norum  operum,  bonarum  virtutum  rir^o,  id  est  ste- 
rilis,  et  infecunda  filia  Sidonis,  fllia  iniqui  venato- 
ris  diaboli  diceris,  non  adjicies  ultra,  ut  glorieris  in 


versionem  humiliatus  fueris,  perpeluae  damnatioitis 
calumniam  sustinebis. 

In  Cethim  consurgens  transfrela,  ibi  quoque  non  erit 
requies  tibi.  Cethim,  sicut  supra  diximus,  mare  con- 
gelascens  dicitur,  signiflcans  mundum  congelascen- 
tem,  ignem  timoriset  amoris  Dei  non  habentcm.  In 
Cethim  consurgens  transfreta.  Quasi  dicat :  Sit  sane, 
ut  in  mundo  positus  consurgcre  ad  bona  opera» 
transfretare  et  declinare  vitia,  ct  cavere  peccata  in- 
cipias.  Ibi  quoque  non  erit  requies  tibi,  Requies  tibi 
non  erit  ibi  a  peccatis.  Quoniam  enim  inter  peccata 
conversaris,  impossibile  et  omnino  inevitabile  est 
ut  peccatorum  laqueis  nunc  volens,  nunc  nolens 
non  irretiaris.  Sed  quid  ultra  rcstat  ? 

^  Yers.  15.  Ecce  terra  Chaldaorum  talis  populun 
non  fuit.  Assur  fundavit  eam.  Pcr  terram  Chaldao- 
rtim,  qui  feroces  interpretantur,  congregalio  quo- 
rumlibet  spiritalium  apte  intelligitur,  qui  ferocet 
aliquando  et  indomiti  erant  peccando,  sed  et  feroces 
uihilominus  postmodum  in  spiritali  vita  sunt,  fero- 
citer  pcccata  in  semetipsis  puniendo.  Ecce,  inquit, 
terra  Chaldceorum,  Eccc  ante  te  sancta  et  spiritalis 
conversatio  et  congregatio  Deum  timentium,  feroci" 
ter  contra  se  saevientium,  et  ad  terram  hanc  con* 
fuge,  eorum  exemplo  vive.  Si  enormitatem  scelerum- 
tuorum  expavescis,  in  his  et  per  hos  consolare, 
constantiam  et  humilitatem  illorum  imitare.  Talis 
populus  non  fuit  in  superbia,  mentisque  elatione 
pnecipuus,  ad  peccata  pneceps  et  lubricus.  Assur 
fundavit  eam  quia  malignus  hostis,  quem  quasi  fun- 
damentum,  et  pro  fundamento  cordibus  suis  suppo- 
suenmt,  quocunque  voluit,  potenter  eos  movit. 

At  nunc  confortati  in  Domino  in  captivitatem 
transduxerunt  robustos  ejus,  suffoderunt  domes  ejus^ 
posuerunt  eam  in  ruinam.  Suffoderunt  domos  ejui 
quia  secreta  cordium  suorum,  qu»  per  suggestioues 
et  immissiones  malarum  voluntalum,  per  delecta- 
tiones  carnalium  voluptatuui  quasi  familiare  sui  ju- 
ris  domicilium,  id  cst  Assur  prius  inhabitabat,  suf- 
fossis  et  effbssis  per  veram  poenileutiam  vitiis  vitio- 
sisque  voluntatibus  et  dcsideriis  ila  aptaverunt,  et 
subegerunt  virtutibus,  quod  nullus  antiquo  hosti 
pristinae  habitalionis  in  eis  patet  locus. 

D  In  captivitatem  iransduxerunt  etiam  robustos  ejus  ^ 
quia  peccata  et  pcccatricia  opera  camis,  quae  robusti 
sunt  diaboli  (in  his  enim  et  cum  liis  pwevalet  homi- 
nibus),  prostraverunt  jam,  el  exslinxerunt,  et  qua» 
subsistente  fragili  camis  materia  ad  plenum  eistin- 
guere  nequeunt,  his  quasi  in  captivitatem  transdu'- 
ctis  ila  dominantur,  ut,  etsi  surgant  contra  eos,  ct 
impetum  faciant,  praevalere  tamen  eis  non  valeant.  - 
Unde  apte  adhuc  subditur : 

Posuerunt  eam  in  ruinam,  Nam  dum  perfectus 
homo  quasi  captiva  tenet,  et  comprimit  in  se  vitia 
illa,  quae  non  potest  prorsus  exstingucre,  ex  hac 
captivitate  fit  ruina  pcccatorum,  surgit  et  crcscit  in 
altum  machina  virtutum.  Sed  quia  sub  primo  hec 
oneris  hujus  capitulo  sanctus  Pomini  propheta  t»^ 


1203  VEN.  GODEFRIDI  ABBATIS  ADMONTENSIS  Ii04 

glationem,  imo  et  damnationeni  eorum,  qui  sieculo  A  totus  mundus  ob  amorem  ccelcstis  regni  aqg;iistuf 
adhuc,  ut  dictum  est,  periditantur,  sub  persona  et 


voce  electorum  ululando  atque  gcmendo  dcflevit 
pruividens  etiam  vasiationem,  quae  ipsis  plerumque 
cleetis  et  perfectis  hominibus  in  spirilali  vila  acci- 
dit  quasi  coram  positos,  in  secundo  boc  capitulo 
ad  poenitentiam  hortatur,  cum  dicit : 

Yers.  14, 15.  (Jlulale  naves  maris :  quia  vastata 
ist  fortitudo  vestra,  Et  erit  in  die  ilta :  In  oblivione 
eris,  0  Tyre  septuaginta  annis,  sicut  dies  regis  unius ; 
post  septnaginta  autem  annos  eris  Tyro  quasi  canti- 
cum  meretricis,  Hxc  vcrba  propheta^,  imo  loqucntis 
per  prophetam  Deiomuipotentis  ad  electam  et  dilc- 
ctam  quamlibot  animam  tunc  fiunt,  quando  ipso  in- 
spirante  considcrata  vastitate  sua  pristinum  profe- 
ctum,  etimminentem  jam  jamque  defectum  suum  B 
sollicite  homo  cognoscere  incipit.  Vlutate,  inquit, 
naves  marist  quia  vastata  est  fortitndo  vestra.  Ac  si 
dicat :  Vos,  qui  emenso  magni  maris  Qumine  in  spi- 
rilalis  vitx  conversatione  quasi  in  navibus  constiluti 
sumroa  fortitudine  et  conslanlia  ad  portum  coele- 
stis  patrise  tendcre  consuevistis,  ulutate  nunc ,  quia 
subrepente  atque  crescente  negligeulia;  torporc  et 
mentis  desidia,  solito:  vim  fortitudinis  miuime  exer- 
cetis,  sed  quasi  vastati  pristinis  virtutibus  et  eva- 
cuati  deprimentis  pondere  carnis,  ut  imbeciiles  et 
infinni  subjacetis.  Postquam  lioc  modo  Deus  homi- 
nem  intrinsecuscxcitaverit,  et  illuminaverit,  quali- 
ter  ad  amissam  fortitudinem  redire  debeat,  sequen- 
tibus  mox  verbis  insinuat,  cum  dicit : 

Et  erit  in  die  illa  :  In  oblivione  eris,  o  Tyre,  se- 
ptuaginta  annis  sicut  diesregis  mitu^.Septuagenarius 
numerus  perfectam  et  consummatam  pcenilentiam 
significat.  Et  bene  quidem  dicit :  In  oblivione  erisj  o 
Tyre,  septuaginta  annis,  Novimus  sane  quia  ii  qui  in 
publica  pcenitentia  sunt,  ab  introitu  templi,  a  com- 
munione  sancta;  matris  Ecclesiae  excluduntur,  et 
non  solum  ut  obHti^  sed  et  quasi  mortui  infra  statu- 
tum  poenitentise  tempus  reputantur.  Sic  et  homo  spi- 
ritalis  per  Tyrum,  ut  dictum  est,  figuratus,  c«m 
spiritalium  vastitatem  divitiarum,  quod  virtutes 
sunt,  spiritalium  exercitio  laborum  recuperare  quae- 
rit,  est  quodammodo  quasi  m  oblivione  septuaginta 
anm$,  dum  in  poenitentia  sua  tanta  se  Deo  humili- 


est,  adlnimilitatemcrudiCur?  Post  septnaginia^  ail^ 
annos  eril  Tyro  quasi  cantkum  meretfich.  Quasi  ift^ 
ceret :  Non  tibi  sufficit  ut  perfecte  poenitendo  septni-' 
ginta  annorum  numerum  complcas,  nisi  post  pera- 
ctam  etiam  poenitentiam  in  eadem  inentis  humilitate 
ct  constantia  persistens  quasi  canticum  meretrici» 
canere  et  frequentare  studeas.  Cantictm  uieretricis 
canere  est  assidua  cordis  conlritione  retractare,  et 
quasi  praecinerc  sibi  ipsi,  quam  turpiter,  quani  mul* 
tipliciter  a  vero  sponso  suo  Christo  multoties  fumi- 
catus  sit.  Scd  nec  hoc  ad  profectum  homini  suffi- 
cit,  nisi  per  assiduam  ctiam  camis  mortificationein 
flebili  cantico  cordis  respondeat.  Unde  apte  moi 
subinferlur : 

Vers.  1G.  Sume  cilharam,  circui  civitatem  mer0- 
trix  oblivioni  tradita.  Quasi  dicat :  Qiiia  transgre- 
diendo  prsccepta  mea  dcbitam  roihi  fidem  non  ser- 
vasli,  scmper  te  ut  meretricem  oblivioni  traditam 
reputa.  Sume  citharanij  carnem  tuam  cum  vitiis  et 
conciipisccntiis  crucifigendomortifica.  Circui  civita^ 
tem  a  sanctis  et  juslis,  qui  tecum  sunt,  hominibus, 
qui  civitas  Dei  dici  cl  csse  meruerunt,  auxiliura 
quxrendo  intercessionis,  exemplum  sumendo  san* 
ctx  conversationis. 

Bene  cane,  frequenla  canticum,  ut  memoria  tui  sit. 
Male  cantasli,  dum  despecto  me  atque  relicto  ia 
peccatis  exsultasti.  Nunc  Siulem  bene  cancj  frequenta 
canticum,  male  sonantem  in  auribus  meis  vocem 
pristinse  cantationis  quasi  versa  cilhara  in  voceui 
'  commuta  assidua:contritioniset  compunctionis,  ut 
memoria  tui  sit  apud  rae,  hocest  utin  miserationi* 
bus  meis  multis  et  magnistejam  oblivioni  tradilam 
rursum  te  coiligam  ad  me.  Sequitur : 

Vers.  17.  Eterit  post  septuaginta  annos^  tnsitabH 
Dominus  Jf/rum,  et  reducet  eam  ad  mercedes  SKOf. 
Yisitatio  haec,  qua  post  septuaginta  annos  Tyrum  Do^ 
minUs  visitatj  esl  inxstimabilis  incxhausts  suavitatis 
ejus  abundantia,  qua  animam  per  amaritudinem 
poenitentiae  sauciatam  ineffabiliter  recreat  et  laetifi- 
cat,  reducitque  eam  ad  mercedes  suas,  quando  ei  in- 
ter  ipsam  dulcedinis  sua^  gratiam  laboris  sui  prae- 
mium  desideratam  tribuit  indulgentiam  peccatomm. 
Sed  quantumcunque  homo  ex  gratia  et  dono  Dd 


tate  submittit,<  ^uod  se  quasi  oblitum  a  Deo  et  coram  j)  proficiat,  tamen  quia  vivcre  non  polest  sine  peccato, 


Deo  reputat,atqueab  omnibus,  quaedulcia  et  dele- 
ctabiUa]cami  essent,  subtrahensse  indignumsejudi- 
cat,  cui  reminisci  in  miserationibus  suis  Deus  omni- 
potens  debeat.  In  hac  tamen  obllvione  est  sicut  die$ 
regis  uniusj  quia  lucens  et  illuminans  custodia  et 
protectio  summi  et  optimi  regis,  Dei  utique  omni- 
potentis,  quae  per  diem  boc  in  loco  potest  intelligi, 
manetsuper  eum»  invisibiiiter  eum  intus  iiluminans, 
misericorditer  exterius  a  peccato  protegens  atque 
conservans.  Sequitur : 

Post  septuaginta  autem  annos  erit  Tyro  quasi  caU" 
ticum  meretricis,  Quid,  rogo,  quid  sunt  haec  verba 
propbetae,  imo  loquenlis  in  propbeta  Domini  nisi 
doctrina  quaedam,  <iua7yr«<,  id  «st  homo  ille,  cui 


quandiuincorporepeccati  subsistit,  aptesubjungitur: 
Et  rursum  fornicabilur  cum  universis  regnis  terrm 
super  faciem  terrce,  InlcUigimus  per  terram  ipsuui 
corpus  hominis,  per  regna  terrce  interiores  sensus 
hominis,  qui  ob  dignitatem  spiritus,  qui  velut  rex 
et  dominator  terrae,  id  cst  exteriori  bomini  praesi- 
dere  et  imperare  deberet,  regna  terras  merito  noml- 
nantur.  Anima  utique,  quae  post  longam  oblivionem 
et  abjectionem  ad  desideratos  diu  et  optatos  coelestls 
sponsi  amplexus  tandem  se  receptam  gaudebat,  rur- 
sum  cum  universis  regnis  terrce  fomtcatur^  quande 
ui  interioribus  sensibus  suis  aut  per  malas  cogita- 
tiones,  aut  per  roalas  voluntates,  vel  etiam  iUiclta 
desideria  peccato  condelectatur.  Fornicatnr  $uper 


t205  LIDEK  DE  X  ONERIBUS  ISAliE.  tlUO 

fadem  terrce,  quolies  seiisiLus  corporis  visu  videli-  A  <«^  usque  ad  vetustatein,  quia  ubicunque  iiijusta^  ne- 


cet  nauditu,  gustu,  odoratu  et  tactu  contrarium 
quid  vel  indignuai  c^elcstis  sponsi  amori  adniiltit. 
£t  Rotandum  quod  prius  eam,  quae  in  spirilu,  et 
postea  hanc  qwe  in  corpore  (it  fornicationcm  desi- 
gnans  et  mrsMm,  inquit,  fomicabitur  cum  universis 
regnis  terros,  Et  mox  addit  super  faciem  terrcc.  Nam 
etsi  esset  quis  qui  corpore  corporisque  sensibus 
peccato  non  inclinaretur,  rarus  valde  vel  etiam  nul- 
lus  cst,  qui  interioris  hominis  sui  castitatem  et  in- 
tegritatem  ita  conservare  valeat,  quin  aliqua  ei 
corruptionis  maculaex  diversis  animi  rootibus  acce- 
dat  et  inhsereat.  Attamenquia  intolerabilehocdivor- 
tium  quod  ex  hac,  de  qua  jam  dictum  est,  cordis 
corporisque  fornicatione  inter  Deum  et  animam 


gotialionis  aliquid  congregasse  se,  ac  comportais« 
meminerint,  illud  quodammodo  comedunt,  quia  ne 
appareat  coram  Domino,  amare  recogitando,  fortiter 
poenitendo  ac  punicndo  cibuni  suum  faciunt,  quia 
quotidie  sc  in  fletibus  pascunt.  Manducant  in  satu^ 
ritatem  plene  et  perfecte  et  sufiicienier  intrinseciift 
poenitendo.  Vestitmtur  usque  ad  vetustatem  ad  te- 
genda  et  abscondenda  ca  quae  pccniient,  dccoris  ju^ 
stitix  operibus  usque  ad  finem  vitae  viriliter  insi- 
stendo. 

Post  onus  Tyri,  quod  pro  modulo  nostro  expo- 
nendo  jam  transcurrimus,  congruo  ordine  onus  JU' 
mentorum  austri,  quod  deciinum  est  in  numcro,  po« 
nitur,  quia  spirilalcs  liomines,  perfecti  mundi  hujus 


fit,  non  libenter,  sed  viblenter  spirilalis  homo  mul-  B  contemptores,  qui   vere  habitant   coram  Domino, 


toties  patitur,  cilius  redire  in  graliam  sponsi  et  di- 
lecti  sui  per  poenitentiam  et  lacrymas  mitigare  fcsti- 
aat  oflensam,  sicque  impletur  quod  sequitur : 

Vers.  18.  Et  erunt  negolialioncs  ejus  et  mercedes 
ejus  sanctificatcB  Domino,  Per  negotiationes  ejus  in- 
telligere  possumus  transgressiones  et  peccata,  qui- 
bu8  Deus  ofienditur ;  per  mercedes  ejus  remissionem 
peccatorum,  qua  Dcus  omnipotens  poenitentiam  et 
satisfactionemejus  pie  remunerat.  Erunt  negoliatio- 
ne$  ejus  el  mercedes  ejus  sanctificatce  Domino ;  quia 
mox,  ut  ex  humili  corde  poenituerit  et  ingemuerit, 
iam  mala  quae  illicite  commisit,  quam  bona,  quse  in 
emendalionem  et  satisfactioncm  illicitorum  cxhi- 
bait,  Domino*sanctificatur,  quia  ad  laudem  et  hono- 
rem  Deo  reputantur.  ^ 

Noncondentur,  neque  reponentur,  quia  his  qui  habi- 
taverint  coram  Domino,  erit  negotiatio  ejus.  ut  man- 
ducent  in  saturitatem,  et  vestiantur  usque  ad  velusta" 
tem,  Quid  per  ea  qux,  teste  Domino,  non  condentur, 
neque  r«poi|fn£tir,nisi  excessus  et  pcccata  electorum 
m  spiritali  vita  Deo  militantium  designatur?  Ilaecqui- 
dem  in  hac  vita  nullatenus  reconduntur,  Ipsi  enim 
•e  accusant,  ipsi  se  judicant,  ipsi  se  damnant,  ipsi 
quotidianis  pcenitentise  lamentis  semetipsos  affligen- 
les,  ipsi  districtae  spiritalis  vitae  et  consuetudinis 
discipUnae  subjacentes,  culpas  suas  Deo  produnt  in 
oratione.  Ipsi  etiam  humiliter  eas  confessoribus  suis 
iperiunt  in  confessione.  Cumque  sic  abscondita  sua 


quorum  negotiatio  est,  ut  manducent,  sicut  dixinuis, 
in  saturitatem,  et  vestiantur  usque  ad  velustatam,. 
isti  sunt  yere  jumenta  austri,  juinenta  Spiritus  san- 
cti  qui  pcr  austrum  designatur.  Ipse  enim  eos  va- 
lido  inspirationis  suae  impulsu  de  lato  et  spalioso 
sseculi  canipo  in  Tyrum,  id  est  in  angustam  spiri- 
talis  vilje  semitam  compulit,  non  ut  requiescant  ibi,. 
scd  ut  sub  divcrsis  oneribus,  sub  inniimeris  Ubori«- 
bus  ac  tenlationibus  a  pristina  ferocitate  sua  man- 
suesccrc  addiscant.  Has  nimirum  tentationes  mysti- 
cis  vcrbis  propheta  enumerandoprosequiturdicens : 

CAPllT  X. 

Onus  jumentorum  Austri,  hoc  est,  eorum,  qui  angu- 
stam  ad  cielum  viam  amplectuntur, 
IsA.  XXX,  vers.  6,  7,  Onus  jumentorum  austri.  In 
terra  tribulationis  et  angustiw  leccna,  et  leo  ex  e», 
vipera  et  regulus  volans,  portantes  super  humeros 
jumentorum  divitias  suas,  et  super  gibbum  camelo- 
rum  thesauros  suos  ad  populum,  qui  eis  prodesse  non 
poterit.  Mggptus  enim  frustra  et  vane  auxiliabitur, 
ideo'damavi  super  hoc :  Superbia  tantum  est,  quiesce, 
Per  terram  tribulationis  et  attgustiaj  tcrra  et  locus 
spiritalis  ciijusque  ac  perfecUe  conversationis  non 
inconvenienter  accipitur,  quam  jumenta  illa  austri, 
jumenta  utique  Spiritus  sancti  vinculo  obedienliae 
subjugata  incolunt,  quae  per  praesentis  vitae  tribula- 
tiones  et  anguslias  ad  latissima  aeternse  jucunditatis 
pascua  tendunt.  Per  lewnam  vero  et  leonem,  vipe" 


ipiotidie  produnt,  nihil  sibi  relinquunt ,  quod  in  ^  ram,  reguiumque  volantem  quatuor  peccatorum  in- 
futuro  repomi/tfr,  hoc  est  quod  in  cxtremi  examinis  -—  --•- 

districta  severitate  publicandum  puniendumque  re- 
senretur.  Unde  apte  adhuc  de  talibus  subjungitur  : 
Quia  his,  qui  habitaverint  coram  Domino,  erit  ne- 
§otiatio  ejus,  ut  manducent  in  saturitatem,  et  vestian- 
iur  usque  ad  vetustatem,  Uabitare  coram  Domino 
dicuntur,  quia  per  laboriosa  spiritalis  vitae  exerci- 
lia,  per  sancta  et  quotidiana  coelestis  patriae  dcsi- 
deria  divinae  majestatis  conspectibus  quasi  praesen- 
tes  quotidie  assistunt,  sicque  habitantibiis  coram  se 
eohabitat  ipse  pius  et  misericors  Doininus,  quia  piae 
niiserationis  respectu  super  eos  invigilat,  ipse  labo- 
rcs  eorum  considerat,  ipse  numerat.  Eritque  nego- 
Italto  eorum.  ul  manducent  in  saturitatem,  et  vesiian^ 


crementa  notarc  possumus,  quorum  primum  est 
delectatio  peccati,  quae  per  lewnam  signiGcatur ;  se- 
cundum  consensus  peccati,  qiii  ob  fortitudinem,  qua- 
robuStos  etiam  quosque  interdum  prosternit,  apte. 
leoni  assimilatur ;  tertium  operatio  peccati,  quao 
comparata  viperce  repentino  morsu  animam  interfi-i 
cii ;  quartum  scandalum  peccati,  quod,  apte  requlo 
volanti  aequiparatum ,  •  quanto  velocius  discurrit  • 
tanlo  peniiciosius  multorum  animas  scandalizatc^ 
pervertit. 

Quatuor  hae  besliae  m  terra  tribulationis  et  angu-^ 
stice  sunt  quasi  portantes  super  humeros  jumentorum 
divitias  suas,  et  super  gibbum  camelorum  thesauroM 
sttos,  Possumua  in  gibbo  cameiorum  iuteUigere  cop 


mi  VEN.  GODEFRIDI  ADBATIS  ADMONTENSIS  f«W 

peccatorum  tortuoso  exuberans  tumorc   vitiorum,  A     Vers,  8.  Nnuc  ingre$$u8  tcribe  et  $up€f  bmsnm^ 


qui,  dum  susccplo  super  se  jugo  obedientiae  ad  su- 
scipienda  et  porlanda  spiritalis  disciplinae  onera  in 
terra  tribulationis  ct  angustise  sponte  liuniiliari  in- 
cipiunt,  jumenta  austtif  jumenta^  sicut  diximus, 
Spiritus  sancti  jurc  nominari  possnnt,  clamantos 
Doinino  cum  prop'  cta  atque  diccntes  :  Vt  jumentum 
faclu$  $um  apud  te,  et  ego  semper  tecum  (Psal.  lxxii, 
!2i).  Super  lioruin  jumentoruni  humeios  lca:na  ct 
leo,  vipcra,  regiiliisquc  volans,  divitius  suaSy  quod 
diversa  pcccata  siiiit  et  vitia,  portant  qiiodammodo, 
dum  ipsi  perfeoti  lioniiiies  quolidie  ociilis  suis  solli- 
clte  proponunt  et  opponunt,f|uidqiiid  aul  ex  dclectatio- 
neaut  (onsei:su  velopcre  pcccati  conjn;iscniiit,  vel 
tibicunque  scandalo  proximis  ruerunt,et  per  boc  du- 


et  in  libro  diligenter  exara  itlud,  Possumus  mleiii- 
gere  per  buxum  carnem  maceratam  per  pocnitentiam» 
per  librum  memoriam  hominis  Tei  coiifcieBtiani. 
Et  esl  quasi  pius  et  misericors  Dominus  dioal  hcH 
mini  intrinsecus  :  Ingre$$u$  ad  te  intra  te  peecato- 
rem  te  sempcr  recognosce.  Scribe  ei  $uper  buAum^ 
stabili  ct  pertecta  poenilentia  macerare  carnem  tuam 
non  desine,  ct  quidquid  illud  cst,  per  qued  oculos 
maji^stalis  mcie  ofTendisti,  illud  diligenter  in  iibro 
exaray  illud  in  corde  et  cimscientia  humiii  aeniper 
piiiiiitcnduni  subtiliter  rememora. 

Et  erit  in  die  illa  novi$sima  in  tc^timonium  u$gue 
in  sempi:en:um.  In  die  novissimay  cum  de  teuelris 
ad  luccin,  de  niortc  ad  vitam  transieris,  contra  mi- 


ro  et  difficili   quotidiani  laboris  pondere  scmetipsos  D  nacem  iinpetum  inimicorum  erit  tibi  temporalis  hsec 


deprimunt,  et  afliciunt.  Sed  et  $uper  gibbum  camelo- 
rum  portare  the$auro$  $uo$  dicuntur,  quando  colle^ 
ctos  et  congestos  ex  eisdem  quatuor  peccati  incre- 
roentis  malarum  cogitationum,  iniquarum  volunta- 
ttim,  nec  non  et  desideriorum  tbesauros  in  corda 
sua  idem  electi  subtiliter  rememoranda  coacervant, 
non  nt  delectentur  in  eis,  sed  ut  dignis  poenitentiae 
fletibus  puniantur  pro  eis. 

Nec  praetereundum  quod,  postqiiam  dixit,  por- 
tante$  $uper  humero$  jumeniorum  divitias  suas,  et 
tuper  gibbum  camelorum  tliesauros  suosj  addidit, 
ad  populnm,  qui  ei$  prode$se  non  poterit.  llis  sane 
vcrbis  aperte  datur  intelligi  quia  vitia  haec,  qua^  sub 
noniine  lexnas  atquc  leonis,  viperx  et  reguli  vo- 
lantis  notavimus,  comprimi  quidem  possunt,  ne  ho- 
Biiiii  solito  more  prasvaleant;  exstingui  ila  non  pos- 
sunt,  quin  iterum  atque  iterum  contra  hominem 
insurgant.  Semper  enim  ad  hoc  tendunt,  ut  jumen- 
tum  Spiiitus  sancti  a  via  veritatis  el  justltix  refle- 
ctant,  atque  ad  populum,  qui  ei$  prode$se  non  pote- 
tit,  ad  populum  utique  malignorum  spirituum  su- 
bito  et  inopinato  impelu  suo  divertant.  Sed  populu$ 
i$ie  prodesse  ei$  non  poterit^  dum  rcgimte  ac  custo- 
dlente  Spiritu  sancto  coepta  via  homo  graditur  de- 
spicicns  et  abjiciens  quidquid  ei  diabolica  machi- 
natione  opponitur.  Unde  adhuc  sequilur  : 

^gyptu$  euim  fru^tra,  et  vane  auxiliabitur.  Aspi- 
rante  euim  et  adjuvante  gratia  Spiritus  sancti  cal- 


pamiteiilia  in  te$timonium  usque  in  sempiternum, 

Vers.  9-11.  Populu$  enim  ad  iracundiam  provo-^ 
can$  estj  et  filii  mendaces,  filii  noiente$  audire  iegem^ 
Dei.  Qui  dicunt  videntibus :  Nolite  videre,  ei  aspi- 
cieKtibu$ :  ^olite  aspicere  nobi$  ea  qwe  recta  sur.t^ 
loquimini  nobi$  placentiuj  videte  nobi$  errores.  Au^ 
ferte  a  me  riam,  declinate  a  me  $emitam,  ce$$et 
u  facie  no$tra  Sanctu$  hrael.  Paucis  his  Terbis 
xterna  Dci  sapientia  breviter  comprehendit,  atque 
distinxil  univcrsa  incitamenta  malignorum  spiri* 
tuum,  quibus  adversus  electos  Dei  sc  erigunt,  quae 
expositione  quidem  non  indigent.  McUds  cnini  em 
intra  nos  cognoscimus,  quum  dictis  aul  scriptis  ex* 
primere  possimus. 

Populus  provocans  sunt  quia  homines  seinper  a  S 
hoc  provocantj  ut  injuste  contra  Deuin  agendo  ira-- 
cundiam  ct  indignationem  ejus  super  se  susciteDt, 
et  commoveant.  Filii  mendace$  sunt  quia  nienda- 
cium  diligunt.  Filii  nolente$  audire  legem  Deu  quia 
et  ipsi  eain  exsccrantur,  et  audire  eai||  ac  custo- 
dire  volentes  subvertere  conantur.  Qui  dicuni  ti- 
deniibus :  NoUte  videre;  et  aspicientibu$  :  iVu/tle 
aspicere  nobis  ea  qum  rccta  sunt.  Quia  muUipiici 
fraudis  suae  ncquitia  cxcaecare  bomines  solent,  ne 
recta  videant,  ne  recte  visa  cl  intellccta  rectis  ope» 
ribus  exsequi  valcant,  et  quoscunque  obtusa  men-' 
tis  acie  veritatis  vi^  subducere  possunt,  his  quasi 
impcriosa  voce  pertinaciter  insislunt  dicentes  :  Lo- 


lida  ac  tenebrosa  suggestio  malignorum  spirituum,  ^  i^tttmim  no6ts  piarenfta,  videte  nobi$errorc$.  Auferta 

qui  per  jEgyptum,  quod  interpretatur  tenebra:  desi- 

gnantur,  ut  vana  et  inutilis  ab  eo  refutatur.  Unde 

et  apte  mox  in  seqiienlibus  ex  ejusdem  hominis  per- 

sona  dicitur,  ideo  clamavi  super  hoc  :  Superbia  tan- 

tum  e$t,  quiesce..   Quasi   dicat  :   Quidquid   popu  - 

Ijs  iste  obtendit,  totum  ad  malitiam  tcndit.  Ideo 

clamavi  $uper  hoc  :  Superbia  tantum  est,  quiesce. 

Qulesce  tumultuosis  eorum  iinmissionibus  per  dele- 

ctutionem  et  consensum  intrinsccus  consentiendo. 

quiesce  a  malis  operibus,  quaj  ct  tibi  mortis  pericu- 

luni  ct  proximis  scandalum  gcnerent  abstinendo. 

Qu!es  vero  haec  quia  non  nisi  per  assiduam  camis 

niortiflciationem  possidetur,  apte    in  sequentibus 

ostenditnr,  cum  protinus  subinferlur  : 


a  me  viatn,  decUnate  a  me  semitam,  ce$$et  a  facie 
no$tra  $anctu$  hrael,  Ilaec  sane  malignorum  spiri- 
tuum  verba  nihil  aliud  sonant,  nihil  aliud  insi- 
nuant,  nisi  qualiter  per  multimoda  iiistigationis 
suse  argumenta  errori  suo  eos  addicere,  et  subjicere 
valeant. 

Sod  quia  pius  et  miscricors  Conditor  el  eruditor  hu- 
mani  gcneris  hoec  subtilissima  atifue  inevitabilia 
dacmonum  machinamenta  ostendit,  sicut  jain  dictum 
est,  et  aperuit,  ut  contra  fraudem  et  malitiam 
eorum  electos  suos  vigilantiorcs  circunispectioresqne 
redderet,  nunc  etiam,  ut  ineflabilem  pietatis  s«us 
duicedinem  insinuet ,  qua  conflictum"  suorom  quo« 
tidie  considerat,  et  pensat,  quasi  potenti  conln 


C200  EPISTOLA  AD  0.  MONACnUM. 

eosdem  dccniones  inveclione  insurgcns  subjiingifdi- 


my 


cens: 

Vebs.  12, 13.  Propterea hcec  diclt  Sanctus  Israet: 
Pro  eo  quod  reprobaslis  verbum  hoc ,  et  sperastis  in 
ralumniam  ct  tumultum,  et  immi  estis  super  eo^ 
i^onterea  erit  vobis  iniquitas  hvcc  sicut  interruptio  cor 
(Sfru,  requisita  in  muro  excelso, 

Ac  si  dicat :  0  vos  nialigiii  spiritus,  fraudulcnti 
Jcceptores  animarum ,  qiii  reprobastis  verbum  vcri- 
Vuiisab  inilio,  et  spcrastis  in  calumniam^  et  tumul^ 
tum^  et  innisi  estis  super  eo,  iniquiias  hxc ,  per  qiiani 
animas  salvandonim  meoruin  cepistis,  erit  vobissic- 
ut  interruptio  cadens,  et  requisita  in  muro  excclso. 
Ego  enim  fortis  et  potcns ,  ego  miscricors,  ego  cle- 
mens  polenter  inicrrumpain ,  ego ,  sicut  intcrrum- 
pitur  murus,  omnem  munitioncm ,  imo  securitatem 
vestram ,  qua  babilare  in  eis  et  possidcre  eos  spe- 
rastis,  nianu  polentiic  meae  confringam  atque  dis- 
perdam  :  quoniam  subito,  dum  non  speratur,  vehiet 
contritio  ejus. 

Vers.  14.  Et  comminueturj  sicut  conteritur  lagena 
figuli  rontritione  pervalida  [al.  prwvalida].  Nomiue 
figuli  seipsum ,  qui  haec  loquitur,  Creator  et  Re- 
demptor  noster  vult  intelligi.  Hujus  fignli  lagena 
est  quodammodo  omnis  creatura.  Ipse  enim  noster 
iigulus,  nos  (igmentum  ejus.  Ipse  factor  noster,  nos 
factura  ejus.  Lagena  figuli  hujus  quasi  contrition$ 
pervalida  conteritur^  quando  lutea  illa  massa,  quod 
est  homo,  quae  noxio  vitiorum  ardore  induruit,  rcre 
Spiritns  sancti  perfusa  et  emollita  ad  compunctionis 
et  pcenitentiae  lamenta  meduUitus  resolvitur.  Haec 
est  praevaiida  illa  contritio,^ua  optimus  ille  noster 
Agulus  lagenam,  desperatum  iitique  peccatorcin  mi- 
lericorditer  conterit ,  per  quam  congestam  pecca- 
torum  machinam  hinc  et  inde  interruptam  forti  mi- 
serationis  suae  manu  disjicit,  atque  dispergit ,  sicque 
fit  quod  sequitur  : 


A  Et  non  invenietur  de  fragmentis  efm  testa,  in  qua 
portetur  igniculus  de  incendio,  aut  hauriatur  parum 
aquai  de  fovea  ,  quia  cihausto  de  fovea  cordis  coe- 
noso  humore  concupiscentia:  carnalis ,  quae  per 
ar/ii.7m  potcst  intelligi ,  noxi»  etiam  delcctationis  in- 
ceudium  tn  canic,  qua^per  testam  accipitur,mediantc 
ac  rcfrigeraiite  Spiritu  saiicto  sopitur  atqiie  rcstin.. 
guitur,  ila  duntaxat  ut  igiiis  poenitentiai  fortiter  ar- 
dens  intrinsecus  in  corde  pravae  delectationis,  fV/iii- 
culum  testcs  carnis  non  patiatur  accedere.  Quod 
autem  intulit  diccns : 

Vers.  15.  Quia  hwc  dicit  Dominus  exercituum.  Per 
hoc  pr%ccdcnlia  verba  ^ua  quodammodo  confirmat 
ut  nullus  propler  cnorniitatein  scclerum  de  iniseri- 
cordia  Dei  diflidat,  si  reliclo  tandem  peccato  ad  euni 

B  qui  vere  misericors  cst,  redirc  curaverit.  Unde  apte 
adhuc  subjungit : 

Si  revertaminif  ei  requiescatis ,  salvi  eritis.  Ac  si 
patenter  dicat:  Si  relictis  vitiis  ad  me  Deum  et  Sal- 
vatorem  vestrum  reversi  fueritiSj  et  postpositis  tu- 
multuantibus  carnalium  dcsideriorum  ac  volupta- 
tum  curis  in  me  ct  super  me,  qui  vera  requies  sum, 
requicscere  volueritis ,  a^ternx  vos  saUiti  restituam , 
de  praeteritis  criminibus  salvando  vos  et  cmundando, 
atque  contra  persequcntium  vos  malignorum  spiri- 
tuum  violentam  impugnationem  potentia  virtutis 
meae  misericorditer  coiifortando. 

In  sHentio,  et  in  spe  erit  fortitudo  vestra.  [Si]  sub- 
repentibus  perstrepentibusque  vitiis  nec  consenta- 
neis  cogitationibus  inierius,  nec  perversis  actioni- 

C  bus  exterius  responderiTis;  insuper  diam  spc  firma, 
fide  integerrima  mihi  soli,  qui  sperantibus  in  me> 
et  de  misericordia  mea  prxsumentibus  adjutor  iii- 
deflciens  assisto ,  perfecte  adhaeseritis,  infirroabun- 
tur  et  peribunt  a  facie  vestra  fortissima  nequissimi 
hosiis  machinamenta. 


VEN.   GODEFRIDI 

ABUATIS  ADMONTEMSIS 

EPISTOLA  AD  0.  OUONDAM    MONACHUM  SUUM 

Utjibi  J§sephi  aliorumque  auefrum  libros  exscrib§nd§$  miHMl. 

[(Anno  1153.) 

(R.  P.  Bernardus  P£z,  Thes.  Anectd..  tom.  V,  parte  iii,  col.  364,  in  codicediplom.-historic.-epislol. ,  ex 

ms.  Tegerns.) 


G.,  Dei  gratia  id  quoil  est,  dilecto  in  Ghristo  fllio  D  dam  dulcediiie  ad  illa  loca  frcquenter  habent  recur* 
O.,colurobam  imitari  Noe,quaeemissa  retulit  ad  ar-  sum,  uiide  primum  vivendi  sumpscrunt  eiordium. 
cam  ramum  virentis  olivae.  Ita  frater,  et  tu,  ut  emissiones  tuae  sint  paradisus 

Qui  naturas  ferarum  didicerunt  et  noverunt ,  hoc  malorum  punicorum ,  ad  sinuin  matris  tuae  Admoo- 
allqui  eorum  scribunt.  et  dicunt  quod  nalurali  qua-      tensis  Ecclesix ,  si  non  corpore,  saltem  animo»  u^ 


ISll  IIARlliLn  ALDENBL'RG£.NSIS  ABBATIS  I2lt 

pius  dcoe»  rccuiTCW ,  de  cuju»  fontc  quidquid  csl  A  csl  ♦  rogo,  ul  diligcntcr,  ct  ▼cracitcr  inquiras,  cl  no ' 
intcperDcigratiamdisciplinsB,ct  scientia5,cognu-  bis  pcr  aliqucni  scribcndum  transmittcre  in  irerm 
sccris  habuisse.  Vellcm  itaquc,  dileclissimc,  ut  dc  charitalc  non  differas,  quia  diu  cst,  ex  quo  apud  vos 
famoso  illo  veslra  Ecclesi»  armario  aliquid,  quod  cssc  idcm  opus  vcraciicr  audivi,  scd  videre  uun- 
apud  nos  non  est,  vcl  scrilKjndum,  vcl  a  lc  scri-  quam  polui.  Labora  igitur,  ut  quod  ab  aliis  noii 
ptum,nobis  transmitlcres,  quatenuscx  vcstra  abun-  cst  faclum  a  tc  fiai,  ut  tilii  cl  a  fralribus  tuis  gra- 
dantia  noslra  supplcrctur  inopia,  ei  pcr  id  tuac  liarum  actio,  cl  a  Dco  rcddatur  remuneraiio.  Vale. 
apud  nos  dilcclionis  rccalcsccrci  mcmoria.  Joscplil  Dominum  abbatcm,  gcnnanum  tuum  ex  parlc  no- 
Opus,  Excidium  Jcrosolymorum ,  ct  cclcbraium  stra  plurimuni  snluta ,  cique  sicut  bonus  fdius  de- 
Roma:  Vcspasiani  ct  Titi  Triumplium,  si  apud  vos     votc  obcdirc  ct  scrvirc  cura. 


ANNO   DOMIM    MCXLll 

HARIIILFUS 

ABBAS  ALDENBURGENSIS 


NOTITIA  HISTORICO-LITTERARIA 

(pABrjc.  Bibrtoth,  wed,  ei  inf.  /aI.,  tom.  III,  p.  491) 


Hariulfus  ex  monacbo  Ccntulcnsi  S.  Riclinrii  abbas  S.  Pclri  Aldcuburgcnsis  non  procul  Burgis  in  Flan- 
dria  ord  Bcucd.,  ab  anno  1104  ad  II 12,  scriplor  Chronici  Centuiensis  cwnobii  libris  IV  ab  mcdio  sxculo 
sexto  ad  annum  1088,  cditi  a  Daclicrio  Spicil.  toni.  IV,  nng.  419  (cdilioiiis  novx  tom.  II.  pag.  291-356, 
ubi  longc  intcgrius  ct  cmdndalius  cxhibctur  bciicncio  Oi-siui  Diiianl,  cx  nis.  Ccntulensi).  tcrsus  quibus 
opus  clauditur  ediderat  Mabilionius  tom.  I  Analect.,  pag.  431  (cdilionis  nova^  |).  378).  Libro  tcrtio  p.  310 
notabilis  est  catalogiis  voluminum25Gms.  inler  divittas  claiislralcs  htijus  coonobii  asscrvatorum.  Ut  vitam 
S.  Richarii  abbaiis  libro  primo,  ita  libro  sccuiido  S.  Angilbcrti  abbaiis  seplimi,  praeter  alias  persequitur» 
guam  ex  hoc  Chronico  aflcrt  etiain  Blabillonius  Sxc.  IV.  licncd.  p.  91,  ct  de  Rieharii  Miraculit  Sxc.  V,  p. 
583;  de  quibusvide  lib.  iii,  c.  18,  ct  lib.  iv,  c.  9.  Dc  Madelgistto  confcssorc  disserit  Uariulfus  lib.  ui, 
cap.  29,  sed  hujus  Vitam  peculiari  libro  scripsit,  qiiein  Gcrvino ,  scdis  Ainbianicx  episcopo  dicavit.  Uanc 
ex  Mabillonii  cditione  Sxc.  IV  Bcncdictin.,  parte  ii,  pag.  537,  rcpctit  Papcbrochius  additis  notis  toni.  VII 
Maji,  die  30,  pag.  ^5-269.  Gervini  abbaiis  Vitam  pcrscquilur  Ilariulftis  lib.  iv,  cap.  13,  seq. ,  ubi  itidein 
c.  32  notaiidus  catalogus  mss.  voluminiim  xxxvi,  quai  coenobio  coiitulit.  Uuic  Gcrvino  an.  1071  defuncto 
succcssit  Gervinus  abbas,  sccundus  hiijus  noniiiiis,  dc  quo  lib.  iv,  cap.  34  scq.;  ubi  et  epitaphium  ejiis 
cap.  36,  defuncti  an.  1074.  Sed  scripsit  etiain  Vitam  S.  Amulfi  Suessionensium  eptscopi,  an.  1087exstin- 
cti,  ad  Lambcrtum  episcopum  Tornacenscm,  ms.  in  monastcrio  Ursicaiiipi  ord.  Cisterc.  in  Gallia,  dioicesi» 
Noviomensis.  Appendicem  demiraculis  S.  Arnulfi  addidit  Lisiardus,  cpiscopuset  ipseab  anno  1108  Sues- 
sionensis.  Inde  vitam  quoque  sub  falso  Lisiardi  nominc,  et  nialo  niorc  interpolatam ,  vulgavit  Surius  14 
Augiisti  omissa  triplici  prxratione,  quam  post  Vossium  vidisse  se  in  nis.  Ursicampensi  et  altero  S.  Ger- 
inani  de  Pratis  vidisse  se  tcstatur  Oudinus  tom.  II ,  paff.  926.  Iiitegram  et  sincerani  c^Jidit  Mabillonius  Saec. 
VI  Benedictin.,  parte  ii,  pag.  52i.  Apud  Sanderum  in  Catalogo  mss.  Bclgii ,  p.  235,  memorah  videas 
Hariulfum  abbatem  AUenburgensem  de  miraculis  S.  Petri  apostoli  in  Aldenbrock.  Hunc  a  nostro  minime  di- 
versum  esse,  unumque  Hariulfum  a  Cangio  in  tres  distrahi  non  dubito. 


CHRONICON  CENTULENSE 

ADCTORE  HARIULFO. 

(Spicilegium  Dachery,  edit.  De  La  Barre  tom.  U,  p.  291.) 


MONITUM. 


Chronicon  Centulense  cutn  in  priori  editione  rariis  mendih  deformatum,  et  aiiquol  non  commatibus  $olnm  f 
•fd  etiam  capitibus  tnulitum  pubtici  juriB  factum  futsHt^  nunc  integrum  edimui,  ex  humanilate  R.  P.  iK 


1215 


CHKONICON  CENTLLENSE.  —  PHiOFATIO. 


«314 


Ur$ini  Durant,  qui  Ceutulenbis  abbalice  codicem  cum  editit  accuratissime  contulit ,  et  capita  tfum  deerant  om* 
nia  restitnit, 

Omnia,  inquam ;  *inam  quod  in  libro  i  deesse  caput  ii  suspicatus  est  Acherins^  ideoque  quintum  decimum 
dixit  illud,  cui  nas  cap,  li  prcefixi  nus,  in  eo  errasse  mihi  videtur;  in  indice  enim  capitum  huic  libro  prcEfixo 
viginti  sex  numerantur,  verum  quid  in  decimo  quarto  contineretur  librarius  subticuit.  Adeo  ut  appareat  idem 
hoc  loco  accidisse  quod  libro  secundo^  ubi  decem  ac  seplem  capita  numerantur  in  indice ,  cum  septem  duu" 
trtxat  in  Itbro  ipso  reperiantur,  qwd  ex  secundo  capite  quinque  capita  quidam  fecerint,  scil.,  c  de  Domni  An» 
gilberti  notabilitate  »  cap.  5,  4;  i  Bertha  filia  regtsei  conjugio  copulata  »  cap.  t;  <  Qtiod  sa*culttm  relique^ 
rit,  ac  monachus  effectus  sit  *  c.  6  ;  el  caput  sextum  inplura  etiam  capita  partiti  sunt^  quibus  ne  titulum 
quidem  proefigere  potuerunt. 

Porro  in  codice  Centulensi  prceter  hosce  quatuor  libros,  proeterqtie  illa  quas  in  appendice  tomi  V  Annalium 
Benedictimrum  edita  sunt,  reperit  idem  D.  Ursinus  Durant  Vitam  S.  Maadelgisili  ab  Hariulfo  conscriptam; 
Vitcm  S.  Att^ilberti  abbatis,  libeUum  miraculorum  ejusdem  sancti,  eoaem  auctorCy  Radulfo  Remorum  af' 
chiepiscopo  dtcatum  anno  1110. 

/n  voL  11  veterum  scriptorum  Hist.  Franc.  ab  Andrea  Duchesnio  editorum  apparet  in  are  incisa  effigiu 
uclesiarum  ab  Angilberto  apud  Centulam  anno  S09  constructarum. 


PRiEFATIO   HARIULFI 


IN  DESCRIPTIONE  GESTORUM  CENTULENSIS  ECCLESI^E. 


Postquam  gcmis  hunianiim,  priini  liominis  dcliclo  A 
a  paradisi  felicilalc  dejcctum  ,  divinae  miserationis 
obtentu  corrigi,  el  ut  palriam  unde  cecideral  recle 
Tivendo  appeterct ,  divinitus  co^pit  adinoncri  niliil 
utilius,  salvu  dunlaxut  Dei  et  proximi  dilectione, 
atque  divinorum  pneccptorum  exsccutione,  in  ho- 
mimim  studiis  inveniri  possecrcdimus,  quam  quod 
ca  quacjusti  ac  lideles  recta  feccrunl  vel  dixerunt, 
ad  notiliam  postcrorum  scribcndo  transmiserunt. 
Bic  enim  bcne  gostorum  qu;cdam  imago,  el  velut 
praesentia  rationaLiliuin  hominum  mentibus,  qua  se 
informent,  prxtenditur  ut  cum  modo  narratur  qua- 
iiter  justus  vixerit,  quave  mercede  donatus  sit,  m«- 
do  impius,  et  bonum  fastidicns ,  quantis  malis  sit 
gravatus  edicitur,  humanus  animus  justi  mcrcede 
galubriter  illiciatur  ut  bene  agat,  impii  interitu  tcr-  B 
reatur,  ne  malum  faciat.  Hac  utique  ratione  non 
solum  legalem  et  proplieticam,  vcrum  eliam  evan- 
gclicam  remur  esse  factam  Scripturam,  ut  homo  Deo 
clarus,  dc  cujus  crcatione  tanquam  coucilium  iniens 
dixerat  conditor  Deus  :  Faciamus  hominem  ad  ima- 
ginem  et  siinititudinem  nostromt  homo,  ioquam,  tan- 
t»  excellentix,  tanli  pretii ,  patule  videat  quid  stu- 
diose  repudiet,  quid  potissimum  apprehendat ;  et 
cum  tantis.  .  .  .  Deum  pro  se  sollicitum  at- 
tenderit,  ipsc  homo  tandem  pro  se  discat  sollicitari. 
Omnia  ergo  quibus^  instruimur  divinai  bonitatis 
signa  vel  monita,  Scripturarum  antiquarum  paginis 
reperiuntur  inscrta.  Quo  ne;;otio  confortalus  ego 
Hariulfiis  Sancti  Richarii  monachus ,  hortatu  quo-  ^ 
que  honorabilium  fratrum  accensus,  decrevi  ea  quae 
(le  antiqiiitate  et  nobililate  Ecclesiae  Centulensis 
sparsiin  collegeram  in  unum  conformare ,  et  ne  di- 
spersa  funditus  deperirent,  unius  ]corporis  retenta 
pncsidio  ad  posterorum  notitiam  propensius  reser- 
vare.  Summse  nunc  majestati  linguam  offerimus,  ut 
qiue  deformi  asinae  formata  concessit  verba  e<Jerc, 

(1)  Chrihti,  Ita  emendavimus ,  codicem  Cenlulcnsem 


dignetur  ct  mihi  infuudere  spiritum  gratia;  buac,  qu9 
valeam  propositum  ad  cfiectum  pcrducere. 

Finit  pra'fatio. 
0  quicunque  vales  mcditari  spiriluales, 

En  tibi  propono  quos  Clirisli  (1)  gratia  dono 
Vitse  donavit,  vitutibus  accumulavit, 
Centula  quos  Patres,  quos  coeli  concio  fratres, 
Quos  sibi  coiisortes  sanctas  augendo  cohortcs, 
llli  congaudenl  a^ternum  qui  bene  plaudenl. 
Inclylus  istorum  priinus  princepsque  virorum 
Hic  satis  expresse  Richari  nosceris  esse  : 
Namque  Deo  darus,  pcr  quem  tibi  muiidus  amarug 
Exstitit,  a!thcr%is  arrides  rite  choreis. 
Hinc  quoque  sanctoruin  dcscripla  cohors  seniorum 
Irradiat  mentes,  per  dcvia  non  gradientcs. 
Nomina  enrumdem  abbatum. 

1.  Sanctus  Richarius  abbas  et  fundator  primu». 

2.  Ociclaldus  abbas. 
5.  Coschiuus  abbas. 

4.  S.  Guitmarus  abbas. 

5.  Aldricus  abbas. 

6.  Symphorianus  abbas. 

7.  S.  Anghiibertus  abbas  et  reaedificator. 

8.  Nithardus  abbas  et  comes. 

9.  Hericus  abbas. 

10.  Helizachar  abbas. 

11.  Ribbodo  abbas. 

12.  Hludogvicus  abbas. 

13.  Hruodiilfus  abbas  et  comes. 

14.  Helgaudus  abbas  ct  comes. 

15.  Guelfoabbas. 

16.  Karlomannus  abbas.  v 

17.  Hertbertus  abbas. 

18.  Hedenoldus  abbas. 

19.  Girbcrtus  clcricus  abbas. 

20.  Fulcbericus  abbas. 

21.  ingelardus  abbas. 

secuti ;  nam  antea  editum  erat ,  tibi. 


«215 

22.  Angelranuus  abbat. 
25.  Geniinus  abbas. 
25.  Geruinus  abbas. 


IIARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABDATIS 
A    28.  Petinis  abbas. 


i2\^ 


Qui  tequuntUT  alia  manu  erant  exarali  in  ecd,  m$, 

25.  Anscherus  abbas. 

26.  Joannes  abbas. 

27.  Gelduinus  abbas. 


29.  Guifredus  abbas. 

50.  Ricbcrus  abbas. 

51.  Laurentius  abbas. 

52.  Ursus  abbas. 
55.  Richerus  abbas. 

0  quot  sanctorum  tcgit  unias  discipurorum». 
Aula  patens  patrio  principe  Richario. 


IN  NOBUNE  SANCTiE  ET  INDIVIDUiC  TRINITATIS 

INCIPIT  TEXTUS 
GESTORUM  ECCLESIiE  CENTULENSIS. 


LIBER  PRIMUS. 


CAPUT    PRIMUM. 
De  gestis  'Francorum, 

Aclore  Deo,  gesta  Centulensis  Ecclesiae  descriptq* 
rns  ,  dignissimiMn  censeo,  quoniam  bsec  eadem  Ec- 
clesia  largitiouibus  regum  Francorum  muiloties  au- 
cta  est,  ut  de  eoruni  factis  alia  hic  exprimam,  quia 
revera  juslum  esl  ut  iliius  provectum  regni  cornme* 
niorem  quo  malri  Ecclesise  nihil  demptum,  sed  mul- 
tmu  coilatum  est.  Cum  igilur ,  ut  ex  priscorum  dc- 
cemur  historiis,  Trojae  cives  ,  expugnantibus  Grae- 
ds,  locuro  patrium  deserentes ,  partim  Italiam  per- 
rexissent,  parlim  etiam  finitima  Pannoniae  loca  in- 
habitare  coepissent,  ibique  ejusdem  gentis  pars, 
duodecim  scilicet  miliia,  in  immanem  popuium  ex- 
crevisset,  ut  naturali  semperferilateviguerunl,  non 
se  passi  sunt  promiscuo  cum  aiiis  nationibus  no- 
mine  adnotan,  sed  ex  semet  caput  sibi  statuentes 
urbem  condiderunt,  quam  Sicambriam  vocaverunl , 
a  qua  scilicet  et  ipsi  Sicambri  nuncupali  sunt.  Tan- 
tae  quippe  idem  populus  semper  fuit,  imo  est  effica- 
cix,  ut  quaquaversum  veniens  plus  dominantis  spe- 
clem,  quam  captivati  praetendat  miseriam.  Yerum 
cam  Deus  omnipotens,  cujus  velie  posse  est,  prae- 
scius  hanc  gentem  suac  deilatis  agnilionem  devotis- 
sime  quandoque  suscepturara,  regni  eam  nomine  et 
bonore  sublimari  permisisset,  primum  rcgem  tradun- 
tur  habuissc  Meroveum,  ob  cujus  potentia  facta,  et 
mirificos  triumphos  intermisso  Sicambrorum  voca- 
bulo,  Merovingi  dicti  suut,  sicuti  ct  ab  Romanis  , 
quorum  jugum  de  suis  excusscrant  cervicibus,  lin- 
gua  Attica  Franci,  id  est  feroces ,  vocati  sunt. 

Meroveus  igitur  de  medio  factus,  successorem 
reliquit  filium,  Childericum  nomine,  qui  de  Basina 
Thuriugorum  regina  genuit  Hludogvicum.  Hic 
Hludogvicus  rex  post  patrcm,  cum  bclligerator  acer- 
rimus  et  alicui  parcere  nescius  regni  fastigio  po- 
liretur,  pnecunle  Dei  larga  bonitate  a  B.  Remigio 
Remonun  archipr^es^tle  divin»  l^ls  jura  suscepit , 


B  et  ab  eodem  baptlzatus  pontifice,  adorare  quod  in- 
cenderat  ct  incendere  quod  adoraverat  salubriter 
esl  institutus.  At  cum  ipse  rex  devote  audiens  bsec 
devolius  observasset,  tantus  eum  divinae  potcstatU 
deinceps  favor  consecutus  est,  ut  qui  ante  aliquoties 
victor  exsliterat,  tunc  victoriosissimus  redderetar, 
et  suscepti  regni  terminos  magnifice  dilataret,  cum 
divinae  pietati  non  sufficeret  ejus  gladio  infideles 
tradere,  sed  ctiam  hux  majestatis  miracula  adver- 
sus  illius  inimicos  placerct  cxerere.  Denique  cuin 
ipse  rex,  superato  pcnes  Pictavum  civitatem  Ala- 
rico  rege  Gothorum ,  dclibcrassct  in  revertendo  illas 
urbescapere,  quae  sibi  coiitrariae  persistebant,  Equo- 
lisimae  muri  civitatis,  quam  oppugnare  volebat ,  in 
conspeclu  cjus  divinitus  corruerunl.  Sed  cum  om- 

^  nibus  hostibus  pracstantior  Dei  dono  haberetur,  xxx 

annis  regno  perfunctus,  obiit  apud  Parisium  urbem 

regiam ,  ibidemque  sepultus  est.  Quo ,  ut  creditur, 

superis  sociato,  filiorum  ejus  major  natu  Clotharius 

quinquaginta  fcrme  el  uno  annis  caeteris  obeunti- 

bus,  regnum  fortissime  rexit. 

CAPUT  H. 

De  tempore  quo  $anctus  Richarius  vrtu$  est  et  de 
regibus. 

Hujus  ilaquc  tempore  rcgis  beatus,  et  a  Deo  ele- 

ctus  pastor  noster,  Richarius  nobilissimis  cx  in- 

clyla   provincia    Pontiva    parentibus    progenitus , 

mundo  salulis  scieotia  indigenli  felicia  sui  cxortus 

gaudia  infudit.  Clothario  autem  Francorum  rege 

mortuo,  regnum  ejus  aequa  lance  quatuor  illius  filii 

diviserunl.  Primus  Ariperlus  sedcm  sibi  Parisius 

statuit,  secundus  Guntrannus  Aurelianis,  tertius  HiU 

pcricus  Suessionis,  quartus  Sigibertus  Mediomatri- 

cum,  quae  et  Metis.  Horuro  itaque  fratrum  junior 

Sigibcrtus  Brunichildem ,  ab  Hispaniis  deductam, 

in  matriroonium  sibi  copulavit ,  quae  ei  Hildebertum. 

filium  peperit.  Quibus  rcgnantibus,  aliquai  los  verbl 

divini  ministros,  Hibernia  insula  natus,  Ffaiicia& 


mi  cimoNicoN  centllense.  --.  lib,  i.  isit 

«olum  conligit  invisere ,  quoruni  duo ,  ui  postmo-  A  iit.  Brunichildis  autem  Sigibertum  iiliuro  TbeoderiGl 


dum  narrabinius,  B.  Richario  jam  adolescenti  do- 
ininic»  servltutis  (i)  initiatores  fuerunt.  Hiidebertus 
vero  adhuc  pueruius  regnum  cum  matre  gubernan- 
dum  suscepit ,  interfecto  patre  eventu  pmelii ,  si 
quidem  ipse  Sigibertus  apud  Yicturiacum  villaro, 
quae  in  suburbano  Atrebatensis  urbis  sila  est ,  Hil- 
perki  fratris  sui,  qui  apud  Tofnacum  oppidum  tunc 
erat,  quemque  ipse  Si^ibertus  usque  ad  internecio- 
nem  persequebatur,  fraude  interfectus  est.  Sed  et 
Hildeberto  mortuo,  qui ,  ut  fertur,  intra  adolescen- 
tiae  annos  cum  uxore  propria  vi  vcneni  peremptus 
est,  regnaverunt  duo  filiiejus  Theodericus  et  Theo* 
debertus,  adjuvanle  eos  avia  Brunichildc.  Regnavit 
autem  Hildebertus  annisxxii;  Gontrannus  aulem , 


suflecit  in  regnum.  At  Clotharius,  memor  prophetiae 
B.  Columbnni,  fines  regni  qui  suse  dcbebanlur  di- 
tioni  cum  valida  manu  captat  recipere.  Adversuft 
quem  cum  hostilibus  cuneis  procedens  Sigibertus 
capUis  est  et  inlcremplus,  fratresque  ejus  quinque 
cum  proavia  Brunichilde  capti  sunt.  Pueri  separa- 
tim  necati  suut ;  illa  vero,  ut  allera  Jesabel,  pri- 
mum  camelo  imposita  omni  etercitui  gyrando  mon- 
stratur ;  post,  indomitorum  caudis  equorum  alli- 
gala,  miscrabililer,  ut  dignum  crat,  vila  privatur. 
Ilis  ita  gcstis,  Clotharius,  nemine  obstanle,  solus 
trium  regnorum  obtinuit  monarchiam.  Qui  clabo- 
rata  a  majoribus  dignitate  potitus,  cum  phiriiua 
strenue  gesserit,  quam  praecipuc  illud  niemorabile 


patnius   Hiideberti,   rex  Aurclianorum  termiKum  B  sux  polentix  posteris  rcliquit  exemplum,  quod,  re« 


vitae  suscipiens,  regnum  quod  tenebat  Brunichildi 
rehquit,  quod  poslea  in  sortem  Tlieodeberli  deve- 
nlt.  Regnum  igitur  Burgundiorum  Theodericus,  Au- 
strasiorum  vero  Theodebertus  suscepit ;  Hilpericus 
quoque,  qui,  Sigibertum  occiderat,  genuit  filium, 
nomine  Clotharium  virum  solertissimum  atque  sa- 
pientem,  qui  partem  regni  quam  pater  lenuerat  re- 
tinebat.  Hic  cum  Neustriae  moraretur,  lis  inter 
Theodcricum  et  Theodebertum  exorta  est,  et,  di- 
Rceptantibus  illis  de  regni  termino,  uterque  ad  Clo- 
tharium  legatos  dirigit ,  uterque  adversus  parem  au- 
xKiiim  postulat;  quod  ille  abnuil,  prohibente  id 
fieri  sanclissimo  viro  Columbano,  qui  malitia  Bru- 
nichildis  atque  Theoderici  de  coenobio  Luxovii  fu 


bcllantibus  adversum  se  Saxonibus,  ita  eos  armis 
edomuit,  ut  omnes  virilis  sexus  ejusdem  terrae  in* 
colas,  qui  gladii,  quem  tunc  forte  gcrebat,  longitu- 
dinem  cxcessissent,  peremcrit,  quippeut  juniori- 
bus  tumoris  ausum  recordatio  [illius]  vitaiis  seu 
mortiferi  gladii  amputaret.  Huic  fuit  ex  Bertctrude 
regina  filius,  nomine  Dagobertus,  qui  patri  succc- 
deret  industria  dignus  el  moribus.  Hic  denique  iii 
annis  puerilibus  positus,  traditus  est  a  gcnitore 
venerabili  Arnulfo,  postea  Melensium  episoopo,  ut 
eum  secundum  suam  sapientiam  enutriret,  eique 
tramitem  Christianas  religionis  ostenderet,  ac  ejus 
custos  et  kajulus  esset.  Clotharius  igitur  justa  suc- 
cessione  a  Hludogvico  quartus,  vivens  et  incolumls 


erat  dcturbatus,  quique  ipsi  Clathario  divinitus  pr»-      filio  suo  Dagoberto  regnum  Austrasiorum  (5)  tradi- 


signabat  intra  triennii  tempus  omne  reguum  in  ejus 

ditioue  convertendum.  Theodericus  igitur,  germa- 

num  suum  Theodebcrtum  ad  belluro  provocans  et 

juxta  urbem  Leucorum  crudeliter  cum  eo  dimicaBs, 

fugavit  illum  de  praclio. 

CAPLT  ni.' 

Qualiter  delelis  impiis  Regibus  CloUiarius  omnem 
obtinuit  Franciam. 

His  ita  aUerutruro  confligentibus,  bealus  confes  • 
sor  Doroini  Richariusjam  majoris  setatis  retinens 
metam,  divinis  operibus  insistebat,  et  ea  maxiiue 
IUi  inerat  cura,  ut  vasa  diaboli,  animas  scilicet 
peccatorum  pneripicns,  suo  coelesti  Domino  assi- 
gnaret :  quod  quam  pie  el  quam  instanter  pcrege-  ] 
rit,  non  nostris  sed  domini  Albini  dictis  paulo  post 
docebitiir.  Ad  regiim  historiam  redeamus.  Theode- 
bertiis  dolens  se  a  fratre  de  bello  fugatum,  collecto 
exercitus  robore  ipsi  Teoderico  fraternuro  sangui- 
oero  sitienti  occurrit,  ad  Tulbiacuro  castriiro  pu- 
gnaturus;  sed  proditionc  suorum  captus  a  Theode- 
rico  aviae  Brunichildi  dirigitui*.  Quem  cum  illa  re- 
cepisset,quiaTheoderico  roagis  favebat,  furcnsTheo- 
deberturo  fieri  clericum  jussit,  ac  post  impic  perlmi 
fecit.  Hac  itaque  infellcl  victoria  Theodericus  nl- 
fnium  elatus  Metensium  urbem  rediit,  ibique  divi- 
nitus  percussus  inter  flagrantis  ignis  incendia  inter- 

(2)  Servitutis.  Sic  codex  Centul.  prior  cditio,  sa- 
lutis. 


dit.  Mortuo  autem  Clothario  Dagobertus  totuin  pa- 
tris  sui  regnum  sagaciter  accepit,  et  pacifice  guber- 
navit,  alterum  quodammodo  repraesentans  Salomo- 
ncm. 

CAPUT  IV. 
Vcrba  Domini  Albini  de  vita  S.  Richarii. 

Teroporibus  igitur  gloriosissimi  regis  Franco- 
rum  Dagoberti,  qui  et  saeculari  potestate  pra^clarus, 
et  Christiana  religione  nobilis  eflulsit  (nam  et  opti- 
mates  suos  dignitatibus  exaltavit,  el  servos  Dei  bo- 
noribus  excoluit),  plurima  monasteria  a  sanctis 
Patribus  coeperunt  construi ;  nec  non  et  multi  ex 
laico  habitu  viri  religiosi  invenli  sunl ;  cx  quibus 
,  Richarius  quidam  natus  in  villa  Centiila  provinciae 
Pontivse,  velut  lucifer  inter  umbras  oricns  emicuit. 
Non  tam  nobilibus  juxta  saeculum  parcntibus  ortus, 
quaro  moribus  honestus,  et  omni  probitate  devot!s* 
simus,  ita  ut  in  laica  vita  quaedam  pra^sagia  futurar 
sanctilatis  gercret. 

CAPUT  V. 
Explanatio  de  eisdem. 

Quod  in  praefationc  monuimus,  et  nunc  itidem 
commonemus,  ut  nemo  ferat  indigne  si  hasc  domni 
Albini  verba  de  vita  sanctissimi  confcssoris  rheto^ 
rice  et  perplexe  dicta  causa  intelligcntiae  manifes- 
tioris  enucleare  tentamiis.  Ecce  enim  vidctur  di- 

CS)  Austrasiorum.  Ita  codex  Centiil.  cx  fidehisUl- 
ria; :  antea  legebatur,  regnum  suum^  male. 


1219 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


AW 


iisse  quod  Dagoberli  temporibus  sanclus  ille  ortus  A  sura  re|$em   Dagobertum   sancti  fama  exciuiiuu. 


sit,  cum  profecto  fieri  non  potuerit  ut  sub  tempore 
unius  rcgis  pauculo  spalio  regnantis  homo  nascere- 
lur,  adolesceret,  educaretur,  et  ad  perfecia  sancti- 
lalis  (4)  fastigium,  vel  decrepitae  xtatis  perveniret 
senium.  Quid  ergo,  inquis,  contradicis  auctori  Yitse 
ejus  ?  Non  contradico,  nec  aliud  astruo,  sed  id 
ipsum  quod  disertissimus  vir  paucis  et  connexis 
elocutus  est  verbis,  ehicidare  cupio.  Denique  audi : 
Dicit  Dagoberti  temporibus  pltirima  monasteria  cce- 
pisse  eonstruit  et  raullos  ex  laico  habitu  viros  rcli- 
giosos  invenlos  fuisse.  Ac  deinde  subjungit  :  Ex 
quibus  Richarius  quidam.  Animadverte  quia  non  di- 
cit  Dagoljerti  lempore  esse  natos,  scd  rcligiosos 
Jnventos,  quos  utiqueolim  ortos,  elgrandaivje  tunc 


eumdem  Dei  virum  visitasse,  et  benedictionis  seu 
orationis  gratiam  flagitasse.  Denique  ipse,  cujus 
modo  mentio  incidit,  B.  Maurontus  in  aula  ejua- 
dem  regis  miiitavit,  et  ut  nobilis  regiae  bullae,  vel 
sigilli  bajulus  [fuit],  quem  videiicet  Cbristi  sacer- 
dos  Richarius  dudum  infantulum  baptismate  rege- 
neraverat.  Omnino  igitur  haec  gestorum  tenenda  est 
discretio,  ut  juvenem  hunc  sancta  praedicatioDe 
converterit  Chaydocus,  sed  Dei  sacerdotem  jam 
pene  decrepilum  invisil  rex  Dagobertus.  Qus  on>- 
nia  sic  esse  ipsorum  gestorum  evidens  ratio  mani- 
festat,  si  tamen  industria  legenlium  sagaci  discu- 
tiat  inteliectu.  Hxc  anticipa:ido  praemisimus,  ut 
commendala  lemporum  ralione  caetera  jam  fldeniius 


aetatis  necesse  est  intelligas.  Et  ac  si  diceres:  Ecce,  B  exsequamur;  quae  tamen  nos  post  venerabilis  Ai- 


honcsle  vir,  dixisli  multos  viros  religiosos  invenlos 
fuisse,  et  ago  Dco  gratias  quia  merui  ex  illis  patro- 
num.  Sed  cum  sanctilatis  ejus  boninn  inclioas.prae- 
dicare,  vellem  ut  el  quo  loco  nalus  sit  manifcsla- 
res.  Protinus  egregius  vir,  consilio  tuo  acquiescens 
ct  ad  superiora  recurrens,  rhelorice  intulit  ct  ni- 
mis  parce  :  «  Natus  in  villa  Centulaprovincice  Pon- 
liva\  •  Ac  demum  velut  adhuc  inquirenli  an  ipsa 
ejus  nativitas  humiliori  parentum  prosapia  cxsli- 
^rit,  absurde  interroganti  cura  exaggeratione  indi- 
gnationis  intonat  dicens  :  i  Yelut  lucifer  inter  um- 
bras  oriens  emicuit.  •  Tum  vero  tanquam  adhiic  in- 
sistenti,  ne  forte  illa  splendidissima  nativitas,  et 
geueris  clariludo  sancti  viri  virtutibus  obfuerit,  ut 


bini  facunda  eloquia  dicere  pr^sumpsisse  fraiemai 
charitas  benigne  indulgeat. 

Regio  igitur  hxc,  quae  beati  patroni  protulit  ge- 
nituram,  aquarum  concursu  hinc  inde  circumii^, 
ncmoribus  consita,  pascuis  peconim  babili.v8ima« 
triticei  graminis  cl  c^terorum  seminum  fcrtlliiate 
uberrima,  mercium  et  vectigalium  commcaiibus 
quaestuosa,  acris  lemperie  sanissima,  omni  commo- 
dilati  corporcae  jocunditatis  satis  apta,  viris  prae- 
terea  militia  inclytis  bellicosa  valde  et  imporiuna, 
civitatibus  licct  careat,  munilionem  castris  exce* 
ptis,  oppida  inslar  urbium  retinct  opulenta.  IIujus 
ergo  patrix  B.  Richarius  indigena,  cum  nobiliiaie 
splendidi  gcneris   moribus  pollebal  lioncstis  ;  jani 


quasi  minus  se  liurailiaverit  qui  tantura  de  saiculo  C  lunc  futunc  sanclilutis  gerens  pnesagia,  demonstra- 

bal  iii  proposito  laicali  quod  postea  sanctorum  ope- 
rura  exsecutio  declaravit. 

CAPllT  \I. 
De  adventu  et  pra^dicatione  sanctorum  Hibemensium. 
Eo  teraporc  quo  B.  Richarii  juventus  insignis- 
sima,  nccduin  sxciilari  scheraate  exuta  ,  diviuis 
jara  Christo  volenleerat  mandatis  informanda,  quo 
videlicct  tempore  Sigibcrtus  rex  cum  regina  Bru- 
nichildc,  statuto  apud  Metcnsium  iirbem  regni  sui 
solio,  orienlalem  Franciam  gubernabat,  contigii 
duos  sacerdotes,  sanctitate  florentes  ei  virluium 
meritis  fulgentes,  de  Hiberniae  partibus  Poniivas* 
pervenisse  regiones.  Prioris  nomen  Chaydocus ;  al- 
tcrius  nomcn  eo  quod  rictu  linguae  barbarae  ineptum 
visum  est,  a  prioribus  mutatum  vocatur,  et  scribi- 
tur  Adrianus.  Ipso  autem  tcmporc  quo  isti  propria 
deserentes  Cbrlstum  secuti  sunt,  multorum  sancto- 
rumexamina  prodiixisse  sciturHibernia.  Exquibus 
beatus  quoque  Columbanus,  homo  Scotici  generis, 
floruit,  cujus  laudabilis  convei^tio  virtusque  exi- 
mia  totius  Galliac  loca  respersit.  Fertur  vero  quod 
cum  ipso  illi  quoque  maria  huc  properando  irauis- 
mearunt.  Quos  ad  nostra  loca  ferimus  diveriisse  : 
unde  et  illa  temporiim  ratio  quam  paulo  superius 
noiavimiis,  maxime  conflrmatur,  quia  cum  noiissi- 
mum  sii  omnibus  B.  Columbanum  Sigibeiti  regis 


praesumcre  potiiisset,  doclor  inodcslus  ab  Iiac  te 
reraovens  cogitatione,  salubriter  infert  :  Non  tam 
nobilibusjuxta  sa;culum  parentibus  ortus,  quam  mo- 
ribus  honestus,  et  omni  probitate  devotissimus,  lan- 
quam  dicens  :  Adeo  in  illo  viguit  cxcellens  nobili- 
ias,  ut  qualis  inter  umbras  lucifer,  talis  et  ipse 
splendore  generis  inter  patriotas  baberctur.  At  ne 
putes  qiiod  tanta  sanguinis  nalus  altitudine,  cov 
lestis  militise  diflicilius  arma  corripucrit,  scito  il- 
luui  contempto  gencris  supercilio,  tam  bumili- 
ter  ac  summisse  divinis  paruisse  mandatis,  ut 
iiobilitatis  raagnitudinem  vicerit  religionis  ma- 
gnitudo,  et  servata  in  omnibus  dulcedine  ,  to- 
ium  vindicarei  honestas,  nihil  possideret  arro- 
gantia. 

His  ita  existentibus,  aliquid  de  ipsis  vitae  ejus 
iemporibusrecenseamus;  videtur  enim  absonum  iit 
Dagoberti  temporibus  aestiraetur  essc  ortus,  cum 
ille  gesiorum  ejus  textus  postquam  dicit  quomodo 
prsedicaiioiie  servorum  Dei  conversus  sii,  et  post 
conversionem  qualiter  conversatus  sit,  ac  post  al>- 
siinentissimam  conversationem  quo  fervore  verbum 
Dei  annuntiaverii;  utque  sanctam  commatrem  suam 
Richlradim  visitans,  filium  ejus,  sanctum  scilicet 
Maurontum  benedixerit,  atque  ad  postremum  ten- 
ianteiu  se  hosteui  prostraverii,  evidenter  doceat  ip- 


(4)  Scnctittttis. 
placei. 


Hic  etiam  codicem  Centul.  sequimur;  nam  quod  Acherius  ediderat  $enechUi$f  uon 


mi  GimOMCON  CENTULENSE.  —  UB.  I.  im 

et  Brunichildis  conjugts  ejus  tempore  Franciam  ad-  A  ipsum  qualis  ante  fuerat ,  subito  elAcitur  quod  non 


Tenisse,  necessario  creditur  beatissimus  Richarius 
superioris  Clolharii  regis  temporibus  natus  fuissc, 
quem  illi  sancti  viri  diebus  Slgiberti  jam  juvenem 
invenerunt ;  quem  tamen  sic  juvenem  dixerim,  ut 
animi  libertas  et  industriae  summa  in  illo  vigcns 
nihil  admitteret  juvenile.  [Sed  ad  hisloriam  ve- 
niatur.] 

Sancti  igilur  Domini  sacerdotes,  in  Centulo  vico 
verbum  Dei  praedicare  aggressi,  ut  milites  optiml 
praeliabanlur  bella  Chrisli  Domini  nostri ;  sed  agre- 
stes  populi,  talia  audirc  non  assueti,  nec  ferentes 
quod  in  mente  infecta  nequitia  diaboli  rogabantur 
nova  nieditari,  zelo  accensi  cum  impelu  irse  furo- 
risque  affectos  contumelia  ab  his  eos  sedibus  eiimi- 


erat.  Mira  dicturus  sum ,  et  quae  carnalis  homo  to- 
lerare  vix  posset ,  nisi  iu  eo  vere  Deus  habitaret: 
tanta  quippe  austeritate  vim  sibimetipsi  irrogavit,  et 
tam  dura  se  castigatione  constrinxit ,  ut  quaecunque 
ad  humani  corporis  esum  solent  esse  delectabilia, 
omnimodis  spreverit.  Ab  ipso  enim  conversioiiis 
suse  principio  ad  vitae  usque  occasum  non  panem 
trilici ,  non  levamen  olei ,  non  esum  leguminis,  non 
dico  carnium  vel  piscis ,  sed  nec  vini ,  sive  alterius 
confectac  polionis  gusluni  unquam  admisit;  sed 
quia  carnis  materies  absque  esca  subsistere  nequit, 
post  longaet  diuturnajejunSa  panc  hordeacco  cinere 
commislo  et  aqua  lacrymis  tcmperata  fessum  je- 
juniis  corpusculum  refocillabat.  Nam  ut  graviorem 


nare  deliberant;  necquod  a  parte  Oceani  veri  solis  B  sibi  imponeret  jejuniorum  altrilionem,  non  estcon- 


spicula  Dominus  eis  miUeret  perpendebant,  quia 
forte  adhuc  salvi  fieri  digni  non  erant.  Quod  ubi 
bona:  spei  Ricltarius  adhuc  laicus  compcrit,  semet- 
ipsum  pro  servis  Dei  rebellanti  plebi  objicit,  et  ab 
ipeis  ictibus  violenter,  ut  fas  erat,  abstrahens  nobi- 
lem,  obsequiis  intra  domum  inducit.  Unde  a  sagaci 
leclore  liquido  potcst  comprehendi,  neminem  post 
regis  dominium  tunc  in  his  partibus  fuisse  po- 
tentiorem,  qui  ad  eruendos  Dei  servos  tanlam 
babuit  auctoritatem.  Illos  itaque  bumane  tra- 
ctans  obsecrat  discumbere,  mensam  ponit,  reficit 
eos,  et  reficilur  ipse;  nam  inter  carnaliumepularum 
fercuia  devoti  herocs  spirituales  non  cessant  repen- 


tentus  hordeo  simplici  (quod  nimium  asperriuii 
coustat  esse  saporis),  sed  quia  ciuerem  se  proto- 
plasti  peccato  cognoveral ,  bordco  cineres  admisce- 
bat.  Nec  pura  aqua  ad  sorbcndum  ci  fuit  habilis, 
nisi  ante  eam  iacrymis  augmcntasset  ubcrrimis; 
jugcs  vigilias  ora  pallida  demonstrabant.  Fidenter 
loqiiar  eum  persecutionis  tempore  Neroniana  vel 
Trajana  pro  fide  Christi  non  refugisse  tormenta, 
qui  tantae  altritioni  se  subdidit  voluntarie :  illorum 
siquidcm ,  qui  tunc  temporis  Christi  nomen  ncgare 
compellcbantur,  vix  scptimanae  spatium  passio  occu- 
pabat ,  imo  vix  iriduo  prolelabatur ;  hic  aulem  pt^r 
prolixum  vitae  spatium  longum  tuiit  martyrium.  [Ct 


dere  dapes.  Ncc  mora :  Richarius,  propter  quem      si  quisque  fidclis    rei    mcritum  dignc    dijudicet 


revera  lucrandum  coeleslis  Dominus  suos  huc  di 
rexerat  ministros,  compunctus  in  lacrymas  resolvi- 
tur,  et  juxta  quod  Scriptura  justum  in  principio  sui 
dicit  accusalorem,  se  errasse  juvenili  facilitate  fa- 
telur.  Non,  inquam,  in  petrosa,  ubi  arescerel,  ne- 
que  juxta  viam,  ubi  conculcaretur,  vel  a  voUicnbus 
comederetur,  semen  verbi  Dei  ceciderat,  sed  in  tel- 
lurem  optimam  ab  ipso  vcro  agricola  intus  invisi- 
biliter  excultam,  quae  postmodum,  ut  in  sequcnti- 
bus  patebit,  centuplicatis  frugibus  fecundata,  in- 
numeros  copiosa  ferlililate  ditavit.  Ab  illo  denique 
tempore  babitum  religionis  sumens,  in  dies  de  vir- 
tute  in  virtutcm  scandere  gestiebat.  Jam  dicli  pr^e- 
terea  viri  Dci   post  emensum  vitae  pra^sentis  stu 


non  minus  eril ,  Dei  amore  carnem  assidua  macta- 
tione  contrivisse ,  quam  pro  fide  gladiis  infidclium 
objecisse. 

CaPUT  VIII. 
De  ordinatwne  ejui. 
His  itaquc  virtutum  incrementis  succresccns ,  et 
vcncrabile  corpus  suum  hostiam  viventem,  sanctam, 
Deo  placenlem  exhibens ,  dignus  digno  ministerio 
mancipatur ,  et  apostxolicae  praedicalionis  exsecutor, 
ac  sccrelorum  divinorum  consciiis  ct  sacerdos  efll- 
citur,  ut  qui  se  totum  sanctis  a^tibus  Chrislo  inima- 
culatum  cxhibucrat,  ipse  quoque  immaculatiiin 
Christi  corpus  intemeratis  manibus  tractaret,  et  ut 
cui  prsedicationis  devotio  inerat  honoris  dignilas  no» 


dium,  immortalitatis  adcpti  bravium,  coelicas  sedes  d  deesset.  Quein  honorem  famuhis  Dei  inagna  humili- 


auo  ingressu  exbilarant,  Centulensem  Ecclesiam  se 

coram  modum  (5)  fundatam  corporibus  nobilitant, 

Jam  vero  pene  dirutam  orationibus  sustentant.  Ye- 

rumtamen,  licet  nos  jam  eorum  transitum  explicue- 

rimus,  noverit  lector  eos,  usque  dum  senescerent, 

in  divinis  operibus  Centulo  deguisse. 

CAPUT  VII. 

De  austeritate  vitff  sanctissimi  Richarii. 

Postpositis  digressionibus »  qUia  dictaminis  teno- 

remnarratio  exigit,  jam  loquatur  pagina  qualiter 

S.  Richarius  deiiiccps  vixerit.  At  qui  divino  Spiritu 

lactus  repente  mutatur  cx  omnibus-,  abnegat  semet- 


tale  ornavit ,  et  vera  cliaritatc  excoluit ,  et  verbi 
Dei  pracdicatioiic  ampliavit,  atque  velut  bonus  agrl- 
cola  spinas  peccatorum  de  agro  Domini  evangelico 
vomere  eradicavit,  et  arida  corda  supcrno  perpetuas 
salutis  rore  irrigavit.  Sed  et  divina  clementia  per 
ejus  pracdicationem  in  populo  Pontivorum  plurima 
fidei  dedit  incrementa.  Unde  et  omnibus  praedictus 
vir  Dei  Richarius  honorabilis  factus  est  et  chanis» 
qiiia  quod  ore  praedicavit  exemplo  ostendit,  et  viam 
vitae  quam  aliid  sermone  monstravit  ipse  prior  ac*.u 
praecucurrit.  Quidquid  vcro  ei  populus  in  stipendia 
praedicationis  obtulit,   omnia  pauperibus  dividere 


(5)  Se  ccram  modum.  Inepta  lectio,  ouam  reprjesentat  codex  Centul.;  nam  hoc  loco  lacuna  est  in  priori 
edittone  :  Lege  $ua  cura  modo. 


1223 

fcstinavtt. 

vil£  cogitare  qui  divilias  seternae  vltae  accipere  an< 
liclavit:  ideo  oblata  ab  hominibus  distribuit,  ut 
proiuissa  a  Deo  acciperet.  Felix  commerciuin ,  ut 
qui  parva  ac  transitoria  hilaritcr  distribuerat ,  ma- 
gna  cl  aeterna  feliciler  esset  acccpturus.  Nam  studio- 
fiissimus  fuit  pauperum  consolator,  peregrinorum 
susceptor ,  viduarum  defensor,  pupiliorum  et  orpha- 
norum  pater ,  ita  ul  verissime  de  eo  sanctissimi  Job 
testimonium  dici  possit  :  Oculus  fui  c(ccOy  et  pes 
claudo,  pater  orphano;  et  causam  quam  nesciebam 
diligentissime  perscrutabar  (Job  xxix).  Quapropter 
undique  infirmi  ad  euin  confluebant.  Quos  laelo  sus- 
cipiens  animo ,  medelam  eis  curationis  per  sanctas 
orationes  prsebcbal;  nam  etcaecis  fnclocrucis  signo 
dicto  citius  lumen  oculorura  donabat ,  et  paralyti- 
cos  virtute  precuni  et  manus  imposilione  erigebat. 
Dxmonia  de  obsessis  corporibus  nunc  prece  ad 
Deum  fusa,  nunc  solo  imperio  ejiciebat;  persxpe 
vero  sola  sua  pnesentia  fugavit. 
GAPUT  IX. 
De  miraculo  leprosorum. 
Nec  leprosos  vel  elephanlicos  exhorruit,  sed  quasi 
fralres  amplexabatur,  balneisque  eoruin  membra 
saticia  fovebat ,  eademque  post  ipsos  ingrediebatur. 
Unde  et  pro  tara  inaudita  humilitate ,  pietaf^que  in- 
eflabili  contingebat  magnum  et  inauditum  miracu- 
lum ,  quia  cum  tantum  se  humiliaret ,  ut  aquis  ve- 
neni  tabo  infectis  proprium  corpus   dilueret ,  non 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


itii 


Indignnm  fuit  ei  de  crastino  prxsentis  A  ei  pro  eleemosynarum  largitione  afierre ,  qu«  lUe» 

ut  erat  Dei  et  proximorum  dileclione  plenu8,oainiaiii 
pauperum  largitus  est  solatia,  maximeque  in  capU* 
vorum  expendit  redemptiouem ;  nam  alios  occulUs 
diabolica  fraude  peccatorum  vinculis  obligatos  per 
sedulai  praedicalionis  hortamenta  solvebat,  alios  sae- 
culari  caplivitate  oppressos  per  pecuniae  largiiio- 
nein  redemit,  ut  illi  spiritualiter  absoluti  jucunda- 
rentiir  a  Domino ,  et  isti  camali  servilute  Hberaii 
convcrlerentur  ad  Deum.  Ei  non  solum  in  his  re- 
gionibus  Galliarum  per  pietatis  opera ,  vel  per  pi-ae- 
dicationis  lumina ,  prxdictus  vir  Dei  Richarius  cla* 
rus  effulsit,  sed,  ut  lucifer,  «quoreos  oceaiii  cani- 
pos  transiliens  ,  praeco  diurni  luminis  nociunias  suo 
exortu  discutit  umbras.  Sic  ille  in  ultramarinas  Bri- 
^  tannix  regiones  ad  expellendas  ignorantiae  ienebnt} 
lumen  verilatis  suo  sparsit  adventu ,  scilicet  ui  siciH 
in  istis  regionibus ,  sic  et  in  illis  alios  a  serviiule 
diabolica ,  alios  a  captivitate  camali  liberaret.  Illis 
verbum  Dei  infudit ,  istis  chariiatis  preiium  impen- 
dit,  ut  pro  temporali  redemptione  xieroam  accipe- 
renl  libertatem. 

CAPUT  XI. 
De  adventu  ejus  in  Sigetrudem ,  et  miraculo  nivis. 
Exstat  igitur  villa  in  pago  J^ontivo,  Sigeirudis  vo- 
cata ,  in  qua  ssepe  dictus,  iroo  semper  dicendus  ve- 
nerabilis  Pater  Richarius  consueverat  mansionis  faa- 
bere  hospitiuro ,  cum  xquoreos  Oceani  iransfrctare 
campos  studeret,  partim  salutiferse  incumbens  pra&- 


solum  ipse  roalum  in  se  non  trahebat,  sed  et  ipsi  le-  q  dicationi  regionis  Britannicae,  partim  etiam  caplivo- 


prosi  qui  dudum  loti  fuerant,  divina  manu  medente 
ei  saiicti  merito  exigente ,  omni  malo  statim  emun- 
dabantur.  Propbetici  sermonis  nec  surdus  auditor 
fuit  :  Egenos  vagosque  introduc  in  domum  tuam^  el 
nudum  vestimentls  tuis  cooperi ,  et  carnem  tuam  ne 
despexeris  (Isai,  lviii).  Nec  solum  carnali  refectione 
ad  se  venientes  fovebat ,  sed  etiam  spiritali  solatio 
sanctie  prsedicationis  reficere  non  cessavit.  Et  sicut 
miseroruin  idoneus  ubique  fuit  consolator ,  ila  su- 
perborum  durus  castigator  esse  non  timuii.  IIos 
pietatis  clementia  elevabat ;  illos  severae  invectionis 
censura  deprimebat.  Nec  tcrrense  potestatis  iram 
foris  metuebat  quem  timor  interius  divinx  poteLtiae 
lotum  corroborabat ;  parvipendens  divitum  minas, 


rum  siudensredemplioni.  Erat  auiem  ipsius  villx  do- 
mina,  nominc  Sigetrudis,a  quavidelicei  ipsum  prae- 
dium  nomen  accepit.  Teruro  quid  facturo  sii  cum  ad 
hanc  beatus  Domini  confessor  quadam  vice  venisset, 
calamus  perstringat.  Contigii  hiemali  iempore  de 
Britannia  redeuntem  sanctum  illo  Ricarium  adven- 
iasse,  eumqueibi  positum  cum  his  quos  redempios 
deducebat,  nox  illa  oppressit.  A  senatrice  igitur  jam 
dicta  se  suosque  beatus  hospiiio  recipi  poposcli. 
Cui  illa  hanc  munificentiaro  Oronino  denegavii,  nec- 
duro  quippe  plene  scieiis  cujus  viriutis  vel  meriii 
essei ,  et  ut  fertur ,  quodam  sinistro  rumore  acia, 
ejus  precata  facile  contempsit.  Igitur  vir  Dei  cum 
domiciliuro  sibi  queroquaro  nolle  impertiri  pervidis- 


ut  praeco  veritatis  existeret.  Nec  fuit  arundo  venio  D  set,  eumque  aliorsum  progredi  hora  ipsa  veiaret. 


agitata,  ut  euin  aura  humanae  laudis  vel  detrac- 
tionis  comroovcret,  sed  in  arce  solidae  veritaiis  con- 
sisiens,'  ab  huroano  ore,  secundum  Aposiotum,  ju- 
dicari  contempsit  (/  Cor.  iv).  Viam  regiam  ince- 
dens,  nec  a  dexiris  propter  terrores  potentium,  nec 
a  sinistris  propier  blanditias  adulaniium  declinavii. 
Quapropter  magnain  plebem  Domino  Deo  suo  in 
hac  Pontiva  provincia  acquisivit,  ei  sibi  honorem 
perpeiuum  promeruit. 

CAPUT  X. 

De  miuratione  ejus  erga  captivos :  \et  quod 
Britanniam  petierit. 

Unde  populus,  cemens  ejus  religiosam  in  Christo 

devotioncm ,  co^pit  eum  aitentius  honorare,  et  multa 


cum  redemptis  suis,  quorun\.tum  ingentem  iurmam 
secuin  habebat,  ejusdem  vici  siium  peragravii ,  lu- 
venitque  fossatum  magnum ,  in  quo  horoines  non 
pauci  poterani  clanculo  congregari.  In  hoc  itaque 
curo  suis  secessit ,  iotiusque  noctis  spatium  inibi 
peregtt.  Sed  quid  Deo  sapientius?  ad  hoc  cerie  mu- 
lier  non  esi  permissa  ei  praibere  unius  noctis  hospi- 
iium ,  ut  divina  operatio  acciperet  locum,  cogniio- 
que  quanii  apud  Deum  esset  meriii ,  non  solum  do- 
mum,  sed  et  omne  ei  coniraderei  praediuro.  Nocte 
igitur  eadem  curo  sanctus  suique  in  fossaio  cubiia- 
reni ,  tantaro  e  nubibus  coniigit  defluere  nivtuin 
magniiudinem ,  ut  omnis  pairia  vix  ferre  quiveril 
lUius  densitaiem.  Operta  omnia  et  in  subiium  cando- 


1325  CHHOMCON  CENTULENSE.  —  LIB.  I.  122« 

rem  universa  inutata  sunt.  Soium  iilud  fossati  spa-  A  quam  moriantur,  Ilii  haud  segnitcr  prscceptum  se- 

culi  paternum,  palriam  vencrunt ,  prsedictos  servos 


tium ,  quo  sanctus  cuni  suis  tenebatur ,  nix  non 
invasit,  et  quae  vei  gestu  ventorum ,  vei  sua  subti- 
iitate  ctiam  interna  tectorum  penetrabat ,  ab  ejus 
injuria  sese  continilit  qui,  bominum  carens  domici- 
lio,  supema  protectione  tegebatur.  Mane  facto,  ha- 
bitatores  loci  exsurgunt ,  et  vel  sibi  vel  pecoribus 
suis  per  medias  nives  viam  secare  coguntur.  Sole 
lucente,  dum  omnia  pervidentur,  invenitur  sanctus 
Pater  Ricbarius  aquis  nivium  remansisse  intactus. 
Quo  facto  omnes  obstupescunt,  admirantur,  et  vere 
hunc,  qui  taliter  slt  defensus,  Dei  cultorem  et  ami- 
cum  praedicant.  Hauc  sancti  viri  erga  Deum  possi- 
bilitatem ,  ut  iiia  nobilis  femina  aure  cordis  perce- 
pit,  hospitium  se  negasse  nimium  pertremuit,  et  in 


viri  Dei  sanos  et  incolumes  invenerunt ,  eosque 
veiuti  jussi  sunt ,  manu  mittentes  fecerunt  ingenuos* 
Qui  non  post  niultum  temporis ,  sicut  vir  sanctus 
praedixerat,  defuncti  sunt.  O  quanta  clementia  est 
Dei  Christi ,  qui  famulo  suo  pietalis  alTectum  inse- 
ruit ,  et  futuram  servorum  ejus  mortem  ostendit, 
quatenus  illi  misericordiae  merces  de  suis  non  pe- 
risset,  et  ilios  morientes  servitutis  jugum  non  gra- 
vasset !  Ex  eo  tempore  neminem  sui  juris  sub  ser- 
vitutis  jugo  retinere  voluit,  sed  omnes  ubique  ad 
se  pertinentes  libertate  propria  perdonavit,  ne  in 
proprios  durior  forte  videretur,  qui  in  alienos  mU 
tissimus  apparere  gestiebat ,  ut  mercedem  quam  ex 


tanto  charitatis  glutino  deinceps  eum  dilexit ,  ut  ^  adiis  congregavit  de  suis  accumularet 


ipsam  ei  villam  perpetuo  traderet  habendam.  Yere 
mirabiiis  Deus  in  sanctis  suis  ,  vere  fidelis  in  pro- 
missis,  ipse  fidelem  famulum  humano  semel  auxilio 
destitutum  nou  deseruit,  sed  ubi  ad  horam  non  per- 
misit  habere  mansionem ,  fecit  percipere  ex  toto  ha&- 
reditatem ! 

CAPUT  XU 
De  fonte  per  oralionem  ejus  inibi  producto, 
Dum  itaque  B.  Richarius  pro  coclestis  patriae  pal-. 
ma  militarem  adhuc  duceret  vitam  in  terris,  inj 
praedicto  praedio  hospilium  saepe  habebat  apud  me-. 
moratam  Dei  ancillam,  cum  scilicet  Britanniam  per-! 
geret,  vel  inde  ad  propria  repedaret.  Quae  cum  in' 


CAPUT  XIV. 

De  con$tructione  Centulensis  monasterii. 
Postquam,  fugatis  ignorantiae  ac  errorum  tene- 
bris,  multas  Dei  famulus  Richarius  Christi  nomine 
repleverat  regiones,  et  paganos  conversos  innu- 
meros  sancta  fide,  plerosquc  autem  monastica  reli- 
gione  instruxerat,  post  locatas  ecclesias,  et  clericos 
delegatos,  cum  sentiret  se  non  posse  amplius  pne- 
valere  ad  circuitionem  prasdicationis,  permaneret 
tamen  in  eo  infati^^ata  voluntas  sanctae  cxercitatio- 
nis,  solo  nativo,  et  paternae  haereditati,  quam  no- 
strates  alodium  vel  patrimonium  vocanl,  sese  con- 
tulit,  quod  reliquum  eratvitae  ibidemin  Dei  servitio 


magna  familiaritate  apud  eum  haberetur ,  utpote  p  transacturus.  Hanc  denique  possessionem  Christo 


cujus  vitam  in  Dei  opere  conspiciebat  assiduam, 
petiit  eum  ,  ut  suis  sacris  prccibus  apud  Omnipo- 
tentis  clementiam  obtineret ,  quatenus  ditari  mere- 
retur  in  aquae  largitione  ( erat  enim  ibi  valde  neces- 
saria).  Qua  prece  ejus  coactus  oravit.  Post  oratio- 
nem  autem  suum  in  terram  baculum  fixit ;  alque 
moi  fons  erupit,  qui  usque  in  praesens  ibi  perdurat; 
illud  exhibens  ad  quod  orationibus  servi  Dei  pri- 
mitus  enituit,  qui  cum  nulla  siccitate  unquam  fluere 
desinat,  nunquam  tamen  ejusdem  vici  rura  transgre- 
ditur,  sed  bic  uascens,  post  parcum  cursum  illicdefi- 
ciens  annudatur.  Multa  de  fonte  et  de  villa  dici  pote- 
rant;  sed  ea  omittimus,  ut  ad  alia  citius  expediamur. 

CAPUT  xni. 

De  prophetia  ejus. 
Sed  inter  tot  et  tanta  miracula  ,  quae  per  suum 
hominem  Christus  Dominus  elliciebat,  etiam  Spi- 
ritus  sancti ,  qui  vere  est  omnium  artifcx ,  omnia 
proscipiens,  tanta  eum  supplevit  gratia,  ut  non 
6ola  signa  sanitatum ,  sed  et  denuntiationes  rerum 
luturarum  efiicaciter  consequeretur ,  quod  in  se- 
quenti  liquebit  exemplo.  Cum  causapraedicationisin 
Britannia  diutius  moraretur,  subito,  sancti  Spiritus 
afDatu,  venitilli  in  mentem  aliquos  sui  juris  sub  ser- 
vitute  reliquisse  in  Gallia.  Quo  dolore  perculsus  di- 
zit  ad  suos :  Heu !  nostros  sub  servUute  dimisimus 
in  patria ,  dum  huc  alios  Uberare  «eittmtis ,  maxime 
quia  scio  cito  eos  esse  morituros ;  sed  ite  (estinanter^ 
nuvem  conscendite^  et  eos  faeite  mgenuoSf  prius" 
Patrol.  CLXXIV. 


secvm  dudum  ebtulerat,  monasleriunique  in  pater- 
no  solo  conslruxerat,  ut  ubi  ipse  fuerat  mundo  pro- 
creatus,  ibi  multos  per  Dei  gratiam  generaret,  et 
in  loco  suae  nativitatis  procrearentur  filii  supemae 
haereditatis.   Qui  locus,  Deo  conservante,    clarus 
adhuc  in  villa  Centula  permanet,  et  Christo  Domino 
famulantium  hactenus  turbam  retentat.  Igitur  cum 
hoc  perfecisset,   prout  sanctissimae  ejus   voluntati 
complacuit,  quae  non   amplitudinem  aedificiorum, 
aut  venustatem  tectorum,  sed  salutem  animarum, 
et  sanctitatem   quaerebat  morum  honestorum,  ex 
provincialibus  aliquos,  et  ex  his  quos  redemptos 
fecerat  liberos,  qui  scilicet  sanctitatem  ejus  certius 
aemulabantur,  inibi  fratres  collocavit.  Quorum  vi- 
D  tas  discutiens  moresque  corripiens,  de  imis  ad  alta» 
de  terrenis  ad  coeleslia,  plus  exemplo  quam  verbo 
tendere  perdocebat,  praesidendo  eis  jure  abbatis. 
Nulti  quoque  nobilium  Franciscorum,  ejus  adhae- 
rentes    bonitati,  semitas  vitae  jugiter  carpebant; 
ipse  vero,  discipulorum  mentes  coelestibus  intentas 
et  mundo  superiores  esse  perpendens,  gaudebat,  et 
seipsum  ad  altiora  extendens  inhianter  dicebat  :  St-* 
tivit  anima  mea  ad  Deum  fontem  vivum :  quando 
veniam et  apparebo  antefaciem  Dei?  (Psa/.  xu.)  Et 
iterum :  Ego  autem  cum  justitia  apparebo  conspectui 
Itco,  satiabor  dum  apparuerit  gloria  tua  (Psal,  xvi). 
Sancto  enim  se  semper  Spiritu  illustraiite  et  grs^tia 
Christi  cooperante,  tanto  se  ardentius  servituti  Dei 
subegit,  quanlo  viciniorem  sibi  diem  retsMAS3t^\s^ 


1227 


HARIULFI  ALDENBUHGENSIS  ABBATIS 


ift3 


nis  esse  praesensit ;  nam  seipsum  quotidianis  jeju-  A  mater  oculos  averlit,  ne  morientem  ffliirfn  tideret, 


niis  roaceravit,  mortiflcationc  carnis  constriiixit, 
▼igiliis  afflixit,  orationibusmunivit,  charitate  conflr- 
mavit,  spe  robora^it,  flde  armavit,  niilli  mahim  pr6 
malo  reddens,  nullius  adulator,  neniineni  cbhiem^ 
psit,  ut  viam  veritatis  prior  ipse  Incederet  quiiti 
caeteris  prxdicando  monslraveral.  Sic  vir  Dei,  galcai 
salutis  indutus  et  gladio  verbi  Dei  accincius,  et 
lorica  justiti;B  undique  cirrumiialus,  el  siuto  fldei 
armatus  calceatusriiie  in  pra'paratione  Evangelii 
pacis,  processit  in  probiifini  contra  hosteni  anti(|uiim, 
oinnia  lela  ejus  igniia  fortissinio  fldei  unibone  re- 
peHens,  quotidianisque  triuniphis  spolia  mulia  vicld 
hoste  reportavit  in  Ecclesiam  Ghrlsti,  iam  metucn- 
das  humani  generis  inimico,  quam  humano  gencri 


quem  servns  Dei,  ssvient^  equo,  ittann  tiftuebat.  Ft- 
milisl  tero  pro  morte  pU^i,  fel  casii  tiri  Dei,  tiHh 
pere,  planger^,  ^Jtildre  ndh  d^titit;  itd  deilM 
Gfaf istl,  qdft  t^etrdm  tt^t^dantem  leva^ft,  ite  foerg»- 
retur  iti  tindi^,  pueftitt  cadentenv  snbleTsttlt ;  ite 
atlider^tuf  in  terri^ ;  ^am  oratione  a  famttfo  tki 
fdctd,  ptier  incolumi^  quasi  avicnla  pcrvenit  atf  ter« 
ram,  et  equus  reddltu^  est  maiisnetiidini  sua^,  et 
nfatcr  quidem  flliurti  sumn  e  lerra  sanum'  et  ^id^ 
tein  su^cepit  in  ulnas.  tpSe  laineit  sacerdos  fki  nofli 
equo  iter  agere,  scd  asetlo  mnnsuetissimo  ex  e(^ 
teiDpore  voluit,  nempe  mcmor  Ddminum  Cbristum,' 
duni  ad  rc.!cn)pti  ncni  pr(iperaret  humani  gtHeri^, 
asello  iter  egisse,  non  equo.  Sic  ipse  deinceps  cum 


pernccessarius,  utpote  qui  non  suam  tanium,  sect  £  pfopter  sahiticraui  prxdicalionem  per  multaqnoli- 

multorum  qu.-esivit  salutein.  Ideo  justum  est  ut  mul- 

torum  ore  in  Ghristo  laudetur,  miiltorum  per  Ghri- 

stiun  redemptor.  Tantus  quippe  iiluni  ad  colligcn- 

das  Deo  animas  fervor  accenderat,  ut  sic  mnnaste- 

rio  pra^ssct  quatenus  per  Ecclesias,   per  castra, 

pervicos,  per  slngulorum  quoqde  fldelium  domos 

circumqiiaque  discurreret,  ct  corda  audicnliuin  ad 

amorem  pairiae  coelestis  accenderet.    [Giijiis  non 

tanti  est  miracula  narrare  quo".  ab  co  gcsta  sunt, 

quanti  miraculosam  cognoscere  virtutem,  quia  c«- 

lesti  Regi  in  diebus  suis  inultum  acquisivit  populura. 

Nam  oOicium  prxdicationis  omni  sigiiorum  osicn- 

sione  majus  essenon  dubium  est,  licct  non  defuerit 

pro  temporum  opportunitate  vel  rerum  convenieii- 


die  festinaret  loca,  asellum  sib!  portitorem  suflicere 

judicavit.  Sic,  Deo  niiserante,  tentatio  nialigni  ko^ 

tis  iMi  versa  est  in  laiidis  honorem,  et  Aiperbia  eqtil 

ei  lacta  est  buniiliutis  magistra. 

GAPUT  XVI. 

De  cccco  illuminalo, 

Alteise  iitlori    aquani    tranSire   volcns   quodam 

tempore,   Kymbae  adventum   opperiens  Insid^bat, 

cum  cccePontivensis  indigena,   homo  esecus,  qui 

tanto  cum  reliquis  contribulibus  patrono  gloriaLa- 

tur,  inibi  ilium  morari  compericns,  alienis  oLtuti- 

bus  deductos  occurrit,  ct  charissimrim  PMrem  pa- 

triaeque  Dominum  inflnitis  clamoribu^  eiaggeranst 

lumeih  poprium  sibi  donari  poscebat.  Gnjusnecc»- 


tia  signorum  perpetratio,  qua;  per  eum  divina  pere-  C  sitati  vlr  sanctus  misericordissimo,  ut  setnj^r  fnit; 


git  cleinentia.] 

GAPUT  XV. 
De  sancta  Hricirude  commatre  ejus, 
Quaedam  illustris  matrona ,  noininc  Urictrudis, 
nunc  coclesti  sedc  beata,  atiquando  sancto  abbatl 
suum  dedtinaverat  fllium,  nomine  Ktaurontum, 
quem  ipse  sanctus  baptismatis  uiida  diluens  Ghristi 
cauterio  notavit.  At  cum  puer  idem  jam  re nalus 
natri  esset  redditus,  maiigni  spirilus  teiitatio  acci- 
dit  viro  Dei  tali  occasione.  Visitavit  enim  equitandd 
jam  dictam  Deo  devotam  feminam  Ilrictrudem,  et 
jaro,  post  dulces  vitae  cceleslis  epiilas  et  post  colfd- 
quia  salubria,  ipse  vir  Dei,  ciim,  asccnso  equd,  ^i 
prbpria  remeare  disposuisset,  matrona  praedicta, 


corde  compatiens,  eum  ad  se  propius  accivit.  Q116 
applicato  digitos  labris  sacratissimis  appcsuit^ 
indcque  tollens  salivam  orbati  oculos  lenivit,  tUt^ 
timque  Dominicum  excmplum  virtus  eadem  pros^-* 
cuta,  dia  obscuratam  luminatum  reddidit ;  quo  loen 
villa  6t  Ecclesia  perinanet,  quse  obejus  amoreHl 
domnns  Bicbarius  dicitur.  Nulia  autem  unquai» 
antiquitas  abolere  potuit  ab  ore  posteroraro  qui» 
quotidie  referant  patriotae  nostrates,  inter  alia  msh- 
gna  miracula,  quod  cum  tsdem  beatissimus  pastor 
in  loeis  Britanni»  captitorum  studerel  redemptionif 
si  quatidoaccidisset  tardlas  baberl  vehicnlum,  qii# 
in  redeundo  transmeandus  esset  Alteiae  vel  Quantis 
fluvius,    absque   aliqno  hnmanse  opis  adminiculo 


juxta  morem,  equitantis  vestigia  pariter  secuia  est,      enmdem  pedibus  non  hnmeetis  transisset.  [Configit 


babens  iii  ulnis  fllioliim  suuito,  ut  parvalil^  quoqu6 
benedictione  homiiiis  Dd  robor^r^tuf,  qit^m  ip^, 
ut  paulo  anie  insinuatum  est,  sacro  baplismate  De6 
regeneravit.  Acceptoque  infante,  eqOes  tenerandiis, 
scu  ad  benedicendum,  sen  dd  deoscufalndarn,  iiiti^ 
quus  hostis  omnibus  boiiis  inirilicus,  ^ui  et  sanctsif 
viri  glori.-e  ac  virtuti,  etsanciae  illiuS  ptierf  reUgid^ 
sitati  futurae  invidebat,  imniibit  equo  il^fbcltdiein, 
qui  huc  illucque  denlibus  Irendens,  ^edlbtfs  ealci- 
trans  et  tolo  corpore  iiiSanlens,  incdnsolbtd  liTipetii 
per  campum  discurrere  ccepit.  Quod  pavtda  cerhenl 

(6)  Moxultrurh,  Totum  hoc  quod  uncis  inclusum 
est,  per  se  quidemlector  intelligit  adjectwn  «nM^*  d 


allqkiandoat  rediens  de  Britrannfa  D.  Rkharpom 
ingentem  redemptorum  deduceret  mul(lMifineiii« 
cum  subito  respcctans  post  tergum  pidit  iiirbas  Wfi^ 
minam  perversorum  liis  quos  dedudbef-a»  mala  infeN> 
re  volentium,  plus<|ae  illis  metneh$  quam  sibi>  W^ 
vbcat  Divinitatem  ut  e  manibus  persequentinm  ema^ 
tar.  Cnjus  preci  superni^  virtus  vieiiia  cHiMdii^ 
adfnit\  et  transposuit  eum  enm  suis  nllra  flutfnili 
Aheiam  ad  sylvam  qnx  proxima  erat.  Sieii|^  persi^ 
cntdrHms  fmstratis  locus  ille  ubl  retedii  IIot^ 
ultrtmi  (6)  ndmen  l^epit;  ^niii  scillcet  ▼brlni* 

codice  Gentul.  vierum  id  euni  ihoherl  nec^torinm 
eSt  tpM  kaHcii  HifoM  ledilum  etty  t  iMbii  «x  co» 


1229 


CflRONlCON  CEInTULENSE.  —  LIB.  I. 


ii5) 


quic  iliiim...  fusam  mox  nllra  transtuleral.]  Vcrura  A  domtis  Dei  ei  condonaret.  [Raluirt  JCSlimiri^  (7)  at 


nos  non  ouiiies  fideliuin  relatas  eloquiis  sancli  Dei 
virtules  referre  suscepimus.  Proinde  ad  certiora 
veniamus,  quze  sagax  priscorum  industria  altiori 
consilio  imitanda  vitse  ejus  libeilo  inseruit;  quocun- 
quc  enim  iter  agCbat,  aut  psalmi  ex  ore  djus  resd- 
nabant,  aut  salutis  pra^dicatio  audiebatur.  Nec  011- 
rum  si  Christum  sempcf  praedicai^^l  ih  lingiia,  queftf 
semper  gerebat  in  cof*de,  pef  querii  (jlius  Consoiatoi^ 
niiseris  fuit,  et  duru^  invector  poteutibiis,  illorum 
inopiam  Clementi  miseratione  relevains,  istorum 
stiperbiam  severa  castigatione  rcprimens. 
CAPIT  XVIL 
De  adventu  regis  Dagoberli  ad  eum, 
Tantorum  igitur  boiiorum  fama  non  latuit,  seid, 
D60  Vffiente,  qui  glorilicaiiles  sc  glorificat,  cunctas  ^ 
partes  finitimas  sauctitatis  ejus  odor  bonus  respersit 
in  tantum  ul  ipsos  oplimates  regoi  et  proceres 
nen  lateret,  rcgem  quoque  ipsum  Dagoberlum  aj 
visendum  eum  niira  opinio  provocaret.  Nam  quo- 
dam  tempore  ipse  rex  potentissimus  Dagubertus, 
roganle  viro  iilustri  Gislemaro,  Ponlivas  uevenit  in 
pariesvirum  Dci  visitare,  ct  ul  seipsum  sacro.san- 
ctis  ejusorationiI)uscommeudarel;quemipse  famu- 
lus  Dei  utrumquc  et  sanctitalis  suife  Lenedictione 
roboravit,  et  sacerdotali  auctoritale  libera  voce 
castigavit,  denuniians  ei  ne  in  sxculari  superbiret 
potentia,  ne  in  fugitivis  speraret  diviliis,  ne  vanis 
adulantium    extolleretur    rumoribus,   ne  caducis 


skul  ipse  prvtdicalionis  lutoin(;  ab  eo  liUimnatui 
[uerat,  sic  visitili  l(rce  per  eum  domtis  Domirir 
iltustraretur ;  et  (Jnod  fmus  ei  (ii'g€biii  iri  fide,  ful 
g(;scer6t  iir  Ecctesia.  Memor  j^faci^^^t  ^tio  dicitur : 
Sic  luceat  lux  vestru  coram  hominibus  {Matih.  vj. 
Item  in  Psalmo  :  In  ICTMin^  iud  Hdebimus  lumen,  id 
est  iri  (uAarn§fidei,(]fii5d  fufget....  /ofas  qtiod  spleii- 
descit.]  6eTega^f  aiitem  ei,  prius  facriforum  suorum 
confessione  praefnissa  ci  absolutione  percepta, 
territoriuin  quoddam  in  pago  Pontivo,  quod  dicl- 
tur  Campania,  ubi  habeniur  villae  trds,  ex  ea  die* 
sancto  viro,  ct  post  ejus  transitum  Centulo  coeno- 
bio  hodieque  servientes  :  quarum  prima  vocatur 
AIt\illaris,  sccunda  Uebellismons,  terlia  Valerias. 

CAP13T  XVIII. 

Pe  dtdtndtione  Ocioaldi  abbaiii  it  ti  sarictui 
eremUm  petiMt, 

Exinde  famdlus  Dci,  quia  ab  hominibus  vencra- 
batur,  homines  fiigere  meditabainr,  iil  honores 
teiiiporalcs  declinanJo,  honoros  acciperet  perpetuos. 
Exempluin  nempe  regiiim  quarifmcuiique  dignUa- 
tuin  principcs  imitantes,  sancti  viri  l)enediclionilius 
certatim  perfrui  constudebant.  |iuod  ipse  coeleslibut 
jainjam  inseri  cupifens,  sat  moleste  fercns  ne  tan:is 
honoratorum  viforum  obsequiis  ulterius  ambirctur, 
ereinum  ciipivii,  qualenus  soli  Deo  nberius  vacarct, 
et  coritemplaiivos  carperet  fruclus,  qiii  in  actualibus 


gauderet  honoribus,  sed  magis  Dei  limeret  polen-  q  haud  scgriilef  desudabat.   Veruin  quia  ecclesia  in 


tiam,  et  immensam  illius  laudarct  gloriam;  huma- 
nam  polentiam  vel  gloriam  nullam  pularet,  quse 
subito  velut  volalilis  umbra  recedit,  ei  velul  spuina 
super  aquam,  vento  tentalionis  flanle,  evanescit,  ct 
hoc  raagis  timendo  cogltarct :  quia  potentea  poteuter 
tormenta  patientur  (Sap.\  ),  et :  Cui  plus  dalur^  plut 
exigitur  ab  eo  (Luc.  xii).  Et  qui  vix  suUlcit  pro  se 
so!o  ralionem  reddere  Dco  in  dic  judicii,  quomodo 
supporlare  poterit  rationem  reddere  .  pro  tantis 
millibiis  populi  sibi  commissi  ?  IJcirco  quisque 
magls  timere  poiest  prxesse  quam  subesse ;  quia 
qoi  subest ,  pro  se  solo  rationem  reddlel  Deo ;  qui 
autero  pfseest,  pro  omnibus  ,erit  redditurus  qui 
sub  ejus  sunt  potestateconstituti.Quacastigatione 


Centulo  exstrucla  absquc  abbate  nec  debebat  esse 
nec  poterat,  hoc  ofticio  sese  exonerans,  unum  c  di« 
scipiifis  perfecta:  ac  probat»  sanctitatis,  nomine 
Ocioaldum,  jam  dicto  coeiiobio  prxfecit  abbalem^ 
Quo  rile  paclo  [sciiicet  recolcns  a  Doinino  dictum 
deilariasedenlead  (8)  pedesejus,  ac  verbuin  vitai 
interitius  audiente  :  Optimam  partem  eiegit  sibi  Ma* 
ria^  quw  non  anferetur  ab  ea  (Luc.  x),  hujus  memor 
sentenlix]  divinis  sese  ex  integro  contulit  tiicoriis^ 
cremiticam  petiit  vitam,  qua  secretius  sola  coelestia 
raente  rimaretnr  et  totum  se  in  Deo  sanclilicaret,  ar 
quo  f)ost  modicum  erat  suscipiendus.  Cui  Giselnia- 
riis,  vir  illustris  et  Christianae  religionis  devolu» 
amalor,  simul  et  Mauronius  sancUe  Hrictrudis  fl« 


rex,  ut  tnii  sapiens,  benigne  suscepta,  congaudens-  D  lius  qui,  ob  insignera  nobilitalem,  apudregem  Dago^ 


qiie  ejus  libera  veritatis  fiducia,  sacerdotem  Chrisli 
secum  ad  convivia  venire  rogavit.  (Jui  Ciiristi  con- 
fort.Uus  exemplossecularium  non  respuens  convivia 
ut  praedicationis  nancisceretur  occasionem,  venit 
cum  rege  ad  mensam,  totaquedie  illa  et  nocte  inter 
epulas  la^titicc  verbi  Dei  dapes  salutiferas  convivis 
suis  ministravit.  Cujus  consiantia  moiuin,  et  in- 
stantia  prxdicationis  prxfatus  rex  delectatus,  coe- 
pit  eum  aniino  amare,  et  honore  prosequi  intantum, 
uteaipsa  die  aliquid  de  censusiio  ad  luminaria 

jectura  csse  descriptuin,  cum  aliquot  toces  Kbrarii 
ctiitio  essent  erasiC.  Moxultrum,  nunc  Maisoutre 
ad  ripam  meridionalem  Alteiae. 

(7)  llaiumwslimans,  lneo<ilM*^(l(f.Cerifi)rt.  ex(|tid 


bertiim  plurimum  poierat,  et  tunc  terrarum  vel 
silvarum  ad  regem  pertinentiiim  dispositor  el  cih 
stos  habebatur,  prsbuerunt  locum  manaidi  in  silvii 
Chrisciacensi,  in  loco  qui  nunc  Forestis-Cella 
dxitur,  distans  a  Centula  x  passuam  millihus,  ubi 
videlicet  per  ante  acta  saecula  uemo  habitaverat ; 
in  eodem  vero  loco  sub  bonore  nostr»  doiuimB 
sancta;  Mariae  Christo  monasterium  eonstruere  in- 
choavit.  Scire  aiitem  volurous  lectorero  quod  [is] 
ipse,  de  quo  loquimur,  Maurentus  postea  poinpa 

haec  exscripta  sunt,  legilur  iu  era  ViM  :  Dngoberiui 
iste  regnavit  anniswi. 

(8)  Sedente  ad.  In  codice  legebalur  sedis  pede*\^ 
^rsptetTGf  diisdcf. 


1251  HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 

sacculari  ct  habitu  calcato  monachus  monachorum-  A  CAPUT  XX. 

que  Patcr  factus  cst.  ct  nunc  sanctae  vitae  merito  ^^  (raiwtrtt  ejus  ad  Christum, 

coelesti  fungitur  societate ;  nec  enim  cassari  pote- 


IS!» 


rat '  illa  sacrosancta  magni  Patris  Richarii  bene- 
dictio,  qua  fuerat  dudum  puer  intercessione  ma- 
tris  potitus. 

CAPUT  XIX. 
Qua  maceratione  corpus  proprium  w  eremo  contriverit, 
Magnus  itaque  confessor  Dei  et  eximius  Pater  Ri- 
charius,  cum  solo  commilitone,  nomine  Sygobardo 
apice  nobilitatis  fulgido,  praefatam  habitationem  in- 
gressus  est,  parvo  tantum  tuguriunculo  yilissimo 
opere  facto  conientus,  uthabitalio  vitae  congnieret, 
superfluum  aestimans  saeculi  contemptorem  aliquid 
saeculi  divitiarum  videri  habere.  At  inibi  tanta  se 


Hactenus  dum  de  sancti  vita  agerelur,  se  hiiarem 
animus  gestiebat,  et  quasi  de  vivente  patrono  gau- 
debat,  cum  quae  vivens  fecissct  narrabat,  hactenus 
tanquam  prosperis  navigabamus  ventis,  et  dilecti 
Patris  gesta  lectione  placida  percurrendo,  quasi 
dulce  nobis  celeuma  canere  videbamur ;  at  nunc  ani- 
ma  quid  eligis  ?  conticesces,  an  justi  mortem  narra- 
bis  ?  sed  ne  dicas  mortem  quae  sancto  fecit  nataiem. 
Nara  quando  mundo  mortuus,  tunc  Christo  est  in 
coelis  vere  natus.  Miserum  est  loca  mortis  ultro 
amare,  et  post  experta  saltem  pericula  portum  nolle 
videre.  Simul  et  Patri  congaudere  debes,  qui  nau- 


morlificatione  carnis  conslrinxit,  tanta  jejuniorum  B  fragio  mundi  salvatus,  firma  sede  cum  Christo  vi- 


et  vigiliarum  assiduitate  maceravit,  ut  vix  ossa  are- 
scentia  dissipatis  juncturis  adhaererent :  et  tremen- 
tia  baculo  regente  vestigia  difficile  movebat,  ac  mente 
saeculo  major  sola  coelestia  semper  cogitabat,  quan- 
tumque  mundo  alienus,  tantum  Deo  proximus,  illum 
quotidie  vincens  in  eremo,  a  quo  Adam  olim  victus 
est  in  paradiso,  super  aspidem  et  basiliscum  ambu- 
lans,  caput  quotidie  antiqui  conterebat  serpentis, 
temporalia  cuncta  contemnens,  aeterna  sola  suspi- 
rans,  atque  per  angustam  viam  quae  ducit  ad  vitam 
iter  suum  assiduis  munivit  orationibus.  Nec  clausa 
tamen  eremi  angustiis  lucis  columna  latere  potuit, 
quin  magnis  sui  fulgoris  radiis  longe  lateque  inno- 


tuit.   Quapropter  undique  ad  hominem  Dei  caeci,  ^  Sf*"*  meumquem  diucupiviy  citiusvidebo.  Et 


surdi,  muti,  claudi,  leprosi,  paralytici,  seu  cunctis 
inftrmitatibus  fatigati  ibant,  vel  portabantur,  quos 
sanctarum  medicinis  orationum  sanabat,  omnesque 
ad  se  quocunque  morbo  afflictos  venientes,  vel  tri  • 
stitiae  cujuslibet  rancore  angustiatos,  sanos  et  hilah 
res  ad  propria  remeare  faciebat.  Nec  mirum  si  Deo 
charus  homo  ab  hominibus  frequentabatur,  cum  ipsa 
quoque  animalia  omni  ratione  carentia  ad  obsequen- 
dum  Dei  servo  promptissima  forent.  Denique  si 
quando,  quod  infrequens  erat,  contigisset  eum  ne- 
cessitati  corporeae  quidpiam  comedendoconquirere, 
(9)  illae  aves,  quarum  multiplicitate  nemora  reple- 
bantur,  ita  intrepide  ante  illius  ora  descendebant, 
et  genuculis  ejus  vel  scapulis  insidebant,  ut  non  in- 
sensata  animalia,  sed  tanquam  filios  affectuose  pa- 
tri  inhaerentes  ipsa  rei  quaiitate  putares.  Porrige- 
bantur  eis  sancti  viri  manibus  aliquae  micae,  et  quae 
pro  sui  duritia»  vel  austeritate  hominum  usui  essent 
inhabiles,  ipsis  avibus  nunc  voce,  nunc  pennis  adu- 
lantibus  gratissimae  fieri  videbantur.  [Nec  mihi  sin- 
gulas  virtutum  ejus  species  nominatim  enarrare 
propositum  est,  sed  vitae  sanaitatem  paucisperstrin- 
gere  verbis,  ne  ineioquentiae  meae  tarditate  multi- 
plex  signorum  per  eum  gestorum  fama  magis  obs-, 
curetur  quam  laudetur,  doctioribus  illa  relinquens, 
quo  fine  praesens  saeculum  sancta  illa  anima  dese- 
ruerit  solum  mihi  dicere  sufficiel.] 


vens  gaudet  laureatus.  Firroa,  inquam,  quia  ccbIc- 
sti ;  firma,  quia  aeterna  ;  firma,  quia  nullis  hostium 
incursibus  auferenda.  Cordis  igitur  dolore  lacryma- 
rum  ubertate  digesto  Patris  non  mortem,  sed  trans- 
itum  dicamus,  qui  idcirco  vere  heatus  est,  quia 
mundum  contemnens  hunc  transitum  semper  ambi- 
vit.  Sed  jam  frontem  solvamus  quo  Patris  gloria  li- 
bere  nuntietur. 

Praesciens  ergo  diem  advocationis  suae,  qua  fcli- 
citatem  diu  desideratam  accepturus  erat,  et  semper 
adjungi  Deo  quem  semper  amabat,  vocavit  ad  se 
praefatum  Sygobardum  commilitonem  suum,  dicens : 
Scto,  fili  mi,  scio  quod  finis  meus  non  tardat^  et  Re- 

utinam 
tam  propitium^  mihi  servo  suo^  quam  desiderabilem 
sanctis  suis.  Sed  lu,  /!/t,  pra^ara  vasculum  corpuscu- 
lo  meo  quo  condatury  non  superfluo  studio,  sed  necet" 
sario  usu,  ut  illic  servetur  in  illum  diemj  quo  corru^ 
ptela  hcec  vertatur  in  incorruptionem,  et  mortale  hoe 
induatur  immortalitatem.  Et  para  te  omni  ditigentia^ 
fili,  ut  dum  dies  illa  quas  mihi  modo  appropinquat^ 
tibi  quoque  advenerit,  paratum  te  inveniat.  Ego  vero 
vado  viam  totius  mundi,  tantum  mihi  misericors  sit 
Salvator  mundi,  et  me  modo  defendat  ab  hoste,  qui  me 
olim  redemit  ab  hoste ;  et  quem  prcesentis  vitw  habui 
consolatorem,  wternw  vitai  mihi  inventam  largitorem. 
Uaec  discipulus  a  Patre  audiens  lacrymis  perfusus, 
tandem  |praecepta  secutus ,  lignum  inveniens  fidit, 
D  cavavit  et  corpori  Patris  coaptavit,  et  fletu  opus  ri- 
gavit  quod  fecit ;  et  pene  prius  lacrymis  impiens 
amaris,  quam  paternis  membris :  aptatumque,  ut 
potuit,  sarcophagum  in  loco  a  Patre  praefinilo  com- 
posuit.  Interim  dum  tristia  Patrifilius  pararet  obse- 
quia,  validior  Patrem  coquebat  infirmitas,  et  in  fri- 
gido  corpusculo  vix  halitus  remanserat  extremus, 
nec  tamen  ab  orationis  cessavit  oflicio,  vel  divinae 
laudis  obsequio.  Et  dum  salutifero  corporis  Christi 
et  sanguinis  viatico  suum  iter  muuiisset,  inter  gra* 
tiarum  actiones  et  verba  orationis ,  vi  Kalemhs 
Maii  spiritum  emisit,  positusque  est  in  sepalcrum  t 
discipulo,  [in  loco]  ubi  ipse  praeceperat. 


(9)  Canqinrere.  Sic  edendum  curavi  exco^jectura ;  nam  editum  erat  concurrere. 


1253  CHRONICON  CENTULENSE.  —  LTB.  L  12M 

CAPUT  XXL  '  A  tium  pateflerel,  et  menta  sui  servi  ostenderentur, 

De  gloria  eju$  ccelitus  Sygobardo  ostensa.  quo  in  servo  suo  Christi  semper  laus  celebretur,  ut 

Sed  mirum  dictu !  inter  exsequias  paternas  subito      dictum  est :  Laudate  Dominum  in  sanctis  ejus  (PsaL 


discipulus  sopore  oppressus  vidit  in  visu  quasi  ra- 
pius  essel  in  aulam  splendidissimam,  omnique  de- 
core  pulcherrimam,  imo  solis  luce  elariorem,  in  qua 
B.  Richarium  prseclaro  et  hilari  vultu  vidit  habitan- 
tem,  sibique  dicentem :  Ecce,  frater  SygobardCy  quor 
lem  mansionem  pra^aravit  mihi  Deus^  pro  vili  quam 
habui  in  terra  pulcherrimam  in  corIo^  pro  contempti^ 
biii  gloriosam,  pro  obscura  lucidissimam,  et  pro  fu^ 
mosa  omni  suavitate  renitentem.  (Enimvero  ,  quod 
praetereundum  non  esl,  inler  alia  quse  in  semet  con- 
ficiebat  tormenta,  et  hunc  quoque  sanctus  Dei  sibi 
ingerebat  cruciatum  :  si  aliquando  algeret,  abjicie- 


cl)  [de  quibus  ea  placet  recordari  quae  antiquo- 
rum  industria,  ut  posteri  scirent,  Scripturae  man- 
davit]. 

CAPUT  XXIIL 
De  miraculis  ad  sepulcrum  ejus  peractis. 
[Quidam  igitur  contractus,  corpore  debilis,  sed 
fide  robustus  frequentabat  orando  sancti  Dei  sepul- 
crum,  qui  optata  subito  sanitate  recepta,  dat  glo- 
riam  Deo,  quod  iufirmus  venit  et  sanus  recessit.  In 
cujus  miraculi  memoria,  multo  tempore  sustenta- 
cula  infirmilatis  illius  in  ecclesia  S.  Richarii  pepen- 
derunt.  Multoties  autem  arrepticii  et  dsemoniis  pleni 


batur  focus ;  si  calentes  aurae  haberentur,  ad  hoc  B  cum  propinquorum  obsequio  illuc  deducli  fuissent. 


adbibebatur  ut  non  calefaceret,  sed  viridi  ligno  in- 
structus  ut  obtutus  fumorepleret.)  Expergiscens  ita- 
que  discipulus  laetior  opus  exsequiarum  perfecit, 
Deo  providente,  ut  filius  consolaretur,  et  patris  glo- 
ria  monstrarelur,  condilusque  est,  ut  praedixi,  miies 
Christi  ubi  suo  Regi  maxime  roilitarat. 
CAPUT  XXIL 
De  translatione  corporis  ejus  in  Centulam. 
Beatus  itaque  Richarius,  quia  tum  pro  spectabi- 
lissimo  genere,  tum  pro  eximia  sanctitate  apud  no- 
strates  populos  clarissimus  babebatur,  non  diu  est 
permissus  eo  loci  quiescere,  quo,  propter  iter  infre- 
quens  et  vitam  romotionem,  seipsum  retruserat.  Ja- 
cuit  tamen  sancti  corporis  venerabilis  gemma  in  li- 
gneo  illo  sarcophago  spatio  quinque  mensium  et  die-  ^  defensi  sunt  a  p.aga.] 
rum  duodecim,  id  est,  a>vi  Kalendas  Maii  usque  ad 
Tii  Idus  Octobris :  quo  scilicet  tempore  fratres  a  Cen- 
tulo  monasterio,  quod,  ut  supra  dictum  est,  ipse 
sanctus  aedificaverat,  cum  suo  abbate  Ocioaldo  viro 
religioso  sanctique  successore  venerunt,  et  dilecti 
Patris  corpus  venerandum  levaverunt,  ita  ab  omni 
tabo  corruptionis  liberum,  sicut  ab  omni  mundi 
amore  cor  possederat  mundum.  Cum  reverentia  er- 
go  tanto  confessori  debita  glebam,  omni  aurochario- 
rem,  devotissime  humeris  imponentes,  praecedente 
et  subsequente  religiosorum  et  plebialium  caterva, 
detulerunt  Centulam,  ut  quae  sancti  viri  gaudebat 
genitura,  ejus  consequenter  ornaretur  sepultura. 
Sepultus  esl  ergo  Christi  amicus  et  gloriosus  con-  «v 
fessor  Richarius  in  ecclesia  sua,  quam  sub  honore 
nostrae  domin^e  sanctae  Dei  matris  Mariae  dudum  aedi- 
ficaverat,  vii  Idus  Octobris  :  in  quo  loco  a  parte  ca- 
pitis  ejus  beati  Petri  apostolorum  primatis  nunc  al- 
tare  habetur.  Ibique  longo  quievit  tempore  in  alio 
Uimulo,  doncc  post  150,  et  eo  amplius  annos  a  san- 
ctis  viris  qui  huic  nostro  ccenobio  praefuerunt,  et 
roaxime  a  sanctae  recordationis  Angilberto  abbate 
omni  venerabilitatis  honorificentia  excultum  est. 
Quod  quomodo  sit  completum,  Deo  auxiliante,  alias 
expedielur.  Ibi  autem,  Deo  praestante  qui  suos  fide- 
les  novit  clarificare,  nova  saepe  noscuntur  miracula 
facta,  quae  omnipotentem  Dominum  duabus  ex  cau- 
sis  constat  facere  voluisse,  ut  scilicet  fides  precan- 


divina  concedente  clementia,  a  vexatione  maligni 
spiritus  statim  liberabantur.  Quodam  vero  tempore 
vinculati  et  catenati  quidam  per  publicaro  duceban- 
tur  stratam,  quae  prope  ecclesiam  Beati  Ricbarii  ja- 
cet,  qui  dum  eminus  viri  Dei  viderunt  templum* 
voce  magna  clamaverunt :  S.  Riehari,  solve  nos.  Et 
statim  ruptis  vinculis,  absoluti  sunt  omnes.  Item 
clades  magna,  quae  vocatur  pamicula  seu  venenosa 
lacerta,  percussitquemdam  e  fratribus  monasterii  S. 
Richarii,  qui  licet  mortem  timeret  propter  cladem, 
vitam  taroen  non  desperavit  propter  patronum.  Ad 
sepulcrum  ergo  servi  Dei  quasi  ad  certa  suflfragia« 
cucurrit  cum  fratribus  reliquis,  ibique  oratione  fa- 
cta,  et  ipse  continuo  salvatus  cst,  et  omnes  de  caetero 


MTCON  DIACONUS  ET  MONACHCS. 

Annua  festivitas  hodie  celebratur  honore 

Almi  Richarii,  qui  colit  astra  poli. 
Hicinopem  Christi  duxit  pro  nomine  vitam, 

Ut  cmlo  socius  fieret  angelicus, 
Captivorum  etenim  studuit  fore  satque  redemptor, 

Tutor  egenorum  atque  pater  inopum, 
Non  opus  est^  fatebry  neque  possum  stringere  cuncta 

Vivens  quce  gessit,  quanta  etiam  docuit, 
Qualis  enim  quantusque  fuit^  miracuia  pandunt 

Itlins  in  sacro  scepe  peracta  ioco. 
Finibus  in  propriis  ortus  quibus  ipse  quiescitf 

Cujus  pro  meritis  stat  locus  incolumis, 
Ipsius  obtentUy  necnon  Christoque  favente^ 

Sistimus  iilcesi  denique  nos  famuii. 
Quapropter  hodie  Christo  jubiiemus  ovantes 

LaudeSy  pro  sancti  Richarii  meritis. 
IJt  cunctis  nostra  piaceant  prassentibus  odce 

Nec  minus  et  Domino,  hoc  igitur  moneo. 
Atque  pium  puro  poscamus  corde  patronumy 

Ut  noster  cuspis  sit,  simui  et  ciypeus, 
QuatenUB  armati  precibus  superare  queamus 

Infestos  nimium  cathoiicm  Ecciesice. 
Hoc  mundi  facias  Rector^  quia  hoc  tibi  posse  estt 

Sit  tantumveiie^  poscimus,  o  Domine. 
Et  tibi  festa  dies,  praceptor,  iata  per  annos. 

En  numero  pauci  versicuii  hoe  ro<^i<A»l. 


I2S5  HARIULFI  AIi9£NMi|)fi^l«»«  4WAT1S  '  4236 

CAPUT  XXiV.  /i,  aterni  gloriara  suscepil  vui  fUlcnd.  Februarii,  fcli- 

'Dtf  wceetsioHtbui  regum  Francofum.  citer  |)yu(;ran$  e  mcvXo,  Tlieodoi  .ieu$  igitiir ,  niatris 


Quoniam  qulJem  in  Iniiio  bujus  operi»  de  feiBlis 
Francorum  aiiquid  memoraium  est,  necesae  remur, 
ac  perpulchrum  est  ut  quidpiam  iteruiii  <te  eisdem 
rereramus.  Dagobertus  igitur  postquam  pos(  p^itris 
obituin  regnuni  ck  integro  adeptus  est,  paucis  an- 
nis  vixisse  deprehenditur :  qtii  cum  habei^  duos  fi- 
lios,  Sigibertum  etClodoveum,  Sigibertuia  cum  Pi- 
pino  duce  Austrasiis  regnaturum  direiit ;  Clodoveum 
vero  secura  retiiiuit,  qui  poueum  regnuiB  Franco- 
rum  suscepit.  liic  Clodoveus  sumpsit  in  coiijugium 
aapientem  et  valde  decoram  puellam  Baldetildeoi, 
ex  qua  Clotarium  et  Hildericum  atque  Theodericum 
/ilios  suscepit.  Quo  etiam  regnanCe,  Pipinus,  dux  Au- 


jialdetiJdl  svpersies,  regni  siiscepitguLemacuIa.  Quod 
1^09  audissfit  ille  vcrus  siinulalor  et  falsus  oitma- 
i^bus ,  iiequissimus  scilicet  Ebroipus ,  monasterium 
ileseruit,  haLitum  abj^jt,  et  ab  eodem  rcge  roajor 
4oiuus  regiae  restituius,  multa  mala  his  qui  dudum 
#uo  coDsilio  iu  eligeodp  rege  resiiterant,  inflixit.  In- 
ier  omnia  autem  6U£  s^vissima^  crudelitatis  nefanda 
apera,  illud  deiestabilissimum  comprobatur ,  qiiod 
reverendissimuni  poniilicem  Leodegarium  tantis  in- 
furiis  lamque  inullirormibus  afTecit  suppliciis,  ut  in 
ip6a  poenarum  argumeiitatione  paganorum  quondam 
principum  sxviliam  o^quiparqsse  ^ut  etiaiu  supe- 
ravisse  jure  dicatur.  Ui  crgo  fuenint  reges ,  qui  cx 


«trasiorum    mortuus  est,  aique  Grimoayus,  ipsius  ^  quo  ccRpit  regDuni  Francorum,  usque  ad  boc  tem- 


ducis  filius,  major  et  dux,  a  Sigiberio  rege  coiistiiui- 
tur.  SigiberCus,  quoque  mortuus,  reiiqMiiriliumb^i- 
redem,  nomine  Dagobertum,  quem  Grimoaldus  toton- 
dit,  et  per  Didoiiem,  Piciavorum  profanaiorom»  non 
dieo  episcopum,  in  exsilium  misii,  filiumque  ^um  v^ 
gem  subsiituii.  Quod  cum  Franei  resciisser.t,  indigiie 
iulerunt,  ei  per  insidias  Grimoaldum  capientes,  regi 
Francorum  Clodoveo  miserunt,  queni  ille  pro  iperito 
f  racians,  in  carcere  [apud]  Parisius  iriisii,  ac  deinuin 
digna  morte  muliavit.  Tunc  Hildericus,  ipsius  Ci4)do- 
vei  fitius,  Austrasiorum  rcgnum  accepli,  ct  hone- 
•tissime  rexii.  Postquam  autem  e  vita  decessit  Cio- 
doveus,  filius  magni  Dagoberii,  Cloibarius  fasiifium 
adepius  est  regni,  rexiique  populum  oceidenialiuin 
Francorum  annis  44,  Ebroino  dueaium  ei  palaiiine- 
gotia  exsoquente.  Clothario  verodefuncto,  Hildericus 
gennanus  ejus,  in  toto  regno  sublimatus  esi,  pro- 
curante  id  Ipsun  Leodigario,  Auguaiodiuieiisium 
episcopo,  qui  iune  iemporis  inier  regni  Magnates 
egr(^ius  animi  indusiria ,  vii«que  meriia  haheba- 
iur.  Ebroinus  aiiiera,  qui  major  domua  fuerat, 
Theodericuni  frairen  flitderiGi  cupieiiai  lieri  re- 
gcm.  Sed  quia  pro  sua  feriiate  oderaiii  Ulun  Fran- 
ci,  consiliiim  ejus  onnino  renueruni,  ei  ille  videns 
se  destituium  coosiliunuiue  suum  irriiuiQ  factum , 
postulavii  a  rege  ut  reliciis  omnibus  mouachus  fieri 
permilteretur.  Cui  cum  Hildericus  annuissei,  illico 
Luxovium  perrexii,  ei  mentiia  devoiione  ad  boc 


pus  haMti  sunt  :  Meroveue »  Childcricus,  Hludog^i- 
cus,  Ciotarius,  Aripcrius,  Gnnirannus,  Chilpericus, 
$igibertus,  Clotarius,  Hildebertus,  Theodoi  icu^ , 
Theodeberiits ,  Sigibertus,  Dagober|,u9y  Sigiberiiis, 
Clodoveus,  Pagobertus,  Clolarius,  Hii(lericu$  atque 
Thcodoricus. 

CAPUT  XXV. 
De  fibffate  Ocioaldo ,  et  aliis  quatuor  abbatibus, 
M  nunc  illiid  poni  decet  quod,  decedente  sauciis- 
$iino  abbale  Richj^rio,  Ocioaldus,  vir  houestus,  Cea- 
iulen^i  cQsnobiQ  praifucrii ,  queni ,  ut  supra  pom- 
prehensum  est ,  sanctus  ipse  lali  oflficio  dcc4)rarat. 
Hic  consummato  sanclse  vltx  cursu  (ideli,  Lraviiun 
,  a  Chrislo  accepii  gloriae  immorialis.  Postquani  vero 
'  debiio  nosira  mortalilatis  absolutus  est ,  luciduin 
nobi^  Aon  est,  quem  statim  niinisierii  haluerii  6uc- 
cessoreoi.  Exsliierunt  sane  ei  aiii  non  ignoliiies  viri 
Jiujus  noairi  cgenobii  abbate^ ,  quorum  £e»u  lic^i 
ftini  ocieMliai9  iiominibus,  eorum  iameo  viue  mcriia 
apud  Dtum  magna  fore  creduntur ;  ioier  quos  floruii 
yir  venerabiii»  viis  ei  summ9i  simpliciiaiis  abbas 
Coftchinus,  quem  ferunt  ex  discipuUs  sancli  FiliLerii 
fuisse ,  ei  ob  noriim  probiiaiem  scieniisque  uber- 
iaien  Gemmeticensi  monast^rio  praefuisse.  Si  qui* 
dem  ciun  sacraiissijnus  P^ter  nosier  Richarius,  su- 
peroio  in  hujus  vitaR  procinclu  sxculo ,  jam  emeri- 
tus  miies  et  morti  proxirous  haberctur,  B.  Filii)er- 
lus  juveniies  annos  in  Dei  serviiio  exercelxai ,  con- 


aliquandiu  ibi  ceu  monachus  deguii,  ut  liberius  tra-  d  lineniissiuKe  serviiutis  tirocinium  gerens  in  Resba- 


ctaret  quid  conira  illos  quandoque  iacere  p  sset 
qui  in  constiiuendo  rege  suam  refuiaverant  electio- 
nem.  Rex  igiiur  Hiidericus  eonftrmaijus  in  regno, 
qiiotquot  tyrannorum  siaiuia  adversum  pri^corum 
reguro  leges  invenii,  desiruKii,  ei  in  prisiinura  rc- 
ctitiidinis  siatum  quaeinepie  fuerant  decreta  reduxii. 
Theodoricum  qnoq«e  gemaDum  auuiM  ouiiiain  Dei 
servo  erudiendum  ac  nuiriendun  eomwiMidavit. 
Cuinque  probissime  moaarchiam  diaponerel,  iemere 
ab  insidiaioribus  interimiUir,  cim  lumujBi  tribus 
annis  regno  potiius  fuissei;  sed  ei  veBerabilis  geni- 
irix  ejus,  in  omni  sanciitate  ei  studio  viriuium  per- 
fecla,  posi  icmporalis  regni  honorem,  quem  ipsa  re- 
liuquens  nuMkasiicae  religiodis  habiiuin  gusceperai. 


censi  ccDnobip  sub  sanclo  abbaie  Agilo.  Unde  ei 
coniigisse  feriur,  ut  ab  eo  jam  sene  Gemmeiicense 
eosnobiiim  fundante ,  iste  Coschinus  divinis  insiitu  • 
iis  fuerii  erudilus ,  lei  m^ito  viUe  post  alioa  quos- 
dara  ipsi  moaasierio  prasfuerii.  Sicque  faciuin  esi, 
m  dum  iliuc  mooacbos  verbis  ei  reciorum  epenim 
exemplis  opimai,  nosirates  eum  monachi  sibi  abb^* 
lem  prsefecerini«  nop  quia  inier  eos  defecissei,  qui 
hoc  opus  digne  exsequi  )K>sset ,  sed  quia  chariias 
ftumma  ei  humiliiaiis  aliiiudo  ad  hoc  eos  compul^ 
rii.  Eo  enun  iempore  jam  omnes  e  saeculo  migrav^ 
rani  qui  sanctissiinum  Palrem  Ricbarium  videre  p** 
iuerant ;  et  ob  hoc  hujus  loci  Fraires  magno  penea 
•um  ducU  9uni  amorc,  qiiia  videlicei  suis  oeuiis  vi^ 


i»7  CHReHICpi!i  CEJ^Tt^^SK;  --  LIB.  n  ISS8 

derat  B.  Filibertum,  beati8simi  Ricbarii  fe|ryeiiiis&i-  fi  «JMS  J^fnen  if  norassemus,  nisi  hop  ven^randi  abba* 


mum,  ut  dicebani,  dilectorem.  Iste  itaque  cum  jam, 
ut  diximus,  GemmeMcum  coenobium  regerei,  nostro 
quoque  poenobio  fra^rna  electaone  praelatus  est.  llic 
ad  incitamentuiq  vlrtutis,  et  ad  exemplum  xdiQca- 
liouis  animarum  sibi  commissarum,  B.  Filjbcrii  vi- 
tam  describi  jussil,  vero  quidem  sed  non  v^^Ide  cultp 
sermone ,  quippe  qui  sic  ioqui  gestiebat,  ut  et  sim- 
pliciores  ex  lcctione  admodum  plana  fructum  intel- 
Jigentiae  capere  pos^ent.  A  teaipore  ergo  bujus  ab- 
batis  Centulense  ccenobium  et  Gemegieuse  it;^  ad  in- 
vicem  ex  multa  cbariiate  se  coniplectuntuir,  ut  prx- 
tar  quod  locis  dividebauMir,  suinma  diieciione  vid&- 
reotur  uniri. 

Tunc  vere  sancli  et  boni  fidelcs  non  valde  cura- 
banl  scriptis  quaj  gerebantur  committere,  qui  ad  boc 
solum  conlendebant,  ut  in  libro  vitae  mercrentur  ad- 
scribi.  Unde  ct  illius  temporis  abbates,  ex  toto  pror- 
sus  ignorassemus ,  nisi  venerabilis  abbas  Angelran- 
nus  ex  aliquanlo  id  procurassel.  Qui  dum  prisco- 
rum  abbatum  calalogum  perstringeret,  ex  iis  unum 
fuisse  insinuavil  Guitmarum,  quem  ct  sanctisslmum 
virum  titulavit.  El  quia  tauti  viri  tale  meruit  testi- 
monium,  dignum  est  ut  a  nobis  pusillis  memoretur, 
qni  viri  vcre  sancti  ore  sanctissimus  est  notatus. 
Hlc  in  Neustri:c  solo  bumatus  quiescit,  et  in  suo  no- 
mine  dicala  ecclesia  cxistlt.  Q:ii  quantx  sanctltatis 
ct  justitiae  fueril,  nos  quidem  non  occurrimus  di- 


tis  ipdustria  Angelranjaj  revelasset. 

Aldrico  qMoque  de  medio  facto,  Cenlulo  monaste» 
rio  pra^fuit  Symphorjanus,  vir  bonus,  castus,  Deum 
timen$ ,  $egregaf|)$  se  a  peccatoribus  f  et  excelsior 
ccelQ  mentis  puritate  pCfectus. 

Horum  itaque  teropore  abbatum  tam  magna  et 
iam  frequentia  apud  tumulum  sacratissimi  corporis 
B.  Richarii  divinltus  ptrabantur  magnalia,  ut  etiam 
rerum  immensitas  alque  magnitudo  illius  lemporis 
scriptoribus  omoino  abstulerit  scriptitandi  volunta- 
tcm ,  dum  ea  quae  quotidie  cernebant  superfluum 
qestimarent,  vel  tarditale  ingenii ,  seu  rerum  inopia 
yetarentur  describere,  quoe  nec  memoria  aboleri  un* 
quam  posse  putabant.  Non  solum  autem  in  hoc,  ubi 
^  corporc  sanctus  quiescebat,  sed  etiam  in  Foresti 
}oco,  ubi  aliquandiu  moratus  fuerat,  ingenlia  miia- 
cula  so^pissime  oslendebantur.  Sciat  vero  legens 
banc  Forcsiensem  cellulam  a  die  sanctissimi  obitus 
B.  Richarii  fuisse  decenter  a  fratribus  excultain,  et 
qualem  bic  habuit  locus,  talcm  et  ipsam  cellam  ob- 
tinuisse  abbatcm ,  utpotc  qui  ab  inilio  habuerant 
uniim  eumdemque  sacratissio>um  fundatorem. 

Postquam  ergo  B.  PatrisRicharii,  qui  nostrae  fidei 

et  religionis  fundamentum  exstitit ,  ex  aliqua  part^ 

vilam  digcssimiis,  qiiam  et  huic  quoqiie  operi  st^- 

bilimentum  et  dccorem  posuimus,  habeant  sibi  aor 

stra  gymnasia  lianc  portionem  pro  libeilo,  ut  a  io* 

,  , .  ^         .  cutione  diu  habita  noster  interim  spiritus  conti- 

cere ,  sed  bis  nui  ejus  corpori  sancto  deserviiint  j-         .  .       ,.^-        «  t.       •  • 

.  .  '       :  '      .   .  „         .       ^  cescens  cx  modica  quicte  validior  ad  dicendiim  red- 

canonicis    pr^dicandum   commiUiiuus.  Hui»c  »la- v  j_...„   iv- * t*^^  i>„.-i  ^4  v.r. .?.i- 

que  in  ordine  noslnc  descriptionis  quartum  abb9< 


tem  ponimus. 

Post  istos  reverendos  abb^tes  quinto  loco  dicitur 
ipentujx  congregatioqem  rexisse  Aldricu^,  de  cujus 
ll^ti^apMdi^os  Auila  l^dlfi^  yi^untur,  cuqii  et  ipsum 


datur.  Nunc  autem  Deo  Patri  et  Filio  pro  prsestitis 
jpratias  exbibentes ,  ct  in  dicendis  sancti  Spiritus 
gratiam  expetcntcs ,  textulum  finiamus ,  orantes  ut 
in  verbo  ct  actu  sanctx  Trinitatis  virtute  difigamur» 
cujus  nos  confessio  gloriosos  faciat  ii)  sxcula  sscu- 
Ipfym.  Afnen. 


Wm  SECUNDUS- 


CAPUT  PRIMUM. 
De  genealogia  Francorum  principum. 
Superiori  libello  innotuit  quanto  et  <|uali  fiinda- 
jtQre  boc  monasterium  Centulense  originem  vel  ini- 
|ium  sanrtitatis  acceperit ,  et  qualiler  ipse  primus 
pastor  noster  vixerit  in  mundo,  vel  qualiter  in$er- 
tus  sit  CGulo ,  sicque  seriatim  ad  sextiioi  usque  no- 
^lri  loci  abbalem  nosler  sermo  perductus  est.  Tan- 
dem  igitiir  septimum  designemus,  cui  jure  septena- 
rius  numerus  compensatur  ob  gratiam  Spiritus  san- 
cti ,  cui  is  quem  dicere  habemus ,  habitatio  exstitit 
gratiosa.  Angilbertus  hic  est  Deo  et  hominibus  cha- 
jus ,  genere  ^plendidus ,  virtuie  prxcipuu$ ,  regum 
et  procerum  alumnus,  et  nunc  multo  latius  pro  an- 
gelorum  societate  beatus.  Sed  quia  nobilitatem  no- 
slri  loci  ex  aliquanto  perstringere  proposuimus,  quem 
nobilitatum  jam  ex  primi  fundatoris  sanctitaie  si- 


D  Ipiavimus ,  dignuro  est  ejus  viri  nobllitatem  a  no« 
iis  pro  posse  explicari ,  cujus  opcre  et  industria 
idem  locus  noster  raagnifice  meruit  ampliari. 

Anno  igitur  Incamationis  Domiiiic»  754,  cum 
Pipiniis,  cum  filiis  Karolo  et  Karlomanno,  Franco- 
nim  orbi  imperaret,  omnium  bonoriim  laude  semper 
attollendus,  Angilbertus,  indole  susenobilitatis^jam 
dictos  reges  sic  in  siii  amorem  converferat,  ut  miro 
modo  visccraliter  illum  diligerent ,  ct  verso  modo 
reges  quibus  ab  aliis  placeri  studetur,  huic  pne  af- 
fectu  dilectionis  placere  studerent.  Inde  autem  hunc 
arbitramor  bonestari  libellum ,  si  et  horum  quoque 
regum  genealogiam  breviter  annotemug.  Quartus 
rex  Francorum  Clotarius ,  iilius  quem  sanctus  Re- 
migius  baptizavit  Hludogvici  fiiius ,  genuit  flliam, 
noroine  Blithildem ,  quain  Ansbertus,  vir  senatori» 
dignitatis,  meruit  uxorem,  ex  qua  genuit  Arnoldumx 


iliS9  HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABRATlS  iiM 

Feriolum  ac  Modericam,  fratres.  Amoldus  generavit  A  su  Stephani  Romani  pontiflcis ,  qui  tunc  temporis 


Arnulfum ,  primo  quidem  sub  Clotbario  Dagoberti 
patre  palatii  praefectum,  postea  autem  Mettensis  ur- 
bis  episcopum.  Amulfus  genuit  Fiodulfum,  Ansegi- 
8um  etGualchisum  B.  Guandregisiligenitorem.  An- 
segisus,  post  patrem  major  et  praefectus,  genuit  Pi- 
pinum  seniorem  et  ducem,  qui  et  ipse  genuil  Karolum 
itidem  seniorem  ct  ducem.  Ansegiso  igitur  lilioque 
ejusPipino  humanam  obeuntibusvitam,  Karolusto- 
tifls  gentis  Francorum  magistratum,  quanquam  post 
mulia  bella  et  certamina,  de  manu  Rainfridi  tyranni 
abstulit,  suaeque  ditioni  subegit.  Denique  rebus  belli- 
cis  operosissime  insistens,  tyrannos  per  totam  Fran- 
ciam,  sibi  dominatum  vindicantes,  oppressit,  ob  eam- 
querem,  plurimajuriecclesiasticodetrahens,  praedia 
lisco  sociavit,  ac  deinde  militibus  propriis  disperti- 
vit.  Praeterea  Saracenos  Galliam  occupare  tentantes 
duobus  permagnis  prceliis ,  uiio  in  Aquitania  apud 
Pictavum,  altero  vero  apud  Narbonam  juxta  Birram 
flumen,  ita  devicit  ut  in  Hispanias  redire  compule- 
rit.  Itaque  cum  adversantibus  nullatenus  cedere  sciret 
nullique  parcere ,  durum  a  posteris  Tudites  agno- 
men  adeptus  est.  Tudites  enim  mallei  dicuntur  fa- 
brorum ,  quorum  ictibus  cuncla  alteritur  durities. 
Pepigit  hic  foedus  cum  Leutbrando,  rege  Langobar- 
dorum,  eique  filium  suum  Pipinum  misit ,  ut,  more 
fidelium  Ghristianorum,  ejus  capillum  primus  atton- 
deret ,  ac  pater  illi  spiritualis  existeret.  Quod  ille 
gratantissime  complens,  multis  ditatum  muneribus 
genitori  natum  remisit.  Rebus  itaque  humanis  eo 
post  diutinam  administrationem  exempto,  duo  filii 
ejus  Pipinus  et  Karlomannus  regni  summam  con- 
cordi  societate  divisam  aliquot  annis  sub  Childrico, 
nomine  tenus  rege,  gubernaverunt.  Nam  in  illo  tem- 
pore,  decidente  regali  gloria ,  per  praefectos  palatii 
domus  regia  ordinabatur :  [neque  aliud  regi  relin- 
quebatur,  quam  ut,  regio  solum  nomine  contentus, 
Bolio  resideret ,  ac  speciem  dominantis  eifingeret , 
legatos  undecunque  venientes  audiret,  eisque  abeun- 
tibus  responsa  quae  erat  edoctus ,  vel  potius  jussus, 
ex  sua  velut  potestate  redderet ;  at  regni  administra- 
tlonem ,  et  omnia  quse  vel  domi  vel  foris  erant 
agenda  ac  disponenda,  praefectus  aulae  procurabat. 
CAPUT  U 


Parisius  morabatur,  ob  nequitiam  Langobardorum 
pulsus  Italia,  Hildricum,  inertissimum  regem,  depo- 
situm  ac  detonsum,  privatevivere  compulit.  Genue- 
rat  autem  et  ipse  ex  uxore  Bertrada  duos  filios,  Kar- 
lomannum  et  Karolum.  Praedictus  autem  papa  cum 
diutius  Parisius  moraretur,  contigit  eum  gravissime 
infirmari ,  sed  apparentibus  sibi  sanctis  apostolis 
Petro  et  Paulo,  sanctoque  Dionysio,  quod  et  sanan* 
dus,  ad  propriam  sedem  esset  cum  pace  reversuruf, 
audivit :  quique,  sospitate  recepta,  cum  in  ipsa  Do- 
minic;e  Nativitatis  solemnitate  apud  Beatum  mar- 
tyrem  Dionysium  divina  celebraret  officia,  inter  ipsa 
missarum  sacrosancta  mysteria  unxit  Pipinum  cofli 
uxore  Berlrada  et  duobus   filiis  in  reges    Fran- 

B  corum. 

Pipinus  denique  annis  duodecim  superstes ,  duo- 
bus  filiis  regni  successionem  reliquit :  e  quibus  Ka- 
rolus,  moriente  germano,  monarchiam  solus  obtinuit. 
Cui  clarissimus  vir  Angilbertus  nobilitatis  et  sa- 
pientiae  merito  exstitit  cliarissimus ,  adeo  ut  pne 
omnibus  ei  familiarissimus  haberetur.  Quae  an.ici- 
tia  in  tantum  convaluit,  ut  regis  filiam,  nomine  Bep- 
Cam,  in  conjugium  acciperet,  de  qua  duos  fiUos  Har- 
nidum  et  Nitbardum  genuit.  Cui  etiam,  ad  augmen- 
tum  Palatini  honoris ,  totius  maritimae  terrae  .duca- 
tus  commissus  est. 

Erat  eo  tempore  hoc  Centulense  coenoblum,  a 
sancto  dudum  Richario  fundatum,  a  monachis  satis 

^  honeste  Deo  famulantibus  hactenus  inhabitatum» 
qui  morum  quidem  divitiis  plenam,  sed  r^bus  sse- 
culi  non  valde  locupletem  vitam  ducebant,  nbn  quod 
eis  praediorum  ac  redituum  seu  villarum  a  sancto 
Richario  collata  deesset  copia,  sed  quod  omnes  red- 
hibitioiium  impensas  in  pauperum  magis  quam  in 
suas  utilitates  conferebant.  Angilbertus  itaque  aun^ 
accepto  ducatu,Pontivum  inviseret,  a  provinciaiibus 
audivit  signa  et  prodigia  virtutum,  quae  oronipotens 
Christus  ad  sepulcrum  sui  sanctissimi  confessorit 
Richarii  jugiter  operabatur.  Quae  opera  in  corde  ejus 
magnum  huic  loco  amorem  conciliaverunt.  Unde  et 
exhibitio  operis  quae  est  probatio  dilectionis  i 
extemplo  prosecuta  est ;  nam  impetrata  ab  impera- 
tore  Karolo  complendi  voti  licentia,  simulque  inti- 


Vt  KarlomannuM,  concessa  fratn  portione  ducatus,  D  mato  cordis  sui  desiderio,  quo  S.  Richarii  ecclesiam 


monachus  factus  sit, 
Karlomannus  itaque  post  aliquantum  temporis 
spatium  excursum,  regni  partem ,  quam  ad  regen- 
dum  susceperat,  fratri  Pipino  relinquens,  amore 
succensus  speculativae  vitae,  Romam  sese  contulit, 
atque  in  monasterio  S.  Silvestri,  quod  erat  in  monte 
Soractim,  aliquandiu  conversatus  est  sat  religiose. 
Sed  cum  Francorum  populi ,  qui  obtentu  B.  Petri 
apostoli  Romam  petebanl,  illo  diverterent,  eumque 
frequentius  inviserent,  videns  hoc  suo  proposito  ot- 
ficere,  recessit  inde,  atque  postea  Cassinense  coe- 
nobium,  quod  tunc  a  quodam  religiosissimo  viro, 
nomine  Petronace,  restaurabatur,  inhabitavit.  Igitur 
Pipinus  regiii  Francorum  summam  consecutus,  jus- 


reficere  ambicbat,  accepit  ab  eodem  rege  cum  omni 
favorabilitate  benignam  responsionem,  solamen  et 
adjutorium  suum  illi  nunquam  defuturuin  spon- 
dente.  Aperiuntur  illi,  jubente  rege,  thesauri  ingentes, 
et  quidquid  vel  quantum  vellet  inde  tollere  rogatur, 
quo  dilectissimi  viri  intentio  diligentissime  comple- 
retur.  lla,  post  libala  dulcis  amicitiae  oscula ,  ven^ 
rabilis  Angilbertus  Poniivum  ac  Centulam  regre- 
ditur,  et  in  monasterio  sanctissimi  Patris  Richarii 
monachi  indumentum  et  vere  humilitatem  suscepil. 
Itaque,  post  non  multum  temporis,  abbas  loci  defun- 
gitur,  et  tam  fratrum  precatu  quam  regis  jussu, 
Angilbertus  continenlia  et  humilitate  revera  mona- 
chus,  ad  hoc  officium  provehitur.  Quod  postquim 


12«  CHRONICON  CENTULENSE.  --,  LIB.  il.  IS42 

factum  est,  arliflccs  doclissimos  ligni  et  lapidis,  A  cala ;  iibi  eliam  in  gyro  deintus  bos  Tcrsiculos  scri- 

bere  fecit  memorabilis  Angilbertus : 


Titri  et  marmoris  Angilberto  dirigit  regia  potestas, 
Exinde  quia,  tam  pro  amore  sancti  Richarii  quam 
pro  dileclo  suo  Angilberto,  Centulense  monaste- 
rium  omni  honorificenlia  attollere  cupiebat,  direxit 
vehicula  fortia  et  mulla  in  urbem  Romam,  ut  mar- 
mor  et  columnse  ad  ornatum  jam  dictae  ecclesise  de- 
ferrentur;  nec  hoc  conteutus,  dirigit  legatos  per 
regna  et  civitates,  jul)ens  subditis,  rogans  a  non 
subditis,  ut  sibi  miltant  reliquias  de  sanctis  quos 
diversa  loca  habebant.  Quod  si  quis  nosse  vult 
qux  et  quales  sanctorum  reliquise  buc  allatae  sunt, 
non  noster  sermo,  sed  ipsius  domini  Angilberti 
scriptura  demonstrabit ,  qux  paulo  [post  inse- 
retur. 

CAPUT  ra. 

De  recBdificalione  Centuli  monasterii. 
Angilbertus  igitur,  Dei  fretus  auxilio  et  domni 
Karoli  assensu  et  largitate  omnimoda,  primo  deji- 
ciens  illud  antiquum  a  sancto  Ricbario  localum 
templum,  magna  et  insigni  prudenlia  novi  funda- 
menta  conjecit.  Ob  hoc.  autem  vetustum  deposuit, 
quia  S.  Ricbarii  venerabile  corpus  ibidem  tumulo 
tenebatur,  et  voti  ejus  erat  super  sancta  ejus  mem' 
bra  componere  elegantem  basilicam.  Piissimus  au- 
tem  rex  Karolus  ex  suis,  ut  dictum  est,  thesauris 
tantam  et  tam  immensam  eidem  delegavit  pecu- 
niam,  ut  ad  omne  opus  necessarium  mercede 
abundante  ante  deficeret  quis  operaretur  et  qu«4 


Omnipotens  Dominus  qui  celsa  vel  ima  gubernai^ 

Majeslate  potens  semper  ubique  Deus. 
Respice  de  solio  sanctorum  gloria  stimmo, 

Auxiliumque  tuis,  Rex  bone,  da  famulis, 
Principibus  pacem,  subjectis  addesalutem; 

Bostis  pelle  minas,  et  fera  bella  preme. 
Uasc  quoquequas  statui  fulgentia  culmina  templi 

Angilbertus  ego^  sint  tibi  grata  Deo. 
Augusto  et  Karolo,  cujus  virtute  peregi, 

Concede  imperii  gaudia  magna  tui. 
Quisquis  et  hic  summas  precibus  pulsaverit  aureSf 

E/fectum  tribuas  semperhabere,  Deus, 
Yidetur  ilsque  hodie  in  pavimento  chori  tam  pul- 
^  chra  et  tam  distincta  marmoris  operatio,  ut  qui- 
cunque  illud  inspicit,  incomparabile  opus  asseveret. 
Sane  coram  altare  S.  Richarii  fecit  pingere  in  ipso 
pavimento  quosdam  versiculos,  quos  nos  hic  quo- 
que  necessario  miltere  curamus. 
Hoc  pavimentum^  humilis  abbas^  componere  feci 

Angilbertus  egOy  ductus  amore  Dei, 
Vt  mihiy  post  obitum,  sanctam  donare  quietem 

Dignetur  Christus,  vita  salusque  mea. 
Enimvero  quia  anliqua  illa  sancti  Ricbarii  eccle- 
sia  in  bonore  sanctae  Mariae  fuerat  consecrata,  ne 
videretur  TCBerabilis  vir  Dei  matrem  exhonorasse» 
alteram  ei  construxit,  quae  citra  fluviolum  Scarduo- 
nem  hactenus  consistit.  Sancto  quoque  BenedicCo 


operaretur ,  quam  unde  operarius  remuneraretur.  ^  abbati  unam  exstruxit,  quam  super  ripam  jam  dicti 


Cum  ergo  marrooreae  columnae  in  butico  (10)  eri- 
gerentur,  una  inter  erigentium  manus  lapsa  in  duo 
fnista  confracta  est;  extemplo  tantus  omnes  qui  ad- 
erant  dolor  excepit,  ut  ea  die  nihil  operis  percom- 
plerent.  Mane  facto,  dum  redirent  artiiices,  excogi- 
taturi  quonam  modo  ipsi  fracturae  mederentur, 
viderunt  columnam  stantem  super  basim  suam  nihil 
laesurae  habentttm.  Angelus  quippe  Domini,  veniens 
et  suo  digilo  scissuram  perpalpans,  integerrimam 
dicto  citius  restiluit.  Monstratur  vero  ipsumange- 
licae  manus  vesligium,  ita  ut  intuentihus  Videatur 
manere  divisa,  cum  ipsum  locum  teneat  fortiorem. 
Multo  igitur  apparatu  summaque  diligentia  ac  exi- 
roio  decore  inchoatum  est  construi  monasterium. 


fluvioli  collocavit.  Si  igitur  situs  loci  discernatur» 
animadvertitur  major  ecclesia,  quae  sancti  Richarii 
est,  aquilonem  tenere ;  secunda  inferior,  quae  in 
honore  nostrae  dominae  S.  Mariae  citrt  fluTiura 
Scarduonem  sita  est,  austrum ;  tertia,  qoae  miniraa 
est,  orientem.  Claustrum  vero  roonachorum  trian- 
gulum  factum  est,  videlicet  a  S.  Ricbario  usque  ad 
S.  Mariam,  tectus  unus ;  a  sancta  Maria  usque  ad 
S.  Benedictum,  tectus  unus ;  itemque  a  S.  Benedicto 
usque  ad  S.  Richarium,  tectus  unus.  Sicque  flt  ut, 
dum  hinc  inde  parietes  sibi  invicem  coneurrunt» 
medium  spatium  sub  divo  triangulum  habeatur. 
Monasterium  igitur  secundum  decretum  Regulae 
sanctissimi  Benedicti  ita  dispositum  fuit,  ut  omnis 


atque  in  honore  Salvatoris  sanctique  Richarii  ful-  D  ^^  omneque  opus  necessarium  intra  loci  ambitum 

gentissima  ecclesia,  omnibusque    illius    teniporis 

Ecclesiis    praestantissima,  perfecta   est.    Haec    ab 

oriente  habet  ingentem  turrem  post  cancellum,  et 

interposito  vestibulo,  alia  turris  versus  occidentem 

liabetur  priori  aequalis ;  illa  autem  quae  ad  orientem 

vergit,  prope  locum  sita  est  quo  sanctus  Richarius 

sepulturam  habuit.  Sepultura  vero  ipsa  ita  posita 

est,  ut  a  parte  pedum  ipsius  sancti  altare  sit  in  loco 

editiori,  et  a  parte  capitis  sancti  Petri  apostoli  ara 

persistat.  Turris  ergo  orientalis  cum  cancello  et  bu- 

tico  sanclo  Richario  dicaia  est,  et  turris  occiden- 

talis  in  honore  sancti  SaWatoris  specialiter  est  di- 

(iO)  Buticum,  Conjicio  buticum  idem  esse  ac  cibo- 
rium»  quod  columnis  quatuor  octove  constans  super 


exerceretur.  Aqua  autem  torrentis  Scarduonis  ipsum 
claustrum  prxtcrfluit,  quae  et  ibi  farinarium  fratrum 
in  vertiginem  mittit.  Sed  quia  nos  de  situ  loci  haec 
breviter  diximus ,  monasterii  dedicationem  jam 
modo  disseramus :  quae  tamen  non.  nostris  verbiSy 
sed  domni  Angilberti  scripto  hodieque  permanenti 
demonstranda  est,  cujus  tale  est  exempiar. 
CAPUT  IV. 

Scriptura domni  AMilberti  de\perfectione  et  dedica* 
tione  Centulensis  eeclesias, 

€  Ego  igitur  praescriptus  Angilbertus  consideranSt 

ac  diligeiKissima  investigatione,  et  mentis  aflectu 

altaria  sanctorumque  tumulos  erigi  mos  erat.  Ma- 

BILL. 


1245 


BARWLFI  ALDENBORGENSIS  ABBATIS 


iiU 


pertraetans  qualiter  UBa  eum  consensu  fratrum  A  altare  ipsius,  in  quo  sunt  reliquise  ejus,  ct  Antonii 

et  Golum>ani ;  altare  S.  Hieronymi,  in  quo  reliquiae 
ejus ,  Ephrem  et  Equitii ;  et  allare  S.  Gregorii,  in 
quo  reliquiae  ejus,  Eusebii  et  Isidori ,  ab  eisdem  jam 
dictis  electissimis  viris ,  condigne  ac  diligentissime, 
cum  ingenti  gaudio,  sub  die  Kal.  Januarii,  fuerunt 
Domino  consecrata.  In  ecclesia  etenim  beaiae  Maris 
virginis,  allare  ipsius,  in  quo  recondiUe  sunt  reli- 
quix  ejus  ct  sanctarum  Felicilatis ,  Perpetuae,  Aga- 
thx,  Agnetis,  Lucise,  Csecili»,  Anastasiac,  Ger- 
trudis  cl  Petronill%;  altaie  S.  Pauli,  inquoreliquix 
ejus ,  Bamabae  et  Timothei ;  altare  S.  Tfiomae,in 
quo  relitiuiae  ejus,  Ambrosii  et  Sulpicii  ;  altaie 
S.  Philippi,  in  quo  reliquiaieJHs,  Silvestri  ct  Leonis; 
altare  S.  Androan,  in  quo  reliquia;  ejus,  Georgii  ct 


meorum,  el  omuium  fidelium  sanciae  Ecclesiae  caete- 
rorumque  bQOOrum  hominum,  hunc  sanctum  locum 
mihi,  licet  indigno,  ab  omnipotente  Deo  eteicellen- 
.tissimo  domno  meo  Karolo  serenissimo  Augusto,  ad 
gubornanduin  eommissum,  auxiliante  l>(imino,  in 
mclius  readiAcai*e  voluissem,  ut  monachi  et  cxteri 
famuli  ibidem  consistentes,  vel  eliam  successores 
nostrj,  qui  per  diversa  temporiim  spatia  successuri 
erunt,s  Deo  militare,  pro  me  et  pro  praedicto  do- 
niino  meo  ejusdem  Dei  clementiam  allentius  va- 
lcanl  implorare,  qualcnus  iliis  facta  noslra  ad  per- 
peluam  consoialionem ,  nobisque,  qui  pro  Dei 
amore  laUoravimu^,  iiiis  orantibus,  ad  mercedem 
prolicia  t  sempilernam,  secundum  quod  ratio  per 


niisit,  et  possiLilitas  nostra  administravit.  non  la-  ^  Alcxandri ;   allare  Sancti  Jacobi,  in  quo  reliquiaB 


men  quaiitum  voluimus,  sed  quaotum  oictirrimus, 
sicut  in  sequentibus  declaraiur  ialorare  cura- 
vimus. 

€  Qdia  igitur  oronis  plebs  fidclium  sanctissimam 
atqiie  inseparabiiem  Trinitatem  confiieri,  vcnerari 
et  incnte  coler^  Qrmitcrqua  crcdcre  delet,  secun- 
dum  biijus  Ijdei  rationcm  in  ouinipotentis  Dei  no- 
mlne  tres  ecclesias  principales  cum  inembris  ad  se 
perlinen^ibi^  iq  hoc  san^to  loco,  Domiiio  coope- 
rpnte  e^  pr.edi(  to  domino  Augusto  juvante,  fundare 
studuimus.  Quarun  major  et  prima  est  in  honorc 
^ancii  Salvalpris  ct  S.  Richarii;  aiia  in  honore 
^anctae  Pei  genitricis  semperque  virginis  llariae  et 


ejus,  Xysli  et  Apoilinaris;  altare  Beati  Joannif 
evangclistae,  in  qiio  reliquiae  cjus,  Lini  et  Cleli ;  al« 
tare  Sancti  Bartholoinxn,  in  quo  reliquiae  ejiis,  Igna- 
tii  ei  J^olycarpi;  altare  S.  Simouis,  in  qiio  rellquiae 
ejus,  Cosmac  et  Damiani ;  allare  Sancti  Matthaei,  in 
quoreliquiae  ejus,  Marci  et  Lucae;  altarc  S.  Thad* 
d»i,  in  quo  reliquiae  ojus,  Nazarii  et\itaUs;  allare 
Sancli  Jacobi,  fratris  Domini,  in  quo  reliquiae  ejus, 
Gervasii  et  Protasii ;  altare  Sancti  Matliiue,  in  quo 
reliquiae  cjus ,  Hilarii  et  Aiigustini ;  vi  Idus  Septem- 
bris  in  ejus  sacralissima  nalivitate  a  vcnerabllibus 
cpisropis,  Georgio  videricet  Al.salone,  Pleone  et 
Gerrrido,  i:onore  dignissimo  sunt  dedicata.  Sed  el 


sancturuip  apostplorum ;  iertia  vcro,  in  claustro  fra-  r  altare  Leali  archangeii  Gabrielis,  qiiod  cst  situm  in 

porla  meridiana,  viii  Kal.  Aprilis  in  Annuntiatioiie 
6.  Mar.ae ;  Michaelis  vero,  quod  est  in  porta  ocd- 
<ientali,  ui  Kal.  Oct.,  ab  Hildegualdo  vcnerabiii 
episcx>po;  Rapi.aelis  autem,  quod  estin  porta  sop- 
iei^rionali,  ii  Non.  Septembris,  in  honore  ipsorum 
arcbangelorum,  omuium  virtutum  coelorum,  a  Jesse 
religioso  episcopo  optime  sunt  consecrata. 

c  Reliqua  vero  moenia  ipsius  monasterii,  eoden 
Domino  cooperante,  qnae  hactenus  conftpiciuntiir 
constnicta,  sicuti  cernuntur,  oronia  a  fumiamentif 
studuimus  rcaediftcare,  et  ut  hab.tatores  illius  ia  eii 
missarum  solemnia  frequentare,  et  omnipotenti  D#- 
mino  delectentur  deservire,  ipso  adjuvante,  nuro 
curavimus  firmiter  ambire.  i 
CAPUT  V. 


trum,  Ui  honore  ^.  Bjsnedipti  abbatis  et  reliquorum 
fanctoruip  fcguiariuni  iibbatum.Quae  ctiam  luiriftco 
prdinie  d^Jlcatae  sunt  a  venerabilibus  duodeci» 
SS.  e^sco|^i#,  quonim  gomin.a,  ob  veoerationem  et 
memo^iaju  illoriiio ,  hiHC  (HHiscnlo  annectenda  este 
judicayinui^.  Ui  suf^  :  Megtmhardus,  Bodomensis 
fxcle^ae  #edif  vfpci9tbili$  arcbiepiscopus,  GeorgiuSt 
Absal99«  Gerfiridus»  Ploon,  l|i4diguardus,  Tfaeudoi- 
nus,  Yde^nmirus,  Beaedictus  et  Keilanus,  praedaris- 
simi  episcopi,  Joannes  yero  et  Passivus,  sanct» 
Dei  Romanae  EcAlesi;^  legati,  pr^^sules  nobilissimi. 
Nam  aiiare  S.  Salvatoris,  in  quo  posilae  sunt  reli- 
quiae  ejus  ei  SS.  li^iipcentiuin,  qui  pro  co  passi 
sunt,  et  altare  S.  ^icbarii,  iq  quo  suni  reliquise 
sanciae  geniiricis  Marife  ei  ejusdero  S.  fticfaarii ;  D 
altare  S.  Petri ,  in  quo  reliquiae  ejus  et  S.  Pauii, 
sanctique  Clemeuiis ;  altare  S.  Joannis  Ikipiistae,  in 
quo  reliquiaj»  ^us  ei  Zajcharifis  patris  ipsius :  altare 
S.  Stcpbani,  in  quo  reliquiae  ejus  et  Simeoois 
qui  Doniinum  in  ulnas  suscepit;  altare  S.  Quintiui, 
in  quo  re)iJquiae  ejus  ci  SS.  Crispini  el  Crispiniani ; 
altarc  S.  CruciSy  in  quo  reliquiae  ligni  ipsius ;  altare 
Sancti  Dionysii^  in  qup  reliquiae  ejus,  Rustici  et 
Eleutberii ;  altare  S.  Itauricii,  in  quo  reliquijp  ejus, 
Exsupei  ii  et  £a(ididi ;  altare  Sancii  Laurentii,  in 
quo  reliquiae  cjuSj  Sebasiiani  et  Yaleri^ni ;  a|  .i^liare 
Sincti  Martini»  in  quo  reliquia;  ejus  ei  Remedii^ 
Vedasli,'Medardi,  Gualarici,  Lupi,  Ser\'atii,  Gcr- 
mani  alque  Eiigii.  In  ccclcsia  voro  S.  Bcnedic(i« 


De  reliauiis  quas  de  divcrsis  provinciis  in  hunc  samr 
ctum  locum  CGngregavit,  et  de  capsis  quibus  habentmr 
reconditw. 

Dum  enim  praescriptas  ecclesias  pmdenti  constlie 
«n  bonore  Domini  noslri  Jcsu  Cbristi,  suaeque  glft- 
riosae  Genilricis,  Jet  oinnium  sanciorum  ejus,  siciii 
supra  scriptum  est,  fundaias  perspiceremus,  magno 
desiderio  nimioque  ardoris  amore  sumus  aecenai, 
ui,  seeundum '  possibiliiaiem  nosiram,  eodem  Do- 
mipo  miseranle,  partem  reliquiarum  iilonim  aaAcie- 
rum  ad  omandas  easdem  sancias  Dei  eociesias  adi» 
pisci  mereremur ;  quaproplcr  iotis  vinbus  iolaqii« 
mentis  intentione  laborare  coniendimus,  qualiter 
per  auiilium  omnipotcnlis  Dei  ei  adjuiorium  f^ 


t^  €BRONICON  GENTULENSE.  —  LIB.  II.  iUS 

riosi  domini  inei  inagni  imperatoris,  de  diversis  A  I^e  monte  Horeb,  vel  etiam  de  lignis  trium  taber- 


parlibus  totius  Christianilatis,  quaHtas  et  quales, 
vel  undeallatns,  recondere  iQ  boc  sancto  loco  valuis- 
semus,  prout  in  coflsequeatibu^  patct,  id  est  in  pri- 
mis  de  sancta  Roinana  Ecclesia,  largiente  botiae 
memorix  Adriano,  summo  por.tifice,  et  post  eum 
Tenerabili  Leone,  papa  Romano,  de  Constanlinopoli 
vel  Hierosolymis,  per  legatos  illuc  a  Domino  raeo 
directos,  ad  nos  usque  delaias.  Deinde  de  Italia, 
Germania  [Aquitania],  Burgundia,  atque  Gallia  a 
sanctissimis  Patribus,  patriarcbis  videlicet,  arcbie- 
piscops,  necnon  et  episcopis  atque  abbatibus, 
Bobis  directas,  seu  etiam  de  sacro  palatio  qux  per 
lempora  ab  anterioribus  regibus,  et  postea  a  jam 
6e*o  domino  iiostro  inaxiinse  sunt  congregal»,  per 
ejus  eleemosynam,  de  oinnibus  partem  habere,  atque  B 
fn  hoc  sancto  loco  condigne  recondere  meniimus. 
Sed  de  bis,  de  quibus  certi  fuimus,  ct  a  prsedictis 
tanctissiniis  viris  breves  recepimus,  omnium  iilarum 
nomina  in  boc  opusculo  inserere  non  negleiimus, 
qualeniis  a  noMs  et  a  ciinctis  snceessoribus  nostris, 
qui  per  teiiipora  in  hnnc  sanctum  locuin  succeGsuri 
suiit.  et  lioc  nosse  voluerint,  magis  noinen  Domini 
nostri  Jesu  Christi,  per  qiiein  nobis,  licet  indignis, 
baec  et  caetera  bona  largita  sunt,  per  omnia  et  in  om- 
nibus  semper  glorKicaretur,  qui  est  benedictus  in 
saecula.  De  cateris  vero  reliquiis,  de  qnibus  incerta 
sunt  noLis  nomina^  ab  eisdem  sanctts  Patribiis  re« 
ceptis,  mininie  scripsimus ;  caHerarum  aulem,  sicut 
decrevimus  nomina,  isto  ordine  notare  ciiravimus.  p 
Mmum  reliquias  Domini  et  Salvatoris  nostri,  et 
^us  gloriosae  genilricis,  et  sanctorum  aposlolorum, 
ei  caeterorum  niartyrum,  postea  conressorum,  nec- 
non  autem  sanctarum  virginum  atque  continentium 
iubsecuti  sumus. 

RELlQUliE  DOmSII  SALVATOftW. 

l>e  li|;no  Dpmini. 
be  veste  ejus. 
De  ^ndaliis  ejus. 
De  praesepe  ejus. 
De  spongla  ejus. 
De  lordane  ubi  baptizatus  est. 
De  petra  ubi  sedit  quando  v  millia  hominura  ptvit. 
De  pane  unde  distribuit  discipulis  suis. 
De  templo  Domini. 

De  candela  quae  in  nativitate  ejus  accensa  eet. 
De  monte  Oliveti  ubi  oravit. 
De  mensa  ejus. 

De  monte  ubi  transfiguratus  est. 
De  columna  ubi  flagellatus  est. 
De  ligaminibus  unde  ligatus  est. 
De  ^»etra  unde  crucem  ascendit. 
Pe  ciavis  unde  cruciflxus  est« 
De  loco  Calvariae. 

Dd  buccella  iibi  fel  et  acetum  mistum  fuit. 
De  petra  super  quam  sanguis  de  latere  ejus  stiH«m. 
De  sepulcro  Domini. 

pe  lapide  revoluto  ab  ostio  monumenti ,  neenon  el 
de  sepulcro  innocentium ,  qui  pro  eo  passi  stmC, 


naculorum. 
De  lacte  sanct;»  Mariae. 
De  capillis  ejus. 
De  veste  ejus. 
De  pallio  ejus. 
De  barba  sanc(i  Pe^ri. 
De  sandaliis  eJMS, 
De  casula  ejus,  ef  d^  iy>ensa  ejus. 
Pe  mi^osa  s^pcti  Hyii, 
De  orario  ejus, 
De  cippp  in  qup  i)iiisj|us  fuit. 
De  cnice  saiicti  Andre^ig. 
Dc  manna  sancti  Joannis  evangelist-e. 
De  reliquiis  apostolorum  Jacobi,  Pbilippi ,  TbomaB, 

Barlholomxi ,  Haltlia^i ,  Sinionis,  Tbaddaei ,  Ma- 

thiie  ,  Barnabae  ct  Timothei. 
De  ossibus  Zachari^e,  patris  sancti  Joannis  6apt|p- 

stt-e. 
Reliquioi  l>cati  Simeonis  qui  Dominum  in  ulnas  ^y* 

scepit 
De  capillis  beali  ^oaqnis  Baptistoe. 
De  sanguine  ejus. 
De  veste  ejus. 
De  coslis  sancti  St?pbani. 
De  lapide  unde  lap.iiaUis  est. 
De  craticula  sa|)cti  Laurentii. 
Digitiis  sancti  ApoIIinaris. 
Despongia  sancli  Synipboriani .  etdeveste  matrit 

ejus. 

E£|.miU:^  MARTTRUM. 

S.  Pancratii. 


Vigilii. 

Sisinnii. 

Marlyrii. 

Pfimphill, 

§S.  GeipiiimUP- 

Ffibiaiii. 

Y^ii. 

Pergentiw, 

(3ospjff. 

Damiani. 

jj^astasii, 

Georgii. 

Al«W<Ji|ri. 

Gassiani. 

Wagni. 

N^izarti. 

|iabori»e 

Celsi, 

p^rvasii. 

Prota^ii. 

Innocenlif^ 

Mi^rentii. 

Tributii, 

VaJmnL 


Ilippolyti. 

Cbristopbori. 

Felicis. 

Mauricii. 

CM#di, 

^xup^ri^ 

Vi(U4>riff 

Pwny^ii, 
Rustici. 

Porn^lii. 
f^eo<teg9ru. 

Firmia». 

§4uriiioi» 

QuinMni, 

V^leBlini. 

H^celU. 

I^MciaQi. 

OUpini. 

£ris|Hriiaiii, 

Et  ds  o^ibM»  HKf  mariy- 

^9rm  mti^rm. 


1247 


HARIULH  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


fSIS 


A  veneratio  omnium  sanctorum  ejus,  in  hoc  sanctt 

loco  semper  adoretur,  colatur  atque  veneretur.; 

CAPUT  VI 

De  aUariiSy  et  aitariorum  sanctique  [Richarit^ 
ornatu, 

Gumque  praescriptorum  sanctorum  venenlittBi 
altaria  ordinata ,  atque  de  eorum  reliquiis  vener»- 
biliter,  ut  supra  legitur,  a  nostra  parvitate  essent 
omata,  diligeoti  cura  tractare  coepimus  qualiterea 
ad  laudem  et  gloriam  ^Domini  nostri  Jesu  Christi, 
ob  venerationem  sanctorum  omnium,  in  quomdi 
honore  sunt  consecrata ,  de  donis  Dei  et  largitate 
roagni  domini  mci  ejusque  nobilissimae  prolis,  vel 
reliquorum  bonorum  hominum  liberorum  mihi  ab 
illis  collatis,  opere  fabrili  in  auro,  argento,  et  gem- 
B  mis  ornare  etiam ,  et  ubi  loca  convenientia  existe- 
rent  de  super  ciboria  ponere  potuissemus,  sicul, 
prout,  eodem  domino  cooperante,  valuimus,  facef» 
studuimus.  Id  sunt  in  ecclesia  Sancti  Salvatoris 
Sanctique  Richarii  altaria  fabricata  xi,  ciboria 
duo,  lectoria  auro,  argento  et  marmoribus  pa- 
rata  duo ;  in  ecclesia  Sanciae  Dei  genitricis  Mariae, 
et  sanctorum  apostolorum  altaria  fabricata  xiii» 
ciborium  unum,  et  lectorium  optime  paratum  unum; 
in  ecclesia  Sancti  Benedicti  allaria  parata  tria;  iii 
ecclesiis  vero  sanctorum  angelorum  Gabrieiis,  Mi- 
)chaelis,  Raphaelis  altaria  tria,  quae  siniul  fiunl  al* 
taria  xxx ,  et  ciboria  iii ,  et  lectoria  iii.  Nam  dt 
aliis  vasis  et  supellectilibus,  habentur  [cruces]  in 
eisdem  ecclesiis  auro  argentoque  paratse  xvii ,  co- 
ronse  aureae  ii ,  lampades  argenteae  vi ,  cuprinae  auro 
argentoque  decoratae'  xii ,  poma  aurea  iii ,  caUc£« 
aurei  cum  patenis  ii,  calix  unus  aureus  magnus 
cum  imaginibus  simul  et  patena ,  alii  calices  argeo- 
tei  cum  suis  patenis  xii,  offertoria  argenteax,id 
caput  S.  Richarii  tabula  auro  et  argento  parata  una; 
ostia  majora  auro  et  argento  parata  ii,  alia  mi- 
nora  ii ,  alia  ostiola  similiter  parata  duo ,  balteom 
aureum  i ,  atramentarium  optimum  argenteum  auro 
paratum  i ,  cultellus  auro  et  margaritis  paratus  i , 
codex  eburneus  auro,  argento  et  margaritis  optiine 
paratus  i ,  punga  auro  parata  i ,  incensoria  argea- 
tea  auro  parata  iv,  hanappi  argentei  superaurati  xiii, 
concha  argentea  major  cum  imaginibus  argenteii 
rifice  decenterque  reconditis,   in   nomine  sanctae  q  una ,  bocularis  argenteus  i ,  urcei  argentei  cum  aqu»- 


RELlOlJIiE  COIfFESSORCM.' 

S.  Hilarii. 

Isaac. 

Marlini. 

Yinccnlii. 

Germani. 

Antonii. 

Medardi. 

Paulini. 

Audoeni. 

Fortunati.   ' 

Eligii. 

Simplicianiil 

Amandi. 

Gualarici. 

Lupi. 

Vedasti. 

Aventini. 

Reliquiae  ex  corporibus 

Supplicii 

sanctorum  quae  condi- 

Remedii. 

dit  Paulinus  papa. 

Maurilionis. 

Reliquiae  sancii  Megim- 

Albidi. 

boldi. 

Servalii. 

Prasci. 

Hieronymi. 

Eugenii. 

Equitii. 

Fronli. 

Effrem. 

Fidelis. 

Gregorii. 

Asterii. 

Augustini. 

Simpliciani. 

Leonis. 

Faxidi. 

Silvestri. 

Astogii. 

Felicis. 

Gislarii. 

Isidori. 

Sperati. 

Donali. 

Roberti. 

Benedicti. 

Galemeri. 

Columbani.^ 

Osqualdi. 

1ELIQUIJE  VIRGINUM. 

Felicitatis. 

Euphemiae. 

Perpetuae. 

Faustae. 

Agalhae. 

Eufrasiae. 

Eugeniae. 

Aldegundis. 

Theclae. 

Columbae. 

Caeciliae. 

Feliculae  atque 

Petronillae. 

Scholasiicae. 

Huc  usque 

Me  certis  sanctorum  reliquiis,  de  qui- 

bus  a  SS.  Patribus,  qui  eas  nobis  largiti  sunt ,  m*- 

mina  certa  recepimus ,  separatim,  martyres  vel  con- 

fessores  descripsimus.  Deinceps   autem   distincte 

aliorum  sanctorura  nomina  sive  martyrum ,  vel 

confessorum , 

»  quia  non  invenimus,  minime  scripsi- 

mus. 

His  ita,  sicut  paulo  superius  scriptum  est,  hono- 

Trinitatis  cum  multa  diligentia  paravimus  capsam 
majorem  auro  et  gemmia  ornatam ,  in  qua  posui- 
mus  partem  supra  scriptarum  reliquiarum ,  quam 
cum  ipsis ,  ob  venerationem  iilorum  sanctorum  quo- 
rum  reliquiae  in  ea  recondi  videnlur,  subtus  cry- 
|itam  Sancti  Salvatoris  ponere  sluduimiis;  nam  caete- 
rorum  sanctorum  reliquias,  quae  supra  leguntur  ad- 
scriptae,  peralias  xiii  capsas  minores  auro  argento- 
que,  vei  gemmis  pretiosis  hunestissime  paratas, 
quas  a  saepe  dictis  venerabilibus  Patribus  cum  eis- 
dem  reliquiis,  donante  Domino ,  adipisci  meruimus, 
dividere,  atque  super  trabem ,  quam  in  arcu  coram 
altare  Beati  Richarii  statuimus,  ponere  curavimus, 
^aliter  in  omnibus,  sicut  dignum  est,  fans  IX  i  el 


manilibus  suis  ii,  canna  argentea  i ,  eburnea  una. 
Situlae  argenteae  ii  [sivones  argentei  11] ,  clavis  au- 
rea  i ,  scilla  argentea  i ,  coronae  cum  luminibus  xni, 
columnae  anle  altare  S.  Richarii  auro  et  argento 
paratae  vi ,  trabes  minores  cum  arcubus  siiis  ar- 
genlo  paratae  111 ,  cloccaria  auro  parala  iii ,  cloccae 
opiimae  xv,  cum  earum  circulis  xv.  Skillae  iii ,  ima- 
gines  aeneae  vi,  ebumea  i ,  candelabra  auro  parata  11« 
ostia  auro  parata  vii.  Insuper  donavimus  ibi  palfii 
optima  Lxxviii,  cappas  cc,  dalmaticas  xxiv,  se- 
ricas  albas  Romanas  cum  amictis  suis  auro  para- 
tas  VI,  albas  lineas  cclx  ,  casulas  de  palUo  xxx ,  de 
purpura  x ,  de  storace  vi ,  de  pisce  1 ,  de  platta  xv» 
de  cendato  v;  stoias  auro  paratas  v,  fanones  depdl* 


1249 


CHRONIOON  CENTULENSE.  —  LIB.  U. 


1250 


lio  auro  paratos  x,  cussioos  de  pailLo  v,  saga  de  A  viat ,  certo  temporis  spatio  iuterveniente  ad  divinae 


pallio  V. 

De  libris,  Evangelium  auro  scriptum  cum  tabu- 
lis  argenteis  auro  et  lapidibus  pretiosis  mirifice  pa- 
ratum  i,  aliud  Evangelium  plenarium  i ,  de  aliis  li- 
bris  volumina  cc.  Insuper  etiam  plurima  omamenta 
in  fabricaturis,  et  diversis  ulilitatibus,  in  plumbo, 
vitro,  marmore,  seu  caetera  instrumenla  qu£  longum 
fuil  enumerare ,  prolixiusque  scribere :  quae  tamen 
tunc  temporis  appretiata  sunt  a  fidelibus  Dei  et  S. 
Ricbarii,  qui  uobiscum  in  Dei  servitio  laborantes 
'  exstiterant ,  haec  omnia  valere  potuisse  libras  xt 
millia,  vel  eo  amplius. 

Uuc  usque  sanctissimi  viri  Angilberti  scriptura 
de  constructione  et  dedicatione ,  sive  ornaiu  eccle- 


laudis  munia  celebranda  denuo  redeuntes.  In  uno 
quoque  etiam.  choro  id  jugiter  observetur,  ut  sa- 
cerdotum  ac  levitarum  reliquorumque  sacrorum 
ordinum  aequalis  uumerus  teneatur.  Cantorum  ni- 
bilominus  et  lectorum  aequali  mensura  divisio  or- 
dinetur,  qualiter  cborus  a  choro  invicem  non  grave- 
tur.  Quinimo  omnes  unanimes  sacrificium  laudis 
Domino  omnipotenti  pro  salute  gloriosi  Domini  mei 
Augusti  Karoli ,  proque  regni  ejus  stabilitate  cunti- 
nua  devotione  jugiter  exhibeant.  Matutinali  etenim, 
seu  Yespertinali  officio  consummato,  mox  omnes 
chori  ordinabiliter  se  ante  sanctam  passionem  con- 
gregent ,  decem  tantum  psalmistis  unicuique  cboro 
remanentibus ,  et  sic  per  portam  Sancti  Gabrieiis, 


siap.  Centulensis  digesta  est ,  quae  ab  ipso  venerabili  ^  ^c  per  salam  domini  abbatis  ambulando  per  occiden- 


viro  usque  ad  haec  nostra  tempora  per  ccc  annos ,  et 
amplius  valde,  inveterata,  non  sine  labore  ad  futuro- 
rum  eruditionem  a  nobis  huic  operi  inserta  est.  Suut 
certe  et  alia  multa,  quae  ad  decorem  divini  officii  cum 
superioribus  inveniuntur  ab  eo  honeste  statuta ;  sed 
quia,  post  tanta  tempora,  apud  nos,  tam  pro  loci 
immutatione  quam  pro  abbatum  voluntate,  non 
servantur,  ob  hoc  istic  referre  omnia  vitamus ,  e 
quibus  tamen  aliqua  adhuc  assumemus,  ob  magni- 
tudinem  loci  nostri  exprimendam.  Postquam  ergo 
omatum  Eeclesi»  et  impensas  thesauri  dixit  valere 
potuisse  XV  millia  libras  et  eo  amplius,  ita  subjecit, 
dicens : 

CAPUT  VII. 
De  institutione  ejus  erga  divina  officia, 
His  et  aliis,  prout,  donanle  Domino,  valuimus, 
eleganter  disposilis,  atque  ex  diversis  praescripiis 
reliquiis  supra  dictonim  sanctorum  omatis  ec- 
clesiis,  diligenti  roentis  afiectu  tractare  cocpimus 
qualiter,  Domino  donante,  ad  hoc  pervenire  valuisse- 
mus,  ut,  sicut  in  aedificiis  marmoreis,  et  in  caeteris 
ornamentis  oculis  honeste  clarescunt  buraanis,  ila 
etiam  in  Dei  laudibus ,  in  doctrinis  diversis  et  canti- 
cis  spirituaiibus,  Christo  omnipotenti  placere  valea- 
mus.  Quapropter  ccc  monachos  in  hoc  sancto  loco 
regulariter  victuros,  auxiliante  Deo,  constituimus, 
optantes  et  ordinaiites  ut,  sinon  plus,  istius  numeri 
congregatio  in  perpetuum  habeatur.  Centum  etiam 


talem  claustri  regionem  cantando  venianl  ad  S.  Ma- 
riam,  ubi  Oratione  pro  temporis  ratioue  deposita, 
remeando  veniant  ad  S.  Benedictum  in  orientaii 
parte  claustri  situm ;  inde  per  gradus  arcuum  in- 
trent  ad  Sanctum  Mauricium ,  sicque  intrantes  San- 
cti  Richarii  basilicam,  restituantur  suis  choris. 

Illud  etiam  observari  praecipua  devotionc  manda- 
mus,  ut  nulla  dies  praetereat  absque  sacrarum  mis- 
sarum  decantatione,  videlicet  ut,  si  non  plus ,  vel 
XXX  a  fratribus  diversorum  chororum  per  diversa 
altaria  missae  qUolidie  agantur,  exceptis  illis  duabus 
de  conventu ,  quae  mane  et  meridie  solemnissime 
celebrantur,  in  quibus  quotidie  memoria  sauctis- 
^  simi  papae  Adriani  et  gioriosi  domini  roei  Augusti 
Karoli ,  conjugis  et  prolis  ejus  teneatur  ;  qualiter, 
juxta  verbum  Apostoli,  pro  regibus  et  omnibus  qui 
in  sublimitate  sunt  constituti ,  3aIvatori  Deo  nostro 
obsecrationum  yel  orationum  gratias  jugiter  peraol- 
vamus  (I  Ttm.  II ). 

Karolus ,  Dei  gratia  [rex  Franoorum  et  Lango- 
bardorum  ac  patricius  Romanorum ,  dileclissimo 
magislro ,  nobisque  cum  amore  nominando  Aibino 
abbati ,  in  Domino  Jesu  Christd  aetemam  salutem. 
Pervenit  ad  nos  (ii) ,  etc. 

(i2)  De  hoc  autem  quod  chartula  nostra  prose- 
cuta  retulit  quod  plurima  hinc  dici  possent,  sed 
noluisse  te  extendere  modum  charlulae ,  et  maxime 
quia  cum  sapiente  paucis  utendum  est  verbis ,  ita 


pueros  scholis  erudiendos  sub  eodem  habitu  et  victu  D  et  nos  versa  vice  pauca  rescribimus.  Quod  autem 


statuimus,  qui  fratribus  p6r  tres  choros  divisis  in 
auxilium  psallendi  et  canendi  intersint,  ita  ut  chorus 
Sancti  Salvatoris  |centenos  monachos  cum  xxxiv 
pueris  babeat.  Chorus  S.  liicharii  centenos  mona- 
chos  et  XXXIII  puerosjugiterhabeat.Choruspsallens 
ante  sanctam  passionem  centenos  monachos ,  xxxiii 
adjunctis  pueris,  similiter  habeat.  Ea  autem  ratione 
ipsi  chori  tres  in  divinis  laudibus  personabunt ,  ut 
omnes  Horas  Canonicas  in  commune  simul  omnes 
decantent ,  quibus  decenter  expletis,  uniuscujusque 
chori  pars  tertia  ecclesiam  exeat,  et  corporeis  ne- 
eessitatibus,  vel  aliis  utiiitatibus,  ad  tempus  inser- 


usurpasti  verba  reginae  Sabae  ad  Salomonem  de  bea- 
titudine  servorum  qui  nobis  assistunt ,  et  audiunt 
verba  sapientiae  nostrae ,  si  hoc  verum  fore  scitis , 
venite ,  assistite ,  et  audite ,  ut  pariter  in  Domino 
in  pratis  vernantibus,  varietate  fiorum  Scripturarum 
jocundantes  delectemur. 

ExpUcit  epistola  Karoli  Magni  ad  Albinum  ma- 
gistrum. 

Hic  idem  Albinus,  a  venerabili  Angilberto  accer- 
situs  Centulam,  vitam  S.  Richarii  antiqua  simplici'^ 
tate  negligentius  digestam  venusto  sermone  com- 
posuit,  praemissa  Operis  praefatione  ad  eumdem 


(ii)  EdiU  in  Operibus  Alcuin.  pag.  iii7.  Quam  praetermisimus  quod  ad  hanc  historiam  non  speclet, 
(12)  Hacienus  ediu. 


»51 


HARIULFI  ALDENBURGENSfS  ABBATIS 


I25S 


gloriodiim  Aaguslum  Karolum ,   in  (}ua  {>atenter  A  re^^crd  snnclissimam  ejus  vit.1m ,  qux  hon  tam  san- 


nionstratur  B.  I^etrlsi  Richarii  magna  et  ()Iuriora 
fuisse  miracula ,  quam  iHe  exigutis  yitse  ejus  teitus 
enarrabat.  Antiphofias  qUdqu^  et  R^spdffsof Ifl ,  Ht 
hymnos  de  eodem  sanclo  comj>ostfit ,  tlt  magtii  Pa- 
trls  festiritas  nihil  minud  eOYi^i  Otllcii  hall^re  vi- 
der«tdr.  tbi  notandum  est  quod  quodflirf  hi  hytfiM 
ipsum  S.  Richarium  laudando,  dlloquen^  dlcit :  TM 
stmxiiti  emobium  in  loca  propt  AtgnbHim ,  tt  aliud 
iri  CeHtulo ,  ambo  perenni  tnertto, 

CPITAPUICIf.  s.  iiicnARif. 
In  fronte  sepulcrl. 
Aurea  eftlestem  thesaurum  contigit  urna , 
Cultorim  Domini,  nomiue  Richarium ; 
itemmati  pratHso,  tiuem  Ceniula  protuiit  itta^ 
Quitjui  ioei  pattor  floruil  egregius. 
In  latere  doxiro. 
Potthabito  mundi ,  ijuo  gtandi  fulsit,  honore , 

Ampias  divitias  sprevit  amore  Dei, 
Bic  corpus  prorrinm  frangens  cerlamine  diro , 
Yir  piu$  el  magnus  zemper  in  orbe  cluit, 
In  culminc  afciC  desnper. 
Hie  vitam  functis  reparatit ,  iumina  eotcis , 

Leprusisqne  salus,  hoc  refovente,  redit. 
Plenus  apostoiicis  tirtntibus  atque  ioqueiis , 
Cotlestes  tenuit  semper  in  cre  dapes 
In  laiefe  sinistro. 
nuic  Karolns  prineeps ,  condignum  mente  benignS 

teTficientt  teiiiplum ,  eondidit  ot  tumutum 
Posi  s$xagenos  §t  centum  eirdter  ennos, 
Cum  Domini  servis  integer  exstat  udhuc, 
Ad  pedes. 
Iptius  ut  merilis  eapiat  calestia  regna , 
Rtanaqne  Franenrum  paee  quietus  agat. 
Amen, 

Alibi. 
SSmper^  sancte  ,  tnos  i  Rlehari ,  ptotege  servos, 
Abstractos  terra  eapiat  coelestis  ut  aula, 
xiT  Kal.  Junii  obiil  Albinus,  qui  Alcoinus ,  ab- 
bas,  levita  et  monachus,  dictalor  Vitie  sancti  Ri- 
cbarii. 

His  quoque  temporibus  florebat  Corbeiensis  abbag 
S.  Adalardus ,  qui  nobilitatit  ei  aanct»  religionis 
laude  per  totaro  Galliam  colebatur.  Hujus  amator 
et  auditor  prxclarus  emicuit  Ratbertus ,  qui  tanto 
cliaritalis  fcrvore  erga  nosii^ates  monachos  ageba<^ 
tur,  ut  ea  ipsa  quas  noslris  misit  vel  scripsit ,  non 
amoris  verba ,  sed  totus  amor ,  et  pura  diiectio  dis^ 
prehendantur.  Quique  cum  ipsius  sancti  Adclardt 
digereret  Vitam  :  Gaudet  inqait,  Corbeia^  quiUy  eum 
eaatera  ioca  sancta  proprios  emiserint  patronos^  Atre* 
bas  Vedastum ,  et  Centuiit  sanetissimum  Bichariuni , 
tu  quoque  emittes  Adelardum  tuum,  In  quo  sludiostt 
consideraudiilii  quanta  reverentia  eitulerit  magikK> 
ficuro  pastorem  et  patronum  nostrum ,  qiicm  cum 
adjectione  superlativa  nominavit ,  cum  ilium  insi* 
gnem  episcopuni  Vedastum  nudo  nomine  designart 
contentus  sit.  Fecit  hoc  ob  assldua  miraciiiorHm 
quae  apud  nos  gerebantur  magnaiia,  fecit  et  ob  iilam 


cta  quaui  saiictitatis  speculum  utiqite  coniproLatur. 
Hic  ad  nostri  tfnonastcrii  nfioAachum  Goltandum 
scfl^ft  expositionem  super  Evangelium  ffaabsi, 
tafiti  penddhs  Centuleirses ,  tit  sua  ^H  mitteret  s<rf h 
pta ,  quatenusr  eornfti  judiclo  deberent  ctifll  idctd- 
rit^te  quafquaversum  pfofetff. 

fcpitAPHttJ*  s.  cttKxbHCi  t6yttss6M, 
Moie  sub  hae  iegitur  Chaiioeni  }ure  sacetdbi: 

Scotia  quem  genuit ,  gallica  tetta  tegit. 
Hie  Domini  Clttisti  gaudens  ptteccpta  uquutni 

Contempsil  pattias^  mente  beatus^  opes, 
Uinc  sibi  cuucrevit  centeni  copia  ftucttti, 

Et  metit  wtlietei  ptivmia  latga  soU. 
lluic  Angilbet.us^  fteius  pieta*s  magistta^ 
3         Et  tumuio  catmen  condidtt  et  tumuium. 

ITEV. 

Cotpote  letteno  qui  cetnitut  esse  sepulius , 

Gaudia  pro  meritis  caelica  lcetus  hatet,- 
Isie  fuit  Fricorus,  Chaidjco  eons.eiatns{ 

Quem  Sibi  conceshum  Ccntuld  gaitdet  otanf, 
Hic^  viitxite  vaiens,  despexit  prjspera  mundi, 

Et  modo  viventi  gloria  viagna  patet, 
Quando  Deo  placnit ,  eaclorum  regna  petivH, 

Nunc  Angitberli  eatmine  fulget.  Amtn. 
CAPLT  VliL 

De  dbitu  S,  Angilbetti  et  repultura^  seu  de  Nithardo 
'  fiiio  ejus  ae  succesbvre. 

/inno  Oominica;  IncarnalionisSU,  indictione  vi,- 

excelleniissinia;  memoria!  (Augustus)  Kurolus  Ma- 

C  (jnus,  post  hosles  victoricsissimc  cuin  Dei  favore 
triumphatos ,  cuni  Roinanorum  inipcrium .  e'  Fran» 
corum  et  Laiigobardorum  regna  quieiissiiHe  oLtine-' 
rct,  V  Kalend.  Fcbruarii  iransivit  e  mni.do,  pro 
oLsequiis,  et  honorificentia  I>eo  el  sanctis  ejus  slu- 
diose  exhibita  ac  bcnigne  percepiurus ,  ut  spera-^ 
inus ,  felicia  et  immortalia  regna.  VencrabiLs  auteifl 
Angilbertus ,  tametsi  seiiio  et  austeritate  jejuiiio- 
rum  el  vigitiarum  corpore  lassescente,  quoquaii» 
progredi  noti  posset  vei  vellet ,  e]us  tainen  dtspn^ 
tioni,  qila  thesauros  in  beiieficium  eleeraosynaft  £6» 
clesiarum  prxsulibus  aitribuit ,  utpote  diiecti  seiB* 
per  Doniini ,  inlerfuit ,  niagnisque  bonof  ibus  el 
beneficiis  eeclesiani  Centuiensem  abendem  aiiltH|iMn# 
decederet ,  subiimari  obtinuit.  Fnerunt  aut^  tti 

'^  metropolitan»  civitates,  quibus  divis.t  dari  graiH 
dem  part^m  suarnm  facultatum.  Quarum  hM  saiil 
nomina  :  Roma ,  Ravenna ,  MedioiSfkiim ,  ForiimM 
Juiii,  Gradus,  Coionia ,  Magunciacus ,  Juvavum ,  M 
esl  Salzburc,  Treveris,  Remis,  Sehon^s ,  Vesontitfr 
Lugdunum,  Rothonnigus,  Arelatum,  Vienn»;  M» 
rantasia,  Ebredunrum ,  Burdegala,  Turones,  Biml« 
cum.  Huie  v^o  distributioifi  nonnisi  qualQmr  t^ 
bates  titteffuisse  ieguninr,  srilicet  Fridi^,-  AiH^f 
longus,  Angiltiertus ,  Irmino.  Ipse  deiik|ue  Ut  m 
tanlum  looiim  ipsum  bonoraveral,  ^t  eiftolerA^ 
ut  ct  ragalem  coriam  inibi  tenaisse  die  Nauitt  PVc 
mini ,  seu  die  Paschx ,  aliquoiies  iHveniatur  m  f^ 
stis  iliius  temporis.  Quod  etiiftr  a 


1253  CHRONICOW  CENTULENSE.  —  LIB.  ID.  1254 

snis ,  iis  scilicel  qui  nostratem  GaUiam  in  sui  sorle  ^  paulo   s*'perius  dictum  est ,   liumilitatis  obtentu 

poDi  se  poposcerat.  In  gyro  aulen)  sepulturae  isti 
vcrsiculi  in  lapidcis  tabulatis,  primus  ad  (fapui, 


regni  habuerunt,  multo  teniporc  amabiiiter  serva- 
tum  est. 

Cum  ergo  mortuo  Karoto  Magno  HhiclogTicus  suc- 
c^9si#sel,  rcgnoram  a  patre  aci|iiisilorum  apicefli 
sitseipieiis,  ann^  regnl  eju«  primo  incipiente ,  san- 
ctiMimus  abbas  Angilberius  corporis  attactns  mo- 
lestia  coelestibus  gaitdiis  propinquabal ,  et  ceclestt 
Patre  disponente  tilius  proiime  recipiendus  ilagel- 
bbatur,  ut  dignus  ficret  cui  felii  nec  peritura  hie- 
reditas  concederetur.  Supercrescente  iucommodo^ 
cum  Yideretur  jam  hunianis  exinii ,  multa  usus  bu- 
miiitate,  utpote  cujiis  perseverans  fuerat  conserva- 
tor,  prscepit  ut  anle  fores  tenipli  tuiiiularetur.  Sane 
suspiria  et  lacrynia; ,  qua;  ilio  niorli  proxiniante  fusa 


sccundns  ad  laevam,  teriius  ad  pedes,  quarlus  ad 
dexleram  expositi  sunt : 
AeJ^,  requiem  Angilberto  da,  Pater^  atquepui  Rex, 
Lex  i  legum  tilam  atemam  illi  da ,  quia  tu  tex. 
Lux ,  lucem  semper  cvncede  illi ,  bona  qui  es  lux, 
Pax ,  pacem  Uii  perpetuam  dona ,  es  quoniam  pax, 
Mulla  magna  atque  iusignia  sunt,  qua:  de  hoc  vene' 
rabili  viro  diceie  habebanius,  sed  quia  omnia  coin- 
preiienderc  nequivimus  quas  in  historiis  Francorum 
de  illo  ejusfiue  probiiate  habentur ,  rogainus  ut  ad 
laudem  Dei  oiunipolenlis ,  ct  ad  honorein  Leati  viri 
pauGula  la*c  uostratiLus  intcriin  suiliciaiit.  Cate- 


sunt ,  non  a  nobis  narrand^e  suscipiuntur,  ne  post  B  rum ,  ut  oinnia  qua;  de  iiio  sunt  dicercuius ,  deluit 


tanta  temporum  intcrstitia  nos  qiioque  ad  plangen- 
dum  revocet  dulor  renovatus.  Posl  morlein  ulique 
Hagiii  Augusti  Karoli  anno  eodeni  y  diebus  xx  su- 
perstcs  eirectus ,  anno  Doniinics  Incarnationis  8i4 , 
indictione  vi ,  incnse  Fehruario ,  die  xii  Kal.  Mar- 
tii,  celcbratis  ciica  se  ccclesiaslicis  niysteriis,  vere 
Christi  aniatoris  Angilberti  gloriosa  aniina  bono- 
riun  operum  exerciiiis  et  pielatibus  cumulata,  cor- 
poris  terrcni  vase  reliclo,  supernis  civibus  asso- 
ciatur,  et  quod  votis  ambieral ,  operibus  meruerat, 
Cfaristi  aspeclibus  prdescnlaliler  mulcetur,  videns 
eum  sicuti  esl.  Yeridica  lioc  et  irreprobabiii  Chrisli 
sentenlia  astruitiir,  qui  se  diligcnles  a  Patre  suo,  ct 
a  se  diligendos  assevcrat ,  el  tanla;  dilcclionis  pro- 
fectum  sui  visioncm  propalat  :  Et  manifestabo ,  iii-  ^ 
quiens,  meipsuni  ei  (Joan.  xiv),  id  cst  diligenli  ct 
probationem  dilectionis  ,  quod  cst  exhibitio  operis , 
exsequenti.  Tunc  amantissinii  Patris  venerabile  cor- 
pus  dulci  (iliorum  obscquio  coinponitur,  et  cuui 
omm  veneratione  sancto  abbati  dcbita  antc  portam 
majoris  ecclesi»  honorilice  sepelitur.  Locus  aulem 
ipsius  sepulturae  ita  aditui  ecclcsix  proximus  est, 
ul  a  nemine  basilica  ingredi  possit ,  qui  non  san- 
ctam  corporis  ejus  tumbam  calcaret.   Ubi,  sicut 


virtus ,  adfuit  sed  cauto  a,  ne  plurinia  disserendo 
fastidiuni  iiifcrrenius  audilori.  Quievlt  \eio  in  loco 
supra  scriplo  per  annos  xxviii,  regnante  Aiiguslo 
Hiudogvico  annis  xxvi ,  Chrisli  auteni  Domini  no- 
slri  regno  nullani  meiaui  capieiite  per  omnia  sa^- 
cula.  Amen. 

Igilur  scptimo  Centulensis  cocnobii  abbate  inti- 
mato ,  ejusi|ue  studiis  et  bonitate  mjnstrata  ,  jam 
modo  paulisper  liuguje  noslra'.  requies  pra;beatur, 
ul  el  nioest.lia  ex  ejus  ablatione  conccpta  ,  quo  pau- 
luluin  quia  niortales  aliler  non  possumus ,  adinilti- 
tur,  eo  cilius  suspiriis  satisfacla  d^seratur.  Siinul 
ct  xijuuin  viJetur  iit  is  qui  singulari  erga  nos  usus 
est  ainorc,  singulari  quoque  in  descripiione  gesto- 
ruin  collandetur  libello. 

Iloc  tanien  iu  calce  libri  riecessario  recondimus » 
quod  post  c;ius  sanctum  transituin  hlius  ejus,  Ni* 
thardus,  queiu  de  rcgis  iilia  Berla  susceperaty 
Cciilulensibus  jure  abbalicio  pra;Iatus,  paucisque 
diebus  in  rcgimine  cxpletis,  inlereniplus  pralio 
pra;sculis  luniinis  caruit  \hu  ;  sepultusqiie  juxta 
proprium  genitorem  quievit  in  pace ,  regnante  Do- 
mino  nostro  Jesu  Cuislo  cum  Patre  ei  Spiritu 
sancto  iii  sxcula  saeculorum.  Anien. 


LiBER  TERTIUS. 


CAPUT  PRIMUM. 
De  abbate  Herico. 
Anno  sacne  Incarnationis  Domini  nbstri  Jesu 
Christi  814,  indictione  vii ,  dum  felix  Francia 
sub  gloriosissimi  C;esaris  Hludogvici  moderamin^ 
omni  venustale  floreret,  obtihuit  beneficio  ipsius 
pnncipis  Ilericus  abbas  regimen  mohasterii  B.  Ri- 
charii.  Notetur  autem  descriptio ,  qtiia  eodem  qui- 
dein  quo  sanctissimus  Angiibertus  abbas  obiit  anno, 
sed  non  eadem  indiclione,  hic  tlericus  abbatiae  Ccn- 
tuleiisi  prxlatns  cst;  si  quidem  mense  Septembri 
die  xxiv,  indictiones  niutantur.  De  hujus  vero  factis 
nihil  apud  nos  memorabile  habetur,  praeter  quod  in 


D  libro  miraculorum  B.  Patris  Richarii  inv^rifluf,  quia 
videlicet  uni  e  suis  vasSallis,  Heutoni  riomine,  villam 
Sidrudem ,  qux  erat  antiquitus  deputata  ad  fratrum 
calceamenta,  contulerit ;  haec  ehixh  villula  ipsi  sancto 
in  hoc  sseculo  viventi  fuerat  donata ,  lit  in  vitae  ejus 
scripto  clare  patesclt.  At  nOnc  placeC  memorari  quid 
in  iila  virtutis  conligierit ,  postquam  Heutohis  donii-< 
nio  subacta  est.  Fuerat  illic  prope  hemus ,  ubi  sah- 
ctum  Richarium  accokh  loci  et  ih  fter  cafpendo  cum 
Britanniam  peteret,  ei  in  redeundo  lassitudinehi 
corporis  terinperare,  el  sacra^  fuhdere  bration^ 
juxta  qhamdam  fagum  ei  avlta  et  paterria  relatiohe 
{iradideruhC.  Ehlm  vef o  dum  hraefatus  tf^uto  Ipsam 


1255  HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  liM 

viUain  consecutus  fuisset,  cocpit  libera  ea  uti  pole-  A  beatissimi  confessoris  Cbristi  Ricbarli  basilicam  ad- 


state;  quadam  autem  die,  dum  rura  illius  circuiret, 
super  jamdictam  fagumyenit,  quam  enormem  intui- 
tus ,  jussit  incidi ,  ut  exinde  focus  sibi  fieret.  Gui 
scrvi  parere  nolueruut ,  dicentes  sacratum  fustem , 
et  ibi  B.  Ricbarium  consuevisse  orare :  quod  ille 
superba  mente  contempsit,  et  ut  incideretur  coegit. 
ta  dejecU  arbore ,  et  partibus  inde  pariitis ,  supe- 
*ioresquidemfindipotuerunt  partes,duae  inferiores, 
quas  et  grossiores  erant,  diQlcile  nimis  finduntur. 
Atlamen  magnis  conatibus  rustici  insistentes ,  pen- 
uUimum  dirimunt  frustum,  in  quo  inventae  sunt 
rcliqui»  quasi  capillorum,  et  barbae  abrasiones; 
qu»  cum  rustici  bonori  haberent,  utpote  quae  a 
sancto  ibidem  repositae,  miser  ille,  et  male  curtensis 


veniremus ,  adierunt  celsitudinem  noslram  monachi 
ex  eodem  monasterio ,  deprecantes ,  ut  super  rebus» 
quas  moderno  teropore  in  qulbuslibet  pagis  et  terri- 
tcriis  infra  ditionem  imperii  nostri  ad  victum  ^ 
vestitum  eorum  habent,  nostram  auctoritatem  firmi- 
tatis  gratia  fieri  juberemus ;  per  quam  decemeremas» 
ut  neque  abbates  per  tempora  ibidem  degentes ,  ne- 
que  ministri,  aut  alia  quaelibet  superioris ,  vel  infe- 
rioris  praedicta  (i5)  persona,  de  cisdem  rebus  aliquid 
abstrabere  aut  minuere,  vei  in  alios  usas  retorqoere 
praesumat.  Quorum  petitionem  justam  ac  rationalu- 
lem  judicantes,  hos  imperiales  apices  nostros  firmi- 
tatis  gratia  circa  servos  Dei  ibidem  per  tempora  1»- 
bentiadegentes  fieri  jussimus,  per  quos  decernimus. 


Ueuto,  ea  pro  nihilo  habcns,  spargere  fecit,  acdeinde  B  atque  omnimodis  sancimus ,  ut  nuUus  doctor  prae- 


ultimum  fagi  truncum  qui  supererat  findi  praecepit ; 
sed  ad  omnem  ictum  insectibiUs  permansit ;  qnod 
iUe  videns,  jussit  portari  in  suae  domus  atrium,  quod 
vulgus  curtem  dlcit ,  et  ut  fieri  assolet  anle  januam 
jactari.  Ipsa  aulem  die,  quidam  villae  colonus  acce- 
ptam  securem  quasi  tentando  ligno  leviter  afllxit , 
et  ad  ipsum  ictum  illico  divisum  cst ,  et  inventa  est 
quaedam  crux  inserta  uni  ex  illis  partibus ,  cujus 
etiam  signi  forma  alteri  parti  insculpla  vidcbatur  : 
hoc  iUi  qui  aderant,  ut  viderunt,  nimio  terrore  per- 
culsi  sunt,  initoque  consilio,  ipsas  partes  cum  cru- 
ce  intuleriint  in  apotfaecam  cujusdam  custodiendas ; 
tunc  sequenti  nocte,  obfirmatis  apotbecai  ostiis,  dor- 


dicti  monasterii ,  aut  ministri  ejus ,  de  rebus  quas 
moderno  tempore  in  quibuslibet  pagis  et  territoriis 
infra  ditionem  imperii  noslriadususetvictum  atque 
vestimentum  eorum  habent ,  quorum  haec  sunt  no- 
mina :  Cininicurlem  cum  Bronoilo ,  Alduifi-curtem, 
YaUes ,  Drusciacum,  Novamvillam ,  Mons-Angelo- 
rum,  Wiberentium ,  Bagardas ,  CurticeUam,  Crux, 
Langoratum,  Altegiam,  Sidrutem ,  Niviellam,  Vei^ 
culf,  ConcUium,  Rocconis-montem,  Maris,  vel  ipiid- 
quid  ad  supradicta  loca  praesentitempore  juste  et 
legaliler  aspicere  videlur,  aliquid  abstrahere,  aut 
minuere,  aut  in  alios  usus  convertere,  aut  paratas, 
aut  lidimonium,  aut  hostiUcium,  autalias  quaslibet 


mitum  est :  mane  facto ,  dum  somno  exculiuntur,     redhibitiones  exigere  aut  exactare  praesumat ;  sed 


crux  iUa  vel  partes  nusquam  inveniuntur.  Praefatus 
autem  Heulo,  qui  sancta  temeraverat,  quinto  die, 
Deo  vindice ,  vitalcm  spiritum  amisit.  Sed  el  Heri- 
cus,  aliquantis  in  regimine  annis  expletis,  diem  clau- 
slt  exlremum. 

CAPUT  n. 
Prmlegium  Hludogvici  imperatoris, 

Tcmpore  isto,  cum  cont'gisset  Hludogvicum  glo- 
riosum  Auguslum  Pontivam  intrare  provinciam,  ve- 
nerabile  templum  S.Richarii  orationis  gratia  petivit. 
Fratres  igitur  monasterii,  timentes  ne  aliqiiis  de  pa- 
reutela  saepedicti  Ueutonis  viilam  Sidrudem  sU)i 
usurparet ,  majestalem  regiam  exorant  et  suadent, 
ut  super  hac  et  super  omnibus,  quas  aliquo  eventu 
perdere  metuebant ,  viUis,  et  quas  Karolus  Magnus,  D 
ejusdem  genitor,  dono  regio  contulerat,  suae  aucto- 
rilatis  pneceptum  firmaret ;  quo  jam  dicta  viUa ,  vel 
alisc  possessiones,  absque  alicujuscontradicto,  mo- 
nasterio  libere  deservirent,  et  ut  nemo  abbatum  fu- 
turorum  ex  eis  aUquam  a  loci  dominio  ullerius  au- 
ferens  aUcui  donaret.  Ipse  ergo  talibus  precatis 
placide  obedivit,  et  suae  praeceplionis  auctoritatem 
super  his  tali  modo  confecit : 

c  In  nomine  Domini  et  Salvatoris  nostri  Jesu 
Christi,  Hludogvicus,  divina  ordinante  providentia, 
imrperator  Augustus ,  notum  esse  volumus  cunctis 
fidelibus  sanctae  Dei  Ecclesiae  et  nostris  praesentibus, 
sciUcet  et  futuris ,  quia  dum  nos  orationis  causa  in 

(15)  PrmtUcia.  Lqjfe  dignUaUi. 


eo  modo  alque  tenore  quo  nunc  statuimus  teneant, 
atque  possideant ,  ita  nostris  et  futuris  temporibus 
secure  atque  quiete  habeant  et  fruantur,  quatenus 
ipsos.servos  Dei  in  praedictc  monasterio  famulantes 
pro  nobis,  conjuge  proleque  nostra,  atque  stabilitate 
totius  imperii  nostri  perpetim  Dei  misericordiam 
exorare  delectet.  Et  ut  faaec  auctoritas  per  futura  tem- 
pora  inviolabilem  atque  inconvulsam  obtineat  firmi- 
tatem,  manu  propria  sublerfirmavimus ,  et  annuU 
noslri  impressione  signari  jussimus.  i 

Signum  Hludogvici  serenissimi  imperatoris, 

€  Data  111  Non.  Aprilis,  anno,  Christo  propitio« 
XVII  imperii  domini  Hludogvici  pussimi  Augu8li« 
indict.  VIII. 

I  Actum  monasterio  S.  Gualarici  feiiciter.  Amen. 

i  Durandus  diaconus  ad  vicem  Fridusi  recognovi 
et  subscripsi.  > 

Ex  his  [viUis]  quae  in  hoc  praecepto  commemo- 
rantur  sacratissimusPater  noster  Richarius  quasdam 
quiete  habuerat ,  sed  quia  pravorum  et  nequam  ho- 
minum  insolentus  super  his  fratres  lurbabantur,  ob 
hoc  iUas  regia  praeceptione  firmari  obtinuerunt.  Nam 
et  illae  viilae ,  quae  a  sancti  Richarii  tempore  habe- 
bantur,  et  de  quibus  nihU  maU  metuebatur,  ut  sunt 
haec,  Ccntula,  Abbatis-YiUa,  Altvillaris,  Rebelli&- 
Mons,  et  Valerias,  et  aliae  multae  istic  scribere  nop 
curaverunt. 


4147 


CimOMCON  CCNTLLENSE.  —  LIB.  111. 


lUS 


CAPLT  I!L 


Deicriptio  de  Ihesauro ,  et  rebui ,  nu  vaikalUs 
Sancti  Richarii. 

IIludog>'icus  imperalor  promulgala  prTCcptionc 
ftuper  posscssionibus  nionaslcrii,  vocavit  ad  se  mo' 
nachos ,  rogans  ut  omnia  qua^cunque  Itaberi  polc- 
ranl ,  tam  in  thcsauro  Ecclesix  quam  in  bonis  fo- 
rcnsibus,  scriberentur,  sibique  monstrarcntur.  Anno 
igitur  Incarnationis  Domini  851,  indictione  ix,  facla 
est  descriptio  dc  abbatia  Sancti  Richarii ,  rogante 
screnissimo  Augusto,  anno  impcrii  suiwiii.  Inpri- 
mis  de  ecclesiasticis  rcbus,  et  sic  de  pnvdiis  et  pos- 
sessionibus,  sivc  ct  dc  vassallis,  qui  cx  eadcm  ab- 
lulia  bcncricia  rctincbant. 

Ifabenlur  ibi  principalcs  Ecclesi:n  iii  :  una  major 


A  gentei  iv,  ex  aurichalco  i,  lutclli  argentei  iv,  ureei 
urgentei  cuiu  aquamunilibus  ii,  hanappus  ad  bibeu- 
<Iuni  argenteus  i,  situla  argentca  i,  ex  ciipro  ct  aere 
n,  ct  argenlo  parata  i,  canna  argentca  i,  ex  stanno  i« 
tabuhe  eburneo;  ex  auro  argentoquc  parata:  i,  nia* 
jores  II,  minores  ii,  ex  cyprcsso  una  argento  parata, 
claves  argentcae  ii,  ex  aurichalco  deaurata  i,  bacu- 
lus  auro,  argenlo,  ct  crystallo  paratus  i,  prxparatio 
baculi  unius  cx  cryslallo  i ,  casul;£  castaiie;B  xl, 
sciicoi  iiigrx  x,  persae  scricae  iii,  cx  plata  i,  ex  pal- 
lio  XX  ;  galna^  sericae  v,  meln;£  sericse  iii ,  ex  pisce  i« 
ex  ccndalo  iv,  cappa  castanea  auro  parata  i »  se- 
rica  I ,  dalmaticse  xxxi ,  brocci  serici  xv,  lanei  xi, 
.  sericus  albus  i ,  persi  serici  ii ,  roccus  pectoralis  i« 
fanones  ad  oflerendum  auro  parati  xiv,  ex  brandeo 


in  honorc  snncli  Salvatcris  ct  S.  Richarii,  altora  in  ^  iHf  ex  pallio  xv,  saga  ad  patenas  ferendas  iv,  pallia 


honore  sancunc  Mari;e, 'tcrlia  inhonorc  S.  Dcnedicli. 
In  quibus  principalia  habentiir  altnria  iit ,  hoc  est 
S.  Salvatoris,  S.  Uicharii,  et  S.  BIari;e  ox  marmore, 
auro,  el  argcnto,  cl  gemmis,  nc  Inpidibus  diversis 
fabrcfacla.  Supcr  illa  Iria  allaria  hahenlur  tria  ci- 
boria  ev  argcnlo  el  auro  pnraln,  iii  qiiibustres  dc- 
|>eiident  coron;e,  singiihe  pcr  singiiln  cx  nuro  gem- 
niisqiie  pniala; ,  cuni  aiircis  criiriculis  aliisque 
divcrsis  oriianiciilis.  In  cisdcm  ccclcsiis  sunt  Icclo- 
ria  tria  cx  marniorc,  argcnlo,ct  auro  fabricata. 
Capsx  reliquiarum  aiireae  ct  argcnlCT  vcl  cburneu! 
paraLx  sunt  x\x,  cruces  inajores  v,  et  ininorcs  viii, 
poina  altarium  xxi :  e  qiiihus  Iria  sunt  aurea,  rcli- 
qua  argentea.  Itcm  poma  guntfanonum  vii ,  e\  ar-  ^ 
gciito  aiiroque  parata ,  camlclabra  fcrrca  ex  afgento 
ct  auro  parala ,  inajora  xv,  niinora  vii,  coronx  ar- 
genicxvii,  et  cuprex  dcauraUe  vii,  lampadcs  ar- 
gentcai  vi,  cuprc:e  dcaurat;e  vi ,  li;uiappi  pcndcnlcs 
argcntci  xiii ,  concluc  argcnlca:  pcndentcs  ii ,  arex 
innjorcs  iii,  ct  ininores  iii,  thuribuln  argcnlea  dcau- 
rataviii,  exciipro  i,  llabcllum  argcnlcum  i,  pnrics 
ad  caput  S.  Richarii,  ci  duo  ostiola  parva  cx  argcnlo 
ct  aiiro  gcmmisqiie  fabricala ;  ad  pcdcs  ipsius  ostiola 
VI,  cx  argento  auroque  parnln.  Simt  ct  nlin  iv,  si- 
inilitcr  parala.  Antc  altarc  cjiisdcm  sniicti  stant  co- 
lumnxvi,  magnx  cx  cupro,  nrgciito,  cl  auro  pnratu?, 
suslcntantes  trabcm  ,  unnm  similitcr  cuprcam]  ar- 
gentoanroqiie  paralam.  Sunt  ct  alix  Irabes  minoros 


Lxxviii ,  vcslimenta  xlix  ,  viginti  alia  ,  cum  pallio 
puratum  i,  in  sacrario  ad  tabulam  cooperiendam 
vestimentum  lineiim  pallio  paratum  i,  tapeta  yi« 
cortinx  iii,  bancalcs  scrici  iv,  et  alii  sex  cussini  so- 
rici  II,  ex  pallio  iv,  vestimentum  lineum  Dominicale 
1,  nastolx  cx  auro  paratoi  ii,  Wanti  castanei  auro 
pnrnii  ii,  linei  ii ,  funones  roanuales  auro  parati  ii, 
cupe!Iuin  uiiro  paratum  i,  ex  pallio  i,  facitercula  ii, 
capp;c  ccci.xxvii. 

I>c  libris,  libri  canonici ,  Bibliotheca  integra,  ubi 
cojitinciitur  libri  lxxii  ,  in  uno  volumine.  Item  Bi- 
bliothei-a  dispersa  in  voluminibus  quatuordecim. 

De  libris  S.  Hieronymi ,  super  Isaiam.  Item  in 
Isaiam,  supcr  Psalmos,  Expositio  Levitici,  Opuscula 
ejus  su()er  J^remiam,  in  xii  propbelas,  in  Ecclesia- 
stem,  in  Cantica  canlicorum  ,  in  Ezechiel.  Liber 
Episcopalis.  Commcntarius  in  Matlhxumi  Expositio 
in  MarciMn,  illustrium  virorum ,  super  totum  PsaU 
teriiMU,  in  Epistolis  duabus  sancli  Pauli,  hoc  est  ad 
Galatas  et  ad  Ephesios,  in  Epistolis  ad  Titum  et 
Philemonem.  Liber  Plenarius  Epistolarum  ejus, 
Psaltcriuni  Ilcbraicx  veritatis ;  contra  Jovinianum 
hxreticum,  et  Apologeticus  ad  Pammacbium  ;  Qua^- 
stiones  Gencsis,  et  liber  locorum,  liber  qui  dicitiir 
Anliioiuenon.  De  seplcm  vindictis  Cain.  De  egres- 
sijxe  fllioriim  Isracl  ex  if.gypto.  De  Isaac.  Dc  Ho- 
ssnna.  De  seraphim  et  cakulo.  De  naorle  Ozia;  rc- 
gis.  De  filio  prodigo.  Denatura  rerum.  De  rbetorica: 


ires  ex  cupro,  argento,  aiiroque  parala;  in  circiiitu  D  omnia  haec  in  uiio  volumine,  Evangelium  in  Gra&co 


allaris  vel  chori ,  sustcntnntcs  nrcus  xvii ,  ex  cu- 
pro,  argento,  auroqiie  fabricnlos;  intcr  quos  stnitt 
imagincs  bestiarum  ,  avium ,  hoininumque  vii ,  ex 
a:rc  circuli  ad  signa  pcndcntes  argentei  v,  reliqui  cx 
aurichalco. 

Evangeliiim  auro  scripluin  ununi  cum  capsa  ar- 
gentea  geinmis  et  lapidibiis  fabricata.  Aliae  capsai 
Evangcliorum  diix  ex  auro  et  argento  paraUe,  fal- 
dcnc  addito  ex  argento  fabricatum  ad  opus  ipsa- 
nim  1,  caliccs  cx  auro  iv,  ex  argento  majores  ii, 
ininores  xiii,  paienae  aureae  ii,  argentcx  majorcs  iv, 
minores  xiii,  ex  auricha|co  i,  oflertoria  aurea  iv, 
argentea  lx,  eburneum  i,  magnum  argento  et  auro 
paratum.  Scyphus  argenteus  n  ajor  i ,  minorcs'ar- 
Patrol.  CLXXIV. 


cl  Latino  scriptum  :  qui  sunt  libri  numero  xxii. 

De  libris  sancti  Augustini :  Exameron  ejus  contra 
Munichaeos  et  alios  haereticos ;  Decadae  psalmorum, 
Episloijc  ejusdem,  Expositio  plenaria  super  Evango- 
liiim  Joannis,  alia  Expositio  Auguslini  junioris.  De 
sermone  Domini  in  monte,  De  x  plagis,  De  x  prjc- 
ceptis  in  uno  volumine.  In  Epistola  Joannis  apos  o- 
li,  Concordia  Evangelioruro ,  De  civitate  Domiui, 
Enchiridion ,  De  natura  et  origine  aiiimae,  De  do- 
ctrina  Christiana ,  Specuhim  Augustini,  Confessio- 
nes ,  %-Iypoinneosticon ,  De  x  chordis  et  bono  con- 
jugali,  De  arte  rousica,  De  virginitate  servanda , 
ct  sermones  ejus ,  De  xii  abusibus ,  et  Interroga- 
tiones  Horosii ,  et  Respoiisiones  Augustini :  in  una 

4d 


1259  IIARIULFI  ALDCNnUGE.NSIS  ADBATIS  I^CO 

Yoliimine.  ContrA  hxreticos ,  Ih  agone  Christiancs  A  soruin  numero  lv,   i.  vol.  Homiliarius  ftancioruiii 


De  blasphcnna  Spiritus,  Explanatio  Rufini,  l>c  xii 
bcncdictionihus  palriarcharum  :  in  uno  voluminc. 
Dc  Trinitale,  Dc  Vidcmlo  Deo,  De  plasmalionc  primi 
hominis,  De  Dcrinitionihus  dogmatum  ecelesinsti- 
corum ,  ct  Episiolas  S.  Fulgcntii :  in  uno  volumine. 
De  magistro.  De  sancta  virginitatc ,  et  Acadcmiro- 
rum  :  in  i  volumine.  Opuscula  ct  epislolx  Augustini 
ad  Pelagium  et  Valcntinum ,  ct  rcsponsioncs  Pro- 
spcri,  iii  I  voluminc.  Explanalio  Augustini ,  ct  Ju- 
liani ,  et  Pauli ,  De  partihus  orationis  :  in  i  volu- 
niine  :  qui  sunt  libri  numcro  xxix. 

Dc  libris  S.  Gregorii :  Expositio  in  Ezechiel,  vol. 
jii ,  Moralia  vol.  v,  Ilomilia;  xl  ,  vol.  ii,  Pastorale, 
Dialogus  ,  [Rcgistrum,  Ordo  ecclcsiasticos  ,  Libcr 
Parterii,  Dc  diclis  cjusdem 

XV. 

De  libris  Isidori :  Elymologias,  Rotaram,  Prooe- 
mioruin  ,  et  Rolarum  ct  OOlciorum.  Item  Prooemio- 
rura,  item  Rotarum,  tractalus  in  Pentateuchon ,  in 
Regum,  in  Ruth»  in  Esdra ;  in  i  volumine.  Sentcntise 
II  vol.  Synonjrma :  qui  sunt  libri  numero  ix. 

De  libris  Origenis :  In  Genesi  Ilomilias  xvi,  ii  vol. 
inGanticacanticorum:  qui  sunt  lihri  iv. 

Ililarii  autem  :  De  fide  sauctxTrinitatis,  quaestio- 
ncs  Ililarii,  Gypriani,  AIcimiAviti,  Hieronymi,  Au- 
gusiini ,  super  Pentateuchum  in  i  vol.  qui  sunt  libri 
duo. 

Joannis  Chrysostomi,  in  Epistola  ad  Hebraeos  Ho- 
miliaj  xjlXiii,  De  compunctionecordis  contra  Nova- 
tianos,  De  jejunio,  ct  Sermones  ejus  lxii,  et  Viia 
sar.cti  Ambrosii  unovolum.:  quisuntlibri  vii. 

('assiodori ;  super  totum  Psaiterium. 

Fulgcntii,  libri  xiv,  qui  per  singulos  libros  unam 
litlcram  deiraliit. 

Bcda;,  De  templo  Salomonis,  Triginta  Quaestiones 
cjus  in  Regum,  cum  Expositione  Justi  in  Canlica 
canticonim :  in  i  volum.  In  Proverbiis  Salomonis, 
4fl  in  libro  Tobiae,  in  Marco,  in  Luca,  ct  in  Actibus 
apostolonim,  super  Epistolas  Canonicas,  super  ▼ 
Hbros  Moysi,  in  Apocalypsi,  in  Habacuc,  cum  glos- 
sis  Peutatenc.  De  natura  rerum ;  de  temponbus : 
qui  sunt  libri  numero  xvi. 

Diversonim  autcm :  Julii,  De  auctoritate  divinae 


Palrum  anni  rirculi,  Ilicrouymi,  Augiistini,  Grego- 
rii,  Origenis,  Leonis,  Joannis,  Fulgcntii,  TMx  iii  i 
vol.  Item  Ilouiilia:;  SS.  Patrum  super  anni  clrculuiD, 
iii  III  vohim.,  Ilomilhe  S.  Agnctis ;  Boetii,  Deconso- 
lationc  philosophisc;  Grcgorii  episcopi  Turonensff« 
De  genernlioiie  Adae,  ct  De  gestis  Francorum;  Ei- 
posUioPhilippi  supcr  Job:  Glossae  SS.  Patrum  super 
Psalmosiii.vol.;  Cassiani,  Dc  incarnationeDomini; 
Exposilio  Justi  in  Cantica  canticorum,  elLiberEa- 
cherii  episcopi  De  defcctu  solis  et  lunae ;  Vitae  xfA 
Passioncs  SS.  apostolorum,  marlyrum,confessoruiii. 


virginum  ;  ct  coUationcs  divcrsorum  Patnim  invol. 
xviii.Exposilio  Juliani  Pomcrii,  et  Prognosticon  in 
II  voL,  Expositio  Pelagii  super  xiii  Epistolas  Pau- 
qui  sunt  libri  numero  I^  ^if  Expositio  cujusdam  in  Epistolam  ad  Romanos, 
Glossae  ex  dictis  Patrum  in  iii  vol.  Item  Glossae  Pa- 
trum  vol.  III,  Libcr  Marlini  papx,  Rcgula  S.  Bene- 
dicti  sexies;  Regula  S.  Augustini,  Fructuosi,  et 
Isidori,  i  vol.  Ilomiliac  Ca^sarii  episcopi  Arelatensis, 
Expositio  lidci  Catholicae  S.  Hieronymi ;  Dicta  Isi- 
dori  De  hajrcsibus  Judaiorum  et  Christianorum  etD« 
philosophis,  poetis ;  ct  Epislol»  Cyrilli,  Leonis,  Dio- 
nysii,  ct  aliorum  De  ratione  Paschali;  et  cycli,  in  i 
vol.  AUercntio  legis  inter  Simonem  Judaeum  et 
ThcophilumChristianum;  Ephrem,  De  die  judidi; 
Albini  nd  Karolum,  Dc  fide Trinitatis  et  Deincami- 
tionc  Domini.  EpistoUe  Caroli  ad  imperatorem  Gnt- 
coriiin,  Psaltcria  vii.  Quacstiones  septem  artimn, 
CoIIecjlarium  cujusdam  in  Matthaco,'  Coliectarimn 
Scotaicuin,  iibi  primus  cst  de  charilate,  ultirous  ita 
incipit,  Curre  ne  parcas ;  Liber  Scintillaniro,  qui  gwit 
iibri  numero  lxx. 

Omnes  codices  librorum  claustraliumde  diviikitata 
sunt  cxcv. 

De  libris  grammaticorum :  Donatus,  Pompeios, 
Probus,  de  pedibus  ct  syllabis;  Priscianus,  Commi- 
nianus,  Servius,  Victorinus  Mar...  Diomedes,  Yenii 
Longinus,  Taduivus,  Tullius  Cicero:  Rhetoriconun 
libri  II,  omnia  in  iv  vol.,  Prosper,  Aratus,Scdulius, 
Juvencus,  Epigrammata  Prosperi,  Vcrsus  Proke, 
et  Medictas  Fortunati  i  vol.»  Quintiis  Serenua  De 
medicamentis,  Fabulae  Avieni,VirgiIius,  Ecldgseejus- 
dem  glossataD.  Althclmus,  metrum  cujiisdam  de  Ve- 


C 


legis;  Eugipii,  excerptum  De  libris  sancti  Augusti-  iv  teri  et  Novo  Testamento,  cum  Vita  Cosmae  d  Da- 

ni;Paschasii,  dc  Spiritusancto;Primasii,  in  Apo-  '"   * 

calypsi ;  Timothei  libri  iv,  et  tractatus  Pcregrini 
contra  hareticos,  ct  Epistolaj  Theophili  ad  Episco- 
pos  totius  yEgypti  in  i  vol.  Expositio  Arnobii  supcr 
totum  Psalterium ;  Gregorii  Nazianzeni  libri  viii, 
el  Homiliae  Auguslini  de  laetitia  et  gralia  in  ivol; 
Athanasii  in  Levitico :  qui  sunt  libri  numero  vm. 

De  canonibus :  Canones  Apostolorum,  et  Nic«eiii 
concilii ;  et  xii  Concilia  et  Decrclalia*  aposiolorum  i 
vol.  Canones  collecti,  de  divcrsis  conciliis  volum. 
II,  Ca^cilii  Cypriani,  DeCanonibus  et  institutionibus 
ecclesiasticorum  lxxxvii  i  voI.  Gelasii  papae,  De 
Hbris  redpiendis  et  non  recipiendis;  epistolaediver- 


minui  mctrica  in  i  vol. :  qui  sunt  libri  xxvi. 

I)e  libris  antiquorum  qui  de  gestis  regum,  vel 
siiu  terranim  scripserunt.  Joscphus  plenarios;  Pli- 
iiiiis  secundus,  De  moribus  et  Viia  imperatonim, 
Epitoma  Pompeil,  ^thicus  de  inundi  descriptione ; 
historia  Homeri,  ubi  Diclys  (14),  cl  Dares  Phrygius; 
Ilisloria  Socratis,  Sozomcni,  ei  Theodoriti.  Libri 
Philonis  Judaei  i  voL,  Ecclesiastica  Ilistoria  Euse- 
Lii.  Chronicallieronymi,  ii  vol.,  Historia  Jordanis. 
De  summa  temporum,  ct  dc  originc  actibusque  Ro- 
inanorum  i  vol.,  Lex  Romana,  Pactum  Salicae  legis : 
qui  sunt  libri  numcro  xv.  Itcm  volumen,  ubisermo- 
nes  habentur  de  Nutali  Domini,  Stephani,  InnoceD- 


(U)  Ubt  Diciyi,  Sic  rettituit  Baluiios:  editum  trat/v^i  (/fctf . 


12«!  CMROXlCOJtCENTtLEiNSE.—  LIB.  111.  49Gi 

lum;  Bodanicufu,  Parles  Donali  glossaUe;   Llber  A  xiv,  boculares  u,  conciia;  ii,  sandaHa  cum  caltioni- 


Logon  [Aoywv],  id  est  Serinonum  Graicornra,  vel 
Latinorum,  Gcnealogia  Bibliothecx,  Passio  Dominl 
in  Tlieodisco,  et  in  Latino :  qui  sunt  libri  vi. 
^  De  iibris  Sacrarii :  qui  ministerio  altaris  deser- 
viunt,  Missales  Grcgoriani  tres,  Missalis  Gregoria- 
nus,  et  Gelasianus  modernis  temporibus  ab  Albino 
ordinatus  i,  Lectionarii  Epistolarum  et  Evangelio* 
rum  mistim  et  ordinate  compositi  v,  Missales  Gela- 
siani  xix,  Textus  Evangelii  iv,  aureis  iitteris scrip- 
lustotus  1,  Lectionarius  plenarius  a  supraJiclo  AK 
bino  ordinatus  i,  Antiphouarii  sex  :  qui  sunt  libri 
num.  XXXV. 

Omnes  igitur  cedices  in  commune  faciunt  nume- 
rum  ccLvi,  itavidelicet  ut  non  numerentur  libri 


bus  VI.  libri  quinquaginta  unus :  ad  lumen  Ecclesiae 
aspicit  villa  Dulcianx-vanis.  Sunt  ibi  Canonid 
XXX  qui  habent  ad  stipendia  villas  iv,  hoc  est 
E|,hod,  sanctum  Vigiliuro*,  et  duos  mansioniles,  el 
EccIesiamS.  Martini :  et  in  aliis  villis  S.  Richarii 
accipiunt  aliqua. 

El  cellula  quae  vocatur  Botritium  in  pago  Terra- 
gonensium,  in  qua  habetur  allare  i,  fabricalum ; 
cruccs  III ,  inaurat^ne  ii,  inargentata  i,  capsse  xviii 
rabricals,  thuribulura  i,  candelabra  parata  ii,  vasa 
irrca  ii,  calices  argcntei  iv,  patenae  argentex  ii,  au- 
ratai ;  scyphus  argenteusi,  offerlorium  i,openorium 
pallium  I,  casula  i,  dalmalica  i,  missalis  i,  lectio- 
nariusi,  antiphonarius  i,homeliarius  i,  passionalis 


-sigillalim,  sed   codiccs  quia  in  uno  codice  diversi  ^  i,  Psalterium  i,  sunlibi  canonicix,  babentes  villam 


libri  muitoties,  ul  supra  nolatum  est,  habcBlur; 
quos  si  numeraremus,  quingentoruro  copiam  supe- 
rarent.  Hae  ergo  divitiae  claustrales,  hse  sunt  opu- 
lentiae  coelestis  vitae,  dulcedine  animam  saginantes, 
per  quas  in  Centulensibus  impleta  est  illa'  salubris 
sententia :  kma  scienliam  Scripturarumy  et  vitia  non 
amabis, 

Sed  nunc  etiam  de  exterioribus  bonis  hic  pona- 
mus  indiculum  et  villas  quae  monaslerio  Chrisli 
mililis  praccipui  Richarii  lunc  tempons  serviebant, 
breyilei  annolemus.  Reditus  vero  villaruroquiscire 
«upil,  codicem  ex  hoc  conscriplum  revolvat ;  nam 
pro  sui  magniludine  bic  totus  poni  non  polest.  Hae 


Teones,  villam  Neudum,  ecclesias  duas,  viliam  AI- 
bitrium,  villam  Guadanniam,  el  alios  multos  reddi- 
lusex  l)enencio  Sancti  Richarii  cui  serviunl. 

Est  et  alia  celiula  in  pago  Ambianensium,  quae 
vocatur  Incra,ubi  habentur  capsae  paratae  x,  cruces 
paratse  iii,  casulae  ii,  dalmaticae  ii,  candelabra  pa- 
rata  ii,  liber  Genesis,  Exodus,  Nuroeri,  Regum, 
Prophelarum,  Parabolae  Salomonis,  Missale  i,  Le- 
ctionariusi,  Antiphonarius  i,  sunl  ibi  canonici  xii, 
qui  babent  ad  viclum  decimam,  el  nonam,  etmolen- 
dinum  i.  Ipsa  vilia  Centulo  monaslerio  servil,  ha^ 
beiis  mansos  veslilos  clxxx,  Flamiriaca  villa,  Ca- 
tiacus  -  villa ,  Montes ,   Vadiroiacus ,   Loacas  :  bae 


ergo  sunl  vlUae  S.  Richarii :  Buniacus ,  Valles,  Dru-  r  omnessancto  Richario  subjacebanl.  Sed  jam  illorum 

siacus,  Novavilla,  Gaspannae,  Guibrentium,  Bagar- 

das,  Curticella,  Crux,  Civiiiocurtis,  Haidulficurlis, 

Maris,  Nialla,  Langradus,  Alteia,  Rochonis-Mons, 

Sidniiiis,  Concilio,  Buxudis,  Ingoaldicurtis.  Inter 

lias  eranl  quaedam,  licet  pauc»,  iibi  aliqui  roilitares 

S.  Richarii  benelicii  quidpiam  habebant.  Hae  autem 

Bontvillfle  in  Dominicatura  sancli  ejusdem,  absqiie 

ulla  admistione  beneficii,  vel  alterius  potestaiis, 

Pontias,  Altisgnico,  Tuiino,  Durcaptum,   Abbatis 

villa,  Foresteroonasterium,  Majocch,  Sancliis  Me- 

dardus,   Alliacus,  Longavilla,  AltvlIIaris,  Rebellis- 

mons,  Valerias.  Istae  non  tam  villae  quam  oppida, 

Yel,  Ul  ila  dicam,  civitatcs  habebantur,  quippe  qni- 

bus  uulla  vis  injustitiae  inrerebntur. 


iiomina  recitemiis,  qui  ex  S.  Richario  beueflcia  rc- 
tcnlabanl ;  quique  cum  sibi  sudditis  mililibus  no- 
stro  abbali  et  ministris  Ecclesiae  nobiliter  satis  ser- 
viebant  terra  marique,  vel  ubicunqiie  eonim  comitatu 
quilibet  e  sancti  ioci  fralribus  indiguissel. 

Hcligaudus,  Mainfridus,  Itherus,  Hulerlus,  Ber- 
luinus,  Alguala,  Berlandus,  Ratiiinus,  Gisloidus, 
Lantgenis,  Hardradus,  Algodus,  Geroldus,  Israhel, 
Harbertus,  Amalbcrlu»,  Droptiilfus,  Miio,  Hrodi- 
nus,  Gutheus,  Grinarius,  Helmericus,  Beringarius, 
Adalelmus,  Aldricus,  Heriiilfus,  Godeardus,  Teut- 
sinus,  Sigefridus,  Hildegarinus,  Helmericus,  Otlari- 
ciis,  Hildelandus,  Landricus,  Regueguardus,  Gual- 
cerdeos,  Rohingus,  Gualterus,  Ingelbertus,  Frede- 


In  foresti  cella  habentur  tres  Ecclesia^,  prima  S.  ])  nertus,  Omberliis,  Gualbertus,  Madelguarius,  Eg- 


Mariae,  secunda  S.  Pelri ;  tcrtia  S.  Richarii :  iibi 
sunl  aitaria  aiiro  argenloquc  ornata  v,  corona  ar- 
genlea  i,  capsella  auro  par.ita  i,  cruces  aiiro  para- 
lae  111,  capsa  auro  ct  gemmis  parata  i,  crucicula  ar- 
gentea  auro  parala  i,  aliac  deaurala!  vi,  poma  deau- 
rala  v,  ciborium  auro  argentoque  paratum  i,  Can- 
deiabra  auro  argentoque  parata  vi,  ventaculum 
deauratum  i,  fusccllum  deauratiim  i«  scyphus  de 
argento  i,  tabulx  deauratae  ebiimeae  ii,  calices  auro 
parati  majores  iii,  ai-genlei  roinores  iv,  offertona 
argentea  viii,  deaurata  iii,  urceum  argenteum  i, 
capsa  Evangelii  argentca  i,  casulac  satis  pretiosae 
XV,  Dalmaticae  v,  casulae  parvae  sericae  ii,  hrocci  de 
paliio  tii,  lanei  iv   albae  xxvii,  slolac  ix,  Fanones 


fridus,  Tredico,  Ercmboldus,  Odclricus,  Cuandel- 
niarus,  Leodricus,  Ermenardus,  Fraraericus,  Boso, 
Guntselmus,  Zacharias,  Gosbertus,  Hatlo,  Harfri- 
dus,  Flodeneus,  Guandelmarus,  Regemfridus,  Gual  • 
carius,  Odilo,  Godefridns,  Hereinbordus,  Restrudus, 
Adico,  Amalfridus,  Adelfridus,  Ingrannus,Deodalus, 
Fronulfus,  Regemberlus,  Aschelo,  Berharius,  Fra- 
mericiis,  Odfulcus,  Ermengarius,  Eginboldus,  Cua- 
riiigandus,  Bonothiis,  Gondacher,  Odo,  Amalricus, 
Altmarus,  Lambertus,  Raimberlus,  Fulchramnus, 
Hysail,  Onulfus,  Emlinus,  Bero,  Regemlandus,  AI- 
guinus,  Rogheru8,Leutbrandus,  Berlaicus,  Salomon, 
MeginariuSi  Guilgeradus,  Donatianus. 
Haec  sunt  iiomina  MUitum  monagtcrio  Bealissiaii 


im 


IIARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


IfGI 


Ricbarii  ramulanlium,  quos  ubique  abbas,  Tel  prx-  A  locula  fuerat,  vel  ori  cibum  intulerat,  ex  ipso  TiiuK 


posili  securo  duccbant ,  quique  consueludinalitcr  in 
dicFcsti  S.  Richarii,  et  in  Nalivitale  Doniini,  vel  in 
Resurrectionc,  seu  in  Penlecosle,  senipcr  nionastcrio 
aderant,  accurate  prout  quisque  poternt,  ornati,  c( 
ex  sua  frequentia  regalem  penc  curiam  uostram 
ecclesiaro  facientes. 

Villas  igitur  et  pracdla,  divcrsasque  possessioncs 
et  reditus,  quaeex  bcueficio  S.  Richarii  obtincbant, 
longum  et  nimis  grave  nobis  cst  hic  recenscre,  ma- 
ximecum  volumen  hsec  disscrens  plenitcr  apud  nos 
habeatur,  a  quoscientiamhorumsuscipiatquinosse 
exoptat. 

CAPUT  IV. 
abbate  Uelhacnarc, 


tico  ut  bibit,  tantam  statim  sanitatem  recepit,  ol 
iilico  exsiliens  ca^teris  pne  gaudio  ipsa  ministrarel, 
et  amorem  sanctilaudemqueomnibusinculcans.non 
ut  innrma,  sed  ut  vere  sana  equitando  remearet. 
In  Villarc  viculo  fuit  qua^dain  animarum  muscipa- 
la  meretrix  scilicet  Olgia,  qtix  Deo  sibi  digna  repen- 
denlc  omnium  menibrorum  contractionem  et  tortio- 
ncm  pcrlulit,  adeo  ut  ipsa  facies  raore  insoUlo  le- 
trorsum  aspicercl :  quam  sui  miserantes  propinqiii 
ad  pcrilum  archialrum  Richarium  dedutenint ;  il»- 
queomnino  salvala  est :  Verumtamen  corporesant- 
to  animus  voUintate  languebut ,  dum  in  pristna  se 
facinnra\oliilarct.  IIoc  autem  cjus  facturo,  diTinuu 
non  latwit  oculum  ;  sed  repeilta  nequitia  repelitan 


Abbate  Herico  rebus  humanis  exempto,IIeIisachar  ^  csl  ct  judicium;  Ad  inslar  ergo  prioris  mali  contrt- 


eleganlis  gloria;  vir  succcssit  in  gradu  ab^^^ititio, 
quem  ferunt  Gcmmctici  quoquc  monaslerii  fuisse 
ncctorcm,  ob  illam  quie  longe  superius  a  nobis  com- 
mendata  cst,  mutua»  dilectionis  fraternitatcm.  Hic 
magnae  sanctitatis  sludiis  pollebal,  ct  in  tantam  pro- 
fecit  summsc  religionis  severitatcm,  ut  ab  ingrcssu 
monasterii  omniinoduro  arccret  feminaruro  acces- 
sum.  Magnae  igitur  sanctitatis  merito  Domino  com- 
placuit,  et  ut  ex  ipso  rerum  eventu  perpenditur, 
ipsi  sancto  confessori  charus  permansit,  quia  illius 
tempore  ad  sui  sacratissimi  corporis  tumuluro,  Dco 
pneslante,  magna  oblinuit  ficri  miracula,  quorum 
aliqua  ad  Doniini  Dei  noslri  laudem  hic  ponenda 


hitur,  ct  (({uod  majus  est)  loquendi  facultate  pri^a- 
tur.  Tunc  parcnles  ejusdem  non  desperantes  de  po- 
lcntia  incdici,rcportaverunt  eam  ad  suffragia  palro- 
ni.  Sanaturilaque  et  cmendatur :  nesi  amplius  pec- 
cassct,  jam  dcsperatius  puniretur.  Sunt  vcro  et  ah'a 
multa  ct  magna,  qux  rcferre  potcramns,  sed  qaia  ii- 
bcllus  hxc  digne  explicans  nostris  armariis  tenetur, 
hoc  loco  isla  sufliciant :  alias  alia  dicentur. 

CAPUT  V. 

be  abbate  lUbbodonCj  ct  tran$latio  sancii  AngUberti, 

Ilelisacharc  venerabili  non  roultis  in  regimine  an* 

nis  perfuncto,  atque  de  hoc  saeculo  nequam  erepto. 


sunt.  Et  ut  scialur  omnipotens  Deus  in  praistandis  r  Ribbodo  abba  splendidus  Centuhe  congregationem 


miraculorum  beneliciis,  non  sola  semper  sanctorum 
scorum  meriia,  vel  petentium  intueri  crcdulilalcm, 
vcrum  ctiam  aliquando  considerare  cernentium 
dignilatem,  dignitatem  dicononhonoris  altitudincm 
terreiii,  sed  mentium  sinceritatem;  ne  enim  roira- 
cula  ante  oculos  nostros  fiant,  non  sola  iropedit  pe- 
tentium  fidei  pusillanimitas,  sed  et  nostra  flagitia 
obsistunt,  quibusdum  foedi  Dei  obtulibus  existimus, 
magna  videre  indigni  habeniur.  Magnus  itaque  hic 
venerabiiis  abbas  vit»  merito  fuit,  cui  omnipotens 
et  pius  bominus  per  gloriosa  sui  fidclissimi  famuli 
Richarii  merita  magna  videre  concessil.  Haec  ita  se 
habeiit. 

Qnidaro  paterfawiUas  in  Burgundia  divitiis  valde 
inclytus,  sed  libcris  privatus,  unicaro  fiham,  quaiu 
solam  habebat  paralysi  possessam,  quamque  pcr 
multa  sanctorum  loca  gratia  recipicndie  sanitalis 
geslaverat,  visione  admonilus  ad  venerabile  Sancti 
Richarii,  lemplum  detulit  cum  nuillo  comilaiu  ;  ibi- 
que  in  fcstivitate  sancti ,  quie  vii  Idus  Oclobris  co- 
litur,  subslitil.  promissam  ca^htus  filiai  oppericns 
salvationem.  Et  quiamosiniliotcmporc.  insliluenle 
prasdicto  abbate  Helisachare,  erat,  nelimina  mona- 
slerii  feminaj  altingerenl,  ipsa  inlrofcrri  non  poluit, 
sed  obpansis  cxtrinsecus  tenloriis  mansil.  Ipsaigitur 
die  post  peracta  missarum  holemnia,  fralr(?s  chari- 
taiis  gratia,  et  honoris  obtentu,  cx  vinatico  Sancti 
^^cbarii  homini  mitlunt  benediclioncm.  At  illa 
quam  dira  paralysis  possidobat,   et  quae  nunquam 


sua  pastoralitate  ornavit  :  Quo  Coenobii  curam  ad- 
ministrante,  Illodogvicus  divae  memoriaB  imperatof 
cuin  rcgnasset  annis  xxvi,  moritur  anno  Domlnicae 
Incarnationis  840,  indictione  iii.  Qui  inter  magna  re* 
galiaque  quse  gessit  opera  Constantinopolim  dicitor 
adiisse,  et  inde  magnas  atque  mlrificas  reliqniasde- 
tulisse,  quas  per  sancta  loca  dispertiens,  posterisbo- 
norandas  tradidit.  El  quia  Sancti  Ricbarii  ecelesia 
nulli  tunc  temporis  Gallicanac  Ecclesiaehonore  et  glo- 
ria,  seu  religionc  habebalur  inferior,  ex  elsdem  re- 
liqtiiis  roagnaro  huic  loco  indulsit  partcro,  hoc  csl, 
caligulam  Domini  Christi,  summitatem  acuminis  lan- 
cea;,  qua  ejusdem  Domini  latus  fuit  apertum  ;  decem 
lapidcs  bcali  protomarlyris  Slepbani  periitos  sangni 
nc,  quibus  idem  inartyr  fuit  trucidatus ;  ampnllam 
quoquc  cjus  sancli  sangiiine  plenam. 

Genucrat  autem  idcm  Auguslus  ex  Ermengarda 
roglna  tres  filios ,  id  cst  Illotharium ,  PipplQum  et 
illudovicum;  cx  Judith  vero  imperatrice  genueratCa- 
roium  gloriosum  regem.  Ilaquepost  obitum  genito* 
ris  lites  inter  fratres  cxoriuntur,  dum  unusquisque 
sibi  imperium  exoptat.  Dum  ha»c  agcrcntur,  et  rcs 
in  contrariuin  iret,  dcccmitur  ut,  inito  inter  se  pne- 
lio,  rex  vel  imperator  haberctur  cu;  sors  ministras- 
sct  victoriam.  Illotbarius  ergo  adjuncto  sibi  Pippi- 
no,  contra  fratres  suos  Carolum  et  Hludovicnm  excr- 
citum  duxit  in  pago  Antissiodorcnsi,  in  loco  qui  di- 
citur  Fontanetuin,  ibique  Franci  cum  nationihus  t> 
bi  subditis  mutua  se  cxde  prostementeS;  ad  ullimiuB 


IS05 


cnnoNicoM  centllense. 


LiB.  in. 


1166 


Hludovicus  ct  Carolus  fitgalo  Illotliario  triumphum  A 
auepti  sunt. 

Ribbodo,  ut  dictum  cst,  tunc  Centu^o  monasterio 
abbas  praecrat.  Qui  videns  sanctissimi  Angilbcrti  ab- 
batis  corpus  sanctum  eo  loci  quicscere,  ubi  eccle- 
siam  ingredicnles  ncccssario  incedebant,  et  nimium 
moleste  fcrens  talem  tantumque  virum  quotidiaio 
populi  accessu  calcari,  reputansque  esse  justum  ut 
bomo  Dei  intra  Dei  domum  pausaret ,  levavit  ejus 
membra  sancta,  et  transtulit  ea  intra  basilicam  San- 
Cti  Richarii  die  Nonarum  Novembrium.  Rcquieverat 
in loco  priori  annis  xxviii,  et  tamen  Deo  facieate ,  qui 
servi  sui  meritum  ostendebat,  ita  integrum  et  absque 
^rruptela  sanctum  ejus  corpus  inventum  est,  ac  si 
ea  hora  anima  iliud  deposuisset.  Odor  etiam  mirse 
$iiavitatis  ibidem  exuberasse  asseveratur.  Huic  cer- 
t«  rei  testiroonium  ferunt  Francorum  Historia^,  cae 
scUicet  quae  illius  temporis  facta  commendant.  Nam 
curo  aliquando  quidam  libcllus  in  manus  nostrorum 
devenisset,  post  quaedam  alia  de  S.  Angilbcrto  hxc 
inibi  scripta  notavcrunt.  Morluo  Hludogvico  impcra- 
lore  Caroli  Magni  filio  ;  ircs  ejus  Olii  [Hlotarius,  Lu- 
dogvicus  et  Carolus  dc  regno  inler  se  dissidebant ; 
diun  unusquisque  hoc  sibi  conatur  ....  Novissimc 
vero  statuitur  dies  qua  de  his  judicium  haberetur, 
el  hoc  Ileri  posse  in  Nonas  Novembris  visum  esl.  Qua 
qoidem  die  terraemotus  magnus  per  omnem  pene  hanc 
Calliam  factusest;  eaquedieAngilbcrlusvirmemo- 
rabilis  €entulo  translatus ,  et  anno  post  decessum 


Et  cluillAugusti  CaroU  Lub  tempore  Magni^ 
Dogmatibus  clarus,  priucipibus  socius. 

Ante  fores  templijussit  qui  se  tumulari, 
Ribbodo  huc  abba  transtulit  ac  posuit, 

Post  annos  obitus  bis  denos  ejus  et  octo^ 
Corpore  cum  nactus  integer  insolito  est,] 
CAPLT  VL 
Privilegium  Hlotharii, 

Post>iIIud,  quod  supra  diximus,  cruentissimum 
prailium,  pace  inter  fralres  facta,  diviscrunt  sibi  ip- 
si  Francorumimperium.  Et  Lotharius  quidem  acce* 
pit  regnum  Romanorum  ,  ct  totam  Italiam  ,  et  par- 
tem  Franciae  orientalem,  qu£  ab  eodem  mutuato  no- 
mine  Hiotharingia  vocalur ,  totamque  Provinciam. 
Porro  hic  Hlolharius  ante  palris  sui  obitum  decem 
et  octo  annis  unctus  fuerat  ad  imperatorem.  Hludo- 
vicus  vero  pneter  Noricam  quam  habebat,  lenuit  Ale- 
manniam,  Toringiam,  Austrasiam,  Saxoniani,  Huno- 
rumque  regnum.  Carohis  vero  medietatem  Francis 
ab  occidcnle,  et  tolam  Neuslriam  ;  Dritanniam ,  ct 
maxin)am  partcmBurgundix,  Golhiam,  Guasconiam, 
el  Aquilaniam ;  et  quia  SanctL  Richarii  monasterium 
inlra  ejus  ditioncm  habcbatur,  m«ricitt)is  illud  hono- 
ravit  privilegiis  ct  amplificavit  donis,  sicut  in  sequen- 
tibns,  Deo  auxiliante,  docebilur.  Eo  itaque  tempore 
qiiidam  dux,  nomine  Hugo,  donavit  Beuto  Richario 
villas  aliquas  sux  proprietatis,  ob  auinune  sux  salva- 
tionem  :  celebrata  aulem  donatione,  accessit  ad  re- 
gcni  Hlotharium,  poslulans  ul  suae  pracceptionis  au- 


raam  vigesimo  octavo  corpore  absque  aromatibus]  q  cloritatem  super  illns  viilas,  id  est  Rollcniourtcm  et 


indisBoIuto  repertus  est.  Idcm  etiam  liber  superius 
adiquid  repetens,  de  cjusdem  nobilitate  pauca  subin- 
ien,dicen8  :  cF«tl  hicto  tempore  ortus  liaud  ignotce 
frnnilim.  Madhelgaudus  autem,  Richardus,  et  hic  de 
uoa  progenie  fuerint,  et  apud  Magnum  Karolum  me- 
rito  magni  habebaiUur ;  qui  Angilbertus  ex  ejusdem 
regis  filia  nomiiie  fieretha,  Haniidum  fratrem  meum, 
et  me  Nithardum  genuit.  Ccntulo  opus  mirilicum  in 
honore  omnipolentis  Dci  sanclique  Richarii  constru- 
xit,  familiam  sibi  commissam  mirifice  rexit :  hinc 
post  vitam  omni  felicitate  defunctam  Cenlulo  in  pace 
quievit.  Is  ipse  Nithardus  domni  Angilberti  filius  coe- 
Dobio  huic  prsefuisse  asseveratur  post  dcccssum  pa- 
tris  :  quique  cum  paucissimis  diebus  ministrasset , 


Bolritiumlirmarct,  quatcnus  per  futura  tempor a  abs- 
que«calumnia  sancti  scrvitio  sutuacerent  Sane  m 
illa  dcscriptione,  qux  paulo  supcrius  cx  parte  rela- 
ta  cst,  invcnilur  quia  ea^dem  villa;  sancti  servissent 
nionastcrio  ;  ct  constat  eas  ab  aliquo  fuisse^sublra- 
ctns,  quandoquidcm  ab  islo  duce  modo  reddebantur. 
Hlotharius  (15)  igilur  ei  benignissinjc  favit ;  nam 
ejus  (iliam,  nomine  Ermengardam,  uxorem  habebat, 
ct  suae  concessionis  auctorilalcm  super  quae  posce* 
batur  firmavit  his  ipsis  verbis : 

clnnominc  sanctaeelindividuaeTrinitalls.  Hlotha- 
rius  divina  providenle  clementia  Francorum  rex.  Si 
servorumDei  justis  ct  ralionabilibus  petitionibus  be- 
nignitatis  noslra;  assensum  pncbemus,  regiae  celsi- 


bello  interfectus ,  juxla  palrem  sepulturam  mcruit.  D  tudinis  opera  frequentamus ;  ac  per  hocfacilius  nos 


At  cum  ibi  aliquantis  annis  pausasset ,  jamdudum 
translato  corpore  S.  Angilberti  in  ecclesiam,  quidam 
devoti  posuerunt  corpus  cjusdem  Nithardi  in  patris 
sarcophagum.  In  loco  igitur  ubi  a  domno  Ribbodone 
sanctus  positus  est  Angilbertus  epitaphium  positum 
est : 

\Hoc  recubat  busto  semper  memorabilis  abba 
Angilbertus,  ovans  spiritus  astra  colit, 

Mensis  Martii  obiit  bissenis  ipse  Kalendis. 
Construxit  templum  quo  retinet  lumulum. 

(15)  Hlotharius  fallitur  et  fallit ;  nam  privilcgium 
quod  hoc  loco  edilur,  ncc  Lotharii  imperatoris  est, 
nec  ejus  cognominis  fiTii,  sed  Lotiiarii  regis  Frnn  • 
corum ,  quo  natus  est  Ludovicus  ultunus  e  Caroli 


sclcrnae  beatiludinis  gloriam  adcpturos  liquido  cre- 
dimus.  Qtiocirca  noverit  omnium  sanct^  Dei  Eccle- 
siae  fidelium  atque  nostrorum,  tam  praesentium  quam 
futurorum,  soicrtia  quia  dux  Hugo  nobis  per  omnia 
fidelis  una  cum  monachis  ex  Ccntulo  moiiasterio  prae- 
clarissimi  scilicct  confessoris  Christi  Richarii,  cul- 
minis  nostri  adeuntes  serenilatem  cxpclierunt  qua- 
tenus  villas  quasdam  ex  eadem  Sancti  Richarii  ab- 
batia,  quas  ipse  dux  Hugo  stipcndiis  et  usibus  mo- 
nachorum  pro  remcdio  suae  aniroae  addiderat,  ul  nul- 

slirpe  Francorum  rex ;  et  Hugo  dux  ciijus  in  illo  pri- 
vilegio  fit  meiitio,  idem  est  qui  post  Ludoviciim  re- 
gnavitparens  incIyUB  stirpis,  quac  hucusque  fclicitcr 
regnat. 


Iie7  HARIULfl  ALDENB11RGE5SIS  ABBATIS  1161^ 

lius  altqua!:do  abbalis  vel  cujuscunque  personae  mi-  A  ritalem   eisdem  tribuit ,   bis   verbis  descriptam  : 


/loratione  illis  sublrahantur,  imperiali  praeceptione 
pleniter  firmaremus.  Quorum  denique  preces  ob  amo- 
rtm  Dei  el  jam  dicti  militis  cjus  sancti  Richarii,  nec 
non  et  ob  dileclionem  charissimi  consanguinei  no- 
stri  Hugoiiis  ducis  clementer  audivimus,  et  ita  iliis 
in  omnibus  concessisse  notuni  esse  volumus.  Quin 
ctiam  revercntia;  nostrae  scriptum  hoc  spcciali  con- 
ditione  ficri  jussimus,  per  quod  mcnioralas  viilas  in 
pago  Targonensi  sitas,  boc  est  Rotritium  cum  omui 
iiitcgritate  sua,  Rolleni  etiam  curlem  in  jam  dicto 
pago  cum  omnibus  appendiciis  suis  velquidquid  ad 
supra  dicta  loca  juste  et  legaliter  aspicerc  vidctur, 
sicut  a  jam  dicto  duce  et  ejusdem  loci  abbate  sta- 
tutum  est.  usibus  et  stipendiis  monachorum  in  pra- 


cln  nomine  sanctae  ct  individuie  TrinitatiSy  Caro- 
lus  gratia  Dei  rex.  Si  servorum  Dei  justis  et  ratio- 
nabilibus  petitionibus  benignitatis  nostrae  assensum 
prsebemus ,  regix  celsitudinis  opera  freqtientamus, 
ac  per  hoc  facilius  nos  «-etemae  beatitudinis  gloriam 
adepturos  liquido  confidimus.  Quocirca  noTeritenH 
nium  sanctaeDeiEcclesiae  fidelium  atque  uostronrai, 
tam  praesentium  quam  et  futurorum  solertia ,  qoia 
viri  religiosi  moiMttii  ex  monasterio  Centulo,  pne- 
clarissimi  scilicet  confessoris  Christi  Richarii,  col- 
minis  nostri  adcuntes  sercnitatem,  obtulerunt  pne- 
cellentiae  nostra  gloriosae  memoriae  domini  et  geoi- 
toris  nostri  Ca^sai^s  Augusti  Hludogvici  auctoritatem, 
qua  continetur  qualiter  idem  dominus  et  genitw  no- 


fato  loco  Christo  famulantium ,  concedimus  atque  B  ster  quasdam  villas  ex  eadem  S.  Richarii  abbatia 


firmamus,  videlicet  ut  nulli  liceat  unquam  ab  eorum 
dominio  ex  eisdein  villis  aliquid  abstrahcre  aut  mi- 
imere  aut  iu  alios  usus  convertere,  nec  paratas  aut 
lidimonium  atit  hostilicium  aul  aiias  quaslibet  rcd- 
hibitiones  aliquis  ullomodo  pcaesumat  exigere,  scd, 
ticut  dictum  est,  eo  modo  atque  tenore  quo  a  nobis 
atque  a  praedicto  duce  staiutum  est,  ita  nostrisct  fn- 
tiiris  temporibus  secure  illas  teneant  et  quiete  possi- 
deant,  quatenus  eosdem  scrvos  Dei  in  praefato  mo- 
nasterio  Domino  militantes  pro  salute  genitoris  no- 
stri  ac  fciicilatc  nostra,  conjugis  proleque  seu  stabi- 
titate  rcgni  nostri  incessanter  piissiini  Judicis  mise- 
ricordiam  implorare  deleciet.  Et  ut  hxc  aucloritas 
per  futura  tcmpora  inviolabilem  atque  inconvulsam 


liSfbus  et  stipendiis  eorumdem  monachorum  consti- 
tutas  eis  contesserit,  atqne  iit  iiullius  quandoque  ab> 
batis  vel  cujuscunque  personae  minoratione  illis  sub- 
trahantur,  imperiaii  prseceptione  pleniter  confirraa- 
verit.  Ac  proindc  oraverunt  iidem  monachi  Magnitu- 
dincm  nostram,  ut  camdem  Domini  genitoris  noslri 
imperiolem  aucloritatem  nos  denuo  reconfirmare  sd 
renovare  dignaremur  per  praecellentiae  nosirae  re- 
scriplionem.  Quorum  denique  preces  clementer  au- 
divimus,  ct  ita  illis  in  omnibus  concessisse  ccneiii 
nolum  esse  vohimus ;  quin  eliam  reverentiae  nostne 
scriptum  hoc  spcciali  conditione  fieri  jussirous,  per 
quod  memoralas  villas,  hoc  est  Civinocurtem  cua 
Dronoilo,  Aldulficuriem,  Valles,  Drussiacum,  NoTanr 


oLtineat  firmitatem,  manu  propria  subtcr  firmavi-^  vi41nin,  Montem-Angelorum,  Guibrentium,Bagardas, 

Curticeilam,  Crux,  Langoratum,  Altegiam,  Sidn- 
dem,  Niviellam,  Vcrculf,  Concilium,  Roconis-mon- 
tem,  Maris,  vel  quidquid  ad  supradicta  loca  prxsen- 
ti  tempore  justc  et  legaliter  aspicere  videtiir«  sicot 
a  domno  et  genitore  noslro  statutum  est,  usibus  etsii- 
pendiismonachorum  in  prsefatoIocoChrisio  famulan- 
tium  concedimus,  atquc  firmamus,  videlicet  ut  nulli 
unquam  liccat  ab  eorum  dominio  ex  eisdem  villis  ali- 
quid  abstrahere,  aut  minuere,  aut  in  alios  usiis  con- 
vcrterc,  nec  paratas,  aut  lidimonium  aut  hostiliciuoD, 
aut  alias  quaslibet  redhibitiones  praesumat  uUo  mo- 
do  exigere;  sed,  sicut  dictum  est,  eo  modoatqueie* 
nore  quo  a  piissimo  imperalore  genitore  nostrosta- 


xnus,  et  anituli  nostri  impressione  assignari  jussimus. 

lActumCompendio  palatio  regis  aniio  Dominicae 
tncamationis  845,  indictione  vi,  regnante  gloriosis- 
«imo  regc  Illothario  anno  xxi. 

iSignum  domini  Hlolharii  gloriosissimi  regis. 

Ego  Adalbero  regius  notarius  ad  vicem  domni 
Adalberonis,  Remorum  archiepiscopi  et  summi  can- 
cellarii,  recognovi.» 

CAPLT  VII. 
De  abbatc  Ludovico. 

Anno  Dominicae  Incarnationis  844 ,  regnante  Ca- 
rtlo  anno  iv,  indict.  vi,  praesule  Romanae  Ecclesiae  Ser- 
gio  papa,  Ribbodoiie  Centulensi  defunctoabbate,  ejus- 


dem  coeuobii  curam  suscepit  gloriosus  vir  Ludovi-  rv  tutum  cst,  ita  nostris  ct  futuris  temporibus  secnre 


cus » tam  divina  quam  sxculari  pr^dcnlia  ornatus 
Islc  ex  regali  prosapia  oriundus  ftiit,  ct  nobilitatem 
praeciari  gcncris  in  nobilitatem  transtulit  rcligionis, 
ut,  sicut  sui  parentcs,  cognati,  vcl  fratres  purpura 
et  diadcmatibus  refulgebant,  sic  ips»;  iii  ociilis  Dei 
anuni  virtute  splenderet.  Verum  antequam  abbas 
factus  fuisset,  fratres  nostri  coenobii  regiam  pieta- 
lem  adierant,  cique  divi  Augusti  Hludogvici  praece- 
ptum  ,  quo4l  super  villis  sancti  hujiis  [loci]  aucto- 
rizaverat ,  ostenderunt ,  supplicantes  ut  idipsum  el 
ipse  faceret ,  et  supcr  eisdcm  villis  sua;  potestatis 
prseceptionem  proferret.  Carolus  ilaque  occidentalis 
Franciie  rcx,  a  qiio  haec  postulabantur  verenter  as- 
sensit,  ctscrvis  Dei  favens,  suxpra^roptionis  aiict*)- 


illas  tenennt,  et  quicte  possideant,  quatenus  eosdem 
Dei  servos  in  pncinisso  monasterio  Domino  militan- 
tes  pro  salute  ejusdem  geniloris  iiostri,  et  feliciUte 
nostra,  et  conjugis  proleque,  sive  siabilitate  regni 
nostri,  incessanter  piissimi  judicis  misericordiain 
implorarc  delectet.  Et  ut  h;ec  auctoritas  per  futura 
tempora  inviolabilem  ot  inronvulsam  obtincat  firmi- 
tatein,  manu  propria  subterlirmavimus,  et  annuii  no^ 
stri  impressione  assignari  jussimus.  • 

iSignum  Caroli  gloriosissimi  regis. 

cMeginariusnotarius  ad  vicem  Illudovici  recogno- 
vi  et  subscrip3i.> 

Data  XII  Kal.  Junii,  aiino  iv,  r^nante  Domino  Ki* 
rolo  serenissimo  rogf ,  indictione  vi. 


\m 


CimOMCQN  CENTULEiNSE.  —  UB.  III. 


1279 


lActum  Conipendio  palalio  rcgio  in  Dci  noniine  A  ^ciis  alia  obtineant,  aut  post  decessum  illorum,  nisi 


feliciter,  Anien.i 

Ludovicus  abbas,  incipiente  v,  anno  regiii  Karoli 
monaclios  suos,  quibus  nuperriuie  praeialus  fuerat 
ad  regem  mitlit,  quatenus  quibusdani  villis  a  se  ac- 
quisitis  ct  ex  regio  dono  perceptis,  suae  ilerato  au- 
ctoritatis  prseccptionem  firmaret.  Illi,  obedienter 
pneceptum  abbatis  exsequentes,  regem  Karolum 
denuo  exorant,  ut  juxta  quod  suus  geuitor,  et  ipse 
paulo  ante  fecerat,  regise  potestatis  auctoritatem 
reconflrmaret.  Karolus,  libenter  ac  placide  obau- 
diens  quae  orabatur  adimplevit,  et  in  hoc  quoque 
priyilegio  illas  nolavit  villas  quas  dudum  in  supe- 
riori  nrmaverat ,  adjungens  illas  quae  ex  industria 
clarissimi  abbatis  poscebantur  flrmari,  id  est  fore- 


forte  abbas  pro  eorum  culpa  ante  ab  eis  receperit, 
fratres  absque  ulla  interrogatione  recipiant;  et  xu 
canonicos  in  eadeni  cella  monachi  sub  sua  ctira  et 
ordinatione  in  debilis  et  necessariis  stipendiis  reli- 
giose  custodiant.  Ex  silva  etiam,  qu<e  ad  eamdem 
cellam,  qu»  Forestis  dicitur»  pertiuere  videtur,  quae 
necessaria  in  ulilitalibus  majoris  Monasterii  fue- 
tint,  discrelione  et  ordinatione  abbatis  pnevideant. 
Ilaec  autem  omnia,  quidquid  ad  supradicta  loca  pra»- 
senti  tempore  juste  et  legaliter,  etc. 

i  Signum  Karoli  gloriosiuimi  regis. 

c  Jonas  diaconus  ad  vicem  Hludoyici  recognovi 
et  subscripsi. 

c  Data  v  Kalendas  Octobris  anno  y,  Ind,  viir 


stem  cellam,  et  quidquid  ad  illam  pertinebat,  et  ^  regnante  Karolo  gloriosissimo  rege. 


alia  quacdam,  quae  ipsa  charta  liquido  pandit,  ita  se 
habens  : 

<  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis.  Ka- 
rolus  gratia  Dei  rex.  Si  servorum  Dei,  ctc,  ut  in 
pr<rcedenti,  Qui  a  benignilate  et  licentia  dilecli  pro- 
pinqui  noslri  Ludovici  abbalis  ejusdem  sacri  coeno. 
bii  viri  religiosi  monachi  ex  monaslerio  Centulo, 
pracclarissimi  scilicot  confessoris  Chrisli  Richarii, 
culminis  nostri  adeuntes  serenitatem,  etc,  ut  in  <u- 
periori,  Quorum  denique  preces  divino  intuilu,  et 
dcprecatione  praefati  venerabilis  et  dilecti  propin- 
qui  nostri  Ludovici  abbatis  clementer  audivinius, 
et  ita  illis  in  omnibus  conccssissc,  cunclis  notum 
^sse  volumus ;  quin  etiam  revercntiae  nostrae  scri  •  ^ 
ptum  boc  speciali  conditione  fieri  jussimus,  per 
quod  memoratas  villas,  hoc  cst  Civinicurtem,  cum 
Bronoilo  et  Argovillare,  Adulficurtem,  Yalles,  Dru- 
sciacum,  Novamvillam ,  Montem  Angelorum,  Gui* 
breniium,  Bagardas,  Curticellam,  Crucem,  L^n- 
garatum,  Alteiam  quae  Abbatisham  vocatur,  Con- 
cilium,  Verculfum  cum  seticis  in  Ragineri  exclusa 
lerrisque  ad  eam  pertinentibus,  Roconis  montem 
cum  selicis  ct  terris  in  Asflariis,  Sacrocampo,  et 
Pelronutio  consistenlibus,  addito  manso  precariac 
Ilegfridi  post  dccessum  ejus,  Nigcllam,  Sidrudem, 
capellam  in  villa  niaris  cum  Mansis  ad  se  pertincn- 
tibus;  insuper  et  cellam,  qux  Forestis  vocatur, 
cum  yillis  ad  eam  pertincntibus,  quas  venerabilis 


c  Actum  Compendio  palatio  regio  in  Dei  nomine 
feliciter.  Amen.  > 

CAPUT  vm. 

Ablatio  S.  Ricliarii^  et  relatio. 
Coenobio  Cenlulcnsi  Ludovico  pncsidente,  ob  ma- 
lignorum  timorem  Danorum,  quos  Sequana  illis 
alcbat  temporibus,  muUa  monaslcria  mari  finitima 
ac  villae  fecundae  prislinum  amiserc  decoreni.  Quo 
rumore  et  boc  monasierium  concussum  est,  in  tan« 
tum  ut  non  solum  facullales  ccclcsix,  vcrum  eiiaiii 
ipsum  intemerabilem  thesaurum ,  sancti  scilicet 
corpus  Richarii,  contigerit  fugam  inirc.  Fratrcs 
denique,  illud  tollentcs  paucosquc  loci  cuslodcs  rc- 
linqucntes,  disccsserunl,  ct  tribus  circitcr  hcbdo- 
madibus  dispersi  monaslerio  caruerunt.  Dei  autcm 
yoluntate  Danis  discedentibus  aliaque  rcgna  pctcn- 
tibus,  fratres  retulerunt  sanctum  Domini  in  pro- 
prium  locum.  Revcrtenli  patrono  occurrunt  Pa- 
trienses,  de  ejus  reddila  praescntia  indicibiliter  ex- 
sultantes.  Omnipolens  sane,  ut  ampliorcm  sui  san- 
cti  cordibus  Pontivorum  amorem  accenderct,  duo 
magna  in  ipso  redditu  pcrfecit  miracula.  Quidam 
enini  nobilis  Golselmus  paralysi  detentus,  omnium 
mcmbrorum  oflicio  manebat  privatus.  llic  rcvertenti 
sancto  confcssori  suorum  auxilio  gcstatus  occurril; 
ct  mox  ut  ejus  lecticam  conspexit,  statim  jomu^ 
malo  liberatus  optalam  sanitatcm  pcrfectissime  rc- 
ccpit.  Aller  quidam  ignobilis  vocabulo  Magimbertus 


abbas    Ludovicus  auxit   monachorum   stipendiis ,  D  habebatur  hydropicus,  inulilis  ad  omne  opus,  et 


quarum  haec  sunt  nomina  :  Argubius  cum  colonia 
quae  Romamgilis  dicitur,  et  beneficiolum  Nortberti 
et  Guicbaldi  in  cadem  colonia  sita ;  et  Bonella  cum 
bencficiis  Angallii,  et  Godolardi :  nec  non  et  villa 
quac  vocatur  Sanctus  Vigilius,  cum  Bemiaco,  et  Ac- 
cinicurle,  et  Euholt.  Et  in  pago  Belvacense,  in  loco 
qui  dicilur  Gcllis  sitici  sex,  et  de  vinea  aripcnncs 
octo  et  in  Rivirtsicurte  seticis  duobus,  et  de  vinca 
aripcnncs  sex,  et  in  Qucntvico  scticis  duobus;  in 
Mosultro  mansum  unum;  in  Asco  scticis  tribus;  in 
Avisnis  mansum  unum,  ca  vero  conditione,  ut  qui 
l.cncflcia  ex  jani  dlctis  rcbus  modo  habcnt,  tnndiu 
ea  rctineant  usque(|uo  aut  alicubi  pro  eisdeni  bcno- 


nisi  ab  alio  nioveretur,  uno  sempcr  residcbat  loco 
ceu  truncus  :  hunc  quidam  alii  submonebant,  ut 
sancto  regredienti  obviam  irct,  et  salutem  suain  ab 
illo  reposceret.  Negante  illo  ct  impossibilitatem 
ostentante,  illi  cum  accipientcs  obviam  sancto  tu- 
lerunt.  Cumque  processio  fratrum  rercrcnlium  san- 
ctum  illis  e  conlra  venisset,  inflrmus  exclamavit  a 
quodam  se  calcari,  et  postmodum  visum  est  illi 
(|iiod  aqua  calida  perfunderetur,  sicque  ex  integro 
sanatus  cst. 

CAPUT  IX. 
De  Flruodulpho  abbate  comite. 
Post  aliquot  (16)  annorum  spatia  mortuo  abbale 


(16)  Post^  alifjvot.  Ach^rius  in  suo  codice  ad  marginem   hacc  n^perit :  Po$t  domnum  Ludovicum  pra»- 


i271 


HARIILFI  ALDENBIRGENSIS  ABDATIS. 


llTf 


Ludovico,  abbatia  Centulensis  rectorem  babiiit  egre-  A  gritato,  et  quidquid  ad  ista  aucta  tcI  coxnmutar 


gium  Tirum  Ilruodulphum,  virum  imperialem,  et  tam 
divina  philosophia  quam  sseculari  pnidentia  ornn- 
tissimum.  Qui  cum  esset  avunculus  gloriosissimi 
regis  Caroli ,  et  tamen  spreta  saeculi  gloria  Domino 
ui  nobilissimus  nobililer  deserviret,  a  rralribus  Cen- 
tirfensibus,  quorum  sodalis  in  proposito  erat,  abbas 
eligilur.  Quique  cnm  lioc  officio  regis  precatu  fun- 
ctus  iuisset,  ejusdcm  regis  Caroli,  sui  scilicet  nepo- 
ti^,  dono  et  prece  comitatum  maritiinx  proTincix 
suscepit  quia  erat,  ut  diximus,  non  solum  sltidio- 
rum  spiritualium,  sed  et  bumanse  priidcntise  poritis- 
simus.  Ornabatur  ilaque  nostrum  monasterium 
Hruodulpho  abbate,  refulgebat  res  alternatim  pu- 
blica  Hruodulpho  comite,  IIiijus  largitione  Ecclesia 


supradictaque  loca  praesenti  tempore  jusie  et  lega- 
liter  aspicere  videtur.  sicut  a  domno  et  genitore 
nostro,  elc. 

<  Signum  Karoli  gloriosissimi  regi$. 

t  JEnesLS  notarius  ad  viccm  Hludovici  recognovi 
et  suhscripsi. 

«  Data  II  Kal.  Martii,  iiidict.  iii,  anno  xvi,  re- 
gni  Karoli  gloriosissimi  regis. 

<  Actum  in  Germiniaco  palatio  regio,  in  Dei  no- 
mine  feliciter.  Amcn.  • 

Hruodulfus  igitur  vencrabilis  abbas  et  comei, 
postquam  per  ali([iios  annos  coenobium  cum  provin- 
ciis  maritimis  gnb^rnavit,  sed  Deo  vocante  ex  hu- 
jus  mundi  ludibrio  emigravit,  percepturus  pro  B- 


nostra  villas  tunc  optimas  promeruit  sex,  q\m  in  B  deli  administratioiie  dulcia  paradisi.  Fratres  vero 


sequentibus  notantur.  Qui  etiam  monachos,  sicuti 
anteriores  abbates  fecerant,  ad  regem  transmisit, 
ut  super  his  villis  et  super  aiiis  de  quibus  in  poste- 
rum  calumnia  timebatur,  su9e  iterum  potestaiis  au- 
ctorilatem  flrmarel,  quod  et  factum  est ;  nam  fra- 
im  regiam  majestatem  adierunt,  postulatum  avun- 
cuU  deferentes  :  quibus  ille,  ul  solebat,  bcnigne  pa- 
ruit,  et  eisdem  tale  praeceptum  confinnavit : 

c  Iii  nomine  sanctae  et  individu^  Trinitatis  Ca- 
Tolus  gratia  Dei  rex.  Si  servorum  Dei ,  etc,  tci  su- 
pra,  Quia  voluntate  et  licentia  dilecti  avunculi  no- 
stri  Hruodulli  rectoris  Centulensis  sacri  coenobii, 
monachi  ex  eodem  monasterio  pra^clarissimi  scili- 
cet,  etc.  Quorum  denique  prcces  divino  nutu  tactus, 


de  ejus  morle  nimium  tristes,  librum  rotularem 
csnficientes,  dircxerunt  pcr  ecclesias  et  loca  san- 
ctorum,  dilecti  Pntris  cxilum  nuntiantes,  et  pro  ipso 
•rari  cupienles.  Quod  ideo  placuit  memorari,  quia 
ipsius  voluminis  epislola  nostra  aetate  adhuc  durans 
inlcr  antiqua  monumenta  sancti  loci  gratam  ex  se 
fratribus  facit  leclionem.  Ipsius  ilaque  Epistola  ro- 
tuli  talis  est : 

I  Fralres  coenobii  Sancli  Richarii  glorios^  me- 
inorise,  oinnihus  Christi  militibus  Petimus  obnixe 
patcrnilalcm  vcstram  pro  noslris  fralerne  geri  de- 
funclis,  ct  veslrorum  aque  dirigi  vocabula  mortuo- 
r«n,  dicmque  advenlus  prxscnlis  cursoris  ad  vos 
venicntis  per  monimcnta  Knlendarum  signiGcari,  no 


ct  deprecatione  pr«fali  avunculi  nostri  Ilruodulfi  ^  fallaci:e  sua;  pnestigiis  iiobis  possit  incntiri.  Oflicio 


abbatis  clementer  audivimus,  ct  ita  illis  in  omnibus 
concessisse  cunctis  notum  esse  volumus.  Quin  etiam 
Reverentiae  nostrae  scriptum  hoc  spcciali  conditioiie 
fieri  jussinius,  per  quod  memoralas  villas,  hoc  cst 
Civinicurtem  cum  Broniolo,  el  Arcovillare,  Hardul- 
ficurtem,  Yalles,  Drusciacum  cum  Ecclesia  Car- 
dordense,  et  appendiciis  suis,  Novam  villam,  Mon- 
tem  Angelomm,  Guibrentium,  Bagardas,  Curlicel- 
lam,  Crucem,  Langoratum,  Alteiam,  qitse  Abbati- 
sam  vocatur,  Yerculfum,  Conciliuro  cum  manso  iii 
Yertunno,  queni  Tcutdradus  pro  quodam  Concam- 
bio  S.  Ricbario  dedit,  Niallam  cum  mansionile  Fil- 
cariis,  Roconismontem  cuin  seticis  et  terris  in  Mas- 


vero  abbaiicio,  seu  prsepositiirai,  una  cura  decaniae 

qnifungi  videntur  pariler  intimare  sciat.  Obiit  iUH 

quc  apud  nos  domnus  Hruodulfus  comes,  abbasque 

simul  noster  viii  Idus  Januarii.  Ideoque  quatenus 

pro  eo  decertetis  apud  Doininum,  ut  et  vos  rocrce- 

(icm  habeatis,  et  illc  in  congregatione  jtistoruro  a^ 

grcgcf.ur,  vestris  suflfuUus  snnctissimis  opitulationi- 

biis.  Statuimusquc  jiislum  esse  ut  quem   Patrem 

hnbuimus  piissimum,  diilci  filiorum  amore  pro  eo 

pium  Dominum  incessanter  rogemus.  > 

C.\PIIT  X. 

De  Heligaudo  abbate  comiie. 

Universa;  camis  viam  ingresso  Hruodulfo  snsce- 


liariis,  Sacrocampo,  et  Petroniitio  consistentibus,  d  pit  Heligaudus  comes  Centulensium  gubernationcm. 


necnon  etiam  et  Sidrudem  cum  omnium  rerum  ple- 
niiudine.  Insuper  et  hoc  quod  quidam  homo  nomine 
Ragembertus  jure  beneficiario  quodam  lcnuit  pro 
romrautatione  Forcstensis  cellulae,  quam  haclcnus 
per  auctoritatem  praecepti  nostri  habenles  lenucrunt, 
secundum  opportunitatem ,  eorumque  petitionem, 
atque  eonsensum  jam  dicti  avunculi  nostri  Ilruo- 
dtilfi,idest  Argubium  cum  appendenciis  suis,  Lon- 
gjm  superiorem,  Spaniam,  Hadardi-villarem,  Haba- 
curtem,  et  in  Hambiaca-villa  Ecclesiam  unain  cura 
mansis  duobus,  mansionilcm  unuin  qui  diciturPon- 
ticulis,  et  in  Buxide  mansum  unum  cum  sua  inte- 

(ui$$e  dicitur  domnu$  Nitkardus ;  et  quia  tum  persc- 
€utio   gravis  insistebat  poganortim,  etiam  maritima 


Hic  ex  saeculari  comitatu  transiit  ad  aniinarum  du- 
catum.  Nam  antequain  abbas  aut|  monachus  fofct, 
saeculo  militavit,  et  etiam  uxoratus  filium  suae  car- 
nis  reliquit,  terrae  qiiidem  potestatis,  sed  non  mo- 
nasticae  servitutis  hsercdem,.  nomine  Herluinuro,  si- 
militer  comitero.  Yeruro  si  aliquis  qiiairat  cur  no- 
stras  rector,  abbas,  et  coracs  insimul  exsiiterit,  red- 
dimus  quam  antiquiores  tradunt  hac  de  re  rationem. 
Eo  enim  teinpore,  permiltente  Dco,  et  peccaio  Chri- 
stiani  populi  exigente,  ferae  nationes  Daiiorum,  alia« 
rumque  barbarics  gcntiuro  persajpc  Franciscos  li- 
mites  pcrvadebat,  et  ipsos  reges  ac  proceres  regao 

ora  comiiatvm  susccpil.  Eadem  legnnlUf  in  codioe 
Cenlulcnsi. 


W73 


CHROMCON  CENTULENSE.  —  LIB.  m. 


»74 


deturbare  et  penltus  interimere  conabatur.  Ponti-  A  cuni  sicut  sequentia  docebunl,  erga  S.  Qirbarium 


vus,  vel  Wimacus,  Provinciolae  tunc  castella  aut 
rouniliones  aut  raro,  aut  nusquam  babebaut,  et 
proinde  per  bas  iibcr  ingressus  ad  Franciam  bosti- 
bus  existebat :  quod  etiam  in  boc  opusculo  geniino 
potest  animadverti  exemplo,  quando  scilicet  dom- 
num  Nitbardum  sancti  Angiiberti  filium.  beilo  in- 
teremptum  retulimus,  vel  quando  tempore  abbatis 
Ludovici  sanctum  Patrem  Ricbariiim  illorum  tiniore 
hinc  fuisse  sublatum  docuimus.  Revera  autem  no- 
stri  astipulavere  scniores,  quod  et  ipse  Nitliardus 
utriusque  officii  miuistcr  exstilerit,  et  quia  expedi- 
lioni,  non  relicto  regulari  ordine,  inscrviens,  ab  ho- 
stibus  sit  occrsus.  Cum  ergo  borum  canina  rabies 
frequenti  suo  adventu  mala  gravia  orbi  Gallico  infli 


fidelis  ac  devotus ,  erga  subjectos  benignus ,  erga 
principes  semper  exstiterit  amatus.  Ilic  ob  expertam 
in  se  prudentiam ,  et  religiositatis  devotionem  san- 
ct;e  martyris  et  virginis  columbffi  apud  Senones  sitaei 
sicut  et  noster,  abbas  permansit.  £a  autem  qnae  sub 
ipso  ejus  regimine  gesta  fuisse  inveniuntur,  referri 
debent ,  ul  et  in  his  quoque  nobililas  viri  liquido 
perpendatur. 

Anno  igitur  Dominioe  Incarnationis  864,  indi- 
ctione  xii ,  mense  Oclobri ,  die  vi  Kalend.  Novem- 
briuni ,  iranslatuin  cst  ab  ipso  abbate,  vel  a  fratribus 
gloriosum  caput  S.  Ricbarii  de  capsa  lignea  in  cap- 
sam  argenteam,  auro  gemmisque  redimitam.  Siqui* 
dcm  cum,  ut  supra  dictum  est,  barbarorum  impulsu 


geret,  visum  est  regibus  Francorum  et  optimatibus  ^  patria  vastaretur  fratresque  fugere  cogerenlur,  fe- 


ut  abbas  Centulensis,  qiii  magnae  gloriae  magnique 
nominis  habebatur,  hujus  scdandae  tempestatis  onus 
exc.peret,  quia  et  in  ipso  ioco  sancto  magnse  gene- 
rosUatis  viri  babitabant,  cl  qui,  tam  pro  bonorum 
immensilale  quam  pro  parenturo  roilituro  numero- 
sitate,  roagna  et  forlia  aggredi  possent.  Nec  enim 
unquam  aliquis  de  nobilibus  loquens  aliud  nobilius 
quaesivit,  si  saiicti  Ricbarii  roonachorum  nobililas 
ei  nuntiata  fuit.  In  hoc  enim  coenobio  duces,  comi- 
tes,  filii  ducum,  rilii  ccmitum,  lilii  etiam  regum 
educabantur  :  omnis  sublimior  dignitas,  quaquaver- 
sum  per  regnum  Francorum  posita,  in  Sancti  Ri- 
charii  monaslerio  se  parentem  habere  gaudebat. 


cerant  capsam  ligneam,  in  qua  caput  beatum  S.  Rl- 
charii  condiderant,  ut  facile  et  leviter  securo  pos- 
sent  quaquaversum  portare.  Daia  vero  quiete ,  et 
hostibus  fugalis,  Odulfus  venerahilis  roonachus  san- 
cti  ejusdem  babebatur  aedituus ;  qui  dum  ardenti 
animo  sacratissimum  Patrem  omni  honore  prose- 
queretur,  ex  thesauris  Ecclesiae  auro  et  argento  pre- 
liosisque  lapidibus  abundantissime  earo  capsam  pa- 
raverat,  ubi  chari  patroni  caput  de  lignea  transmis- 
8um  nanramus.  Quod  dum  fieret ,  contigit  adesse 
unucn  e  roonasterii  faroulis,  nomine  Geralduro,  qui 
luroine  oculoruro  sipte  annuro  et  dimidium  fuerat 
Dei  permissu  orbatus.   Transferlur  sanctus,   ille 


Tali  igitur  qua  diximus  ratione  quidam  nostratum  q  orans  solo  tenus  jacet ,  dum  sancti  caput  veneran- 


abbatum  comites  insimul  erant  et  abbates,  qui  et 
generosx  parentilitalis  lumine  emicabant,  et  sacne 
regulae  servatores,  in  ipsis  etiam  exercituum  turrois 
anle  Dei  oculos  babcbantur. 

Abbas  ergo  Ileligaudus  siroulque  comes,  cum  hu- 
jus  coenobii  moderator  existeret,  cuidam  militari 
viro  Roilenicurtero ,  et  alia  quaedam,  proh  dolor! 
quae  nuper  a  duce  Mugone  noster  receperat  locus, 
in  beneficium  sub  certi  temporis  denuntiatione  tra- 
didit :  cujus  facti  precariacartula  anobi&habelur  (1 7). 
Sed  nibil  eorum  hic  ponimus ,  quae  non  honoris 
augmentiiro,  quin  potius  roateriero  doloris  praesta- 
rent ;  qui  etiam  post  aliquot  annorum  exhibitam 
abbatiae  comitatus  administrationero  bumanis  re- 


ter  reconditur,  istius  oculis  se  lux  peregrina  refu- 
dit.  At  merooratus  custos  in  ipsam  quaro  dixirous 
capsam  muUas  sanctoruro  reliquias  cum  saucti  ca- 
pite  reposuit ,  de  quibus  paulo  post  pauca  refere- 
mus.  Sed  quia  pietas  regum  multa  nobis  contulisse 
deprehenditur,  ad  illorum  facia  paulisper  stylus  re- 
vertatur. 

CAPUT  m 

De  regibu$  et  de  reliquiis  quas  Odulfus  custos 
undecunque  meruit, 

In  superioribus  recognoscat  nos  lector  dixisse 
Hludovicum  filiuro  Augusti  Illudocvici ,  post  ha- 
bituro  cura  fralribus  ccrtamen,  Noricorum  ct 
Alemannorum ,  Austrasiorum  quoque  et  Saxonum 


bus  excessil  (18) ;  nec  comitalus  curaro  jaro  abbati-  d  ^^  """«'•"™  ^^^^  percepisse,  qua;  postquam  xliii 

annis  strenue  gubernassel,  jamque  sibi  de  sepullura 

cogilandum  attenderet ,  Iribus  filiis  regnum  suum 
partitus  est,  et  Carlomanno  quidem  dedit  Noricam, 
id  est  Bajoariara,  et  Marchas  conlra  Sclavos  el  Lan^ 
gobardos.  Hludovico  vero  Toringiam ,  Austrasiam, 
Francos,  et  Saxoniara  dimisit.  Carolo  quoque  Ale- 
manniaro,  et  Curgualam,  id  est  Comitatum  Cornu- 
galli»  reliquit.  Anno  aulem  lucarnalionis  Christi 
865,  ind.  xii,  post  Pascbalem  fcstivitalem  haec  regno- 
rum  parlltio  facta  est.  Ipse  tamen  Hludovicus  su- 
pcr  filios  suos  feliciler  principalum  tenuit  postc» 
per  XI  annos ;  sicque  roortuus  est.  i 
i  Eo  igitur  anno  quo  filiis  rogna  conlulit,  Oduifuft 
(18)  Obiit  III  Non.  Novcmbris- 


bus  agendam  rcliquit,  quia  hanc  filius  cjus  Herlui- 
nus  suscepit.  Yerumtamen  hujus  Heligaudi  comilis 
leges,  quas  in  sxcularibus  proposuit,  adbuc  a  pro- 
vincialibus  tenentur,  sciuntur,  servantur. 
CAPUT  XI. 

De  domno  Guellone  abbate  ,  et  translatio  capitis 
sancti  Richarii. 

IIlo  itaquc  mortis  eventu  substracto,  abbatero 
babuimus  et  vere  Patrem  virum  regali  gencre  pro- 
creatum,  nomine  Guelfonem.  Quantae  vero  strenuita- 
tis  et  probitalis  fuerit  domnus  iste,  non  paucis  po- 
tcst  expUcari  rebtis.  Verumtaroen  bonilalem  illius 
animo  insitaiQ  hinc  quisquc  lucide  capere  potesl, 

(17)  Anno  Karoli  xx. 


nm  HARILLFI  ALDENBURGENSiS  ABBATIS  i±l$ 

citstoB  eccleslae  S.  Richarii  peliit  venerabilem  Hil-  A  Junii,  quas  fratres  cum  hymnis  el  laudibus  idonui- 
nicradum  Ambianorum  pracsulem,  ut  sibi  ad  hono- 
rem  Dei  et  ob  amorem  fratrum  suorum  aliquam 
portionem  Reliqiiianim  dunarel.  Quod  ei  divina  gra- 


tia  illustralus,  animo  cessil  libenti,  atque  diem  qua 
pro  eis  miltercl  slatuil.  Prwdictus  vero  cuslos  di- 
scipiiium  suuin  Samuhelein  prcsbyterum  Ambianis 
niisit,  qui  pcrceplas  ab  episcopo  reliquias  Idus  Junii 
Cenliilo  deportavit ,  viilclicct  ex  casula  sancti  Fir- 
luini,  quam  habuit  indutam  cuni  interficeretur  pro 
Ghristo ,  et  dc  ossibus  poplitum  beatorum  marty- 
rum  Fusciaui,  Yictorici,  at(iue  Gentiani ;  neciion  et 
partem  anterioris  digiti  famosissimi  honorati  con- 
fessorisChristi.  Tunc  reiigiosissimi  fratres  obviam 
e  monasterio  procedcntes,  et  tcrra  tenus  adorantes, 


ies  exceperunt,  et  cum  capite  sancti  Richarii  IH>Bti- 
vorum  Patris  condidenint. 

CAP13T  XIII. 
PriviUgium  Hludovici  de  Civinoeurte 
Postbxc  vero  anno  sequenti  (8G7),  iiid.  xv,  cum 
bonestissimus  abbas  Guelfo  Coenobium  Centulense 
roodeste  ac  reiigiose  guljernaret,  Viiiam  sanctissimi 
Patris  Richarii,  Civinicurtem  vocabulo,  coutigit  pe- 
ditum  equitumve  frequenti  transitu  nimis  gravari. 
Quod  pius  reclor  pervidens ,  et  reputans  quod,  si 
res  insoiescerct ,  nimietate  divertenlium  delcreiur 
villa,  accessit  ad  regem  Illudovicuin,  qui  ante  fenne 
triennium  fuerat  a  patre  rex  statutus ;  et  deprccatas 
est,  ut  propria;   aucloritulis  praH^eplione  inhibe- 


exceperunt  illas  ciim  ingenti  gaudio  ac  summo  ho-  B  ret  ne  aliquis  commeanlium   pedituin    equitumve 


nore,  et  in  capsam  qua  sancti  Richarii  caput  beatum 
scrvabatur  reposuerunt. 

Eodem  anno  peliit  ipse  sdituus  sancti  fratres  Ju- 
doci  ut  sibi  pro  charitate  ex  ipsius  ^sancti  corpore 
ili.|uid  largirentur  :  at  illi  exsultantes  quod  apud  se 
baberetur  unde  a  Centulensibus  potuissait  rogari, 
roemorato  custodi  citissime  paruerunt,  et  roedieta- 
tem  digiti  de  eodem  sancto  ei  contulenint,  quem»  ut 
rooris  erat ,  nostrates  monachi  honoranter  excepe- 
runt,  et  in  capsam  siepefatam  cum  sancti  Richarii 
capite  Idus  Deccmbris  posuerunt. 

Sequenti  etiam  anno  idem  monachus  rogavit  a 
frati  ibus  cocnobii  Fontanellae,  quod  nuperrime  fue- 


viilain  jamdictain  causa  hospitandi  intraret.  Cui 
venerabili  abbati,  uti  dilcclo  pareiili,  rcx  jam- 
dictus  annuit,  et  ad  ejus  pctilionem  tale  j)ra^ccptum 
firmavit  : 

f  In  nomine  Domini  Dei  a^lcrni,  ct  Salvatoris  no- 
stri  Jesu  Christi ,  Hludovicus  inisericordia  Dei  rcx. 
Notum  sit  omnibiis  sancUe  Dei  Ecclcsiae  fidelibus, 
et  nostris,  prxscntibus  scilicet  atque  futuris ,  quo- 
■iam  Guelfo  vencrabilis  abbas  ct  consangiiincus  ncH 
ster  charissimiis,  ad  nostram  acccdeiis  screnitaten, 
precatus  est  ut  propter  hospitum  oppressioncm  fa- 
cere  jubercmus  pncceptum  nosti-a^  auctorilatis  cx 
villa  fratrum  Sancti  Richarii  nomine  Civinocurte, 


rat  populatum,  ut  ex  corporibus  beatorum  Guandre-  p  quatenus  nemo  ibi  mansionalicuin  faciat ,  nec  iii 


gisili  et  Ansberti  sibi  et  loco  noslro  tribuerent 
quantulamcunque  partem.  Acceptas  ergo  sacras 
reliquias  iegaius|aeditui,  ossa  scilicet  et  cineres,  Cen- 
tulo  II  Idus  Februarii  intuiit ,  quae  a  fratribus  cum 
honore  susceptae  et  in  capsam  saepe  dictam  recon- 
tiitae  sunt. 

Praefatus  custos  Oiiulfiis  oravit  quamdam  abba- 
tissam  euntem  Valentianas  ad  placitum  Karoli  re- 
gis,  quo  sibi  suo  precatu  obtineret  aliquid  donari  ex 
reliquiis  almi  martyris  Salvii  a  custodibus  ejusdem 
sancti.  Quae  ubi  ad  locum  venit ,  non  immemor  ac* 
ceptae  precis ,  impetravit  ab  ejusdem  loci  alumnis, 
quorum  reclor  erat  ejusdem  abbatissae  filius ,  no- 
mine  Hugo,  ex  reliquiis  jamdicli  martyris  portio- 


hostem  vadens,  nec  iterans,  scd  libera  sit  jam  dicta 
villa  ab  omni  oppressione  hospitum,  ct  libere  possit 
suis  senioribus  deservire.  Nos  itaque  ejus  petitio- 
nibus  assensum  pracbentes  propicr  amorcin  Dei ,  ct 
reverentiam  praedicti  ioci,  et  remedio  animae  no- 
strae,  et  ob  jam  dicti  abbatis  Guelfonis  cliarissimi 
consanguinei  nostri  dilectioncm  ,  ita  et  fecimus. 
Praecipiente^  igitur  jubemus  per  hoc  praeceptum 
nostrae  auctoritatis  iit  nullus  in  prxdictam  viilam 
ex  omni  regno  noslro  introeat  causa  uiiius  mansio- 
natici  sine  voluntate  praedictorum  fratium ,  sed  ii- 
bere  ab  omnium  liospitum  oppressione  maneat  sine 
ulla  resultatione.  Si  quis  vero  hoc  nostrum  praece- 
ptum  infriiigens  quidpiam  sine  licentia  fratrum  ex 


nem  ,  ex  sanguine  scilicel  una  cum  capillis  ejus  ;  d  praedictis  fecerit,  argenti  libras  xxx  coactus  cxsol- 


sed  et  partem  manicae  qiiain  habebat  vestitam 
tempore  Dominici  sacrificii.  Quae  iv  Non.  Maii 
Centuio  allatae  alque  a  fratribus  vcrcnter  exce- 
ptae  ac  in  praescriptam  capsam  houcste  conditas 
sunt. 

Anno  quoque  Incarnationis  Domini  nostri  Jesu 
Christi  866 ,  ind.  xiii ,  obtinuit  custos  saepediclus 
apud  Hudoncm  Belgivagorum  praesulem  intercessu 
Hilmeradi  pra^positi  Sancti  Luciani  marlyris  ,  quo 
sibi  aliquid  e  suis  reliquiis  dependere  dignaretur. 
Legatus  itaque  illo  venicns ,  a  jamdicto  episcopo 
reliquias  ex  capillis  S.  Luciani ,  et  de  veste  ejus, 
nec  non  de  corpusculo  sancti  Justi  os  quoddam 
accepit ,  allulitquc  ad  coenobium  Centulum  u  Idus 


vat.  Et  ut  haec  nostrae  concessionis  auctoritas  pcr 
omnia  tempora  inviolabiliter  ab  omnibus  conscrve- 
tur,  annuli  nostri  impressione  subter  eam  sigillari 
jussimus. 

c  Audacher  notarius  ad  vicem  Gauzlini  recogno- 
vit  et  subscripsit. 

c  Datum  iii  Kalend.  Januarii,  indictione  xv,  anno 
II ,  regnante  Ludovico  gloriosissimo  rege. 

<  Actum  Compendio  palatio  in  Dei  nomine  fclici- 
tcr.  Amen.  i 

CAPLT  XIV. 
Jlem  de  Odulfo,  et  reliquiis, 
Hoc  eodcm  aniio  eademque  indict.,0duiru6janDuiis 
sanctx  aedis  almi  Richarii ,  qnaesivit  a  fritribos  Se« 


1277 


CHROMCON  CENTULENSE.  —  LIB.  ID. 


ms 


noncnsibus  ex  monuslerio  sancts  Coliimbae  virgi-  A  quidpiam  pcrcjpere  mcrcrclur.  Cujus  probilatt  iUe 


nis  ,  coram  Guclfone  gralia  Dei  ulriusque  loci  ab- 
baie,  ut  pcr  ipsius  assensuni  et  jussiouem  aliquid 
8ibi  iuipertirenl  e  corpore  prsedicts  virginis ;  nam 
eorumdem  fratrum  aliqui  tunc  temporls  Centuk) 
morabanlur.  Qui  precalis  libentissime  favcnles  id 
se  impleluros  dixerunt ,  si  Christo  protegenle  pro- 
prium  incolumes  possent  revisere  locum ;  quo  post- 
quam  venerunt ,  et  caileris  fratribus  suis  Ccntulen- 
sium  preces  intimaverunt ,  respondcrunt  ilii  cum 
roagna  devotione ,  si  aliquid  ex  loco  iilorum  proce- 
dere  ad  honoreni  famosissimi  ioci  quivisset,  cum 
omni  iiberalilale  se  tribuere  velle.  Sumpserunt  ita- 
que  ex  sacro  corpore  virgiiiis  martyrisque  os  ex  hu- 
mero ,  quod  adhxret  scapula; ,  et  ad  cccnobium  B. 


digna  rependens,  largilus  est  ci  quanidam  portiun- 
culam  de  sacratissimo  capite  gloriosi  marlyris  Mau- 
ricii,  et  particulam  de  camisia  sancti  Exuperii  san- 
guine  infectam,  qua  vestilus  crat  quando  pro  Chri- 
slo  maityrizatus  est :  quibus  rcvcrenter  acceptis, 
facla  cst  pars  capilis  sancti  Mauricii  cum  jam  dicta 
portione  interulse  sancti  Exuperii,  concapsaiis  cap*ti 
bcali  Richarii. 

CAPUT  XV. 

Privilegium  Karoliy  de  Ilasloas, 

Ucgnanlc  glorioso  rege  Karoio  Hludogvici  prioris 

filio  anno  xxviii,  indict.  i,  qui  erat  'Dominicae  ln- 

carnalionis  annus  868,  venerabilis  Guelfo  Cenlulen- 

sium  Pater  exoravit  ejusdem  rcgis  majcstatem,  ut 


Richarii  niiserunt.   Monachi  autem  ejusdem  loci,  B  villain  llasloas,  supcr  Somena  fluvio  sitani,  sna  pra- 


gratiGcuin  donum  cxcipientcs  et  Deo  glorificum  me- 
los  reddentes,  reposuerunt  illud  in  gremium  capsas 
auro  ^emmisque  ornatx ,  ubi  et  condilx  suiit  aliae 
reliqui^  cum  glorioso  capite  beatissimi  Richarii. 

Eodem  aiino  vcnerabilis  Hruodum  abbatissa,  Cen- 
tulensium  casla  dilcclrix ,  altulit  ad  monasterium 
Sancti  Richarii  loUquias  saliclorum  Patrum,  scili- 
cet  Aratoris,  sancti  Pauli,  Sa/kU  Mauri,  sanclique 
Salvii  confessoris  cpiscopi ,  qiias  Tratres  4ijiI6dem 
loci  reposueruut  ii  Kal.  Aprilis  in  capsam  qua  con- 
ditx  sunt  cxtci-se  sanclorum  reliquia;. 

In  eodein  vero  Christi  Incarnationis  anno  contigU 
quemdam  c  fratribus  nostris ,  Samuhelem  nomine, 
limina  Sancti  Dionysii  altigisse,  quo  impetravit  apud 


ceptione  auctorizaret  pcrpetuo  ea  rationc  habendaro, 
ul  nullus  abbas,  vcl  qiiilibcl  alter,  ab  illa  quidpiam 
ex  appendiciis  subtrahcret,  aiit  aliorsum  quain  in 
usus  fralrum  dclcgaret.  Annuit  ei  rex  gloriosus; 
ct  pro  hac  rationc  tale  condidit  prasceptum : 

c  In  nomine  sanctx  et  individuas  Trinilatis.  Karo- 
lus  gralia  Dei  rex.  Si  fidelium  nostrorum  justis  ac 
rationabilibus  postulationibus,  quas  pro  sacris  locis 
sibi  commissis  nostrae  sagacitati  intiinaverint,  asseii- 
FUiu  praeltemus,  easque  ad  eflectiini  perducimus,  pro- 
futurum  Aobis  ad  praesentis  vita;  ciirricula  felicius 
transigenda,  et  Sii  futune  beatitudinis  prxmia  faci- 
lius  obtinenda non  dubitanids.  Coinperiat  igiturora* 
nium  fidelium  sanctsc  Dei  Ecclesivi),  nostrorumque 


quemdam  presbytcrum  civitatis  Parisiacae  quoddam  ^  praesentium  ac  futurorum  induslria  qaia  dilcctus 


ossillum  ex  corporc  sancti  Viti  martyris;  quod 
etiam  Centuluin  misit ,  quodque  a  fratribus'  xv  Ka- 
lend.  Maii  susccptum ,  et  in  superiori  capsa  decen- 
ter  posltum  es: 

Nicolao  papa  Romanae  Ecclesiae  pnesidente,  qui- 
dam  alini  Ricliarii  monacbus ,  homo  prudens,  no- 
mine  Ansegisus,  iinperio  Karoli  gloriosissimi  regis 
missaticuni  tulit  ipsi  suinmo  pontifici,  pro  communi 
ulilitate  sancUe  universalis  Ecclesiae  calholicae.  Qui 
Ansegisus  munificentia  tanti  viri  honorifice  susce- 
ptus,  et  eis  propter  qux  missus  fuerat  allegatis,  a 
quodam  impetravit  Romano,  tuni  prccc  lum  praemio, 
reliquias  sanctorum,  corpus  scilicct  S.  JoaiinisMar- 


nobis  Guelfo  venerabilis  abbas  monastcrii  Ceiauli, 
ubi  S.  (ticharius  [egrcgius  confessor  corpore  quie- 
scit ;  ubi  etiam  turma  monachorum  Deo  jugiter  ini- 
litare  dignoscitur,  nostram  supplicavit  celsltudinem, 
ut  quasdam  res  ejusdem  abbatiae,  id  est  in  pago 
Ambianensi  super  flnvio  Sominae  villam  qux  dicitur 
Ilasloas ,  cum  farinariis  et  piscaloriis ,  et  omnibus 
sibi  pertinentibus,  usibus  ac  stipendiis  eoruindenif 
ro«nacliorum,  ad  sui  etiain  refugiuni  dcputarcmus, 
ct  nostrae  auctoritalis  praecepto  perpctim  habendam 
conllrmaremus ;  rcs  etiam  alias,  usibus  ac  stipendiis 
e«rumdem  monachorum  dcputatas,  ct  pncceptis  piae 
recordationis  genitoris  nostri  llludogvici  scrcnissimi 


tyris  pcne  lotum,  nec  non  et  brachium  S.  papxUr-  ^.  Auguslt  et  nostris  confirinatas,  iterum  noslrae  celsi 


bani ,  sanctique  brachium  Alcxandri  quinli,  apo 
stolicx  scdis  succcssoris  ;  simulque  caput  B.  Fcli- 
cilalis,  una  ciiin  quatuor  filiorum  cjus  rcliquiis,  at- 
quc  rcli(iuias  saiictorum  plurimorum,  qitorum  ob 
niultiludincm  noniina  non  recenscmus.  Has  igitur 
ficcum  rcrcrcns  divitias,  monaslcrii  proprii  intulit 
(;azophylaciis.  Examen  denique  monachorum  obviam 
cxiens ,  et  pronis  in  terram  corporibus  in  moduin 
crucis  adorans,  Kal.  Deccmbris  casdcm  exccpit, 
et  cum  capilc  sanctissimi  Richarii  lionorifice  collo* 
cavit. 

Odulfug  venerabilis  iterum  obtinuit  a  qtiodam 
Sancti  Mauricii  iniiiislro ,  qui  fais  forlc  dicbiis  Pon- 
•ivo  habebatur  ul  cx  sacro  jamdicti  saucti  corpore 


tudinis  auctoritatc  corroI)oraremus.  Ciijus  justis  ac 
rationabilibus  petitionibus  favcntes ,  hoc  altiludinis 
nostne  prxceptuin  fieri  cisdemqiie  nionachis  dari 
jussimus  pcr  quod  pimipimus  atque  firmamus  ut 
omnes  rcs  illis  dcputatas,  ct  auctoritatibus  genitoris 
nostri  et  nostris  corroboratas,  sicut  in  eisdem  prae- 
ceptis  continctttr,  absquc  alicujus  abbatis  coiitra- 
diclione  aut  minorationc  firmitcr  teneant,  ordinent 
atque  possidcant,  et  pncfatam  villam  qu£  dicitur 
Ilasloas,  cum  domibus,  xdificiis,  terris,  silvis,  pra- 
tis,  aquis  aquarumve  dccursibus,  fariiiariis,  pisca- 
toriis ,  mancipiis  utriusque  scxus  dcsuper  comma 
nentibus,  vel  ad  eamdem  villam  juste  pertinenlibus 
plcnaqiic  intcgrilatc  ad  sui  vcCu^Ivvcol  ^^^NjiNass»^'»^ 


1179  ilARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  1389 

hoc  auctoritat's  nostnc  pncccpto  connrmamiis,  ita  A  raancipiis  utriusque  scxus^desuper  commanenlibut. 


ut  nulli  rectorum  ejusdem  cocnobii  liceat  e\  omnibus 
rebus  quidquam  subtrahere ,  aut  minuere,  aut  in 
alios  praeter,  quos  constituimus  usus  retorquere  qua- 
tenus  ipsi  monachi  liberius  Dco  famulentur,  et  pro 
nobis,  conjuge,  et  prole,  totiusque  regni  nostri  statu 
continuis  prectbus  Dei  misericordiam  implorent.  Ut 
autero  hsec  nostne  auctoritatis  praeceptio  inviolabi- 
lem  obtineat  firmitatem,  manu  propria  subter  eam 
firmavimus,  et  annuii  nostri  impressione  signari 
jussimus. 

f  Signum  Karoli  gloriosissimi  regis, 

<  Frogtarius  notarius  ad  vicem  Gozlini  recognovi 
et  subscripsi. 

<  Data  VII  Idus  Decembris,ind.  i,  anno  xxviii,  reg* 
nante  Garolo  gloriosissimo  rege. 

<  Actum  Garisiaco  palatio  regio,  in  Dei  nomine  fe- 
liciter.  Amen.  i 

CAPUT  XVI. 
^Donatio  CaroU  de  VaUis-ViUa. 

Deo  autem  instigante,  et  fratrum  religiositate  id 
promerente,  non  suffecit  isli  potentissimo  regi 
ea  indulgere ,  qu»  super  praediorum  et  villarum 
confirmatione  poscebantur  ,  sed  sua  sponte  illa 
etiam  loci  victus  amore  concessit  quae  ]nunquam  a 
quoquam  rogarentur,  tum  quia  opus  non  erat  re- 
ditu  abundante ,  [tum  quia  alia  multa|praestantem 
Id  non  rogare  fas  erat.  Donavit  igitur  cocnobio 
Ge&tulo  pro  suae  remedio  animae  villam  in  pago  Bel- 
vacensi  sitam,  Vallis  nuncupatam,  super  cujus  de- 
ditione  talem  firmavit  praeceptionem : 

f  Iii  nomine  sanctae  ct  individuae]Trinitatis  Caro- 
lus  gratia  Dei  rex.  Quidquid  locis  divino  cultui  man- 
cipatis  largiendo  conferimiis,  profuturum  'nobis  ad 
praesentis  vitae  curricula  felicius  transigehda  et  ad 
aetemae  beatitudinis  praemia  facilius  obtinenda  non 
dubitamus.  Gomperiat  ergo  omnium  sanctae  Dei  Ec- 
clesi»  fidelium,  nostrorumque,  praesentium  ac  futu- 
rorum,  solertia  quia,  ob  Dei  et  S.  Ricbarii  egregii 
confessoris  amorem  et  bonorem,  complacuit  celsitu* 
dini  nostrae  pro  nostrorum  absolutione  peccaminum, 
vsibus  et  slipendiis  monachorum  in  monasterio  ejus- 
dem  S.  Richarii,  ubi  ipse  sanctus  confessor  corpore 
quiescit,  ubi  etiam  Guelfo  abbas  esse  dignoscitur. 


vel  ad*ea$dem  res  juste  pertinentibus,  farinariis, 
omnique  integritate  ejus  largimur,  et  largiendo  cob- 
ferimus,  ita  ut  nuHi  rectorum  ejusdem  monasteril 
liceat  cx  eisdem  rebus  quidquam  subtrahere,  etc,  «t 
supra.  Sigillari  jussimus.  > 

<  Signum  KaroU^  glorisissimi  regis 

i  Frotgarius  notarius  ad  vicem  Gozlinl  recog- 
novi  et  subscripsi. 

<  Data  VI  Kalend.  Aprilis,  ind.  i,  anno  xxviii, 
regnaiite  Garolo  gloriosissimo  rege. 

<  Actum  Silvaneclis  civitate  in  Dci  nomine  fell- 
citer.  Amen. 

CAPUT  XVII. 
Donatio  ejusdem  de  Bersaccas  cum  j^vttegto. 
^  Guelfo  venerabilis,  Deo  dignus,  et  omnibus  ama- 
bilis,  ubi  comperit  regipiUberga  sanctum  locum  mu- 
nificcnliam,  simulquequia,  utjam  patuit,  ejus  con- 
sanguineus  erat,  ex  amore  sumens  audaciam  atque 
flduciam,  horlalus  est  s;epefatum  regem  Carolum, 
ut  ad  laudem  et  amorcm  Dei,  ac  sancti  veneratio- 
nem  Richarii,  qucm  Dei  amicum  miracula  crebra 
testabantur,  aliquid  adhuc  Gentulensibus  fratribiis 
Impartirctur,  quo  ct  Deum  sibi  placabilem  per  san- 
cti  merita  faceret,  el  ejusdem  loci  honoreuxin  aliquo 
augmentaret.  Salubriler  ccrte  insinuata,  salubrius 
swit  perfecta  ;  nam  hortatui  dilecli  cedens  parentis, 
donavit  iterum  S.  Richario  villam  juxta  monaste- 
rium  positam,  quae  Bersaccas  diciiur,  pro  ciijus  lar- 
gitione  tale  auctoritatis  suae  testimonium  confecit: 

<  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis,  Ca- 
rolus  gratia  Dei  rex.  Si  locis  divino  cultui  mancipatis 
aliquid  competentiuin  subsidiorum  conferimus,  id 
nobis  prodesse  ad  sanctorum  eorumdem  sufiragia 
consequenda  eonimque  precibus  ad  misericordissi- 
mam  pietatis  Dei  clemenliam  adipiscendam  procnl 
dubio  confidimus.  Qua  propter  oronium  sanctae  Dei 
Eccleslae  fidelium,  et  nostrorum,  tam  pracsentium 
quam  futurorum,  solertia  noverit  quia  nos  ob  eni«- 
lumentum  nostrae  salutis,  deprecante  Guelfone  mo- 
nasterii  Sancli  Richarii  praecipui  confessoris  abbate, 
praK^eplo  nostrae  auctoritatis  delegamus  ouemdam 
locum,  Bersaccas  nomine,  in  pago  Pontivo,  haud 
secus  monasterio  ipsius  confessoris,  ad  luminaria 


Deo  militantium,  quasdam  nostrae  proprietatis  res  ])  scilicet  pnenotatse  ecclesiae  perpetuo  ritu  submini* 


et  mancipia  largiri,  et  largiendo  delegare,  idestln 
pagoBellovacensi,  in  villa  quaediciturVallis,  seticum 
indominicatum  habentem  quadrellos  cxxx,  et  de 
vineis  bunuaria  xxx,  et  de  arabili  terra  ^buniiaria 
XXI,  et  de  prato  bunuaria  ii,  et  quadreilos  xlviii,  et 
Ue  silva  bunuaria  xx,  et  de  conciso  bunuaria  v,  et 
quadrellos  ii,  et  de  marisco  'quadrellos  cx,  et  de  al- 
nido  bunuarium  i,  et  farinarium  i,  et  manfellos  iv, 
habet  uiiusquisque  bunuaria  iii,  et  alios  mansellos 
II,  habet  unusquisque  bunuaria  iii,  et  dimidium. 
Unde  hoc  altitudinis  nostrae  praeceptum  fieri,  ct  eis- 
dem  monachis  dari  jussimus,  per  quod  praefatas  res 
et  mancipia,  cum  domibus,  aedificiis,  vincis,  terris, 
»ilvit,  pratit  pascuis,  aquis,  aqiiarumve  decursibus, 


stranda,  etquasdam  res  quaejuris  ipsiusccclesiaeesse 
noscuntur,  co  videlicct  tenoris  paclo,  quntenus  dcin- 
ccps  sub  manu  ministrorum  luminaria  coram  pnc- 
cipuo  illo  confessore,  reliquiisque  sanctoruin  illic 
degentium  sint  adminislrata.  Unde  hoc  prxcellenliae 
nostrae  praeceptum  fieri  jusslmus,  minislroqne  liuic 
pneposito  dari,  pcr  quod  prafulictas  res  omnes,  cura 
ccclcsia  scilicet  inibi  fundata,  et  silvis,  pralis,  pns- 
cuis,  molendinis,  aquis,  aquarumve  decursibus,  et 
onmia  quae  ad  ipsum  locum  Bcrsaccas  scilicct  juste 
ct  legaiiter  nertinere  videntur,  praefato  sancto  loco 
largimur.  Slatuentes  quatenus  cx  hac  opilulationc 
tria  continue  luminaria  coram  capiie  saepc  dicti  prav 
cipui  conressoris  reliquiisque  sanctorum  ardcant. 


1)81 


CHRONICON  CENTILENSE.  —  LIB.  IIL 


1S83 


el  anndtina  translatione  sanctanim  reliquiarum  illi  A  supcrno  respcctu  sanatus  cst.  Contigit  eo  teniporo 


conditarum,  quaeevenit  iv  Non.Dccembris,  comnic- 
voratione  sanctorum  et  commercio  suorum  prao* 
miorum  fratribus  ibi  Dco  mililantibus  rcfectio  clbi 
et  potus  congruic  opulentia;  eorum  exbibitlonc  sub- 
ministrctur,  qui  res  easdem  in  praedicto  monasterift 
regcndas  ct  ordinandas  pcrceperint.  Et  nc  quis  ab 
liodierna  die  cl  dcinceps  banc  prasdictaui  villaui 
Bersaccas  ab  obscquio  divini  cultus  subtrabere  quo- 
cuuque  molimine  atlcnlct,  aut  inde  dona,  vel  quas- 
dam  exbibitioncs  cxtorquere  praisumat,  scd  sicut 
statutum  est  inviolabiliter  manere  contendat,  ante 
divinum  conspectum  proMlicto  patrono  et  coUe^is 
suis  circumstantibus  precamur  ;  sed  perpetua  hujus 
gtabililatis  tranquillitate  potiti  ipsius  ioci  roinistri 
ct  pnclaxala  luminaria  indesinenter,  et  rcfectionem 
fratrum  annualim  adminlslrcnt.  Et  pro  nobis,  con- 
juge,  prolc,  regnique  stabilitate  Domini  misericor- 
diam  jugiter  obsecrando  deposcant.  Ut  autcm  hxc 
nostrae  roborationis  et  largilionis  aucloritas  plenio- 
rem  in  Dci  noslri  nomine  oblineat  slabiiilatis  vigo- 
rem,  manu  propria  subter(irmavinius ,  annuliqnc 
nostri  imprcssione  assignari  jussimus. 

c  Signum  Karoli  gloriosissimi  regis. 

%  Hildeboldus  canccllarius  ad  vicem  Gozleni  re- 
cognovi  et  subscripsi. 

fl  Dala  IV  Kalcndas  Junii,  indicl.  i,  annt  xxviii, 
regnante  Carolo  gloriosissimo  regc. 

f  ActumCarisiacopalalio  in  Deinomine  felicitcr. 
Amen.  > 

CAPUT  XVIIL 
De  miraculis  S.  Richarii. 

Sed  nunc  ad  S.  Patris  iiostri  opera  recurrendum 
est,  ut  nostris  opusculis  per  se  nirois  insulsis  quasi 
condimentum  divinitatis  ex  eis  confcratur.  Eo  CBim 
tcmpore  femina  paupcrcula  detulit  filium  suum  ante 
'  annos  quatuor  natum  ad  suffragia  palroni  noslri , 
jani  per  duos  annos  omni  corpusculo  contractum ; 
et  ubi  piomedico  ejus  causam  commisit ,  illicovir- 
tute  mcrilorum  sancti  amissam  rccepit  sanitatem. 
In  Wilcassino  pago  homo  grandsevus  cl  pauper  ba- 
bcbatur  in  villa  Floriaco,  cui  a  die  nativitalis  in  re- 
liquum  fuerat  negata  omnimodi  sermonis  facultas. 
Huic  diva  miseratio  in  visu  persuasit  sanctum  re- 


Danorum  catervam  de  palatio  domni  Karoli  regrc- 
dientem  ,  ct  Anglicos  sinus  repctcntem,  per  boc 
monasterinm  habuissc  commeatum  :  Nemo  autem 
putet  istos  modo  fuisse,  quoruni  violentiis  et  prius 
ct  pos:ea  patria  depopulata  est  nostra ;  nam  isli  gra- 
tia  legationis  forsitan  pacificae  rcgiam  pctieranl 
ducc  Ansleico  aulam.  Itaque  in  regressu  hoc  sanctum 
cocnobium  pervium  habcntcs,  gralia  orandi  intra- 
verant  basilicam  hi  quos  lides  Christiana  illustrabat, 
cum  quibus  unus  intravit  paganismi  adhuc  errore 
obscssus.  Qui  Deo  omniputenti  vel  sanctis^ejus  nul- 
lani  exhibuit  reverentiam  ,  sed  curiose  agens  coepit 
pcrlustrare  sacrarum  aedium  diversoria,  volens  ali- 
quid  videre  unde  nostrse  fidei  cultoribus  posset  in- 

^  sultare  :  quam  ejus  prxsumptionem  malitiosam  di- 
vina  extemplo  prosecuta  est  censura,  per  quam  coao» 
tus  est  bono  suo  fieri  Cbristiamis,  ne  amplius  malo 
suo  illi  dominaretur  zabulus.  Nempe  cum  perscru* 
tata  basilica  exlisset,  et  illo  usque  venisset,  ut  marl 
se  naviglo  .transvehendus  committeret,  coepit  omni 
8ua  virtute  destitui,  molestia  etiam  corporis  et  an- 
gore  ingenti  aiTatim  gravari.  Cumque  jam  oculos  in 
mortem  claudcret,  propinqui  ejus  sortilcga  indagine 
qusesiverunt  pro  qua  re  tam  fortiter  torqueretur. 
Deprehendunt  fuisse  causam  qtiod  S  Hicharii  pa» 
ganus  inlravisset  basilicam ;  quod  ita  sibi  videri  jam 
et  ipse  foerat  confessus.  Spondet  itaque,  si  reddatar 
sanitas ,  se  Christianorum  necem  in  aetemum  non 

r  appetere,  et  ipsum  ritum  suscepturum  se  fore.  Qua- 
tuor  quoque  fila  argentea  unumque  aureum,  su» 
longitudini  coaequa  tcndere  fecit,  et  pro  devotione 
B.  Richario  mitti  rogavit,  addito  tot  candelanun 
nuroero  quot  ibidem  aharia  perviderat.  Quae  ut 
fieri  statuit ,  statim  propitio  Deo  totius  mali  leva- 
men  accepit,  et  deinceps  molestiam  ex  boc  non  per- 
tulit. 

APUT  XIX. 
De  abbaU  Karldmttnno ;  et  dimaiio  Dureapti, 
Igitur  sanctisimo  Guelfone  abbate  felici  excessii 
mortalia  cuncta  superante,  felicissimi  nostrates 
nionachi  regium  Abbatcm  nomiiie  Karlomannum 
sortiuntur,  qui  bonus  boni  successor  exstitit.  Hic 
gloriossimi  regis  Karoli  filius  fuit,  et  imperialem 


quirere  Richarium,  usum  loqjiiendi  illum  posse  dare  D  nobilitatem  sanctitatis  et  pietatis  exsecutione  fclici 


confirmans.  Crcdulus  ille  dictis  intimatum  requirit 
arcbiatrum  :  quo  invento  coelcste  mox  sensil  anli- 
doluin  ;  nam  in  sancli  Patris  solcinnitate  dam- 
nata  tacilurnilate  naliva  ,  linguai  loquacis  accc- 
pit  oflicia.  Pucr  ncmine  Dodigcrus  niulato  jiire 
nascendi  in  banc  lucem  contractiis,  cl  distortuscon- 
fuso  mciubrorurn  ordinc  proccssil ;  fuit  vcro  Rotho- 
inagensis  indigcna  tcrritorii.  Yeruni  cjus  gcnitor 
nuiUiformi  nuntio  cognoscens  polcntiam  ol  pletalem 
Pontivorum  patroni  Richarii,  et  se  ejus  bcneficiis 
uli  posse  non  dcsperans,  sustulit  illum  ad  cccno- 
biuni  nostrum  in  sancli  magna  feslivitate.  Et  quia 
iidem  liabuit,  spcs  cuin  praesumpta  non  fcfcllil ;  nain 
cuin  in  ecclcsia  nstaus  filium  In  bracbiis  tencrct, 


aiiimo  vicit,  qui  ab  eo  tempore  quo  sanctum  susce- 
pit  ordiifem,  omni  humilitate  semper  itatenus  ful- 
sit,  ut  ipsa  summa  et  excellens  generositas  nullam 
in  eo  conciperet  mentis  ignobilitatem ;  sed  sicut  ge- 
nere,  ita  ct  virlutc  magnificus  Pastor  eligeretur; 
quippe  qiii  suo  splendore  ad  se  traxerat  dignitatem. 
Ncmo  autem  indignum  putet  quod  diciinus  regis 
filium  nostrum  fuisse  abbatein,  quoniam  tunc  tein- 
poris  S.  Ricbarii  abbatia  omnium  reruni  aflluentia, 
et  ipsius  dominationis  elcgantia,  et  certc  militarium 
virorum  scrvitiis  cujuspiam  episcopi  praecellebat  di- 
gnitatem.  Postquam  vcro  is  abbas  statulus  cst,  pla- 
cuit  ei  gcnitorcm  Carolum  adirc,  et  ut  pro  siii 
amore  S.  Richarii  bona  augerct,  rogarc.  Vadit  ita- 


1285 


ilARlLLH  ALDENBURGENSIS  ABBATiS 


I2S4 


qne  duleissimus  filius  ad  chari  curiam  genitoris,  et  A  quatenus  ad  pedes  sanctissimi  conressoris,  pro  no- 


quid  animi  habcat  confiletur.  Palcr  aniplectitur  fl- 
Hum,  percipil  vula,  ct  contra  ssccularis  potenti» 
consueludineni  exsultat  se  videre  filium  inonachum 
ei  abbatem,  qui  certc  facile  poluisset  ducatus  vel 
regni  iniuUs  dccorari.  Exsnltat  Karolus  de  filio 
quod  caduca  conlempscril ;  Ixtatur  et  fiiius  quod 
patrem  suo  proposilo  non  adversantcni,  quin  om- 
nino  favcnlein  allcnJil.  In  illa  vero  niililuni  descri- 
ptione  qua:  superius  inserta  est,  invenitur  Uunga- 
riusmilesDurcapliim  villamex  beneficio  Cenlulensis 
abbatis  Herici  tcnuisse ;  qui  quoniam  inortuus  ernt, 
nuilumque  bxredeni,  qiii  conlra  tcnere  eam  posset, 
reliqucrat ;  si  quidem  tanta  nostrorum  aiictoritas, 
tantusque  t.mor  ac  reverentia  babebatur,  postulavit 


bis,  proque  anima  quondam  charissimae  conjugis* 
nostr»  Yrmindrudis,  seu  et  pro  praedicto  charis- 
simo  filio  nostro  Karlomanno,  et  fratribus  ejus, 
tria  luminaria  olei  assidue  ardeant.  Insuper  huic 
piae  institutioni,  ut  unumquodque  ipsius  Ecclesiae 
altare  proprium  singulis  noctis  habeat  luminare, 
addimus  in  villa  Encra  mansum  et  molendinuro 
iinum,  usui  borum  luminariorum  perpetue  servien- 
dum ;  necnon  et  usibus  fratrum  in  villa  Hasloas 
molendina  duo,  quae  notarius  in  beneficio  habuisse 
dignoscitur  :  quam  villam  jam  nostro  praecepto  his 
ipsis  fratribus  integerrima  contuleramus,  seu  etiani 
ad  portam  ipsius  monasterii  villam  Anisceias  ;  et  in 
Hamingi-monte,  hoc  quod  Atto  et  Otgerus  habue- 


abbas  Karlomannus,  ut  jaui  dictam  villain  Durca-  B  runt ,    precibus  suppiicantis  filii  ejusdem  nostri 

Karlomanni  perpetiie  servicndum  conferimus,  con- 
ferentesque  concedimus.  Prsccipientes  ergo  jube- 
rous,  jubentesquc]  omnimodis  rogamus,  ut  nullus 
per  succcssionem  abbatum,  rectorumque  abbatise 
hiijus  res  praedictas  in  nullos  alios  retorqoere  au- 
deant,  sive  atlenlent  usus,  sed  propria  stabiiitate 
his,  quibus  statuimus  deservire  concedant,  atquo 
consentiant  nemine  refragante,  locis  quatenus  hac 
disp«8itione,  sanctique  confcssoris  Christi  Richarii 
prece,  Doniini  misericordiam  habeamus  propitiam, 
et  anima  conjugis  nostrae  Yrmindrudis  perpetuam 
obtineat  qiiictem,  et  liiii  nostri  jugem  stabilemque 
salutem.  L't  autem  haec  nostrae  assensionis  scu  ro- 


ptum  praeceptione  sua  stabiliret  genitor  pius,  qua- 
tenus  nec  beneficiarie,  nec  alio  modo  a  dominio 
fratrum  cuilibet  donata  sulUraheretur,  sed  sancto 
monasterio  proprie  deinceps  serviret.  Ut  haec  autem 
peterct ,  ratio  fuit  talis  :  Domno  adhuc  vivente 
Guelfone  donaverat  idem  rex  Sancto  Ricbario  vil- 
lam  Bersaccas,  statueratque  etiam  scripto,  ut  ex 
reditu  ejusdem  tria  in  perpetuum  aiite  gloriosim 
sancti  Richarii  caput  luminaria  ardcrent  :  hoc  au- 
tem  addendum  censebat  Karlomannus  hic  venera* 
hilis  abbas,  ut  etiam  ad  pedes  patroni  eximii  tria 
itidem  ex  dono  patris  luminaria  semper  ardercAt, 
et  omni  nocte  ante  unumquodque  aitare  una  lam- 


pas  statueretur.  Quod  et  factum  est ;  nam  gloriosus  ^  btrationis  auctoritas  firmiorem  pcr  futara  lempora 


genitor  dilecli  nati  postulatis  assentiscens,  quidquid 
rogarat  velociter  mandat  impleri ;  tale  super  his 
edictum  confirmans : 

f  In  nomine  sanctae  et  invidiiae  Trinitatis,  Karo- 
lus  gratia  Dei  rex.  Cum  precibus  fidelium  nostro- 
mm  debite  faveamus,  consequentius  procul  dubio 
videtur  ut  piis  monitis  liberorum  nostrorum  assen- 
gum  praebere  saluberrime  non  abnuamus.  Igitur  no- 
verit  omnium  sanctae  Dei  Ecclesiae  fidelium,  nostr*- 
mmque,  tam  praesentiiim  quam  et  futuromm,  in- 
dustria  qnii  dilectissimus  filius  noster  Karlomannis 
monasterii  Sancti  Richarii  abbas,  ad  nostram  acce- 
dens  magnificentiam  sopplicitcr  expetiit,  quatenus 
per  auctoritatis  nostrae  praeceptum  ad  luminare 
ipsius  sacrosancti  confessoris  Christi  Richarii ,  D 
^uamdam  villam  ipsius  ecclesiae,  Durcaptum  nomine, 
quam  Ilungarius  jure  bencficiario  quondam  habuisse 
dignoscitur,  cum  omni  sua  integritate  concedere,  et 
consentire  ad  serviendum  Deo  jugiter  dignaremur. 
Cujus  precibus  ratis  et  rationabilibus  assensum  prae- 
bentes,  hoc  celsitudinis  nostne  praeceptum  fieri,  et  al- 
tari  jam  fataeecclesiaedari  jussimus,  per  quod  memo- 
ratas  res  cum  plenissima  sui  integritate,  cum  terris 
scilicet  cultis  et  incultis,'silvis,  pratis,  pascuis,  mo- 
lendinib',  aquis,  aqiiarumve  decursibus,  et  univer- 
fiis  legitimis  terminationibus  seu  appendiciis,  hac 
conditione  perpetuo  ritu  famulandas  concedimus, 


obtineat  stabilitalis  vigorem,  manu  propria  suhler 
eam  firmavimus,  et  annuli  nostri  impressione  assi- 
gnari  jussimus. 

i  Signum  Karoli  gloriosissimi  regis. 

c  Hildeboldus  notarius  ad  vic«m  Gozleni  reco- 
gnovi  et  subcripsi. 

c  Data  XVIII  Kaleud.  Februarii.  ind.  in,  anno 
XXX ,  regnante  Carolo  rege ;  et  in  successione  regni 
Lotharii  anno  i. 

c  Actum  Aquisgranii  palatio  in  Dei  nomine  feli- 
citer.  Amen.  i 

CAPUT  XX. 

DeregibttslFrancorumy  el  de  GuaramundoPagano  (19), 
sub  quo  Ecclesia  nostra  combusta  est, 

MuUis  et  grandibus  Caroli  regis  beneficits  huic 
loco,  ut  jam  clarum  est,  impensis,  justum  videtur 
de  tcmporali  ejus  felicitate  paucula  recitare;  iit 
quia  quam  liberalis  fuerit  erga  loca  sanctorum,  no- 
stri  loci  exemplo  monstravimus,  quantum  a  Dco  sii 
cxaltatus  recenseamus.  Anno  regni  sui  xxxvi.  Ita- 
liam  pergens,  ad  limina  beatorum  apostolorum  Petri 
et  Pauli  causa  orandi  pervenit,  ibique  ab  omni  Ro- 
roano  populo  imperator  eligitur,  ct  a  Joanne  papa 
in  imperatorem  consecraturviii  Kal.  Jan.,  anno  In- 
carnationis  Domini  875.  Indeque  Galliam  prospere 
reversus  est.  Hic  praeter  ea  quae  dudum  constmcU 
ampliavit,  aliqua  sancta  loca  instnuravit ;  quibus 


(10)  Pagano.  Id  est  Normanno. 


1285  CHROMCON  CENTLLENSE.  —  LIB.  IH.  iS80 

hodieque  Christi  laas  et  gloria  pollet  decenler.  Aimo  A  siae.  tcI  ornameiitis,  quxque  potuit  pretiosiora,  el 


quoque  regni  sui  xxxviii,  et  imperii  inchoante  iii, 
Italiam  ilerum  perrexit.  Inde  dum  repcdat,  trans- 
censo  Ciniso  monte ,  prsesentis  luminis  caruit  visu 
III  Non.  Octobris,  indict.  x,  anno  Domini  nostri 
Jesu  Chrisli  877,  successilqiie  in  regno  filius  ejiis 
Uludovicus.    Pnclerea  Kariomannus  (StO)  ejusdem 
Karoli  lilius  Ccntulensium  abbas  decurso  prscsentis 
vitx  cursu  feliciter  migravit  e  saeculo. 
Aurea  iceplra  iibi  sors,  Karlomanne^  parabat, 
IJt  morum,  generisque  iimul  probitate  duenti, 
Omnia  sed  spernens  nihilum  quandoque  ftt/ura, 
Gaudes  alerni  geslans  insignia  regni, 
Haec  sunt^  Christe,  tuis  qu(B  donas  prttmia  sanctis^ 
Vt  te  percipianty  qui  te  super  omnia  quwruni. 


in  arcam  jam  diclam  reconJidit.  A  leinpore  eienim 
domni  ct  sancti  Angill^erti  abbatis  in  majus  scm* 
per  et  melius  iocus  istc  excrcverat,  et  tam  forensi- 
bus  bonis  quam  Ecclcsia;  Ihcsauris  nimis  valdc  fuc> 
rat  augmentatus ;  undc  et  niulla  rncrunl  qiix  pro 
[eo]  timore  hinc  ablala  sunt,  qux  liic  noster  sermo 
idco  non  explicat,  quod  omnia  rcccnsere  ut  lon- 
gum,  ila  et  grave  fueril.  IIxc  suni  tamen  quae  omni 
auro  chariora  et  rcgnis  pncponcnda  ab  hoc  loco 
per  jam  dictum  Ilicremiam  sunl  ablala  :  Caligula 
Domini  Salvatoris,  qua  lempore  susc  snnclx  piicri' 
ti£  usus  est;  nam  unius  cubiti  babet  longitudinem; 
summilas  iancese,  de  qua  ejusdcm  Domini  latus  pro 
nosira  salule  jam  mortui  nianu  niilitis  fuil  apcrlnm. 


PoiTO  fratcr  ejus  rex  Hludogvicus,  anno  regni  B  unde  etiam  Ecclesise  sacramenta  lluxeriint;  ain- 


8ui  II,  necduni  cxplcto,  morluus  est  Compendio 
palatio,  V  Idus  Aprilis. 

Hls  sane  temporibus,  qui  post  venerabilem  Car- 
lomannum  buic  sancto  loco  prxfuerint,  nulla  certa 
intimat  narralio.  Fucrunt  tamen  pcnes  haec  tem- 
po.ra  nostri  loci  abbalcs  Ilerebertus  atque  Hedcnol- 
bus  egregii  aeque  viri ;  sed  et  Hugo  atque  Girardus 
magnas  sanctitatis  viri,  qui  quanlum  temporis  in  re- 
gimine  protraxerint  quibusve  terminis  hujus  vilae  au- 
ram  excesserint,  nullis  anliquorum  docemur  moni- 
nentis. 

At  post  mortem  Hiudogvici,  filii  ejus  Hludogvi- 
eu8  et  Karlomannus  regnum  inter  se  dispertiunt. 
HiA  ergo  regnantibus,  contigit  Dei  judicio  innume- 


pulltc  dua:in  quibus  B.  protomarlyris  Stopliani  san- 
guis  habebatur,  una  cum  lapidibus  dccem  cnuMttis, 
quibus  lapidatus  est  a  Jiidaeis.  Rcliquias  ctiani  Inno- 
ccntum,  apostolorumque  et  martyrum  tantas  tu- 
lit,  ut  praeter  illud  amabile  bealissimi  Richarii  cor- 
pus  in  comparatione  horum  quae  inulta  sunt,pauca, 
aut  minima  putarentur  qiiae  relicta  sunt.  Ilaec  om- 
nia  cum  eximiis  ecclesiae  ornamentis  jam  dictus, 
custos  asportavit,  et  in  monasterium  Sanctae  Colum- 
bae  virginis  apud  Senones  recondidit ;  propter  illam 
quae  temporc  domni  Guelfonis  contigit  amborum 
locorum  unitionem  ;  quique  cum  pro  amicitia  pri- 
scae  dilectionis,  lum  pro  tanti  ailatione  thesauri 
ofliciose  susceptus  uti  qui  probus  vir  fuisset,  ibique 


rabilem  barbarorum  multitudinem  limites  Franciae  ^  de  reliquo  habitare  statuisset,  decedentc  loci  abbale 


pervadere  ageiite  id  rege  eorum  Guaramundo,  qui 
multis,  ut  fertur,  regnis  suo  dirissimo  imperio  sub- 
actis,  etiam  Franciae  voluit  dominari,  persuadente 
id  Oeri  quodam  Esimbardo  Francigena  nobili,  qui 
regis  IlluJogvici  aniinos  oflenderat,  quique  geni- 
talis  soli  proditor,  geniium  barbariem  nostros  fines 
viscrc  hortabatur.  Sed  quia  quomodo  sit  factum 
non  soluni  historiis,  scd  ctiam  patriensium  memo- 
ria  quolidie  recolilur  ct  cantatur,  nos  pauca  memo- 
rantes,  cxtera  omiltamus,  ut  qui  cuncta  nosse  an- 
helal,  non  nostro  scripto,  sed  priscorum  auctori- 
tate  doceatur.  Enimvero  jam  dictae  gentes  cuin 
nostris  oris  proxiinantcs  omnibtis  pcrniciosam  in- 


a  fratribus  electiis,  et  ejusdem  coenobii  rector  es« 
institutus ;  quique  cum  huic  ofllcio  eleganter  saiia 
ministrarct,  Senonensi  episcopo  morte  subtractOt 
a  clero  el  plebe  universa  electus,  et  ejusdem  civi- 
tatis  archipraesul  est  ordinatus.  Porro  cum  tanto 
gradu  polleret,  suggerentibns  clcricis  aiiquum  sibi 
visum  est,  jam  dictas  gloriosas  reliquias  in  suam 
ecclesiam  transferre,  ut  qua  ipse  exaitatus  fuerat , 
tantorum  pignorum  receptione  aetemaliter  honora- 
retur;  sed  haec  tristia  nobis  seponentes  ad  reliqua 
transcamus. 

,i  Cum  populi  super\'eniente8  nostris  finibus  pri* 
mnm  appulissent,  exeuntcs  de  navibus,  Yimmacum 


dicercnt  vastatiuncm,  Hicreniias  monachus,  ct  the-  ^  et  Pontivum  provincias  lustrarunt,  ecclcsias,  stra- 


sauriarlus  saiicti  Richarii,  homo  nobilis,  nec  solum 
claiislrali,  sed  etiam  sxculari  pncdiclus  prudentia, 
fugie  praesidio  vitani  scrvare  disposuil,  nc  si  ab  eis 
quos  venire  audiebat  iiiveniretiir,  alrociter  pcrime- 
retur,  vel  alios  morientes  vidcre  cogcrelur.  Feclt 
itaque  capsain  aliquantie  niagnitudinis,  quam  ne 
facile  cuiquam  paterel,  cingulis  fcrrcis  firnuler  am- 
bivit.  Dcinde  nuilo  existentc  qui  contrairet  (nam 
abbas  loci  id  ipsum  volebat ,  ciLaerique  fratres  si- 
uiiliter  fugam  parabant)  atcepit  de  Ihcsauro  eccle- 

(20)  Karlomannus.  Uxc  in  ora  codicis  sui  monet 
a  se  reperisse  Aclierius  :  Lectori.  Ha^c  quce  de  hoc 
venerabili  KarlLmanm)  (eruntur,  vera  esse  pro  certo 
comperimus,  quia  tanUim  patrts  gratiam  in  tantum 


verunt,  Christianos  jiigulaverunt,  et  omnia  morti- 
bus  et  sanguine  repleverunt.  Denique  ccclesiani 
splendidissimam  B.  Richarii  qua)  pro  sui  inaguitu- 
dinc  vel  firmilate  dejici  non  potcrat,  admoto  igne 
succcnderunt,  sublatis  prius  omnibus,  quae  disceden- 
tibus  fratribus  ex  supelleclili  renianserant  ccclcsia;. 
Prxdictus  ergo  Hludogvicus  rex  in  pago  Viin- 
maco  cum  eisdem  gentibus  bellum  gerens,  trium- 
phum  adeptus  est  interfecto  eoruin  rege  Guara- 
mundo.  Et  cacsis  miiitibus  populi  infidelis,  caeteri 

offendit,  ut  postmodum  ab  eodem  patre  suo  sit  cwca- 
tusy  quia  vero  qua  occasione  sit  factum  nescimus^ 
monemus  ut  auscratnr  et  scribatur  mventa  occasio. 


mi 


IIARIULFI  ALDENBLRGENSIS  ABBATII^ 


im 


fiigati  sunL  Dicitur  autem  quod  in  ipso  congressu  A  plumboque  et  cera  et  adipe  :  ubi  inYeni  pontifices 


prae  nimio  feriendi  conaminc  sua  interiora  ruperit, 
ac  deinde  mortuus  est.  Regnavit  aulem  annos  ii, 
menscs  iii,  dies  ixiv.  Gui  succcssil  in  regno  frater 
suus  Carlomannus;  et  hic  quoque  annis  Iribus  et  di- 
inidio  potilus  est  regno,  ac  deinde  in  Euvelina  saltu 
in  Monlc  ^Crico  a  fera  singulari  perculsus>  mortuus 
est.  Obiit  anno  Domini  884,  ind.  ii,  viii  Idus  De- 
cembris.  Deinde  Carolus  rex,  sccundi  Iliudogvici 
lilius,  quem  longe  supcrius  retulinuts  Alemann^ 
rum  ct  Cornugallix  regem  fuisse,  monarchiam  to- 
tius  imperii  Francorum  ct  Romanorum  assumit, 
anno  Doinini  nostri  885,  indictionc  iii.  Ilunc  com- 
perimus  erga  Dei  obsequia  promptum,  cl  ad  eccle- 
sias  qu9e  incursu  paganorum  dirutx  erant ,  re- 
slruendas  aliquantulum  e  suis  redilibus  donavissc. 

Sed  omnipotens  Dominus  qui  nullius  unquam 
sibi  impens%  servilutis  merccdem  retinuit,  hunc 
Carolum  regem  curripuit,  ut  purgatus  facinorum 
contagio,  misericordix  aptum  vas  posset  haberi. 
Denique  volente  Deo  qui  cuivis  vuU  miseretur,  et 
quem  vult  indurat,  ostensa  sunt  ei  tormenta  poena- 
rum  quibus  peccatoruin  animse  Dei  judicio  plectun- 
tar ;  qus  postquam  vidit,  arbitranmr  eum  satis  ad- 
roodum  fuisse  correptum;  quippe  qui  eadem  pati 
timuerit.  Res  autem  ipsa  a  prioribus  descripta  re- 
latu  digna  eiistlt,  quoniam  revera  eum  legitur,  au- 
dienti  incutit  pavorem,  ct  ob  hoc  forsan  proficit  ad 
purgationem.  Nemo  autem  ineptiae  deputet  qucd 


patri^  mei  et  avunculorum  meorum.  Quos  cnoi  pa- 
vens  interrogarem  ob  quid  tam  gravia  paterentur  tor- 
menta,  responderunt  mihi  :  Fuimus  episcopi  patris 
tui  et  avunculorum  tuorum,  et  tum  debuimuB  illos 
et  popum  illorum  de  pace  ct  concordia  admonere 
et  prsedicare,  semmavimus  discordias,  et  incen- 
tores  malorum  fuimus.  Unde  nunc  incendimur 
in  istis  tartareis  suppliciis,  et  nos  et  alii  homici- 
diorum  ct  rapinarum  amatores.  Hucetiam  et  tuiepi- 
scopi  et  populi  satellitum  venient,  qui  similiter 
amant  nunc  facere.  Et  dum  tremebundus  ha»;  au- 
scultarem,  ecce  nigerrimi  daemonies  advolantes  cum 
uncinis  ferreis  volebant  apprehendere  filum  glome- 
ris  quem  in  manu  tenebam,  et  ad  se  aftrahere,  sed 
"  reverberantibus  radiis  non  valebant  filum  contingere. 
Dcinde  post  tcrgiim  mcum  currentes  voluerunt  ine 
aduncinarc,  ctin  ipsos  puteos  sulphureos  praecipi- 
tarc ;  sed  ductor  meus  qui  portabat  glomus,  jactavit 
super  scapulas  nicas  filum  glomeris  et  duplicavit 
illum,  traxitque  me  post  se  forlilcr,  sicque  ascendi- 
mus  supcr  montes  altissimo»  igiieos,  de  quibus 
oriebantur  paludes,  et  flumina  ferventia  et  omnia 
metallorum  gcnera  bullientia  Lbi  rcperi  innume- 
ras  animas  hominum  ct  principum  palris  mei  et 
firatrum  meorum  pra^cipitatas ,  alias  usque  ad 
capillos,  alias  usque  ad  mentum,  alias  usque  ad 
umbilicum,  clamaveruntque  ad  me  ejulando  :  Dum 
viximus,  amavimus  tecum  et  cum  patre  tuo  et  cum 


ipsam  visionem  hic  ponimus,  quia  ad  hoc  facicn-  q  fratribus  tuis  et  cum  avunculis  tuis  facere  praelia  et 

homicidia  et  rapinas  pro  cupiditate  terrena,  ideo  in 
ista  bullientia  flumina  et  metallorum  diversa  genera 
sustinemus  tormenta,  et  cum  ad  haec  timidus  inten- 
derem,  audivi  ,retro  me  animas  clamare  :  PotenUi 
potenter  tormenta  patiuntur  (Sap.  vi).  Et  respexi,  et 
vidi  super  ripas  fluminis  bullientis  fornaces  piceas 
et  sulphureas,  plenas  magnis  draconibus  et  scorpio- 
nibus  et  serpentibus  diversi  gencris;  ubi  etiam  vidi 
aliquos  patris  mei  principes,  et  avunculonim  meo- 
rum,  et  fratrum  meorum,  et  meorum  dicentes  ad 
roe  :  Heu  nobis,  Carole,  vides  quam  gravia  habemus 
tormenta  propler  nostram  malitiam  et  superbiam, 
et  mala  consilia  quae  regibus  nostris  et  tibi  dedi- 
mus  propter  rem  cupidicitiae.  Cumque  haec  dolendo 


dmn  duap  nos  res  attrahunt :  una  quidem  ut  ostea- 

damus  qualiter  misericordi  Dei  judicio  homo  regias 

territos  sit  ne  periret ;  et  ut  haec  legentes  taliaqi.e 

incurrere  formidantes,  ad  lamenta  pcenitentiad  se 

informent.  Hujus  ergo  rei  diclio  talis  est : 

CAPUT  XXI. 

Vhio  Caroli, 

Tisio  qiiam  Vidit  Karolus  imperator  de  suo  nomi- 

ne:  tf  bi  nomine  Dei  sonimi  Regis  regum.  Ego  Ca- 

roius  gratuiio  Dei  dono  rei  Germanorum  et  patri- 

cius  Romanohim,  atque  imperator  Francorum,  sa- 

cra  nocte  Dominici  diei  post  celebratum  noctum^- 

rum  Ilorarum  divinum  ofiicium,  dum  irem  repausa- 

tfonis  cnbitum,  et  vellem  dormitionis  carperesom- 


num,  venit  vox  ad  me  terribiliter  diccns  :  Carcie,  D  ingemiscerent,    cucurrerunt  contra  me   dracones 


cxict  modo  a  te  spiritus  tuus,  et  videbis  justa  Dei 
judicia,  et  tibi  aliqua  praesagia,  ct  tamen  revertetur 
ad  te  iterum  spiritus  tuus  in  bora  non  modica.  Sta- 
timque  fui  raptus  in  spiritu,  et  qui  me  sustulit  fuit 
candidissimus,  tenuitquc  in  roanu  sua  glomus  li- 
neum  clarissimi  jubar  luminis  emittens,  sicut  so- 
lent  facere  cometac,  quando  appareni,  coepitque 
illum  dissolvere  et  dixit  ad  me  :  Accipe  filum  glo- 
meris  micantis,et  liga  ac  noda  firmiter  in  pollice  tuie 
roanus  dexlerae,  quia  pcr  illum  duceris  in  labyrin- 
tbeas  infernorum  poenas.  Et  hoc  dicto,  praecessit 
roe  velociter  distorquens  lucifluum  glonius,  duxit- 
que  mo  in  profundissimas  valles  et  igneas,  quae 
crant  plenae  puteis  ardentibus  plce  et  sulphure) 


apertis  el  plenis  faucibus  igne  et  sulphure  et  picet 
volcntcs  me  inglutire;  at  ductor  mcus  triplicant 
super  me  enixius  filum  glomeris,  a  cujus  claritatis 
radiis  supcrata  sunt  ora  eorum  ignea,  et  protraxit 
me  validius.  Et  desccndimus  in  unam  vailem  qux 
erat  ex  una  parte  tenebrosa,  ardens  velul  clibanus 
ignis ;  ex  alia  vero  parlc  tam  amoenissima  zi  splen- 
didissima  ut  nulla  ralione  dicerc  valeam.  Vertiquo 
nie  contra  tenebrosam  et  flammivomam  partem,  vi- 
dique  ibi  aliquos  rcges  generis  mci  esse  in  magnis 
suppliciis;  et  tunc  niinis  constrictus  anguslia,  pu- 
tavi  me  slatim  in  ipsa  dcmergi  supplicia  a  giganli- 
bus  nigerrimis  qui  ipsain  vallcm  inuamraabaBl 
cunctis  gencribus  ignium.   Et  valde  tremenSi  £!• 


Ii89 


CHbONlCON  CENT13LENSE.  -  LIB.  IIL 


im 


glomeris  illuminantc  oculos  mcos,  vtdi  e  laicre  val>  A  aglorum ;  dico  vobii  qma  auyeU  corum  kemper 


lis  paulisper  aibescere  luccm,  ibique  duos  fonles 
fluere,  unus  nimium  calidus,  alicr  vcro  darus  et 
tepidus;  et  erant  ibi  duo  dolia.  Cumquc  illuc  irem 
filc  glomerio  regentc  grcssus  meos,  intuitus  supcr 
unuiu  dolium  in  quo  crat  fcrvcns  aqif^i»  vidi  ibi 
stare  genitorem  mcum  Hludogvicum  usque  ad  fc- 
mora,  et  nimis  dolore  perculsus,  ct  angorc  aggra- 
vatus  dixit  ad  me  :  Domiiius  mcus  Karole,  noli  li- 
merc ;  scio  quia  rursus  rcvertctur  spiritus  tuus  ad 
corpus  tuum,  et  permisit  tc  Dcus  buc  vcnirc  ut  vi- 
dercs  propter  qua*  pcccata  cgo  taiia,  et  omncs  quos 
vidisti,  toleramus  tormcnta ;  uno  cnim  dic  sum  iii 
isto  fervenHs  baliici  dolio,  ct  alio  dic  transinittor 
in  istum  alterum  suavissiina:  aqitx  dolium;  bocquc 


dent  faciem  Patris  mei  qui  in  cwii$  est  (3lauk.  rix). 
Tu  vcro  reddc  illi  potcstaiciii  impcrii  iicr  illiim  fl- 
lum  giomcris  qucm  manii  iciics.  Disiiodans  fdum  de 
IH)Hi€C  mcx  dcxlcnc,  doiinbaiii  illi  totam  monar- 
cbiam  imperii  pcr  ipsuiii  filum.  Stalimquc  ipsuni 
gloinus  fiilgidum  sicut  jubar  solis  coaduiiatuin  est 
totum  in  inaniim  illius,  sicqiic  post  boc  factum  mi- 
rabilc  visii,  revcrsus  cst  spiriliis  inciis  iii  corpus 
mcum  valdc  fcssus  ct  conlcrrilus.  Dciiiqiic  sciaiit 
omncs,  vclint  aut  nolint,  qiioniam  sccundum  dcsii- 
nationcm  Dei  in  inanum  illius  rcvcrtctur  totum  ini- 
pcrium  Roinanoriim,  ct  quod  supcr  illum  iion  pnc- 
valco  agcrc,  pncripientc  me  articulo  mcic  vocalionis 
a  Domino.  Deus  qut  vivoruni  doiiiinalur  et  inortuo- 


fit  prccibus  sancli  Pctri  sanctiquc  Rcmigii,  ciijus  ^  ruin,  iP.ud  perficict  ct  confirmabit,  ciijus  x*lcnium 

rcgnum  et  scmpitcrnum  inipcrium  pcrmanct  sine 
finc  iii  sxcula  sxculorum.  i  Finit  visio»  llic  itaque 
Karolus  juxta  prxsagium  visionis  tempore  pauculo 
supervixit,  ct  sic  diem  ultimiim  clausit. 

Scd  bis  ista  sc  babcniibiis,  ad  saiicti  loci  nostri 
hisloriam  articidum  rcncctamiis^ 

Populus  Christianus,  qui  casdibus  gcntilium  su- 
pcresse  potuit,  acfidclesquiquedolcntes  nimis  istitis 
loci  nobilitatcm  abolitam,  stiiducrunt  qualitercua- 
qite  agere,  ut  sacer  locus  non  •miiimodis  delcretur» 
sedpro  posse,  et  pro  temporis  opportunitate,  vivi<- 
fica  Christi  laus,  et  sanclorum  nicmoria  itemm  ia 
eo  celebrari  incboaretur,  et  licet  oflicinae,  vel  chu'» 


palrociniis  baclcnus  gciius  nostrum  rcgalc  rcgnavit. 
Scd  si  mlbi  subvcncris  cito  tu,  ct  mci  fidclcs  epi- 
^copi  ct  abbatcs,  ct  oinnis  ordo  ccclcsiasticus  missis 
oblnlionibus,  psalniodiis,  vigiliis,  clecniosynis,  ve- 
locitcr  libcratiis  cro  dc  illo  bullicntis  aqiiai  dolio; 
yiaiii  fratcr  ineiis  lllotharius,  ct  filius  ejus  Lodogvi* 
!€us,  sancti  Petri  sniiclique  prccibiis  Remigii  cxem- 
pti  siint  dc  istis  iKCnis,  ct  jam  ducti  sunt  in  gaudium 
pnrndisi  Dci.  Dixitqiie  ad  me:  Rcspice  sinistrorsunu 
€iiinquc  rcspexisseni,  vidi  ibi  duo  altissima  dolia 
4)uHientia.  Isla,  inquit,  tibi  sunt  praeparata,  nisi  tc 
emciidavcris  et  pccnitentiam  egeris  de  tuis  nefandis 
delictis.  Cccpique  tunc  graviter  horrere.  Cumque 


cerncrct  comcs  meus  in  tanlo  pavore  esse  spirilum  p  stnim,  seu  omnes  dirutae  essent  monachorum  pri* 


incum,  dixit  ad  me  :  Sequere  me  ad  dexteram  par 
tem  luculenlissimx  vallis  paradisi.  Et  gradientes 
t^ontemplatus  sum  ingenti  claritate  cum  gionosis 
regibus  sedere  Hlotliarium  mcum  avuneulum  super 
lapidcm  topasion  mirae  magniludinis,  coronatvra 
diadematc  pretioso,  et  juxta  eum  filium  ejus  Hli- 
dogvicum  similiier  corona  omatum,  vidensque  me 
cominus  accersivit  me,  blanda  voce  roagna  dicens : 
Karole,  successor  meus  nunc  tutius  in  imperio  Ro- 
manonim,  veni  ad  me ;  sapio  quoniam  venisti  per 
pcRnalem  locum,  ubi  est  pater  tuus  fraterque  meus 
posilus  in  thermis  sibi  destinatis,  sed  per  miseri- 
cordiam  Dci  citissime  liberabitur  de  illis  pccnis, 
sicut  et  nos  liberati  sumusmerilis  sancti  Petri  san- 


sc»  habitationes,  altaria  iamen  et  ecclesias  parielei 
inconvulsi  persistebant ;  unde  el  reparandi  locum 
spes  promptior  babebatur.  Ikccedebal  et  hoc  quia 
quicunque  ibidem  Domino  militasset,  magnis  reddn 
tuum  villarumque  copiis  potiretur.  Uac  igitur  ra- 
tione,  et  pia  fidelium  curiositate  atque  industria 
CQcpit  locus  iterum  aliquatenus  aptari,  et  tectis  non 
plumbo  ut  prius,  sed  ligneis  tabulatis  qualiter  po- 
terant  ol)ductis,  clericorum  exercitus  cum  aliquiuus 
monachis,  Deo  et  sanctis  quotidie  ibidem  vota  lau- 
dum  ferebant,  uno  ex  clericis,  noroine  Gerberto« 
jure  abbatis  eis  pra^sidente.  Quique  cuin  aliquanto 
tcmpore  huic  loco  pnefiiisset,  multis  viliis  et  pracdiis 
ac  redditibus  vendiiis  vel  donatis,  vel  occupari  per 


ctiqucprecibusRemigii,  cui  Deus  magnum  aposto- D  ^i^sis,  niortuus  est  apird  Buxudem  villam  nostras 


latum  super  reges  et  super  omnem  gentem  Franco- 
rum  dedit.  Qui  nisi  reliquias  nostrae  propaginis  suf- 
fragatus  fuerit  et  adjuverit,  jam  deficiet  nostra  ge- 
iicalogia  regnando  ct  imperando.  Unde  scito  quo- 
niam  tolletur  ocius  potestas  imperii  de  manu  tua, 
et  postea  pnrvissimo  vives  tempore.  Tunc  conver- 
sus  Illudogvicus  contra  me,  dixit  mihi :  Imperiuni 
Romanorum  quod  hactenus  tenuisti,  jure  haeredita- 
rio,  dcbct  rccipere  Hludog\'icus  filius  filiae  mese.  Et 
hoc  dicto,  visuni  est  mihi  adfore  inprassentiarum 
niudogvicum  infantulum.  Tunc  eontuens  Hlotha- 
rius  avus  illius,  dixit  mihi :  Talis  videatur  iste  esse 
inruns  qiialis  ille  piicr  fuil  qiiem  statuit  Dominus  in 
mciUo  discipulorum,  et  dixit:  Talium  est  re^um 
Fatrol.  CLXXIV. 


ecciesisD,  quse  in  ratione  proprii  victits  deleg&ta  ei 
fuerat.  Pcr  totum  autcm  tcmpusquo  praefuit,  mona- 
clit  qui  adcrant  semper  in  omnibiis  praevalebant,  et 
tum  religiositalis  eorum  intuitu,  luro  obtcntu  fide- 
litalis  erga  lociim  probatse,  lorensis  populus  eis  po- 
tissimum  deferebat  honorem,  unde  et  clerieorum 
facultas  et  libitus  minor  omnino  existebat.  Denique 
cuin  eis  disponendi  loci  copia  maxime,  veilent  noi  • 
leiit  clerici,  tradcretur,  ad  hoc  compellere  Gerbei'-. 
tum  nitebantur,  iit  reiicta  saeculi  levitate  parem  vi- 
ctum  et  habitiim  susciperet :  illo  autem  amlientc 
praelationis  bonorcm  potius  relinqucre,  quam  sseculi 
illecebils  nun  servirc,  monachi  multa  erga  eum  usi 
bonitate  tribuerunt  iili  jam  dictan  Buxudeia  \iUa3tti. 


i^ 


IIARIULFI  ALDKNBURGENSIS  ADBATIS 


im 


in  qaa  priTatam  vitam  exegit,  dum  et  monacborura  A  miracnlo  exhilaratus,  Leatissimum  Patrem  cum  iiiel- 


sckrtia,  clericorum  contubernia  pro  posse  a  se  re- 
palleret,  et  ille  ut  monachus  fleret  nulla  consentiret 
ralione. 

Ilocitaque  mortuo,  clericorum  et  monachorum 
Centulensium  primatum  excepit  munachus  Fulche- 
ricus,  quia  jam  in  tantum  per  Domini  gratiam  mo- 
nachi  profecerant,  ut  contempto  supercilio  clerico- 
rum,  e  suis  sibi  et  valcrenl  el  vellent  praeponere. 
CAPUT  XXII. 
Ahlatio  S.  Ricliarii  ab  Amulfo  Flandrensi. 

Postquam  igitur  peccalis  exigenlibus  divina  ju- 
tlitiae  placuit  ut  per  manum  paganorum,quorum  prin- 
ceps  fuerat  Guarnmundus,  Francia  vexaretur,  ct, 
dirutis  multis  sanctorum  locis,  Centnlensis  quoque 


fabili  gaudio  recepit,  protinusque  retrocedens  quaro 
citius  poterat  veniebat.  Al  ubi  custos  ille  in'.eUexit 
illum  jam  leucae  spatio  elongaluro,  quasi  pro  aliqoa 
necessitate  exsurgens,  et  acccnsis  luminaribus  ex- 
clamat,  perstrepit,  et  multis  vociferationibus  S. 
Richarium  sibi  furtim  ablalum  conqucritur.  Pr»- 
tinus  ergo  ecclesia  turbatur,  populus  accenditur, 
principes  tali  nunlio  perceliuntur.  Continuo  militei 
populique  fugienlem  sequuntur,  et  quiaequus  cui 
Fulchericus  insidebat  erat  candidissimus,  ob  hoc 
per  tetranr  noclem  facilius  fugiens  agnoscitur.  Ye- 
rum  cum  huic  jam  pene  lassescenti  adhuc  grandit 
via  restaret,  iliiquc  proximareut,  placuit  Creatori 
Domino  mirum  quiddam  operari,  quo  agnosceretur 


ecclesise  honestas  et  gloria  maxima  ex  parle  deleta  B  hujus  sancti  favcrc  relationi.  Nam  dum  Fuicheri- 


es^  multa  per  Galliam  admodum  confuse  gesla  sunt, 
dum,  deficiente  principatu  regio,  cateri  proceres  vel 
populi  tanquam  filii  Belial  viarum  suarum  pravita- 
•es  exercent.  Nempe  si  qui  ducum  vel  comitum  po- 
tentiores  erant,  circumquaque  manus  injicercy  et 
vicinas  sibi  provincias  vastare  sibique  subjicere  non 
cessabant;  regnum  quoque  sibi  usurpare  molie- 
bantur.  Ex  bis  Arnulphus  comes  Flandrensis  muita 
inepta  agere  coepit,  captoque  monasterioio  castro 
regio,  Pontivam  provinciam  propri»  ditioni  sub- 
egit.  Danc  iUque  fraude  ut  perplura  solebat,  adeplus, 
transtulit  hinc  S.  Patrem  Richarium,  cupiens  tam 
nobile  lucrum  cum  quibusdam  sanctis  propriae  rer 


cus  pervenisset  ad  viliam  quae  antiqultus  Mons  An- 
gelorum,  sed  ex  hac  occasione  Nubilimons  vocatur, 
tanta  acris  densitudo,  tantaque  nebulae  caligo  inse- 
quentes  circumsepsit,  ut  non  modo  fugientem,  sed 
nec  se  alterutrum  videre  possent.  Erat  etiam  eis 
mira  itineris  difficuUas,  ut  patule  cognoverint  vera- 
citer  Dei  nutu  se  esse  prxpeditos.  Videntes  vero  ni- 
hii  se  proficere  (nam  et  Centulae  populus,  jam  in  ob- 
viam  currebat)  cum  incflfabili  nioestitia  recesseruitu 
Ilaec  vero  sancti  relatio  parum  valuit,cum  eumGea- 
tulenses  diu  habere  non  licuit.  Nam  Arnulfus  idem 
qui  primo,  iteruro  sanctum  sibi  vindicavit,  et  tan- 
quam  cautior  factus,  non  jam  in  Pontiva  palria. 


Hionis  babere.  Eo  etiam  tempore  sanctum  corpus     quam  quandoque  perdere  metuebat,  sed  in  fidcntiori 


beati  Gualarici  abstulit,  et  in  monasteriolo  castro 
una  cum  sancto  beatissimi  Richarii  corpore  servari 
praecepit.  Post  aliquot  annoruro  curricula,  Fulche- 
rius  monachus,  qui  post  Gerl)ertum  clericum  cle- 
iTicorumque  abbatem  Centuli  monasterii  rector  erat, 
:adiit  memoratum  castrum,  locutusque  cum  scdituo, 
qui  sanctorum  corpora  asservabat,  clanculo  impe- 
•iravit  cum  maximis  exeniis,  et  infinitis  precibus,  ut 
«ibi  charus  patronus  redderetur.  Designala  itaque 
nocte  Fulcbericus  equum  conscendit,  el  toto  quie- 
^ente  populo  foribus  ecclesiae  astabat  exspectans  : 
custos  autem  ille  valde  formidans  dominorum  ani- 
jnbsitalem,  populique  furorcm  (nam  incrcdibiliter 
hic  noster  sanctus  ab  omnibus  venerabatur  et  ama- 


loco  sibique  vicino,  hoc  est  in  monasterio  Sancti 
Bertini  reposuit,  simulque  sanctum  Gualarium,  ubi 
longiore  tempore  quain  mo:iasteriolo  fuit.  Longo 
itaque  tempore  monasteriuin  Centulense  tanti  Patris 
praesentia  earuit,  agente  jam  dicti  comitis  Amulft 
potenlia. 

CAPUT  XXIII. 
De  abbale  Ivgelardo, 
Tandem  placata  divinitas,  ct  suorum  •precibuf 
inclinata,  decrevit  gloriuso  reditu  patrum,  filiorum 
pectora  relevare,  quae  diuturnis  gemitibus  grava- 
bantur  pro  eorum  sublatione  :  veruro  Fiandrensi 
Arnulfo  dudum  morte  pnerepto,  et  ejus  potestatis 
haerede  nati  filio  substituto,  dicto  similiter  Amulfo, 


batur),  egressiis  ecclesiara  bis  Fulcbericum  affatus  D  hierarchiam  Francorum  absque  titulo  regii  nominis 


est  verbis  :  Ego  quidem  itus  precibus,  et  Domini  vi- 
ctus  timore  sanetum  tibi  Bieharium  reddam ;  $ed  $i 
tescitum  (uerit  me  illum  distraxisse,  procul  dubio 
fericulujn  vitfg  metB  incurram^  unde  necesse  est  ul^ 
tecum  sancto  recedente^  ego  quasi  ad  furlum  debeant 
exclamare,  ut  tali  arte  ignorantiam  possim  simulare; 
tu  vero  eum  sancto  Dei  fugam  celeriter  inibis.  Sicque 
^anctum  suo  loco  restituens,  temetipsum  quoque  ser- 
tubis,  Ilis  ita  compositis  ccclesiam  intravit,  glo- 
riosum  sancti  corpor^s  lectum  acccpit.  €umque  Ful- 
cherici  manibus  illud  voluisset  tradere,  equus  cui 
scdebat  illico  popli«ibus  in  terram  dimissls,  capite- 
que  inclinato  usque  ad  solum,  Domini  confessorem 
^ua  poiuit  veneratione  adoravit.  Fulchericus  tali 


disponebat  filius  Hugonis  Magni  dux  inclytus  Hugo. 
Qui  cum  graviter  ferrct  patriam  hostili  acerbitate 
demolitam,  nec  minus  indignarctur,  quod  et  sancto- 
rum  corpora,  ct  co^lera  qux  ecclesias  venustant 
fraudc  factiosorum  sublala  forent  propriis  locis,  et 
ad  haec  in  melius  conimulanda  animum  seduio  prae- 
pararet,  quadam  noctc  quiescenti  ei  adfuit  visio  ex 
praecepto  coclesti,  qux  illum  repulsis  dubietatis 
obstacuiis  animavit  p«5rficere,  quod  pio  quanquam, 
sed  tamcn  tiinido,  corde  facere  disponebat.  Beatus 
igitur  Gualaricus  per  visum  ei  assistens,  ex  Dei 
raandalo  talia  verba  profudit  :  Quid  hic^  inqfiii, 
facis?  Ille  hoc  perccpto  serinone,  quisnam  essel 
coepit  interrogarc.  Et  Srinctus  :  Egojsum^  ait,  Qua-- 


Ii95  CHRONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  ni.  I«94 

iaricus  Legonaci  quondam  n^onatterii  abbat^  et  Dei  A  sanctus  Dei  confessor  Richarius  proprio  loco  resti' 


propcepto  hac  tuis  $en$ibu$  veni  inferre !  Venerabili$ 
confe$sor  et  coram  Deo  claru$  $acerdo$  Rieharius 
una  mecum  ante  ho$  anno$  ex$tat  captivus ,  et  dolo 
Arnuifi  longe  a  nostri$  diu  manemu$  $edibu$  pulsi. 
Jam  Deo  piacet  ut  te  ministro  obtineatur,  teque  ju- 
bente  noster  regre$$u$;  ut  de  no$trorum  corporum 
visuprasenCiaque  nostrorum  mcesta  refocillentur  corda 
servorum^  et  ut  ii  no$tra  lcetificentnr  relatione,  qui 
no$  post  Deum  gaudent  habere  pio$  patrono$.  Id  ce- 
terrime  age,  locaque  no$tra  clericis  aufer,  atque  in  ea 
ut  prius  erant  monachos  stude  sub  regulari  norma 
unire.  Qucd  si  ha^c  imples,  promitto  tibi  ex  Dei 
jussu  per  $ancti  pia  merita  Richarii,  et  mea  prece,  te 
fore  regem^  prolemque  tuam  Francigenarum ,  ^tir- 


tueretur.  Sapienti  vero  consilio  usus,  dirigit  le- 
gatos  in  Flandriam,  mandans  Amulfo  comiti  ut 
sancta  sanctorum  corpora  propriis  sedibus  reddat. 
Quod  ille  audiens,  et  tantis  carere  nimis  aegre  fe- 
rens,  primo  abnuit,  dicens  non  a  se  reddi  debere 
sanctos,  quos  ipse  non  abstulisset.  Reversi  nuntii 
obedire  nolle  comilem  duci  insinuaut.  Tunc  ille 
coacta  in  unum.niiiiium  manu  fortissima,  illo  ire 
decrevit  quo  sancti  erant,  volens  per  semet  inde 
subblos  ad  loca  propria  reportare.  Arnulfus  autem 
advertens  non  prospere  sibi  cessurum,  si  contra 
Francos  justos  injustus  agat  conflictum,  lacrymis 
humectus,  misit  legatos  duci  Hugoni,  orans  ut  pa- 
trise  nullam  ferat  vastationem,  dirigat  tantum  opti- 


pemque  luam  regnum  tenere  u$que  ad  $eptem  ^ucce^-  ^  mos  viros  qui  sanctos  Dei  recipientes  vadant  in 


$ione$.  Inclytus  igitur  dux  volens  ocius  perficere 
Dei  praeceptum  per  sancti  vocem  sic  intimatum,  ac- 
citis  consiliariis  inquirit  quonam  modo  posset  inve- 
nire  idoneum  bominem,  cui  Centulense  coenobium 
posset  committi  ad  relevandum.  Huic  inquisitioni 
intereant  quidam  qui  noverant  satis  hujus  provin- 
ciae  habitatores,  quique  Hugoni  tale  feruntur  de- 
disse  solamen.  En,  inquiunt,  Corbeia  retinet  virum 
nobilitate  valde  insignem,  cui  putamus  quod  digne 
satis  pessit  committi  opus  quod  dicis ;  nam  paren- 
libus  nobilibus,  et  militia  inclytis  valde  fulcitur ; 
qui  cum  in  ejusdem  loci  vicino  et  in  ipsa  provincia 
maneant,  propinquo  suo  in  Dei  opere  laboranti 


pace.  Fecerat  Amulfus  comes  beatissimis  confesso- 
ribus  lecticas  argenteas,  ubi  cum  honore  corpora 
eorum  sancta  condiderat,  in  lectica  vero  gloriosis- 
simi  patroni  uostri  Richarii  tales  ab  eo  versicuU 
exarari  jussi  sunt! 

Arnul/i  comiti$  quaquaversum  facta  $ciati$ : 

Quce  $olitu$  Domino  fecerat  ipse  pio. 
Istud  Richario  lectum  qui  condidit  almo^ 
Collocavit  ei  membra  pudica  sui. 
Blittuntur  igitur  viri  insignes,  recipiuntur  sancti 
a  nostris  gaudentibus,  et  piis  lacr^mis  atque  laudi- 
bus  Deum  magnificantibus,  subsequuntur  ab  illis 
dolentibus,  et  prae  nimia  tristitia  voce  in  altum 


anxilium  ferre  non  denegabunt.  Audiens  haec  incly-  ^  elata  ejulantibus.  Cumque  jam  ab  Hugune  duce,  et 


ius  duK,  tamquesalubriconsiliocongratulans,  misit 
e  vestigio  viros  honestos,  qui  ab  abbate  Corbeiensi 
super  jam  dictum  monachum  factam  deprecarcntur 
non  retardari  electionem.  IIIo  annuente  vocatur  ele- 
gans  juvenis  Ingelardus,  quem  adhuc  eo  tempore 
ferunt  scholis  inesse,  quique  ea  ipsa  die  vel  hora 
subdiaconaius  perficiebat  ministerium.  Deductus 
ergo  in  pnesentiam  ducis,  accepit  curam  atque  la- 
borem,  quo  se  instante  repararetur  quantum  va- 
leret  haec  abbatia.  Inde  ex  more  abbas  sacratur, 
atque  accepta  fralrum  ac  militum  caterva  Centulam 
venit.  Sane  Dominus  ille  sancti  Richarii  relator 
Fulchericus  abbas  sub  die  viii  Iduum  Novembrium 
transierat  e  saeculo,  cujus  suggestu  et  hortatu  aliqui 


ab  omnibus  qui  longiuscule  exspectabant  videri  po- 
tueruut,  quis  voces  emissas  prae  gaudio,  quis  dul- 
cium  profusionem  lacryroaram  afiatim  queat  expli- 
care  ?  Magnitudo  quippe  gaudii  clamoribus  modum 
abstulerat,  dum  laetitia  pro  sanctorum  reditu  con- 
cepta,  in  singulorum  cordibus  fervens  seipsam  vix 
caperet.  Acceptis  ergo  beatoruro  corporum  amantis- 
simis  capsis,  nostri  parumper  subsistunt.  Post  hoc 
primores  populi,  et  qui  bonae  mentis  babebantur, 
jurare  a  duce  rogantur,  quod  de  sanclis  corporibus 
nihil  subtractum,  nihilque  esset  mutatum.  Quod 
cum  illi  mente  libera  et  animo  hilari  perfecissent, 
sumptis  sanctorum  corporibus  ad  propria  festinare 
cum  modestia  coepemnt.  Fama  aulem  tam  felicis 


clericorum  monachilem  ordinem  susceperant.  Abbas  D  regressus  ut  provincialium  corda  concussit,  ex- 


igitur  Ingelardus,  Centulam   veniens,  cuncta  pro 

posse  melioravit,  claustra  reparavit,  non  tamen  ut 

anliquitus  fuerant,  sed  modo  quo  adhuc  stare  vi- 

dentur.  Deinde  diebus  ac  noclibus  religioni  insi- 

stens,  et  congregationem  monachorum  augmentans, 

agebat  sobrie  sibi  commissi  loci  provectum ;  velle 

cnim  h»benti  difiicultas  nulla  inesse  poterat ;  quia 

magnis  vilUs  oppidisque  et  redditibus  locus  abun- 

dans,  facilem  cceptis  dabat  perfectionem. 

CAPUT  XXIV. 

Rclatio  S»  Richarii. 

Monasterio  igitur  ex  parte  restaurato  habitaciilis 

religiom  congruis,  ccepit.  pnefatus  dux  perquirere 

quoroodo  quod  adhuc  rcstabat  pcrfici  possct,  ut 


templo  prosUierunt  omnes,  uterque  sexus ,  com- 
rounis  conditio,  juvenes  cum  grandaevis,  monachi 
cum  clericis,  omnisque  professio  obviam  ruunt,  se- 
que  putabat  criminis  reum  qui  non  occurrisset. 
Mense  Junio,  die  secunda,  D.  Gualaricus  suo  loco 
reconsignatur,  nostratis  autem  Patris  regressus  in 
sequentcm  lucein  procrastinatur.  Mense  jam  dicto 
saeculis  ternum  diem  fundente,  inclytus  Hugo  acce- 
pit  sancturo,  perunaro  leucaro  scapulissuis  nostrum 
asporians  Patrcm  beatum,  pedibusque  nudis,  ma- 
didusque  fietu  venit  ad  templum,  Christi  amicmn 
sui  altaris  sedi  imponit;  interim  cboris,  populoqne 
cuncto  gratias  Deo,  laudesque  Christo  Yociferant^. 
Anno  Incarnationis  Domini  nostri  Jevs.  CieaSsdw 


li9S  IIARILLF1  ALDENEURGENSIS  ARRATIS  1296 

981,  indict.  ix,  iii  Non.  Junii,  haec  beatissiini  Pa-  A  cedere,  et  bonis  operibus  adbsrere,  quatenos  M 

Verumtamen  in  ipso     omnipoteniis  roisericordiam  consequi  mereamini. 


tris  Richarii  relatio  facta  est 
relationis  itinere  quid  miraculi  contigerit,  opene 
pretium  remur  narrare.  Hujus  eniin  teinpore  mensis 
campi  flavescentes,  geniUeque  spicse  largam  anno- 
nam  spondent  colonis.  Beato  quoque  Gualarico 
restituto  propriae  sedi,  cum  sancti  Richarii,  ut  di- 
ctum  est,  reditio  in  crastinum  ordinata  fuisset,  ipsa 
nocte  moratus  est  dux  Hugo  cum  exercitu  et  po- 
pulo  mediis  in  agris  qui  scilicet  segete  Iseta  jamque 
fecunda  erant  onusti.  Itaque  dum  bic  coquina  agi- 
tur,  illic  convivia  celebrantur,  dum  et  humanis  cor- 
poribus  quies  ibidem,  et  jumentis  stabiila  coaptan- 
tur,  diim  diutina  stantium  vel  jacentium  impressione 
dejiciiur,  dum  pecude  pasta,  et  pedibus  calcata  at- 
tcrilur,  spes  omnis  fructuum  messori  dciiegatur  : 
Tanta  veru  conculcatioiie  attrita  et  perdita  messe 
cultor  non  tristatur,  quia  patroni  obtentu  pro  nihilo 
computatiir.  Postmodum  igitur  veniente  metendi 
tenpore  seges  diruta  et  desperala  tam  Iseta  et  fe- 
cuiida  desecatur,  ut  in  illius  comparatione  defensae 
messes  et  sepibus  munitae  uberlale  grani  parvipen- 
derentur. 

CAPUT  XXV. 

Epistola  Joannis  papcc. 

Ingelardus  abbas  audilu  et  visu  comperiens  ab 

antecessoribus  suis,  Girberto  scilicet  et  Fulcherico, 

qui  clericis  praefuerant,  multas  saiicli  Richarii  tcrras 

donatas  et  distractas  fuisse,  aliquas  etiam,  dum  ilii 


misericordiam 
et  vitam  perpetuam  acquirere  valeatis.  Quaproptar, 
charissimi,  mandamus  vobis,  ut  omnem  baeredilateni 
quam  abstulistis   ex   monasterio  Sancti    Richarii 
confessoris,  pro  Dei  omnipotentis  amore  reddere 
procuretis.  Nam  si  rcddiderilis,  babebitis  bencdi- 
ctionem  sancti  Pctri,  et  nostram;  si  auteni  moni* 
tionibus  nostris  non  obaudieritis ,  ex  auctoritate 
Dei  omnipotentis  et  nostra  sciatis  vos  esse  excom- 
municatos  et  maledictos,  et  ab  Ecclcsia  Dei,  el  a 
communione  omnium  Christianorum  separatos,  nisi 
ad  satisfactionem  pen^encritis.  > 
hem  ad  episcopos, 
€  Joannes  cpiscopus,  servus  servorum  Dei,  Gui- 
B  doni  venerabili  episcopo  (21),  Fulconi  Ambianensis 
civitatis  venerabili  episcopo,  Dalduino  Terganensis 
civitatis  episcopo,  dUectissimis  filiis  noslris  spiri- 
tualibus,  charissimam  salutcm  et  aposlolicam  bciie- 
diclionem.  Si  sospitatis  copiam,  alacriialisque  abuii- 
dantiam  erga  vos  forc  noverimus,  haad  alitcr,  quam 
de  vobis  ipsis  lactamur.  Ca^lcruin  mandamus  vobis, 
quatenus  pro  Dei  omnipotcntis  aiuore,  sancliquo 
Petri   veneratioiie   ct   nostra  inlcrvcnicnte ,  buic 
abbati  nomine  Ingilardo  siiccurralis,  iit  monaslc- 
rium  Saiicti  Richarii  confcssoris   per  nostrum  et 
pcr  vcstrum  auxilium  icIcYClur.  Illis  quoqiie  luili- 
tibus,  qui    haTcditateni    iKonaslcrii   absluleriint, 
vestras  excoinniunicatorias  litteras  iiniciiiquc  niittere 


tacent  nec  contradicunt,  a  fortioribus  occiipatas,  ^  non  prajtcrmiltatis,  ul  omiiia  qiia»  dc  pniHliclo  ino- 


omni  studio  ccepit  satagere  qualiter  sanclus  sua 
rehaberet.  Quod  ex  parte  pcr  Dci  auxilium  factuin 
est.  Aliqui  tamen  indatiores,  diiin  in  his  bonis  qiiae 
tulerant  sancto,  complacent  sibi,  aut  satis  inviti, 
aut  certe  nunquam  quaeque  reddidcrunt.  Unde  sagax 
abbas  non  9olum  regiam  dudum  ducis  Uugonis  im- 
ploravit  pietatem,  sed  etiam  papae  Romani  pcr  se- 
nietipsum  efflagitavit  auctoritatem.  Nam  post  con- 
siructam  congruam  ordini  babitalioiiem,  cum  vide- 
ret  dura  patricnsium  corda  nolle  sanclo  sua  reddere 
quiB  abstulerant,  vadit  Rouiam,  nuntiatqiie  pontifici 
summo  qualiter  paganorum  incursu  famosum  Sancti 
Richarii  monasteriuin  depopulatum  sit,  et  qualitcr 
consultu  procerum  Franciscorum  sibi  sit  delegatus 


naslerio  abstulcrunl,  rcddorc  prociirciit.  In  hoc  ap- 
parebit  qiiod  sanciani  Romnnam  Ecclcsiani  diligitis* 
cum  nostra  dcprecalio  apud  vos  vcncrit,  si  eam 
adimplevcrilis.  > 

CAPUT  XXVI. 
De  prudentia  abbatis  Ingelardi. 
Ilis  abbas  Ingelardus  apicibus  apostolicis  freliis, 
ct  benedictione  munitus,  Galliam  revertitur,  et  co- 
mitibus  quidem  specialiier  designatis  aposlolica! 
sedis  porrigit  roandata,  cpiscoporum  vcro  prxce- 
ptis  erga  inferiores  usus,  rem  optinie  gcssit;  qui 
videlicet  ex  auctoritale  Roinanx  Ecclcsix  nolentcs 
reddere  quae  loco  sancto  abstulerant,  cxcoininuni- 
cabant.  Valuit  igitur  pluriinum  hxc  ipsius  abbatis 


ad  reparandum  locus;  orare  se,  ut  quod  solum  D.solertia,  et  multa  praedia  multosque  redditiis  aufe- 


prsestare  poterat  suae  auctontatis  excommunioatio 
hos  sequeretur,  qui  sancti  bona  injuste  tulta  reddere 
nollent.  Apostolicus  pontifex,  ex  intimo  aflectu  ei 
compatiens,  et  tanti  nominis  ecclesiam  deletam 
fuisse  gemiscens,  annuit  ei  satis  benigne,  talia  apo- 
stolicae  auctoritatis  mandata  ei  attribuens,  quae  in- 
vasoribus  forent  monstranda. 
Ad  eomites. 

I  Joannes  episcopus,  servus  servorum  Dei,  Arniilfo 
comiti,  Ralduino  comiti  cum  niatre  sua,  Gozberto 
vicecomiti,  atque  Ildiardae,  dilectissimis  filiis  nostris 
spiritiialibus,  omnimodam  salutem  et  apostolicam 
Leiicdictioiiem.  Monemus  vos  a  pravis  opcribus  re- 

(il)  Kpiscopo  Suessioncnsi. 


rens  subreptoribus ,  Ecclesiae  Centulensi  viriliter 
reformavit.  Sicut  in  Terguanensi  territorio  RoUeni 
curtem  et  Dotrilium,  qu;c  siiperius  leguntur  fuisse 
tradita  cuidam  ab  Heligaudo  abbate  et  comite ;  Gua- 
tenaas  etiam  in  praedicto  tcrrilorio,  et  Duxudem  in 
pago  Pontivo,  qua3  idco  aufercbatur,  quia  Girberto 
abbati  privatc  viventi  fuerat  attributa.  Alia  etiam 
multa  sibi  reddi  convaluit,  qux  si  narrarentur  bc- 
dium  gcnerarent.  Ecclesias  autem  multas,  quae  pri- 
sco  tenipore  sancto  loco  nostro  servierant,  et  qiuB 
nuper  a  clericis  invasae  fuerant,  de  iniquorum  d»- 
minorum  potestate  auferens  abbalix  reslituit :  inter 
quas  ecclesiam  Rerellx  reddi  fecit ;  venim  hoc  au- 


f297 


CHHOiXICON  CE^TULETfSE.  —  LIB.  10 


IIOS 


tea  gestum  est.  Igitiir  pro  liis  studiis  et  laboribus  A  existit,  qui  praeeunte  Dei  virtute  nottras  sedes  ex 


omnibus  bonis  venerabilis  existebat,  sicut  in  epi 
stola  quae  ei  a  Remensi  episcopo  missa  est,  potest 
sentiri,  quam  nos  ob  emolumentum  laudabilium  ejus 
operum  hic  inserimus  : 

<  Arnulfus  (22)  gratia  Dei  Remorum  arcbicpisco- 
pns,  dilectissimo  abbali  domno  Ingilardo,  ainuen* 
tiam  tolius  salutis.  Pervenit  ad  aures  nostras  quo- 
modo  fideliter  laborastis  in  vinea  Christi  ab  adole- 
scentia  vestra.  Videte  ergo  ne,  post  portatum  a 
vobis  pondus  diei  et  a^stus,  denegetur  vobis  merces 
laboris  vestri,  gloriosus  dennrius ;  manifesta  enim 
nobis  cst  reparatio  vestri  loci  funditus  a  vobis  re- 
parati ,  infestatione  paganorum  olim  deserti ,  per 
fructuosam  perseverantiam  vestram  sapienter  ex- 


tunc  et  miMio  clarus  altolUt.  Quia  igitur  auctore 
Deo  beati  Vigoris  corpore  sanclissimo  ditari  me- 
ruimus,  dignum  est  ut  ad  laudem  omnium  bonorum 
largitoris  Dei  et  Domini  nostri  Jesu  Christi,  quali 
modo  ad  nos  venerit  ipsum  beatissimi  praesulis  ve- 
nerabiie  corpus,  breviter  depromamus. 

Factum  est  cum  beatissimi  Vigoris  vcnerabile  cor- 
pus  intra'  sui  quondam  episcopii  loca  adbuc  pau- 
saret ,  Neustriam  patriam  contigit  barbarorum  iu- 
cursu  adeo  vastari,  ut  non  modo  pompam  saecula- 
rem,  venim  etiam  decorem  ecclesiasticum  contige- 
rit  foedari.  Ea  tempestate  in  Bajocensi  ecclesia, 
quidam  clericus,  nomine  Avitianus,  matricularius 
habebatur,  qui  dum  rerum  copiis  patriam  solito 


cuUi.  Cavendum  est  igitur  vobis  ut  seniper  detinea-  ^  non  abundare  ecclesiarum  quoque  obsequia ,  quss 


tis  ad  utililatem  vestri  monasterii  ecclesiam  loci, 
qui  vocatur  nerella,  ne  aliqua  persona  aliqua  occa- 
sione  vobis  eam  et  fratribus  vestris  possit  subripere, 
quam  Deus  reddidit  charitati  vestrae.  Semper  itaque 
a  vobis  custodito  oculo  vestrae  providentiae,  quod 
Deus  posuit  in  vestra  potestate  ulilitati  vestrx  fir- 
roiter  reservate.  Non  deerit  vobis,  Deo  volente,  no- 
fitra  auctoritas,  si  prxclara  vobis  fuerit  vestra  bae- 
reditas.  Valete.  i 

Tantis  et  talibiis  honestorum  fotus  favoribus,  in 
dies  bona  fama  crescebat,  qui  magn|t  virtute  rem 
desperatam  in  bonum  statum ,  Deo  auxiliaute , 
composuit. 

CAPUT  XXVII. 

De  Abbatis   villa,  et  Incra,  et  domno  Medardo. 

Verum  quia  nihil  omni  constat  parte  beatum,  his 
duntaxat  temporibus ,  quando  corrupta  omnia  et  in 
perversum  universa  mutata  sunt ,  is  de  quo  loqui- 
mur  abbas,  sicut  quae  perdita  fuerant  studuit  revo- 
care,  ita  multa  quae  libere  possidebantur  non  recu- 
savit  donare,  distraliere,  invadiare,  tum  quod  ali- 
quaiido  eorum,  quibus  dabat,  consanguinitate  vel 
servitiis  cogebatur  aliquid  impertiri,  tum  quod  mul- 
tas  terras  descrtas  eis  partiri  erat  necesse,  qui  ha- 
bitabiles  eas  posscnt  facere  vel  frugiferas ;  sed  et 
reges  Francorum  circa  haec  tempora  nobis  magna 
abstulcrunt  prajdia,  quse  fossatis  ambientes,  et  mu- 
r s  circumdaulcs  caslella  effecerunt. 
CAPUT  XXVIII. 

Adventus  beatissimi  Vigoris  episcofn  a  Neustria  in 
Pontivum, 
Multa  vero  Dei  gratia  erga  hunc  sanctum  locum 
ca»plt  vigere,  ita  ut  sa?pe  per  sancti  pia  merita  Ri- 
charii  multis  darelur  salus  oplata.  Sanctorum  etiam 
corpora  ad  perpetiiara  loct  tutelam,  Deo  jubente, 
istis  teniporibus  nobis  et  posteris  nostris  veneranda 
collata  siiiit,  qiiornm  pr»8cnl<a  et  intercessio  con- 
tra  mundi  adversa  umbraculum  securitatis  et  pro- 
tectio  manet.  Ex  his  praiclarus  pontifex  Vigor  unus 

(22)  Arnvlfus.  Ilaic  in  ora  sui  codifis  rcperit  Ache- 
rius,  quaj  eiiam  leguntur  in  codice  Centulensi :  Ar- 
nnlfus  iste  Remorum  archiefHsc(^s,  filius  fuit  regis 
Clotarii  :  et  quia  prodere  voluit  regmm  Francorum 


sanctis  Dei  devote  solent  exhiberi,  penitus  defecisse 
cerneret,  secum  orsus  est  meditari  quonam  moda 
vita;  praesentis  fugeret  egestatem,  reputans  suo  aevo 
patriam  hostili  acerbitate  vastatam  non  posse  repa- 
rari.  Tali  cogitationum  volumine  circumseptus , 
ratum  aestimavit,  suaeque  utilitati  commodum,  si 
illlum  qui  solus  supererat  sanctissimi  corporis  B. 
Vigoris  thesaurum  asportaret.  Revera  sciens  quod 
ubicunque  hoc  detulisset,  ejus  gratia  bona  sibi  prae- 
starentur.  Magis  autem  nosse  del)et  fidelium  dev«- 
ko,  divinitus  haec  ejus  sensibus  fuisse  illapsa,  quo- 
niam  superna  destinatio  erat  implenda,  quae  Ponti- 
▼orum  populum  isto  etiam  patrono  miinire  dispo- 

-  siierat.  Furtive  ergo  sanctissimi  pontificis  corpus 
abstulit,  ubicunque  digne  vendi  posset,  seu  Atrebas, 
ut  quidam  dicunt ,  illud  ferre  gestiens.  Haec  secum 
agens  soiuoi  Pontivum  ingressus  est,  habuitque 
nansionem  in  villa  Centula,  quse  antiquitus  ex  omni 
ipsa  provincia  nobilis  existit  et  ciara,  quamque 
beatus  Pater  ct  eximius  confessor  S.  Richarius  suo 
oKm  decoravit  exortu,  insignivit  exemplo,  nunc 
vero  suo  tuetur  patrocinio,  suique  la^tificat  ac  beati- 
ficat  corporis  praesentia.  Ad  hanc  igitur  casu  itine* 
ris  perveniens,  hospitio  receptus  est  a  quodam  viro, 
nomine  Bernardo,  qui  ejusdem  clerici  consangui- 
neus  sciebatur.  Verum  clericus  sui  thesauri  con- 
sciiis,  hospitem  infinita  prece  exorat,  ut  zabemam, 
qux  sanctis  ossibus  erat  onusta,  diligentissimse  at- 

D  que  fidissimae  traderet  custodix,  post  parum  tem- 
poris  quo  visum  fuisset  iter  acturus  :  acceptam  vero 
zabemam  Bernardus  tali  loco  ponere  eam  nititur, 
quem  latrones  adire  non  possent ,  licet  omnino  ne- 
sciret  quae  vel  quanta  res  in  ea  haberetur.  Et  erat 
ei  in  monasterio  Sancti  Richarii  arca ,  ob  tutelam 
scilicet  quarumqiie  rerum  pretiosarum ,  ut,  dum 
domi  quaedam  non  audet  habere,  domicilio  pacis  tam 
secure  quam  fideliter  servarentiir.  Hujus  certe  fida 
custodia  tbesauro  clerici  apta  creditur.  Sed  cum 
reposita  fuisset  zaberna  intra  arcae  sinum ,  pietatis 

Lothariensibus  t  ob  hoc^  facto  concilio^  depositms  est 
jussa  Hugonis  tunc  regis ,  dudum  ducis.  Cui  concilio 
interfuetunt  et  Godismannus  Ambianorum  episcopus^ 
€t  Ingelardns  abbas  Centulensis. 


1299  UAKIULFI  ALCENBURGENSIS  ABBATIS  1500 

divinae  boniUs  qux  ante  saeculu  futurum  prseviderat  A  batque  idem  abbas  omuia  qux  peterel  se  pnebitu 
jamjam  iReboat  operari.  Nam  quadam  vice  cuni 


suam  arcellam  quid  nescio  capere  volens  Bernardus 
aperuisset,  vidit  totum  ipsius  arc£  sinum  niira  cla- 
ritate  fulgere,  ac  si  flammiferis  esset  suppleta  in- 
cendiis.  Uuo  visu  perterritus  procui  secessit,  aliquid 
divini  a  suo  hospite  sibi  commendatum  reputans. 
Dein  vocans  clericum  inquirit  quale  sit  illud  ab  illo 
sibi  commendatum.  lile  pavens,  utpote  qui  videbat 
se  propalari,  non  valens  tamen  celare  quod  Deus 
omnipotens  prodiderat,  respondit  se  magni  pretii  ac 
meriti  inibi  reliquias  babere.  Haec  dicens  orat  etiam 
ne  cuiquam  ista  prodantur ;  sed  cum  neuter  illorum 
tanti  arcani  quemquam  conscium  faceret,  egit  su- 
perna  virtus  quo  celalum  omnibus  innotcsceret. 


rum ,  dummodo  sibi  panderet  tantae  virtutis  arca- 
num.  Suggerebat  etiam  in  boc  considerari  debere 
diviuam  voluntatem,  quce  utique,  inquit ,  si  a  nobu 
nollet  possideri  iUud  sacrum,  nullo  modo  prarniuii- 
strasset  tanta:  virlutis  indicium,  Sic  itaque  tam  pro- 
roissis  animatus,  quam  ccrta  ratione  superatus  con- 
scnsit ,  et  S.  Vigoris  Baiocanissse  urbis  episcopi  se 
corpus  attulisse  indicavit.  Tunc  abbas  multis  dona- 
riis  animum  ejus  illiciens,  meruit  tandem  ut  dato 
pretio  sanctissima  ossa  reciperet.  Uinc  fratribus 
collectis,  et  vestibus  splendifluis  dccenter  ornatus, 
cum  numerosa  plebis  caterva ,  atque  cum  ingeuti 
betitia,  muUoque  honore  illtic  us(|ue  chorus  dirigi- 
tur,  B.  Vigoris  sanclissima  membra  proferuiitur,  ac 


^-  .  — , —  -.j, -  ^ 

Fertur  vero  quod  multi  religiosi,  cum  in  ipsa  basi-  ^*  yelut  coclestis  thesaurus  inlra  eamdem  sancti  JU- 


lica  secretius  supplicarent,  luminaria  illic  divinitus 
accendi  viderint.  At  nos  scrupulosa  omittentes,  illa 
potius  exsequamur  quae  fldeliter  comperta  sunt. 

Die  quadam  quaedam  femina,  quid  in  ipsa  arca 
l.aberetur  nescia,  dum  divinum  oflicium  agcretur 
illo  advenit,  ac  post  diutinam  stationem  lassabunda 
roembra  super  illam  injecit.  Quanquam  autem  e 
conscientia  culpa  non  prodiret ,  quse  nec  esse 
culpa  putabatur,  placuil  tamen  divinae  justitiae  mi- 
rum  quoddam  operari,  ut,  dum  quasi  vindicat  sui 
sancti  injuriam,  merita  ejus  ac  dignitatem  omnibus 
patefaciat.  Muliefis  namque,  quae  super  arcam  in- 
nitebatur,  vestis  a  parte  natium  accensa  coepit  ar- 


charii  basilicam  convenientiori  loco  diligenter  re- 
conduntur.  Sed  divina  jussio,  quae  Ponlivorun 
genlem  ac  Centulae  cohortem  oniaverat  tanto  con- 
fessore ,  non  inaniter  palitur  tempus  transire ,  qui 
ostendat  quanti  apud  se  sit  merili  quem  sua  gra- 
tuila  bonitalenostris  sedibusvoluitinferri.  Denique 
licet  in  quocunque  periculo  invocatus  cilus  sit 
exauditor,  in  ipsis  tamen  incendiorum  periculis  lam 
efficacem ,  tamque  conspicuam  bumauis  oblutibus 
inculcat  virtutem,  ut  si  quando,  ignis  convalescena 
flalibusque  agitatuseistingui  humanamanunon  po 
test,  ac  sibi  quaeque  propinqua  flaroma  pervadil, 
dum  S.  Vigor  objicitur,  resilire,  et  quae  jam  absumi 


dere,  cum  subilo  inspiciente  populo  mulier  ignis  r  coeperant,  nutu  divino  sanctique  merito  iliico  relin 

quere  cematur  :  et  boc  non  semel,  non  bis,  ne< 
ter  quidem ,  sed  multolies  inspiciente  Centulens» 
populo,  iu  eorum  habitaculis  facium  est.  Hac  cun» 
necessilas  exigat  aguntur,  haec  semper  fieri  speran 
tur  usque  in  flnera  saeculi  per  Christum  DominuiP 
noslrum.  Amen. 

CAPLT  XXL\. 
Translatio  S.  Madelgi&Hi  confessoris, 
Cum  ccenobii  Ceutulcnsis  al  bas  Ingclardus  adhuc 
tenerel  regiraina ,  inler  c;elera  bona  quae  illi  con- 
tulit  pielas  superna,  sancti  quoque  Madclgisili  con 
fessoris  meruit  habere  corporalem  praesentiam.  Esi 
denique  vicus  in  pago  Pontivo,  qui  vocalur  Mona* 
steriolus  ,  ubi  ipse  sanctus  a  die  sui  transitus  dein- 


ardore  compulsa  ab  arca  resiiit,  et  loco  cui  indigne 
hseserat  faciente  incendio  cessit  coacta.  Fit  conti- 
nuo  clamor  cum  tremore ;  et  quod  in  arca  aliquid 
magni  esset  absque  dubio  propalatur. 

Uis  diebus  coenobii  Cenlulensis  regimina  vir  no- 
bilis  Ingelardus  detinebat ;  cui  cum  fuissent  relata 
quae  fecerat  mirabilis  Deus,  illico  nulla  mora  inter- 
veniente  inquiri  citius  jubet  cujus  esset  arca ,  erga 
quam  talia  gererentur.  Respondentibus  qui  nove- 
rant  nomen  possessoris ,  illico  eum  misso  nuntio 
uccivit.  A  quo  perquirens  causam  mirabilis  facti, 
audit  continuo  suam  quidem  esse  arcam;  suum 
vero  non  esse  quod  miraculum  fecisset,  esse  sibi 
comniendatura    unde   tantae    virtutis   processisset 


operalio  :  sed  quia  ,  inquit,  divina  dignatio  istud  D  ceps  quieverat ;  sed  cum  curiosilale  fldelium  dela- 


caeteris  portendit ,  quid  etiam  mihi  demonstraverit 
audiatur.  Ihec  inquiens  subsequenter  intexuit  quod 
praelinatum  est,  quodque  satis  celaverat,  quia  scili- 
cet,  cum  apeniissct  ioceUum,superna  virtus  mirum 
spleiidorera  oculisejus  ingessit.  Tantisergomagna- 
libus  abbas  Ingelardus  fervefactus,  omnino  decre- 
vit  talia  non  omillcre  quin  studiosius  perscrutare- 
tur,  rogatque  honiinera  ut  ad  se  festinet  deducere 
allatorera  tantae  rei.  Clcricus  tura  absens  erat;  sed 
ubi  rediit,  abbati  cilissirac  praesentatur.  Quem  abbas 
blanda  satis  allocutione  demulcens,  hortabatur  con- 
flteri  quod  mcnte  gerebat,  se  quidem  scire  quia  san- 
ctum  erat  illud  quod  zaberna  tenebatur,  tantura  in- 
fimtarel  sil>i  sancti  nomcn  scu  dignitatem.  Assere- 


tum  fuisset  corpus  ejus  Centulam  in  monaslerium 
sanctissimi  Richarii ,  coeperunt  quidam  ex  mona 
chis,  quadam  slolidilate  permoli,  dicere  quod  indi- 
gnum  essetejus  hominis  venerari  ossilla,  cujus  igno- 
rarent  actus  vel  vilam.  Cumque  hac  ralione  vel  po- 
tius  irrationabilitate  aliquoties  contenderent ,  cral 
antiquitus  ecclesiola  quaedam  in  conflnio  Centular 
sub  ipsius  sancti  nomine  dicata,  ad  quam  decreve- 
runt  ipsum  ferri  debere,  dum  et  suae  ecclesiae  doni- 
ciiio  frueretur,  el  illum  tali  raodo"  non  cogerenlur 
honorare.  Factumqueest  ita.  Cura  ergo  illic  fuisset 
positus  ille,  Deus  qui  humilia  respicit,  quique  olim 
videns  Liam  despeciui  haberi  causa  deformiUtis« 
dedit  ei  fecunditatem,  ut  prolis  saltem  numerosilale 


1301  CIIRONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  01.  ISOt 

kmari  possel,  qiin  sui  vuUtis  foeditate  horrebatur,  A  honorificentia,  'fratres  ilium  CentuUm  referre  yo- 

luenint;  sed  divino  nutu  efficientia  defuit;  uam 
cum  in  redeundo  ad  ipsam  usque,  quae  ipsius  pro* 


ille,  inquam,  Deus  cum  videret  hunc  6i*um  senrum 
perignoratis  vita^  ejus  geslis  non  satis  amari,  ut 
quanli  penderetur  meritum  illius  populis  demon- 
straret,  voluit  sua  pietate  eo  loco  niulta  patrare 
Ria^nalia ,  quo  ejus  luerant  menibra  non  sine  de- 
speclu  porlata. 

[Denique  c^cis  vlsum ,  surdis  auditum ,  claudis 
grcssum,  cxlcrisque  incommoditatibiis  tale  contulit 
reinediuni,  ut  si  qux  facta  sunt  seriatim  scribi  po- 
tuissent,  omniniodo  abstulissent  auditionis  volunta- 
tem  sua  multiplicitate  onerosam.  In  tantum  vero 
Ibi  superna  virtus  operata  est,  ut  duae  trabes  vix 
ferre  suflicerent  sanitatum  indicia,  hoc  est  susten- 
tacula  contractorum,  vel  ofTas  e  cera  factas  pro  ocu- 


pria  fuisse  memorabatur,  comitanle  populo,  penr^ 
uisset,  ponderositate  gravissima  substitit  immobile, 
Interea  dicebant  quidam  motum  eum  fuisse  pro 
ablatione  peculii,  et  hanc  gravitatem  suae  indigna- 
iiouis  indicem  ostentare.  Quod  postmodum  res  ipsa 
verum  esse  docuit ;  nam,  convento  fraudatore,  ura- 
verunt  fratres  ut  sancto  sua  redderet ;  ille  auteui 
timore  Yindictaa  coelcstis  correptus,  fratrum  precatis 
libens  paruit,  et  8ua  sancto  libera  fore  cessit.  Doc 
facto  ad  saiictum  reditur,  lectica  gestatur,  ponde- 
rositas  nulla  sentitur. 
Igitur  haec  sunt  gloriosa  sanctorum  pignora,  qui- 


lorum  vel  aliorum  membrorum  inGrmitatibus ,  ipsi^  bus  praeter  illas  [gloriosas  reliquias,]  qux  longe  su- 
tancto  oblatas ,  vel  etiam  compeditorum  vincula, 
vel  certe  mullimodarum  aegritudinum  quas  diccre 
non  possumus,  diversa  ostenta.] 

Cum  ergo  lam  evidenter  claruisset,  vere  hunc 
apud  Dcum  esse  niagnum ,  ccepit  abbas  Ingelardus 
cum  monachis  suis  pcenitentia  moveri ,  quod  tam 
claram  Dei  margaritam  quasi  quoddam  vile  abjecis- 
ftcnt,  et  quem  prius  pro  obscuriiate  despexerat  san- 
ctitalis,  cum  devota  cordis  humilitate  et  celebri  ho- 
nore  disposuit  reportare,  ad  quem  amandum  et  ho- 
norandum  magnifica  Dei  virtute  invitabatur.  Tunc 
aggregatis  fratribus  cum  multo  honore,  magnaque 
timoris  Dei  revercntia  jam  dictam  ecclesiolam  expe- 
tivit ;  praemissaque  erroris  poenitentia,  atque  ado-  p 
rato  Domino ,  qui  in  sanctis  suis  mirabiiis  est  et 
gloriosus,  Gorpus  sanctum  acccpit,  et  ecclesiae  san- 
ctissimi  Richarii  cum  iaudibus  restituit  [uti  eum 
qui  menlium  duritiam  mcritorum  virtute  donave- 
rat :]  quod  etiam  huc  usque  ibidcm  servalur. 

Uaec  quidein  domni  Ingelardi  temporibus  accide- 
runt ;  sed  quia  uunc  de  hoc  sancto  loqui  suscepi- 
mus,.  addamus  islic  illa  etiam  quae  longo  spatio 
postea  gesta  sunt,  nc  penitus  exciuaiit  menioriae,  ct 
ne  posteritas  coruni  fiaudctur  cognitione.  Fuit post- 
modum  consuetudo  ut  unoquoque  anno  die  sui  festi, 
quod  est  iii  Kalendas  Junli,  mulliludo  fidelium  ad 
locum  ubi  olitn  sepultus  quicveral  proccssionalitcr 
cuni  deferret,  conveniebatque  c  proximis  villis  vcl 
municipiis  turba  populoruin,  ct  cum  multa  Ixtitia 
sancti  (estuin  colebant.  Qundain  ergo  vicecum  fuis- 
set  illiic  portatum,  ct  expietis  soleinniis  cuin  jam 
tempus  et  hora  rediissct  refcrendi,  egredicntibus  dc 
ecclesia  fralribiis  tanlaui  eontigit  fieri  pluvia  et  ven- 
torum  tiirbulentiam,  ut  ipsa  dies  nocte  turpior  ha- 
berctur.  Ferebantur  pro  niore  ante  corpiis  sanctum 
diio  argentea  ceroferaria,  qiioruin  lumina,  licel  vcn- 
lis  pulsarentur  etpluviishumectarentur,  nequaquam 
tainen  exstingui  potuerunt,  quousque  ipsam  paro- 
chiam  in  qua  fuerat  conversatus,  transisset,  ita 
quasi  designans  quod  proprium  fuerat  micaculo  sa- 
cravit.  Quaedam  aliquando  terra  per  vim  injustitix 
a  quodam  fortiori  ecclesiae  illius  tiika  est,  ct  cum 
<:onsuetudinaLter  sanclus  illuc  ceferrclur,  celcbrata 


perius  designata  sunt,  Centula  nobilis  decoratur  : 
Sanctum  abbatem  et  charissimum  Patrem  Richarium 
ex  se  progenitum  primatem  laeta  excolit ;  post  qmm 
secundo  honoris  loco  apud  nos  B.  pontife^.  Yigor 
veneratur ;  deinde  ille  ferax  divinorum  mandatorum 
Caydochus  habetur ;  post  quem  ipse,  de  quo  modo 
uarravimus,  S.  Bladelgisilus  indicibiliter  amatiir. 
Yeneratur  cum  istis  S.  Caydoci  socius,  quem  qui- 
dam  Adrianum  vocitant.  Inter  tantorum  merita  beatl 
et  sancti  Angilberti  abbalis  munimur  reliquiis, 
beatarumque  martyrum  Chrisli  ct  virginum  E!o- 
varx,  Sponsarx,  patrociniis  confovemur.  llae  autem^ 
beatissimae  virgines,  quantum  a  prioribus  comperi* 
mus,  beatae  Macrx  martyris  sociae  ct  convirginale» 
exstiterunt,  ct  una  cum  ipsa  a  pcrsecutore  Hictu^s 
varo  pro  Christi  nomine  martyrizatae  sunt. 

His  abbas  Ingelardus  munitus  patronis»  bisque 
advocatis  protectus,  multani  bonorum  abundantiam 
Deo  ministrante  meruit.  Fuerunt  etiam  sub  ipso  in 
hocsancto  loco  aliquanti  optimi  viri,  qaietTeguIa- 
ris  normae  servatores,  ct  eidein  in  laboribus  fuerunt^ 
adjutores.  Iloruin  aliquos  pro  eorura.reverentia  me* 
moramus.  Angclrannus,  qui  cognominatus  est  sa- 
piens,  nosler  postmodum  abbas;  Guido  Forestis^ 
Cellse  ablias;  Arnulfus  Sancti  Judoci  al:bas ;  Huber- 
tus  Forest:3  Cellx  nbbas;  Cualtcrus  cognomento 
Grimulio,  Sancti  Salvii  abbas. 

CAPUT  XXX. 

D  De  pr<vdii$  in  Hlotharii  regno  Nolhero  Leodii  episeopo 
oppignoralis , 

In  Illotharii  regnohabebantur  aiiqua  praedia,  qun 
quia  longe  posita  non  facile  visebantur,  placuit 
domno  abbali  ea  committere  Leodicensi  episcopo, 
tunc  temporis  Notkero,  acceptis  xxxiu  denariorum 
libris,  eo  tenore,  ut  ipsc  episcopus  per  xx  annos 
eorum  redditibus  potiretur;  et  tunc  reddita  sibi,  ve^ 
ecclcsiae  suae  jam  dicta  pecunia,  Centulensis  ecclesia 
sua  rehabeiet,  de  qua  pactione  tale  teslimoniuni 
confectum.est : 

€  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis  Notko- 
rus,  soliufr  Dei  gratia  providente»  I..eodicensi8  £c- 
clesiae  aliquantulum  providus  pontifex.  CathoKca^ 
litatris  Ecclesiac  fdiis,  tam  praesentibus  qitam  fiiMyiv^> 


J505  HARIULFI  ALDEKBURGENSIS  ABBATIS  tSCi 

quibus  censeri  conslat  senipcr  professione  tenend»  A  reddcndo  argento  non  gcii^iaiuus  dispendium  re- 


pi^tatis,  notum  flcri  volunius  quam  conventionem 
ego  et  abbas  Ingclardus  invicem  habuimus.  Habe- 
bat  siquidem  praedictus  abbas  S.  Richarii  quaedam 
praedia  in  nostro  episcoplo  sita,  v  videlicet  mcnsos 
in  villa  Hair,  cl  v  in  villa  Farmala,  ac  i  in  viila 
Bursis,  et  i  in  Gledela,  qux  nobis  oppignoravit,  datis 
sibi  a  nobis  ex  thcsauro  S.  Lamberti  xxxiii  dena- 
riorum  libris,  ea  scilicet  ratione,  ut  nos  vel  no«tri 
successores  annis  xx  sine  reclamatione  teneremus, 
sumpto  tantuin  usufructuario  cum  caeteris  redditi- 
bus,  non  alio  suspecto  foenore.  Annis  vero  praedictis 
flnitis,  quacunque  die  ille  aut  quilibet  suceessor 
suus  nobis  vel  nostris  similiter  successoribus  me- 
moratuin  pondus  argenti  reportando  redderet,  sua 
praedia  absque  ullius  conlradictionis  impedimeiito  ' 
rccipiendo  rehaberet.  Unde  ut  sic  rem  gcstam  nostri 
cognosccrent  posteri,  hujus  testimonii  chartulam 
]ussimus  conscribi,  signoque  nostro,  ac  signis  fidc- 
!ium  nostrorum,  tam  clericorum  quam  laicorum, 
qui  nobistunc  temporis  aderanl,  ut  prudens  peticral 
abbas,  censuiinus  conflrmari. 

c  Sign.  Nothcri  episcopi.  S.  Godescalci  praepositi. 
S.  Nithonis.  S.  Siconis.  S.  Ecberti.  S.  Frederici. 
8.  Gualteri  militis.  S.  HisereUni  militis.  S.  Norberti 
iniiitis.  S.  Odelmi  militis.  S.  Butsonis  militis.  De 
suis  autem,  S.  Ingelardi  abbatis.  S.  Angelranni  mo- 
nachi.  S.  Duodelini  monachi.  S.  Senardi  militis.  S. 
Heriberti  militis.  S.  Ruelhelini  militis. 

c  Acta  suiit  haec  Lodii  publice  v  Kal.  Novembris,  q  pus,  et  volens  omnino  manere  iiiviolatam  conven- 


ceptionis.  Neque  haec,  idcirco  quod  simus  imparati 
nimis  ad  suscepta  reddere,  sed  quia  tenemus  sacrae 
Scripturae  testiinonio  quod  pcrmittat  Deus  impinm 
regnare  pro  scelere,  omnia  coutradictionis  oslia  cu- 
pimus  obstruere. 

c  Cunclipotentis 
Dextera  Christi, 
Qui  miseratus 
Nostra  caduca, 
Missus  ab  alto 
Yenit  ad  ima; 
Ac  pretiosa 
Murle  redemit 
Noxia  vitae 
Crimina  nostrae, 
Te,  pie  paslor, 
-  Prolegat  omni 
Teinpore  saecii 
Sicque  pudice 
Det  tibi  totam 
Ducere  vitara ; 
Ut  merearis, 
Exspoliatus 
Tegmine  carnis, 
Esse  cobaeres 
Coclicolarum.  i 

Suscipiens  vero  haec  precata  vcnerabilis  episoo- 


anno  Dominicae  Incarnationis  989,  indictioue  xii, 
iroperii  vero  Henrici  anno  primo.  i 

Hac  stabilita  conditione,  Ingelardus  abbas  jam  re- 
versus  direxit  dictilia  ipsi  episcopo,  postulans  ut 
Iisec  conventio  iterum  firmarelur,  et  ne  quis  futuro- 
rum  episcoporum  illam  infringeret,  sub  anathemate 
prohiberet,  quo  incouvulsa  non  tanlum  charla*.  testi- 
inonio,  sed  et  timore  prolato;  cxcommuuicationis 
pcrniauerct.  Scripsit  autem  ita  : 

c  NotKcrio  episcoporum  praecellentissiino,  Inge- 
Urdus  abbas  cuin  cuncta  calerva  Centule^isium  fra- 
trum,  pluriinarum  virtutum  et  boni  operis  perse- 
verantiam.  Quoniam  quidem  tuae  benevolenliae  im- 
mensitas  ionge  lateqiie  diflusa  pervenit  ad  nos,  sci- 
licet  compatiendo  nos  expendere  saepius  vanum  la- 
l>orem  in  eundo  aut  redeundo,  dum  nitimur  invisere 
quae  sunt  in  hac  terra  Sancti  Richarii  praxlia,  habe- 
luus  gratias,  proque  tua  tuorumque  salute  divinis 
auribus  porrigimus  precum  vota,  parati  etiam  im- 
pendere,  si  usus  fuerit^  miiltimoda  corporis  servitia. 
Et  quia  tantum  onusnobiscum  supportaredignaris, 
postulamus  ut  super  hoc  negotio  sis  sollicitus,  exco- 
J;ns  inculta,  re^dificans  destructa,  quatenus  a  no- 
bis,  reddito  mutuo  a  te  sumpto,  res  suas  auctas  re- 
eipiat  nostra  Ecclesia  a  tua  industria.  Suggerimiis 
ctiam  ut  auctoritate  libi  tradita  interdicas  ne  aliquis, 
aliter  quam  stabilitum  est,  immutare  prxsumat,  ut 
si  aliquis  tuorum  successorum  (quod  Deus  prohi* 
|vQat),rebus  a  tebene  paratis  male  abusus  fuerit,  in 


tionem  apud  suos  successorcs,  jam  dicto  saepe  taiia 
rescripsit  abbati  : 

c  Notgerius  episcopus  Leodicensis  charissimo  suo 
Ingelardo  abbati.  Quoniam  hactenus,  mi  dilectis- 
sime,  nihil  ex  sacrilegio  habere  cupivimus,  nec  cu- 
pimus,  ne  quid  (quod  quidem  absit !)  ex  sacrilegio 
nostrae  Ecelesise  post  discessum  noslnim  relinqua- 
tur,  nimia  tui  devictus  dileclione  pclitioni  tu»  fa- 
ventes,  quod  mandasti  providus,  fieri  dignum  duxi« 
mus,  ne  quis  successor  meus  conventionem  qoam 
invicem  habuimus  mutare  praesumat  in  pejus.  Ideo- 
que  nolum  fieri  voluiuus  cunctis  Ecclcsix  fideltbus, 
tam  futuris  quam  pracsentibus,  quod  quacunque  die 
tu,  aut  quilibet  successorum  tuorum,  iiobis,  vel 
^  nostris  similiter  successoribus,  xxxiii  denariorum 
libras  reddiderit,  absque  ullius  contradictionis  im- 
pedimcnto  sua  praedia  recipiat  ecclesia  S.  Ric!  arii. 
Quicunque  id  temerare  praesumpserint,  ex  auctori- 
tate  Dei,  sancUeque  Mariae  genitricis  Doinini  nostri, 
el  sanctorum  apostolorum  Pctri  et  Pauli,  ac  beali 
Lamberti  martyris  Cbrisli,  sint  damnati,  anatbo:na- 
tisque  vinculisobligati.  i 

CAPUT  XXXI. 

De  viUa  qum  dicitur  Matermorlua, 

Est  in  confinio  Lelgiae  quaedam  villa  Sancti  Ri- 

charii,   vocabulo   Matermortua,  quam  sxpe  dicttis 

abbas  cuidam  petenti  ita  habere  concessit,  ut  quin- 

diu  viveret,  possidcrct,  et  post  siiumdcccssnm  iuitis 


mZ  CHRONIGON  CENTULENSE.  ^  LIB.  IV. 

8UUS  baeres  similitcr  in  vita  sua  teneret.  Permisit  A  CAPCT  XXXII. 


130$ 


autlem  intuitu  laboris,  qui  ex  longo  itinere  accide-' 
bat,  somptis  a  jam  dicto  milite  centum   argenti 
BoU({ls,  ita  tamen  ut  uno,  quoque  anno  redderetur 
census  xxv  solidorum.  Super  cujus  flrmatione  talis 
confecta  est  cbartula. 

4  In  nomine  sanctae  et  individus^Trinitatis.  In- 
gelardus  divina  dispositione  Centnlensis  cceniMi 
abbas,  ad  notitiam  sanctae  Dei  Ecclesiae  fideliumf 
tam  fututorum  quam  prsesentium,  veniat  quod  qui- 
dam  miles,  nomine  Hubertus,  nostram  praeaentiam 
adierit,  magnppere  deprecans,  quatenus  ei  quamdan 
terram  in  Lotharii  regno  sitam,  quae  dicitr.r  Mater- 
mortua,  jure  venditionis  concederenius.  Nos  vero 
ipsius    petitioni    favenles  fleri  dignum  duximus. 


De  farinario  prwitito ;  et  obitus  ejus, 
In  riparia  Scarduonis  fluvioli  est  inter  alia  quod- 
dam  farinarium,  quod  dicitur  Mirumdoliifm,  quod 
Idem  abbas  cuidam  suo  parenti,  nomine  Raginero, 
in  ntione  victus  aliquandiu  cessit;  simulque  red- 
Itum  pobiici  dibani.  Sunt  et  alia  multa  quae  gessit 
aliqaando  in  redimendis,  aliquando  vero  in  inva- 
diandis  saneti  loci  terris  ac  villis,  quae,  quia  non 
omnia  profutora  speramus,  reciiare  faslidimus.  II- 
lod  autem  necetsario  et  couvcnienter  intimamus 
qood  stabiiitis  fratrum  ofiicinis,  slabilita  quoque 
monachorum  oongregatione,  cui  ipse  longo  valde 
tempore  prsfuit,  mortuus  est  Nonas  Junii.  et  sepul- 
turam  meruit  in  Sancti  Patris  nostri  Richarii  ecclo- 


Concessimos  ergo  ipsi,  atque  suae  conjugi,  nemine  B  sia  hactenus  conspicuam. 


Alguidi,  unique  haeredi  ipsorum,  terram  quam  po- 
stulaverat,  sumptis  ab  eo  centum  argenti  solidis, 
ea  condilione,  ut  quisquis  supersles  fuerit,  eam 
absque  ulla  contradictione  possideat;  atque  omni 
anno  tempore  Quadragesimae  xxv  solidos  denario- 
rum  persolvat.  Sed  quia  de  nomine  haeredis,  necdum 
certus  erat,  postulavit  duorum  annorum  inducias, 
quas  ct  a  nobis  impctravit.  Haec  idcirco,  ut  quia  ad 
ipsius  nomen  scribendum  vacua  reiinquitur  mem-* 
branula,  vocabilur  siquidem  (23)...  ne  forle  dissi* 
inilitudine  litterarum  subscribatur  chartulae  falsitas. 
Et  ut  per  succedentia  tempora  sic  stabiiiter  per- 
inaneat ,  manu  propria  flrmatur  ab  omnibus  no-* 
bis. 


Materiale  tuum  ref>eten8  hic  abba  quieicis. 
Ingelarde^  tuba  revocet  dum  ccelica  functos : 
Quem  mundo  genuit  heroum  clara  propago^ 
Baptismus  Christo  per  terbum  fontis  et  undam. 
Qui  monachus  prtmo,  monachorum  rector  abinde^ 
Richarii  sacram  sancti^  quam  barbarus  hostts 
Vepribus  implerat^  reparasti  funditus  a^dem 
Fervidus.  At  quintum  voivebat  Junius  orbem^ 
Dum  tibi  communem  mors  intulit  aspera  sortem. 
Huic  successit  e  suis  unus  monachus,  nomine  An- 
gelrannus,  sapiens  cognominatus.  I>e  quo,  quia  hic 
tertius  hujus  operis  liber  prolixior  est  babitus, 
nunc  referre  supersedimus,  maxime  cum  ejus  illu- 
stris  vita  ante  hoc  tcmpus  a  quodam  fratre  exarata 


c  Signum  abbatis  Ingelardi.  S.  Adieri  decani  et  G  inveniatur.  Dehoc  itaque  aliqua  relaturi  quartum 


inonachi.  S.  Ingelranni  monachi.  S.  Otlierti  archi- 
diaconi  Leggiensis.  S.  Alboldi  archidiaconi.  Signum 
Joannis  arcbidiaconi. 

c  Actum  monasterioS.  Richarii  iv  Idus  Mart.,  re- 
giiante  rcge  Roberlo,  anno  xi.  > 


recreato  spiritu  libellum  iucipiemus,  ut  more  evan- 
gelico  justorum  quadrigam  deducere  videamur,  au- 
xiliante  gratia  Domini  nostri  Jesu  Cbristi,  cui  cum 
;pterno  Genitore  et  coaetemo  Flamine  sit  laus,  et 
honor,  ct  potestas  in  sa^ula  sxculorum.  Amen. 


(23)  In  margine  codicis  quo  Acherius  usus  est  legitur  Atguidis. 


LIBER  OUARTUS- 


CAPUT  PR1MUM. 

De  ortu  domini  Angelranni,  et  de  doctrina  ejus. 

Cuin  igitiir  omnis  inundus  Unigeniti  Dci  descen- 
Kiune  per  camis  assumptioncm  se  gratuletiir  re- 
dcmptiim,  silrpie  universalis  exsultatio  liberatio 
cummunis,  proprium  tamen  quorumdam  locoram 
dignoscitur  csse  gaudium  viros  habuisse  tales  qui 
sanctitatis  ac  doctrinx  pranrogativa  Patres  non  im- 
inerito  vocentur  et  paslorcs.  Hoc  privilcgio  potita 
situ  et  nomine  dulcis  Pontiva  pruvincia,  praecelso- 
nim  saepius  laetata  csl  virorum  genitura.  Ipsa  deni- 
que  illud  fuigenlissimum  sidus,  beatum  scilicet  Ri- 
charium,  olim  protulit,  ciijus  patrocinio  ct  corpo- 
rali  praesentia  se  beatani  exsoltat  Centula.  Ipsa 
etiam  post  illos,  quos  supra  memisse  legitur,  glo- 
riosae  recordatiouis  virum  protulisse  scilur  Angel- 
rannum,  qui  quoniam  omnem  sui  temporis  laudcm 


excedit,  sui  nominis  memoriam  usquequaque  pra* 
tendit. 
D  Natiis  cst  Angelrannus  deifer  parentibus  juxta  sae* 
culi  pompam  non  adeo  generosis,  quamvis  omnino 
ingenuis,  sed  plane  Dei  timore  elegantissimis.  Qui 
quantae  opinionis,  quamqiie  l)oni  odoris  foret  futu* 
ms,  ante  suam  nalivilatem  divinilus  praemonstra- 
tum  cst.  Vidit  namque  ejus  genitrix  quadam  dor« 
miens  nocte  quasi  ex  se  leniter  sertum  procedero 
quod  totiiis  Centulae  muros  procingens,  omnium 
ora  in  sui  laiidem,  et  admirationem  solvebat.  Quod 
postquam  religioso  marito  insinuavit,  ille  gralia 
doni  coelestis  afllatus,  dixit  pro  certo  hoc  fore  prae- 
saginm  optimae  prolis  qoam  Domini  dono  proxime 
essent  accepturi,  quae  bonorum  odore  operam  oni« 
versos  afllaret. 
Hic  ergo  bona»  indolis  esse  incipient,  profondi* 


I3'J7 


HARIULFl  ALDENBLRGENSIS  ABBATO 


!SOS 


qiie  SCQSUS  acumine  ^i^ens,  infraaeYUin  puerile  re-  A  aperiuntur,  pnedicalionum  verba  pro^^^unt,  rc  n- 


pertus  est  in  lilteris  dscendis  ferventissime  ardens. 
Jam  enim  Dco  se  inspirante  idem  puer  quisnam 
fiiturus  foret  prsesaglo  quodam  ostentabat :  et  cum 
scriptum  s.t :  Anima  jmti  sedes  sapienticB,  sapienlia 
vero  Dei  Christus  est,  summx  Sapientise  prxsigna- 
bat  se  temphim  fieri,  dum  lilterarum  non  poterat 
scientia  satiari.  Et  quia  non  lasciviam  mundi  am- 
plecti ,  sed  Dei  servitio  perpetim  maluit  mancipari, 
Bionacbili  auctus  est  toga  intra  S.  Richarii  nionaste- 
rii  clauslra.  Dein  divinis  donis  cum  aetate  crescen- 
tibus,  babitum  quem  bumanis  prjeferebat  obtuti- 
bus,  multimodae  sanctilatis  exornabat  speciebus. 
Inerat  ei  mater  et  nutrix  virtulum  humilitas,  prae- 
poilebat  in  eo  obedientix  indicibilis  qualitas,  con- 


meantium  corda  infundunt ,  miratur  rex  ejus  affa- 
mina ,  delectatur  conlinentis  vilx  munditia  ol)Stu- 
pescunt  omnes  linguae  nitorem,  reverentur  uiimi 
puritatem.  Verum  quod  in  ipso  itinere  relatum  est 
gestum  fuisse,  dignum  videlur  inseri  historix;  si 
quidem  multimoda  assertione  insinuatus  est  ita  per 
omnem  viam  Deo  regique  in  divino  servitio  mili- 
tasse,  ut  librorum  nunquam  indiguerit  juvari  so- 
lamine ;  quod  an  fieri  potuerit,  non  inertes  judicent, 
sed  studiosi  examinent.  Igitur  Romam  perventum, 
atque  inde  feliciter  esl  remeatiim. 

Hujus  ergo  evenlu  itineris  vir  Dei  Ange)rannus 
ftd  regis  notitiam  venit  :  Quapropter  ipse  rex  noo 
eam  inter  infimos  relinquere  corde  tenus  ambivit 


servaLalur  ab  eo  ilia  quae  odisse  quemquara  nescil  ^  ^nierim  vcro  dum  rex  perquirit,  quo  eum  honore 


cbaritas.  Enimvero  quia,  ut  supra  dictum  est,  in 
discendo  multum  gliscebat,  accepta  a  patre  loci, 
nomine  Ingelardo,  non  minima  reverentia  digno 
licentia,  longe  seposita  scrulatus  est  scholarum 
magisteria ,  more  scilicet  prudentissiroae  apis,  qua: 
circuit  diversorum  florum  arbusta ,  ut  mellis  dul- 
core  sua  repleat  receptacula.  Denique  multorum  ex- 
perientia  probatum,  et  liberalibus  studiis  ornatissi- 
mum  civitatis  Carnotense  venerabilem  episcopum, 
ac  cum  multo  honore  vocitandum  Fulbertum,  pne- 
ceptorem  adeptus  est  alque  didascalum  :  Hic  ei  mo- 
nitor,  hic  tam  morum,  quam  litterarum  fuit  insti- 
tutor.  Gaudebat  venerabilis  praesul  de  lanti  discipuli 
solatio,  relevabatur  tam  idonei  auditori  industria  q 
atque  ingenio.  Tandem  igitur  grammatica,  musica 
atque  dialcctica  optime  instructum,  Centulam  re- 
mitlil  tyronem  amicissimum,  jam  tunc  sacerdotio 
ornatimi;  quem  velut  grandem  thesaurum  recipit 
pia  congregalio  Centulensium.  Hinc  jam  quod  in- 
genli  studio  fuerat  quaesitum,  profertur  magnac 
scientise  pnecipuum  margaritum,  reparantur  libri, 
conscribuntur  necduin  conscripti,  educantur  piieri, 
dispertiuntur  quainplitrimis  sapientix  thesauri,  il- 
Iiistralur  p.itria,  et  ab  omnibus  circumquaque  felix 
vocatur  Centula,  quae  tanto  praesagiebatur  patre 
heanda.  Verura  populi  id  fieri  geslientis  voliintati, 
et  desiderio  felix  accessit  edeclus. 
CAPUT  n. 


fulciat,  semper  venerandus  Angelrannus  sua  inba~ 
bilatione  Centulam  exakat.  Et  provenit  Deo  ordi- 
nante  ut  abbatia  Centulensis  paterna  privaretur 
sollicitudine.  Fratrum  ergo  sanims  ronsilii  cou* 
cordi  electione  id  otlicii  suscipere  cugitur  Angel- 
rannus,  qui  Domini  praescientia  ante  omnia  saecula 
ad  hoc  fuerat  praeparatus.  Tunc  rex  ovans,  quod 
sicut  cupierat  locum  honorandi  rcperisset,  sxpc 
dictam  Centulam  hac  de  causa  concitato  gradu  de 
venit.  Enimvero  famae  velocitas  Angelranni  aurt:S 
percellens,  dicto  citius  timore  salubri  ejus  prseco^* 
dia  replet.  Quid  ageret  non  inveniebat.  FratnitQ 
unaniinis  electio,  exstantc  admodum  parva  quu- 
rumdam  sua  nobilitate  inflatorum  contradiclione, 
pastoralitatem  suscipere  cogebat;  regia  etiam  at- 
ctoritas  ad  hoc  impulsura  propinquabat.  Sed  ille, 
qui  subesse  quam  praeesse  malebat,  omniiio  se  in 
dignum  hujusce  rei  perceptione  prxjudicabat.  Sum 
pto  igitur  ausu  silvariim  lustra  expetit,  ibique  s€ 
ne  inveniretur  abditis  quibusdam  recoudit.  Rex  ad- 
veiiiens  virum  interrogat,  furtim  eum  abscessisse 
monachorum  turba  proclamat.  Rcx  miratur  iutcn- 
tionein,  praedicat  huinilitatem,  jubetque  ut  citiiis 
pergatur,  ac  elcctus  Domini  ad  se  reducaiur.  Exeunt 
ergo  militares  praeclarum  Dci  militcin  perquirentes; 
sciscitantur  a  qiiibuscunque  obvianlibus  sicubi  vi- 
sus  fuisset  vir  clucntissinius.  Tandcm  igitur  peracta 
mulla  scrutatione  in  silva  Olnodioli  dignoscitiir  la- 


Qualiter  regi  sit  notificatus,  vel  qualiter  abbas  sit  D  ^ere.  Itur  ocius,   perquiritur,  inventus  adducitur, 


effectus 

Eo  tempore  rex  Roberlus,  prudentiae  lumine  cla- 
rus,  regni  Fraiicorum  post  patremHugonem  illustra- 
batur  fascibus.  Ciii  iiiitu  divino,  ut  credimus,  sxpe- 
dictus  vir  tali  modo  refertur  notiflcatus.  Cum  enim 
adhuc  in  Francix  partibus  delinerclur  disciplinis 
scholaribus,  supradictus  rex  in  Romara  bonae  vo- 
luntatis  devotionc  esl  coactus  ;  duinque  jussu  ejus 
diversis  in  loris  quxrcreiitur  divini  ser>itii  plene 
imbuti  offi  :iis,  ab  oinnihus  pracdicatus  est  eflicax  in 
hac  re  Angeirannus  vcncrabilis.  Itaque  profectionc 
parata  rex  callcra  arripit,  cui  Angelrannus  hone- 
stiftsima  vita  [ins:gnit!is]  comcs  acccdit.  Intcrim 
diim  gradiutitur,  divillx' hsitcnus  occullatx  lalius 


regisque  Roberti  praesentiae  sistitur.  Rex  itaque  gau- 
dens,  ecclesiae  basilicam  intrat,  omnique  spectante 
uobilium  vel  ignobilium  caterva,  per  fuiies  ad  signa 
pendentes  ipsi  tolius  loci  doininationcm  delegat. 
Dein  jul>etur  ab  ipso  rcgc,  ut  quantocius  accelera- 
relur  benedictionis  consecratio  digna.  Vcre  ergo 
iste  siiperni  membrum  capitis  fiiit,  qui  mciiior  siium 
Dominuin,  dum  eum  vellent  populi  facerc  regcin, 
fugisse  in  montein,  ne  siipercilio  praelationis  extoi- 
ieretur,  maluit  subire  cavernam. 
CAPLT  HL 

Benovalio  conditionis  inter  Ingelardum  abbatent  et 
Notherum  Leodii  quscopum. . 

Jain  vero  sumplo  abbatis  oflicio,  qtiis  ejus  bona 


iS^  CHRONICON  CENTULENSE.  ~  LIB.  IV.  izn 

dignc  poteiis  sit  cxplicare  ?  Erat  enim  ei  sUidium  A     <  Jn  nomine  sancUe  et  indiTiduae  TriniUtis,  cgo 


juge  propriae  viue  naevis  carere,  coram  Deo  ct 
hominibus  bona  semper  providere,  commissorum 
inepta  resecare,  tam  exemplo  quam  verbo,  bona 
eorum  augere,  quidquid  bonum  semper  ambire, 
quidquid  pravum  semper  cavere.  Nec  ejus  bene- 
▼olentiae  sat  est  animarum  salutem  obtinere,  sed 
curat  etiam  terrenis  aediflciis  locum  commissum 
honorare.  Denique  moenia  stnixit,  sacras  aras  auro 
et  argento  vestivit,  Christique  vasa  sacroftancta 
pro  posse  ampliavit  Delectabatur  plaue  sanctum 
ingenium  bono  opere,  pascebatur  pia  mens  sancta 
exercitatione.  Interea  Noilcerus,  Leodicensis  episco- 
pus,  eni  a  domino  IngelardoabbatequaedamSaiicti 
Richarii  praedia  fuerant  oppignorata,  obierat,  6l 


Richardus,  divina  concedente  gratia  Northmanno- 
Fum  dux,  compertum  esse  volumus  omnium  sanctaa 
Dei  Ecclesiae  fldelium  industriae  quod  Angeirannus 
abbas  Centulensis  coenobii,  ubi  venerabiiis  confes- 
sor  S.  Richarius  quiescit,  clementiam  nostram  ex- 
petierit,  quateniia  ipsi  sancto  largitione  nostrse  elee- 
mosynae  conferremiis  aliquid.  Consilio  ergo  et  sug  • 
gestu  nofitrorum  ftdelium  decrevimus  tradere  perpe- 
tuo  pnedicto  sancto,  et  servis  ejus  ecclesiam  quae 
sita  est  in  Scabellivilla.  Praefatus  vero  abbas  et  fra- 
ties  sub  testificatione  praesentis  chirographi  spo- 
poiidenint,  quod  amore  genitoris  nostri,  nostro,  et 
Mtrit,  conjugis  et  prolis  persona  unius  monachi 
ipsius  congregationis  augerctur  nunierus,  ea  condi- 


post  alios  duos  Durandus  ipsius  sedis  8usce|ierat  ^  lione  ut  illo  decedente  a  saeculo,  alterius  per  sae- 


praesulatum.  Bunc  itaque  abbas  Angeirannus  adiit, 
et  ut  conditionem  quam  illius  et  suus  fecerat  ante- 
cessor  renovaret,  ne  ioflrmaretur,  exoravit.  Qui 
episcopus  venerandi  viri  precibus  acquiescens,  nam 
et  a  domno  Edalo  Remensi  antistite  idipsum  fa* 
cere  fuerat  exoratus,  tale  denuo  rescriptum  pro« 
mulgavit  : 

c  In  nomine  sanctae  et  individiue  Trinitatis,  Du- 
randus  divina  propitiante  clementia  sanctae  Leodi- 
censis  Ecciesiae  pontifex,  universis  Christianae  reli- 
gionis  fidelibus,  praesentibus  videlicet  et  futuris, 
compertum  fore  volumus,  quod  Angelrannus  abbas 
S.  Richarii  confessohs  Cbristi  a  nobis  sibi  petierit 


vt  conventionem  quam  suus  antecessor  cum  No-  q  pueri.  S.  Malgeri. 


cula  subsequatur  successio.  Illud  etiam  ut  ab  ho- 
diemadie et  deinceps nos, nostrique  fllii supradict3 
congregationis ,  appellati  socii  omnium  quae  ibi 
gesta  fuerint  bonorum  halieantur  participet.  Lt 
igitur  haec  futuris  temporibus  donatio  stabilis  per- 
maneat,  sub  gravi  anathemaie  facto  ab  arcbiepi- 
scopo,  me  praesente,  vel  a  quibusdam  episcopis  cum 
suis  sacerdotibus,qui  forte  tunc  nostrae  aderantcurti, 
jussimus  roborari,et  hanc  insuper  chartulam  fleri, 
quam  signo  manos  propriae  voluimus  consignari. 
c  Signum  Richardi  marchionis.  S.  Roberti  ar- 
chiepiscopi.  S.  Connoridis  matris  eorum.  S.  Judith. 
S.  Richardi  pueri.  S.  Roberti  pueri.  S.  Willeimi 


tl^ero  hujus  sanctae  sedis  episcopo  habuerat,  reno- 
varemus  scripto.  Sumpserat  enim  idem  suus  ante- 
cessor  cx  tbesauro  S.  Lamberti  xxxiii  denariorum 
libras,  oppignorans  nobis  quaedam  S.  Richarii  prae- 
dia,  scilicet  in  viila  Hair  v  mansos,  et  v  in  viUa 
Farmala,  et  i  in  villa  Bursis,  et  i  in  Giemdena,  ea 
videlicet  ratione,  ut  quacunque  die  nobis  nostra 
redvleret  sua  sine  contradictione  aut  ipse,  aut  alir 
quis  suus  successor  reciperet.  Fecimus  ergo  quod 
suggesserat,  et  scriptura  praesentis  chartulae  quod 
antecessores  nostri  statuerant  renovavimus. 

c  Acta  sunt  hxc  Leodio  publice  sub  die  xiv  Ka- 
lend.  Octobris,  anno  Dominicae  Incarnationis  iOiS, 
imperii  vero  Uenrici  xix. 


c  Actum  Rothomago  ii  Idus  Martii.  i 
Robertus  quoque  ipse  Rothomagensis  archiepisco» 
pus,  virum  bonum  esse  cognoscens  doniinum  Angei- 
rannum ,  donavit  ei  unum  bonum  dorsaie,  quo  ho- 
dieque  nostra  ecclesia  omatur. 

CAPUT  V. 

Atsertio  dt  S.  Vigore. 
At  quia  nunc  Northmanniam  intravimus,  libct 
parumper  subsistere,  ut  quoddam  necessarium  ex- 
plicemus.  Retulimus  sub  domno  Ingelardo  B.  Yi-^ 
goris  episcopi  corpus  honorabile  a  Neustria  Centu- 
iam  Iranslatum ;  quod  quia  meruimus,  Deo  omni- 
potenti  ex  corde  intimo  gratias  rependamus.  Securi 


cSignum  Ilezelonis  comitis.Signum  Humlierti  cle-  D  igitur  de-Dei  munere  in  sancti  corporis  collata  iio- 


rici.  Signum  Giiathonis  clerici.  Signum  Hildradi  cle- 

rici.  Siguum  Adelardi  laici.  Signum  Libuini  iaici.  i 

CAPUT  IV. 

Quomodo  ecclesiam  ScabelU  tHlas  aequi$ierit. 

Hac  igitur  pactione  utiliter  reparata,  monaste- 

rium  reversus  est.  Aliquando  etiam  Neustriam  ivit, 

ct  colloquio  marchionis  Richardi  usus,  postulavit 

eunidem  duccm,  ut  pro  salute  suae  animae  S.  Ri- 

chario  aliquid  largiretur.  Qui  sciens  virum  esse 

prudenlem,  et  monastici  tramitis  amatorem,  lieni- 

gue  ei  paruit,  conferens  per  ejus  manum  S.  Ricba- 

rio  casuiam  prctiosx  purpurae,  etecclesiam  Scabei- 

iiviliae.  De  cujus  donatione  talcm  condidit  descri- 

ptionem. 


bis  benedictione,  jam  modo  contra  illos  agamus, 
qui  tantum  bonum  nostrum  obscurare  nituntur.  Est 
enim  quiddam  sensibus  nostris  illatum,  quod  Deo 
auxiiiante  abundanti  ratione  purgabitur,  si  tamea 
faciente  invidia  obliquus  non  adsit  auditor.  Yerum 
nos  singuiariter  neminem  appetimus,  omnibus  se- 
mel  respondentes  :  dum  enim  quemquam  nostratum 
cumNeustrianis  vei  Silvanectensibus  de  sancti  cor- 
pore  coUoqui  contingit,  dicentilnis  istis  quia  noster 
episcopus  fuit,  nobis  quiescit ;  iiUs  aeque  referenti- 
bus  se  hunc  habere,  noster  a  Deo  nobis  datns  the- 
saurus  apud  incertos  quasi  fuscari  videtiir.  Unde 
satis  necessarie  hanc  modo  rationcm  persotvimus, 
qiia  si:ilicet  apud  nos  illum  esse  veraciter  coqipro- 


151 1  RABILLFl  ALDEiNBLRGENSlS  ABBATIS  iHt 

heims ;  quod  si  quisquam  clarescentihus  miraculis  A  CAPUT  VI. 

liutic  se  habere  defendat,  et  nos  multo  magnificen-  ^*  constanlia  domini  Angelranni,  etdonalto 


tius  cadem  experti  suinus.  Vere  enim  Cbristiana 
fidcs  fatetur  omnes  Deo  conjunctos,  non  eo  tantum 
loco  quo  corpore  habentur,  scd  ubicunque  fideliter 
ro^antur,  divina  posse  monslrare.  Sed  jam  pergat 
sermo  in  noniine  Domini  quo  dcstinatum  est,  hunc- 
que  sanctum  confirmemus  nos  habere,  tametsi  alias 
roagiia  operari  videalur.  Christus  veritas  nobis 
astipulatur,  ipsa  sancti  viri  aniina  coelesti  semper 
hxreditate  beala  testiinonium  reddit,  imo  de  verbis 
ejus  verbi  nostri  testiinonium  fict. 

Neustriani  tamen,  qui  et  Northmanni,  sui  epi- 
scopi  non  bene  cusiodili  arguendi  yidebantur ;  sed 
mentem  remordet,  quia  nisi  Dominus  custodierit  d- 
vitatem  ,  frustra  vigilat  qui  custodit  eam  (Psal, 
cxxvi).  Ob  hoc  autera  illos  sineutes,  alia  expedia- 
nius,  dum  et  thesauri  quondam  habiti,  et  modo 
perditi  amissione  constet  eos  satis  punitos.  Silva- 
nectis  autem  civibus  de  sancti  corpore  inaniter  su- 
perbis  jam  modo  cra  claudamus.  Quo  primo  igitur 
tempore  sancti  corporis  illatione  beata  est  Cenlula, 
absque  ullis  gestorum  ejus  adminiculis  aiiquandiu 
permansit.  Delator  nempe  nomine  et  gradu  atque 
civltate  episcopii  ejus  relatis,  de  cseteris  conticue- 
rat.  Ciim  autem  lugelardi  abbatis  de  medio  facti, 
faic  venerabilis  Angeirannus,  cognomento  sapicns, 
vicem  suscepisset,  fuit  ei  necessitas  illa,  quae  supra 
exposita  est,  Nortbmanniam  ire.  flis  pro  quibus 
ierat  peroralis  vel  definitis,  a  clericis  ipsius  pro*  p 
vinciae  et  a  monachis  S.  Audoeni  coepit  inquirere 
an  nossent  aliquem  sanctum  qui  diceretur  Vigor. 
1111  autem  optime  hunc  scientes,  hoc  solum  mirati 
8unt  quod  ipse  abbas  tantum  confessorem  nesci- 
ret,  referentes  ortum,  vitam  ejusque  dignitaten. 
Tum  abbas  rogat  sibi  monstrari  Vita;  ejus  scriptu- 
ram,  ct  describendi  largiri  copiam.  At  illi  cum  an- 
nuissent,  tali  ab  eo  auditu  pcrcelluntur.  Camobio^ 
inquit ,  Centul(B  in  monasterio  domini  mei  S.  Richa- 
rii  hujus  sancti  corpus  habelur.  Tiim  monachi  B.  Au- 
dociii  dixeruiit  ei  :  In  hoc,  honorande  Pater^  te  scito 
hunc  revera  habere,  si  ossa  ipsa  inspectans^  mentum 
11071  inveneris  apud  te;  quod  os  idcirco  iUic  tu  non  in- 
tenieSy  quia  Deo  gratias  nos  illud  habemus.  At  ubi 


Comitis  viHce, 
Multo  sudore  et  ingenio  hic  venerandus  horoo 
semper  studuit  ad  usuro  monasterii  illa  revocare , 
qiie  vel  desolationis  tempore,  vel  sub  sui  tempore 
antecessoris  aliqua  fueranl  fraude  subdiicta.  Con- 
stantia  quippe  internae  fortitudinis,  qux  menli  ejiit 
inerat ,  multam  potentium  superbiam  edomabat, 
quia  fiducia  sanctitatis  se  vallante  niillius  poten- 
tiam  verebatur.  Angelrannus  denique  comes  Ponti- 
▼orum,  Hugonis  advocati  filius  cum  ob  expertam  in 
illo  sanctitatem  compater  ejus  factus  fuisset,  ma- 
gno  etiam  timore  erga  iiium  agebatur,  quippe  apud 
quem  bumani  ingenii  pravitati  nihil  successum 
B  sciebat.  Antiquitus  servata  est  consuetudo,  ut  in 
festo  sancti  Ricbarii  tota  Pontivorum  militia  Cento- 
lam  venirf  t,  et  veluti  patriae  domino,  ac  suae  salutis 
tutori  et  advocato  solemnem  curiam  faciebant.  Cum 
itaque  jam  dictus  comes  inevitabiliter  ad  S.  Patris 
festum  aut  alia  qualibet  die  monasterium  intras- 
set,  statim  ab  abbate  venerabiii,  si  quid  loco  abstu- 
lerat,  tanta  invectionis  auctoritate  arguebatur,  ut 
miro  roodo  non  coroitem  a  monacho,  sed  servum  a 
domino  increpari  qualitate  rerum  putares.  Si  ali- 
quando  corripienti  nou  obedisset,  abbas  loci  ama- 
tor,  qui  dicere  poterat :  Zelus  domus  Dei  comedit 
me  (Psal.  lxviii),  continuo  sese  in  verbis  exagge- 
rans,  iilumque  infidelero,  illum  raptorem- clamitans, 
nisi  emendare  sponderet  continuo  excomrounicabat. 
Haec  ejus  aniroi  fortitudo  plurirouro  contulit,  et  ut 
8U0  teropore  nihil  loco  raperetnr,  obtiuuit.  Quod 
Bos  ideo  sic  dicimus,  quia  curo  nostro  aevo  desmt 
largitores,  bene  nobis  res  agi  videretur,  si  non  pa- 
tererour  infestissiroos  praedatores.  Venerabilis  ta- 
roen  Angelrannus  non  hoc  soluro  obtinuit,  ut  sihi 
nihii  tolleretur,  sed  et  ut  roulta  per  Dei  gratiaro  sibi 
darentur  et  redderentur.  Angelranniis  igitur  comes 
roonitis  ejus  aniroatus,  villam  quamdam  S.  Richa* 
rio  delegavit,  de  cujus  deditione  testamentum  con- 
ficiens,  regia  auctoritate  confirmari  voluit,  ita  sd 
habens : 

c  In  nomlne  sanctae  et  individuae  Trinitatis,  Ego 
Angelranniis  comperlum  fore  cupio  cunctorum  san- 


pntriam  nostram  cum  libello  vitae  ejus  repedavit,  D  ^**  ^*  Ecclesiae  fidelium  industriae  quod  remorante 


curavit  insinuata  citius  probare.  Revolvit  sancta 
merobra,  et  inventa  tota  ossium  congerie,  mentum 
deesse  invenit,  quia  vero  ipsius  vitae  lectio  doce- 
bat,  qua  die  sanctus  e  mundo  migrasset,  haesita- 
bat  paruin  ijuid  faceret,  quia  eam  diem  Omnium 
Sancloruni  festivitas  cx  moderna  Patrum  institu- 
tione  vindicabat.  Statuit  autem  ut  sequenti  die 
festivitas  sua  sancto  reexbiberetur.  Factpmque 
est  ita ;  sed  non  sic  ut  tantum  decuisset  confesso- 
rem.  His  proficue,  ut  sperarous,  insertis,  ad  domni 
Angelranni  vitam  transeamus,  alibi  de  S.  Vigore 
certiora,  et  quibus  obviari  non  possit  probamenta 
dicturi. 


praecellenlissimo  rege  Roberto  Compendii  palaiio, 
corroborandam  in  praescntia  ejus  obtuli  quam  fe- 
ceram  Sancto  Richario  quamdam  donationis  char- 
tulam.  Tradiderain  siquidem  ipsi  sancto  in  pago 
Pontivo  villam,  quae  Comitis  villa  vocatur,  co  con- 
ditionis  pacto,  ut  ego  ipse  dum  vixero,  el  post  me 
unus  haeres,  quem  vivens  designavcro,  teneam, 
atque  in  festivitate  sancti  Ricbarii,  quae  vii  Idus 
Octobris  cclebralur,  xii  denarios  in  censii  porsol- 
varo ;  quod  si  haeres  a  roe  designatus  reddore  ne- 
glexerit,  aut  legaliter  croendet,  aut  perdat.  Quam 
concessionero  in  praesentia  regis  regnique  nohi- 
liuro  obtuli ,  et  regia  auctoritate  confirmandam 
cenaui. 


1513 


CHRONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  lY. 


1514 


Signum  Hoberti  regis.  Sign.  Constanliae  rcginx.  A  ot  successorum  permiserimus.  Milcs  qnidam,  IIu- 


Sign.  Henrici  ducis.  Sig.  Roberli.  Sign.  Odunis. 
Sign.  Angelranni  comitis. 
Actum  Compendii  palatio,  Nonas  Aprilis. 
CAPLT  \H. 

De  amore  ejus  erga  subjectoSf  et  redditio  de 

rfogueriis, 
ilucbertus  quidam  miles,  qui  beneGciarie  cum  ju- 
rejurando  nostrati  abbati  famulari  habebat,  huic 
\enerabili  Angelranno  aliquoties  causa  probationls 
eistitit.  Siquidem  aliqui  ex  suis  parentibus  sub 
prsestatione  certi  temporis  tenuerant  villam  Sancti 
Richarii,  vocabulo  Noguerias,  et  tali  occasione  tan- 
quam  haereditaiem  sibi  vindicabat.  Contradicente 
abbate,  et  iilo  insaniente,  multa  dura  contigit  vene- 


cbcrttis  nominc,  Noguenariam  cum  suis  appendiciis 
quanidam  S.  Richarii  villam  tenebat  suae  invasioni^ 
tortitudine.  Quolquot  vero  antccessores  ejus  tenuc- 
rant,  S.  Richario  per  prsestationis  occasionem  tol- 
lebant.  Isle  vero  quasi  propriam  volens  invaderc, 
rcpulsus  est  aliquanttim  abbatis  et  fralrum  recla- 
niatione;  et  illo  funditus  repulso,  censura  judicii 
nostri  decidit  ia  Dostram  jussionem,  quinquennio 
tenui,  solidam  et  qaiclam  habui,  post  haec  meroor 
animae  meae,  et  licet  modicuni  cogitans  de  ejus  re« 
demptione,  inclinatus  etiam  ab  abbate  et  monacbo- 
rum  collegio,  tradidi  eam  S.  Richario.  Addidit 
etiam  comes  Angelrannus  ejusdem  loci  advocatii5t 
suam  petitionem,  cuiego  eo  tcnore  annui,  ut  nun<* 


rabilem  Angelrannum  ejus  immissione  pati,  nempe  B  quam  indealiquam  acciperet  consuetudinem.  Quoit 

quam  forti  amoris  vinculo  erga  suos  slringeretur 

hinc  patuil,  dum  conlra  hunc  Hucbertum,  contra- 

que  omnes  qui  fratrum  possessiones  rapere  cona- 

bantur,  tam  divinarum  quam  humanarum  legum 

auctoriiate  certare  non  destitit.  Nam  Dei  et  Domini 

nostri  informalus  exemplo,  et  accensus  amore,  qui 

pro  suis  ovibus  animam  posuit,  ipse  quoqoe  pro 

Ecclesiae  Centulensis  villis  vel  praediis  mulu  peri- 

cula,  multasque  iniquorum  insidias  perpeti  nonfor- 

midavit.  Pro  illis  certe  qui  sibi  erant  commissi  ani- 

mam  posuisset,  si  id  necesse  fuisset,  qui  pro  eorum- 

dem  re  temporali,  cum  necesse  fuit,  multis  inju- 

riis  aflligi  non  recusavit ;  ut  enim  subjectonim  ^ni- 

roas  salvaret,  ipsi  temporali  suas  saluti  nunquam 

agnitus  est  pepercisse.  Nam  non  in  tantum  creverat  ^ 

tyrannonim  atrocitas,  ut  corpora  perimendo  animas 

eiriigarent;  sed  ad  boc  processerat  eorum  cupidilas, 

ut  eos  rebus  spoliantes  miseros  efficerent.  Et  quia 

isdem  magnificus  vir  eorum  saevitiae  perpes  contra- 

dictor  exslitil,  ab  eis  multa  perpessus,  etiam  gladii 

percussiuneni  Dei  amator  loleravit.  Sed  quia  vere 

fateri  possumus  justum  confidere  quasi  leonem, 

istc  pro  coinmissis  bona  conscientia  fretus  nullam 

timuit  passionem.  Charitas  enim  in  eo  locum  sibi 

Tindicabat  prioreni,  qua  foras  utique  propellelat 

timorem.  Tandiu  itaqiie  contra  Hucbertum  institit, 

iisquequo  procerum  judicio  in  regis  praesentia  eam 

qiiaai  dixiiniis  villam  derationaret.  Sed  quae  non 


ne  quis  etiam  successorum  meorum  audeat  infrin- 
gere,  Hizelini  Parisiacensis  episcopi  perculsi  ana- 
themate,  et  omnium  qui  mecum  erant  Francigcnae« 
nec  ipsum  excepi  abbatem,  ut  alicui  per  aliquam 
tradat  occasionem,  ne  aliqua  iterum  erratio  nostrae 
animse  fiat  periculo.  Prohibemus  ergo  iterum  atque 
iterum  nostro  imperio,  et  omnium  episcoponim 
nostroruin  interminatione,  ne  aliquis  malefactorum 
aliquo  modo  audeat  usurpare,  ut  non  iiat  mihi  in 
illa  reprobatio  necessitate  ;  ubi  merita  mea  non  po-' 
lerunt  me  juvare.  Prorsus  ne  aliquis  dubitet  impe-* 
rium,  videat  scripto  imperantis  edictum. 

I  Actum  est  anno  Dominicae  Incamationis  1055 
regnante  Henrico  rege  anno  regni  iilius  iii. 

€  Abbas  Angelrannus  subscripsit.RoIIandus  mona- 
chus  subscripsit.  Gualterussubscripsit.  Algisus  sub- 
scripsit.  Ingelrannus  comes,  et  Hugo  filius  ejiis 
subscripserunt.  Godefridus  vicecomes  subscripsit. 
Oylardus  subscripsit.  Robertus  subscripsit.  lU 
etiam  sunt  testes  omnium  episcoporum  excommuni- 
cationis,  praecipue  Hezelini  Parisiacensis.  Qui  dein- 
ceps  infregerit  ista,  cum  Datban  et  Abiron  fiat  ei 
anathema  maranatha.  Amen.  i 

Superius  comprehensum  est  quod  dominus  Inge- 
lardus  suo  tempore  propria  permissione,  tum  causa 
amicitiae,  tum  oltentu  consanguinitatis,  ooncesserit 
farinarium  sub  Montiniaco,  quod  dicilur  Mirumdo-» 
liutn,  Raginerio  niiliti  aliquandiu  habere.  Ipso  ab- 


mortaliuni  corda   r.ipacitas  urget,  si  adsit  locus!  j^  bate  defuncto,  cum  domnus  Angelrannus  in  nostrae 

Rex  eniin  Henricus  illectus  cupidilate,  postquam 

fuerat  definitum  ut  llucbertus  non  haberet  in  pro- 

priuni  jus,viUam  tulit,  et  quinquennio  illius  redditi- 

bus  usus  est.  Sed  cum  ab  abbate  frequenter  argue^ 

relur,  tandem  melu  judiciorum  Dei  coactus,  et  ve- 

cerabilis  Angelranni  assidua  interminatione  fractus, 

nobis  eain  cessit,  el  super  ejus  redditione  testainen- 

tum  confecit,  qnod  nos  quoque  utiliter  hic  consi- 

gnamus  : 

€  In  nomine  sanctae  el  individuae  Trinitatis,  Hen- 
ricus  Dei  gratia  Francorum  rex  omnibus  catholicae 
Ecclesise  filiis,  quibus  est  cura  animae  et  corporis. 
Notiim  esse  volumus  cunctis  futuris  ei  praesentibus 
qaalem  redditum  S.  Richario  pro  animabus  nostris 


Ecclesiae  usum  voluisset  ipsum  fariuarium  revo- 
care,  Raginerus  conatus  est  illud  retentare,  sed  ab 
eodem  frustratus  est.  lUe  vero  videns  quod  conten- 
dendo  non  proficeret,  precatus  est  ut  sibi  permitte 
retur,  et  post  se  filio  suo,  postque  filium  sunm,  filio 
filii  sui,  sicque  tandem  reciperet  Ecclesia  quod 
suum  erat.  Placuit  abbati  id  faccre,  et  super  ista 
constitutione  tale  conscriptum  firmavit : 

c  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis,  An- 
gelrannus  Centulensium,  abbas,  compertum  forevo- 
lumus  sanctae  Dei  Ecclesiae  fidelibus,  praesentibus 
atque  futuris,  quod  quidam  miles  nomine  Ragine- 
rus  reclamaverit  contra  nos  quod  dehebat  de  nobis 
tenere  quoddam  molendinum  positum  sub  Monti- 


1515 


EARILXFI  ALDENBLRGENSIS  ABBATIS 


1316 


niaco.  Nos  ergo  ejus  reclamatione  justa  ratione  va-  A  talis  servator  assiduus,  cliaritatis  etiam  obses  man- 


cuata,  ipso  aliud  postulante  consensimus,  et  sibi  et 
duobus  hxredibus,  videlicet  Gualiero  OIlo  ejus,  et 
alteri  quero  de  legitima  uxore  idem  GuaUcrus  ba- 
buerit,  molendinum  de  quo  agebalur  concessimus 
sub  redditione  census,  ita  dunlaxat,  ut  si  idem 
Gualterus  obierii  non  relicto  semine,  ecclesia  quod 
suum  est  recip-at.  Si  vero,  ut  supradictum  est, 
conjugalis  unus  hxres  successerit,  et  ipse  illud  in 
vita  sua  teneat,  et  in  festivitate  sancti  Richarii  quae 
celebratur  vii  Idus  Octobris,  iv  solidos  denariorum 
persolvant.  Quo  tertio  hserede  defuncto,  sic  iterum 
noslrum  revertatur  ad  nos.  Et  ut  hxc  conventio  in- 
convulsa  permaneat,  signis  fratrum  noslrorum  at- 
que  Odelium  subnotare  fecimus. 

€  Signum  Angelranni  abbatis.  Sign.  Angelranni  ^ 
advocati.  Sign.  Hugonis  Olii  ejus.  Sign.  Odelgeri. 
Sign.  Lrsonis.  Sign.  Roberti.  Sign.  Ilerberti.  Sign. 
Guernonis.  Sig.  RoduIO.  Sign.  Godefridi.  Sign.  Ar- 
nuIO.  Sig.  Oylardi. 

cActum  monasterio  CentuIensiviiKal.Februarii, 
regnacte  rege  Ilenrico ,  anno  xii.  i 
CAPUT  YIII. 
Quam  misericors  erga  pauperes  fuerit. 

Cum  in  omnibus  erga  hunc  sanctum  locum  An- 
felraimi  abbatis  cura  provida  semper  habere- 
tur,  non  tamen  ejus  benevolentia  sublevandae  pau- 
perum  necessitati  deerat.  Fuit  igitur  ei  pietas  comes 
inseparabilis,  per  quam  Dei  gratia  se  auxiliante  mi- 
serorum  consolator  splenduit  singularis.  Multoties 
cnini  e  claustro  processit,  ut  miserendi  locum  quo- 
qdomodo  posset  nancisci.  Et  cum  pro  alicujus  uti- 
litatis  ordinatione  putaretur  egredi,  ille  justitiae 
famelicus,  miscricordiae  aitibus  cupiebat  saginari. 
Enim  vcro  gestabat  nonnunquam  pius  iatro  sacculum 
nisericordiae  gazis  refertum,  et  dum  hinc  ac  inde 
cerneret  pauperem  quemlibet  proximare,  antequam 
contra  illum  pervenisset  sumplos  denarios  in  terram 
solebat  jactare,  illumqiie  volentem  transire  ad  se 
Paler  misericors  evocabat,  et  quasi  nescius  quid 
illud  esse  posset  quod  solo  tenus  jacebat,  sciscitaba- 
tur.  Ille,  qui  ignorabat  actum,  Domine,  aiebat, 
video  nummos  super  terram  jacere.  Tum  ille  bene- 
fraudulentus,  et  pie  deceptor,  ire  jubebat,  et  sibi 


sit  seternus.  Venim  ingenii  ipsius  sagacis  non  facere 

mentionem,  impiissimum  duco  errorem.  Naim  prac' 

cii>iente  sibi  venerabili  suo  quondam  magistro,  D. 

scilicet  Fulberto  Camotensi  episcopo,  almiflui  con- 

fessori^  Christi  Richarii  Yitam  ab  antiquis  com- 

pendiose  descriptam ,  versu  heroico  jucundiorem 

fecit,  nihil  pene  extrinsecus  addens,  sed  eumdero 

sensum  per  omnia  reprxsentaus.  Sane   miracula 

quae  Dominus  ac  Salvator  noster  per  ejusdem  san- 

cii  merita  suo  tempore  exhibuit,  in  uno   libello 

compingens,  antiquis  ejus  miraculis  compnginavii; 

in  quorum  capite  post  ea  quae  supra  tcxuerat,  sic 

exorsus  est  fari : 

Kunc  ea  complectar  proprius  qua:  vidit  ocellus, 

Subsequentcrque  inlexit  illam  S.  Richarii  rela- 

tionem,  quae  in  prsecedenti  libelio  a  nobis  plenius 

exposita  est.  [Ex  ipsis  autem  miraculis  quae  post 

sancti  restitutionem  divinitus  celebrata  sunt ,  et 

quae  testatur  se  vidisse,  aliqua  hic  ponimus,  ut  si- 

cut  longe  superius  dictum  est,  iste  vir  Dei  judiclo 

piagiius  debeat  agnosci,  cui  divinitus  concessum 

est  talia  videre.] 

CAPttT  IX. 

De  miracttlis  sanctissimi  Richarii  qucp  ejus  tempori 
acciderunt. 

Recurrcntc  igitur  populorum  multitudine  ad  san- 
ctissimi  patroni  nostri  Richarii  annuam  festivita- 
tem,  contigit  cxistere  prope  nionasterium  puteuin, 
enormitcr  quidem  profundum,  sed  omniuo  siccum. 
in  cujus  margine  eo  qiiod  nullus  ibi  accederet, 
excreverant  virgulta,  quae,  dum  os  illius  obducunt, 
improvisum  exiernis  exitiiim  parabant.  Homo  ita- 
que  uniis  mulicrque  una  dum  desuper  nescientes 
incedunt,  in  cjus  magnum  dcciderunt  profundum. 
*Qiiod  ubi  audilum  est,  condolent  Centulenses  viri, 
miserorum  niortc  praecipiii  advocati  solemnitatero 
fuscari,  submiltunt  itaque  hominem  qui  de  pro- 
fundo  putei  peremptorum  corpora  levaret,  el,  o  res 
miranda !  qui  discerpti  et  toti  dissipati  putabantur, 
sani  et  absque  lacsione  incolumes  educti  sunt ;  ma- 
gnumque  populis  sux  vita^  spectaculum  praebue- 
runt.  Nam  ut  non  periissent  sanrti  meritum  obti- 
nuit,  ciijus  ilii  moenia  vutiva  devotione  petierant. 


tollere,  dicens  a  Domino  illi  esse  praeparatos.  0  vi-  d  Dominic^  palmarum,  quam  vulgus  Pascha  Flori- 

rum  vere  Deo  dignum !  o  animum  omni  laude  ju- 

giter  altollendum!  ne  enim  vita  expers  mancret, 

piis  actibus  conlinue  instabat,  et  neeumlaustrans- 

itoria  percelleret,  ipsos  pios  aclus  occullabal.  Libet 

parumper  nostram  pravitatem,  nostncque  intueri 

mentis  tortitudinem.  Nos  et  cum  bona  non  facimus, 

cupimus  laudari,  et  si  parum  quid  contigerit  nos 

boni  facere,  ab  omnibus  cupimus  praedicari.  Nos 

nec  actu,  nec  virtute  qualibet  resplendemus,  et 

velut  sanctiores  pro  solo  habitu  honorem  extor- 

qiiemus.  Damnanda  prorsus  miseria,  iion  esse  san- 

ctum,  et  sanctitatis  requirere  debitum.  Yerus  itaque 

Dei  cultor  Angelrannus  bonorum  operum  exercitiis 

iiiustratus,  hospitalitatis  amator  devotus,  humili- 


dum  vocitat,  ex  ecclesiastica  traditionc  colebatur, 
cum  ipsa  die  qiiidam  clericus  cum  nostris  roona- 
chis  in  refectorio  edens  piscis  glutivit  aristam; 
vespere  facto  cum  ex  ea  molestari  coepisset,  voiui; 
eam  vomendo  rejicere  nec  valuit.  Sequenti  die 
excruciatur;  tertia  etiam  die  in  deterius  malum 
procedit.  Quarta  autem  jain  de  morte  tractans,  ro- 
gavit  se  ab  abbate  visitari,  a  quo  postulavit  ut  ia 
coemeterio  fratrum  sepeliri  dignus  haberetur. 
Quinta  igiturferia  quam  Coenam  Domini  CbristiaDi 
yocat  consuctudo,  cum  videret  se  in  mortem  jara 
jam  resolvi,  peliii  ad  sanctum  beatissimi  Richirii 
a!tai*e  se  ferii,  ut  per  ejus  magna  merita  Domiiio 
possct  sua  anima    commcndari.  Domesticis  ergo 


1517 


CIIRONICON  CENTULENSE.  ~  LIB.  IT. 


1318 


binc  inde  eum  geslanlibas  illo  usque  devehitur,  el  A  >n  magno  labore  deficientes  eunidero  sanctum  rein- 


quidam  libri  gratia  muncris  ab  ejus  manu  in  al- 
tare  ponuntur.  Sed  cum  illi  qui  portabant  retro- 
grcdi  voluissent ;  illico  divina  medicina  adfuil;  scn- 
sit  enim  sc  quasi  calida  aqua  fomentari,  qua  scilicet 
continuo  omnimodam  sanitatem  recipere  promeruit. 
Engelguinus  quidam  artifex  lignarius  babebatur, 
qui  de  suo  artificio  nostrse  ecclesiae  serviens 
rucntia  tcxta  resarciebat;  vel  nova,  si  res  exegisset 
coinple  aptabal.  Ilic  in  Paschae  diebus  conscendil 
campanas,  riiplum  campanae  funem  volens  reno- 
dare ,  expletoque  opere  revertebatur ,  cum  ecce 
culminis  foramen  reclaudenli  deficit  omne  quo  se 
adniti  atque  teneri  suspicabatur.  Ruit  ergo ,  et 
dum  terram  ocius  pctit,  a  morte  nigra  exciperetur. 


vocarent,  omnia  statim  vincula  solvuntur.  Sicque 
postmodum  nostri  fruuntur  omni  libertate. 

Sed  et  illud  modo  referendum  est  quod  erga  Hu- 
cbertum,  cujus  supra  memoratum  est,  divinitus 
contigit  actitari.  Hic  enim  cum  Sancti  Richarii 
villas  superbo  et  rapaci  spiritu  iuvadere  tentaret, 
et  a  domno  Angelranno  viriliter  repelleretur,  multa 
ei  inferre  mala  molitus  est.  Aliquando  autem  unum 
e  Sancti  fldelibus  Richarii  comprehendit ,  quem 
tam  pro  nequitia  sui  cordis,  quaro  pro  odio  et  in* 
juria  abbatis  dirissimo  carcere  trusit,  tantisque 
vinculis  ct  verberibus  affecit,  ut  roortem  non  jam 
minari,  sed  inferre  non  immerito  crederetur;  el 
qu  ia  terrena  potestas  quac  vice  abbatis  eum  eripe- 


nisi  virtus  divinn,  quse  sui  sancti  domum  morte  ^  ret  non  praesto  adfuil ,  Dei  polestatem  sibi  concur- 


hominis  cruentari  nolebat,  eum  sustulissct;  nam 
ut  nescienti  loquamur,  ipsa  fabrica  templi  por- 
rectis  in  antea  lapidibus  ex  se  interius  semitam 
facit,  quam  ut  tutus  posses  tenere  podionim  mu- 
nimine  induslria  prisca  firmavit.  Super  hos  igitur 
lapides  homo  cecidit ,  et  Domini  pietate  sancti 
roerilo  exhibila  suae  salutis  gaudia  tulit. 

Annuo  cursu  sancli  Richarii  festivitas  reddeba- 
tur,  et  continuis  pluviae  inundationibus  patrienses 
Dostra  moenia  visere  vetabantur,  sedentibus  quadam 
die  in  unum  monacbis,  unus  ex  eis  coepit  conqueri 
quod  sua  sancto  solemnitas  a  provinciaiibus  non 
exhiberetur,  dum  omnis  homo,  pluvia  obstante, 
istic  venire  non  posset.  Tunc  alter  quidam  in  Deo 
fisus  desperanti  fratri  respondit :  Scriptura  sancta 
propalat  quod  Dominus  noster  famulis  suis  posse 
concessit ,  ut  quando  volunt  reserent  cceluro ,  et 
quando  volunt  itidem  claudant.  Qua  potestate  ego 
non  credo  nostrum  patronum  esse  privatum  quin 
\ere  possit  plebi  devote  buc  venienti  serenata 
cocli  facie  praebere  nitidam  viam.  Cum  igilur  vigilia 
festivitatis  excipi  deberet,  tanta,  sublatis  nubibus, 
prxtensa  est  cceli  serenitas,  ut  miro  modo  quod 
hesterna  in  aquis  totum  diffluere  putabatur,  hodie 
indicibiliter  nitens  suo  aspectu  gigneret  orbi  no- 
stro  Ixlitiam.  Populus  concurrit,  festum  recolitur, 
et  quasi  rcddito  devotionis  tributo ,  populus  ad 
propria  repedavit.  Vix  unusquisque  tecto  suo  red- 


rere  per  sui  domini  sancti  Richarii  merita  vincu- 
latus  ille  precabatur.  His  eo  intento  precibus,  vin- 
cula  sponte  solvuntur  et  laxantur,  et  catenis  iiber 
tenere  manu  coepit  quibus  antea  fuerat  tenlus.  Re- 
stabat  autem  et  illud,  quod,  in  loco  interiori  posi- 
tus ,  et  seris  ac  vectibus  virorumque  custodiis 
valiatus,  spem  evadendi  non  facile  capiebat :  Sed 
qui  apostoium  Petrum  angelico  ductu  de  carcerj 
Herodiano  salvavit,  ipse  et  nunc  suse  imperio  vir- 
tutis  claustra  patefecit,  custodesque  somno  gravis- 
siroo,  ne  fugientem  impedirent,  compressit.  Sic  Deo 
auctore  noster  homo  salvatus  ad  sancti  Patris  ec- 
clesiam  venit,  bojas  sancto  obtulit,  et  in  Dei  laudes 
omnium  fratrum  vota  resolvit.  Hoc  igitur  miracu- 
lum  licet  venerabilis  Angelrannus  sanctissimi  Ri- 
charii  roeritis  ascribat,  nos  non  immerito  pro  ipso 
eodem  beato  viro  tantam  credirous  fuisse  peractam 
virtutem,  quip))e  qui  talem  se  Dei  oculis  aptabat» 
pro  quo  utique  magna  fieri  deberent. 

Nunc  vero  aliqua  recenseamus  quse  absque  aliquo 
fuco  cognoscantur  ob  ejus  bonitatem  diviuitus  esse 
peracta.  Necessitudine  quadam  exigente  alicubi 
loDgius  duos  fratres  emiserat,  qui  dum  iter  acce- 
lerant  longe  a  nostris  finibus,  incursu  latronum 
arctantur,  dejiciuntur  caballis,  et  cum  injuria  ex 
equestribus  efficiuntur  pedites.  At  dum  illi  miseri 
ablata  monacbis  animalia  abducere  voluissent,  illico 
quasi  slalua&  fusiles  essent  nec  verbere  nec  calca- 


ditur ,  cum  eccc  nubilorum  densitas  calaclysmi  j^  rium  impulsu  promoveri  potuerunt ,  sicque  reco- 

gnoscentes  peccalum  nostris  sua  reddi<terunt.  Alia 
vice  ad  regis  curiam  similiter  fratres  miserat, 
quibus  ausu  latronis  boni  pretii  equus  subtractus 
est,  at  cum  fur  furatum  animal  clanculo  agens  fr^ 
tribus  quo  isset  indicatus  fuisset,  et  cum  eiim  nostri 
subsequerentur,  mox  equus  diriguit,  ncc  ampiius 
uspiam  progredi  potuit,  tunc  roalus  arreptor  roortis 
tactus  tiniore  equum  invitusdimisit,  et  fugam  iniit; 
nostris  autem  venientibus  capitur  equiis,  et  absf|ue 
difBcuItate  rursus  incedit.  Sed  et  pcstifer  HucLer- 
tus,  cujus  operc  multa  dura  beatus  bic  komo  pas- 
sus  est,  judicio  regis  postmoduin  ciim  onini  stia 
stripe  interiit,  quia  revera  boni  viri  peiseciilor, 
quicta  nou  debucrat  moite  pcrfungi. 


inundationem  omni  sseculo  figurabat ;  ut  enim  illa 
serenitas  non  eventu,  sed  sancti  roerito  praestita 
fuisse  evidentius  nosceretur,  peracto  triduo  quo 
solcmnitas  durat,  rcdiviva  tempcstas  incubuit.  In 
Civiiiocurtem  villam  Sancti  Richarii  aliquando 
latrunciili  quidpiam  subintrantes,  duos  nostrates, 
homines  vi  tulcrunt,  a  quibus  ut  exigerent  qiiae 
non  habebant,  ferrea  vincula  imponentes,  iropiae 
custodix  tradidcrunt.Yerum  cum  isti  in  vinculis  ha- 
bcrentur,  noii  desistebant  Dominum  et  ejus  sanctos, ' 
maxime  tamen  suum  patronum,  sanctum  scilicet 
Richarium,  in  suiim  auxilium  prece  supplici  implo- 
rare.  Dum  h-jec  faciunt,  festivitatem  sancti  orbita 
•olaris  reprxsentavit,  in  cujus  nocte  dum  cateuati 


f319  *  IIARIULFI  ALDRNBURGENSIS  ABDATIS  ISSO 

CAPUT  X.  A  CAPUT  XI. 

Quatiter  a  Domino  sit  correptm, 
De  domno  Odelgero  monatho.  Angelrannus  venerabilis  inter  suse  inagiiaD  gapien- 


Mujus  autem  Deo  tam  clari  viri  viia  eicellens 
tnuUorum  studia  ad  supernonim  amorem  accende- 
lat.  Unde  nunc  ccquissimum  judicaiBus  in  ejus 
tiiscipulorum  actibus  quanta  Dei  graiia  \iguerit 
ostendere,  ut  qiiem  jam  monsiravimus  vere  sanctum 
Qc  per  hoc  Deo  proximum,  inde  magis  ejus  bonitas 
respleudeal,  quo  non  suis  solis,  sed  et  comniis- 
«orum  provectibus  magnificus  comprobatur.  Erat 
«rgo  in  boc  sanclo  cocnoLio  venerabiiis  vitae  vir 
iiomine  Odclgcrus ,  qui  abslinentiae  mirse  ,  obe- 
dientiae  sumuiae,  sui<iue  custos  oris,  magnum  reii- 
gionis  per  Dei  graliant  pra^bebat  lumen.  Qui  a  puero 


liae  monimenta  iu  sancti  Ricbarii  honore,  quaniTW 
antiqui  abundarent,  quosdam  cantus  dulciori  coni- 
posnit  melodia,  necnon  sanctoriim  Gualarici  aLba- 
tis,  et  Wlfranni  archicpiscopi  houori  proprios  cantus 
coaptavit :  Beati  quoque  Vincentii  martyris  passio- 
nem  metrice  composuit,  sanctseque  virginis  Austrc- 
beitae  vitam  metro  subegil.  Et  quia  tantus  scicuti;f* 
fulgor  non  facile  poterat  aLscondi,  multi  nobiles  ejus 
se  subdidere  magistratui ,  et  quibus  fuerunt  duo  bo- 
noriGci  viri,  Guido  prxsul  Ambianensis,  et  Drogo 
episcopus  TaiTcnnensis.  Hi  ejus  se  discipulos,  bi, 
quoad  vixerunt,  scinper  gratulali  sunt  se  ejus  pni- 


quidem  sacris  fuerat  sub  doVnno  Ingelardo  abbate  B  dentia  illustratos.  Intantum  enim  disciplinae  ejiis 


disciplinis  infornialus,  sed  sub  reverendissimo  An- 
gelraHHO  decani  vel  prioris  poliebatur  ministerio. 
Hic  ergo  assidux  lectioni  et  orationi  insistens,  ani- 
ffni  quoque  siniplicitati  et  puritati  studens,  n;agns 
Viiae  studiis  pollcbat.  In  exterioribiis  etiani  mini- 
strandis  satis  probus,  ac  valde.aptus  exstitit.  Gon- 
siietudo  autem  ei  fuerat  perpetua,  ut  quando  fra- 
trcs  cx  indulgentia  rcmissioris  vitae  aliquid  saeculare 
aut  eiiam  religiosiim  in  cominuni  sermocinarentur, 
scccderet  in  Ecclesiam,  ibique  psalmodiae  et  com- 
piinctioni  intentus  sedule  Domino  jungebantur.  Qui 
etiam  ne  aliqiio  impulsu  aut  alicujus  occursu  prae- 
pcdirctur,  supcriora  templi  conscendere  procurabat, 
ibique  liber  ct  reinotiis  quasi  de  proximo  ac  de  vi- 


bonitas  sparscrat,  ul  ubique  ab  omnibus  Angclran- 
nus  ^apiens  specialitcr  non  immerito  vocaretur. 
Gum  igitur  tantis  et  taiibus  bonae  famae  opiniouibus 
miro  modo  polieret,  iinplereturque  in  eo  ilte  aposto^ 
licus  sermo  :  Cliristi  bonus  odor  sumus  Deo  in  omni 
ioco  (//  Cor,  ii),  Inspector  ille  cordium  [Deus]  vi- 
dens  eumdem  suum  famulum  infaCigabili  desiderio 
sibi  velle  sociari,  ut  puriorem  quandoque  su&cipe- 
ret,  imo  ut  meritorum  copiam  ei  accumuiaret,  sta- 
tuit  eum  adbuc  tentationis  lima  polire,  ac  super  in- 
cudem  corporcae  infirmitaiis,  malleo  proprise  per- 
cussionis  interrogare.  Denique  lanta  eum  paralysis 
acerbitate  perculit,  ut  non  manum  ad  os  ducere,  noii 
in  lectulo  se  deinceps  quiverit  movere.  Beligaulur 


cino  divinis  obtulibus  laudum  et  precum  bolocausta  ^  manus  innocenles  supernae  districiionis  vincuio,  d 


onorebat.  llic  ilaque  post  longani  in  sancto  propo- 
sitocxactain  vilani,  ad  extrenia  pervenit;  qui  cum 
morli  proxiinus  exisleret,  et  a  fralribus  vel  a  famulis 
ccclcsiajcircunidaretur,  repente  exclamavit,  etdixit: 
Ecce  clwrus  adest  angelorum.  Ut  cnim  omnipotens 
€t  pius  Dciis  ostendcrct  quani  devote  ei  servierat, 
^duit  siia;  divinitaliseimoritiiroininistros  transmit- 
tcrc,  ut  in  eorum  conspectu  alque  prxseiilia  sine 
gravi  inetii  cl  dolore  de  corpore  exiret.  Hac  autem 
voce,  oinnibus  qiii  aderant  stupefactis,  rcpente  ite- 
rum  subjunxit,  ct  ait  :  Ecce  chorus  prophetarum,  Si- 
ientioque  parumper  babito,  sic  intulit  :  Ecce  chorus 
apostolorum.  Ac  deinde  .  Ecce,  ait,  chorus  martyrum. 


quae  in  bonis  se  sempcr  exercueranC,  ac  mala  sti^ 
diosius  caverant,  hxc  vel  illa,  bona  dico  vel  mala, 
ne  contingantarctanlur.Semper  igiiur  graiias  retuli 
Gonditori,  et  cui  antea  in  omni  bona  operatione  se 
devotum  exhibuerai,  nunc  vaietudine  pressus,  corde 
et  lingua  laudis  sacrificium  viclimabat.  Et  curo  hoc 
morbo  sic  vinculaius  esset,  iit  omnino  sui  impoleQS 
manerei,  iamen  ejus  ubique  auctorilas  metuebalur, 
ejus  ubique  noinen  reverebatur.  Sacpe  auteni  accidit, 
ut  quolibet  residens  uberrime  fleret,  et  cum  ab  as- 
sisteniibus  interrogarelur  qiiaenam  esset  causa  plo- 
ratus,  se  peccatorum  poenas  formidando  cogitaro 
respondebat,  quas  intra  tartari  claustia  diabolo  mi- 


Gunique  pauxiliulum   conticuisset  :  Ecce,  inquii,  q  nistranie  patiebantur,  ct  ob  boc  non  possc  omiiti 

r/iortt<  ronffssorum.  Novissime  verocum  denuniias- 

«ei,  dicens  :  Ecce  chorus  virginum^  eodem  momenlo 

spiriium  einisit.  Et  quia  veraciter  coelestis  pairia; 

ctves  ad  se  suscipiendum  venisse  vidisset,  sequendo 

tesiaius  est.  Reverendissimiis  vero  abbas  Angelran- 

aus  eum,  ut  decebat  vere  sancium,  in  ecclesiola 

Sancii  Yincenlii  mariyris,  quae  erai  claustro  conti- 

gua,  venerabiliter  sepelivit,  ei  super  ejus  busium 

tale  epitaphium  composuii : 

Justitice  cultor  fuit,  et  pietatis  amator 

Odelgerus  in  hoc  qui  recubat  tumulo. 
Subtraxit  vitas  quem  vix  Februaria  nona, 

Vt  spes  estf  regno  misit  et  cethereo. 


quiu  flerei.  Ita  etiam  cum  alternanlibus  vicibus  se 
iaetissimum  praenionstraret,  inierrogarentque  famu- 
lanies  quidnam  rei  esset  quod  alacer  viderciur, 
tiiebai  de  coelesiium  gaudiis  angelorum,  deque  san- 
ctorum  felicitate  perpciua  hanc  sibi  emanasse  eiso^ 
iationem. 

GAPUT  Xll. 

De  subreptione  Fulccnis ,  et  prcphetia  domini 
Angelrdnni, 

Senescente  autem  illo,  cum  multis  uiile  videreiur, 
ut  eidem  rector  substituereiur,  quidam  secundum 
carnem  nobilis,  fllius  nempe  Angelranni  Ponlivomia 
comitis,  noroine  Fulco,  ejusdem  loci  alunnus,  pa- 
renium  auxilio  saepedicti  lociGentulensisregiment^ 


1531  CHRONICON  CENTllLENSE.—  LIB.  IT.  l3Si 

bimei  usurparc  tentabal.  SeJ  cnim,  cum  rex  Fran-  A  ficii  successorem  babuit,   Hucbertum  nomine,  no- 


conim  Henricus  quo  nescio  casu  accidente  Ponti- 
vum  devenisset,  idein  Fulco,  intcrcedcnte  jani  diclo 
comite  patre  suo,  cupiebat  obtinere  ab  eodem  regc 
totius  loci  dominationeni.  Quod  ct  fiictum  est,  igno- 
ranle  penitus  domno  Angelranno  abbate.  Jam  dictus 
vero  Fulco  cum  ob  donum  regium  se  abbatcm  fore 
nuspicarctur,  sumpla  audacia  impudenti  quibusdam 
militaribus  in  fratrum  refectorio,  more  sciiicet  in- 
competenti,  convivium  opulens  eihibuit,  quo  sibi 
faceret  fideliores,  et  ad  acquireudum  sibi  bonorem 
promptiores.  At  uLi  nunliatum  est  istud  Patri  An^- 
gelranno,  ministros  vocat,  prolinusque  se  illnc  de^ 
portari  mandat.  Manibus  ergo  famulorum  ad  ostium 
usque  refectorii  dcvehitur,  ibiquc  figens  gradum,  cx 


stratem  monachum.  Quandoquidem  nobis  illc  loJ 
cus  toliebatur,  tamen  ol»  amorem  et  honorem  almi 
Hicharii  scatutum  cst,  ut  de  nosiris  semper  ibidem 
fierent  abbntes  monachis.  Hucberto  quoque  mor- 
tuo,  ejus  loci  regimen  suscepit  hic  Fulco,  quem 
nostri  monastcrH  dominium  sibi  usurpare  voluisso 
notavimus.  Libet  vero  dicerc  de  domno  Guidone 
hbbate,  quod  cum  egregiis  moribus  et  ])eo  placi- 
tis  fulgeret,  oculonim  lumine  sicutet  sanctus  Tobias 
privatus  est,  omnino  tamen  perseverante  in  menlo 
ejus  divinae  eontemplationis  claritate.  Ifox  vero  ut 
hoc  flagellum  cum  graiiarum  actione  a  pio  patre  Deo 
excepit,  succedi  sibi  poposcit ;  et  rediens  Centulam, 
quod  superfuit  totius  vitae  in  sancto  ibidem  explevit 


auciuritate  omnipotentis  Dei  eos  qui  convenerani  B  servitio,  qui  etiam  viii  Kal.  Maii  dormitionem  rc- 


anathcmatizat.  Hinc  vero  omnis  illa  eorum  factio 
inchoat  dissipari.  Cerneres  enim  meliores  quosque, 
inquibusparumquid  timoris  [Dei]  resMerat,  quas' 
reos  anle  judicem,  sic  ante  justi  faciem  pavitare, 
et  incendio  excommunicationis  ab  eo  illatae  miro 
modo  terreri.  Vir  Doi  itaque  secedens  inde,  Fulco- 
nem  evocat,  et  an  abbas  eflici  velit  minaci  verbo 
scisciutur.  Cui  prae  pudore  nihil  respondenti  sen- 
tcntiam  intulit,  dicens  non  posse  eum  fieri  abbatem, 
quandiu  scilicet  ipse  in  corpore  moraretur.  Et 
quamvis  isdem  Fulco  ctiam  aiterius  abbatlae  donum 
a  patre  suo  habuerit,  nunquam  tamen,  quandiu  vir 
iKjatus  supervixit,  effici  abbas  ullatenus  potuil,  quia 


cepit,  et  a  venerabili  fratre  suo  Angelranno  juxla 
sancti  ilhus  monachi  Odelgeri  corpus  humatus  est 
talique  dictitio  prsenotatus : 
MoMsoleum  kic  Patrem  recolendum  riteGuidonem^ 

Sculptus  Ittterulis  moMtrat  habere  lapi$. 
Extulit  egregiw  quem  mundo  gratia  vitw : 

Sublimem  mundus  hunc  faciat  precibus. 
Yerum  et  illud  placet  referre  quod  is  de  quo  su- 
pra  diximus  Hugo,  non  comes,  sed  advocatus  di- 
ctus  fuerit,  quod  nomen  illi  crat  insigne,  ob  hoc 
quod  ecclesiae  Sancti  Richarii  defensor  fuerit  a 
rege  Hugone  institutus.  Quo  etiam  nomine  filius  ejus 
Angelrannus,  hujus  Fulconis  pater,  fuil  contentns. 


Videiicet  viri  Dei  sermo  obtinuit.  Qua  in  re  animad-  ^  donec  permissu  Dei  Boloniensem  comitem  bello  per 


vertitur  sanctus  vir  prophetico  spiritu  actus  fuisse, 
qui  non  absquc  nutu  divino  praedixerat  eumdem  non 
posse  fieri  abbatc:n,  quandiu  scilicet  ipse  in  corpore 
iDoraretur.  Siquidem  postquam  venerabilis  Pater 
Angelrannus  coelicas  rccessit  ad  sedes,  idem  Fulco 
•bbatis  officio  donatus  est  primo  post  ejus  sepultu- 
ram  die,  prailatusque  monasterio  Forestensi,  quod 
ex  antiquo,  ut  in  l:oc  opere  lucide  patet,  fratrum 
sancti  Richarii  cella  fuerat,  sed  paulo  ante  a  comi- 
libus  Pontivorum  subtractum  abbatiolae  nomen  sibi 
vindicat.  Et  quia  ad  id  loci  pervenimus,  libel  memo- 
rare,  ob  rerum  notitiam  posteris  intimandam,  qua- 
liter  idem  locus  nohis  ablatus  est. 
Abeadiequa  beatus  el  sanctusPaterRicharlus  ibi 


emit,  ejusque  relictam  nobilissimam,  nomine  Adel- 

viam  in  matrimonium  aceepit.  Et  quia  comitis!(am 

duxit  uKorem,  idcirco  deinceps  comilis  nomen  ac- 

cepit,  quod  a  successoribus  ejus  jam  ex  consuetudi- 

ne  tritum  perseveranter  tenetur.  Sed  ad  nostrum 

Angelrannum  redeamus,  et  qualiter  bonus  bonum 

babuerit  successorem  jam  dicere  inchoemus. 

CAPUT  XIU. 

De  domno  Cervino  abbate. 

Cum,  ut  supradictum  est,  comperisset  Fulconem 

parentum  intercessu,  et  pretii  datione,  praeriperc 

voluisse  regiminis   miniStrationem  ,  -  voluit   adire 

regiam  majestatem,  ne  animarum  cura  venderc- 

tur  oraturus.  Quod   quia   aliter    ob  infirmitatem 


rmcm  vitae  mortalis  accepit,  et  deinceps  usque  ad  d  ^on  potuit,  curru  vectus  implevit,  et  regis  aurL 

tempora  Ingelardi  abbatis  in  nostratuni  deguit  di- 

lione,  Hugo  vero  primo  dux,  postea  rex,  eo  tempore 

quo  propter  barbarorum  cavendos  incursus  abbatls 

villam  nobis  auferens  castrum  efTecit,  eique  Hugo- 

iiem  praiposuit    railitem ,   Forestis-cellam   nostne. 

ditioni  subripuit,  et  eidem  Hugoni  perpetuo  ha- 

bendam   contradidit,  quia   videlicet   ipsius  ducis 

filiam,  nomine  Gelam,  uxorem  duxerat.  Antea  igitur 

in  eadem  cella  clerici  Domuio  militaverant ,  sed 

Hugone  postulante  aliqui  ex  nostris  iliic  mona- 

chis  statuti  sunt,  qui  et  abbatem  meruerunt  simili 

modo  monachum  nostratem»   nomine  Guidonero, 

domni  Angelranni  fratrem  :  quique  cum  aliquantis 

ibidem  annis  in  animarum  regimine  ministrasset,  of> 

PlTROL.  CLXXIV. 


bus  saiis  dura  inferens,  tormenta  inferni  illum  su- 
bire,  ob  distractionem  gratiae  minatus  est.  £t  rex,. 
qui  bonae  mentis  habebatur,  pcenituit,  reatusque 
indulgentia  rogata  se  spopondit  emendaturum.  Non 
multi  post  hsec  fluxerant  dies,  cum  ecce  ex  divina, 
ut  tenemus,  voluntate,  regali  audientiae  interfuit 
Virdunensis  abbas  Richardus.  Reverendissimum 
monacbum  et  merito  bonitatis  onice  diiectum  Ger- 
vinum  secura  haliens  capellanum.  Et  quia  iste  est 
Gervinus,  de  cujos  post  Angelrannum  successione 
Centula  gavisa  est,  decentissunum  intoemur  a 
principio  sursum  quis  fuerit  referre,  ut  homo  dili-, 
gendos  quo  melios  noscitor,  melius  et  amelor.  £x 
territorio  igitor  Laudunensi,  patre  Guilleneo,  map 


4S23 


HAftlULn  ALDtNBtRGENSIS  ABBATIS 


iSil 


irequ6  Romilde,  Geninus  nalus  csl,  et  a  primavo  A  exoravil.  llle  autem  \ir  Dei  replelu»  fonte  doclrimc. 


;evo  Htterarum  studiis  inibuendus  in  eeclesia  S.  Ma 
riae  nostratis  Galliae  hierarcha,  ubi  eo  tempore 
famulabatur  Domino  clerus  vere  clarus,  traditus  est. 
Sed,  ut  Geri  solet,  cum  adolescens  gramraalica;  ope- 
ram  daret,  et  patulo  sensu  ipsorum  jam  carroinKm 
vim  perpenderet,  animadvertit  int^r  ea  quaBdam, 
quorum  omnis  inlentio  haec  est,  ut  aut  expletas  lu- 
xurias  referant,  aut  quomodo  quis  explere  volueril, 
vel  explere  potuerit  recenseant ;  et  dum  talium  as- 
sidua  meditatione  polluitur  juvenis  mens  casta,  tum 
Juvenili  fervore,  tum  turpium  verbotrum  auditione, 
maxime  vero  diaboli  instinctu  ad  hoc  coepit  impelli, 
ut  ea  faceret  quae  tantorum  poetanim  sestimabat 
narratione  celebrari.  Ad  hoc  igitur  hortatu  soda- 
lium  perductus  est,  ut  infaustos  expeteret  com- B 
plexuB,  quandoquidem  carnis  ardorem  non  aliter 
restringendum  poetarum  oraculis,  et  juvenum  jam 
comiptorum  suggestione  compererat.  Ventum  ita- 
que  illo  udque  est,  quo  castitatis  jura  frangerentur. 
Sed  Deus  omnipolens,  qui  sibi  eum  aptum  vas  gratiae 
ordinarat  tanto  eum  subito  pudore  respersit,  ut  non 
tolum  male  cogitata  non  perageret,  sed  etiam  taiia 
voluisse  visceraliter  eum  poeniteret.  De  pellicis  ita- 
que  se  osculantis,  et  ad  crinien  incitantis  amplexu, 
et  vere  de  mediis  diaboli  faucibus  exsilivit,  et  tanta 
auctoritate  vim  iniquse  voluptaiis  in  semet  com- 
pressit,  ut  ipsa  priscorum  poemata  audire  extunc 
desiverit,  ne,  ut  pene  acciderat,  dum  lilteram  di- 


atque  servator  Regulae  sanctae  (cap;  9),  protraiil 
[et  distulil]  virum,  juxta  quod  monet  Pater  Bene  • 
diclus,  proponit  dura,  aspera  praedicit,  ardua  docet, 
monstrat  angustum  callem,  qui  ducit  ad  vilse  re- 
gnum.  Verum  cum  magna  diceret  doctor,  majora 
refert  auditor ;  nam  dicit  semel  ad  omnia  promplum 
velle  habere,  licet  stnt  dura,  vel  inaudita,  et  quae 
natura  non  assuevit,  omnia  spondet  toleralurum^ 
dummodo  sibi  non  difleratur  claustri  ingressus.  Ri« 
chardus  tantis  tractus  promissis  :  En  proeseni^  ii»- 
quit,  adest  Regula  sancta.  Vide  ii  potes  hii  obedire 
qucB  iibi  liber  liic  intimabiti  Si  depreliendii  isia  te 
poise  perpetim  pa/t,  exdpieris*  Si  autem  non  rts,  sive 
non  potes  ista  servare^  liber  venisti^  liber  discede. 

Talibus  induciis  prope  totus  volvitur  annus. 
haque  viro  rite  probalo  traditur  sacra  Regulx  ve- 
stis,  jungiturque  sacra^  congregationi  militanti  san- 
cto  confessorl  et  cpiscopo  Vitono.  Facliis  ilaque 
sanctae  obses  rcligionis,  omnibus  obediens,  omni- 
bus  devotus,  omnibus  benignus,  atque  ob  boc 
omnibus  erat  cbarus  ;  sed  ul  humilitatis  ejus  cob- 
slantia  certius  nosceretur,  factus  est  puerorum  cu- 
stos,  ut  qui  Dei  judicio  pastor  animarum  eral  di- 
gendus,  tali  officio  pastoralitalis  praesagium  porleD- 
deret.  Lbi  vero  et  in  hoc  aptissimus  apparait,  ccep*l 
eum  Pater  Richardus  ferventiori  dileclione  an- 
bire,  in  tantum  ut  et  sibi  capellanum,  et  caeleris 
multorum  provisorem  commodonim  ordinaret.  Hinc 


sireret,  animam  jugularet.  Hoc  vero  non  ideo  re-  p  Gervinus  sancto  animatus  desiderio  cupiebal  loca 


ferimus,  quod  insolitum  sit  bominem  carnis  lasci- 

y\u  fuisse  tentatum,  sed  quia  tali  occcasionc  mens 

probanda  erat,  quae  jam  disposuerat  fieri  ptidicitioi 

habitaculum.  Haec  ergo  causa  ei  fuit,  qua  saecula- 

ria  studia  deseruit^  Unde  nec  magnam  illarum  ar- 

lium  peritiam  habuit ;    tamen,  quia  haec  ex  parte 

gustaverat,  facilius  divina  ingressus  est,  in  quibus 

postmodum  et  verbo  et  opere  peritus  habitus  esl. 

CAPUT  XIV. 

Vt  saculum  reliquerit,  et  monachus  effectus  est. 

Defunctis  patre  et  matre,  cum  tolius,  quae  raagiia 

eral,  familiae  Gervinus  provisor  et  dominus  habe- 

retur,  essetque  Remensis  matris  Ecclesiae  canoni- 

CU8,  cogitabat  repulsis  saeculi  tumultibus  Deo  stri- 


sancta  inviserc,  quibus  Domini  noslri  Jesu  Cbristi 
nativitas  et  conversatio,  mors  et  rcsurrectio  cele- 
bratae  noscunlur;  sed  dum  Patri  votum  iiidicarB 
formidat,  ne  non  concessionem  acquireret,  sed  re- 
prehensionem,  eadem  Dei  nutu  qui  voluntatem  ti- 
mentium  se  facit,  cordi  paterno  accessK  volumas. 
Itaque  dum  Gcrvinus  orat  Deum,  ut  &ibi  tradat 
voti  efTectum  complendi,  abbas  jam  dictus  charo 
sodali  sibi  iuesse  hoc  prodit  velle,  ul  loca  sancia 
Jerusalem  eat  videre.  Rogat  ut  »uu9  comes  es9e  ve- 
lit,  quo  illo  agente  cito  pararentur  commoda  vitae. 
Et  ille  ovans  quod  quae  optabal  dicerel  abbas,  mox 
festinavit  ea  parare  quse  in  illa  via  erant  portanda. 
Cum  ergo  jam  sacerdotio  pollerct,  cum  abbate  Ri- 


clius  militare.  Sed  ejus  desiderio  contraibat  duaruro  d  chardo  elaliis  oplimis  viris  jam  dicta;  urbis  moenia 


forte  sororum  custodia.  Inter  multos  igitur,  quos 
lege  beneficii  sub  se  habebat  vassallos,  erat  quidaro 
vir  bonus  et  eflicax,  summaeque  strenuitatis  miles, 
nomine  Haymo.  Huic  vero  Gervlnus  terrenorum 
pondere  sese  exonerans  delegat  patrimonii  sui  sum- 
roam,  tradens  ei  germanam  iii  conjugium,  nomiiie 
Rotsellinam.AItera  autem,  quae  viri  torum  recusa- 
vit,  Christi  sponsalibus  meruit  subarrhari,  et  in 
roonasterio  sanctimonalium  vitam  religiosam  mo- 
iiialis  et  ipsa  devote  peregit.  Hac  tempeslate  flore- 
iMit  virtute  modestiae  venerabilis  abbas  Richardus, 
quem  multa  Doiiitalis  Cama  omnibus  amabilem  vene* 
randuroque  efficiebat.  Hunc  ergo  Gervinus  expelivil, 
«I  ul  sibi  monachi  vcBtem  norroamque  conferrei. 


petiit.  Quo  cum  pervenit,  oscula  sanctis  locis  affi- 

xit,  lacryroas  fudit,  preces   alleg3vii,  orans  pro 

sancla  et  universali  matre  Ecclesia 

CAPUT  XV. 

Quomodo  electus,  et  abbas  quomodo  sit  efectus, 

Expletis  igitur  votorum    et  precum  solemnils» 

reversi  sunt  ad  propria.  At  oon  miiUo  post  qua- 

dam  agente  necessitudine ,  regali  aulae,  ut  supra 

notatum  est,  sese  contulerunt.  Cum  ecce  Henricus 

rex  memor   comminationis    a   domino  Angelran- 

lU)    sibi    intentatae,   ipsum   Richarduro    abbatem 

his  supplex  verbis  exorat  :  Intra  nostri  regni  ditio- 

mm  exstat   ccenobium   a  priscis   regibus    fniiiit/lc» 

satis  eottttruetumf   et  quanquam   ante  keec   itm* 


4325  CriRONICON  CENTLLENSE.  -  LIB.  Hr.  l3tS 

pora  a  pa^anis   df.noUtum  sil ,  ejus  tamen  nomen  X  ta(e  mulcere,  quique  eum  sibi  habilem  fecerat  loa* 

inter  santcta  Im-a  non  habetur  infimum  :  huic  extlat 

paslor  uclu    et  nomine  prudens    Angelrannus ,  qui 

pcrfecto  vita:  iua.'  fidelissimo  cursu  javkjam  caruis 

exuvias  iinqucre  cupit,  et  ideo  sibi  succedi  in  am- 

marum  regimine    rogat  :  precor  vestrte  sanctitatis 

bottitatem ,     quatenus    fratri     Gervino    permittatis 

ejus  loci  accipere  pastoralitatem.  Venerandus  autem 

vir,  tametsi  tanti  sodalis  dispendium  segre  ferret, 

concessit,  et  fratri  Gervino  donum  regium  suscipere 

imperavit.  Tunc  reverendus  princeps  jubct  concito 

gressu  cum  aliquaiitis  aulicis  viris venitur.  Exci- 

piuntur  nimis  gralanler,  dein  disponunl  matu- 
rato  Gentulam  expelere.  Tunc  Gervinus  obstilit,  di- 
cens  locum  se  non  visurum,  donec  unanimus  fra- 


gissimi  purgatione  languoris,  inlemo  sapientiae  su» 
consilio,  quo  omncm  filium  receptibilem  flagellat, 
ejusdem  famuli  sui  valetudinem  solito  acerbiorem 
efiecit,  et  cui  mox  incomparabililer  dulcia  erat  da- 
lurus,  doloris  diu  lolcrati  fervorem  multiplicat.  S<*d 
ut  ostenderet  quod  non  ex  ira,  sed  ex  suroma  miso* 
ricordia  haec  ejus  processisset  correptio,  evidentis* 
simae  benignitalis  super  eum  signa  pra^tendit.  Nam 
cum  isdem  vir  beatissimus  sacrae  Scripturae  studiis 
altentissime  semper  fuerit  implicitus,  necmodoqui- 
dem  cum  gravissimo  morbo  urgeretur,  a  divinis  ope- 
ribus  aflectns  ejus  et  voluntas  unquam  potuit  inhi-^ 
beri,  modo  psalmodiae  indefessus  itisistebat,  modo 
sacfis  divinonim  praeceptorum  meditationibus  here- 
trum  eleclio  suis  auribus  referretur.  Diriguntur  ergo  B  bat,  modo  missarum  solemnia  in  lectulo  recubans 


e  clero  viri  prudenles,  qui  baec  Centulensi  nuntia- 
rent  congregalioni.  Aditur  venerabilis  Angelrannus, 
indicatur  ei  electum  esse  a  rege  virum  qui  Christi 
ovilis  opilio  digne  debeat  dici ;  sed  nolle  eum  praeci- 
l>itanter  istuc  vcnire,  donec  ipsius  vclle  cognoscat 
omniumquc  fratrum  electioneio.  Et  venerabilis  An- 
g^lrannus  pro  his  exsultat,  et  coniitctur  id  se  op- 
tare,  ut  talis  homosibi  succedat,quiChristigregem 
pasccrc  norit.  Dein  congregata  fratrum  unione,  iiH 
timat  laetus  regium  opus,  qui  eorum  curam  provi- 
dendo  bcnignc  vlrum  delegisset  boni  amicum,  re- 
€l)r-40  tenaccm,  ul  eis  praesit  jure  abbatis.  Agite 
anquit,  el  quid  supcr  isto  vester  animus  velit  nobis  tit- 
timat£j  ut  vestra  turma  tanto  pastore  cito  ornetur, 
llaec  audieutes  omnes  collaudant,  approbantque  fa- 
clum ;  dcinde  scribitur  conscnsus  electionis ;  reddi- 
lur  a  snnclo  viro  cura  pastoralis,  in  qua  non  se 
digne  ministrasse  humiliter  valde  confitebatur.  Re- 
cipiunl  isla  legali  poniilicis,  ct  pra^peti  gradu  re- 
ileunt  Ambionis,  designantes  episcopo  et  abbati  be- 
nignam  fratrum  elcctionem,  et  sancti  senis  conces- 
sionem.  £a  igitiir  dic,  qua  inlemeratae  Yirgini  Do- 
mini  Jesu  nativitas  futura  per  angelum  Gabriclem 
nuntiataest,  abbas  sacratur;  sicque  sequenli  luce 
nostris  sedibus  infertur  pastor  optatus.  Sublimatus 
crgo  honorc  regiminis,  arripit  arma  continuae  humi'- 
litatis,  non  veste  subtili,  non  cibo  delicatiori,  non 
supercilio  dominii  utcns,  sed  victu  communi  humi- 
litateque  pari  fratribus  et  filiis  amorem  sui  immiltens. 
Sane  e  sui  monasterii  monachis  aliqui  eum  gralia 
charitatis  attrahente  extemplo  prosequuntur  viri 
honesti,  et  tam  litterarum  peritia,  quam  et  saecu- 
lari  providentia  admodym  clari.  Horum  unum  pne- 
posilum  fecit,  dictum  Guarinum,  aiium  ordinavit 
decanum,  nomine  Regneguardum.  Yerum,  quia  glo- 
riosiGervini  orlum  et  adventum  divino  respectu 
nobis  concessum  paucis  perstrinximus,  ad  narran- 
dum  hunorabilem  domni  Angelranni  transitum  jam 
modo  animemur. 

CAPUT  XYI. 

Venerandus  domni  Angelranni  oottm. 

Rerum  itnqiie  conditor  Dcus,  qui  sui  servi  deside 

rium  jam  jamqne  disposuerat  coelestis  regni  amomi- 


ac  si  ad  altare  staret,  ore  proprio  decantabat.  Unde 
et  contingebat  quosdam  mifari  ul  vir,  qui  tantae  sa- 
pientiae  sciebatur,  quasi  dementitium  opus  facerct» 
cum  ille  omnes  quos  inde  mirari  audiebat,  ineptos 
el  tolius  boni  nescios  dijudicam.  Accidit  ergo  ui 
quadam  vice  cum  missam  iti  lecto  recumbens  pro- 
tensis  manibus  decanta^set,  ^tomnipotens  Deus  quid 
erga  illum  ageretur  revelare  insciid  voluisset,  post 
missam  flnitam  sitim  se  pati  insinuaret.  Praecepit 
itaque  ministro,  ut  sib!  vini  poculum  roinistrarei. 
lileconcitus  vinum  detulit,  sed  Cx  hoc  se  nolle  bibere 
sanctus  indicavit.  Minister  regrediens  aliud  detulit, 
sed  ad  primum  guslum  et  hoc  beatus  homo  repudia- 
vit^  Cumque  famulus  eum  vidisset  et  semel  et  bis 

C  vinum  repulisse,  aliudque  se  velle  senior  indicaret, 
minister  alia  vina  se  non  habere  causatur.  Tunc 
sanctus  vir,  ipsa  verba  dicenda  sunt :  De  iUo^  inquit, 
affermihiy  dequo  nunc  ad  missam  habui,  Quo  au- 
dito,  circumslanles  tremore  obr.gescimt,  et  duicis* 
simo  Patri  cum  lacrymis  responderunt :  De  iiio^  Pa- 
ter,  ulterius  non  habebis  nisi  tibi  dederit,  qui  et  priui 
dedit,  Siquidem  cum  missam  faciens  extra  se  crc- 
deretur,  dumque  ad  ipsum  locum  veniretur,  quando 
Dominici  corporis  sacro  sancta  libatio  agi  solrt, 
coeleslibus  escis  superno  dono  transmissis  refov(v 
batur.  Igilur  animadvertens  quod  ipsi  sui  familiares 
rem  secretam  agnovissent,  volensque  omnimodo  ce- 
lare  bonitatem  Dei  in  se  peractam,  quasi  permotus 

^  jiihet  eos  citius  recedere.  Habent  enim  sancti  viri 
hoc  proprium,  ut  cum  bona  faciunt  occuluri  velint, 
ne  scilicet  laudis  transitoriae  plausum  recipientes, 
ante  Dei  ociilos  operationis  suae  mercedem  inuni- 
nuant. 

,,  Dura  vero  isla  agercnlur,  et  beatus  homo  jamjam 
prx*  multa  inflrmitatis  acerbitate  corpore  putaretur 
absolvi,  et  ob  hoc  ab  his  quos  nutriverat  sollieite 
observaretur,  accidit  necessitudo  pro  qua  ad  rega- 
lem  curiam  mittere  neccssarium  fuit.  Praecepit  iu- 
que  domnus  Gervinus,  qui  jam  loci  dominatum  re- 
tinebat,  uni  e  fratribus  ut  id  negotii  expleret.  Ille 
vcro  qui  desiderabat  optimi  Patris  praesentialiter 
illustrari  lransitu,'et  impiicari  exsequiis,  omnimoda 
•xcusatione  sc  non  id  facturum  respondit.  Tune  \ft* 


ii2l  jIAkllULn  ALDENBURGENSIS  ABBAtlS  iS9S 

nerabiUF  Gervinus  iali  responso  coactus,  sanctum  A  monasterii,  DeunKjuc  laudantibus,  ad  Tillam  unda 


Dei  vinun  Angelrannum  quo  jacebat  adiit,  eique 
monachi  inobedieutiam  intimavit.  Ipse  autem  eum- 
dem  monachum  ad  se  vocari  faciens,  iuquisivit,  cur 
non  praeceptum  implessct,  dein  jubet  etiam  ut  im- 
pleat.  Cunique  adhuc  ilie  noiiet,  sanctus  abbas  pro^ 
plietici  spiritus  gratia  luminatus  promisit,  dicens  : 
Vade,  et  fac  quod  tibi  prctcipitnry  et  $cia$  hoc  corpu$ 
terram  non  intrare  donec  revertari$.  Tali  sponsione 
exhilaratus  fratcr  viam  arripuit,  et  ea,  propter  quas 
mittebatur,  apud  regias  aures  optime  allegavit.  Su^ 
perveniente  autem  vocatione  supema,  qua  coelestia 
petens  Angelrannus  lerrena  desereret,  sancta  illa 
anima  angelorum  minislerio,  Dci  obtutibus  prse- 
sentanda  v  Idus  Decembris  camis  exiit  claustra. 


Jam  vero  ille  qui  multiformi  argumento  politus  fue-  B  scripti  sunt  tali  tenore  : 


venerat,  vocabulo  Filcharias,  propriis  sedibus  ala- 
crilcr  cum  gaudio  rediit,  omnibus  annuntians  quanta 
sibi  Deus  per  B.  Angelrannum  abbatem  fecisset. 
Guidoigiturtunc  Ambianensis  Ecclesi»  arcbidiaco- 
nus,  postea  ejusdem  sedis  episcopus,  qui  illius  fue-  ^ 
rat  in  studio  lillerarum  discipulus,  tali  ejustumbam 
epitaphio  decoravit. 

Quem  tegil  hic  tumulu$  iecti$$imu$  Angeltrannu.^f 
Huju^^canobii  pastor  et  abba  fuit : 

Dux  gregi$  Eccle$i(e  monachum  $pe$  inclyta  titest 
\ixit  et  in  mundo  mundus^  et  in  Domino. 

Qui  igitur  plenius  nosse  vult  quantae  penes  hune 
sanclum  locum  fueril  utiiilatis  versiculos  intueatur, 
quide  eodcm,  utposteri  scirent  el  imitarentur,  de* 


rat  lapis,  coelesti  aedificio  locatur.  Jam  qui  in  valle 
liumilitatis  superno  rore  humecta  creverat  lilii  flos, 
cocleste  sertum  exornat.  Jam  quae  inter   diversas 
gemma  claruerat  tonsiones,  diadema  supplet  divi- 
iium.  Monachusautemhis,  pro  quibus  missusfuerat, 
cxpletis  rcvertebalur,  cum  subito  in  civiiate  Ambia- 
neusi,  quo  causa  hospitandi  diverlerat,  de  obitu  Pa- 
tris  dira  euin  nunlia  percellunt;  tunc  reiicto  hospi- 
tio,  et  ciborum  apparatu  (nam  vespertina  hora  erat, 
et  coenuUe  studebatur^  certatimque  conscensis  equis 
Cenlulam  repedavit;  invenitque  sanctum  corpusjam 
exanimc  in  monasteriu  positum  fratrum  excubiis 
vcnerabilitcr  circumdari,  proxima  hora  sepulturae 
tradendum.  Adfuit  ergo,  obsecutus  est,  et  impleto 
ejus  desiderio  etiam  Patris  prophetia  impleta  est, 
qui  promiserat  suum  corpus  terram  non  intrare, 
doncc  idem  monachus  de  regis  curia  reverterctur. 
CAPUT  XVII. 
Sepelitio  domni  Angelranni. 
Sepultum  vero  est  sancti  viri  corpus  infra  militis 
Christi  sanctissimi  Richarii    venerabile  templum* 
eo  ioci  quo  beati  Laurentii  veneratur  martyrium. 
Cujus  tumulationi  venerabilis  ejus  successor  abbas 
Gervinus  tantum  contuiit  decoris,  ut  cujuslibet  an- 
tiquorum  patrum  sanctitati  honor  tantae  sepulturae 
sufiicere  posse  crederetur,  aequissimum  contempla^ 
|US,  ut  honore  decenti  servaretur  ejus  corporis  gle^ 
ba,  qui  perenni  lauro  redimitus,  cum  coeiicolis  lau- 
des  Curisto  hymnizal  in  aetemum,  Amen.  Acta  sunt  [ 
hsec  anno  Incarnati  Filii  Dei  1045  ind.  xiii.  At  Chri- 
stus  Dominus,  cui  hic  beatus  homo  fideliter  servie- 
rat,  quanti  apud  se  ejus  servitium  penderetur,  quau- 
taque  hunc  remuneratio  coelitus  exaltaret,  claris  in- 
diciis  mortalium  notitiae  pandere  dignatus  est.  Nempe 
in  pago  Yimmaco  fuit  mulier  habens  filiam  paralysi 
percufisam,  quae  ad  omne  opus  inhabilis  grabato 
noribunda  ienebatur.  Haec  comperta  beati  abbatis 
Angelranni  sanctitate,  et  fidei  fervore  succensa,  sa- 
lutisque  filiae  cupida  ad  tumbam  ejus  cum  candela 
illam  deduxit.  Cumque  ipsa  aegrota  sepulcro  homi- 
nis  Dei  candelam  devote  obtulissct,  sedit  juxta  se- 
pulcrum,  et  somno  pjiululum  indulsit.  Deinde  evi- 
Cfblans  sanissima  redditur,  et  videntibus  fratribus 


Abba  Angelrannu$  loculo  qute  paucula  no$tro 
Contuiit^  hic  retinet  $criptu$  qui  cernitur  albu$. 
Sancti  Vincentiy  necnon  $ancti  Benedicti 
Eccle$iam  $truxit ;  cellam  infirmi$que  paravit. 
A  fundatnenti$  in$tauravit  paradi$um^ 
Altari$  Petritabulam  componere  fecit, 
Thuribula  ex  argento  etiam  conftare  gemetla. 
Librum  Evangelii,  $ancti  vilamque  Richari 
Ip$iu$  $ludium  mero  argento  decoravit. 
E$t  et  Episto-liber4arum  atque  Evangeliorum 
Ip$iu$  argento  quem  indu$tria  nempe  paravit. 
Ip$iu$  atque  calix  $tudio  pra:claru$  haberi 
Cernitur,  adjHncta  $ibimet  cum  lance  decentt. 
^      Pra^ter  et  hunc  aiiu$  quem  in  mi$$i$  $emper  hih 

[bebat:] 
Vnum  dor$ale^  et  tria  pallia  quam  pieiio$ai 
Terra$  $ervavit  perva$a$,  atque  redemit : 
Sicut  Nogueria$,  Ga$panna$,  et  Dru$iacum ; 
Cuibrenti  Eccle$iam  ,  Froocort ,    Monti^que-Ro* 

[choni$ ;] 
Ecclesiam  Sacri-Campi,  di$crimine  diro 
Dum  plures  trahitant,  ut  pars  contraria  vincat^ 
Detractu$  multi$  multa  et  perpe$$u$  iniqui$^ 
Qu(B  $upra  retuli^  necnon  quamplura  peregit^ 
Actum  $ic  ut  $it  Domini  $cientia  novit ; 
Excedunt  libri  numerum  quo$  ip$e  novavit. 
In$uper  excedunt  numerum  quo$  ip$e  refecit. 
Talibu$  atque  alii$  coelesti$  prcemia  regni^ 
iJt  $pe$  e$t^  meruit.  Lector  quod  po$$e  monemu$, 
Ultimu$  ip$iu$  fuit  hic  finis  $tudiorum. 
Eccle$iam  Sanctrn  reficit  moriendo  Maria : 
Cuju$  apud  Dominum  nobi$  $uffragia  pro$int. 
Ergo  liorum  revocatori  $int  pra:mia  vita^. 
Damnetur,  cuju$  $tudio  hcec  neglecta  peribunt. 
1s  ipse  honorabilis  vir  posteritati  consulens,  de- 
scripsit  cata'ogum  rythmicumde  Patribus  sancli  hu- 
jus  loci,  non  quidem  omnes  designans,  sed  Untum- 
modo  ilios  memorans,  quorum  nomina  vel  chartx, 
vel  quaelibet  pittaciola  insinuare  videbantur ;  vel  etiam 
Vita  sancti  Richarii  spccialiter  notificabat.  [Scripsit 
aulem  in  hunc  modum  :  ] 

Quas  occurrunt  memoriigf 
Licet  non  $int  in  ordine. 


1329 


Centulcnsis  ccenobii 

Abbatum  scribo  nomina. 

PtfB  omnibui  egregiui 

Pastor  noster  Richariuj^ 

Inhac  villaprogenilus, 

Primui  in  albo  panitur. 

Ocioalius  sequitur : 

Angelbertus  magnipcus, 

Qui  prossens  templum  condidit^ 

Virtute  regis  Caroliy 

Guitmarus  vir  sanctissimuh ; 

Helysachar  et  Atdricus 

Quibus  Hericus  ndditu: 

Uludogvicus  et  regius 

HerbertuSf  Symphorianus, 

Ruodulfus  et  Carlomannus 

Cum  Cuelfone  et  Hedenuldo^^ 

^erbertus  et  Futchericui. 

Post  Ingelardum  igitur 

Angelrannui  ascribitur^ 

Sancti  imitator  ordinis^ 

Et  studiosus  litteris. 
Hxc  quidem  honorabilis  Angelraimus.  Verumta- 
ipen  nos  admodum  miramur  quomodo  fieri  potuit 
ut  tam  studiosus  homo  domni  Heligaudi]  comitis  et 
^batis  gesla  nescierit:  autsi  scivit,  cur  nomenejus 
referre  omiserit,  cum  ipsa  ejusdem  Heligaudi  gesta 
nonnuperalicubireperta,  sedanliquitus,  nisi  falii- 
mur,  in  hujus  loci  scrinio  habita  fuerint  et  conser- 


CHRONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  IV.  1530 

A  isdem  vir  tam  nostri  quam  illius  abbas  fuisse  iocis 
Haec  cum  ita  se  habeant,  ad  domni  Gervini  \itam  dl- 
gerendam  jamjam  cum  calamo  animus  se  retorqtteat. 


CAPUT  xvin. 

jPe  taudabitibus  domni  Gervini  actis ;  ct  dt  constru^ 
clione  crypta'. 

Gervinus  igilur  commissorum  c.urx  insistens, 
delinquentesque  corripiens ,  in  eorum  cordibus  ver-^\ 
bis  praedicationum  et  exemplis  operum  plantaria 
Tirtutum  serebat.  Quorumque  etiam  hominum  sce* 
lestorum  confessiones  recipiens,  eorumque  animaf 
saucias  sanctarum  fomentis  Scriptiiravum  resoli» 
dans,  ad  Dei  misericordiam  revocabat.  Ex  quibus  sl 
aliquos  ditiores  sensisset,  domos  orationum  erigere 
causa  promerendae  veniae  hortabatnr;  cujus  pia  in- 
tentio  nostrati  patriae  multum  contulit  decoris,  pro- 
feclusque,  dum  quae  non  erant  erigebantur,  vel  quae 
lignis  fuerant  compactae,  caementoet  lapide  reficie* 
bantur.  Ipse  vero  circa  locum  commissum  satis  sol- 
licilus  veterata  novare,  dissipala  sarcire ,  nunquam 
facta  exstruere  contendebat.  Unde  et  cryptam  satia 
insignem  condidi^  hodieque  perseverantem ,  quam 
consecrare  obtinuit  ad  honorem  nostrae  dominae  s;;> 
ctae  Dei  Genitricis  Mariae.  In  qua  crypta  per  iv  quae 
ibi  sunl  altaria ,  tanta  tamque  gloriosa  Domini 
Ghristi  et  sanctorura  ejus  reposuit  pignora ,  ut  si 
alia  non  essent ,  his  revera  satis  superque  decenter 
insigniretur  nostra  patriola.  Hanim  ergo  sacranim 


vata.  Fieri  tamen  potuisse  credendum  est.  utt  posl  q  reliquiarum  indiculum  apponimus,  ut  quanta  gloria 


domni  Angelranni  obitum  ab  aliqua  loco  haec  quae 
de  illo  comite  abl^ate  leguntur,  isluc  allata  fuerint;; 
cum,  sicut  hujus  operis  testatur  praefalio,  (empore 
desolationis  monachis  fugientibus,  non  solum  reli- 
quiae  et  omamenta  sublata,  sed  et  scripturae,  quae 
de  sancto  loco  confectae  erant,  per  diversa  loca  de- 
portatae  sint  et  dispersae.  Nam  et  venerabilis  Gervi- 
nus  aliquando  perrexit  monasterium  Gorziani,  inde- 
que  retulit  codicem  de  gestis  hujus  sancli  loci;  ibi- 
que  inventum  est  quod  antea  multo  tempore  latue- 
Fat,quiasciIiceldomno  Angilberto  abbate  ad  coeles- 
tia  transeunte,  fiiius  ejus  Nithardus  illi  post  quos- 
dam  alios  successerit  in  gubernatione  sancti  loci ; 
et  caetera  quae  superius  in  locis  suis  nolare  curavi- 
nius.  Sed  et  de  abbate  Ribbodone  ibidem  fuerat  di- 
gcstum,  quod  sancti  Angilberti  corpus  transtulerit, 
et  alia  miilta  in  eodem  volumine  reperta  sunt  hujus 
loci  monimenta,  quae  honorabiiem  Angelrannum 
constat  ignorasse.  Haec  igitur  abbatum  nomina  [qua- 
tuor,]  quaein  domni  Agelranni  scripto  minus,  in 
nostro  vero  plenius  habentur,  id  est  domnus  Nithar- 
du8,  domnusque  Ribbodo,  Helgaudus  quoque  et  Cos- 
chinus :  duo  prima  in  codice  a  Gorzia  delato,  tertium 
autem  in  membranis  nostri  gymnasii  reperta  sunt. 
Nam  de  domno  Coschino  plura  apud  Gemmeticum 
eoenobium  scriptatenentur;  ex  quibus  comprobatur 


sacer  ille  locus  vigeat ,  posteritas  queat  nosse.  Ti- 
tiilantur  in  praesenti  reliquiae,  quarum  muititudine 
decoratur  majus  altare  cryptae  Centulensis,  quod 
est  dedicatum  in  honore  Dominicae  annuntiationis, 
nativitatis  ac  sanctae  et  victoriosissimae  crucis ,  ef 
beatae  acgloriosae  semper  virginis  Mariae,  et  S.  Joan- 
nis  apostoli  et  evangelistae ,  et  praeclarissimi  con- 
fessoris  Christi  Ricbarii,  et  beatae  Caeciliae  virginis, 
et  omnium  sanctarum  virginum,  quorum ,  quarum- 
que  bae  sunt  reliquiae.  De  iigno  sanctae  crucis ,  «'e 
sepulcro  Domini,  cera  de  sancta  resurrectione  (24), 
de  columna  ubi  Dominus  fuit  ligatus ,  de  lapide  ul  | 
stetit  quando  ascendit  crucem ,  de  linteo  quo  fuit 
praecinctus  quando  discipulorum  pedes  iavit,  de 
^  praesepe  Domini,  de  virga  Moysi,  de  manna,  de  vea-i 
timentis  sanctae  Dei  Genitricis  Mariae ,  de  capilli». 
ejus,  de  filo  quem  ipsa  nevit ,  de  sepulcro  ejus,  [de 
pallio  S.  Micbaelis  archangeli,]  de  S.  Joanne  Ba- 
ptista,  de  corpore  Isaiae  prophetae,  de  S.  Joanne 
evangelista,  de  SS.  Innocentibus ,  de  S.  Stephana 
prolomartyre;  de  SS.  martyribus  Stephano  papa, 
Felicepapa,  Eusebio  episcopo  Vercellensi,  Florentio, 
Blasio,  Crispino,  Crispiniano,  Patemo,  dens  S.  Li- 
vinii  martyris,  de  sancto  Hermete,  Praejecto,  Roma-. 
no,  martyribus;  reliquiae  confessomm  sanctorum 
Martiui,  Remigii,  Nicolai,  Vedasti ,  Medardi,  Cat^ 


(24)  Id  est,  ni  fallor ,  de  cereo  paschali ,  seu  de  illa  lampade  quae  Jerosolymis  accendebatur  singuU^ 
jipnis  in  vlgilia  Pasc^ae.  Mab. 


i5ri 


nARiLI.FI  ALnF.NRLHGFJSSIS  AHnATIS 


I33i 


siaiii ,  Aniandi,  EUgii ,  Caydoci ,  Salvii ,  Pauli,  Ma-  A  ojiis  Uicharilo  «liiialuiii ,  qiicm  pauco  lomporc  l<: 


chuti,  Gaugerici,  Autberli,  HaiiulU,  Acharii  ,  Ol- 
bcrti ,  Guandrcgisili ,  Bcrlini ,  Filiberli ,  Bavoiiis, 
Gualarici,  MauroiUi,Guiiiguaioci,  Judoci,  Cutbcrli; 
reliquiae  vero  virginum  Petroniliai ,  Anastasia: ,  Jus- 
ttnae ,  Prisco^ ,  Prasedis ,  Gcrtrudis ,  Augustx^ 

Itein  ad  meridianam  partem  crypl»  dedicaluin 
estaltare  in  honore  adventus  Spiritus  sancti,  cl 
leatissimorum  apostolorum  Bartholomaei ,  Matthscit 
el  Lucae  evangelistae ;  sanctorumque  Rlauricii,  Ni- 
casii,  Leodegarii  martyris ;  et  sanctarum  Agalhse, 
Luci»  virginum.  Hae  inibi  sunt  reliquiae  de  capillis 
S.  Bartholomaer ,  de  capite  S.  Matthxi ,  de  capite 
S.  Nicasii,  de  sanctis  Mauricio,  Leodegario,  Firminoj 
Cyriaco,  Agapito ,  Crispino ,  Crispiniano  ,  Anthimo 
niartyribus.  Item  de  sanctis  Cornciio  ct  Cypriano, 
df^  £ancta  Agatba,  de  S.  Sabina,  de  sepulcro  Domini. 

Ilem  dcdicatum  est  altare  ad  septentrionalem  par- 
l(Mn  cryptae  in  honoce  glorios»  resurrectionis  asceu- 
sionisquc  Domini  nostri  Jesu  Christi,  et  SS.  aposto- 
lorum  Jacobi,  Simonis  et  Jud?e,  sanctorumque 
Quintini ,  Luciani ,  Fusciani ,  Viclorici ,  Gentiani, 
Lamberti ,  sanctanimque  Agnetis  ,  Scholaslicae  vir- 
ginum.  Hae  suni  reliquise :  De  veslimentis  apostolo- 
rum  Pelri  et  Pauli ,  cum  pulvere  de  S.  Jacobo,  dens 
S.  Simonis  apostoli ,  de  sanctis  Cristophoro ,  Geor 
gio ,  Crisplno ,  Crispiniano,  de  capiliis  S.  Quintini, 
et  de  ejus  corpore,  et  de  clavo  quo  perforatus  esl; 
de  casula  S.  Lamberti ,  de  S.  Uilario ,  de  sanctis 
Agnete  et  Scholastica  virginibus.  ^ 

Item  dedicatum  est  altare  subtus  altare  S.  Hicha- 
rii  inhonoresanot^  ac  individuae  Trinitatis,  Patris, 
ct  Fiiii  et  Spiritus  sancti,  et  SS.  Dionysii ,  Hustici, 
ct  Eleutherii ,  Gervasii ,  Prolasii  martyrum;  et  SS. 
confessorum  Ambrosii,  Augustini,  Ilieronymi,  atque 
Atbanasii ,  et  omnium  Sanctorum.  Hae  sunt  reli-* 
quiae,  De  SS.  Dionysio ,  Hustico  et  Eleutherio,  Ger- 
vasio ,  Protasio  martyribus ,  et  de  Sanclis  Satyro, 
Ambrosio,  Augustino  confcssoribus. 

Haec  tanta  tamque  pretiosa  Domini  nostri  Jesu- 
Christi ,  ac  sanctorum  pignora  sagacissimus  pastor 
Gervinus  per  diversa  Galliae  loca  studio  ingenti  quae- 
sita,  partim  etiam  apud  sanctissimum  Hicharium  re- 
perta  in  altariis  qua;   in  crypta  erexit  honorifice 


iiuil ,  Hoborto  rrulri  rclitiiiuenlc,  alqite  posl  huiic 
Hobcrlum  Guillcliiiu  cxsui  gcnte ,  jam  dicta  ccclosia 
iiiipcdicbatiir  iiobis  a  qiiadam  abbatissa  ,  qiiae  in 
siium  jus  iiiam  convcrlcrc  qiia  ncscio  arlc  niolieba- 
tui*.  Qua  occa$ionc  mcmorabilis  Gcrviiius  Ncustriani 
vadit,  fcrcns  sccum  chirographum,  qiiotl  supcr  de- 
ditione  ejiisdein  eccleshc  niarchio  Hicbai-dus  confcr- 
cerat,  volens  eam  vcraci  asscrtione  ct  charlae  testi- 
nionio  nobis  derationarc;  siinul  ct  cxtTaturus  prx- 
atum  diiceni  Guindmum,  ne  quod  siii  anteccssores 
donavcrant,  ipse  S.  Hichario  paterctur  aufcnri.  At 
roincs  memoratus  vaide  eum  pro  siia  sanclitaie  di- 
iigciis  ct  honorans ,  ci  per  omnia  favit ,  ecclesiain 
ipsam  tcrris  ampliavit,ctci  supcr  cjus  perpotua  sla- 
^  bilitalc  tale  connrmalionis  tcstamcnlum  fieri  jussit. 
c  In  nomine  sancUc  et  individiix  Trinitatis  Guil- 
lelinus  gratia  Dei  NortlimannorHin  dux,  omnibiis 
Catbolicae  Ecclesix  filiis ,  quibiis  est  cura  animx  el 
corporis.  Cupimus  notiim  fieri  omni  futurae  posle- 
ritati ,  quomodo  ecclcsiam  Scal^elli-vilke  pro  salute 
animae  meae,  S.  Hicliario  perpetuo  babcndani  firnia- 
verim  censura  auctoritatis  nostne.  Cuin  calumnia- 
retur  ab  abbatissa  Viilaris-M(masterii ,  et  :>babbat« 
fuissem  conventus  monasterii  S.  Hicharii ,  Gen  ino 
nomine ,  causam  hujus  negotii  ipso  codem  coram 
primatibus  curi»  meae  cxplicante ,  sibi  Jure  compe- 
tere  antecessorum  nieorum  donalionc,  jiidicio  corum 
deccrnente,  tali  teiiore  reddidi.  Data  insiipcr  cre- 
^  dulitatis  gratia  roca  fide ,  ut  deinceps  sub  inca  ad- 
^  vocatioiie  tiberam  teneret ,  siciit  acccperat  a  mco 
avo  et  patre.  Adverteram  cnim  iUoriiiu  qni  causam 
novcraiH,  narratione  suggerentc  praebcndarium  pro 
hoc  beneficio  in  memoriaiu  nostri  debite  illis  intc- 
resse.  Unde  ne  nostra  connrmatio  alicujus  futuro^ 
rum  temeritate  cassarelur ,  et  nos  meriluni  amitle- 
remus ,  hujus  teslamcnti  liltcras  conscribere  fe- 
cimus. 

c  Actum  hoc  anno  Dorainicae  Incarnalionis  i(U8, 
apud  Argentulum,  iii  kalcnd.  Novcmbris. 

cHujusrei  testes  sunt  idonei,  StorinsUngiis,  Ri- 
chardus  filius  ejus,  \vo  de  Bclismo;  Arnulfus  uc- 
pos  ejus,  HoduIfusTaxo.i 
Guillelmus  comes  cum  a  domiio  Gcr^ino    biijus 


collocavit  XIV  Kalend.  Novembris,  eamdem  domum  o ''^^  ^^"^^^^P^^^"^  fuisset,  magnoperc  i|>suin  dc- 


Deo  omnipotcnti,  et  S,  Mariie  veneranter  dedicans. 

Sunt  igitiir  alia  multa ,  quae  erga  loci  diligentiara 

vir  bonus  exercuit,  tam    in  palliis  acquircndis, 

quam  in  tapeUbus  faciendis ,  vel  tcrris  redimcndis. 

Quarum  rerum  cum  prae  oculis  multa  sint  experi- 

inenta,  aliqua  tameii  hic  ponenda  sunt  indicia. 

CAPUT  XIX. 

Qualiter  ScabeUi-vUlo!  ecclesiam ,  quce  calumniaba' 
rur,  reddi  obtinuit, 

In  boc  nostro  opusculo  a  nobis  relatum  est,  ve- 
nerabilem  Angelrannum  Neustriam  iase ,  et  dona- 
tione  ducis  Richardi  ScabcIU-villaceccIcsiam  in  usus 
noslratis  loci  accepisse.  Veruin  Ricbardo  marchio- 
ne,  gni  hoc  nobis  bonum  contulerat  obeunte,  filio 


precatus  estabbatem,  utde  S.  Vigoris  cpiscopi  cor- 
pore,  quod  Dei  gralia  prxeunte  noslris  oliia  fiicral 
sedibus  iUatum ,  aliquid  sibi  impertirctiir ,  ct  nisi 
abbas  id  se  faclurum  spopondissct ,  jam  diclaiii 
Ecciesiam  ,  ut  dicitur  ,  vei^e  aniisisset ,  dum  coiues 
ipse  magis  propinquas  sux  ct  afTini  maluissel  illam 
cedere,  quam  cuilibct  dlio  condonare,  siquidem 
eadem  abbalissa  parentiliute  ejusdem  ducis  UIu&- 
trabatur. 

CAPUT  XX. 

liem  de  S.  \igore  assertio, 

Verum  quia  uunc  de  sanctissimi  po/itilkis  c^rr 

pore  mentio  incidit ,  oporae  pretium  remur  islic 

iiarrare  veridicam  assertionem ,  quam  ipse  beatuf 


1553  CHnaNiCOM  CEMULENSE.—  LIB.  IV.  iSW 

prxsul  Domino  nubis  consulente  patravil.  Bnimve-  A  Irbs  estlBajocas ,  quam  prisca  Neustria  monstras. 


ro  in  gestis  Domini  el  sancti  Angelranni  invenitur 
qualiter  ipse  magnificus  abbas  de  ejusdem  sancti 
corpore  certus  sit  eflectus ;  et  quod  libellnm  vitx 
illius  a  Neustria  deferens ,  et  ex  eo  gloriosi  ejus 
Iransitus  diem  agnoscens,  natalem  ejus  coli  statue- 
ril.  IIoc  itaque  statutum  ad  haec  usque  quae  disseri- 
mus,  gloriosi  Gervini  tempora  permansit,  qui  Do- 
mlni  timore  sanctorumque  vigens  amore ,  multa  in 
divino  cultu  circa  nos  melioravit.  Evenit  itaque  ut 
revoiutio  annua  S.  Vigoris  festum  referret ,  quod 
fratres  juxta  morem  a  domno  Angclranno  quondam 
statutnm  procuraverunt.  Forie  tum  absens  erat  ab- 
bas  Gervinus,  fratrumque  custodiae  ipvigilabat 
prior,  nomine  Regneguardus.  Is  igitur  Hegneguaiv 


Hanc  adit  ut  doceat  quos  impius  error  habebat » 
Cratia  virtuium  Christi  comitatus  alumnum, 
Quaque  docendo  monet^  signis  probal ,  actibus  impUt, 
Viribus  exsangues  reparavit^  depulit  angues^ 
Ad  superos  vita  (unctum  traxit  prece  fusa, 
His  populus  visis,  se  sacris  devovet  undis; 
Hanpque  Deoprolem  per  sacri  fontis  honorem^ 
Sancte  Vigor  ^  generas ;   sacras  cui  solvimus  odas^ 
Flammarum  domitor^  qui  mundi  comprimis  ignes^ 
Ne  nos  exurant^  flammas  compesce  gehennce, 

Marchio  vero  Guiilelmus  misso  ad  nos  monacho 
de  monasterio  Cerasiaco ,  nomine  Guariao ,  unum 
sancti  episcopi  de  dextero  brachio  os  promeruit» 
quod  apud  idem  monasterium  Cerasiacum  inflniAi 


dus  ipsa  nocte  qua  fratres  sancta  solemnia  exhibe-  B  venerabilitate  colitur,  Est  autem  idem  locus  in  tei^ 


^ant ,  infirmitate  corporis  aliquantula  detenlus,  so- 
temniis  deerat,  et  strato  decubans  pigrius  dormita- 
bat.  (Alias  autem  vir  bonus  erat ,  castus  et  timora- 
tus.)  Ecce  autem  dormienti  ei  adest  venerandae  pro- 
ceritatis  summique  decoris  persona,  pontificale  sche- 
ma  pnetendens ,  satisque  dulciter  ait  Regneguardo: 
Quid  hic  jaces ,  et  meis  solemniis  non  interes!  lile 
pavitans  ob  personae  excellenliam,  sciscitatus  tamen 
hoc  dedU  responsum :  Domine^  ait ,  quia  infirmus 
sum,  Subsecutusque  :  Qtits  ,  inquit ,  domine ,  es  tu? 
Ego ,  ait ,  sum  Vigor  Bajocensis  Ecclesiai  episcopus, 
^urgcy  sanus  esto,  et  meis  soiemniis  interesse  festina, 
Dicito  autem  abbati  tuo  et  fratribus  quia  cum  Domi- 
ni  nostri  bonitas  meum  corpus  hic  haberi  concesserit^ 
et  ego  hoc  volo^  mea  festivitas  amptior  quam  sit  debe^  ^ 
ret  fieri,  llis  visu  audituque  perceptis  monachus  sa- 
nus  exsurgit ,  chorum  petit ,  atque  cum  caeterfs 
altos  ut  poterat  pro  laude  sancti  cantus  emittit.  Mi- 
rari  fratres,  et  quia  iila  hora  loquendi  ausum  dene- 
gabat ,  facto  mane  rei  ordinem  quaerunt.  lile  visio- 
nem  refert,  fatur  salutem,  recitat  imperata.  Gaudent 
omnes ,  atque  ad  amorem  sancti  visceraliter  accen- 
dunlur.  Revertenti  abbati  omnia  recapitulantur ,  et 
ille  qui  sine  aliqua  hujusmodi  occasione  multas 
aliorum  sanctorum  feslivitates  exaltaverat,  sancti 
Vigoris  festum  deinceps  coli  celeberrimemaudat. 

FULCARDOS. 

Festa  dies  Patris  rutilat  celebranda  Vigoris, 
Patrem  Bajocas ,  quem  Fratr^m  gaudet  Atrebas. 
Hujus  grata  Deo  genilrix ,  generosa  virago 
fignore  de  tanto  capit  assertore  superno 
Piatum  quem  gestat ,  benedixit  diva  potestas  , 
Sacravitque  sibi ,  cuncto  sacravit  et  orbi, 
Piascitur  cgo  puer  forma  speciosus  ,  et  alter 
Fit  Samuel ,  Domino  condignus  ab  ungue  tenello. 
Moxquejugo  Domini  subclinat  leniacoUi^ 
Inferturque  gregi monachus  puer  Atrebatensi  : 
Proficiens  cunctis  Patribus ,  profecit  ab  iltis , 
Juclytus  ille  puer ,  cunctis  subjectus  ovanter , 
Jam  quiddam  majus  meditatur  tyro  beatus , 
Fiat  ut  a  palria  peregrinus  eum  patriarcha. 
Exsulat  ergo  procul  hic  uminiverbius  exsul , 
fendens  ad  populnm  sibi  coelitus  in^inuatuni ; 


ritorio  Bajocasinensiom  situs ,  ex  qoo  vir  Dominl 
Vigor  episcopus,  ut  in  vita  ejus  iegitur ,  dum  ad* 
huc  in  hujus  peregrinationis  exsilio  morarelur,  im- 
manem  eflTugavit  anguera ,  el  ob  hanc  virtutem  Ira- 
ditus  est  sancto  viro  locos ,  in  quo  nonc  etiam  ser- 
vorom  Ghristi  congregatio  habetur.  Cum  ilaque  mo 
nachi  ibidem  degenles  cum  ineffabiii  gaudio  sanclis- 
simi  sui  patroni  reiiquias  ovanter  excepissenl,  volue- 
runt  experiri  otromnam  vere  illod  os  de  S.  Vigorit 
corpore  fuissel ;  sciebant  autem  quod  inter  alia  do- 
na  virtutum,  quibus  fulserat  semper,  imo  fulgebal « 
hoc  qooqoe  excellentios  oblineret,  qood  nollomodo 
ignis  ardore  laedi,  aolcombori  posset.  Itaqoe  stroem 
lini ,  qood  scilicet  facile  nimis  incendilor,  faciont, 
et  brachiom  illud  sanctissimi  pontificis  superpo- 
nunt;  deinde  linom  desoper  congeronl,  el  iuari- 
dlam  el  tenoem  materiem  igne  sopposilo  inflammaal» 
et  licet  Deos  omnipotens  in  soi  servi  merilo  len*' 
landos  non  foissel ,  eosdem  lamen  fralres,  qoi  non 
quolibet  vitio ,  sed  cerlitudinis  capiendae  gratia  id 
fecerunt,  miracuii  ac  virtutis  eventos  non  fefellit; 
nam  non  solom  sancti  dexteram  ignis  ille  non  lateil» 
sed  etiam  linom  qood  foerat  appositom  ab  igne  per- 
mansit  intactom.  Sic  fratres  illi  de  Patris  pignora 
certi  facti  sont.  Nec  dom  posl  boc  factom  odo 
floxerant  dies,  com  ecce  homo  daemonio  plenos» 
eoromdem  fratrom  miseratione  aqnam ,  ex  qoa 
forte  illodbeatom  os  fuerat  lotum,  accepit,  qua 
])  bibita  salutem  corporis  et  libertatem  recepil ;  el 
deinceps  inimici  infestationem  non  peiloiit.  Haee 
qoidem  doo  miracola  per  S.  Vigoris  reiiqoias  a  no 
bis  illoc  relatas ,  apod  Gerasiacom  monasteriain 
Christus  Dominus  peregtt.  Post  aliquot  aulem  anno^ 
rum  spatia  convocatis  lionorificis  viris ,  episcopia 
scilicet  et  abbatibus ,  Gervinus  Pater  ejus  sacrt- 
tissima  membra  de  ea  capsa ,  in  qua  a  tempore  ln« 
gelardi  abbatis  pausaverant ,  abstolit ;  et  per  manoa 
pontificom  convocatorom  popoio  fideii  demonstra- 
vit ;  deinde  in  aiiara  aoro  et  argenlo  paralam  repo- 
soit  honorifice,  ot  decebat  tantom  Dei  confesso-. 
rem.  Haec  vero  translatio  beati  corporis  xii  Kil. 
Apriiis  facla  est ;  qoae  dies  omni  anno  Quadrageii-i 
mali»  jejonii  anibitor   reiigione,  quod  divinA  ^aMft^ 


1335  HAHIULFI  ALPENBURGENSIS  ABBATIS  1:^55 

factitatuin  credlmus ,  ut  lunc  popuU  fideles  sanclis-  A  lidam,  Ponam  iiomiiie,  S.  Richario  dcdil  perpottib 
simi  pontificis  ossa  videre  meruissent ,  qupndo  stri 


ctioris  ac  per  hoc  purioris  vit£  sacrilicium  Deo  ob- 

tulissent. 

CAPLTXXI. 

De  comilibus  Ponlivorum,  et  de  villis  Porta  et  A'o- 
gueriis. 

Igitur  post  relationem  necessaric  de  S.   Vigore 

habitam,  ad  nostri  Gervini  acla  recurramus,  et  quo- 

roodo  villsim,  quse  dicitur  Porlas,  nosfer  locus  ha- 

hueril,  paucis    perstringainus.    Ap  primum,  quo- 

niam  dono  Ponlivorum  comilum  illam   meruimus, 

dignum  putatur  ul  eorum  series  I)reviler  in(imelur. 

Quo  primum  igitur  tempore  Pontiva  palriola  muni- 

tioni])us  castrorum  aucla  est,   abialis  monastcrio  . 

Centulo  tribus  oppidis,  Abbalis  vilia,  sancto   Me- 

dardo,  et  Incra ,  et  his  castellis  efiectis ;  in  eorum- 

que  stipcndia  multis  alijs  S.  Richarii  viilis  et  rediti- 

hu^  ab  Ilugone  rege  praerogatis  ,  nostra  haec  pro- 

viiicia  non  comite  utebatur,   sed  r^giis  miiilibus 

l^inc  inde  prxpositis  conservabatur.  Anteriori  ta- 

roen  tempore  a  plerisque  nostris  abbatibus  comitis 

nonicn  gerentibus  plerumque  fuerat  defensata ;  ve- 

runi  quoniam  hi  moderno  tempore  dispositi,  non 

omnes  castrorum  municipes  vel  domini  existebant : 

ob  hoc  reliquis  paribus  suis  Hugo  Abbatensis  fortio** 

factus  est,  quia  et  castclli  fretus  munitione  absque 

timore  quaelil)et  efficiebat,  et  reliqui  si  quid  cona- 

))antur  iion  habentes  refugium,   facile  ;succumbe- 

))ant.  Attamen  huic  nunquam  comitis   nomen  ac-  ( 

cessit,sed  erat  illi  insignc  quod  S.  Richarii  vocaba- 

tur  advocatus.  Quae  rcs  etiam  plurimum  ei  contu- 

lerat  fortitudinis,  dum  advocationis  obtentu  S.  Ri- 

charii  viliarum  reditu  et  rusticorum  servitio  uteba- 

tur.  Hic  postquam  absque  nominc  et  dignilate  co- 

mitis  mortuus  est,   successorem  habuit  filium  no- 

mine  Angelrannum.  Hic  quoque  nomine  advocati 

Gontentus  fuit,  donec  Boloniensem  comitem  prseiio 

interimcns,  et  ejus  relictam  sibi  in  matriinonio  co- 

pulans,  a  comitissa  uxore  noinen  comitis  vindicavit. 

Angelrannus  itaque  assumptum  sibi  comitis  nomen 

in  posteros  transmitiens,  post   longaevam  aetatem 

rooriens,  rcliquit  honoris  et  nominis  haeredem  nominc 

Hugonem;  qui,  post  explclum  vitae  tempus,  duni 


habendam  ea  stjlicet  ratione,  ut  nuilus  suoruio 
succe$sorum  amplius  ullos  respectus,  vcl  parvas 
vcl  magnas  consuetudines  ab  ea  expeteret,  quate- 
nus  tola  cum  suis  reditibus  sancto,  et  fratribus  inibi 
manentibus  deserviret.  Unde  hujus  donationis 
charlulam  abbate  Gcrvino  petenle  conscribi  feri- 
inus,  et  signo  nostro  noslroruinque  fidelium  signa- 
vimus. 

c  S.  Angelranni  comitis.  S.  Godefredi.  S.  Oylardi. 
S.  Roberti,  S.  Bemardi.  S.  Gualleri.  S.  Gerardi. 
S.  Ingelranni. 

c  Facta  eslhaec  traditio  super  altare  S.  Richarii  die 
sepulturse  Hugonis  comitis  xii  Kal.  Decembris  ab 
Ingelranno  filio  ejus  cum  opUmatibus  suis  prae- 
sente  domno  pontifice  Fulcone,  (pii  illico  exoratus  a 
fratribus,  et  ips)  comile  suggerente,  sub  excorouni- 
catione  iutcrdixit,  ne  aliquis  amplius  in  illa  vilia 
neque  per  vim,  neque  per  deprecatur«m,  n^ue  pcr 
advocaluram,  de  omissis  consuetudinibus  ampliiis 
aliquid  expeteret.  >  Huc  usque  charta. 

Prxtcrea  quidam  miles,  nomine  Gualterus,  queni 
vulgus  vocitabat  Tirel,  viliam  S.  Richarii  dictam 
Noguerias  sibi  volens  vindicare,  post  illa  oronia, 
quae  supra  scripta  sunl  tempore  domini  Angelraniii 
gesla  fiiisse,  de  hac  eadem  villa  a  rege  Henrico,  et 
a  perfido  Huberto,  cujusdam  quasi  justitiae  rectita- 
dine  sibi  eam  deberi  ex  aliquo  successlonis  jure 
astruebat;  talique  ratione  suam  colorans  avaritiam 
villam  invasit,  tenuit,  et  per  aliquod  tempus  fratri- 
bu9  eum  excommunicantibus  sibi  usurpavit.  Veruiu 
cum  ei  suggereren^  amici  illam  excommunicationis 
suflercntiam  animae  mortem  illi  operari,  tandem 
Deo  Sf  respicienle  aliquatenus  cessit  et  qiiandii^ 
ipse  vel  ejus  conjux  viveret,  siLi  medielatcm  re- 
tinuit,  medietatem  sancto  restituit,  posl  suum  obi- 
tum  integerrimam  in  sancti  jiis  eam  redire  slatuens. 
Pro  qua  ratione  venerabilis  pastor  scripluro  chi- 
rographum  archivis  nostris  reposuit,  quod  ita  se 
habet. 

c  In  nomine  sanctae  el  individuae  Trinitatis.  Ego 
frater  Gervinus  abbas  monaslerii  S.  Richarii,  no- 
tum  volo  omnibus  sanctae  Doi  Eccicsiae  fideiibus, 
quos  in  adoptione  filiorum  per  sanguinem  suum. 


morti  proximum  se  viderct,   supradictam  villam,  D  perque  sanctificationem  baptismatis  fratressibi  ado- 


quae  diciturPortas,  delega\it  sancto  Richario,  op- 
fans  ut  pro  remedio  suae  animae  monasterii  nostri 
usibus  serviret.  Genuerat  vero  quatuor  filios,  quo- 
rum  primus  nomine  Angelrannus,  homo  formae  roi- 
rabilis  qui  patri  succedebat,  in  die  depositionisejus- 
dem  patris  sui  jam  dictam  villam  sancto  contra- 
didit,  talero  deditionis  confirmans  teslimonii  clxir- 
tam, 

I  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis  ego 
Ang^lrannus  gratia  Dei  comes,  comperturo  fieri 
Tolo  omnibus  Ecclesiae  Dei  filiis,  tam  prassentibus 
quam  futuris,  quod  pater  meus  comes,  scilicet  Hugo 
adhttc  vivens»  sed  diem  mortis  extremum  trahens, 
fro  Stt9  reroedio  animae  villam,  quam  possederat  so- 


ptavit  Christus,  quia  miles  quidam  Walterus,  qucni 
vano  cognominc  Tirellum  plerique  appeilamus,  No- 
giierias  villam  S.  Richarii  jamdudiim  diu  a  pnede- 
cessoribus  nostris  possessam,  et  nobis  jure  haeredi- 
tario  traditam,  malitiose  invasit,  invadendo  subri- 
puit,  ac  subripiciido  snb  anathematis  obligatione 
aliqnandiu  detinuit;  at  tandem  contradicenlibus 
amicis  et  injuriam  hanc  in  perniciem  animae  suae 
crebro  referentibus,  victus  erubuir,  et  insanae  cupi- 
ditatis  maiitiam  deserens  a  S.  Richario,  atque  a 
fratribus  veniam  expetivit.  Redditaque  villa,  et  con- 
donata  nohis  olim  fundata  capella,  absolutioneni 
excommunicationis  cum  pracsontc  uxoresuaErmina, 
tcrrx  prostralus   accepit  ita  dicens,  caasira  coro- 


mi 


CHRONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  lY. 


I35S 


ponens,  ulprafala  capella  siculi  sibi  vel  suis  lia-  A  riberli.  Sign.  Ingelranni.  Sign.  Dominici.  Sign  Oy 


ctenus  sinequolibel  synodale  respectu  deserviens 
pemianserat,  ita  per  fuluta  saecula  suh  eadem  liber- 
tate  persistat. 

c  Acta  sunt  baec  vii  Idus  Oclobris  anpo  Domi- 
ni  1103,  indictione  Yi,  anathemalis  conflrmationem 
codein  milite  cum  aliis  subnolatis  testibu^  responr 
denle,  ne  quls  ex  ilio  die  pro  quacunque  occa.sione, 
aut  ex  progenie  eorum,  vel  alicujus  horuni  incita- 
tione,  auderel  temerarius  hanc  sibi  villam  ulterius 
usurpare. 

€  Ego  Gervinus,  nostraectiam  religiunis  presbyteri, 
cum  diaconibus,  simulque  hujus  institutionis  niona- 
ihis,  ex  auctoritate  Dei  Patris  omnipotentiset  B.Mariae 
semper  virginis,  et  B.  Petri  apostplorum  principis, 


Sign. 


lardi   laici.    Sign.  Bosonis.  Sign.    Q.iouis. 
Rodulfl.  Sign.  Guidonis  archidiaconi. 

c  Actum  hoc  monasterio  S.    Richarii  viii  Idus 
Decembris,  regnante  Henrico  regc  apno  regni  ii- 

iius  XYI.l 

CAPLT  XXII 

Pe  vilHs  redemptis,  et  de  aUariis  a  Guidove  episcopa 
donatis, 
Interca  mortuo  rege  Francoruni  Henrico,  post 
arnos  sui  regni  xxviii,  Philippus  adhuc  puer  re- 
giae  dignitatis  culmine  jam  suscepto  a  patre,  re- 
gendi  possc  el  scire  nondum  habens ,  Balduino 
Flandrensium  comiti  custodieiidus  cum  regno  Ira- 
ditur,  quo  regnum  moderante,    Guallerus   miles 


damnainus  el  in  perpetuo  anathematizamus  om-  B  iilius  Hugonis  regii  buticuiarii,  |terrain  quamdam 


nes  qui  ex  prxsenti  die  Toluerinl  hujus  redditi«- 
iiem  viliae,  et  donum  atque  libertatem  capellae  ali- 
quoausu  rescindere,  aut  demere,  seu  contradi- 
cere.  Amen. 

f  Hujus  rei  tesles  fuerunt,  Odo,  Alulfus,  Hugo 
Boquels,  Boso,  Oylardus,  Hugo  sanctae  Mariae,  Bo- 
selinus,  Aielmus,  ilem  Odo,  regnante  Henrico  rege 
Francorum,  anno  xxi.  » 

In  sanctissimi'Patris  et  patroni  nostri  Richarii 
gestis  assignatur  quod  rex  gloriosus  Dagobertus 
ejusdein  sancti  orationibus  se  committens  donave- 
rit  illi  terram,  vocabulo  Campaniam.  Hanc  domini 
Gervini  antecessores  cuidam  concesserant  Age- 
nardo,  ut  quandiu  vixisset,  firma  manu  possideret. 
^c  accessit  ad  dominum  Gervinum  abbatem,  po- 
stulans  ut  eam  qiiam  ipse  tenebat  terram  duo  iilii 
sui  permitterentiir  tenere  post  mortem  suam  ;  qui- 
bus  mortuis,  Ecclesia  quse  sua  erant  digne  re- 
liaberet.  Annult  ei  venerabilis  abbas,  et  hac  de 
causa  talem  composuit  chartulam  jure  slabili- 
tatis. 

<  In  noroine  sanctae  el  individuae  Trinilatis.  Ger- 
irinus,  propitiante  divina  gratia,  Centulensis  mo- 
nasterii  abbas,  onini  religioni  Christianae  notum 
fieri  cupimus  quod  quidara  vir  fidelis,  Agenar^^ 
dus  vocabulo,  a  nobis  pelierit  ut  oinnen  terram 
possessiunculse,  quae  Rebellis  mons  dicilur,  quain 
tenebat  solumraodo  in  vita  sua  sub  manu  firma 
cum  *^odditione  census,  el  terram  de  Valeriis  totam 
cum  adjacenti  non  grandi  silva,  simul  etiam  addita 
ct  quarta  parte  curtilii  de  Floherinianso,  tam  sibi 
quam  suaecoiijiigi,  Hildesendi  iiomine,  cumduobus 
eoruni  filiis,  Guencranno  scilicet  et  Anschero,  te- 
nendain  concedercraus.  Annuimus  ergo  illi  quod 
petierat,  ;icceplis  ab  eo  lestibus  rertissirais,  ita  dun- 
faxat,  u^  ipsi  solummodo  in  via  sua  habeant,  et  in 
solemnitalc  sancti  Richarii,  qiiae  ceiebratur  vii  Idus 
Octobris  censum  iv  solidorum  persolvant.  Post 
decessum  vero  ipsorum  lerra  ad  nos  meliorata 
redeat.  Unde  illis  hanc  chartulam  conscripsi- 
mus,  signoqite  noslro,  nostrorum(|uc  fideliuin  ob- 
firmavimus. 

c  Signum  Gervini  abbatis.  Sign.  Algisi.  Sign  He- 


in  Vimmaco  pago  sitam  nobis  subripere  voluit. 
Et  quia  potens  erat,  nec  ex  adverso  ei  resistere  ia 
promptu  habebatur,  sollicitus  pastor  Gervinus  VC' 
rens  ne  Ecclesia  praediuro  amitteret,  maluit  virum 
pecunia  lenire,  quam  ilatenus  tanto  damno  multari. 
At  ille  non  tam  pecunia  illectus,  quam  sancti  viri 
preceveneranda  coactus,  postulanti  gratiam  tribuit, 
et  ne  ipse  vel  quilibet  alius  eamdem  terram  sancta 
loco  deinceps  demere  posset,  testamentum  inde  iieri 
poposcit  in  haec  verba. 

<  In  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis.  Ego 
Gervinus  gratia  Dei  Centulensis  coenobii  abbas, 
notum  fore  volo  sanctae  Dei  Ecclesiae  fidelibus,  prae- 
sentibus  atque  futuris,  quod  quidam  miles,  nomine 
Gualterus,  filius  Hugonis  pincerna*.  regis,  clamaverK 
super  nos  quamdam  terram  in  pago  Vimroacense 
sitam,  quse  Filcarias  vocatur.  Nos  vero  cjus  ciama- 
tioni  justa  ratione  respondentes ,  tortitudinequc 
ejus  evacuata,  sumptis  a  nobis  centum  den^rioruiu 
solidis,  supradictam  terram  in  usibus  fratrum  per- 
petuo  habendam  sancto  Richario  quietam  reddidil, 
Et  ut  haec  conventio  inconvulsa  perinaneat,  signa 
fratrum  nostrorum  atque  fidelium  adnotare  decre- 
vimus 

<  Signum  Gervini  abbatis.  Sign.lnceleri.  Sign.  Al« 
gisi.  Sign.  Anscherici.  Sign.  Framerici.  Sign.  Au" 
scheri  militis.  Sign.  Odonis.  Sign.  alterius  Odomih. 
S.  Adelelrai.  Sign.  Ilgerii. 

D     <  Actum  roonasterio  Centulo,  iv  Kalend.  Septem- 
bris,  regnante  rege  Phitippo,  anno  iv.  > 

Non  raultum  fuerat  teinpus  elapsuin,  cum  per- 
vigil  ac  sollicjtus  provisor  Gerviniis,  qiii  ct  verus 
Ecclesix  filiorum  amator  et  custos  jugiter  exstitit , 
precibusaggreditur  comilem  Guidonem,  orans  iit  de 
villa  qiiadam,  quae  olim  quidein  nostro  ser\'ierat 
monasterio,  sed  antc  aliquos  annos  ab  ipso  coraite, 
seu  ab  aliis  roilitaribus  viris  nobis  tulta  fuei  at,  aii- 
quem  miscricordias  respectum  penes  locum  sanctum 
habere  non  abnueret.  Quod  ergo  Dominici  araoris 
instinctu  agebat,  non  poterat  esse  cassum,  propriu 
divinitate;  naiu  coraes  asseiisum  ex  aliqunnto  prae 
buit,  placatus  non  taiituin  bcati  viri  preco,  vcrum 
eliam  Eccles!;e  mnnere.   Igitur  cx  his  (t^^  i(U 


15^9 


UAHIULFI  ALDENB13RGENSIS  ABBATIS 


1540 


fe^npore  S.  Richario  reddidit,  tale  confecluui  est  A  in  illo  doii  vituperavit ,  scd  oiagnsB  laudis  attollent 


scpptuiQ. 

4  [n  nomine  «anctaeet  individuae  Trinitalis.  Ego 
Guido  comes  Ponlivae  patri»  exoratus  a  domno 
(]eryiuo  a))bate,  annuenlibus  proceribus  raese  pro- 
vinciae,  in  praesentia  regis  Philippi,  marchionisque 
Balduini,  necnon  etiam  principum  regalis  pnlatii, 
reddo  S.  Bichario  quartam  pai  tem  vil)ae,  que  Ultra- 
baiz  vocilatur  nomine.  Omnes  iiibilominus  impen- 
siones  advocationis  nieae,  quas  in  siipradicta  acci- 
piebam  villa  perpetuo  habendas,  S.  Richario,  ab- 
bati,  monachis  conlrado  jure  accipiens  ab  eis  ali- 
quantulum  pecuniae,  \x  videlicet  denariorum  lir 
bras  et  quinquaginta  boves.  De  Robcrlo  ctia  ii,  qui 
advocationem  ejusdem  villae  ex  mea  olim  tenuerat 


praeconio,  in  sui  regni  episcopis  vel  abbatibus  talem 
manere  consueludinero  deiuceps  conquesta  est.  MuU 
tis  ergo  honoribus  ei  donis  eum  fulciens,  renittebat 
onustum ,  hoc  solum  ab  eo  reposcens ,  ut  tcmpore 
orationis  intcr  benefactores  computari  mereretur. 
Uxor  eliam  ipsius  regis  donavit  ei  aroictum  valde 
pretiosifm ,  auro  el  lapide  pretioso  mirifice  deco- 
ratum ,  quem  abbas  detulit  in  noslrae  Ecclesiae  tbe- 
saurum. 

Postea  aiitem  cum  contigissel  Ambianonim  pon-. 
tlficem  Guidoneni  hunc  vtdisse  amicturo,  nimia  ejus 
pulchritudine  et  pretiositate  illectus ,  rogavit  abba- 
lem,  ut  isdero  Ecclesiae  matri  Ambianensi  transmit- 
teretur  amictus,  pro  illius  concambio  ecclesis  San- 


parte,  et  si  quis  qualibct  occasione  in  praedicta  villa  U  cti  Richarii  duo  altaria  perpetim  habenda  se  velle' 

dare  afiirmans.  Et  amanlissimus  vir  ejus  precatibus 
assentire  ratum  judicans,  jam  dictum  amictum  epi- 
scopo  et  ecclesiae  sanctae  Dei  Genitricis  semperque 
virginis  Mariae  tradidit ,  et  in  sui  juris.  potestatem 
duo  altaria  recepit,  consensu  et  concessu  totius  Ec- 
clesiac  Ambianensis ,  quorum  unum  est  in  villa  no- 
stra  Argubio ,  altcrum  in  villa  que  Hunsbelisi  nun- 
cupalur.  At  ne  posteritas  succedenlium  abbatum 
eadeni  perderet  altaria,  prudentissiD[ius  Gervjniis  ab 
episcopo  obtinuit  inde  fieri  testame;ntoria  dictitia, 
qu»  ita  se  habent. 

f  Guido  Dei  gralia  Ambianenslum  episcopus,  pix- 
sentibus  ac  futuris  fidclibiis  mundanae  conversatio- 
nis  tranquillaro  peregrinationem,  et  coclestis  praemii 

^  jucunditatem.  Quoniam  poslerxiruni  notiliae  facta 
prxsenlium  litteris  narrantibus  melius  innotescunt, 
placuit  nobis  charitati  vcslrae  manirestare  qualiter 
S.  Hicharii  ecclesiam  quorumdam  altarium  donu 
augmentaverimus.  Gervini  enim  abbatis  supplica- 
tioiie,  altaria  villarum  Argubii  ct  &lonlis-EIisii,  su- 
per  quibus  Ratbodo  et  Hugo  personae  habentur,  qui 
quandiu  vixerint  ecclesiasticam  redituram  in  sta- 
tutis  temporibus  S.  reddent  Richario,  consensu  ar- 
chidiaconorum  Joannis  et  Balduini  condonamus, 
tali  quidem  paclo,  ut  post  eorum  excessum  clerici, 
qui  ecclesiastica  debita  nobis  et  nostris  successori- 
bus  solvant ,  personaliter  ibidem  ab  abbate  consti- 
tuantur,  illisque  obeuntibus  alii  vice  illorum  subro- 

p  gentur.  IIoc  praesentia  clericorum  nostrorum  cor* 
roboramus,  et  apud  successores  nostros  ratum  esse 
deposcimus. » 

Sed  his  ita  definitis,  ad  comitera  paulisper  venia- 
rcus  Guidonem,  qui,  cum  fuerit  comitis  Hugonis 
filiiis ,  et  post  Angelrannum  fratrem ,  quem  supra 
de  villa  Porlas  vice  patris  donatiouem  fecisse  relu- 
timus,  Northmannorum  dolo  occisum,  patriae  comita- 
tum  receperit,  ac  per  hoc  advocatus  quoque  noster 
haereditarie  sit  efiectus,  villas  S.  Richarii  et  eanim 
colonos  nimie  afiligebat,  extorquens  et  auferens  pe- 
cunias  et  substantiolas  eorum.  Cujus  injustitiae  el 
impietati  pius  pater  occurrens  Gervinus,  hortalMi- 
tiir  ct  exorabat,  uli  noii  tam  diirus  circa  S.  Rlcharii 
famulos  pcrraaiieret,  et  qui  advocati  ^qmptua  el  &tk 


quidquam  studuerit  vindicare,  spondeo  me  pacem 
sanctae  factururo  Ecclesiae.  Igitur  conventio  prasen- 
tis  chartae  quatenus  stabilis  valeat  persislere,  aur 
ctorali  roboratur  signo  dextrae  regiae  f ;  desigiiantur 
in  ordine  testes  idonei,  qui  huic  asscrlioni  interr 
fuere. 

c  S.  Balduini  juvenis  Comitis.  S.  Frederici.  S. 
Baldrici.  S.  Rodulfi.  S.  Roriconis.  S.  Anscheri.  S. 
Oylardi.  S.  Godefridi.  S.  Richoguardi.  S.  abbalis 
Gervini.  S.  Ingeleri  tunc  teinporis  decani.  S.  Saxor 
guali.  S.  Walterii.  S.  Odonis  inilitis,  S.  Dudilonis, 
S.  Bosonis. 

f  Aclum  est  hoc  anno  regis  Philippi  iroperii  vi, 
Incarnationis  Dominicae  1067  ind.  vi,  epacta  iii, 
concurr.  vii. 

c  Quicunque  haec  quae  supra  praetitulavimus  dis- 
tolvere  voluerit,  a  Deo  Patre  omnipoteiite,  et  sancla 
Dei  Genitrice  Maria,  et  omnibus  sanctis  malediclus 
sit,  etexcommunicatus.  Amen.  Fiat,  fiat. » IIuc  usque 
charla. 

Regi  Anglorum  Hetguardo  Gervinus  semper  cha* 
rus  et  venerabilis  fuit ,  et  ab  illo  ,  si  ejiis  fines  in- 
trasset  mira  honorificentia  attollebatur.  Quique  rex, 
si  eum  in  aliqua  vel  pro  aliqua  loci  nostri  necessi- 
tate  angustiari  comperisset,  munificus  valde  in  suc- 
currendo  omni  remota  excusatione  existebat.  Re- 
gina  etiam  conjux  ejusdem  nomine  Edith  salis  su- 
perque  Gervinum  pro  suae  merito  sanctitatis  dilige- 
bat  et  venerabatur,  et  juxta  roariti  exeropluro  adma- 
dum  liberalis ,  si  aliqua  peliiset,  libens  conferebat. 
Qiiadam  vero  vice  accidit  ut  abbati  nuperrime  ter- 
ram  illam  ingresso  osculum  salutationis  et  pacis 
regina  porrigeret,  quod  ille  gratia  conservandae  sin- 
ceritatis  abhorrens  excipere  noluit.  At  illa  ferox , 
videns  se  reginam  sprelam  a  monacho ,  nimis  roo- 
leste  tulit,  et  quaedaro  quae  ut  pro  se  orasset  illi  do- 
nare  statuerat,  irala  retraxit.  Veruin  roarito  idip- 
sum  increpante,  quod  abbatem  tam  religiosum  pro 
non  infracto  rigore  odio  insequi  voluisset ,  et  aliis 
honestis  viris  suggereutibus  non  esse  odiendum  ho- 
inincin ,  qui  sic  Deo  se  mancipasset ,  ul  ne  reginse 
qiiidem  osculo  se  pateretur  contra  ordincm  mulceri, 
placata  cst  regina,  et  hiijusmodi  factum  non  solum 


13ii  CHRONICON  CENTILENSE,  -  LIB.  !▼.  »4« 

luen  tcnebat,  iietam  pessiiuus  prxdo  existeret  sub-  A  qnia  iilius  gestoruin  recens  habetur  meinoria,  uo 

ea  seponentcs,  nostra  potius  exsequaniur. 


inonebat;  verum  apud  efleram  mentem,  et  culmine 
potestatis  elatam ,  seu  rapacitatis  studio  sauciam, 
justa  suppliratio  parum  valebat,  nisi  forte  pecuniae 
summa  ejus  duriti^  conlruiret,  qua  facile  est  terre- 
uorum  corda  olius  leniri.  Interea  baec  aliquando  pre- 
fum  ejusdem  Patris  fuil  suinma,  ut  quamdam  valde 
gravem  redhibilionem  colonis  villx  Majoch  pro  S.  Hi- 
charii  amore  ex  aliquantulo  indulgeret.  At  ille  ad 
prse^ens  consensil ,  et  dc  iiidulta  vel  moderata  suae 
iid¥Qcatioiiis  consuetudiiic  lale  testimonium  con- 
fecit. 

c  Ego  Guido  gratia  Dei  Pontivorum  comes ,  no- 
(!im  fieri  volo,  tam  pncsentibus  quam  fuluris,  quod 
i^ervinu$  S.  Richarii  abbas  nostram  pncsentiani 


Anno  regni  ejus  ii  vencrabilis  Gervinus,  illa  quae. 
superius  meminimus  praedia  visurus,  ad  maris  in- 
gressum  properavit,  quem  nominant  plcbeiales  Gui- 
zant,  ubi  fucriint  cum  illo  tam  abbatcs  quam  nio 
naclii  plusquam  centum ,  practerea  militarium  viro- 
rum  ct  negotiatorum  plurima  multitudo;  qui  omnes 
mare  conscenso  in  Angliam  transveh^  cupiebant.  Fe- 
bruarius  tum  mensis  ducebatur,  quem  noliim  cst 
acris  coUisione,  et  ventorum  nimictaie ,  pluviaruim 
quoque  inundatione,  ac  nivium  profusioue  sempt-T 
constare  querulosum.  Quo  etiam  tempore  sa^vius, 
perstrepit  mare,  dum  tenipestatum  ssevitiam  vento-. 
rum  nimietate  continuat.  Quindccim  igilur  dieruni. 


ddierit,  inagnopere  deprecans,  ut  consuetudinem  xx  B  expenso  curriculo ,  dum  a^quor  a  suo  fervore  non 


porcprum,  quam  habebam  in  villa  quse  ^dicitur  Ma- 
joch,  pro  Dei  et  $.  Richarii  amore  alleviarem,  quia 
valde  gravis  erat  ipsius  villx  colonis.  Acceptis  ergo 
ab  eo  centum  solidis  concessunus,  ut  nunquain  am- 
plius  ab  ipsis  rusticis  pnedicti  exiganlur  porci,  sed 
pro  ipsis  in  festivilale  S.  Remigii  annualiter  persol- 
vantur  xl  solidi,  ita  tamen  ut  nemo  ministrorura 
aut  servientium  nostrorum  pro  praedictis  solidis  col- 
ligendis  suprascriptam  villam  inlroeat ,  sed  mona- 
chus,  cui  obedientia  fuerit  injuncta,  in  pra^fata  fe- 
stivitate  praeposito  nostro  in  S.  Richario  sito  stu- 
deat  deliberare.  El  ut  ipsi  monachi  pro  stalu  et  in- 
columitate  nostra,  simuique  conjugis  et  prolis  ob- 
nixius  Domini  misericordiam  deprecentur,  hoc  con- 
firmare  iu  pra^sentia  proceruni  nostrorum  decrcvi- 
mus. » 

CAPUT  XXIII. 

De    Hetguardo  et  CuiUelmo  regibus  Anglorum,  et 
qualiler  mare  Gervinus  trantmeaverit. 

Hetguardus  (25)  Anglorum  rex  decurso  feliciter 
vitae  mortalis  spatio,  ut  creditur,  migravit  ad  Sj^ter- 
nam  gloriam.  Sed  dum  adhuc  vivens  terreno  regno 
floreret,  quidain  nobilis,  natione  Brilto,  nomine  Ra- 
dulfus,  apud  ipsum  regem  potens  et  honoratus,  gra- 
iia  elemosyiiae  donavit  sanclo  confessori  Christi 
Richario  per  inanum  mcmorabilis  Gcrvini  aliqua 
prxdia  et  quosdam  reditus ,  quorum  suinina  post 
modicum  nolabiiur.  Postquam  autera  mortuus  est 


qiiiescit ,  ct  desperatur  ingressus ,  statuitur  reditus 
ad  propria,  quandoquidem  transitu  denegato,  ct  de- 
ficiente  sumptuum  copia,  ibi  amplius  morari  non 
poterant.  Sane  absque  concessu  Gervini  ct  licentia, 
qui  sanctitatis  odore  cunctos  afllaverat ,  abire  non 
fuit  consilium,  sed  tanquam  coclestem  consulcm,  et 
divini  juris  conscium,  facto  convcntu  intcrrogan*. 
quid  sibi  essct  agendum ,  qui  tandiu  prxstolatum 
non  quirent  mereri  transitum.  Adstruuul  bonum 
esse  ut  redeant,  referentes  loci  illius  ariditatcm  ad 
tantae  frequcntiae  non  posse  suflicere  victum.  Tunc 
Gerviuus  tanta  desperatione  obsessos  Lcnigne  refo- 
vet,  hortans  ut  Dei  misericordia  non  diflidentes  se- 
quenti  maue  festinato  veniant  ad  ecclesiam,  quo  di- 
vini  oflicii  perfecto  ministerio  corain  Deo  huiniliati 
postulenl  misericorditer  commealum ;  deinde  pedi- 
bus  nudis  S.  Petri  apostoli  quae  vicina  erat,  petanl 
ccclesiam,  per  ejusdem  apostoli  inerita  gratiain  a 
Christo  quaesituri.  Omnibus  placct  consilium,  veni- 
tur  ad  basilicam  archangeli  Michaelis ,  cxhibitis 
hymnis  matutinalibus  vota  proferuntur,  ct  ab  uno- 
quoque  transire  volentium  denarius  pro  gratiarum 
actione  oblatus  est.  Quam  pecuniam  Gervinus  de- 
creto  cxterorum  in  suam  redigens  seutentiam,  su- 
per  omnes  qui  aderant  quasi  principari  videbatur, 
et  euipla  cera  duos  permagnos  cereos  conficiens , 
uniim  oflert  arehangelo  Michaeli,  et  sancto  Nicolao 
confessori,  alterum  ser\at  vovcns  illum  Christi  vir- 


rex  hetguardus,  Hertoldus  quidam  comes  regnuni  o  ginis  et  Margaretae  niarlyri,  quae  cilra  mare  eccle- 


(ibi  acccpit  conlra  fas ,  et  contra  fidein  sacramcfiti 
quod  praediclo  regi  juraverat,  spondens  quod  prone- 
poii  ipsius  rcgis,  nomine  Elfgaro,  regnum  cederet 
hbsque  ullo  iinpedimento.  At  cum  rcgni  potestate  et 
fascibus  injuste  uteretur,  expulso  Hetguardi  prone- 
pote  Elfgaro,  summus  et  siiper  oinnia  potens  Deus, 
in  cujus  jussu  constant  regna  terrarum ,  et  qui  do- 
nat  ei  cui  vult,  signo  inirabili  [e]coelooslenso,desti- 
navit  Guillelmum  ducem  Northmannorum  Anglorum 
regem  fieri :  et  quia  veraciter  Dei  nutu  idipsum  Guil- 
lelmus  appetebat,  rei  prosperitate  probatuin  est.  Sed 

(2f>)  Isest  beatus  Eduardus  confessor,  qui  ab  anno 
1045  usque  ad  anni  i06G  initia  regnuiii  Anglix  te- 
nutt.QuodefuiictoHaraldus  comitis  Godwini  fiiiu^, 


siam  possidebat.  Hinc  jam  disposito  agmine,  ciim  e 
suis  monachis  unum  statuisset  praecentorem  nomine 
Saxogualum ,  nudis  gressibus  incedendo ,  et  tales 
qui  Dei  misericordiam  exorarent  cantuspracinendo,. 
jam  dictam  B.  Petri  apostoli  ccclesiam  vadunt,  ub 
peracta  oratione,  et  decantatk  ab  eodem  viro  hone. 
stissimo  Gervino  missarum  soiemniis  redierunt,  im- 
plorata  nimiumque  flagitata  Christi  Doroini  pietate* 
Sequentis  igitur  noctis  quiete  potiti ,  exorto  mane 
coessentes  redeunt  ad  Gervinum,  cum  ecce  Dei  po- 
tentia  sopitum  aequor,  et  omni  remota  tempestate 

regnum  invasit ;  at  Guillelmus  Nothus,  Northroanni?e 
dux ,  Haraldo  victo  et  iii  pRKiio  cafso,  AngUa^  rex 
paulo  p<^st  ab  oninibus  agnil*.'s  est.  H^^^. 


i:^5 


HARILLFI  ALDENBIRGENSIS  ABBATIS 


1344 


ranquilhim  conspiciunt,  sicque  Chrislo  actore  con-  A  Iribus  in  bebdomada  diebus,  et  omnea  carr uc«  ara- 


cendentes  maria  venlorum  nullo  percelluniur  ftra 

gore.  Tanta  certe  fuit  pacali  aequoris  quietudo,  ul, 

uodic  vento  deficiente,  oppansa  vela  vix  transferret, 

juod  heslema  qualecunque  non  capiebat  remedium. 

Exeuntes  tandem  de  navibus  ecclesiam  praenominataB 

repeluut  virginis,  et  reddita  gratiarum  actione,  oblar 

toque  cereo  partes  dirimunt,  dum  unusquisque  quo 

cupiebat  velox  divertit.  Verumtamen  hanc  trans- 

jeundi  celeritatem  mentis  Gervini  fuisse  donatam 

omnes  crediderunt ,  el  maguis  laudibus  prredicavc- 

runt. 

CAPUT  XXIV, 

De  honore  illi  a  rcge  coilato  et  de  terris  a 
Radnlpho  donatis. 


bunt  tribus  diebus  ad  frumenta  et  ad  avenas.  Est  el 
leniavilla,  quae  vocatur  Culesturpo,  qua  solrit 
quinque  oras  denariorum ,  et  carrucis  suii  aranl 
terras  tribus  ad  frumenta  el  ad  avenas  diebus.  Se- 
quitur  quarta  villa ,  qiiae  vocalur  Achotes ;  et  ^lia 
quae  vocalur  Apicheneam ;  ubi  habenlur  omnes  praB». 
dictae  consuetudines  carrucarum.  His  jungitur  Me- 
rcfort ,  ex  qua  viii  carrucas  duobus  diebus  ad  fru- 
nienta  el  ad  avenas,  et  in  Augusto  xxv  hominesdoo. 
bijs  diebus  ad  messem  mclendam  consuetudinaiiter 
doniirius  vill»  habebit.  Vocalur  villa  sequens  lingua 
eorum  Assuafam,  de  qua  habetur  omnis  decima  Um 
annonae  quam  aliarum  rerum.  Est  el  aliaquae  Toca- 
lur  Guenite,  ubi  est  molendinum  unum  ei  syWa,  pi- 


Gervinus  igitur  tali  modo  feliciter  transvectus,  B  g^atio  quoque  optima.  Hoc  aulem  iterum  iterumque 

•^  ' :^.  r.i..:o...«,   .;„c««o     ^.„„1  jn^grdicio  aQirmalionis  affirmo,  RC  alicujus  ty- 

ranminvasione  posthacjusurpetur  quovis  modo.  Haec 
Itaque  charla,  ut  posteris  noslris  idsmutabilis  pe/du- 
rel,  regia  noslra  eam  auctoritate  firmamus. » 
CAPLT  XXV. 
De  locis  ubi  soiivagus  Domino  invigilabat. 
Etec  itaque  aliaque  perplura  modestus  Paler,  et 
sollicilus  nutritor  Gervinus  salubriter  procuraviL 
Quibus  pro  meritis ,  adjuvante  illo,  pro  cujus  hsec 
amore  gerebat ,  et  cujus  vicarius  cxislebat ,  magno 
sacerdote  el  magnifico  abbate  Richario ,  supentis 
eum  civibus  credimus  sociatum.  Verumlamen  cum 
inultarum  soUicitudinum  anxietale  premerelur,  sem- 
per  recurrebat  ad  orationem  et  studium  coropun- 
r  ctionis,  velut  nauta  ad  tutissimum  portum,  ut  si 
quidpiam,  dum  in  saeculi  curis  tanquam  marinis 
fluclibus  laborabat ,  aliqua  subreptione  fuissel  lur- 
batus ,  tanquam  firma  anchora  inlerna  contempla- 
tione  iterato  solidaretur  Deo  inhaerens.  Unde  etiam 
loca  silvestria  et  ab  omnibus  segregata  appetiit ,  ad 
qu«e,  dum  rerum  sollicitudine  aestuarel ,  recurrens, 
quasi  paradisi  amoenitale  recreabalur.  In  lerritorio 
igitur  Ambianorum  cellam  possedit ,  eo  loci  qiiot 
martyris  Gratiani  corpusculum  quiescere  perhil^c- 
tur.  In  eodem  eliam  lerritorio  aliam  acquisivit,  ?.i- 
cabulo  Luliacum ,  ubi  in  honore  beati  Luciani  mar- 
tyris,  et  sanctissimi  Richarii  ecclesia  habetur.  Sed 
et  in  solo  Neustriae,  in  nemore  scilicet  Augensi,  ler- 
tiam  habuit  cellam ,  ecclesiam  in  honore  beali  Mar- 


adiit  curiam  regalem,  annuntiat  Christum,  ejusque 
mandata;  suggerit  mala  confileri,  hortatur  poeni- 
tentiam ,  suadet  pacem  tenere ,  et  omnia  imitari 
qiiae  Deo  cognoscuntur  placita.  Regi  Guillelmo  nun- 
liatur  adesse,  qui  tanti  pendebat  eum,  ut  quod  epi« 
scopis  et  abbatibus  negaverat,  huic  concesserit,  hoc 
est  suum  absque  dilntione  conspectum ,  et  illius  ad 
6e  sine  difficultate  ingressum.  Rogatur  itaque  rex  ab 
abbate,  ut  illis  quae  Ethguardi  diebus  sancto  donata 
fuerant  Richario  praediis  annuat,  et  suae  auctoritatis 
praecepto  perpetim  habenda  confirmet.  Aderat  et  is 
qui  eadem  contulerat  Radulfus  cum  filio  ejusdem  no- 
minis,  qui  idipsum  regiam  majestatem  facere  preca- 
bantur.  Igitiir  abbatis  et  amicorum  precibus  an- 
nuens,  tale  .<iuper  eis  conscribi  jussit  edictum. 

c  In  nomine  sanctae  et  indivtduae  Trinitalis.  Ego 
Guillelmus  concessu  Dci  Anglorum  rex,  aflectu  mei 
profectus  in  Domino,  et  prece  compulsus  domni  ab- 
batis  Gervini  monastcrii  Sancti  Richarii ,  quod  est 
situm  in  pago  comilatus  Pontivi ,  nihilominus  quo- 
que  hortatu  amicorum  meorum,  Radulfi  scilicet  co- 
mitis,  necnon  et  filii  ejns  Radulfi ;  annuentibus 
etiam  unanimiicr  meae  curiae  primatibus,  regio  more 
concedo  quidquid  hi  ambo,  videlicet  paler  el  filiuSi 
fratrum  praelibati  sancli  devote  concesserunt  usibus. 
Quarum  igitur  ecclesiarum  vel  mansionum,  ut  cun- 
ctis  manifestetur  cognitio,  dignum  duximus  in  prse- 
senti  denominatim  manifestare  scripto.  Haec  est  San- 
cti  Richarii  terra  in  Anglicis  finibus  sita,  a  Radulfo 


comite  eidem  sancto  tradita.  Villa  vocabulo  Esper-  p  tini  continenlem  ,  quam  ca^teris  amplius  diligens 


lais,  ubi  habeiitur  hospites  xxxvii,  qui  persolvunt 
annualiter  unusquisquc  in  Nativitate  Domini  duos 
equos  oneratos  de  brais ;  a  festivilate  S.  Joannis 
Baptistae  usque  ad  festum  S.  Michaelis,  tribus  die- 
bus  omne  opus  Domini  sui :  caeierum  quod  resi- 
duum  est  de  anno ,  semel  in  hebdomada  eruiit  ad 
omneopus  qiiod  eis  injunctum  fuerit.  Habentur  inibi 
sex  carrucae,  sylva  optima,  terra  arabilis  et  inculta, 
prata  omnibus  nutrimentis  aptissima.  Est  et  alia 
villa  quae  vocatur  Acra ,  ubi  habentur  hospites  ii, 
niolendina  iii,  qiiai  solvunt  xxxv  oras  (26)  denario- 
riim.  Praeterea  omnes  homines  villae  metent  segetes 

(26)  XXXV  oras,  Ad  hunc  locum  hoc  adnotatur  in 
€0  codice  quo  Acherius  usus  esl :  Sicnt  apud  Fran- 


frequentius  visebat,  psalmorum  el  laudum  spirituaie^ 

jubilos  Domino  indefessc  continuans. 

CAPUT  XXVI. 

De  tanctimonia  vitce  ejus. 

Quia  ergo  qualis  actore  Deo  in  rebus  Ecclesiae  am- 

plificandis  fuerit  ex  parte  monstravimus ,  operse 

pretium  exstat  maxime  sanctitatem  boni  viri  re- 

texere.  Quod  dum  facere  ambimus,  rem  necessariam 

nobis  exercere  videmur,.  quia  quem  erga  Ecclesiae 

res  terrenas  bene  sollicitum   monsti*avimus  (quod 

nonnunquam  et  pravi  imitantur),  potius  magis  babe- 

bitur,  si  ejus  quanta  fuerit  sanctitas  recenseatur, 

eos  XII  denarii  habentur  pro  solidoy  sic  Angli  XTl  d&* 
naihs  fadnnt  «oftdicm,  el  ipsum  vocant  orm% 


1345 


CHROMCON  CENTLLENSE.  —  LIB.  IV. 


454a 


in  qiia  non  nisi  vere  bonis  aliquatenus  noscitur  inii-  A  ncbrarum  precum  conlinuatione ,  ac  genuOeiionum 


tandus.  Omni  igitur  vitss  suse  tempore,  quo  sine  in^ 
commodo  viguit,  ut  parum  somni  percepit  grabatulo 
sese  excutiens,  domum  orationis  iutravit,  omnes 
quorumque  sanctorum  aras  orando  et  gemendo,  ge- 
nuaque  flectendo  circuivit,  pro  se  et  pro  sibi  com* 
missis ,  pro  amicis  quoque  ,  et  oralione  vel  confes- 
sione  conjunctis,  proquedefunctornmrequie  precuni 
vota  exaggerans,  ac  pro  sanctae  universalis  Ecclesiae 
statu  el  augmento,  et  pace  principum  ,  Domino  Deo 
Patri,  et  Filio  ejus  Jesu  Christo,  sanctoque  Spiritui, 
laudum  et  orationum  victima<9  cordis  pingues  con^^ 
tritione ,  et  lacrymarum  coramendabiles  ubertate  ^ 
iterum  iterumque  consignans.  At  ubi  tali  exercitio 
camis  inGrma  materies  fatigata  lassescebal ,  paulis 


perseverantia  occupabat.  Et  quia  veraciter  illi  dies 
aderat  internus,  juxta  quod  docet  Doctor  noster 
npostolus  Paulus  :  Nos  qui  diei  sumus^  viqitemus  et 
sobrii  simus  (I  Thess,  v) :  hoc  indesinenti  exsecu- 
tione  profitebatur.  His  illo  studiis  intento,  ubi  dies 
cum  solis  spiculo  refulsisset ,  claustro  se  recipiens, 
codicemque  percurrens ,  divini  verbi  favos  sibi  con- 
gerebut,  quse  in  conventu  fratrum  revolvens,  eos  ad 
studia  pise  actionis  el  correclioris  vitae  informabat. 
Yerum  ubi  suam  mentem  orationis  instantia  quasi 
exhaustam  lectionis  refticisset  sancto  edulio,  slatim 
ecclesiam  rediens  missarum  solemnia  auro  inielle- 
ctus  fulgens,  purpura  fortitudinis  eminens,  bit 
tincto  coccoj  'flamma  scilicet  geminse  charitatis  ar« 


per  se  in  leclulum  dejiciens  itetandis  laboribus  se  ^  deiis,  et  bysso ,  id  est  carnis  morlificatione  nilens 

persolvebat.  Diebus  vero  quadraginta  Domini  nostri 
jejunio  sanclificatis,  major  sibi  a  semet  imponebatur 
austeritas,  devota  membra  cilicio  obvoluta  domando, 
tritico  confecturo  pancm  rarissime  sumendo,  depu- 
tata  pro  potione  modica  aquae  quantitate ,  taliqne 
utens  cibi  solamine  interim  post  triduum  reflcie- 
batur.  Lectuli  pompa  congesta  vili  mattula  procul 
abcrat,  sicque  dure  jacentem  non  facile  somnus  in* 
vadcbat,  cujus  linguam  didicile  psalmi  sinebant 
Nunquam  certe  cura  loci,  aut  necessaria  solllcitudOf 
aut  itincris  occasio,  aut  corpor.s  nisi  maxlma  aegri- 
tudo,  psalmorum  ac  laudum,  seu  supradictorum 
canonum ,  obtinere  apud  illum  quiverunt  dimunu 
tionem.  Si  quolibet  iter  ngebat,  more  sancti  ac  bea  - 
tissimi  patris  nostri  Richarii,  aut  psalmi  ex  ora 
ejus  resonabant,  aut  salutaris  prsedicario,  seu  cor- 
rectionis  admonitio  andiebatur.  Hospitio  receptus, 
non  coquorum  studia  vel  inventiones  quaesivit,  illius 
ulique  non  particeps ,  sed  contemptor,  qui  destruit 
muros  Jerusalcm.  Cum  comites  itineris  emenda  et 
parandn  vidisscnt,  ipse  scamno  quieseens,  Domtnci 
vigilabat.  Coena  npparatn,  si  accubuisset  pransurus, 
lectionis  auditione ,  ve*  divinsc  legis  meditatione  iin- 
plicari  studebat.  Ilinc  jam  si  ecclesia  vicina  existe- 
ret,  illo  ibat  consuetudinaria  votorum  iributa  a  semel 
exacturus.  Si  ecclesiie  domus  defuisset,  lecto  citius 
quasi  pausaturus  tradcbatur,  et  operto  cnpite  vivi. 
fica  verba  trutinabnt.  Cumque  socii  itineris  peractis 


aptabat :  cumque  modica  quiete  quasi  recreatum  se 
sentiret,  jterum'  exsiliens  excubias  re|)etebat.  Prxter 
orationnm  munia  et  psalmonim  dulcissimam  mo- 
dulalionem  haec  attentissime  observabat,  ut  de  san- 
cta  Trinilate,  tum  de  Spiritu  sancto,  post  boc  de 
Resurrectione  Domini ,  atque  de  sancta  Genitrice 
Maria,  posl  haec  de  angelis,  postque  de  S.  Petro,  vel 
omnibus  apostolis ,  sive  omnibus  Sanctis  noctuma- 
lem  et  diurnalem  canoncm ,  excepto  claustrali  ca- 
none  ,  cui  nunquam  pene  deerat,  quotidie  Domino 
persolveret.  Deinde  itenim  altaria  Sanctorum  regy- 
rando  conveniens,  unicuique  proprium  et  conveniens 
psalmi  votum  concinebat.  His  autem  Deo  digne  ex- 
pletis ',  si  sensisset  horam  esse  qua  fratres  assur-  p 
gerent,  illico  refugiens  ne  ab  aliquo  aBdituorum  vel 
janitorum  videretur,  ad  lectum  redibat ,  ut  scilicet 
haec  quae  de  eo  femntur  bona  quo  occultiora ,  eo  flr- 
miora  possideret.  Horam  itaque  nocturnalis  oflicii 
ecclesiae  signo  indicante  exsurgebat,  et  ita  se  quasi 
sopore  satiatus  ,  et  tanquam  noctis  totius  quielem 
occupasset  agebat ,  cum  immensx  vocis  gallicinio 
illud  bealissimi  Benedicti  (cap.  49)  edictum  custo- 
diens :  Sie  stemus  ad  psaUendum  ^  ut  mens  nostra 
concordet  voci  nostrce.  Quem  electissimum  virum  ne 
quis  nos  reprehendat  gallum  vocitasse,  recurrat 
quisad  iilam  beati  Gregorii  Romani  papae  super  verba 
sancti  Job  expositionem ,  ubi  dicitur  a  Domino : 
Quis  dedit  gallo  [intelligentiam  (Job  xxxviii),  quam 


dum  capacitate  sensus  tenuerit,  intelliget  profecto  D  necessariis  secubiluin  locassent,  Gervinus  velociter 


galli  parabolam  non  cuilibet  inflmo,  sed  sanctae  vitae 
virtutibus  decorato  homini  convenire. 

Intenlus  ergo  divinae  servituti  Gervinus,  nunquam 
fessus  itinere,  vel  detentus  inflrmitate,  nisi  forte 
gravi ,  omisit ,  quin  juxta  Regulae  mandatum  (cnp. 
41)  post  lcctiones  xii,  Dominicis  diebus,  vel  sancto- 
rum  fcstis,  habitas,  Evangelii  lectionem  ipsemet 
legeret :  sicque  omnibus  ofiiciis  praesens ,  fratribus 
exempluin  sobrielatis  et  sancti  fervoris  exhibebat. 
Cum  vero  expletis  nocturnis  laudibus  fratres  pleri- 
quc^  saepe  autem  omnes ,  in  proprios  lectulos  se  re- 
ciperent,  Gervinus  non  corporis  appetebat  requiem, 
sed  quae  ante  nocturnam  synaxim  egcrat  reinchoans 
iuterslitium  nascentis  aurorae,  el  discedentium  te- 


absque  ulio  slrepitu  assurgebat ,  et  posito  marsu-» 
piolo,  quod  semper  penes  se  habebnt  sanctorum  reli- 
quiis  plenum ,  illa  qux  supra  meminiinus  ab  eo  in 
monasterio  fleri ,  orationes  scilicel  et  geniiflexiones 
impendebat.  Sicque  complebatur  in  illo  ille  veridi- 
cus  sermo ,  quo  dicitur  :  Ubi  fidelis  anima ,  M  el 
templum  Dei.  Inter  caetera  sane  virtutum  exercitia, 
hoc  illi  qiiandiu  sospltate  vignit,  perstitil  immobilo, 
ul  vigilia  Natalis  Doinini,  vigilia  sancti  Pasch»» 
atque  Parasceve ,  vigilia  Ascensionis,  vigilia  Pentc- 
costes,  uecnon  sancti  JoannisBaptistae,  acbeatornm 
apostoloram  Petri  et  Pauli ,  sancti  quoqiie  Lauren- 
tii  martyris,  atque  Assiimptionis  S.  Mariae,  Omniiim 
Sauctornm,  ac  B.  Andreae  apostoli »  omnino  a  f.ibQ 


|5i7  ::ARIL'LFI  ALDENBIRGENSIS  ADBATIS  15iS 

abslinens,  totum  e\  integro  Psalterium  Domino  mo-  A  men  confisus.  Et  ubi  a  papa  potuit  conspici ,  iUico 


tluiaret.  Et  cum  tantopere  carnem  propriam  edonia- 
ret,  tanta  alacritate  utebatur,  ut  non  esurire ,  sed 
opulentis  eduliis  xstuare  inclytum  abbatem  ipsa 
vuitus  bilaritate  pulares ;  quam  tamen  sic  retinebat 
hilaritatem,  ut  nihil  levilalis  inesse  appareret ,  ser- 
vata  in  omnibus  bonestatis  gravitate. 
CAPUT  XXVU. 

Quam  fuerit  solUcitui  infirmai  curare  animas ,  et 
ut  pro  lioc  apud  aposioiicum  pontificem  sit  ac- 
cusatus 

Pr«lerea  tanta  illi  erat  in  convertendis  atque  sal- 
vandis  peccatorum  animabus  curae  inslantia,  ut  pec- 
caminum  fasce  oppressis  niirabiliter  compatiens,  et 
concurrens,  viderelur  illius  spiritu  gubernari,  qui 


reverendissimae  vitae  virum  ipsa  vultus  habitudine 
contuens  ipse  papa,  ipsam  quae  in  illb  habitabat  ma- 
gniCce  veneratus  est  Divinitatis  praesentiam.  Denique 
venienti  assurgit,  satisque  humiliter  pacis  osculum 
ei  praebuit;  dein  jubetsecum  residere,  et  ut  ei  solitum 
eral  coelestia  coram  eo  verba  tractare.  Sane  cum  illi 
relationem  praelibatae  detractionis  intimavisset,  et  ab 
eo  an  illa  quae  dicebantur  arripuisset,  aperiri  sibi  po- 
poscisset ,  Gervinus  proponit  Scripturarum  exempla 
quae  praecipiebant :  Eos  qui  duciintur  ad  mortem 
liberare  ne  cesses.  Itemque  Jacobus  apostolus  dicit : 
Scienti  bonum ,  et  non  [acienti ,  peccatum  est  ilii^ 
Quoniam  quidem  ergo ,  ait,  domine  mi  papa ,  me(B 
kujiilitaii  boni  scientiam  prasstitit  mis4rieors  Deus^ 


dixit :  Filioli  mei ,  quos  iterum  parturio  (Galat.  iv),  B  jubetisne  ut  commissam  verbi  scientiam  subtrahens. 


iion  solum  vero  hujus  nostralis  patriae  si  quos  co- 
gnovisset  homines  scelestos ,  corrigebat ,  sed  etiara 
Meustriam  et  Flandriam ,  Galliam  quoque  et  Aqui- 
taniam,  necnon  Hungariam ,  pia  gyrans  sedulilate, 
criminosorumque  confcssiones  acccptans ,  et  salu- 
berrimis  monitis  eorum  vitam  in  nielius  commutans, 
evangelistae  et  apostoli  opus  absque  nomine  perex- 
plebat ,  illud  Doininicum  in  se  cunctis  portendens 
edictum  :  Posui  te  in  lucem  gentium,  ut  sis  in  salutem 
(/sa.  XLix).  Yidiinus  perssepe  cum  csset  in  Cenlulo 
apud  gloriosum  confessorem  Richarium ,  totius  diei 
spatium  in  conclavi  absque  oinni  corporali  ediilio 
illum  peregisse,  dum  aliis  recedeiitibus,  aliisque  suc- 
cedentibus  qui  animae  cura  indigebant ,  et  quorum 


cum  pigritanti  servo  damnationem  incurram  prd  non 
dispensata  pecunia  ?  Simul  et  considerari  decet  quod 
Jacobus  item  apostolus  ait :  c  Si  quis  converti  fecefil 
peccatorem  ab  errore  viw  suce^  salvabit  animam  ejus  a 
morte  ;  et  operiet  multitudinem  peccatorum  {Jac.  v). » 
Si  igitilLr  peccatores  convertens ,  tion  tantkm  iUorum 
animas  salvo  •  sed  et  pro  impensa  charitate  mea  quo* 
que  peccata  diluo  ,  rideatur,  inquam ,  an  talis  ope- 
ratio  sit  cohibenda  a  summo  Paslore ,  ut  scilicet  non 
sit  copia  cuiiibet  devoto  charita:is  exsequendte.lile 
igitur  vere  apostolicus  pontifex  Leo ,  qui  bona  non 
arcere,  sed  sempcr  augmentare  cuperet ,  tam  utilem 
et  tam  proGcuam  intentionis  rationem  audiens ,  lae^ 
tior  efltcitur.  El  quia  Ambianorum  praesulem  toiic 


sahitem  quserebat,  delectabatur,  ut  coelestis  archia-  ^  temporis  Fulconem  non  animarum  saluti ,  sed  tolw 


ter  inlirmis  eorum  animabus  inedcri.  Ernt  enim  su- 
per  hoc  oCQcio  ei  deputala  cellula,  quam  fralres 
confessionem  vocabant,  in  qua  per  Dei  gratiani  in 
se  habitantem  isdem  vir  beatus  niultorum  hominum 
scelerum  enormiiale  devias  per  confessionis  humili- 
ta^em ,  et  suae  precis  interventioneni  divinae  miscri- 
cordiae  restituit  animas ;  sicque  revera  cflici  meruit, 
cui  divinus  sermo  competenter  diceret :  Si  feceris 
dignum  ex  indigno,  quasi  os  meum  eris  {Jer.  xv). 

Sed  quod  unquam  bonum  non  secuta  est  ac  aemu- 
latainvidia?  nam  clerici  multi,  quorum,  prohdolor ! 
studium  existebat  melioribus  invidere,  non  conside- 
rantes  quia  lege  non  stringilur  sancti  Spiritus  do- 


crum  caplioni  et  ferarum  venatui  studere  compe- 
rerat,  tali  auctorilate  roborat  venerandum  abbatem, 
his  eum  verbis  confirmans :  Piequaquamy  amantissime 
frater^  ob  invidorum  susurra  vel  detractationes ,  tan- 
tam  pereuntium  animarum  consolationem  detnreps  re* 
fugies  operari^  quo  et  Dominicce  vinev.  fructus  tg  cul" 
tore  accrescat ,  et  te  pro  impensis  laboribus  Christi 
Domini  gratia  comitetur^  absque  dubio  xtema  mer- 
cede  quandoque  munerandumi  Ecce  auctoritate  Domm 
nostrif  et  beaii  Petri  apostoii,  ac  nostra  non  solnm 
auctoritate^  sed  etiam  deprecatione  concedimus  et  im- 
peramus,  te  in  recipiendis  sceiestorum  confessionibust 
et  tradenda  pienitenlia  nostri  of[icii  participium  te^ 


Qum,  nostrum  equitium  verbis  venenatis  carpebant,  j^  nere ;  ut  qua:  iigaveris  ,  Christi  Domini  auctoritate 


cor  absque  apostolici  licentia  homo ,  non  episcopus 
praedicare  auderet ,  et  peccatorum  confessiones,  seu 
conversiones ,  cur  praesumptor  non  sui  officii  inqui- 
reret,  oblatrantes.  Hoc  nequam  rumore  aliquorum 
animos  corrumpentes ,  id  tandem  peregerunt,  ut 
papaeRomani  auribus  haec  homints  Dei  gestaiuso- 
narent.  Quique  cum  bonitatis  ejus  ignarus  voces 
dctrabentium  dijudicare  nequiret ,  dedit  suae  aucto* 
ritatis  prxcepto  mandatum ,  ut  homo ,  quem  temc- 
rarium  fama  ferebat,  ad  sedem  apostolicam  voca- 
retur,  suae  praesumptionis,  ut  dicebant,  rationem 
p*ap:c  daturus. 

Gervinus  itaque  cdicto  papae  accitus ,  ovans  ex- 
pclil  Ruinain  ,  supcrauni  sibi  non  defuturum  juva- 


ligata ,  et  quoe  soiveris ,  ejusdem  Domini  miseratione 
sint  soiuta.  Haec  dicens  sunctus  papa ,  simul  et  san* 
dalia  oiTert ,  jubens  ut  his  Gervinus  utatur ;  ut  qui 
praedicationis  exercebat  studium ,  pncdicatoris  insi* 
gnibus  ornaretur.  Venerabilis  taraen  abbas  custot 
ver£  humilitatis,  eadem  ornamenta  recusavit,  dictns 
sibi  sufficere  solam  apostolicx  licentiae  auctoritatem 
ad  exercendam  circa  infirmas  animas  diviiii  verbi 
stipem.  Hullimodo  igitiir  favore  ponlificis  aucttis 
regreditur,  et  coeplum  Domini  opus  quo  libcrius,  eo 
melius  latiusque  reincipit  exercere. 

Verura  quia  se  praebult  occasio,  aequum  valde  pu- 
tamus  breviter  istic  scribere  ille  de  quo  fuit  mentia 
qualis  qunntusqiie  fiicril.  Lco  papa,  natioue  TeiUOp 


4319 


CHRONICON  CENTULENSE.  -  LIB.  IV. 


ISIO 


nicus ,  parentiim  exccUentissima  nobilitate*  praefuU  A  dabat.Hic,Yi  febrium  irrelltus,  quid  dese  agere  pos- 


gens,  et  coelcsli  visione  denuntialus  antequam  natus, 
in  Lotharingia  mundo  processit.  Qui  sacris  litteris 
atque  liberalibus  studiis  acutissime  eruditus ,  et  per 
otnneni  pueritiam  juYentutemque  et  adolescenliam, 
timoratx  menti$  honestatem  conservans ,  electione 
cleri  ct  populi,  Ecclesiae  tuUensi  ordinatus  est  epi- 
scopus,  cum  jam  ejus  propinqui,  viri  imperiales,  de 
Romano  aposlolatu  ei  conferendo  tractarenl.  Sane 
quoiiiam  cum  liobiliiaie  parentum  nou  decrat  ei 
sanctissima  claritas  morum ,  non  recusavit  homo 
inclytus  pauperculae  civitatis  curam  suscipcre,  imo 
obtentu  majoris  evitandi  honoris,  ad  hunc  facile  de- 
ductus  esl.  Et  cimi  episcopus  essel  Tullensis  oppidi^ 
electione  pontificum  cum  imperaloris   assensu   in 


set  nesciebal ;  verum  ubi  comperit  sancturo  abba- 
tem  adventasse,  specerti  remedii  suffuUus,adiiteju9 
familiares,  precatur  et  obsecrat  ut  aqua,  qua  sancti 
hominis  manus  ablutae  forent,  sibi  sorbenda  darc- 
tur.  At  illi  pietate  obtenti,  precatis  obediunt.  Lavat 
abbas  manus,  illi  aquam  reponunt;  qua  infirmus 
percepta  et  bibita,  nulla  interveniente  mora,  omni- 
moda  caruit  febre.  Sane  is  Odelricus  hodieque  vivil, 
et  apud  Corbeiam  monachi  et  abbatis  habitu  vel 
honore  potilur. 

CAPLT  XXX. 
Viiio  Hugonii  monaehi, 
SanctQs  quoque  Richarius  nostratis  loci  domi- 
nus  illis  diebus  magna  voluit  ostendere  miracula. 


Romanum  Icvalus  est  pontificem;  et  qui  aniea  Vo-  "  "^^^  hoc  quoque  indicio  sibi  piacitum  indicarel 


ratus  fuerat  Bruno ,  propter  papatum  vocari  meruit 
Leo.  Qui  tanta  mentis  puritate  virtuteque  viguit ,  ut 
per  illius  merita  Domino  omnipotenti  placuerit  mi- 
racula  magna  patrarc.  Qui  etiam  cum  bealissimi 
Remigii  Remorum  pontificis  ecclesiam  dedicare  ve- 
nisset,  venerabilem  Gervinum ,  ut  ejusdem  confes- 
soris  corpus  efierret,  cum  aliis  tribus  aeque  sanctis 
viris  delegit. 

CAPLT  XXVIII 

Miraculum  cuod  propter  illum  Dominus  facere  di- 
gnatus  est, 

Gervinus  itaque,  Deo    auxiliante,  laudabili  vitse 

operosae   insigtens,    el   populis  Christianis   verbi 


abbatem,  cujus  tcmpore  revelabat  suae  virtutis  co- 
gnitionem.  Nam  quidam  fraterex  saeculari  conver- 
sus  militia,  nomine  Hugo,  honeste  in  monachico 
habitu  se  agebat;  qui  quadam  nocte  noctumos 
pneveniens  hymnos,  post  impensam  orationem  in 
scamnochori  residebat,  cum  repente  audivit  a  parle 
occidentati  ipsius  basilicae,  in  turre  ubi  est  Sancti 
Salvatoris  alure,  voces  meliifluas  excelse  modulari, 
in  quibus,  ut  postea  ipse  retulit,  voces  virorum  ac 
puerorum  distincta  soni  qualitate  poterant  facile 
discerni.  Quo  auditu  perculsus  oculos  illo  convertit 
putans  aliquas  adesse  illic  personas  quae  tam  suavi- 
ter  coelestia  cantica  resonarent.Veraciter  enim  san- 


divini  semins  pandens,  quae  sunt  cavenda  intima-  ^  ctorum  angelorum,  sanctorumque  Innocentium  pne- 


bat,  et  quae  ampleclenda  edocebat.  In  tantum  vero 
bona  illius  conversatio  Deo  complacuit,  ut  etiam 
miraculis  dignaretur  declarare  illius  devotionem. 
Nam  quodam  lempore  ut  quemdam  iter  faciens  lo- 
cum  devenit,  ubi  audila  fama  sancti  abbatis  (sic 
enim  vocabatura  populis)  quaedam  aegrota  advenit, 
quse  publice  coepit  omnibus  referre  quid  sibi  divini- 
tus  esset  insinuatum,  quia  si  hujus  venerandi  viri 
benedictione  potirelur,  continuo  sospilatem  mere^ 
*%tur.  Sed  cum  vir  Domini  non  adesset  (nam  a  flde^ 
libus  abductus,  eadem  hora  animarum  morbis 
consuldbat  in  remoto)  illa,  quam  dira  angebat  cala- 
mitas,  m  Dei  nomine  poposcit  ^t  ejus  virga  pastora- 
lis,  quam  vulgus  crociam  vocat,  et  quse  pro  more 


sentiae  sanctissimam,  quae  ibi  est,  Salvatoris  memo- 
riam  ac  eorumdem  Innocentium  reliquias  a  domno 
Angilberto  quondam  ibi  collocatas  solemniter,  invi- 
serant,sed  eorum  species  jam  dictus  fraterviderenon 
potuit.Verum  cum  intentissime  carmina  eorum  au- 
scultans  ineflabiliter  mulceretur,  vidit  fusam  lucem 
totam  turrera  replesse,  quae  se  dilatans  totum  buti- 
cum  basilicae  coepit  impIere.At  monachus  videns  ocu- 
lis  coelestem  lucem  eo  tendere  quo  beatissimi  Richat 
rii  corpusquiescit,  et  tali  visu  valde  permotus,  ocius 
surrexit,  et  tantae  gloriae  volens  testem  habere,  con- 
citusdormitorium  ivit.etquem  primum  oflendit  acci- 
vit  fratrem  innuens  ut  cito  surgeret  seque  sequeretur. 
Cumque  ambo  aditum  ecclesiae  repetissent,  viderunt 


summotjnus  curvabatur,  dilueretur  aqua,  indeque  D  divino lumine  totam  completam  basilicam,  voiesque 


potus  sibi  conferrelur.  Tunc  monachus  ejusdem 
virg%  ciistos  et  bajulus,  qui  et  hodie  dum  haic  scri- 
bimus  superesl,  haec  ipsa  lestificans,  nomine  Radul- 
fub,  admirans  fidem  illius,  precibus  ejusannuit. 
Abluta  ergo  crocia,  cum  illa  aquam  ablutionis  epo- 
tasset,  Deo  volente,  qui  suos  servos  mirificat,  omni 
malo  salvata  est. 

CAPUT  XXIX. 
Item  aliud  de  Odetrico  febricitante. 
In  castro  quoque  Augensi,  quod  est  situm  in  ipso 
Meuslriae  ingressu,  aliud  pro  ejus  roeritis  ChrisUis 
Dominus  pcregit  ingens  prodigium.  Nam  cum  illo 
advenisset  aIio.i2  itoGervinus,  erat  ibidem  quidam 
pucr  noniiuc  O.IelTicus,  qui  litteris  discendis  insu^ 


dulcissime  decantantes  audierunt,  et  iugenti  pavore 
concussi  introgredi  non  praesumpserunt,  sed  deforis 
stanles  dulcifluo  canore  eorum  corda,  quap  territa 
erant,  recreabantur.  Sed  et  venerabilis  Gervinus  id- 
ipsum  expertus  est;  nam  cum  solito  more  altaria 
orando  circumiens,  venisset  ad  eamdem  sancti  Sal- 
vatoris  memoriam,ibique  sacriflcium  laudis  victima- 
ret,  subito  lux  emissa  de  coelo  totam  ipsam  turrem 
respersit.  At  ille  tremore  tam  novae  vi^ionis  con- 
cussus  aufugit,  et  usque  ad  Memoriam  sancti  Ste- 
phani  protomartyris  vadens  coepit  subsistere,  sus- 
pectus  quidnam  Deus  facere  vellet;  cum  ecce  uispi* 
cit  eaitidem  lucem  concurrere  ad  honorabilem  Me- 
moriamsancti  Rlcharii.  Cumque  ipse  8acerquo|b»* 


mi 


nARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


1551 


atissimiUIcbani  corpnspausatlocus  ccelestilumine  A  charii  (<]uod'|iie  raro  cvcnil  alicui),  ad  vcsperura 


esset  repletus,  et  jam  per  cattera  basilic;£  loca  se 
dilataret  lunien  supemum,  venerabilis  Gervinus 
nimio  pavore  constrictus  ivit  citius,  et  suscitavit 
unum  de  mat^^iculariis  qui  religiose  se  tunc  tempo- 
ris  agcbat,  volens  ut  secum  tantae  gloriae  clarilatem 
intueretur,  et  ipse  de  uinno  borrore  qui  euro  inva- 
serat,  illius  consortio  rcspiraret.  Yenerunl  ilaque 
ambo,  et  abbas  quidem  coram  beati  Ricbarii  altare 
figens  genua  et  palmas  prolendens  cum  lacryniis 
exorabat ;  xdituus  vero  in  infcriori  chori  parle  stanS 
hauriebat  oculis  incffabilem  gloriam.  Hanc  tantam 
Domini  magnificentiam  contuentibus  eis,  post  mo- 
dum  talem  senserunl  odorem,  ut  in  comparalione 
tantae  suavilatis  omnia  humano   studio  composita 


venienti  nulius  praebuit  humanitatem  hospilii.  Sic- 
que  compulsus  est  inhospitare  tectum  paradisi,  ubi 
in  duro  lecto  cubans  pernos  inclamat  pietalem 
sanctissimi  confessoris.  Mane  intromissus  reseratis 
tcmpli  valvis  assedil,  ct  cum  populo  adslaute  divinis 
officiis,  quadragesimale  enim  lempus  tunc  fuit,  et 
ipse  quoque  devotus  astittt.  Inlerea  ergo  ut  sibi 
yidebatur,  quero  Corbeiae  viderat  fausius  monitor 
formosus  sencx  adfuit,  utraque  ejus  supercilia 
nianu  vcliit,  potentique  medentis  iniperii  verbo  et 
nocivum  sanguinem  per  ora  paticnlis  elicit,  et  vi- 
sum  diu  peroratum  suo  obedienti  inficit  et  reficit. 
Ergo  mcdicanli  assurgens  magna  voce  inciaroat, 
accurrenles  laeta  rei   ratione  satiat ;  fratrum    yero 


fetor  putarentur  pigroenta.  Yisae   sunt  autem  et  D  grex  Deo  sanctoque  palrono  suo  Richario  laudum 


4|uaedam  corporum  coelestium  snecics,  quae  corpoi^i 
lancti  Richarii  amicabiiiter  vaide  se  jungebant;  sed 
oronia  exprimere  refutamus,  ne  inassueta  dicentes 
fastidinm  incrcdulis  pariamus.  Illud  veraciter  com- 
probatur,  quia  postquam  coelestes  excubiaei  meroo- 
riae  Salvatoris  et  sanctorum  Innocentium  reiiquiis 
honorum  detulissent,  ad  beatum  Richarium  prope- 
rabant  de  animae  gioria  jam  exstante,  et  de  futura 
corporis  iromortalitate  gaudium  et  honorem  delalu-^ 
ri.  Sed  haec  occulta  et  veiut  mrstica  seponentes, 
ad  apertiora  yeniatur. 

CAPUT  XXXI. 
Quccdam  sancU  Richarii  miracula. 
Ab  aquiionali  plaga  monasterii  ejusdem  confetso- 
risdomini  Richarii  quadam  vice  orto  pergrandi 
incendio,  fratrcs  perterriti  tanto  imminentis  vuica- 
ni  ezcidio  laboranles  intendunt  soium  in  exporlan- 
dis  sacrosanclis  pignoribus,  et  Ecclesiae  thesauro. 
Jani  enim  (quod  dictu  mirum  est)  ignis  plus  cen- 
tum  locis  super  Ecclesiam  sparserat,  jam  plumbum 
superante  igne  liquescens  defluebat  exportatisque 
omnibus  pene  ornamentis,  excepta  sacri  corporis 
l/caii  Yigoris  capsa,  nil  aliud  exspectabalur  quam 
desolalio  loci,  et  exustio  quae  in  praesentiarum  vide- 
balur.  Jamqiie  humanae  fragilitatis  solatio  decum- 
bente,  pielas  Dci  signum  praebuil  ad  inanum  succur- 
rentis  clementiae ;  unus  enim  ministrorum  ecclesiae 
rfui  ad  cxcutiendum  ignem,  si  posset,  ascenclerat. 


praeconia  intonat.  Detenlus  ergo  aliquandiu  tandem 
cum  sorore,  non  tamcR  duce  redit,  non  acque  felici 
calle ;  nam  a  lalronibus  dispoliatus  et  cruciatus  est* 
ablata  quoque  quam  ipse  ducebat  sorore.  Quibusdis- 
cedentibus,  ille  ainens  factu?  qiioimpetus  fugse  fere- 
batpraeceps  graditur;  tandemque  ad  monasterium 
sui  sanatoris  iterum  sanandus  uli  male  se  babens 
fertur.  Cui  in  visu  pater  pius  iteruin  inedicam  ma- 
num  intulit,  suique  compotem  faclum  ad  propria  con^ 
ducit.  Aller  quidam  ex  quadam  aegritudine  visu  hebe' 
talo  penilusexaeealur,  dumalias  lendit  quo  divinam 
pielalem  operari  didicit,  in  somnts  admonetur  at  su- 
perrecuperationesui  beatum  Richarium  petat.Yenit, 
adfuit  perunctusque  ora  es  aqua]  de  scrinio  saneti 
tacta  videus  asttlit,nimisque  feslinue  necdum  sumpta 
licentiarecedit;  sed  ad  portas  Ecclesiae  iterum  in  te- 
nebras  ruit.  Quid  miserfacei-ct?quem  pium  rcperit. 
pium  repetit,  importunusque  orator  lumen  levitatis 
suaeculpa,imo  Dei  disposlione  ablatum  exposcit.Noc- 
te  igitur  quadam  in  sopore  decubans,  videt  ecclesift 
sanctuarium  seu  quorumdam  candidatorum  totura 
caterva  vestitum  eorumque  splcndore  totum  monas- 
teriispatiumquasi  festiva  illustratione  illuminatum. 
Tum  Mmirum  apparuit  quot  seu  quantis  sanctorum 
patrociniis  hic  lociis  Deo  dicalus  consistit.  Hac  vero 
felici  visione  ille,  luce  recepta,  gaudens  iterum  pa- 
rat  male  sanus  ire  ad  propria ;  scd  occurrentibut 
tcnebris  iterum  ad  mcdicum  caecus  redire  cogitur. 


niale  tenaci  suspensus  manu,  lapsus  praeceps  ruit  [>  Cui  cum  se  volo  astrinxissct,  quod  in  omni  deinccps 


ad  terram,  eademque  hora  ubi  se  non  laesum,  imo 
magis  mortuum  per  se  stupuit,  resiliens  Dei  gratia 
et  beati  Richarii  meritis  in  pedes  stetit.  Ignis  au- 
tem  veluti  sedatus  in  stipulis,  ubi  vires  non  habet, 
ita  Dei  gratia  eodem  confessore  Richario  mediautc 
absque  humano  auxilio  exstinctus  est;  quidam 
etiam  Tomacensis  pagi  oculis  captus  dum  morare- 
tur  Corbeiae,  ubi  multam  saniutum  gratiam  per 
meriu  sanctorum  loco  patrocinantium  Dominus  eo 
contuiit  tempore,  per  visum,  ut  perhibebat,  a  quo- 
dam  formoso  sene  est  adinonitus  ut  coenobium  S. 
Richarii  adiret  quantocius,  quia  ibi  adepturus  esset 
recuperationem  visus.  llle  monitori  obtemperans, 
duce.sorore  jam  nubiii  cocnobium  adiit  Sancti  Ri- 


sua  vita,  si  mereretur  sanari,  sui  capitis  respectum 
annualiier  ei  referret,  sanus  et  clare  videns  cum 
omniuni  fratrum  gaudio  et  benedictione  discessit. 
Nectertio  obviavit  tcnebris  qiiem  pcrfectae  sanitati 
conmendaverat  beatus  Pater  cultor  sanctae  TriniU- 
tis.  Quidam  etiam  puer  scboMs  addictus  ut  litterasdis- 
ceretdum  scholam  rcfugiens  in  agro  puerili  fatuitate 
obdormisset,  aegritudinem  incurrit.  Inde  audituro 
quoque  perdidit,  tribusquc  cuntinuis  annis  in  lecto 
elanguit;postqucsex  annistremulocapitenec  int^ro 
auditu  pcrmansit.  Hic  ergo  ler  admonitus  ut  coeno- 
bium  Sancti^Richarii  adirct,  ibique  invocato  eo  saoi- 
tatem  recipcret,  advenit ,  oblaloque  ex  voto  fidet  ce^ 
reo,  ubi  coram  altare  Salvatoris  pcroravit,  saDgoisi 


«3o5 


CimOMCON  CENTULENSi:.  ^  LIR.  IV. 


iZT^ 


naribus  auribusque  prosiliens  iilum  iu  clamorem  A  Epiptianiis,  De  Pentecoste;  in  semetipso  De  agro 


egit,  quo  exciti  fratres  plebsque  fuielis  accumint, 
et  a  jamsano  rem  exordine  audiunt,  gaudentesque 
detanta  yisitatione  Dei  per  pium  patronum  suum, 
landes  in  excelso  attollunl.  Quodam  \ero  tempore, 
cujnsdam  rei  opportunitate  beati  patroni  nostri  S. 
Richarii  sacrum  corpus  comitantibus  fratribiis,  ad 
Tillam  Asliacum  ferebatur.  Cumque  ineundo  per 
Buzudem  yillam  nostram  transitus  haberetur,  con- 
tigit  ut  in  una  domuncula  moribunda  jaceret  quae- 
dam  mulier,  ante  plures  annos  membris  omnibus 
dissoluta.  Dum  vero  per  eamdem  casam  sanctus 
Domini  transferretur,  dumque  de  conlra  jacentis 
▼enisset  grabatulum,  illico  mulier  exsiliens  coepit 
clamare   et   dicere:  Laudo  et  benedico  Dominum 


regresso ;  De  Jeremiae  dlclis  ;  De  grandinis  vasta- 
tioiie. 

Hieronymum  virorum  illustrium ;  Epistolas  Ille- 
ronymi ;  Hieronymum  super  Zachariam ;  Hierony- 
mum  super  Isaiam ;  Augustinum  super  Joannem 
vol.  1 ;  August.  Contra  v  hostium  genera ;  De  sancta 
virginitate  i ;  De  bono  conjugali;  ad  Simplicianum 
episcopum  De  diversis  quaestionibus ;  ad  quemdam 
comitem;  ad  Paulinum  Nolensem;  De  cura  pro 
mortuis;  August.  super  Psalterium  volum.  iii;  Au- 
gust.  De  natura  et  origine  animae ;  August.  De  con- 
jugiis  adulterinis  ;  August.  De  jejunio  Sabbati ; 
August.  De  Symboio ;  Aiigust.  De  iv  virtutibus  cha- 
rkatis ;  De  cantico  novo ;  De  ultima  iv  feria ;  De  ca* 


ommpotentem^  qui  mihi  per  Dominimei  S.  Richarii  ^taclysmo;  Contra  Felicianum;  De  tempore  barba- 


praaentiam  integram  reddidit  sanitatem,  Hoc  itaque 
niiraculum  ilii  beatissimi  Benedicti  miraculo  com- 
parandum  videtur,  nisi  quod  amplius  stupendum 
est  hominem,  Deo.jam  sociatum,  tantopere  huma- 
nae  infirmitatis  compassionem  habuisse,  ut  sola 
fioorum  ossuum  praesentia  aegrotam  erexerit,  quam 
illum  qui,  quamvis  sanctissimus,  adbuc  tamen  car- 
fiis  obses,  raiseriis  hominum  concurrere  ipsa  rerum 
importunitate  trahebatur.  Verumtamen  haec  dicen- 
tes  non  eminentia  beati  Benedicti  merita  contrahl- 
mus,  sed  istius  Patris  noslri  faclum  admirabile  pro 
posse  praedicamus.  Jam  vero  qnis  enumerare  queat 
quanti  vinculati  et  catenati,  dumiilum  invocarent. 


rico;  De  Trinitale ;  De  decem  cbordis ;  De  qu^titate 
anim?)'.;  Ad  Inquisiliones  Januarii ;  De  solemnitate 
Paschali ;  De  pastoribus  ;  De  ovibus;  De  perfectione 
justitiae  hominis ;  Contra  mendacium.  Item  Auguat. 
De  mendacio.  Item  August.  De  avaritia  et  luxuria, 
De  praedestinatione  sanctorum,  De  doclrina  Chrl* 
stiana,  De  agoneChristiano,  De  vtta  Christiana,  De 
disciplina  Christiana,  De  gratia  Novi  Teslamenti. 
Confessionum  ejusdem  libros  xiii,  Retractationum» 
De  haeresibus  ad  Quod-vult-Deum  episcopum,  De 
charitate  super  Epistola  Joannis  apostol.;  Enrichi- 
dion  contra  Judaeos ;  sermones  ejus. 
Joannem  Cbrysostomum  Decompuncttonecordis; 


«xstiterunt  liberati  ?  Haec  itaque  interim  sufiiciat  nos  ^  ejnsdem,  Quod  nemo  possit  ab  alio  laedi,  nisi  a  sa 
_-.  _f_.  «^.  j.  .  prius fuerit  laesus ; De  reparatione  lapsi;  De  fQsni* 

tenlia ;  librum  Laiirentii  Be  tribus  temporibus  poeni- 
tentiae.  ttem  Joannem  Chrysostomum,  De  conversa- 
tione  vitae ;  De  Oratione  Dominica ;  De  psalmo  l. 

Registrum  beati  Cregorii  papae :  Quintam  partem, 
ct  scxtam  Moraiium  ejus  in  Job ;  homelias  ejusdem 
siiper  exlremam  partem  Ezechielis  prophetae;codi« 
cem  De  canonibus,  Paschasium  De  corpore  et  san- 
guine  Domini ;  Tripartitam  historiam. 

Codicem  magnum  De  passionibus  et  gestis  san- 
ctorum  f  postoloium,  et  plurimorum  martyrum  cum 
Yila  sancti  Mauri ;  Vitas  SS.  Patrum  eremitarum ; 
Vitas  SS.  Basilii,  Remigii,  Vedasli,  Fursei,  Arobro- 
sii,  Lupi,  S.  Marix,  Cermani  Antissiodorensis,  Ro- 
D  marici,  Augustini,  Hieronymi,  Amandi,  Cuandre- 
gisili,  Audoeni,  Ansberti,  Mariae  ^gyptiacae,  cuiii 
translatione  beatissimi  Benedicti  in  i  voliimine. 
Item  Vitas  SS.  Richarii,  Augustini,  Hilarii,  Colum- 
bani,  Fulgentii,  Medardi,  Firmini,  Salvii^  Bertini» 
Bavonis,  Vitoni,  Martialis,  Severini,  Felicis ;  simul 
et  passiones  SS.  Hermagorae  episcopi,  Georgii, 
Blasii,  Mennae,  Theodori,  Lamberti,  Timothei, 
et  Apollinaris,  Perpetuae  et  Felicitatis,  Anastasiae« 
Sabinae,  cum   Vita   S.  Genovefae,  in   uno  volu-- 


dixisse,  quia  quae  sine  fine  quandiu  mundus  stete 
rit  gerenda  sunt,  iitterarum  ingenio  a  nobis  circum- 
cludi  non  poterunt.  ] 

CAPUT  xxxn. 

De  Hbris  quos  contulit  :  tt  quam  studiose  requimrit 
corpus  S,  Angilberti  abbatis. 

Igilur  al)bas  bonus,  in  boni  loci  reparatione  vei 
tustodia  studiosa  curiositate  pervigilans,  diruta  re- 
stniere,exstnicta  conservareetaptis  tegiminismunire 
insistens,  aniniarum  quoque  saluti  devotissime  con- 
sulens,  regni  coelorum  sibi  ingressum  aptabat. 
Inter  caetera  vero,  qnae  loco  nostro  contulit,  mul- 
lortim  librorum  copiam  ad  aedificationem  ibi  Deo 
servientium  praeparavit.  Et  quia  haec  ipsa  quae 
condimus  ad  lioc  scribuntur,  ut  futuri  horum  inci- 
tentur  exemplis,  utile  crcdimus  apponerede  eis- 
dem,  quae  venerabilis  Gervinus  nobis  contulit  volu- 
minibus  notamina. 

Epistolas  Ignatii ;  Ecclesiasticam  historiam  Euse- 
bii  Caesariensis ;  Ambrosii  apologiam  De  David,  De 
Joseph,  De  Noe,  De  Abraham ;  Ambrosium  De  Tri- 
nitate  ad  Gratianum  imperatorem.  Item  ad  eumdem 
De  Spiritn  sancto ;  Ambrosii  Pastoralem ;  Ambro- 
fiium  De  sacramentis ;  De  obilu  Theodosii ;  Contra 
Auxentium ;  De  basilicis  tra<lendis ;  De  sanclis  mar- 
tyribus  Gervasio  el  Protasio  depositis  et  inventis ; 
Ambrosium  De  morte  Satyri ;  De  Incamatione  Do- 
mini,  et  alia  quaedam  ejusdem. 

Gregorii  Nazianzeni  Apologelicum ;  ejusdem  Dc 
PlTROL.   CLXXIV. 


mine. 

Haec  omnia  venerabilis  Gervinus  in  xxxvi  volumi- 
nibus  compingens,  gravi  et  inabsoluti  anathemate 
condemnavit  quicunque  ea  sancto  loco  demere.  ei 
qualihet  occasione  subtrabere  auderet.  Non  solum^ 


4555 


IIARIULFl  ALDENBURCENSIS  ABBATIS 


I5S6 


librorum,  sed  ct  palliorum,  cacterorumque  quae  vel  A  runt,  in  tantum  ut  hodieque  testetur  domnus  Ra- 


ipse'  aggregarat,  vel  a  suis  antecessorrbus  aggregata 
invenerat,  ornamentorum  perpetualiter  excommuni- 
cavit  fraudatorem. 

Enim  vero  quoniam  illo  tempore  'domni  et  S.  An- 
gilberti  abbatis  turaulus  cerlissime  non  sciebatur,  et 
ob  hoc  nullo  terreno  honore  potiebatur,  quamvis 
ejuc  celeberrima  memoria  in  ore  universorum  Fran- 
cisccrum  vel  Pontivoriim ,  atque  aspectu  egre- 
gii  templi  quondam  ab  eo  fundati  resplenderet, 
studuit  venerabilis  Gervinus  quibus  poterat  cona- 
tibus  ejusdem  sancti  viri  corpus  pcrquirere,  quo, 
si  Dominus  ejus  votis  annueret,  posset  illud  condi- 
gno  exaltare  honore.  Denique  quodam  tempore  ivit 
coenobium  Gorziam,  quod  est  situm   in   confmio 


dulfiis,  cognomento  Benignus,  quod  eadem  iuveii- 
tionis  bora  super  valvas  cryptae  sedens  et  scribens, 
dulcifluo  sit  refectus  odore.  Erant  vero  ipsa  sancU 
ossa  confuso  ordine  conglomerata,  pallioque  viridi 
obvoluta.  Unde  certum  est  post  Ribbodonem  abba- 
tem  qui  eum  integrum  transtulerat,  ab  aliis  fidelibos 
timore  paganorum  itatenus  eum  fuisse  repositoni. 
Inventi  autem  sancti  thesauri  gaudium  illa  fuscabat 
ratio,  quod  nullum  scripturae  vel  chartae  indicium 
reperiebatur,  quae  illud  Angilberti  fuisse  corpos 
testarelur ;  sed  piae  abbatis  vel  fratrum  curiositati 
divina  cito  providentia  consuluit,  quae  supra  nomi- 
nati  fratris  Teudoaldi  cordi  immisit,  ut  ejusdem 
sancti   caput  accipiens  curioso  ocuio  rimaretor. 


Mettensis  civitatis,  ubi  inventum  codicem,  qui  de  B  Quod  dum  faceret,  in  repagulo  narium  brevem  mem- 


ijusdem  sancti  viri,  alioruroque  nostratum  abbatura 
gestis  aiiqua  relinebat,  ab  illis  fratribus  mutuavit, 
Gentulam  detulit ;  in  quo  scilicet  repertum  est  quo- 
modo  sanctus  abbas  Angilbertus  terreni  corporis 
molem  relinquens  xii  Kaiend.  Martii  transivit  ad 
gioriam.  Et  quia  ab  eo  tempore  quo  sub  Guara- 
inundo  pagano  combustum  fuit  monasterium,  usque 
ad  hanc  cognrtionem  Centulenses  monachos  dies 
transitus  ejus  latuerat ;  magno  iidem  fratres  ezhi- 
larati  sunt  gaudio  ob  quod  diem  cognovissent  quo 
tantus  vir  pro  vHse  virtutumque  merito  honorari 
deberet.  Igitur  Gervinus,  qui  merito  vir  desiderio- 
lum  dignus  est'dici,  cupien:»,  ut  dictum  est,  eum- 
deiu  sauclum  dignius  honorare,  coepit  perquirere 
ad  fores  Ecciesiae,  quo  compererat  iilum  primo  iu- 
mulatum  fuisse,  sanctam  corporis  ejus  glebam ;  el 
lUius  quidem  non  ibi  corpus  invenit,  sed  in  eodem 
((uo  pausaverat  sarcophago  invenit  lecticam  ligneam 
coriatam  doinni  Nithardi,  filii  ejus  abbatis  et  coitii- 
tis  corpus  contiiieiitem  sale  perfusum ;  in  cujus  ca- 
pite  videbatur  illa  percussura,  qua  eventu  prsciii  fiiit 
occisus.  Recludens  itaque  eumdem  tumulum,  alior- 
sus  eum  quaerere  cupiebat,  sed  quo  quaereret,  ne- 
sciebat,  nisi  potenlia  divinae  majestatis  per  quem- 
dam  monachum  in  hac  re  eum  direxisset ;  nam 
persuasit  ille  Frater,  nomine  Teudoaldus,  sa^pe 
latum  sanctum  investigairi  debere  in  ingressu  chori 
a  parte  occidentali,  ubi  vidclicet  in  superficie  pavi- 
menti  scriptum  habebatur,  Rex.  Lex.  Lux.  Pax.  Hae 
autem  quatuor  partes  in  illius  antiquo  epitaphio 
primae  fuerunt  et  ultimae;  et  harum  monosyllabarum 
partium  ratione  affirmabat  idem  Teudoaldus  opor- 
tere  considerari,  quoniam  ille  qui  ipsum  reposuerat, 
ob  hoc  super  illum  has  epitaphii  ejus  syliabas  cen- 
suit  describi,  ut  earum  simiiitudine  quaerenti  innue- 
retur,  quo  sancti  corpus  Angilberti  quiesceret.  Ve- 
nerabilis  Gervinus  haec  audiens  acquievit,  el  quod 
anhelanter  sitiebat,  sanctum  Angilberti  abbatis  cor- 
pus  iuvenil.  Eadem  vero  hora  qua  repertum  et 
discoopertum  est,  mirificae  suavitatis  odor  emanavit ; 
et  non  solum  hi  qui  ibi  aderant  suavissimo  afflati 
suiit  odore,  venim  et  omnes  qui  in  ipsa  eraut  quovis 
loco  Ecclesiae  admirabilem  fragrantiam  persense* 


branulam,  qua  omnis  dubietatis  anxietas  aLlata  esi. 
Si  quidem  eadem  paginula  aperte  manifestavit  veri- 
latem,  dicens  :  Hoc  esse  coapus  sancti  angilbebti 
ABBATis.  Sic  quae  cupierat  venerandus  Pastor  adep- 
tus,  eumdem  sanctum  cum  honore  relocavit ;  sem- 
per  deinceps  celebrari  ejus  memoriam  instituens. 
SaNCti  quoque  confessoris  Caydoci,  sociiqoe  illius 
e«rpora  a  terra  levavit,  et  eorum  reiiqiiias  decen- 
tius  collocans,  fidelibus  populis  nonorandas  :&n- 
suit. 

CAPUT  XXXIII. 
Qualiter  a  Domino  corrqjtus  $tt, 
Postquam  venerabilis  Gervinus  [multisj  mundum 

p  in  maliguo  positum  suae  sanctne  vitae  iiluslrarat 
exemplis ,  postquam  multas  peccatorum  animas 
sanctls  monitis  instruendo  de  perversitate  traxerat 
ad  correctionem,  et  de  fauce  diaboli  erutas  Christi 
omniputentis  resignaverat  gratiae,  postquara  almiflui 
confessoris  Chrisli  Richarii  ecclesiam  fratrum  no- 
mcro  et  rcligiositate,  aedificiis,  libris,  palliis,  auroet 
argcnto,  variisque  decorarat  et  augmentarat  •ma- 
mentis,  cura  et  oraniura  populorum  laude  ac  praeco- 
niis  aitoileretur,  e^  ejus  sacer  ac  imraaculatus  cceli- 
batiis  oranibus  sanctae  Ecclesiae  membris  appareret 
mirabilis,  volens  pius  Pater  Deus  eum  sibi  onmi- 
modis  aptare,  ut,  juxta  vocem  Prophetae,  omnis  il- 
lius  ad  purum  excoqiieretur  scoria,  morbo  leprae 
eiiin  perculit,  ut  si  quidpiam  minus  in  Dei  peregissel 

D  servitio,  in  ista  vita  reciperet,  vel  si  aliqua  pro 
bene  gestis  laudis  humanae  eum  cupido  vulnerassel, 
simiiiter  purgaretur.  Cujus  mali  ut  primam  potuil 
scntiscere  originem,  non  putans  fore  inextricabilem 
illara  infirraitatera,  medicorum  sibi  studuil  adhibere 
peritiain,  quo,  Deo  annuente,  infirmitatibus  anima- 
rum  adhuc  succurrere  non  praepediretur.  At  ubi 
recognovit  se  a  patre  benigno  irrevocabiliter  quan- 
tum  ad  carnem  percussum,totis  praecordiis  in  Deom 
refusis  raagnas  gratias  suo  rependebat  flageilatori 
indesinenter  exorans  Dei  pietatera ,  ut  haec  corporit 
molestia  ad  aniraae  proficeret  sempiternam  salYaiio- 
nera.  Igitur  cum,  ut  omnibus  notum  est«  iUe  talis 
morbus  ei  abstulisset  vocis  facultatem«  non  lamen 
omittebat  quin  ea  omnia  compleret  qu«  suprailgBa- 


«57 


CHRONICON  CENTULENSE.—  LIB.  Vf. 


I3S8 


Timiis  ab  illo  geri,  id  est  prolixiiatem  oratioiium,  A  quae  in  illo  comnianebat,  rite  peract.s,  nimio  angore 


genuflexionum  continuationem,  sacranim  aedium 
circuitionem,  sacronimque  canonum  de  sancta  Tri- 
nitate,  de  Spiritu  sancto,  deque  sancta  Mafia,  de 
Omnibus  Sanctis  expensionem.  Et  cum  ad  cibum 
sumendum,  ad  requiem  capiendam  prae  inflrmilate 
deflceret,  ad  haec  omnia  divini  officii  obsequia 
deflcere  nescichat.  Idem  scmper  in  orationis  assi- 
duitale,  in  psalmorum  recitatione,  in  exhibenda 
fratribus  admonitione  existebat,  praeter  quod  inflr- 
Riitatis  qualitas  a  coetu  fratrum  eum  aliquando  se- 
gregari  cogebat.  Verum  cum  ipse  semet  hac  ratione 
Tolens  arceret,  illorum  tamen  quos  educarat  dnlci 
aflectu,  ut  pater  bonus,  piaque  sedulitate  valla- 
batur 

CAPUT  XXXIV. 

Vbi  $ucce8»orem  sibi  a  rege  poposcit ;  et  quam  solerter 
obitum  $uum  fratribus  commendaverit, 

Latius  ergolatiusqueaggravescente  ipsolanguore, 

€um  agnosceret  se  non  praevalere  ad  couservandam 

curam  animarum  valetudine  praepediente,  advenienti 

loriuitu  regi  Francorum,  tum  juveni  Philippo,  sui 

allegavit  causara  languoris,  orans  ut  monasterio 

quod  ipse  pro  posse  bonis  ampliarat,  talis  daretur 

pastor  et  cuslos,  qui  congregata  non  disgregare, 

sed  disgregata  nosset  unire;  flagitavitque  ut  pius 

princeps  cederet  suo  regimen  nepoti,  quem  et  dice- 

bat  ad  tale  opus  sat  cruditum,  qui  erat  sancti  Remi- 

gii  monachus,  nomine  Gervinus.  Et  quia  omnes  qui 

eum  nosse  poterant,  non  illi  obedire  uti  sancto  viro 


fatigatum  dextra  laevaque  sustentando  ad  cubile  fra- 
tres  reducebant,  cum  subito  inter  mccstorum  filio- 
rum  colloquia  liaec  ipse  admiscuit  verba :  Nvveriti», 
o  dulces  /i/ti,  me  hodxe  a  Domina  nostra,  S.  Maria 
accepisse  licentiam  abeundi.  Illis  interrogantibus 
quorsum  ire  deberet :  Vbi,  ait,  semper  cupivi,  et  pro 
quo  Dei  pietatem  semper  precatus  sum.  Fratribus  vero 
dicentlbus  adhuc  illum  vivere  posse,  et  Domino  om- 
nipotenti  sacrificia  ejus  manibus  fbre  ofierenda, 
subjunxit,  inquiens  :  Nunquam  amplius  frater  Gervi^ 
nus  missam  cantabit,  Exinquotidie  in  majus  excre- 
ftcente  dolore,  affatim  decubuit.  Supervenienle 
autem  Quadragesimali  observalione,  in  ipsa  feria  iv 
quam  Caput  jejunii  vocat  consuetudo  Ecclesiae,  con- 
B  vocavit  fratres  natu  majores,  et  sacerdotii  gradu 
ematos,  et  quantocunque  annisu  valuit  exsurgens 
assedit ;  illisque  coram,  tum  demum  sic  ora  resolvit: 
Vt  beatus  Germanus  fratribus  coepiscopis  dixit^  tic  et 
egoj  /E/ii,  vobis  dico :  Commendo  vobis^  charissimi,  tran9^ 
itum  meum ;  sentio  enim  proximare  horam,  qua  diu 
a  Domino  exquisita  mihisalus  proveniet,  Et  hxcmem 
umper  fuit  orationis  intentio,  ut  in  his  sanctis  diebus^ 
qui  modo  superveniunt^  meum  misericors  Deus  obitum 
fieri  imperaret :  verum  quia^  ui  eonfido,  meis  fauturus 
est  votis^  volo  vobis  in  conspectu  Domini  confiteri  mala 
quat  feei^  et  de  quibus  aninue  meie  timeo^  credens  quod 
hasc  confessto^  pietate  Domini  prceeuntef  et  vestro  tn- 
tercessu  adjuvantCt  me  mundabit.  His  ab  eo  dictis, 
et  fratribus  ubertira  lacrymas  fundentibus,  recita- 


pntabant  sacrilegum  rex  praefatus  annuit,  et  ut  suus  C  vit  coram  illis  gravia  quaedam,  et  quae  nunquam 

euin  fecisse  noverant  omnes.  I>enique  octo  princi- 
palibus  vitiis  (27)  sese  onustum  denuntians,  in  mi- 
rum  redegit  fratres  stuporera,  qui  ejus  ab  infantia 
caelihatum  vitaeque  innocentiam  optime  compereraui 
qui  et  dicebani :  Vt  quid,  bone  Pater,  taliter  teincu- 
sas,  cum  manifestum  sit  te  non  fecisse  quas  astruis ; 
certe  homicidium,  adulterium  non  perpetrasti.  Qui- 
bus  ipse  respondit :  Parcite^  fratres^  parcite^  quwso^ 
et  meam  dnimam  nolite  gravare ;  nam  si  sub  mea 
cura  aliqui  perierunt  (quod  fortasse  omitti  non  po^ 
tuit)  profecto  in  Dei  judicio  pro  eorum  animabus  reus 
tetyjbor.  De  adulterio  autem  audite  quid  Christus  ve- 
ritas  dicat :  c  Qui  viderit  mulierem  ad  concupiscendum 
eam^  jam  nuBchatus  est  in  corde  suo   (Matth.  v).> 


post  se  regimen  oblineret  nepos  concessit. 

Anno  igitur  Dominicae  Incarnationis  i071,^fl- 
fiiente  mense  Octobri,  die  x  Kalend.  Novembris, 
ind.  IX,  ordinatus  est  secundus  Gervinus  Centulea- 
sis  monasterii  abbas.  Reverendissimus  autem  avun- 
€ulus  videns  se  magis  ac  magis  corporis  viribus 
deslitui,  et  magni  languoris  urgeri  gravamine,  ac 
per  hoc  diem  morii;  non  multum  difierendum  sen- 
liens,  indefesse  Domini  precabatur  sibi  quantocius 
misericordiam  advenire.  Anno  quoque  suae  aegritu- 
dinis  IV,  fervescenle  nimis  saepe  faio  malo,  ita  an- 
gufttiatus  est,  ut  lissis  et  partitis  naribus  et  labris, 
caeteraque  cute  in  hispidam  versa  faciem,  vix  posset 
verbmn  formare.  Sed  cum  infatigata  divini  verbi 


meditatto  in  eo  permaneret,  duobus  fratribus,  aut  ^  Fieri  autem  non  potuit,  ut  non  hac  aliqUando  illectus 


saepe  uni,  jui)ebat  ea  omnia  coram  se  adimplere, 
quae  dudum  meminimus  illnm  valentem  omnia  per- 
solvisse.  Evenit  autem  intrante  Dominicae  Nativitatis 
anno  4074,  ind.  xi,  ut  ii  die  mensis  Februarii, 
qua  Domini  nostri  lesu  Christi  ab  intemerata  Vir- 
gine  matre  celebrata  in  templum  oblatio,  et  justi 
Simeonis  perfecta  est  exspectatio,  ex  devotione  quae 
apud  illum  nunquam  frigueral  missam  faceret  in 
crypta  nostrae  dominae  Sanctae  Mariae ;  in  qua  so- 
lito  acerbius  dolore  anxiatns,  vix  valuit  inchoata 
mysteria  perficere.  Quibus  tamen  per  Dei  gratiam, 

(?7)  Septem  vitia,  ut  vocanl,  capitalia,  vulgo  tan- 
Cumenumcramus  ;  pleriquetamen  veterum,  maxime 


fuerim  lascivice  voluntate ;  ob  hocque  ita  reus  existo 

quod  voluerim,  ac  si  opere  perfecissem.  H^c  et  alia 

se  incusando  exprobrans,  commendavit  Deo  et  eo- 

nim  precibus  sui  exilus  tutelam. 

CAPUT  XXXV. 

Qualiter  se  sepeliri  mandaverit,  et  obitus  ipsius 

Intrante  igitur  sacri  jejunii  consuetudinaria  ob- 

servationc,  grabato  tenebatur ,  ablata  omnimoda 

canendorum  psalmorum  vel  quidpiam  loquendi  pos- 

sibilitate.  Et  tamen  cursus  spiritales  coram  eo  in- 

cessanter  recitabantur.  Nec  enim  omisit  quin,  uti 

e  Cnecis,  octo  enumerabant.  Vide  ea  dc  re  Cassia- 
num  in  Institutionum  libris.  Mab. 


1559  HARIULFI  ALDENBUnGENSIS  ABDATIS  1569 

valens  assueveral,  omni  dic  Quadragesiinx  lotum  A  Sic  viri,  sic  feminse,  sic  nobiles,  ignobilesqoc  opli- 
PsaUerium  per  unum  e  fratribus,  quia  per  se  non     mi  viri  mortem  lugebant. 


poterat,  decanlaret.  Fratres  ergo  videntes  eum  jam- 
jam  in  roortem  resolvi,  juita  S.  Jacobi  apostoli 
niandatum,  oleo  benedicto  perungentes  eum,  valde 
alacrem  tali  obsequio  eflfecerunt.  Intcrrogalus  autem 
ubi  vellet  suum  corpus  sepeliri,  nullum  loeum  vo- 
luit  designare,  hoc  in  eorum  collocans  arbitrio.  Sed 
cum  amplius  a  fratribus  flagitaretur,  ut  sepultura^ 
locnm  ipse  sibi  designaret ;  Diierem,  inquit,  vobi$ 
meum  super  hac  re  velle ;  sed  vos  non  illud  impleretis. 
Tunc  fratres  qui  revera  essent  parati,  in  quocunque, 
quamvis  sancto,  eum  sepelire  loco,  omnino  se  im- 
pleturos  quse  jussisset,spoponderunt.  Et  ille  ait :  Sei<f, 
inquit,  quia  non  facietis  ;  verum  $i  facereti$^  magnum 
mihi  proveniret  inde  scelesto  remedium.  Nectente$pe*  B  carnes  tam  abstinentia>quammorbo  defecerant),  t»- 


CAPUT  XXXVI. 

Sepelitio  eju$^  et  epitaphium. 
Nudato  itaque  ad  lavandum  corpore  ejus,  tanU 
enituit  gratia  membrorum,  ut  ipsam  cutem  non  pu- 
taretur  quilibet  morbus  unquam  foedasae.  In  ipsis 
aulem  genitalibus  tantus  virginei  honoris  decor  ap- 
paruit,  ut  non  tam  virilia  quam  venerabilia  septen- 
nem  puerum  imitarentur.  Ex  assiduitaie  autem  ge- 
Ruflexionum  in  poplitibus  seu  cubitis  invenla  esl 
obdurata  cutis  excrevisse ;  et  qui  ejus  stodia,  vitam- 
que  nescisset,  hujus  consideratione  rei  contempla- 
tioni  divinae  ejus  semper  baesisse  animum  liquido  co> 
gnovisset.  Componentes  ergo  ipsa  sancta  ossa  (n 


di  meo  re$tem,  trahite  me,  et  projicite  in  sterquilinium 
in  medio  platearumy  quia  nonmelioridignum  me  credo 
$epulcro.  Ha^c  fratres  audientes,  iteratos  planctus 
continuant.  Oravit  autem,  ut  quacunque  hora  exi- 
tus  ei  advenisset,  statim  intra  Sancti  Richarii  basi- 
licam  eum  ferrent,  spiritum  Deo  inibi  redditurum. 
Jamqne  saQri  jejunii  evoluta  fuerat  prima  septima- 
na,  et  secunda  ducebatur,  cum  ecce  venerabili  Ger- 
vino,  et  utique  jam  beatificando  imminebat  saluta- 
ris  transitus.  Nam  feria  iii,  secundae  hebdomadae  quse 
habebatur  v  Nonas  Martii ,  post  finitos  Matutinos, 
frnlres  solliciti  eum  viseruul,  invenerunlque  eum 
cxtremum  flatum  trahentem.  Innuebant  ergo  alteru- 
trum  quod  rooreretur.  Quod  ipse  adhuc  sentiens, 
manu  propria  innuiteisut  ferretnrinccclesiam.  At 
fntres  eum  accipientes  sustulerunt,  et  slrato  cilicio 
anSe  Sancti  Joannis  Baptistae,  quod  vicinum  eral, 
allare  posuerunt.  Dein  opposito  obtutibus  ejus  cru- 
cifixi  Domini  signo,  et  super  pectus  ejus  posito  reli* 
quiarum  uti  ipse  di6p4)suerat  saccello,  congregatio 
tota  inchoavit  litaniae  supplicationes,  sanctos  Dei  ut 
ei  succurrerent  invocantes.  A  quibus  cum  dicebatur : 
Sancta  Maria^  ora  pro  eo,  ipse  qui  jam  fuerat  in 
morte  compositus,  tetendit  manus,  orans  et  ipse : 
Sancta  Maria,  ora  pro  me.  At  ubi  ventum  est  ut  di- 
ceretur  :  Sancte  Richari^  ora  pro  eo ,  absque  omnium 
spe  mirabiliter  se  subrigens,  manusque  altius  pro- 
tendens ,  lacrymando  clamavit :  S.  Richari ,  ora  pro 


lerunt  io  potiorem  iocum  ecclesiae,  devotis  ezcublis, 
uti  mos  est,  animam  Deo  cominendantes.  Missarum 
itaque  solemiiis  ab  abbatibus»  et  a  cunctis  qui  ad» 
fueruiit  sacerdotibus  copiose  expletis,  sepultus  est 
servus  Dei  Gervinus,  abba  venerabilis,  aule  altare 
beatae  Mariae  in  crypta  orientali,  cum  universonnD, 
id  est,  comitis  Guidonis  abbatum,  procenim,  mili- 
tom,  vel  generalis  vulgi  gemitu  et  dolore.  Guido 
sane  comes  Pontivorum  indulgendo  remisil  pro  il- 
lius  amore  omnes  consuetudinarias  exacliones,  quas 
sibi  debebanlur  in  Novavilia  Super  $anctam^  in- 
quiens,  $ancti  Gervini  tumbam  hoc  donum  pono.  Ge- 
sta  sunt  baecCentulo  anno  Verbi  Incarnati  1074,  in- 
dict.  XI,  regnante  Pbilippo  Francorum  rege  anno  xir. 

EPITAPBICH. 

Inclytu$  iste  Pater,  dcemon  per  quem  ruit  Mtf 

Eo$  piu$  in  populo$  dormit  in  hoc  tumulo. 
Ardua  rectarum  $canden$  qui  rite  viarKiii, 

Corpori$  a$$iduu$  martyrizaior  erat. 
Reguta  virtutum^  rectorum  lux  monachorum^ 

Ex$titit  a  puero  corpore  virgineo. 
Tunc  $ic /lorentem,  $tudio$e  ju$ta  docentem^ 
Mar$,  tua  tertia  tux  ab$tulit,  itque  redux. 
Eodeni  anno  obiit  Wido  Ambianensis  episocpi  s, 
iiostri  loci  amaior  praecipuus.  Abbatevenerabili  Ger- 
vino  de  luce  praesenti  subtracto,  successit  ad  regi- 
men  Centulensis  eoenobii  alter  Gervinus  longe  impar 
priori,  licetesset  ipsius  ex  sorore  nepos,  natritoscl 


me.  Post  hoc  quietior  factus,  cum  fratres  litania  fi-  ^  eruditus  in  S.  Remigii  honorifico  coenobio.  Hujus 


nila,  etinitiata  commendatione  fideli,  illousqueve- 
nissent,  iit  dicerent :  Su$cipiat  te  Chri$tu$j  ille  ad 
h?ec  verba  spiritum  efflavit.  Quod  ubi  innotuit,  in- 
dicibilis  et  infinitus  subito  Centulam  omnem  roopror 
exccpit.  Flebant  viri  obitom  tanli  pastoris,  matro- 
nae  vociferanie»  cum  crinium  evulsione  sancti  ab- 
batis  hominis  Dei  mortem  dolebant.  Nec  mora,  ruit 
omnis  provincia  PoBtlv^irum  ad  exsequias  viri  Dei, 
et  consideratione  tanti  obsequii  omnis  necessitas 
roox  abdicatur.  Conveniunt  in  basilicam,  et  vere  de- 
Bolalam  domum  elatis  vocibus  plangunl.  0,  inquiunt, 
Sancte  Richari^  cur  tatem  tui  honori$  tam  cito  $ini' 
$ii  mori  amatorem  ?  Bone  confe$$or^  cur  non  tam  bo- 
num  tibi  reiervasti  famuli$que  tui$  con$ervatorem  ? 


fuit  Hngua  docta,  et  actio  impedita  ;  utpote  qui  re- 
giminis  curam  convertit  ad  mundi  gloriam,  et  ani* 
roarum  lucrum  redegit  in  saeculi  obleclamenluBU 
Abundabat  tamen  eodem  tempore  istud  sacrum  cob- 
nobium  rieligiosarum  personarum,  graviumque  rao« 
iiachoruip  stabili  honestate,  quoram  vita  vel  cm- 
versatio  fama  laudabili  enitebal  iii  omni  Franeonyn 
loco.  Erant  enim  quidam  illorum  de  lempore  vene- 
randi  Angelranni,  boni  magisiri  boni  dtseipuli,  el 
pluriores  de  recenti  memoria  laudabilis  Ger^iiii, 
qoorum  vita  et  mores  videbantur  secundo  GenrlBO 
arena  ponderosiores,  ferro  duriores,  <t  ehalybe  acu* 
tiores.  Horum  continenlia  et  probilate  admodum 
refrenabatur  intemperantia  levitatis  eiua,  quonuii 


1361  CimONICON  CENTULENSE.  —  LIB.  IV.  1562 

nioaita.  et  coercilioDes  verborum  e\  toto  recusare  A  populi  donariis  novuro  opus  basilicx  fundari  valui»- 


non  poterat,  non  tantum  propler  Dei  timorem,  quan- 
lnm  propter  saccuii  favorem  eorum  prudentiae  saepius 
icquiescens.  Seniorum  igitur  moDasterii  faa  chari- 
Uie  honorabatur,  toierabatur,  exspectabatur ,  si 
quando  dedisset  Deus  in  cor  ejus  spiritum  oorrigen<- 
di.  Qua  de  re  vicibus  assiduis  Gebant  orationes  mis- 
sarum  vel  psalmorum  ad  Deum  pro  eo,  dum  exspe- 
ctaretur  ut  aliquando  conversus  imitator  efficeretur 
sancti  avunculi.  Astutia  vero  et  simuiatio  ita  in  eo 
redundabat,  ut  si  quis  eum  nesciret,  ex  affluentia 
sermonis  iliius  totius  honestatis  hominem  asstimaret. 
Fulgebat  eloquio,  verbis  ad  omnem  gratiam  compo* 
ftitis;  nihil  tamen  rectum  in  opere  demonstrabat. 
Pictor  verborum  deroulcendo  furabatur  sensus  au- 


«et.  Yenit  dies  hasc  agendi.  Adest  comes  Pontivorum 
Wuido  cum  multis  uobilibus,  confluxerat  maxima 
multitudo  vicinae  coloniae  ad  novum  spectaculum. 
Paratis  crucibus  et  vexiilis,  antelatis  cereis,  cum  ho* 
nore  competenti  ievatur  sanctus  a  proprio  altari. 
[Maximu»  iile  dokr  monaehorum  pe$simu$  horror 
Vocibus  exeessU^  vox  Uetiticeque  recea$it^ 
Conticuit  cantu$^  mox  ccepit  $urgere  planetu$j 
Stemuntur  monachi^  memorantur  tempora  Dad 
Qui  combu$$erunt^  qui  non  combu$ta  tulerunt 
E$$e  $ibi  meliu$  quam  quoquam  toUere  $anct%m 
Sternitur  et  vulgu$^  fit  clamor  denique  muUu^, 
Eheu!  quid  facimu$^  $eelu$  hoc  per  quanta  $ubimu$t 
Hic  no$ter  dominu$  cmleb$  Pater  almu$  opimu$ 


ditoruro,  ut  nescirent  evadere  de  verborum  ejus  ar«  ^  Qui  $emper  fuerat  $ic  dive$  nec  peregrinus^ 


iificiosa  calliditate. 

Ipse  denique  me  inter  alios  quampinres  monachi- 
cavit,  et  in  corde  tenero  quasi  in  molli  cera  gesto- 
rum  suorum  imaginem  non  imitandam,  sed  abji- 
ciendam  compressit.  Triennio  autem  post  meam  in- 
Iromissiouem  eiegantissimum  puerum  Anscheruro, 
suum  postea  successorera,  monachorum  victus  una- 
oimitate,  gemebundus  in  coenobium  assumpsit ;  ti- 
nebat  euim  jam  tunc,  ne  puer  egregius  aliquando 
8UC  Gontrairet  vesaniae,  et  idcirco  non  pater,  sed 
pirata  eumdem  puerum  remisse  ac  negligenter  enu- 
trire  fecit,  quod  illectus  juveniii  faciiitate  nullam 
lionestatis  portionem  hauriret,  pro  qua,  vel  perquam 
ad  honoris  cumulum  provehi  potuisset.  Puer  vero 
jamdictus  tam  per  sequam  per  amicos  parentumque 
ciientes  animadvertens  dolos  ejus ,  dedit  operara 
moribus  dulcissimis,  ul  amaluiis  omnibus  haberetur. 
Domnus  veroGervinus  quemdam  habebat  nepotem, 
nomine  Caesarium,  in  S.  Remigio  monachum  factum, 
cui  cogitabat  conquirere  regiminis  successionem. 
Sed  vaetibiyvesana  calliditas !  tuipse  nunquam  abba 
fuisses,  nisi  l)enedicti  avunculi  tui  sancta  vita  me- 
ruisset.  Si  volebas  de  tuis  h^redem  supponere,  quare 
non  te  taiem  egisti,  cujus  gratia  tuus  nepos  ad  ho- 
norem  debuisset  ascendere  ?  Vidi  muitoties,  et  au- 
divi  saepius  quod  seniorum  monachorum  non  parva 
muititudo  amare  gemescebant  iilius  vesaniam,  et  ut 
Bcriptum  est :  Ore  $uo  benedicebant^  et  corde  $uo  ma- 


Dimittet  $edem^  viduabit  ctau$tra  et  wdem 
Et  mendicabit^  aiiena$  re$  habitabit  ? 
Hoic  $ua  $tat  teiiu$t  nobi$  numet  ip$e  noveilu$ 
Ciiarior  aimifiuu^  qui  protegit  omne  patronu$^ 
Et  dimittemu$  non  dando  quidquid  habemu$. 
Si$te  Pater  gre$$um,  ne  quem  patiare  regre$$um 
Ante  mori  volumu$,  quam  te^  pa$lor^  careamu$ 
Te  procere$  piangunt^  te  piebi$  pectora  clangunt, 
Sancte  Pater  remanCt  non  fiet  tenq>u$  mane 
Quidquid  opu$  fuerit  $ati$  hoc  ial9mu$  habebit 
Gaudebit  patria^  iaitabitur  hac  tua  turma^ 
Hmc  $ic  dicente$  cap$am  $unctique  tenentee, 
Cum  iacrymi$  muUi$  aitaribu$  hic  viduati$. 
Cantica  p$aiiente$j  cum  p$aimi$  undique  fiente$^ 
Pignora  reetUuunt  quibu$  omma  gaudia  credunt.] 

Magnis  autem  precibus,  midtisque  persuasionibus 
cor  populi  ad  hoc  vix  pertractum  est,  ut  amabiie 
corpus  beati  patroni  vel  usque  ablmtls  viilam  ferre- 
tur,  quatenus  devotio  plebis  ibiiiem  manenlis  de 
beuedictione  beati  corporis  optabiiiter  reficerelur, 
et  ipse  sanctns  multis  donis  honoratus,  sequenti  die 
referretur.  Totus  simul  concurrit  Pontivorum  popu- 
lus,  aetemum  opprobrium  reputantes ,  si  sanctus 
longitts  eilerretur.  Mane  etenim  sequenti  revebitur 
sanctus,  tantis  gaudiis,  tantisque  cantibus  comita- 
tus,  ut  laetitiae  magnitudinem  vox  mortaFis  non  pos- 
set  exponere.  Quo  suis  sedibus  restituto,  popuius 
Centulensium  in  unum  congregatus  pari  voto,  prom- 


lediubant  (P$ai.  lxi).  Sed  jam  sulliciat  hominis  in-  ^  ptoque  animodederunt  unusquisque  munera  sanclo, 


ieiidtatem  lantisper  fore  cognitaro,  ut  habeat  po- 
steritas  exemplum  quid  Aigiat,  et  de  bonis  incita- 
mentum  ad  virtutes  capiat.  Dicamus  de  iiono  si  quid 
fecit.  Turrero  S.  Saivatoris,  quae  propter  antiquam 
eombustionero  crepituris  patentibus  discissa  videba- 
tur,  dejicere  inchoavit,  ut  hac  deleta  meiiorem  et 
iirmiorem  restauraret,  statimque  secuta  est  basilicae 
inagna  ruina,  quae  omni  genti  Pontivorum  gravem 
incussit  mcerorero ;  nunquam  enim  credebatur  re- 
staurari  posse  tantae  honestatis  basilica,  vei  in  quar- 
tam  generationem.  Quid  piura?  statutum  fuit  ut, 
propter  opus  quod  putabant  irrecuperabile,  ad  quae- 
renda  solatia  suniptuum  aniabiie  corpus  Patris  na- 
Btri  Richarii  per  vicina  castella  dcferretur,  utdevoii 


ad  restaurationem  Ecclesiae,  vel  turris,  oiim  dicatae 
nomini  Salvatoris. 

Vacca$  atque  bove$  et  equo$^  et  ove$  tribuerunt. 
Cappae,  manteiio$^  anuio$t  vilta$quet  tiara$ ; 
Cinguia,  cuiteiio$,  manica$  caiigaque  dederunt ; 
Auribu$  appen$um  tribuuntque  moniie  pueiias 
Sed  no$tri  cigenti  pondera  pen$ant. 
Librarum  $oiido$  quammuito$  undique  donant, 
Ru$ticu$  hordea  dat,  muitorum  OBtus  avenam 
Piure$  dunt  bra$ium^vinumpieriquedederunt. 
Ex  hi$  the$auru$  fit  mercibu$  ampiior  iintis, 
Quem  numerare  nequit,  vei  $i  qui$  compota  novit, 

Auxiiiaute  Domino  a  fundanientis  nova  incocpi;i 
est  basilica,  etbonorum  hominum  cqIU&&ss^^  ^^^ 


1565  RARICLFl  ALDENBURGENSIS  ABBAT1S  m4 

tim  fabrica  consurgebat.  Centulae  quoque  habitato-  A  perderes^  veluti  ovium  Christi  mactator,  et  sancta  Ec* 


res  ferventius  exsequentes,  quotidianis  donariis  ur- 
gebant  invicem  semetipsos,  summo  nisu  supra  vires 
exerceutes  ut  nemo  in  dandis  solaiiis  inferior  vide- 
relur.  Gratias  Deo,  qui  dejectam  luximus,  renova- 
tam  et  erectam  congaudemus ;  fortiori  fundameuto, 
et  celsiori  fastigio  elevatam  cemimus. 

Praeterea  cum  videret  isdem  Gervinus  in  mulla 
se  gloria  censtitutum ,  et  multo  curialium  vel  po- 
pularium  favore  constipaVum,  putans  esse  sui  me- 
riti  honorem,  et  gioriam  patroni  Richarii,  ccepit 
vanis  adulantium  extolli  rumoribus,  et  nihilum 
compinare  quod  abbas  exstiterat,  ardenti  corde 
anbeians  ut  episcopus  fieret : 

[  Quid  plus  his  referamuSf  nisi  rem  jam  dicere  ve^ 
ram? 

Per  data  prcemissa,  per  quotidiana  promissa 
Ambit  eam  sedem  quamdicimus  Ambianensem^ 
Se  regnare  putans  per  pontificatus  honorem. 
Eeclesiam  sancti  direspoliando  patroni 
Se  ilerum  exaltat,  monachorum  de  grege  saltat, 
Se  faeiens  magnum  fert  fratribus  undique  damnum. 
Obvius  est  Christus^  prostemitur  hine  inimicus  : 
Omnia  qncB  cepit^  eum  damno  jure  reliquit. 
Omnibus  et  hosHs  ceu  plures  undique  noslis^ 
Quos  exaUavitf  hos  postea  prascipitavit. 
Sancti  Richarii  res  muHas  dilapidavit 
Exosus  monachis^  cunctis  exosus  amicis, 
Pessimus  atque  sibi  qui  nollet  velle  mederi 
Ad  reprobum  tandem  certavit  tendere  finem.] 

Fratres  etenim  diuturna  exspectatione  fatigatl, 
cum  viderent  ilium  ad  deteriora  semper  ferri ,  di- 
▼ersis  modis  eum  revocare  satagebant  a  destruc- 
tione  et  dilapidatione  loci ,  per  Widonem  comitem 
PonUvorum,  per  Bobiles  Palalinos ,  per  Rainaldum 
Remorum  archiepiscopum «  et  per  alias  nobiles 
personas  illum  cenveniendo ,  et  dejectionem  beati 
quondam  coenobii  non  sine  gemilu  conclamando. 
Qutbus  ille  in  faciem  blandiebatur,  se  cite  per  omnia 
emendaturum  spondens ;  sed  in  corde  contra  eos> 
qui  contra  eum  querelam  deponebant ,  acriter  sae- 
TieRs.  Gumque  nulla  jam  spes  de  correctione  illius 
remaneret,  dedit  consilium  Remensis  Ecclesia,  ut 
domine  pap»  Urbano,  qui  eo  tempore  concilium  in 


clesicB  dissipator;  sed  ne  bina  te  ultione  ferire  vi- 
deamusy  esto  contenius  Ambianensi  episcopatu^  quem 
tam  dure  acquisisti.  Monachis  autem  S.  Richarii  sit 
copia  eligendi  abbatis^  cui  tu  contraire  nuUa  ratum 
praisumas.  Quod  in  virtute  Spiritus  sancti  teobservar^ 
jubemus, 

Igitur  tali  ingenio»  et  Romano  taliter  accepte 
imperio,  deleta  est  potestas  perversoris  quievita 
nobis  virga  percussoris,  remotum  est  jugum  grave  a 
cervicibus  nostris,  anno  Dominicae  Incamationis 
1096,  ind  iv.  Haec  Dei  miscratio  Centulae  indulu 
est.  Vir  autem  caiiidissimus  nen  ita  sopitus  est  a 
sua  versutia,  sed  rediens.  a  concilio,  omnes  qui  de 
ifitis  partibus  conviatores  aderant,  precibus  et  pro- 

^  missis  concitavit,  ut  suum  casum  nemo  nobis  inti- 
maret,  sic  per  annum  integrum  nos  deludens  no- 
mine  fallaei  usus  fuit  rebus  nostris ,  donec  itenim  a 
Remensi  Ecclcsia  nobis  divulgatum  est ,  quomode 
fuisset  in  conciiio  Clarimontis  abbatia  denudatus. 
Quod  ubi  fratribus  palam  factum  est,  convocave- 
runt  eum  in  capitulum  valde  renitentem,  et  aperto 
s^rmone  renuntiaverunt  ilii,  et  ejus  obedientix; 
affirmantes  quantocius  ad  papam  se  clamaturos,  nisi 
penitus  locum  exiret.  Qui  videns  suas  fallacias  jam 
exclusas,  et  majoris  dedecoris  caVens  periculum, 
surrexit,  baculum  deposuit,  veniam  prostratus  peti- 
vit,  indulgeri  sibi  quod  deliquerat,  gemens  rogavit. 
Monachi  autem  valde  amaricati  non  audienint  vo- 

Q  cem  ejus,  sed  praeterilorum  et  praesentium  malo- 
rum  nimietate  instigati,  conviciis  certis  eum  in- 
sectati   sunt,  donec  locum  exiens  Abbatis-villam 
adiret.  Exeunti  autem  a  Centulo  non  fuit  qui  con- 
doleret  vel  unus,  sed  omnes  ei  maledicebant,  gauden- 
tes  de  ejus  dejectione. 
[Sie  pius  elatus  fit  postea  dedecoratus  : 
Nobis  infestus  sibimet  fit  valde  molestus : 
Quam  tulerat  pestem  sibi  fropinavit  eamdem^ 
Richarii  precibus  sic  corruit  hic  Gerevinus.] 

Obsecro  igitur  omnes  qui  horum  gestorum  fue- 
rint  cognitores,  ut  meminerint  quam  clara  vd  ho^- 
nesta  superius  relata  sint,  et  sciant  quod  optatius 
nobis  foret  bona  et  veneranda  de  domno  Gervino 
referre,  quam  ea  quae  superius  dicta  simt ;   sed  ut 


Claromonte  erat  de  proximo  habitums,  desolatio-  d  P^steri  certissime  sciant  quod  S.  Patris  Richarii 


nem  et  confusionem  sui  loci  Fratres  nostri,  vel  pcr 
se,  vel  per  fideles  iegatos  aperirent ,  et  majestatis 
ejus  ciementiam  impiorarent ,  ut  monasterium  jam 
pene  exinanitum  ad  aliquam  resurrectionis  speciem 
pro  sui  oflicii  dignitate  benignus  revocaret. 

Factum  cst  ita,  et  mox  successit  remedium.  Nara 
dominus  papa  Urbanus  in  concilio  residens ,  pro- 
lata  in  eum  canonica  sententia,  baculo  abbatis,  et 
nionacborum  cura  spoliando  absolvit,  adjiciens  ver- 
bum  durum  :  Tu  abbatiam  S.  Richarii,  quce  nobilis 
et  dives  oUm  fuerat^  tam  pessime  tractasti  ut  suis 
eeclesiam  ornamenlis  spoliaveris^  et  monachos  muUos 
tuis  vitiis  resistentes  exsutes  feceris  :  unde  dignus 
$ras  ut  omnem  gratiam  ecclesiasticof  dignitatis  ex  toto 


amatores,  et  ejus  loci  fideiiter  servatores,  apud 
Deum  mercedem  habeant,  et  inter  homines  bonae 
famx  laudem  retineant.  Idcirco  studuimus  domni 
Gervini  lapsum  ad  memoriam  revocare  ut  succes- 
sores  ejus  noverint  adbaerentes  Ricbario  glorificari, 
contemptorcs  autem  et  desertores  setemo  imprope- 
rio  subjaeere.  Pra:terea  eidem  domno  Gervino  a  fra- 
tribus  potuisset  utiqiie,  quamvis  aegre ,  aliqua  venia 
impertiri,  si  in  poeniludine  persistens  se  male  fecisse 
cognovisset.  Sed  ui  quasi  invictum  se  monstraret, 
non  cessavit  nobis  et  loco  nostro  inquietudiiies  ex- 
citare.  Unde  illa  mox  surrexit  lis  contentiosa,  qua 
voluit  abbatiam  nostram  sibi  et  successoribus  facere 
quasi  )ure  subjectam ,  quam  ipse  xxiv  annis  libe* 


1565  CHRONICOiN  CENTULENSEL  —  LIB.  IV  1366 

ram  lenuerat,  el  oroniuin  antecessorum  suorum  tem-  A  mus,  diligenter  ipsi  custodiant,  et  ea  qualicunquo 
poribus  nobili  libertate  perfunctam  optime  cogno- 
verat.  Noverat  Fulconem  Ambianensem  episcopum 
abbati  Angelranno,  et  post  eum  Gerviso  multis  ser- 
▼itiis  fuisse  obnoxium,  et  abbates  Centulae  non  sub- 


jectos  altendisse,  sed  patronos.  Et  certe  praefatus 
Fulco  in  Remensi  concilio  a  beato  papa  Leone  IX, 
excommunicatus  fuisset,  nisi  reverendissimus  vir 
Gervinus  abbas  accurate  et  prudenter  pro  illo  in- 
tervenire  studuisset.  Noverat  Guidonem  Fulconis 
successorem  patre  comite  natum,  comitis  germa- 
num  Hugonis,  comitis  Widonis  patruum,  abbati 
Centulensi ,  sciiicet  sibiipsi,  multo  famulatu  exsti-  > 
lisse  devotum,  et  tamen  urgente  malitia  horum  om- 
nium  se  ostendil  oblitum,  nobilem  juvenem  Ansche- 
niro  in  abbatem  electum  novis  insidiis  appetens ,  et  B 
qualiter  ei  resisteret,  vel  promotionero  ejus  impedi- 
ret  studiose  disquirens.  Longum  nimis  et  valde  tae- 
diosuro  est  diversiiates  roachinationum  ejus  expri- 
mere.  Idcirco  his  omissis  quomodo  finierit,  paucis 
dicamus. 

Deficienle  suroplu,  et  omnibus  clericis  in  ejus 
contumeliam  aspirantibus  compulsus  est  relinquere 
sedem,  et  ignorante  clero  vel  populo  successit  Turo- 
Dis  ad  Majus  Monasleriuro,  ubi  abbas  Uelgaudus 
honoritice  illum  excipiens ,  ad  confessionem  errati 
pertraxit ;  audiens  ab  illo  in  ccetu  fratrum  quanta 
perversitate,  quantaque  crudelitate  cocnobium  S. 
Richarii  destruxerit,  moribus  et  rebus  infirmaverit. 
Qu»  postquam  nimiuro  ejulando  retulit,  paucis  su- 


modo  deperire  nou  perroittant.  Coropletum  est  autem 
istum  opus  humanitatis  Fiiii  Dei  anno  i088 ,  indict. 
X,  anno  regis  Philippi  xxviii,  Widone  Ponlivorum 
comite  annis  xxxvi. 

Explicit  liber  iv  Gestorum  Centulensis  Ecclesiw. 
(28)  Toto  corde  meo  te,Cenlula  mater,amavi. 
Traditus  a  puero,  mea  sub  te  colla  ligavi. 
Foedera  juravi  quibus  in  te  vota  dicavi. 
Pignus  habens  fidei,  tua  sat  contraria  cavi. 
Fratribus  et  dominis  iunc  laetiliam  gencravi ; 
Gesta  Patrum  scribens,  pro  viribus  isla  paravi ; 
Atque  Dei  laudes  super  istis  multiplicavi. 
Nobilis  es  palma,  quia  de  te  fructificavi. 
Ecce  tuos  natos  quot  laudibus  amplificavi : 
Thesaurosque  tuos  nullis  prius  aequiparavi. 
Richarium  sanctum  laudando  clarificavi. 
Cerne  piis  oculis  quam  rem  tibi  magnificavi. 
Quo  si  nobilior,  nulli  te  consociavi. 
Conscriptis  Patribus  fore  magnam  nobilitavi. 
Mater  agens  famulum,  qui  te  sic  mirificavi ; 
Exime  jam  culpis,  per  quas  me  commaculavi. 
Meque  luis  socia,  quos  jure  beatificavi. 
Fratribus  intersim,  dominos  quos  desideravi. 
Projiciar  nec  his  quibus  antea  me  copulavi. 
Richarius  foveat  me,  sub  quo  sanctificavi, 
Ut  Christo  placeam,  me  cui  sacrificavi 

Expulsorum  quos  recolo  a  secundo  Gervino  no- 
mina  sunt  haec  :  Walterus  cognomine  Ambrosius. 
Walterus  cognomine  Samuel.  Walterus,  Germanus, 


pervixit  mensibus,  el  iv  Idus  Januarii  de  hac  vita  ^  Teudoldus,  Wido,  Bemardus,  WilleUnus,  Erluiniis, 


recessit. 

Vltio  non  sit  ei,  maneat  sed  lux  requiei,  Amen. 

Sunt  et  qusedam  utilia  qiiae  chartarum  indicio 
peregisse  dignoscitur,  sed  tam  pauca,  ut  in  eorum 
eipianatione  tempus  terere  non  placeat.  Verum  quia 
de  hoc  abbate  tain  tristia  digessimus,  largiente  Chri- 
sti  misericordia  de  ipsiiis  successore  jam  prespera 
narrabuntur,  ut  ex  eo  Christi  Ecclesia  gaudeat  in 
aeTum.  Amen. 

Ego  frater  Hariulfus  roonaslerii  Beali  Richarii 
humilis  monachus ,  hoc  de  sancli  looi  nostri  nobili- 
tate  vel  utilitatibus  a  doinno  Saxowalo  ante  plures 


Uildemanis. 


EPITJIPHIUM   SCRIPTORIS. 


[  Pontivo  natuSf  pronus  studiis  Hariulfus, 

Atmi  Richarii  claustra  puer  subiit : 
In  quibus  imbutus  deceat  quid  nosse  magistrum, 

Aldemborgensis  tertius  abba  fuit. 
Rem  sibi  commissam  pro  viribus  amplificavit^ 

Crescere,  Petre,  tuis  semper  opes  sitiens. 
Fratribus  exemplum  prostendens  compatientis, 

Mutta  Rlmis  tacuit  quisque  loqui  decuit. 
Centula  quos  fratres  retinet  coluit  seniores, 

Illis  quod  sit  honor  cernere  semper  amans. 


annos  inchoaturo  opus  Deo  auxiliante  perficiens, 

obsecro  orones  qui  in  hoc  sancto  loco  roilitaluri  B  Centula,  diligo  te^  doctricis  captus  amore; 
sunt ,  imo  per  virtulem  Dei  et  sapientiam  Christum  IJttima  cum  tibi  do  munuscuia^  mater  aveto 
obtestor,  ut  hsec,  in  quibus  congregandis  desudavi-      Atque  victm  referens  die  noto  natu  valeto.] 


(28)  Haec  sunt  Uariulfi  de  seipso  verba,  epilogi  instar  ad  Centu!aro  monasterium  suum. 


1567  HARLULFl  ALDENBURGENSlt)  ADBATrS  iSQ& 


VITA  SANCTI  ARNULFI 

EPISCOPI  SUESSIONENSIS 

JLUGTORE  SARIULFO 

COA.QUALI 

Et  a  LUiardo^  episcopo  Sue6$ionensi,  item  coa^quali,  ut  videtur,  recvgnita. 

(Habillon.,  Acta  sanctorum  ord.  S.  Betied.^  S;rc.  VI,  parte  ii,  pag.  502,  e\  ms.  codice  albatix  Longi» 

poutis  cum  aliis  collato.) 


MOxMTUM  PRiEVILM. 

i.tnsigne  monasterium Sancti  Medardi  Suessionensis  hoe  sascuto  beati  Arnulfimeritis  etvirtutitus  iiiusira^ 
lum  fuit,  Hj^us  beati  viri  Vitam  sub  Lisiardi^Suessionensis  episcopi^nomine  edidit  Surius  ad  diem  15  An- 
gustiy  in  cujus  initio  exstat  ejusdem  Lisiardi  epistola  ad  Radulfumf  iiemorum  archiepiscopum,  qua  kanc  Vt* 
tam  a  se,  utiprofitetur,  cvnscrptam,  ejus  censurcs  subjicit,  Varii  item  alii  ccdices  mss.  eamdem  qnstolam^ 
tub  Lisiardi  nomint  pra:ferunt ;  unde  factum  est  ut  eadem  Vila  ab  omnibus  fere  scriptoribus  sub  Liiiardi 
nomine  laudata  fuerit,  Verum  si  rem  attentius  expendere  libeat,  hanc  ipsam  Vitam  sive  priores  duos  bbros » 
Uariulfi^  abbatis  tertHAldemburgensis^sincerum  esse  fetum  deprehendemus ;  quod  tum  mss.  codicum  auctoH-' 
tate^  tum  eliam  nonnullis  aliis  argumentis  ex  ipso  owris  contextu  mutuatis  probare  non  adeo  erit  operoium 
Et  quidem  ex  variis  codicibus  mss.  in  ^uibus  hac  Vita  habetur^  unus  exstat  in  bibliotheca  monasterH  IVsi- 
eampij  eriiinis  CisterciensiSy  prope  Pioviomum,  ubi  hcec  ipsa  Vita,  cum  triptici  epistola  ipsi  prasfixa^  sub  Ba- 
fiulfi  nomine  reperitur.  Earum  prima  Lamberto  Tornacensium  episcopo  inscripta  est^  altera  ipsimet  Lisiardo 
Suessionensi^  tertia  denique  Radulfo,  Remensi  metropoiitano ,  ^ti o?  quidem  ultima  eadem  est^  paucis  admodtim 
mutatis ,  quw  in  aliis  nonnullis  codicibus  et  in  editione  Sunana  sub  Lisiardi  nomine  eidem  archiaiscufo 
tumcupata  legitur.  Deinde  hanc  eamdem  Vitam  viderat  Aubertus  MiriBUS,  ut  ipse  testatur  in  libeUo  De  crt- 
finibus  Benedictinis  in  Belgio^  quam  tamen  in  Catalogo  scriptorum  ecclesiasticorum^  cap.  362,  asserit  maU 
a  Surio  ejusque  sequacibMS  Lisiardo  Suessionum  episcopo  fuis^e  tributam^  cum  certum  sit  eam  re  ipsa  clb 
Mariulfo  conscriptam  fuisse.  Consentit  Vossius  tibro  ii  De  historicis  Latinis ;  quin  et  ex  ipsamet  Suritma 
Vita  patet  eam  esse  Uariulfi  lucubrationem.  Ibi  quippe  sub  finem  hasc  verba  habentur :  In  calce  libelli  mei 
meus  cudendus  est  apologeiicus,  ut  (juorum  relatu  haec  didicerim.  quibusve  urgentibus  haec  scribenda  su- 
scipere  ausus  fuerim^  omnibus  perspicuum  fiat.  Primus  ex  iis  fuit  quem  saepe  diximus,  Everolphus,  in  ejus 
servitio  perseverans,  qui  cum  prxsens  res  ejus  certivs  cognovisset,  mecum  Aldembur^i  manens  dies  ab- 
quot ,  cuncta  quse  noverat  mihi  in  cera  exaranti  ordine  enarravit.  Alter  Arnulfus  sanctt  viri  ex  sorore  ue^ 
pos,  et  primus  abbas  Aidemburgensis,  quae  ceris  impresseram  mihi  adjumento  fuit ,  ut  ea  atramento  in 
chartis  conscriberem.  Tertia  denique  soror  ejus  Adzela,  quae  iili  fuit  familiarior,  muita  de  eo  nobis  indi- 
cavit.  Umc  sane  nescio  quo  pacto  Lisiardo  trioui  possent,  aui  nunquam  Aldemburai  commoratus  esl.  Deinde 
non  tanXum  ea  quce  ab  aliis  visafuissent  scripsisset  LisiarauSy  sed  ea  etiam^  et  ia  potissimum ,  quce  coram 
viderat^  cum  in  prcefatione  libri  De  miraculisj  asserat  se  a  beato  Arnulfo  subdiaconum  ordinatum  fuisse^  seqtte 
ipse  ejusdem  beati  viri  cohabitatorem  nuncupet :  quin  et  in  eodem  libello  miracuta  a  se  visa  passim  enarrat. 

2.  Uaud  tamen  dicere  velim  istud  opus  Lisiardo  penitus  esse  abrogandumt  cum  et  ipsemet  illud  sibi  ipsi 
aliquo  modo  tribuat.  Sic  quippe  in  libro  De  miracuUs  jam  supra  laudato,  de  hac  Vita  in  concilio  Bellova- 
censi  tocutus  est :  Inter  caeteros  adfuit  quoque  Aldemborgensis  abbas,  ferens  in  manibus  libetium  de  Vita 
et  moribus,  miraculorumque  gestis  ipsius  sancti  Arnulfi.  Quem  libeilum  ego  de  manibus  ejus  accipieus 
aperui,  et  apertum  obtuli  episcopis,  aicens  :  c  Lcce»  domini,  libellus  ipso  me  conscit»,  meoue  auctore  de 
vjta  ejus  conscriptus  est,  cui  quod  vera  sunt  omnia  quae  narrat  testimonium  in  fide  perhibeo,  etc.  i  Ex 
quibus  verbts  apparety  quod  sive  Uariulfo,  sive  Lisiarao  id  opus  tribuatur,  nihil  detrahiiur  ejus  auctoritati ; 
siquidem  Bariulfi^  aui  tune  erat  Aldemourgensis  abbas^  Ubrum  Lisiardus  adoptavit,  quo  coxucio  et  auctore 
conscriptus  fuerat.  Caterum  hanc  Vitam  uno  Ubro  comprehensam  edidit  Surius^  cujus^  pro  mwe  stio,  stytum 
passim  mutavit^  omissis  etiam  nonnuUis  versibus^  qui,  pro  eorum  temporum  consuetudine^  variis  in  iocis  nar- 
rationi  immisti  erant..  Eamdem  unico  quoque  libro^  in  quadraginta  capita  diviso^  complectitur  cod. 
ms.  Ursicampi  cum  tnibus  epistoUs  auas  modo  laudabamus.  Sed  eam  ex  ms.  codice  monasterii  Longipontis 
ordinis  Cisterciensis  in  dujs  libros  aivisam  proferimus^  cum  tertio  Ubro  de  ejusdem  sancti  miracuUs  et  ca- 
nonizati  ne.  Qua:  cmnia  sub  Lisiardi  nomine  in  eo  codice  habentur^  ita  tamen  ut  tertio  Ubro  peculiaris  epi- 
stota  prmfixa  sit^  qua  suum  ovus  idem  Lisiardus  Radulfo,  Remensium  archiepiscopo^  nuncupat.  Ex  ifuibus 
omnibus  Ucet  conjicere^  Lisiaraum  post  beati  Amulfi  eauomtationemy  Hariulfi  opus  cum  Ubro  suo  De  mtracU' 
lis  et  canonizatione  ejusdem  sancti  in  unum  simul  conjunxisse :  unde  contigerit  ut  hax  Vita  ab  atiis  sub  Ha- 
riulfi^  a  ca^teris  vero  sub  Lisiardi  nomine  postea  descrwta  fuerit.  Sed^  ut  cuivis  ea  de  re  judicium  liberum 
permittamus,  tres  Uariulfi  epistolas  quce  in  ms.  eodice  IJrsicampi  habentur,  Vitcc  ipsw  prwmittemtu. 

3.  Fuit  autem  Lisiardus  ex  prwvosito  Suessiouensi  ejtudem  ecctesice  episcopus^  quam  sedem  iniit  anno 
il08,  utpatet  tunt  ex  Chronico  Alberici,  tumex  chartario  ms.  Sancti  Martinide  Campis,  ubi  annus  1I3S 
dicitur  \\  ejus  episcopattis.  Interfuit  nonnuUis  provineiiB  Remensis  conciliis,  eique  Guibertus^  Noiriaentinuj^ 
abbastHistoriam  gestorum  Deiper  Francos  dicarit,  cumpra*fixa  epistola,  in  qua  multis  laudibus  cetektutur. 


«t^  YITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  -  HONITUM.  1370 

Hariulfui  vero  is  ip$ee$(Chronici  CentuUnsis  auctor^qui  ex  monacho  Centulensi  Aldemburgensis  abbas  factus 
est  eirca  annum  ii05,  quo  Gervinus  pedum  reH^it,  Prassensfuit  concilio  BeUovacensi  anno  i020  habitOj  m 
quo  beati  Arnulfielevatio  episcoporum  omnium  judicio  comprooata  est.  Idemabbas  monasterium  suum  contrm 
Sancti  Medardi  Suessionensis  monachos  egregie  defendit^  qui  iltud  sibi  subjectum  esse  debere  contendebani» 
Varia  etiam  diplomata  a  Fiandria  comitibus  obtinuit  ad  ejusdem  monasterii  sui  possessiones  confirmandas^ 
quorum  nonnulta  exstant  apud  Mirasum  in  Notitia  ecctesiarum  Belgii.  Ex  his  duo  sunt  Theodorici  comitis^ 
et  tertium  Simonis^episeopi  Tomacensis^  anno  i i 50  <<ala.  Pra^ter  Chronicon  Centulenu^  et  beati  Arnulfi  Vt« 
tam^  scripsit  quoque  Vitam  beati  Cervini^  Aldemburgensis  abbatis  secundi^  et  libellum  de  miracuHs  sancti 
Petri,  in  ecclesia  scilicet  sibi  commissa  patratis,  Porro  hic  tectorem  monitum  te/tm,  Hariulfum  istum  a  non- 
nutlis  Arnulfum  appellari,  quod  ex  amanuensium  vitio  eontigisse  arbitramnr,  qui  pro  Ariulfo  incaute  Arnulfum 
tegerunt;  imoetivse  Sanderus  in  Flandria  ittustraia^  modo  eum  Amulfum^  modo  Hariulfum  intra  vaucas 
tineas  appetlat.  Sedjam  ad  beatum  Amutfum  reeurrat  oratio. 

4.  Amutfus  ex  parentibus  non  nobititate  solum^  sed  et  divitiis  amplissimis  pollentibus  natus  dicitur  initio 
ejus  Vitce;  quem  e  nobitissima  Pametiorumin  Betgio  famitia  ortum,  asserunt  unanimi  couunsu  omnes  rerum 
Betgicarum  scriptores^  quos  Sammarthani  in  Galtia  Ckristiana  secuti  sunt.  Arnulfum  Atdenardensem  patruum 
habuisse  testis  est  Vitig  scriptetr ;  qui  ibidem  matrem  ejus  ex  ittustri  comitum  Lovaniensium,  Namurcensium^ 
Losnensium  et  Montensium  prosapia  prodiisse  asseverat.  Hcec  tanta  ^eneris  nobilitas  ex  veteri  codice  ms.  mo^ 
nasterii  Clarimarisei  ordinis  CistercH  in  Betgio  confirmari  potest,  ubt  post  beati  Amutfi  Vitam,  ejtu  matema 
ex  stirpe  genus  sic  de<crt6t(ur  :Albertus,come8Nainurcensis,habuUtres  germanas  sorores,  Lugerdam,  Go- 
dam,  Ermengardam,  qui  Albertus  genuil  Godefridum,  patrem  Godefridi  Namurcencis ;  Lutvarda  genuit 
Emmonem  et  Ottonem  fratrem  ejus.  Emmo  genuit  Amulfum  coraitem  de  Lo,  et  Sophiam  ducissam  de 
Hungaria.  Ista  Sophia  genuitRegem  deHungaria,  et  /lucissam  de  Hui.  Otto  frater  Emmonis  genuit  Gisle- 
bertum  de  Durat.  Goda  soror  Alberti  comitis  genuit  Meinsindam,  matrem  sancli  Arnulfi  episcopi  Suessio- 
iiicse  civitatis  in  Francia.  In  ejusdem  sancti  Amutfi  Vitce  compendio^  quod  ad  libri  tertii  catcem  dabimus  ex 
codice  Longipontano,  et  habetur  quoque  in  ms.  Ctarimariscensij  ejus  pater  Fulbertus  Godelef  vocatur,  mater 
vero  dicitur  ex  Teutonicomm  procerum  stirpe  edita, 

5.  Atiquot  annos  jam  in  militia  sceculari  transegerat^  cum^  mortuo  patre,  vttam  monasticam  sub  Beinatdt^ 
abbatis  Sancti  Medardi  apud  Suessiones,  regimine  amptexus  est.  Ibi  in  cella  inctusus  vixit,  donec  Pvntio,  qui 
post  Reinaldi  mortem  in  abbatiam  intrusus  ftierat^  in  ordinem  redacto,  qtiod  totam  monasterii  substantiam 
dissiparet^  Amulfus  ipu^  anntiente  Philippo  rege,  in  tjus  tocum  suffectus  est.  Id  Dormasius^  HistoricB  Suessio^ 
nicm  atictor,  facium  fuisse  putat  in  ea  synodo  Suessionensi,  in  qua  abbatias  Sancti  Joannis  fundatio  confirmata 
fuit  a  Manasse  metropotitano  cceterisqtu  provincias  Remensis  antistitibus ;  sed  nutlum  exstat  ea  de  re  in  veteribus 
monumentis  vestigium,  et  quidem  idnonproptermisisset  Vitw  auctor^  qui  etectionis  Arnulfi  circumstaniiasfuu 
descripsit.  Cceterum  Amutfus  anno  circiier  i077  huic  monasterio  prcefectus  fuisse  videtur.  Id  ex  eo  deducimus 
auod  Geraldus  qui  ei  postbiennium  monasterii regimen  dimitterecoacto,suffectus  a  fratribus  suis,  statim  ptiitus 
fuerit  a  reaina,  anno  i079 ;  Hoc  enim  if>so  anno  Geraldus  in  Aquitaniam  se  recepit,  ubi  sub  ejusdem  anni  finem 
tnonasterit  SilvcB-Majoris  fundamentajecit.  Quamvero  pie  et  prudenter  Arnulfus  monasterium  SanctiMedardi 
sibi  commissum  administraverit^  ex  efus  Viia  discendum  est. 

6.  Dimisso  monasterii  regiminCt  vtx  cupita  soiittuitne  frui  incotperat  Amutfus^  cum  itemm  ad  alias  et 
quidem  majores  curas  revocatus  est.  Mortuo  auippe  Theobaldo^  Suessionensi  episcopo,  cum  Ursio  quidam  hanc 
sedem  invasisset,  Amulfus  jubente  Gregorio  Vllsummo  pontifice,  insynodo  Meldensi  huic  Ecclesia:  prmficiluT 
anno  i080.  Sedcum  incastro  (Jtciaco^  occupata  per  Ursionem  urbe  Suessionica,  episcopalibus  curis  sese  totum 
impenderet,  ab  eodem  pontifice  Gregorio  in  Flandriam  missus  est^  ut  regionis  itlius  proceres  cum  Roberto  co- 
mite  eis  infensissimo  inconcordiam  revocaret.  Idnonsotumprcestitit  Amulftu^  sed  et  multa  alia  juwin  ejtts 
Vita  enarrantur ;  inter  quce  tocum^  et  auidem  non  uttimum^  habere  debet  cetebris  monasterii  Sancit  Petri  At- 
tiemburgensis  insiitutio,  dequo  nonnutta  hic  observasu  juvabit. 

7.  Femnt  Aldemburgum  oppidum  (Outtembourg)  otim  oputentissimam  civitatem  fuisse,  quasab  Attila  Gal- 
tias  devaitante  diruta  ptane  ac  eversa  fuerit.  Eamdem  calamitatem  a  Northmannis  scecuto  nono  passam  ftUsu 
putant^  quo  tempore  ex  ejus  mderibus  Bmgensis  clarissitna  Flandriie  urbs,  muris  cincta  et  munita  fuit  a  Bal- 
duinoCalvo^  Flandrommcomite.  Aldemburgensisvero  ecclesim  originem  referunt  ad  beatum  Ursmarum^Lo'^ 
bietuem  episcopum  et  abbatem,  qui  sasculo  vii  exeunte  in  ea  regiotu  Evangetii  doctrinam  disseminavit.  Eientm 
Aldo  provinciae  dorainus  ad  fidem  Christi  conversus,  ab  eodem  sancto  viro,  ut  in  ejus  Vita  legiturt  eidem 
donavit,  de  suo  dictum  vocabulo  Aldeburch  vicum,  in  quo  construxit  atque  consecravit  ecclesiam  in  ho- 
norem  beati  Petri  apostoli,  et  miile  passus  undique  per  circuitum,  de  quodotavitpostea  ecclesiam  Lobien-^ 
sem,  etc.  Eaecctesia,  etst  perexi^ua^et  ex  tigneis  tantum  asseribus  compacia^  diutamen  sic  perseveravit^usquet 
ad  annum  scilicet  i056,  quo  opptdi  cives  miracutomm  (fuas  in  ea  fiebant  frequeniia  excilati,  priori  desirtuta^ 
alteram  ex  lapidibus  consiruxeret  quod  his  vutgatis  verstbtis  exprimitur : 

Anno  milleno  quinquageno  quoque  sexto, 
Hujus  opustempli  coeptum  cognoscitur  esse, 
Lignea  basilica  fuerat  quo  condita  primum. 

Quadriennie  postea  a  Rabodone  Tomacensium  episeopo  consecrataest^  quod  hi  dua  alii  versus  indicant  : 

Christi  milleno  simul  anno  septuaceno, 

Hoc  templum  Sancti  Petri  a  Rabodone  sacratum  est. 

Vemm  eadem  ecclesia^  quas  in  prima  sui  conditiotte  Lobiensibus  motiachis  fuerat  tributa^  jam  ab  anriis  mutlis 
in  taicomm  poiesiatem  aevenerat,  cum  CononyRoberticomitiscubicularius^eam  Rabodoni  episcopo  Tomacensi^ 
et  iste  beaio  Arnutfo^  qui^  ut  diximus^  tunc  temporis  in  Ftandria  dissidiorum  comnonendorum  causa  moraba- 
tur^  tradidit ;  ubi  siaiim  vir  beatus  cotigregationem  monachomm  instituit.  Id  refert  ex  Vita  sancti  Arnutfi 
atutor  Chronici  Aldemburgensis  apud  Sanderum  in  Flandria  illustrata,  hiverbis:  Eam  nobilis  vir  Conon 
camerarius  Fiandriae  in  lieneficium  castrense  ^iossedit,  et  hortatu  Haseccae  conjugis  tradidit  Roberto  co- 
miti,  Roberlus  autem  Rabodo  episcopo,  episcopus,  \Valtero  archidiacono  et  clero  laudante,  liberam  et 
expeditam  condonavit  Arnulfo  Suessionum  episcopo»  illique  canonicam  de  ea  fecit  investituram.  Qui  Ar- 
nulfus  eam  dotavit  in  abbatiam  et  congregationem  monachorum  ordinis  Sancti  Benedicti  anno  iOSi,  et 
praefuit  eidem  annis  tribus.  Primus  ibi  abbas  institutus  est  Amulfus^  beati  viriexsorore  nepos,  qui  anno  i095 
e  vtvis  exccssit.  In  eo  autem  cwnobio  prcsier  beatum  Gervinum  et  Hariutfumj  otH  auoque  viri  illttstres  postmo- 
dwm  floruere.  Inter  quos  cetebres  fuervnt  Henricus  abbas  xicesimus  qutntus^  et  Anianus  ejus  successor^  qjui 


«371  HARiULFl  ALDENfiURGENSIS  ABBATIS  I57S 

ecclesiam  stsculo  decimo  quinto  restauraverunt.  Ceorgiusvero  CabeUian  Annales  monasterii  sui  ad  annum  1574, 
quo  adhuc  in  vivis  erat^  perduxit.  Eodem  tempore  in  eo  ccenobio  (lorebant  duo  viri  illustres  de  ordine  Benedic- 
iino  bene  meriti,  scilicet  Jacobus  Byiis,  et  Arnoldus  Wion,  aui,  anno  1578,  destructo  funditus  per  hasreticos 
Calvinianos  Aldemburgensimonasterio,  in  alias  provincias  abire  compulsisunt,  Jaeobus  in  Hispaniam  trans" 
iit^  ubi  Hispali  xenoaochium  ad  suos  contribules  recipiendos  et  fovendos  construxit;  Amoidus  vero  in  Italiam 
secedens,  ibt  librum  de  ordinis  nostri  milfti,  progressibus^  aliisque  ad  eum  pertinentibus  sub  nomine  Ligni  vita 
conscripsit,  diuque  internostros  Casinenses  versatusin  eadem  regione  defunctus  est.  Hasc  sub  Melchiore  Eve- 
raert  abbate  contigerunt,  sub  quo  monachi  huc  illucque  varia  tn  loca  dispersi  sunt ;  sacras  vero  reiiquias,  alia^ 
que  furori  hcereticorum  subducta  Brugis  inlerea  asservabant  pauci  admodum  monachi^  qui  postea  pacatis 
tumuUibus  ad  monasterium  rediere ;  quod  tandem  MaximiUani  abbatis  cura  et  soUicitudine  restauralum  est, 
Sed  ad  beatum  Arnuifum  redeamus, 

8.  Institutis  incoenobio  Aldemburgensimonachis^  coneordiaque  inter  Fiandriw  proceres  eonfirmaia,  Amui- 
fus  ad  sedem  revertitur:  sedcum  turbdtis  Ecclesim  suw  rebus  nihU  proficereposset,  nuUumque  a  sede  Bemensi 
provinciiB  metropAitana  sperandum  esset  auxiiium,cumea  Ecciesia^  post  Manassis  exauctorationem,  Eiinando 
Laudunensi  eam  sub  Phiitppi  regis  auctoritate  potius  devastante  quam  administrante^  sine  pastore  esset^  in 
monasterium  Sancti  Medardi  beatns  antistes  sese  recepit,  ubi  inciusi  vitam  iterum  aggressus  est.  Ha*c  anno 
i084,  quo  ex  Fiandria  rediit^  contigisse  dicendum  est ;  nam  anno  sequenti  substitutus  est  Arnuifo  HiigotuSf 
qiiem  iegitimum  pontificemfuisse  nulius  inficiatur.  Et  quidemeo  nomine  conventuiCompendiensi  hoc  ipso  anno 
1085  interfuitj  et  ipse  tn  charta  pro  canonicis  Castri-Theoderici  annum  i087  pontificatus  sui  secundum  appeiiat. 

0.  Verum  emergentibus  rursum  in  Belqio  tumuitibus  ,  eam  regionem  denuo  adire  compuisus  est  Ar- 
nnlfus ,  ubi ,  composilis  dissidentium  animis ,  e  vivis  excessit  ipsa  die  Assumptionis  sanctce  Marite  dc' 
ciina  quinta  Augusti  ^  anno  1087,  atque  ea  de  re  nuUa  est  inter  auctores  controversia.  Sepuitus 
eu  ante  altare  beatos  Marice  in  sinistra  chori  parte  ^  ibique  ad  annum  usque  ii2i  permansit ,  auo 
Kalendis  Maii  sacrum  ejus  corpus  e  terra  elevatum  est ,  atque  in  thcca  repositum.  Anno  i457 
Anianus^  Aldemburaensis  abbas,  capsampriore  ditiorem  constrtu  curavit^  in  quam  cum  maxima  soiemnh- 
tate  sancii  Arnulfi  corpus  translatum  est.  Ejus  nomen  in  Bomauo  ^  Benedictino,  Caiiicano  atiisque 
Martyroiogiis  scriptum  est.  Molanus  vero  in  Nataiitiis  sanctorum  Belgii ,  et  Arnoldus  Wion  in  notie 
ad  Martyrolo^ium ,  ejus  vitai  compendium  texuerunt ;  cujus  etiam  eiogium  apud  Dormasium  S^Jtessio- 
nensis  Histortoe  scriptorem ,  Marlotum  in  Metropoli  Bemensi ,  Meierum  ,  Mirceum ,  Sanderum  et 
aiios  passim  ,  potissimum  Belgicos  scriptores  occurrit.  Sigebertus ,  qui  eo  tempore  vivebat ,  hae  de 
eodem  pontifice  ad  annum  1080  habet  :  Hoc  etiam  tempore  in  coenobio  Sancti  Medardi  pollebat 
sigpis  et  virtutibus  vir  beatlssimiis  Arnulfus,  qui  pro  miro  sanctitalis  fervore  propositum  reclusionis 
eligens,  et  arcla  nimis  abstineiitia  se  ipsum  affligens,  prophetise  gratiam  divinitus  accepit ,  et  ex  re- 
cluso  abbas  hujus  monasterii  factus,  ad  ipsam  reclusionem  pro  contemptu  mundi  ac  desiderio  in- 
lernae  quietis  poslmodum  rediit.  Suessionico  autem  pontifice  defuncto ,  electus  est  ad  episcopatum , 
et  jussu  pap»  Gregorii,  a  sedis  apostolicae  legato  Hugone  Lugdunensi  archiepiscopo  in  praesulem  est 
consecratus.  De  ejus  vero  morte  sic  ad  annum  1087  loquitur  :  Sanctus  Arnulfus  ex  abbate  Saiicti 
Medardi ,  poslmodum  etiam  ad  pontincatum  civitatis  Suessionicae  promotus ,  pro  pacis  reintegratione 
inter  Flandrenses  Flandriam  venit,  alque  in  vico  nomine  A((/^m^ttrcA,  ecclesiam  dancti  Petri  jam  di« 
vinis  iniraculis  illiistratam ,  coenobium  monachorum  fecit ,  ordinem  regularis  vitae  instituit ,  tandemque 
in  eodem  monasterio ,  et  finem  vitae,  et  scpuituram,  secundum  quod  ipse  praedixerat,  accepit.  Htee 
Sigebertus^  qum  non  habentur  in  Mirwi  editione^,  sed  in  ea  ad  annum  1086  haic  aiio  cnaractere 
edita  leguntur :  Arnulfus,  Siiessionicae  civitatis  episcopus,  spiritu  prophetiae ,  puritate  vitae ,  et  mira* 
culis  venerabilis  claruit ;  et  in  Aldenbort  in  ecclesia  Sancti  Pelri  Dei  nutu  sepeiitur.  Eumdem  san- 
ctum  virum  iaudat  Trilhemius  in  Chronico  Hirsaugiensi  ad  annum  1084.  Sed  jam  ipsa  ejus  Vita 
proferenda  est  ^  cni  tres  Hariulfi  epistolas  ex  codice  Ursicampi,  ut  poUiciti  sumus,  prwmittere  visum 
est  y  quas  ad  nos  humanissime  transmisit  anno  1687  B.  P.  domnus  Nicoiaus  Perempertus^  ejusdem 
monasterii  Cisterciensis  ordinis  monachus. 

EPISTOL^   TRES   HARIULFI 

ABBATIS  ALDENBURGENSIS 

PraBfixflB  Vitae  sancli  Arnulfi  episcopi  Suessionensis. 

I.  Epistola  ad  Lambertum  episcopum  Tornacensem.  Astori,  ingenioli  mei  frucligenum  committo  vellu- 

Domino  Laiiberto  Dei  gratia  Tornacensium  epi-  sculum ,  ut  vestra  pontificalis  auctoritas  det  robur 

scopo,  filiorum  ullimus  IIariulfus,  salulem.  et  fiduciam  bis  ad  utilitalem  sanctae  Ecclesiae  le- 

Begalia  fercula ,  quamvis  auro  et  argento  ful-  gendis,  cognoscendis  et  imitandis,  ne  propter  agri- 

geant,  quamvis  saporibus  peregrinis  et  aromaticis  colae  abjectam  indignitaiem  ,  cives  deliciosi  novelbe 

odoribus  redoleant,  nisi  salis  condimento  tempe-  segetis  conculcent  fecunditatem.  Tanta  enim  spiaa- 

rentur,  contemptui  potius  quam  delectationi  pro-  rum  densitas,  et  veprium  asperitas,  id  est,  inipu- 

veniunt,  sic  architecti  peritia,  si  in  suis  aediftciis  gnanlium  nequissima  stoliditas,  me  hactenus  cou- 

«quos  limites  excesserit ,  vel  linearum  tramites  ju-  torsit  et  compedivit,  ut  nil  aliud  quam  tristein  fugam 

8to  libramine  noii  servaverit ,  frustra  se  laborasse  tractare  animo  liberet.  At  postquam  gratia  ceeles^ 

sero  poenilebit,  dum  et  periliae  palmam  amiserit,  ad  pontificalem  gradum  in  gemina  sede  TomaceD- 

et  fabricaejacturam  dolensincurrerit.  His  itaconside-  sium  Noviomensiumque  vestram  paternitatcm  pro- 

ratis  et  paris  periculi  formidans  eventum,  tibi,  o  roovit,  statim  spinae  et  tribuli ,  quibus  forliler  sti- 

praesul  vcncrande  .  o  Palor  hilarissime  Lamberle ,  mulabar,  arescere  €t  succidi  coDpcnint.  Statim  mibi 

prescntis  opusculi  oflero  xeniiiin ;  tibi  ccu  fido  pa«  valde  conirilo  pax  nova  cxorla  est ,  et  inimeBsat 


^373  VITA  S.  ARNULFl  SUESSION.  4374 

ago  gratias  Christo  et  yobis,  quoniam  sicut  ranse  ad  A  cto  omnem  fidclem  animaro  ad  virtulis  exercitiuai 


vocem  tomitrui  conticescunt ,  sic  afQigentes  me  in 
initio  Testri  praesulatus ,  vestrae  mox  pietatis  formi- 
dine  sopiti  sunt  et  relisi.  Igitur  quia  per  vos  quam- 
dam  vivendi  libertatem  recepi,  in  diebus  pacis, 
qaibns  jugum  inimici  vestra  auctoritate  computruit , 
hunc  compegi  libelium  de  Vita  et  virtutibus  electi 
▼iri  domni  Arnulfi  Suessonici  episcopi,  mira  Dei 
pietate  nobis  collati,  noslroque  in  loco  proventu 
divino  humati.  Hunc  denique  pavens  tota  certe  ve- 
ritate  suffultum ,  primum  vobis ,  uti  fas  est ,  tribuo 
promulgandum ,  quatenus  vestri  censura  imperii 
aut  sauctis  Ecclesiae  filiis  innotescat,  aut  certe  in- 
tra  domesiicos  fines  mole  silentii  comprimatur.  Si 
ergo  lux  gratiae  Dei ,  hoc  opusculiim  cognitione  di- 


valeant  provocare.  Munus  igitur,  quod  vestrae  dis- 
cretionis  exaroini  pio  ausu  cororoittimus,  latius 
propalare ,  fideliter  procurate ,  ut  cognitio  pietatis , 
quae  quondaro  illuxit  vestrae  menti,  ad  aliorum 
praecordia  vestro  roinisterio  difTundatur.  Valete. 

III.  Item  ejusdem  epistola  ad  domnum  Raduifum^ 
Remensem  archiepiscopum 

Venerabili  et  charissiroo  Patri  atque  domino  Ra- 
dulfo,  Dei  gratia  sanctae  Reroensis  Ecclcsiae  archfe* 
piscopo,  oronium  abbatum  peripseina  Hariulfus, 
salutero  et  omnium  bonorum  plenitudinem. 

Frequens  videndi  et  atidiendi  usus  patefecit  roihi 
vestrae  scienUae  pelagus  iroroensuro,  et  vestrae  prii- 
dentiae  cor  ad  oronia  discreturo,  amorem  quoque 


gnum  efTecerit ,  per  vos  et  a  vobis  viam  progre-  B  provectuum  sanctae  Ecclesiae,  et  in  his  quae  corri- 


diendi  accipiat.  Quod  duro  cleroenti  judicio  duxe- 
ritis  laude  dignum ,  obsecrarous  ut  doroino  nostro, 
fratri  et  coepiscopo  vestro  Lisiardo,Suessionico  an- 
tistiti,prorogare  non  pigritemini,  qualiter  vestro  et 
iUius  oflicio  nobilibus  arcis  Reroorum  visibus  pro- 
pagetar.  Valete. 

n.  Jncipit  ejusdem  epistola  ad  Lisiardum^  Suessionis 
episcopum. 

Oroniroode  probitatis  floribus  enitenli  sanctae 
Suessoruro  Ecclesiae  episcopo  Lisurdo  ,  H.  siib  ti- 
tulo  abbatis ,  servus  sancti  Petri  apostoli ,  saiutem 
el  jugero  in  oratione  fratrum  merooriam. 

Ut  vestrae  palernitatis  reverentiam  his  interpel- 
lemus  aflatibus  bina  nos  congruae  rationis  causa 


genda  sunt  tenorem  disciplinse.  Idcirco  tot  vestra- 
rum  virtutum  adminicuiis  confortatus,  praesiimpsi 
opusculum  peritis  scriptoribus  merito  reservandum, 
non  typbo  eiationis,  novit  Christus.  sed  obtentu 
utilitatis,  at  per  roeae  pusillitatis  obseqiiiuro  quali- 
terciinque  palaro  fierent  opera  Dei,  quae  sapientes 
et  docti  hactenus  neglexerunt  sustoUere  de  prp- 
fundo  silentii.  Curoque  ad  haec  exaranda  aciem 
mentis  dirigerem,  palpitabat  animus  prae  timore ; 
sed  cum  retractarem,  quod  ille  roeus  tiroor  fra- 
ternae  foret  utiiitati  obstaculum,  reducebam  cor 
ad  aUum  vestrae  discrelionis  obtuturo,  sciens  procul 
dubio  facilem  veniam  patere  teineritati,  qtiae  ac- 
cidit  gerroanae  faroulando  charitati.  Donet  itaque 


perroovit.  Una  quidem ,  quia  praesenlis  negotii  no-  ^  vestra    paternitas   veniaro  prssuroptori,  qui  talia 


titia  vos  non  roodica  fulcit,  vilae  scilicet,  ct  virtti- 
tis  roeritoruroque  doniini  nostri,  praedecessoris  vestri 
Arnulfi  episcopi ;  altcra  vero/quiaetsi  vobis  nun-' 
quaro  notus  fuisset,  tameu  quia  illuro  Deus  mirabi- 
lem  cultu  juslitiae  fecit ,  quidquid  de  illo  sanclum 
authenticuroquc  polest  dici  vel  describi ,  vestro  de- 
bet  testiinonio  roborari.  Authenticiiro  autem  haberi 
jure  sentimus  qnidquid  ab  anliquorum  sanctorum 
gestis  et  virtutibus  secundum  rationabilem  simili- 
tudinem  non  abliorret.  Libellum  itaque  de  Vita  et 
miracuiis  almifici  viri  Arnulfi,  ejusdem  cui  Dco 
auctore  praeestis  Ecclesiae  antistitis,  ad  notitiam 
sanctae  matris  Ecclesia;  proferre  cupientes,  hunc- 


nitens  vestro  per  omnia  stiiduit  decori.  Donet  vestra 
auctoriias  gratiam  et  vigorem  horum  propalatori, 
ne  ob  sui  vilitatem  subjaceal  rubori.  Porro  de  isto- 
rum  veritate  nullius  meus  vertatur  in  ambiguuro, 
quoniam  tam  exquisita  ab  illis  qui  interfuerunt,  et 
ad  liquidum  sunt  coroperta,  ut  in  oronibus  sit  veri- 
tatis  constantia  x^erta.  Et  quoniam  ratiim  habeo 
Ecclesiarum  provecturo  vos  ante  oronia  sectari; 
quidquid  in  his  niinus  compte  prolaturo  est,  veslne 
vestroruroque  coroniitto  sophiae,  ut  per  nobile  Re- 
mensis  acumen  eloquii  fiat  eliroaturo,  quod  per 
nieain  socordiam  resonat  impolituni.  Vitae  igitur 
sanctitatero,  et  virtutum  opera,  quse  Christus  Do- 


que  legitimo  calle  per    inanum   domni  Laraberti  j^  minus  novellis  temporibus  suo  militi  Arnulfo  oon- 

Noviomensis  ac  Tornacensis  episcopi  ad  audientiara 

metropolitani  perducere  salagentes  ,  ratum  taxa>i- 

nius  eumdero  prius  vcslro  exhibere  exaroini ,  scien- 

tes  profecto,  quoniaro  quae  vobis  veritalis  libra- 

mine  placuerint ,  sanctu;  quoque  Reroensis  Ecclesiae 

niiUalenus  judicio  displicebunt.  Horum  itaque  ve- 

ritas  vobis  non  ignota  vcstrae  auctoritatis  obtentu 

liberius  paleat ,  et  in  cordibus  eorum  qui  hanc  per- 

ceperint  relationem ,  respectu  vestrae  experientiae 

uberior  credendi  fiducia  oriatur.  Non  eniro  inanes 

naenias  haec  pagella  resonabit ,  sed  opera  virtutis , 

quae  soli  Deo  competunt ,  et  quae  dnce  Spiritu  san- 


tulit,  ex  aliqua  parte  narraturus,  orouium  artificem 
bonoruin  mihi  opto  adesse  Spiritum  sanctum,  iit 
ad  haec  referenda  benignus  repleat  os  nieuin  laude 
sua,  qui,  ut  talia  operaretur,  ejusdem  servi  sui 
praecordia  illustravit  luce  sua.  Admittant  hanc  in- 
culum  dictionem  ad  sanctae  fabricam  Ecclesiae,  lcge 
siivestrium  lignorum;  facundissimaruro  periti  le- 
ctionum,  ut  in  doroo  Doroini  pili  caprarum  locum 
habeant  et  magnae  domus  vasa  diversa,  prout  coin- 
petit,  suis  oOiciis  non  fraudentur.  Vitain  Vestram, 
vestrumqae  primaturo  incolumem  carne  et  s|»iritu 
conservet  Deus  noster  in  longum.  Amen. 


1575  HARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  I37S 

INCIPIT  PROLOGUS  IN  VIT\  S-  ARNCLFI 

SUESSIONENSIS  EPISCOPL 

Venerabili   et  charissimo   Patri  atque   domino  A  bam  cor  ad  yestrae  discretioDis  intuitam,  sciens 

Radulfo,  Dei  gratia  sanclae  Remensis  Ecclesiae  ar-  procul  dubio  facilem  yeniam  patere  temeritati»  qu» 

cbiepiscopo,    oronium    episcoporum    inlimus   Li-  accidit  germanse  famulando  charitati.  Donet  itaque 

suRDus,  saiulem  et  (29)  lotius  sanct»  obcdientiae  yestra  patemitas  veniam  praesumptori,  qui  talia  ni- 

pleniludinem.  tens  vestrae  per  omnia  studuit  Ecclesiae  decori»  Do- 

Frequens   ac   celeber  vos  videndi  et  audiendi  net  vestra  auctoritas  gmtiam  et  vigorem  homm 

usus  patefecit  multis,  inter  quos  et  mihi,  vestrae  propaiatori ;  ne  ob  sui  vilitatem  subjaceat  rubori. 

scientiae  pondus  immensum,  vestneque  prudentiae  Porro  de  istorum  veritate  nuliius  mens  vertatur  m 

cor  ad  omnia  discxetum ,  amorem  quoque  pro-  ambiguum,  quoniam  tam  exquisita  ab  iliis  qai  in- 

vectuum  sanctie  Ecclesiae  et  in  corrigendis  ten«rem  terfuerunt  et  ad  liquidum  comperta  sunt ,  ut  in 

4liscipiinae.  Id  tirco  tot  vestrarum  virtutum  studiis  omnibus  sit  veritatis  constantia  certa.    Quidquid 

conforlatus,  veridicorum  etiam  lestium  muliiplici  vero  in  iis  minus  compte  prolatum  est ,   vestrs 

relatione  informatus,  nec  non  rerum  magnitudine  veslrorumque  [al,  nostrorumquc]  committo  sophiae, 

instigatus,  praesumpsi  opusculum  doctis  scriptori-  ut  per  nobile  Remensis  acumen  ingenii  fiat  elima- 

bus  merito  reservandum,  non  typho  elationis,  sed  «b-  tum,  quod  per  meam  socordiam  ceruitur  inipolitum. 

tentu  utilitatis,  ut  per  roea;  exiguitatis  obsequium,  B  Vitae  igitur  sanctitalem  et   virlulum  opera,  quae 

quaiitercunque  palam  flei-entmagna  opera  De*,  quae  Christus  Dominus  nostris  pene  temporibus  suo  mi- 

sapienles  ac  docti  haclenus  neglexerunt  de  profund^  liti  Anmlfo  contuiit,  ex  parte  narraturus,  omnium 

sustoilere  silentii.  Cumque  ad  haec  exaranda  aciem  artificem  l>onoruro  invoco  Spiritum  sanctum,  ut  ad 

roentis  dirigerero,  palpitabat  animus  prae  tiroore,  haec  referenda  benignus  repleat  ora  nostra  laude 

sed  cum  vigilantius  retractarem,  quod  ille  meus  sua,  qui  ut  talia  perageret,  ipsius  scrvi  sui  pra^ 

timor  fraternae  foret  utiliiatis  obstaculum,  reduce-  cordia  illuslravit  luce  sua. 

INCIPIUNT  CAPITDLA  LIBRI  PRIMI. 

I.  De  loco  et  patria  viri  Dei  Arnulfi, 

II.  DeprcBsagiis  ortus  sui, 

III.  De  ttomine  in  latere  reperto,  et  de  vaticinio  peregrini. 
17.  De  inclyta  ejus  juventute,  et  armorum  strenuitate. 

V.  De  conversione  ejus  ex  mitite  in  monachum. 

VI.  De  obedientia  ejus  et  rigore  vitcs, 

VII.  Dc  monacho  recluso^quipost  mortem  ipsi  Arnutfo  apparuit. 

VIII.  De  silentio  ejus  per  quadraginta  duos  menus  ,  ia  est  annorum  triumet  mensium  sex. 

IX.  De  fuga  quam  iniit  noctu,  ne  abbas  fieret, 

X.  De  lupo  qui  illum  noctu  reduxit  nescium. 

XI.  De  asino  debilitato  quem  recuperavit. 

XII.  De  cadueo  quem  sanavit. 

XIII.  De  asgroto  escas  horrente^  quem  sui  panis  gustu  sanavit, 

XIV.  De  mutiere  deeennio  cxca^  quce  per  aquam  manuum  ejus  iUuminatu  est. 

XV.  De  rumbo  repente  reperto  in  dedicattone  cryptw. 

XVI.  De  contempta  regis  Francorum  expeditione. 

XVII.  De  abbate  Girardo  sibi  substituto. 

XVIII.  De  multimodo  sanctce  vitas  exercitio. 

XIX.  De  prtescita  morte  Israelis,  sui  quondam  sodalis. 

XX.  Depisce  infecto  per  spiritum  cogmtOf  et  de  corvi  obedientia. 

XXI.  De  prceeognita  mortesui  nepotis. 

XXII.  De  muto  annornm  xiii,  cui  loquelam  dedii. 

XXIII.  De  arreptilio  a  iegione^  quem  ut  vidit  purgavit. 

XXIV.  De  suspicione  adventus  oarbarorum^  quam  divinitus  rejecit. 

XXV.  De  obitu  gloriosi  quondam  comitis  Simonis  quem  staiim  agnovit, 

XXVI.  De  Guidone  nobili  diu  infirmante. 

XXVII.  De  uxore  Guidonis  ipsius  periclitante. 

XXVIII.  De  infante  cceco  nato  quem  per  salivam  oculis  donavit. 
XXIX;  De  sorore  ejusdem  infantis. 

XXX.  De  refe  Francorum  et  regina  filium  a  saneto  Amulfo  poscentibus. 

XXXI.  De  Gerico  milite  quem  corpore  et  corde  sanatii. 

XXXII    De  uxore  ejus  nomine  Judith^  cui  futurum  filium  prophetavit. 

(29)  In  altero  codice  cl  apud  Surium  habetur,  ei  omnium  bonorum  ptenitudinem. 


1577 


VITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  —  UB.  I. 


iS» 


INCIPIT  VITA. 


LIBER  PRIMUS- 


CAPITULUM  PRIMUM. 
L  Per  id  teroporis,  quo  regio  FlandriaR  Bal- 
duiiii  (30)  comitis  et  conjugis  ejns  Adeke  regimine 
ornabatur,  regnum  Francorum  moderante  Henrico 
iilio  Roberti  regis,  et  Angiis  regnante  Edwardo 
pio  rege,  fuit  vir,  nomine  Folbertus,  in  pago  Bra- 
bantiae  circa  fluvium  Scaldum,  qui  non  solum  ge- 
neris  spectabiii  nobilitate,  sed  et  rerum  copia  mun- 
danarum  diiatus  inter  cxteros  compatriotas,  tam 
mente  quam  corpore,  per  omnia  inclytus  existebat. 
Qui  ec  more  nobilium  digno  matrimonio  sociatus, 
ez  nobilissima  conjuge,  nomine  Meinsinde,  genuit 
filium  elegantem,  quique  jam  adultus  et  armorum 
gestui  aptissimus  ex  praesenti  luce  est  ablatus; 
cujus  mors  gravissimum  patri  ac  matri  omnique 
domesticae  clientelae  incussit  moerorem,  adeo  ut  an- 
nuali  tempore  ilium  deflerent  etincessanter  lugerent. 

CAPITULUM  II. 
Jamqoe  menses  aliquot  in  hoc  dolore  deflaxerant, 
cum  e^e  in  somnis  apparuit  eidem  matronae  vir 
speciosus,  et  luce  micanti  fulgidus,  dicens  ad  eam  : 
Quid  teipsam  mvrore  afficis^  et  inulili  tristiiia  (/«- 
primis  pro  filio  tam  utiliter  mortuo^  quem  $i  $piritum 
vitte  ex  te  accepi$$e  cogno$cere$,  profeclo  a  te  factum 
vel  pta$niatum  non  immerito  plangere  tfel  lugere  de* 
buera»,  At  qmem  $upernu$  Conditor  $ecundum  inconi' 
prehen$ibile  cBquitati$  judicium  sub$tulit  de  hae  vita^ 
tu  quomodo  lugere  pra:$ump4i$ti?  Pro  cuju$  obitu 
nullum  tu  deincep$  cordi  tuo  admitta$  dolorem ;  imo 
potiu$  grandi  toetare  gaudio^  quoniam  in  utero  ge$ta$ 
puerum^  quem  $uperna  electio  prasordinavit  magnum 
futurum,  Hunc  dum  tu  in  lucem  protuleri$,  Christo^ 
phorum  vocari  optabi$ ;  quoniam  revera  idem  puer  ad 
koc  e$t  prai$criptu$,  ut  operibu$  et  verbi$  $uoChri$tum 
ii^  pectore  ferat,  Et  ut  certo  $cia$  hac  ita  divinitu$ 
prwfixa,  vaden$  ad  eccle^ianif  m  eo  loco  ubi  orare 
i9Hta  e$y  fodere  fac^  et  fo$$a  humo  ittvenie$  laterem 
y%cgni$  litteri$  $culpium,  qux  litlerm  tibi  prodent  tui 
partu$  nomen  el  nteritum, 

CAPITULUM  III. 
At  matrona  tanlai  laudis  percepto  oracub  a 
somno  evigilans ,  cum  ingenli  stupore  et  mirabili 
gaudio  visionem  enarravit  marito,  ac  demum,  ut 
comprobarct  coelestium  fidem  verborum,  assumpsil 
famulos  cum  fossorio ;  et  pergens  ad  eeclesiam,  in 
eo  loco  ubi  supplicare  solita  erat,  fodere  fecit,  late* 
remque  quadrum  invenit,  altis  litteris  exaratum  ita, 

(30)  BaldUinus  Insulanus  dictus,  qui  Philippi 
regis  adhuc  junicris  tulor  fuit.  Adela  ejus  uxor, 
Roberti  re^s  Francorum  fllia,  Messinense  nobilinm 
virginuni   Benedictinarum    monasterium    condidit 


A  Christophorus.  Quo  reperto,  niajori  laetitia  afllala 
esl,  et  jam  secura  de  prolis  sanciilaie,  quoniam 
antea  nesciebat  se  concepisse,  alacriter  exspectabat 
divinae  operationis  munus  tam  honestum.  Tcmporc 
igitur  opportuno  peperit  filium  repromissum,  cum 
magna  laetilia  genitoris  et  propinquorum ,  quem 
eiiam  de  sacro  fonte  suscipiendum  secundum  mo- 
rem  direxenint  ad  Arnulfum  Aldenardensem  (d^Ou- 
denarde),  divitiis  tunc  et  potentia  inclytum  virum. 
Hic  laetanter  suscipiens  puerum,  mox  acceleravit 
impertiri  illi  sacrae  regenerationis  lavacrum,  et  es 
nimio  propinquitatis  amore,  fastuque  jactantiae,*  non 
permisit  ut  nominarelur  Christophorus ;  sed  sibi 
aequiyocum  nominari  fecit  Amuifum.  Cui  quidem, 
etsi  defuit  nomen  Chrislophori,  virtus  tamen  Chri- 

^  stum  ferendi  de  die  in  diem  semper  excrevit.  Nam 
dum  studiose  satisque  accurate  nutriretur,  die  qua- 
dam  supervenit  quispiam  peregrinus,  veterana  ca- 
nitie  respersus,  qui  eumdem  infantulum  benedicens» 
ac  quasi  balba  locutione  alludens,  ait  ad  nutricem  : 
Hunc  parvulum  magna  diligentia  $ummaque  munditia 
enutrito ;  quoniam  Chri$tu$  Dominu$  cor  eju$  habi" 
tando,  virtulem  operum  $uorum  per  hunc  populo  $%o 
decrevit  annuntiare,  Tantis  ac  talibus  auspicii& 
ugente  Deo  m  eritum  illius,  et  futura  glorla  propa- 
labatur,  et  anlequam  faceret  opera  Domini,  jam  qui 
facturus  erat  divini  favoris  laude  anticipabatur. 
CAPITULUM  IV. 

Denique  adultus  coepit  esse  blandus  alloquio» 
C  acutus  ingenio,  promptus  obsequio,  alacer  in  opere, 
efflcax  et  fortissimus  in  membrorum  robore  :  tan- 
taque  virium  excellentia,  ac  corporis  agilitate  emi* 
nebat,  ut  quatuor  aut  quinque'  cosevorum  viribus 
excederet,  et  illum  omnes  Amulfum-Fortem  nun« 
cuparent.  Quem  pater  aut  mater  cupiebant  tradere 
studio  litteramm ;  sed  caeteri  propinqui  resistebanl 
plurimum,  et  maxime  supradictus  Arnulfus  Alde- 
nardensis,  et  palemo  sanguine  propinquus  ejus, 
nam  materaa  prosapia  ex  comitum  gente  [al.  ge- 
nere]  derivabatur,  scilicet  ducis  Lovaniensis,  et  co- 
mitis  Namurcensis,  Losnensis,  Dusacensis  atque 
Montensis.  Hac  tanta  nobilitate  omatus  Amulfus- 
Christophorus,  sic  enim  illum  mater,  memor  divinae 
•ponsionis,  maluit  appellare ;  quidquid  in  se  elfi- 
^  gans  praetuIU  ac  jucundum,  totum  cupivit  ad  Do- 
Hihii  redigere  f^mulatum.  Optabant  igitur  propinqui 
illius,  magls  in  rebus  beUicis  eum  habere  tironemt 

prope  Ipras,  ab  Alexandro  H  velum  suscepit,  ac 
(andem  m  dicto  parthenone  pieobiit  an.  1079.  Apud 
eju8  sevi  auctore^patsim  laudatur. 


!579 


HARIIJLFI  ALDENBlRGCiNSIS  ABBATIS 


1380 


quam  ecclesiasticorum  graduum  mancipari  consor-  A  laudem  viri  existit,  ei  Flandrensibus  eo  in  ludo  sine 


tem.  Inde  factum  est  ut  saecularis  militiae  cingulum 
cum  grandi  exsuUatione  charorum  susciperet,  spi- 
ritualia  post  modum  arma  viriliter  subiturus.  Su- 
sceptis  itaque  juxta  votum  amicorum  ritumque  no- 
bilium  militiae  signis,  studuit  pietatis  foedera  reti- 
nere,  in  subditos  pius,  in  gratiam  indigentium  pro- 
fusus,  in  judicio  misericorditer  rectus,  iii  auscul- 
tandis  divinis  oflliciis  summo  nisu  soliicitus,  in 
amore  comparium  mirabiliter  gratus,  m  Doraini 
timore  fundatus,  in  parentum  honore  studiosus, 
omniumque,  qui  noverant  eum,  auiore  praecordia- 
liler  fretus. 

[Ad  (31)  oslendendam  corporalem  ejus  fortitudi- 
nem  licet  plura  suppetant,  nos  tamen  nonnisi  duo 


periculo  victoria  cedit,  nam  juxta  illud  poetae  : 
Ludus  enim  genuit  trepidum  cerlamen  et  iram^ 
Ira  Iruces  inimicitias  et  funebre  Lellum. 

(HoRAT.  Epist.  lib.  I,  epist.  19.  vers.  48,  49.) 
Ejusmodi  in  aulis  regis  fiebant  conflictationes,  joco 
quidem  initio  susceptae,  sed  persxpe  in  luctum  et 
homicidia  desinentes.  Quod  idem  profec^o  levibus 
hominibus  et  mutuo  tumore  inflatis  facile  etiam 
his  evenire  potuisset ,  si  non  hunc  ludum  vir 
virtutis  Amulfus  diremisset.  Cum  seniore  sno 
Arnulfo  Aldenardensi  quandoque,  ut  crcbro  sole' 
bat,  proflciscens,  ad  iter  arctissimum  pervenit,  ubi 
plaustrum  feno  onustum,  viae  anguslias  occupans, 
omnem  transitum  probibebat.  Itaque  sociis  ejus  alio 


succincte  expediemvs.  Gum  enim  opera  Domini  B  ge  conferentibus,  solus  cum  armigero  suo  mansit 

universa  sint  bona  vaide,  iilius  quoque  roboris  seu 

virtutis  cognitio  materia  erit  laudis  Dei,  qui  eam 

illi  contulit ;  simul  etiam  accedet  ad  cumulum  glori<e 

sancti  hujus,  qui  ea  non  ad  mundi  vanitatem  et  in- 

sanias  falsas,  cum  posset,  abusus  est ;  sed  contem- 

ptor  ejus,  et  quae  ex  illa  comparatur,  mundanae 

gloriae,  totus  ad  Dominum  conversus  est.  Enim  vero 

in  sanctis  etiam  corporalia  Dei  dona  praedicantur, 

nobilitas  commendatur,  opulentia  extollitur,  non 

quod  haec  beatitudinem  iliis  contulerint,  sed  quod 

eorum  contemptu,  quibus  ad  malum  potenter  abuti 

poterant,  sed  noluerunt,  gloriosiores  et  iliustriores 

evaserint.  In  aula  igitur  imperatoris  apud  Trajectum 

frequenserat  conventus  saecularium,  mundano  fastu 


illic,  partemque  feni  in  terram  abjicientes,  et  aliam 
cum  plaustro  manu  sustollens,  in  eum  locum,  quem 
vepres  et  spiuae  obsidebant,  et  iter  angustum  facie- 
bant,  longiuscule  transposuit  :  atque  ita  viae  obsta- 
cula  iter  agentibus  non  minus  facile  quam  benigne 
amovit. 

CAPITULUM  V. 
Omnia  denique  mililiae  studia  percurrit,  imperia^ 
libus  seu  regalibus  bellis  interfuit,  in  principum  cu- 
riis  quaquaversum  veniens  facundus  causidicus  eni- 
tuit.  Brabantinas  atque  Fiandrenses  lites,  seditiones- 
que  obice  suae  prudentiae  multoties  diremit,  atque 
tremore  suae  incomparabiiis  fortitudinis  compressit, 
dum  non  esset  qui  illius  viribus,  seu  verbis  ratione 


tumentium,  et  in  iis  comes  Flandriae  inter  praecipuos     yalidis  obviare  tentaret.  Ab  imperatore  Romanorum, 


summus.  Is  cum  exoccupatus  quibusdam  hora  op- 
portuna  occurreret,  ut  juvenilis  fervor  assolet  pro 
captando  inani  favore  mira  faciiitate  agi,  exsurgit 
binc  inde  militaris  cohors,  jactandisque  lanceis 
non  sine  virium  attenuatione  alius  alium  vincere 
summopere  contendebat.  Inter  hos  conatus  animosi 
et  audaccs  arcus  frangunt,  et  imperatoriis  mililibus 
in  hoc  conflictu  fere  superioribus,  dum  Flandrenses 
nihil  egregium,  quod  celebris  eorum  virtutis  quod- 
dam  esset  probamentum  sive  documentum,  efficiunt, 
parum  absunt  ab  opprobrio  et  ignominia.  Aderat 
tunc  in  comitatu  Flandrensium  vir  egregius  Arnul- 
fus,  qui  setate  quidem  juvenis,  sed  senili  prudentia 


a  rege  Anglorum  et  a  comitibus  propinquis  amplas 
possessiom^s  rerumque  procurationes  ac  illustris- 
sima  matrimonia  sibi  oblata  semper  recusavit,  me- 
mor  videlicet  qiiia  non  ad  usum  saeculi,  sed  ad  laa- 
dem  gratiie  Dei  Ghristophorus  vocari  meniisset  Et 
quoniam  tot  et  tanta  virtutum  genimina,  quae  divina 
in  eo  seminavit  gratia,  non  poterant  in  latum  fru<^- 
flcare ,  mortali  retardante  militia,  eleganti  conceplt 
consilio,  ut  labor  et  cura  miiiliae  in  meliorem  usum 
verteretur,  et  illa  stipendia  poscerentur,  quae  vitae 
et  laudis  nullum  Onem  senlirent.  Itaque  convocali» 
duobus  armigeris  suis,  jubet  quantocius  omnia  ar- 
morum  vasa  aptari ,  qualiter  cum  eximio  decore  et 


et  gravitale  pollens,  nulla  instar  illorum  levitate  ^  pompa  decenti,  curiam  regis  Francorum  valerei  ad- 


movebatur.  Quidam  igitur  virtutis  ejus,  cui  nulla 
in  Germanorum  regno  comparari  poterat,  conscii, 
ipsum  adeunt,  et  ut  ludicro  certamini  apponat  ma- 
num  non  tam  rogant  quam  cogunt.  Adduntur  pre- 
cibus  praecepta  majorum  et  seniorum,  quibus  ille 
coactus  in  re,  etsi  ipsi  nihil  profutura,  non  tamen 
cuiquam  nocitura,  obedientiam  pertinaciter  negare 
frivolum  ducens,  lignum,  quod  in  vertice  mali  po- 
situm  velum  continet,  afiierri  curavit.  Allato  ligno, 
quod  lanceis  multo  longius  et  crassius  esset,  ille 
cunctis  stupentibus  assurgit,  et  molem  illam,  atque 
pondus  potius  quam  lanceam,  ul  multa  concutiens 
procul  conjicil.  Mox  strepitus  et  clamor  omnium  in 


ire.  Parent  armigeri  imperanti ,  pnoparant  equos , 
arma  componunt,  omnia  strenuo  militi  digna  assa* 
munt.  Tunc  Arnulfus  valefaciens  matri  (nam  antea 
pater  obierat),  arripuit  iter  versus  Franciam ,  ne- 
glecta  curia  regis  tunc  Pbilippi,  festinus  expetit  ec- 
clesiam  almi  Mcdardi  confessoris,  sitam  juxta  mu- 
ros  Suessionicae  civitatis.  Erat  tunc  in  eodem  coe- 
nobio  praeclara  monachorum  congregatio ,  quonioi 
honesta  refulgebat  institutio,  digna  Deo  immolans 
laudum  sacrificia  sub  abbate  Renaldo.  Hujus  vero 
congregationis  prudentes  fratres,  tam  Dei  quam 
mundi  astutia  callentes,  et  coram  Deo  atque  coram 
homiiiibus  bona  providentes,  (ncc  enim  esae  pole* 


(31)  Quae  hic  ansulis  mclusa  habentur,  ex  Siirio  descripsimus. 


mi  YITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  -I IB.  I.  ffS8f 

rant  morlLus  inculti,  qui  totius  Franciae  et  Romanae  A  CAPITULUM  VU. 

In  eodem  monasterio  erat  tunc  temporls  monacfaus 


vel  Kemensis  curialitatis  erant  frequentatione  suf- 
fulti)  supra  dictum  virum,  devotiOne  praecipua  ad 
Cbristum  iestinantem,  devote,  ut  par  erat,  exci- 
piunt,  atque  militiae  cingulum  respuentem,  armaque 
cum  vestibus  cultissimis  quas  attuleral  ad  eccle- 
giam  confcrentem  altondent,  ac  tonsoratum  in  ba- 
bitu  regulari  crucis  Christi  mortiGcationem  ami- 
ciunt.  Jam  vero  moiiachum  factum,  et  vere  buic 
mundo  crucilixum,  litleris  erudiunt,  legibus  ac  prae- 
ceptis  Dominicis  informant,  cunctisque  sanctionibus 
e&ornant.  Quae  ille  omnia  in  antro  inlerioris  bominis 
adeo  recondidit,  ut  semina  verbi  Dei  nec  secus 
Tiam,  nec  in  petrosa,  nec  inler  spinas  cecidisse  se- 
quens  vita  ejus  prodiderit. 

CAPITULUM  VI. 
Jamque  annuum  cursnm  in  regulari  tramite  pere- 
gerat,  et  ob  majorem  devotionis  atque  obedientiae 
probationem,  injungitur  ei  cura  eleemosynae,  et 
alendorum  pauperum  sollicitudo.  Dignum  plane  ne- 
gotium,  ut  ei  cura  pauperum  committeretur,  qui  et 
misericordiae  visceribus  afflueret ,  et  liberalis  per 
omnia  haberetur.  Pro  qua  causa,  dum  die  quadam 
praerJium  ad  agapem  (32)  deputatum  solus  inviseret, 
cuncti  canes,  vici  adjacentis  in  eum  subito  insilue- 
runt,  dentibus  rabidis  ilium  dilacerare  cupientes. 
Quibus  manu  extensa  innuit  ut  se  sequerentur,  et  sic 
rabiem  in  obsequium  commutantes  sensu  placido 
perrexerunt,  et  quandiu  ibi  mansit  cum  eo  manse- 
runt,  ac  tandem  illo  revertente  simul  redierunt ;  nec 
aliquem  in  ejus  praesentia  morsu  vel  latratu  inse- 
ctati  sunt.  Coepit  interea  valida  se  mortiflcatione 
camis  constringere,  vigiliis  et  jejuniis  operam  dare, 
orationibus  prolixis  cum  lacrymis  insistere,  ct  sese 
omnibus  probabilem  exbibere.  Et  ut  funditus  sibi 
risum  motumque  laetitiae  temporalis  exstingueret, 
asperrimo  et  nodoso  spinosoque  tribuli  ramo  cor- 
pus  suum  sub  veste  praecinxit,  membra  viriliter  ma- 
cerans,  et  mentem  ad  coeiestia  dirigens  vuitum  ta* 
men  hilarem  et  jucundum  omnibus  praetendens. 
Quadam  vero  die  in  conventu  fratrum  quiddam  pro- 
loquivolens,  non  potuit  more  Francorum  ad  un- 
guem  exprimere  verbum,  idcirco  dixit  ei  abbas,  ut 
ad  boram  sileret,  ne  scilicet  utilitas  causas  difierre- 


quidam,  nomine  Eremboldas,  propter  divinum  amo- 
rem  reclusus,  qui  de  gente  Flandrensi  ortus  duram 
et  austeram  vitam  ducebat,  divinae  conieniplationi 
incessanter  anbelans.  Huic  Arnulfus  soUicite  obse- 
quebatur ;  non  quia  famulanlium  copia  d««sset,  sed 
ut  magis  arctiora  sancti  fervoris  argtimenta  ab  illo 
bauriret.  Cumque  post  multos  continentiae  agones 
ad  vitae  mortalis  flnem  jam  tenderet,  viribus  cor- 
poris  coepit  destitui,  et  valido  angore  urgeri :  tunc 
amabilem  Arnulfum  sibi  indefesse  ministrantem  ro- 
gavit,  ut  modicum  lactis  sibi  provideret,  quo  imbe- 
cille  corpus  vel  ad  punclum  recreare  debuisset.  Quod 
Arnulfus  implere  festinans,  tulit  panem  unum  ex  bis 
^  qui  pauperibus  erant  deputati,  quo  pane  compara- 
tum  bacobtulit  servoDei.  IUe  quidem  sumpsit,  sed 
ex  eo  parum  profecit ;  nam  et  morbus  et  a^tas  illum 
graviter  deprimebant ;  imo  potius  dispensatio  c(b- 
lestis  ad  requieni  promerendam  divino  verl^ere  co- 
aptabat,  quae  flagellat  omnem  filium  quem  recipit. 
Hunc  itaque  oravit  Cbristi  miles  Arnulfus,  ut  post 
suam  mortem  statum  suae  retributionis  et  animae  suae 
habitum  demonstraret.  Ac  ille,  quod  fldei  calore  et 
proficiendi  amore  praesumptum  agnovit,  se  impletu- 
rum  fideliter  promisit.  Et  cum  a  saeculo  emigrasset, 
secundum  promissionem  saepe  fato  servo  Dci  Ar- 
nulfo  gloriosam  de  se  praebuit  visionem,  alacrem  et 
gaudentem,  beataeque  requiei  se  conjunctum  luci- 
,  fluae  demonstrans.  Cui  Arnulfus  ait  :  Pater^  quid 
'  agh  ?  aut  qualiter  tecum  fit  f  vel  aliquam  panam  pro 
quo  reatupertuUsti?  At  ille  respondit :  Causa  illius 
lactis  per  te  mihi  ministratij  et  parumper  a  me  co- 
mesti^  aliquid  ptvnarum  sustinui ;  idcirco  quod  idem 
lac  de  substantia  pauperum  comparasti.  Sed  tam  hoc^ 
quam  et  omnia  mea  sunt  remissa  peccata,  et  beatorum 
gaudia  condonata. 

CAPITULUM  VIU. 
Ilac  siquidem  visione  venerabilis  Arnulfus  admo- 
dum  fervefactus ,  incaluit  multum  ad  divinae  servi- 
tutis  cultum,  et  deinceps  non  quievit  a  precibus,  pul- 
sans  abbatis  voluntatem,  donec  impetravit  quod  opta- 
bat,  ut  scilicet  eamdem  subintraret  secretaeconver- 
sationis  rechisionem.  Hoc  potitus  desiderio,  factus 


tur ,  si  laiius  inde  tractaretur.  Quod  tacendi  man-  j)  est  Christi  bonus  odor  in  omni  loco,  et  ejus  exem- 


datum  corde  simplici  et  zelo  verae  obedientiae  per 
aliquot  menses  servavit,  niiUi  dans  verbum,  nulli 
reddens  responsum,  donec  a  fratribus  nuntiatum  est 
abbati  quod  ouinino  mutus  esset.  Et  abbas  eum  evo- 
cans  ac  requirens  cur  taceret,  didicit  diuturni  cau- 
sam  silentii  fuisse  mandatum  ab  eo  injunctum  si- 
lendi.  Qui  admirans  renovatam  in  hoc  Pauli  (33) 
simplicitatem,  et  congaudens  fervori  ejus  circa  obe- 
dientiam,  praecepit  ut  caura  aediflcationis  interim 
fratribus  exhiberet  obsequium  collocutionis. 

(32)  Id  est,  ad  refectiones  quae  causa  charitatis 
dabantur. 

(33)  Paulus,  cognomento  Simplex,  cum  a  beato 
Antoiiio  jussus  fuisset  silere,  septem  annis  non  lo- 
cutus  est.  Ceiebris  est  apud  veteres,  cujus  Vitam 


pla  sequentes  multi,  de  longe  et  de  prope  manasti- 
cam  cohversationem  certatim  expetebant.  Eodem 
quippe  tempore  Tedbaldus  (34)  nobilis  adolescens, 
clam  difiugiens  a  comparium  consortio,  exsul  et  pau- 
per  Domino  militavit ;  et  coronam  praemiorum  exem- 
plo  consecutus,  victoriam  qua  nunc  fulget,  in  mui- 
torum  mentibus  plantavit.  Quis  euim  aiidiens  Arnul- 
fum,  militum  scilicet  majestatem  et  saeculum  re- 
spuisse,  non  continuo  amore  saeculi  solveretur?  Quis, 
inquam,  facile  poterat  non  mirari  hominem  genere 

scripsit  Palladius  in  Lausiaca  et  Ruflnus  in  Vitis 
Patrum.  Adi  Bolland.  7  Martii. 

(34)  Is  est  diibio  procul  S.  Theobaldus  ex  Campa- 
mx  comitum  familia  ortus,  cujus  Vitam  supra  de- 
dimus  ad  ann.  1066. 


1533 


IIARIULFI  ALDENBLRGENSIS  ABBATIS» 


l?84 


nobilcm,  amicis  poteniibus  fultum,  statura  procerum,  A  congregati,  tractabant  quid  meddae  opusesset  ad  tan*- 


vultu  decorum,  cui  mundus  favebat,  quem  tota  s£- 
culi  gloria  sequebatur ,  tam  repente  conversum,  ut 
de  summis  divitiis  ad  inOmam  paupertatem  traaus 
amore  Gbristi  semetipsum  dejicerct.  De  regione  quo- 
que  Flandrensi  et  Brabantia,  multi  tam  clerici  quam 
laici  sacrum  beati  Medardi  monasterium  eipetebant ; 
ideo  quod  monasticus  ordo  in  illo  locotunc  florebat, 
et  quod  venerandi  alumni  Amulfi  jam  reclusi  dile- 
ctio  quam  maxime  illos  attrabebat.  At  ipse  de  vir- 
tute  in  virtutem  quolidie  succedens,  et  quod  bacte- 
nus  fuerat  pro  nibilo  ducens,  cellulae  reclusionem  de- 
licias  paradisi  existimabat ,  et  continuam  corporis 
afiQictionem  non  dolorem  aut  miseriam,  sed  gloriam 
et  voluptatem  computabat.  Unde  ecclesia  [aL  cella] 


tam  perniciem.  Reperiunt  bonum  fore,  si  assumpto 
episcopo  sedis  Suessionicae  cum  primariis  loci,  ma- 
jestatem  regiam  implorent,  quatenus  coenobii  pris- 
ca  nobilitate  fundati,  et  per  Pontium  modo  destm* 
cti,  clementer  misereatur ,  pretiosorum  martyrum 
confessorumque  corporaibi  consistentia  revereatur; 
jubeatque,  ut  ejecto  Pontio,non  abbate  sed  tyranno, 
dignus  Pater  ovili  Dominico  provideatur.  Sicque  Uf 
cientes,  et  mox  regis  mentem  pronam  ad  clementiam 
inflectentes,  communi  consilio  fratrum  atque  ecde- 
siae  casatorum  (35),  concordante  clero  ac  populo, 
elegerunt  in  abbatem  servum  Gbristi  Arnulfum .  Tunc 
pontifex  Tbebaldus  (56)  cum  fratrum  caterva  pergit 
ad  inclusum,  et  praemissa  oratione  solemni,  alloqui- 


egrediens,  atque  extrinsecus  sub  divo  fossam  faciens,  B  tur  illum  episcopus ,  rogans  et  obsecrans,  monens 


resedit  ibidem,  ita  ut  stillicidium  de  tecto  ecclesiae 
super  caput  ejus  et  collum  decideret  et  quoties  plu- 
via  aut  nives  defluebant,  sedem  fossae  non  mutavit, 
neque  gelu  neque  frigus  declinans ;  sed  ad  omnera 
aeris  incommoditatem  perseveranter  orans  et  psal- 
lens,  gemens  et  plorans,  lectionique  interdum  vacans 
tbidem  consistebat.  Tribus  igitur  annis  et  mensi- 
bussex  nullum  mortalibus  locutus  estverburo,  coii- 
tinuo  strictus  silentio,  et  delectatus  in  coelesti  contem- 
platione  atque  assidua  verbi  Dei  meditatione,  quara 
solus  legens  ex  divinorum  copia  librorum  ubertim 
bauriebat.  Gujus  instantia  proficiens,  et  auxilio  gra- 
tiae  Dei  praecedente  multum  exuberans,  non  medio- 
criter  sapiens  fiebat^  prudenier  intelligens  et  eflicaci- 


et  imperans,  ut  votis  fratnim  acquiescat,  et  abbatis 
curam  locumque  in  Gbristi  nomine  exerceat.  At  iHe, 
qui  anuis  jam  tribus  et  mensibus  sex  conticuerat, 
nimium  expavescens,  UbelUim  arripit,  et  scriptitat 
in  ea  tale  responsum  :  Rogo^  fratres  charhsimi^  pof^ 
cile  ntihi,  et  me  peccatorum  mole  pergravatum  nmte 
aliquem  offerre  Deo  pcenitentia  fruclum^  nec  me  tfun^ 
snm,  uUa  modo  cogatis  ad  tale  onu$  suscipiemtum, 
Quod  simeam  modo  petitionem  implere  non  vuUii^  tel 
inducias  mihi  usque  mane  largimini ;  quo  valtam  es* 
plorare  circa  hoc  voluntatem  Demini.  Tale  responsua 
scripto  suscipiens  episcopus  cum  clero  vel  monacbo- 
rumcboro.  advertit  callidum  quid  in  ejus  mente  ver- 
sari.  Datis  tamen  induciis,  custodes  ne  nocte  fuge- 


ler  capiens  divinorum  sententias  sermonum ,  tanto  ^  ret  in  circuitu  cellae  disponunt.  Verum  ille  alUs  ge- 


Deo  propinquior,  quanto  ab  bumanis  remotior.  De- 
ditqueoperam  ui  scribendi  nolitia  frueretur,  nec  non 
dictandi  peritiam  non  contemnendam  acquisivit.  De 
cibo  et  potu  quid  referam  ?  cum  diutuma  jejunia 
magis  illi  complacerent  quam  deliciosa  fercula.  Pa- 
nis  ex  hordeosemitrio,  ravo  et  parce  sumebatur,  alius 
uunquam.  Aqua  squalens  erat  potus,  et  neque  quo- 
tidie  apponebatur,  neque  apposita  ad  satis  sumeba- 
tur 

CAPITULUMIX. 
Interea  fungitur  abbas  Renaldus,  et  instigante  spi- 
ritu  ambitionis ,  Pontius  quidam  pseudomonachus, 
gradu  comparativo  non  secundum  grammaticam,  sed 


mitibus  crebrisque  suspiriis  noctem  trabens  penri- 
gilem ,  ubi  advertit  custodes  grato  sopore  sopitos, 
scalam  conscendens  de  muro  abscedit  fugiendoque 
errans,  et  qua  fugeret  ignorans,  tandem  devenit  ib 
quamdam  viilam  subtus  montem  Lauduni,  intrans- 
que  cujuspiam  bospitium  pauperis  quievit.  Venienta 
bora  coenae  defuit  aqua.  Ille  injussus  arripit  ampho- 
ram,  pergens  ad  puleum  baurit  aquam,  defert  in  do* 
mum,  omnibus  servit,  omnibus  ministrat,  mutus  tth 
men  omnino  perseveral. 

GAPITULUM  X. 
Girca  vesperum  rediit  bomo  ab  urbe  Suessioniciv 
et  dumcoenaret,  coepitenarrarequae  vulgo  referente 


secundum  simoniam  a  rege  Francorum  Pbilippo  no-  j)  cognoverat,  dicens  :  MuUus  rumor  multaqu€  turbm 


men  et  sedem  Abbatis  adipiscitur.  Qui  Pontius  ni- 
mis  fluxe  atque  dapsiliter  agens,  cunctam  loci  sub- 
stantiam  in  brevi  exbauserat,  ecclesiae  quoque  oma- 
menta,  quae  praecipua  eraiit,  in  usus  militum  se  sti- 
paniium  expenderat ,  et  pene  omnia  quae  ad  deco- 
rem  domus  Dei  pertinent  vesanus  eflViderat.  Quid  plo- 
ra  ?  ingmente  inedia,  defeceratdivmae  laudis  officium 
ia  ecclesia :  et  illa  quondam  famosa  beati  Medardi 
liasilica,  ad  tempus  factaestopprobrium  vicinis  suis. 
Tunc  fratres  sanioris  [a/.  senioris]  consilii  in  unum 

(3o)  Gasiti  erant  ecclesiae  feudatarii ,  seu  qui  ex 
ectlesiaebonisbeueficiaacceperant.  Vide  Glossarium 
Cangianum. 

l36)  Tbeobaldus,  de  Pelra-fonte  diclus,  Suesslo- 


agitabatur  per  populos  ob  ditceuum  cujusdam  servi 
Dei^  quem  dicunt  aufugiite^  ne  fieret  abbas  Sanai  Me^ 
dardi,  £t  ecce  diriguntur  plures  missi  undique  per 
regiones,  quaerere  sanctumvimm  persilvaset  moii- 
tes,  proposito  edicto  ut  nemo  reficiatur,  doaec  Del 
vir  reducendus  reperiatur.  Audiens  hanc  famam  he- 
ros  reverendus,  et  ex  toto  satagens  devitare  quacren- 
tium  manus,  prima  noctis  hora  surgit  de  stratu,  et 
vadit  ad  ecclesiam  ipsius  villae ;  ibique  foris  ante  j»* 
nuam  prostratus,  clamat  ad  Dominum,  magno  plo» 

nensem  ecclesiam  rexit  ab  anno  1072  ad  1080  quo 
sedente  conditum  est  celebre  monasterium  S.  loan- 
nis  de  Vineis,  in  quo  canonici  r^nlares  sunt  insii^ 
tuti. 


1385  VITA.  S.  AENULPl  SLTSSIOn.  —  LIB  1.  i3M 

ratu  deprecans  majestatem,  ne  onus  regiminis,  quo  A  cernentes  ejus  malitiam  ,  nuHo  roodo  tractare  <nim 


se  prorsus  indignum  sentiebat,  uUo  modo  sibi  per- 
mitteret  imponi.  Id  vero  multum  diuque  cum  oras- 
set,  ubi  credidit  a  Domino  suas  preces  exauditas,  de- 
liberabat  fugere  ad  remotiora  deserti ,  et  ecce  subito 
lupus  ingens  adveniens,  cum  eo  pergere  coepit.  At 
iHe  credens  ex  lupi  comitatu  se  melius  perventurum 
ad  devia,  illumsivit  prxire,  ipse  sequi  evestigio  co- 
natus  est :  sic  praeduce  lupo,  imo  magis  auctore  Deo, 
pernoctem  rediit  Suessionem,  et  supra  clivium  urbi 
conliguum  residens ,  orto  sole  ubi  esset  agnovit. 
Tunc  animo  angustiatus  et  moerore  confectns  est,  sta- 
timqoe  prospiciens  eminus  fossam  in  rupe  in  qua  la- 
pides  quadrabantur ,  in  eam  latitaturus  descendit. 
Advenientes  autem  agricolx  et  lapidum  caesores,  ut 
viderunt  bominem  in  veste  bumili  et  sine  loquela, 
renuntiaverunt  in  civitatem.  Quale  vero  gaudium  et 
quanta  celebritas  mox  in  urbe  surrexerit ,  impossi- 
bile  credimus  ab  bomine  posse  referri.  Juvenes  et 
virgines,  senes  cum  junioribus  laudabant  nomen  Do- 
mini,  quod  non  eos  privasset  inventione  Patris  op- 
tali.  Exeunt  monachi  cum  clericis,  nobiles  cum  sub- 
urbanis ,  et  alligatum  fugitivum  suum  pertrahunt 
ad  ecclesiam  Beati  Mcdardi,  invito  imponentes  io- 
cum  ofliciumqiie  abbatis.  Qui  vix  tandem  ora  resol- 
vens  :  Vere,  ail,  nisi  divinis  nutibus  resittere  /brmt- 
darem,  qute  imponitis  vmnino  recusarem,  Sic  igitur 
ccenobio  praelatus  saucti  ordinis  restaurator  opti- 
mu8,  studuit  prava  corrigere,  vitia  funditus  exstir- 


canonice  audebant.  Proinde  ipsorum  fratrum  una« 
nimitas  exoravit  famulum  Christi  Arnulfum ,  abba* 
Uem  videlicet  suum ,  ut  causa  charitatis ,  laborem 
assumerct  eumdem  potentem  convenire,  et  ut  res 
ablatas  ecclesise  redderet  coercendo  commonere. 
Assensit  fraternis  sensibus  fervens  zelo  domus  Dei 
vir  beatus,  et  jussit  parari  itineri  necessaria,  inter 
quae  asinum,  qui  beatum  virum  gesiare  potuisset. 
Quamvis  autem  mundi  gloriam  toto  conamine  devi- 
taret,  utpote  is  qui  in  Christi  charilate  lotam  mcn- 
tem  fundaverat ,  quorumdam  tamen  familiarium 
ejus  mens  infirma,  et  minus  curans  qns  Det  sunt, 
pompose  illum  agere  et  deltcate  ingredi  afieciabat, 
et  ad  exemplum  multorum  de  Francia  abbatum,  am- 
bitiose  Ulum  equitare  et  deliciose  vivere  eiliptabat, 
bumilitatem  qua  vir  Dei  utebatur  pro  opprobrio  sus« 
tinentes.  Denique  asellum  quem  sibi  ad  sedendum 
delegerat  clam  debilitaverunt ,  qualiter  remoto 
asello,  spumei  equi  vectionem  usitare  inciperet,  in- 
limaveruntque  servo  Dei  ut  caballum  quaeri  juberet, 
qui  illum  gestare  debuisscl.  Audiens  hoc  Christi  ser- 
>us,  et  pro  constantia  fixae  humilitatis  abhorrcns 
equestrem  vectionem,  cum  paucis  discipulorum  adiit 
stabulum,  quo  ashius  languens  jaccbat,  et  imponcns 
manum  super  fracluram  ,  ita  ca^pit  loqui  miti  voce, 
mitiori  aflectu  :  Omnipotens  Deus  bene  scit  quo  anf- 
mo  iter  imminens  aggredi  volo ;  quoniam  non  jactan* 
ti(B  typo^  sed  dimni  ofpcii  voto,  ac  fraternw  utititatis 


pare,  mores  fratrum  dulci  verbo,  praeeunte  exemplo,  q  studio  hane  profectionem  subire  appeto.  Etquoniam^ 


assidue  componere,  et  quidquid  sacrae  regulae  obviat 
prope  modum  disperdere.  Ilirum  dictu  quanta  tem- 
poris  velocitate  status  totius  coenobii  ad  formam  rcd- 
iit  pristinae  honestatis !  Ornamcnta  ecclesiae  revo- 
cata  sunt,  ordo  claustralis  redintegratus,  quidquid 
utile  reparatum,  quidquid  ab  re  dissipatum.  Gaude- 
bat  iis  in  locis  cuncta  nobilitas  quod  ille  famosus  re- 
galisque  locus  prisci  honoris  cultibus  non  caruisset 
in  longuift.  Exsultabat  eliam  regio,  quod  ille  magnus 
coeli  senator  martyr  praecipuus  Sebastianus  (37)  cum 
aliis  pluribus  inibi  decubans,  conipetentibus  slbi  lau- 
dum  ofiiciis  non  jam  diutius  privaretur. 
CAPITULUM  XI. 
Sed  quoniam  ordo  narrationis  ad  hoc  processit. 


postquam  saicuU  militiam  deposui ,  terga  equi  itun- 
quam  tedere  proposui ,  non  aliqua  vanitate  ,  sed  Do^ 
mini  nostri  Jesu  Chrisli  imitatione^  modo  si  placet  ei 
ut  abeam,  placeat  ut  sanetur  tibiavel  peshujus  aselii^ 
qualiter  humiiivehiculo  geslatus^  servitium  ejus  et  Ec* 
clesiceopus  exeruam  Imtus.  Hicc  dicens  signum  san- 
ctae  crucis  de  contra  edidit,  et  recessit.  Sed  asinus 
illico  reparatus ,  semet  concutiens  surrexit ,  et  tota 
sospiutus  alacntatei  famuli  Dei  vectionem  et  susee- 
pit  et  perfecit.  At  ubi  ventum  est  in  faciem  supra- 
dicti  inflatissimi  divitis  Godefridi ,  miruai  dicttt 
quanta  benignitate  illum  exceperit,  quam  pruna  hu- 
militate  eidem  obtemperaverit.  Nam  mox  ut  eum 
allocutus  est,  itlico  detumuit  fastus  ejus,  illico  con- 


ut  patrem  monasterii  illum  exstitisse  ostendit,  di-  D  cidit  illa  ferOx  cervicositas ,  ct  e  vestigio  restituta 


gnum  est  ut  labores  et  fatigationes,  quas  in  regi- 
mine  pertulit,  memoremus  ut  et  haec  optima  utili- 
tas  rectorlbus  proponatur.  Godefridus  etenim  FIo- 
rinensis ,  vir  potens  et  fortis ,  et  tanto  superbior 
quanto  potentior,  nec  hominem  metuens  nec  Deum, 
^raedium  grande,  vocabulo  Uancenias  (58),  in  pago 
Sambrico  situm,  usibus  fratrum  Beati  Medardi  mul- 
tis  dudum  annis  subtraxerat ,  atque  in  suae  super- 
biae  commoda  contraxerat.  Et  quoniam  ejus  rigida 
potestas  omnibus  timori  ecat ,  nemo  pontificum  in 
faciem  convenire  illum  audebat,  et  intolerabilem 

(57)  Translationis  S.  Sebastiani  ad  monasterium 
S.  Medardi  historiam  suo  loco  dedlmus^saeculo  IV, 
parte  i,  pag.  583 

PATnoL.  CLXXIV. 


est  ecclesiae  prisca  haereditas ;  et  qui  hactenus  fue- 
rat  ecclesiarum  vastator ,  amodo  factus  est  devolus 
conservator. 

CAPITULUM  XII. 
Et.postquam  cnm  oodem  Godefrido  aliquos  dies 
exegit,  tunc  pncdia  reccpta  cum,  fratribus  invisore 
deliberavit.  Ubi  cum  esset,  et  colonos  sua  praesen- 
tia  multum  laetificasset,  venit  ad  eum  quxdam  muiier 
nobilis,  nomine  Hesplendis ,  rcbus  et  moribus  inter 
suos  honorabilis,  quac  viroDei  querelam  pro  servo 
disposuit,  veluti  ille  evangelicus  centurio  fccerat, 

(38)  Exstat  etiamnunc  in  hoc  loco ,  qui  vulgo  di» 
citur  HensienneSf  praepositura  in  honorem  S.*Geor« 
gii,  monaslerio  S.  Meoardi  subjecta. 

V5v 


mi 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


1588 


dicens  :  Domesticus  mihi  fidelis  procurator  et  servus,  A  abscessit ,  videlicet  praecavens  ne  pro  tanco  signo 


menstruis  casibus  male  torquetur,  pro  quo  fiagito  ora- 
tio  veslra  mittatur^  quaiiter  miserante  Deo  sanari  tne- 
reatur.  Tunc  iile  buccellam  panis  de  quo  ipse  perci- 
piebat  benedixit,  et  bonestse  mulieri  jussil  dari,  di- 
cens  :  Mox  ut  domum  redieris ,  aliquid  hujus  panis 
ante  omnem  alium  cibum  manducare  coge ;  et  Deo  ju-- 
bente  passio  qua  torquetur  conquiescet.  Fecit  illa  ut 
docta  erat;  sed  malignus  invasor  non  permisit  ut  de 
illo  pane  quidquam  contingeret.  Panem  enim  illum  ac 
si  iucendium  tangere  extimuit ,  donec  diuturna  fame 
compuisus,  de  illocomedit,  et  statim  perfeclae  sani- 
tatis  iibertatem  accepit. 

CAPITULUM  Xra. 
In  praBfato  praedio  commanebat  bomo,  qui  prae  ni« 


laudis  plausus  ilii  resultaret  popularis. 
CAPITULUM  XV. 
In  monasterio  Sancti  Medardi  erat  cr^rpta  io 
parte  orientali,  cujus  anniversaria  dedicationis  dies 
solemniter  annuatim  agebatur,  ad  cujus  diei  pas* 
tum,  prisca  loci,  ut  dicebant,  urbanitas  esum  jttsdt 
rhombi  requirebat.  Hunc  autem  usum  novus  abbas 
ignorabat,  donec  ipsa  festivitas  prae  manibus  ex- 
stans,  quemdam  quasi  articulum  abbati  ex  boc  noa 
cogitanti  et  aliis  curis  occupato  incussit.  Horaete- 
niro  diei  prima  decantata,  convenenint  fratres  iii 
capitulum,  interrogant  suum  oeconomum,  si  rhom- 
bus  diei  debitus  in  promptu  haberetur.  Negante  illo, 
et  eorum  verba  potius  admirante,  coeperunt  stoma* 


mia  morbi  acerbitate  usum  manducandi  panem  ex  R  chari,  et  contentiose  affirmare  missarum  celebrita- 


to:o  perdiderat ,  et  miseram  viiam  squaienti  eduiio 
ducens,  quotidie  in  poenis  tabescebat.  Hujus  lalia 
ad  praedictam  feminam  fuerunt  precata.  Precor,  ait, 
mea  domina,  ut,  cum  ad  hominem  Dei  accesseris,  inti- 
mare  iUi  studeas  quod  certa  mt/tt  i^tston^  crebrius  a/- 
latumest,  quoniam^si  de  pane  viclus  ejus  percipere  me' 
ruero  ,  statim  usum  panis  manducandi  recuperabo; 
et  obsecra  ipsius  dulcedinem,  ut  hanc  mihi  impendat 
pietaiemt  mittatque  optatam  sui  panis  benedictionems 
Ut  ergo  talia  reverendus  heros  cx  feminae  relatuau- 
4iivit ;  mox  afiluenti  miseratione  compatiens,  divinae 
bonitati  preces  iacrymosas  libavit,  et  in  hora  suae 
refectionis,  panis  sibi  peculiariter  appositi  particu- 


tem  a  se  non  peragi,  nisi  rhombus  ipsorum  co- 
quinae  inferretur.  His  auditis,  quidam  seniorum 
adeunt  abbatem  nihil  tale  suspicantem,  panduot 
sententiam  fratrum.  Audiens  vir  per  omnia  sagax 
fratrum  sensum  tam  pueriiem,  et  parump^  tacendo 
deiiberans,  ad  Christum  vocem  cordis  emisil,  et 
tandem  respondit :  Si  istum  morem  pridem  prmscis' 
semus,  illum  piscem  quarere  de  vacanti  potuissemms, 
At  nunc  quoniam  de  repente  id  novimus,  valet  omni' 
potenlia  Deihoc  ipsum  conferre,  u:  fratribus  seando' 
lum  tollamus,  et  sancta  cetebritas  alacriter  complea» 
tur.  Jam  citius  vadat  minisler  cum  pretio  ad  pontem 
Axona:,  et  rhombum  inveniens,  velociter  comparet. 


lam  profusius  benedixit,  ac  praedictae  feminae  aegroto  p  ac  coquina:  fratrum  proiparandum  prasentet,  Et  con- 


deportandum  per  monachum  delegavit.  Mox  itaque 
ut  de  ipso  pane  infirmus  in  ora  tulit ,  non  soium 
facuitas  comedendi  rediit,  sed  quacdam  aviditas  vo- 
randi  extemplo  successit,  adeo  ut  diatim  repararetur 
robur  corporis,  quod  attritum  videbatur  esurie  longi 
tcmporis. 

CAPITULUM  XIV. 
Exinde  placuit  aliud  invisere  monasterii  prae- 
dium ,  vocabulo  Junciredium  (39) ,  super  Mosam 
amnera  situm.  Ubi  dum  paucis  diebns  commaneret, 
quaedam  ipsius  accola  mulier  jam  decennio  caeca 
^ccessit  ad  monachos  itineris  ejus  socios,  et  dixit : 
Ante  complures  dies  meam  mihi  wrumnam  deftenti 
apparuit  qucedam  per  somnium  visio  ,  certissime  re- 


versus  senioribus  dixit :  /te,  charissimi^  nuntiate  fri- 
tribus  quia  rhombus  non  deerit ;  faciant  gamdentes 
sotemnia  Domini.  Sed  et  hoc  intimate  illis,  quoniam 
sive  vivam  sive  moriar^  determinatum  novcrint^  ut  ak 
hodie  per  annos  viginti  non  habeant  in  die  ista  fercula 
rhombi.  His  dictis  rhombus  juxla  verbum  ejus  ex 
insperato  repertus  emitur,  et  mensis  fralrum  pa- 
randus  palpitans  inducitur,  solemnia  etiam  dedica- 
tionis  solito  alacrius  ceiebrantur.  Fratres  jquoque, 
qui  huic  rei  interfuerunt,  sub  invocatione  divini  no- 
minis  testificati  sunt  quod  ex  tunc  per  annos  vi- 
ginti  flle  talis  piscis  ineadem  solemnitate.non  po- 
tuit  inveniri.  Mirandum  vaide,  quod  tam  praesens 
illi  aderat  spiritus  veritatis,  et  quidquid  ore  pro- 


promittens  quod,  si  aquam  manuum  suarum  ablutione  D  tulisset ,  tolum  semper  veritatis  constantia  fonda- 
perfunctam  ad  fovendum  oculos  meos  hic  homo  Dei     retur ! 


nttVtt  commodare  dignetur ,  statim  illius  meritis  diu 
amissum  Dominus  restituet  lumen  oculorum.  Idcirco 
deprecor  ut  vos,  dum  ilte  manus  laoerit^  aqnam  milii 
reservetis,  qua  vateam  exui  tenebris  diuturnacascitatis, 
Ergo  post  baeq  prima  vice  qua  servus  Dei  manus 
abluit,  contulerunt  .aquam  orfoatae.  Qua  continuo 
UQum  fuit  et  ocuiis  adniovisse  et  lumen  recepisse. 
Vir  autem  Dei  hoc  ipsum  comperiens,  haud  aequant- 
miter  tulit,  sed  mo^  iter  accelerans  sub  festinatione 

(59)  Legendum  forte  Ditfictrec^ttim.  Hic  quippe  de- 
signatur ,  ut  quidem  videtur ,  oppidum  Doncheri  di- 
£tum,  ia  dkBcesiBemensi  silum,  haud  prociil  ab 


CAPITULUM  XVI 
Sane  quoniam  apud  morlaies  permanet  et  ratura 
nihilesse  omni  parte  beatum,  erat  illo  in  tempore 
in  eodem  coenobio  quidam,  nomine  Odo,  honestatit 
uBurpator  et  virtutis  simulator,  qui  famulo  I>ei  Ar 
nulfo  abbati  nimiuro  invidebat,  et  se  ad  regimen 
loci  digniorero  ac  utiliorem  autumabat,  qui  etiam 
incessanter  revolvebat  quonam  argumento  servua 
Christi  potuisset  removere  a  suscepto   rqsiaiiBis 

urbe  Sedano ,  ubi  habetur  etiamnunc  insignis  pra 
positura  monasterii  Sancii  Medardi. 


«389 


VITA  8.  ARMULFl  SUES8I0N.  —  UB.  I. 


1590 


ofBcio.  1s  ctim  esset  in  exterioribus  agens,  per  inter-  A  dulcistimi  fratres,  nolUe,  qua$o^  adeo  mihi  no$tri 


nuntios  quod  frequenti  munere  caecabat,  studuit 
intimare  regi  Francorum  Phiiippo  ut,  cum  in  pro- 
cinctu  contra  hostem  aliquorsum  proGcisceretur  , 
abbatem  Sancti  Medardi  \enire  secum  juberet.  An- 
nuit  rex  consiliis  Odonis,  et  cum  exercitum  promo- 
visset,  missis  legatis  monuit  domnum  Arnuifum, 
utcum  armata  militia  in  expeditionem  secum  abiret. 
Arnulfusad  haec  stupuit,  et  regiis  missis  devote 
respondit :  Certum  e$t  me  peccatorem  militia:  quou' 
dam  actibus  sorduis$e ;  notum  est  vb  Domini  timorem 
relicta  militia  consortium  monachorum  expetisse. 
Legimus  dicentem  Dominum  quod  c  ^t  persevero' 
verit  in  finem  salvus  erit  (Matth.  xxi\).  •  Et  ego  in^ 
felix^  qui  causa  Dei  militiam  abjeci,  rursum  stipabor 


conventus  vel  loci  desolationem  imputare^  sed  caute 
cognoscite  quia  inter  vos  habitat  et  ex  vobis  exiit^  qui 
totum  istud  malum  conatur  patrare.  At  nunc  quoniam^ 
Deo  gratias,  abbatia  spoliatus  sum  {quod  vale  doptor 
bat  anima  mea^  etenim  plus  erat  mihi  oneri  quam 
honori)^  hortor  unanimitatem  vestram^  quatenus 
nunquam  ad  hoc  intendatist  ut  denuo  pertrahar  praS' 
esse  vobis,  Si  consiliis  meis  vultis  acquiescere,  para^ 
tus  sum  bonum  vobis  et  utile  consilium  ferre.  ConvO" 
cate  vobis  episcopum  et  omnes  pra^latos  ecclesiarum 
urbis^  festinanter  eligite  patrem  Deo  acceptum^  et 
rebus  vestris  necessarium.  Monachi  responderunt  * 
Hoc  libentissime  faceremus^  sed  oppressione  avari 
regis  nostra  statim  etectio  cassabitur.  Vnde  meliui 


militibus  ?  rursum   arma  exercebo  ?  Grande  ^efas  !  B  fore  probavimus  ut  nostra  eleclio  in   manu  vestra 


Recte  ait  psalmus  de  me  et  mei  similibus :  i  Dejeci 
eos  dum  allevarentur  {Psal.  lxxii).  i  Nam  qui  puta" 
bam  me  assumptum  ad  curam  abbatice^  ecu  compel" 
lor  offendere  in  foveam  apostasice.  Maluissem  eerte 
nomenistud  abbatisy  et  locum  non  snscepisse^ quam 
sub  hujus  dignitatis  obtentu  sascuto  tam  pessime  de- 
servire,  Hoc  comperto  rex  Phiiippus  misit  denuo 
legatos,  qui  dicerent  fuisse  morem  antiquum  ut  mi- 
lites  abbatix,  abbate  pnevio,  regali  expeditioni  in- 
servirent.  Aut  faceret  juxta  morem  antiquum,  aut 
daret  locum  ut  fieret  regis  imperium.  Tunc  Arnui- 
fus,  tali  occasione  accepta,  prompto  animc  obedivit 
regis  imperio,  et  secessit  libens  in  reclusionis  an- 


consistat ;  et  quemcunque  a  vobis  electum  viderimus^ 
nos  illi  fideliter  obediemus.  Quemcunqueenim  vos  ele- 
geritisjcredimus  quoniam  non  resistet  illi  vesania  regis, 
Tunc  convocatis  omnibus  Ecclesiarum  praelatis,  et 
communicato  concilio,  electus  est  in  abbatem  vir 
magnae  scientiae  et  religionis  praecipuae,  nomine  Ge- 
raldus  (41).  Quo  non  diu  substituto,  derepente 
advolat  supradictus  ille  Pontius,  totius  pietatis 
adversarius,  ducens  secum  reginam  Fraucorum, 
nomine  Bertam  (42),  quae  vi  regia  Geraldum  expel* 
leret,  et  eumdem  Pontium  in  praelationem  sanctt 
loci  contra  fas  subinferret.  Quo  comperto,  famulus 
Gbristi  Arnulfus  de  cella  egreditur,  et  reginam  adiens. 


gulo ;  nihil  reputavit  culmen  tanti  honoris,  dum      furibundam   blando    alTatu   bumiliter  rogavit,  ut, 


modo  liceret  tenere  vocem  Salvatoris,  cupiens  longe 
melius  longeque  ferventius  seipsum  exercere  in 
servitio  divinae  majestatis.  At  monachi  omnes  ni- 
mium  consternati  tali  facto,  conveniunt  pariter,  et 
quasi  obsident  ArnuHum  planctu  nimio,  et  sic  illum 
Aagellant  dolenti  obsequio  :  0  amande  Pater !  quid 
voluisti  facere  ?  gregem  commissum  tam  inconsulte 
deserere  ?  oves  Christi  tibi  credilas  lupis  exponere ;  et 
dom/um  sanctamy  quam  sic  honorifice  tractabas,  vas- 
tatoribus  iterum  tradere  ?  Si  molestum  tibi  erat  extr- 
cilum  regis  subire,  sedisses  tranquillus  in  loco  tuo ; 
nos  cum  nostris  mililibus  paruissemus  regis  imperio. 
Ecce  Pontius^  noster  olim  vastator^  oneratus  crume» 
nis  nostri  loci  het  iterum  comparator,  et  accepta  pO" 


quamvis  regina  haberetur,  memor  tamen  femine» 
conditionis,  memor  etiam  divinorum  judiciorum» 
ecclesiasticis  legibus  obviare  formidaret,  et  ab  in- 
juria  tanti  viri  seipsam  verecunde  temperaret.  Quas 
monita  cum  illa  tumore  regii  fastus  audire  abnue- 
ret,  ait  ad  illam  prophetizans  servus  Dei :  0  regina^ 
siplacetf  crede  fratri  Arnulfo,  imo  crede  Spiritui 
sancto^  quoniam  si  domnum  abbatem  Geraldum  a 
ioco  isto  violenter  expuieris^  vindice  Deo^  et  tu  ante 
diem  mortis  tuce  a  totius  regni  dominio  extrude» 
ris  (43),  et  in  mrumna  atque  despectu  exsors  regni 
morieris.  ifaec  siquidem  viri  Dei  prophetia  luce  cla- 
rius  manifesta  facta  est,  dum  omnibus  patet,  quod 
eadem  regina  post  aliquot  annos  regis  oiTensam  ir- 


testate  instabit  acrior  dilapidator,  Miserere,  quwsu-  j)  remediabiliter  incurrerit,  ob  quam  a  totius  rcgni 


nttic,  filiis  tuisy  miserere  supplicibus  tuis  ^  et  non 
abjicias  nvs,  subesse  gaudentes  edictis  tuis.  Monemus 
ie  per  martyrium  Sebastiani  (40),  per  eonlessionem 
Mledardi,  per  papatum  Gregorii,  per  sanctorum  co^ 
piam,  quorum  huic  loeo  nosti  inesse  reliquias  atque 
vie^noriam. 

CAPITULIJM  XVII. 
Audltis  his    sermonibus  Arnulfus  dissecabatur 
sensibus  suis,  et  uberrime  flens  respondit  illis  :  0 

(40)  Horum  SS.  corpora  in  moaast.  S.  Medardi 
supersunt,  caetera  ab  haereticis  Gakinianis  dissipa- 
ta  sunt.' 

(41)  Eius  Yitam  habesinfra  ad  annum  4095,  ubi 
\i(ie  in  observationibus  praeviis  quid  de  hac  Geraldi 
eteitione  sentiendum. 


consortio  rejecta,  in  pagum  Pontivum  cum  dede- 
core  transposita  sit,  ibique  diutuma  calamitatd 
detenta,  more  plebeio  defuncta  sit  et  sepulta.  Geral- 
dus  autem  ab  illa  repulsus,  dedit  locum  irae,  et 
secessit  in  partes  Aquitaniae ;  ubi  a  duce  terrae  illios 
gratanter  exceptus,  in  Silva  Majori  iilustre  cceno- 
bium  constmzit,  ubi  Deo  digne  deservivit,  et  beato 
fine  in  Domino  quievit :  cnjus  et  vita  et  mors  si- 
gnis  virtiitum  et  gloria  miraculorum  refulsit. 

(4i)  Alii  codd.  Bertradam,  sed  nostra  leolio  me* 
lior  est,  uti  ex  nota  subsequenii  apparet. 

(45)  Hujus  prophetiae  vefitatem  eventus  probe- 
vit ;  nam  Philippus,  subintroducta  Berirada  Ful- 
conis  Andegsmnrum  comitis  ux^,  Bertam  «i:^ 
Diilit. 


1391  HARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATI9  1599 

CAPITULUM  XVllI.  A  num  papam  Gregorium  septimum,  Hugonem  vene- 

Amulfus  denique  amica  reclusione  semolus,  tan- 


quam  si  tunc  primo  inciperet,  quolidianis  sese  je- 
juniis  instanter  macerabat,  vigiliis  aCQigebat,  ora- 
tioni  Tacans  assidue,  et  toto  conamine  insistens 
contemplationi  divin».  Taliter  agens,  et  tantis  vir- 
tutum  studiis  quotidie  excrescens,  magnam  a  Do- 
mino  consecutus  est  gratiam,  et  in  terra  Franco- 
rum  gloriosam  adeptus  est  famam,  in  tantum  ut  tota 
regni  nobilitas  ejus  uti  benedictionibus  congaude- 
rct,  et  totius  dignitatis  homines  ejus  colloquium 
ardenter  requirerent,  tam  de  pace  Ecclesiae,  quam 
et  de  salute  animarum  consilium  flagitantes,  feli- 
cem  se  multum  credebat  quicunque  ab  ore  illius 
vel  sermonem  audire  poterat.  Ita  quidquid  dicebat, 


rabilem  Giuniaci  abbatem,  divinae  institutionis  tlu- 
cem,  atque  peritum  doctorem,  Geraldum  Silvae^Ma- 
joris  sanctissimum  abbatem,  quorum  litteris  sibi 
frequentius  missis  erudiebalur  non  plus  sapera 
quam  oporteret,  nec,  sub  specie  virtutum,  mensiK 
ram  a  Patribus  probatam  transcendere.  Pisce  ergo 
illo  coram  eo  illato,  sic  ait  soror  sua  :  Jam  modos 
sancte  (rater^  hinc  mihi  secedendum  est^  quia  temfm» 
esty  et  cibu$  apponitur,  ut  aliquid  debeas  manducare. 
Cui  homo  Dei  :  Non^  inquit,  chara  soror^  propter 
hunc  cibum  te  hinc  permitto  abire ,  quoniam  piscis  i$te 
$ic  allatu$  mihi  non  erit  $umendu$;  e$t  enimvenem 
pe$te  infectu$,  quem  nobi$  in[e$tu$  apparavit  in%micu$, 
ut  ex  eo  mihi  fieret  inleritu$.  Sed  gratias  Deo,  gra' 


omni  audienti  videbatur  salubre  et  gratum,  ac  spi-  B  tia$  Spiriiui  ^ancto^  qui  $uo  in$tinctu  aperuU  cordi 


ritali  sale  conditum,  ut  liquido  patcret  illum  sancti 
Spiritus  praesentia  praecordialiter  afiQatum.  Fama 
vero  sanctitatis  ejus  per  omnes  provincias  emana- 
bat,  et  ad  ejus  coUoquium  personas  diversae  aetatis 
ac  dignitatis  undique  advocabat.  Sed  remur  oppor- 
tunum,  ut  quae  signa  vel  prophetiae  dona  eidem  Do- 
minus  contulerit,  enarrare  inchoemus. 
GAPITWLUM  XIX. 

His  diebus  venit  ad  illum  maritus  sororis  ejus, 
nomine  Trudbertus,  quem  post  colloquium  de  salute' 
animae  eoUatum  requisivit,  dicens  :  No$ter  olim  com- 
milito  et  $odali$  l$rael,  puta$ne  vivit,  vet  quaiiter  i7- 
ium  agere  credi$?ki  ille  respondit :  So$peie$t  et  valens, 
it  in  omnibu$  pro$pere  agit.  Cui  vir  Dei  prophetico 
spiritu  plenus  ait :  Nequaquam  ita  e$t  ut  dici$ ;  nam 
Israel  quem  $o$pitem  et  valentem  nuntia$ ,  corpore 
et  $piritu  mortuu$  e$t.  He$tema  nempe  die  muttam 
priBdam  diripuit^  cum  qua  domum  repelens^  in  $camno 
juxta  (ocum  in  gremio  concubinas  se  reclinavit ;  ubi 
eirca  vesperum  mortem  improvisam  $ubien$^  et  i$tam 
et  (Bternam  vitam  (unditu$  ami$\t.  0  pavendas  exse- 
quias !  o  horrendo$  exactores  !  quibu$  in(elix  eju$ 
animaf  tot  viduarum  et  pupillorum  imprecationibu$ 
comitata^  tolque  doloribu$  crudata^  ad  tBternum  ignem 
e$t  pertracta.  Haec  audiens  vir  praefatus  nimium  ex- 
territusest,  et  postquam  domum  rediit,  omnia  de 
Israel  sic  gesta  invenit,  ut  vir  Domini  Arnulfus  an- 
nuntiavit. 

GAPITULUM  XX. 

Alio  tempore  accessit  ad  eum  visendum  quaedam 
ejus  soror,  nomine  Adsela.  Quae  cum  ante  fenestram 
cellulae  ejus  cum  quibusdam  resideret,  et  de  vita 
animae  quomodo  inler  tot  mundi  procellas  ser^ari 
posset  disquireret,  jam  hora  meridiana  venittni- 
nister  deferens  piscem  frixura  assatum;  erat  enim 
dies  celeberrimus,  et  intulit  coram  eo  in  fenestram. 
Nam  ut  spiritum  vanitatis  molumque  jactantiae  a  se 
prorsus  repelleret,  solebat  clauslrales  cibos,  Domi- 
nicis  diebus  et  festivitatibus  praecipuis,  parumper 
degustare,  ob  faoc  ne  fratrum  mensas  videreturcon- 
temnere.  Habebat  in  hoc  praeceplores  atque  conso- 
latores    viros  summa  discretione  praeditos,  Roma- 


no$tro^  ne  venenum  percipiendo^  gaudium  (aceremus 
inimico  (44).  Tunc,  emissa  voce,  inclamavit  corvum 
adesse,  quem  de  more  consueverat  coUectis  micis 
in  fenestra  pascere.  Adest  repente  corvus,  cui  in- 
quit  imperando  Dei  servus  :  In  Ie$u  Chri$ti  Ihmim 
no$tri  nomine,  hunc  pi$cem  ro$tro  tuo  a$$ume,  et  m 
tati  loeo  projice^  ubi  ab  homine  nunquam  po$$it  tnve* 
nirt.Quem  aliquantisper  dubitans  tandem  roslro  a»- 
sumpsit,  levavit  et  recessit.  lUo  projecto  rediit,  el 
de  manu  nutriloris  consuetum  sumptum  accepit, 
Tunc  interminatus  est  sorori  et  caeteris  praesenli- 
bus,  ne  quandiu  ipse  viveret,  hoc  alicui  aperirent 
GAPITULUM  XXI. 

p  Haec  ipsa  filium  habens  adolescentem  cuidam  po* 
tenti  commendatum,  ut  ab  iUo  arma  sortiretur,  in- 
terrogata  est  ab  eodem  servo  Dei  :  Ubi  e$t  fHius 
tnu$,  vel  quatiter  agit  f  At  iUa  :  Ad  quemdam^  in- 
quit,  potentem  nostrum  consanguineum^  $alvum  et  m* 
columem  tran^misi^  ut  cum  eo  degat^  donee  miles 
efficiatur.  Tunc  ait  homo  Dei  :  Yanum  pr(e$agium^ 
imo  $celestum  sortilegium,  initio  uuper  actoe  Qua^ 
dragesimiB  de  illo  exercuistit  ut  quasi  mori  non  pof- 
$etf  cuju$  calceamentum  in  altum  projectum  ultra 
trabem  supervolasset.  Peccatum  tibi  mantit^  ei 
filii  vita  recessit.  Nam  illo  in  ioco  cegrotans ,  tati 
die  taiique  diei  hora  mortuus  est  ac  $epuitu$,  Inde 
muitum  hortor  diiectionem  tuam ,  ut  panitentiam 
agens  secundum  scita  cathoiicce  Euiesice  $ati$facia$^ 

D  ne  tibi  uitima  die$  subrepat  tanto  diiecto  eompeditof. 
Qui  enim  taiia  agunt,  Spiritui  sancto  omnino  re- 
$istunt ,  et  sacram  Christianitatem  iwdere  compro^ 
bantur.  Tunc  illa,  ultra  quam  credi  possit,  admi- 
rans  et  valde  pavens,  discessit,  ct  anlequam  douiom 
rediret,  nuntius  iliam  de  filii  morte  praevenil ,  eo  in 
loco,  tali  die,  talique  hora  mortuum  nuntians  et 
sepultum,  veluti  vir  domini  Arnulfus  Spiritu  reve- 
lante  praediierat.  Habebat  anle  fores  suae  cellae  spa- 
lium  quoddam  in  modum  hortuU,  in  quo  areolas 
manu  propria  operans,  otium  atque  inertiam  fugie- 
bat ;  habebat  et  quasdam  arbusculas,  quM  dum 
poma  protulissent,  quoties  aegroti  jussu  ejus  cx 
eisdem  degustassent,  mox  a  siris  languoribus  i 


H4)  SimUe  miraculum  de  6.  P.  Benedicto  narrat  Gregorius  Magnus  lib.  ii  Dialos;.,  cap.  3. 


1395  TITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  —  LIB.  I.  izn 

bantur.  Ad  infirmos  eliam  longius  positos  multoties  A  amkorum  catervis,  eumdem  viculum  asnlire  tentaret^ 

ut,  effracto  viculOy  et  trucidats  incoHs,  injuriam 


paneni  vel  vinum^sua  benediclione  conditum  roga* 
Cus  transmisil;  qui  cum  inde  gustarent,  statim  me- 
lius  habebant. 

CAPITULUM  XXM. 
Solemne  martyrium  gloriosi  levitse  Laurentii  an- 
nua  ceiebritate  festive,  ut  dignum  est,  agebatur,  et 
populi  muUitudo  campos  et  plateas  in  circuitu  mo- 
nasterii  Beati  Medardi  undique  repleverat ,  cum  ecce 
quaedam  mulier  filium  habens  tredecim  annorum  ab 
ortu  mutum,  irrupit  ad  fenestram  cellae  servi  Dei 
et  cum  gravi  moerore  coepit  iroplorare,  ut  sui  filii 
vir  sanctus  misereretur,  dicendo  :  Serve  Dei,  ne 
abjicias  preces  meas,  ne  asperneris  attendere  calami" 
tates  meas,  Ecce  Dominus  omnipotens  abstulit  unicum 


suas  o/fensce  crudeliter  vindicaret.  Sed  quoniam  idem 
ciculus  silva  undique  cingebatur,  et  vallo  consurgtnte 
ambiebatur,  illi  quoque  homines  qui  inibi  reperti  sunt 
viriliter  restiterunt ,  supradictus  meus  propinquus  nil 
votorum  obtinuit ,  quin  imo  vulneratus  lancea ,  et  vi- 
sceribus  patefactisy  ibidem  illico  mortuus  est,  Quem 
mortuum  ego  miser  apprehendi ,  et  utrique  scapulag 
mem  talos  ejus  imposui ,  sicque  trahens  illum  per  me- 
dium  saltus  educebam  a  loco  interfectionis.  Nox  erat 
tunc  tetra ,  el  ecce  circumsteterunt  me  ante  et  retro 
sinistrorum  spirituum  innumerte  turbai,  utulantes  et 
sibilantes,  et  interdum  cachinnantes.  Tunc  timor  et 
tremor  horrendus  me  invasit ,  et  vis  adversaria  me- 


maritum  meum,  dimisit  unicum  filium  mihi,  cujus  B  duUitus  me  concussit,  et  quid  facerem  nescius,  tandem 


ope  sustentarer  :  et  ecce  mutus  et  surdus  est^  non  va^ 
lens  audire  verbum  vel  dare  cuiquam  responsum,  Ad 
baec  servus  Christi  compunctus  compassione,  et 
miseratione  alTectus  piissimi  infusus  lacrymis,  ex 
dulcedine  charitatis  orationem  intentius  ad  Domi- 
num  emisit,  mutum  ipsum  nutibus  signorum  advo- 
cavit.  Quem  acceptum  ante  fenestram,  signo  sancUe 
crucis  cum  divmi  nominis  inTOcatione  signavit, 
labris  ejus  signum  almae  crucis  impressit,  digitis 
linguam  ejus  contrectavit,  et  siceuminterrogavit : 
Quale  nomen  habes  ?  Et  ille  statim  Ui  verba  reso- 
lutus,  plane  et  aperte  ait  :  Joannes,  Quo  dicto, 
deinceps  inofiense  verba  formans,  pleno  locutionis 
munere  pcrfunctus  est. 

CAPITULUM  XXni. 
Adolescens  quidani  immanissima  daemonum  per- 
vasione  coroprehensus,  vinculisque  ac  catenis  col- 
ligatus,  nou  poterat  domari ,  sed  omnes  quos  tan- 
gere  potuissel  morsibus  lacerabat.  Postremo  a  mul- 
tis  utcunque  superatus  et  coarctatus,  cum  magna  vi 
pertractus  est  ad  ecclesiam  Sancti  Medardi,  et  viro 
Dei  indicatum  est  de  eo.  Qui  condolens  pessime  ca- 
ptivo,  jussit  eum  ad  se  conduci.  Cumque  in  comi- 
nus  pertractus  venisset ,  mox  ut  servus  Dei  illum 
videre  potuit ,  signum  crucis  edidit ,  et  traheitibus 
illum  ait :  Dissolvite  illum.  Aiunt  illi :  Domine,  hunc 
dissolvere  nequaquam  audemus,  ne  forte  in  nos  con-- 
surgat  et  perimat.  Et  vir  Dei :  Jam  dixi ,  inquit  ^ 


mortuum  quem  trahebam  nescio  quem  in  locum  pro^ 
jeci.  Mox  itaque,  sensu  perdito  et  mente  mutata,  talis 
effectus  sum  ut  vestra  featitudo  vidit.  Tunc  famulus 
Domini  dixit  ei:  Ecce,  Deo  gratias,  sapienter  confes^ 
sus  es.  Restat  ut  pcenitentia  Deum  placeSt  quod  tam 
grandi  piaculo  interesse  voluisti.  Ille  ait:  Pro  hoe 
malo  et  pro  cunctis  quibus  Deum  offendi^  voloj  sanete 
Pater^  dignam  Deo  poenitentiam  offerre ,  el  abhinc , 
quantum  potero,  ab  omni  malo  cessare.  Sic  Christi 
famulus,  mjuncto  poeniteutiae  modulo,  sanum  et  in- 
columem  rectaque  meute  vigentem  in  propria  remi- 
sit ,  emundatum  non  solum  daemoniaca  I^ione ,  sed 
humani  sanguinis  hauriendi  ingenita  crudelitate. 
p  Nam  sf  tili  modo  praepeditus  non  fuisset ,  omne^ 
illos  viculi  acGOlas  in  uliionem  amici  perempti  pec- 
emisset. 

CAPITULUM  XXIV. 
Per  idem  tempus  opinio  saeva  qrbem  Siiessioni- 
cam  et  illius  suburbana ,  villasque  adjacentes  per 
quosdam  rumigerulos  foedaverat ,  de  hostili  barba- 
rorum  adventu,  dicentibus  quibusdam  quod  gens 
Danorum  de  terra  sua  emergens ,  totam  Franciam 
in  brevi  occupatura  et  deletura  esset,  etnec  seni- 
bus  vel  infantibus  ecclesiisque  ullo  modo  parcitura. 
Compellebat  hoc  ad  credendum ,  quoniam  similia 
multoties  Danos  patrasse  referebant  historiae  diver- 
sarum  chronicarum.  Qui  rumor  iufaustus  in  tantum 
convaluit ,  ut  Tedbaldus  episcopus  Suessionensis  vi- 


vosjdissolviteiUum,  nil  metuentes.  Tunc  nimis  aegre  f)  rum  Dei  Arnulfum ,  tauquam  videlicet  divinitatis 


manus  applicantes,  coeperunt  eum  dissolvere.  Et 
ille  dissolutus,  mox  corruit  pronus  in  terram ,  et 
adoravit.  Jam  enim  postquam  servum  Christi  vide- 
rat,  et  ah  eo  fueral  consignatus,  tola  vis  inimica  in 
eo  consopita  quieverat.  Vir  autem  Domini  jussiteum 
a  terra  surgere ,  et  ad  cellae  fenestram  proximare. 
Quo  prope  aslante,  coepit  servus  Christi  requirere, 
dicens :  Dic  mihi ,  /!/t ,  inimica  hcsc  infestatio  quce  te 
tenuit ,  quando  vel  qualiter  tibi  advenit?  At  ille  even- 
tum  rei  enarravit  dicens:  Mi  charissime  pater,  qui-- 
dam  fuit  mihi  amicus  a  came  propinquus,  forma  pul' 
cherrimus,  et  eorporis  robore  acer;cujus  animum  cu- 
jusdam  vicuii  homunciones  dure  offenderant ,  in  ran- 
tum  ut ,  adunatis  idem  meus  propinquus  sodalium  et 


svmmistam ,  super  hoc  magnopere  consulens  expo- 
sceret,  et  Dei  misericordiam ,  an  ita  de  proximo 
futurum  esset ,  ab  illo  indagari  anxius  imploraret. 
At  famului  Domini,  mox  ut  audivit  rumorem ,  ina- 
nem  prorsus  et  vacuum  sensit ;  tamen  ne  temerariaB 
levitatis  notaretur,  inducias  petit  in  crastinum, 
quatenus  per  alta  noctis  silentia  supemam  majesta- 
tem  uberius  precaretur  hujus  rei  aliquod  sibi  mani- 
festum  aperiri  indicium.  Amulfus  psaknis  occupans 
tempora ,  cinere  tectus,  ciliciQ  amictus,  emittit  pre- 
ces  ad  Christum,  fundit  flumen  lacrymamm  super 
solum ,  sollicitat  majestitem  ut  hujus  secreti  ape- 
riat  veritatem.  Sequeolidilueulosollicitus  rsdit  epi- 
scopus  ad  modernam  .i^irituaiis  arcain  tefiUnunkv^ 


1395 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBAT18 


1896 


ac  coeleste  reposcit  supef  hesterno  depofiito  oracu-  A 
lum.  Quem  fomulus  Christi,  diYinitus  sumpto  ro- 
borans  solamine :  N$  paveai^  inquit ,  Prostul  reve* 
rende^  quoniam  quandiu  tu  vel  ego  mortale  geremu$ 
eorpus^  gen$  Danorum,  vel  quielibet  alia  barbariee 
regnum  Francics  non  vattabil. 
Praesul  Tedbaldus  Suessorum  pastor  opimus, 
Audivit  famam  vulgi  levitate  volantem , 
Quod  gens  Danorum  devastans  cuncta  locorum, 
Fraueia  quos  retinet  proceres  exstinguere  vellet,     • 
Ul  sic  Francorum  compesceret  arma  virorum. 
Saepius  auditumvel  sxpius  hoc  repetltum, 
Concussit  gentes,  fecit  pallere  potentes. 
Hac  de  re  praesul  populari  murmure  pulsus, 
Consulit  Amulfum*!  divino  pneuroate  fulturo , 
Iroplorans  nimium,  quo<}  poscat  pandereChristum, 
An  sit  venturum    vel  sit  regnum  ruiturum. 
Amulfus,  symmysta  Dei,  petit  otia  noctis: 
Stemitar  in  terram,  lacryroaram  fluroina  stillat» 
Orans  bac  de  r« :  Deus  omnipotens,  miserere^ 
Parce  tuis^  miserere  reis,  spes  unica  mundi^ 
Constans^  invictns,  nulUus  imagine  fictus ; 
Sub  quo  curvantur  reges^  calique  rotantur ; 
Per  mortem  Nati ,  qui  solvit  vita  barathri , 
Hostibus  infandis  ne  tradas  vis  pietatis; 
Ne  dieant  vani  quod  Fraflcia  servit  inani , 
Ne  ludant  miseri,  Deus  iste  nequit  misereri, 
Ecce  feri  Dani,  velut  inquit  vox  popularis, 
Proiege  nunc  gentem  dominum  te  rite  legentem : 
In  tua  consurgunt,  qui  perdere  cuncta  requirunt , 
Se  tibi  donantem  vd  prwcipue  famulantem , 
Gente^i  Francorum  plenos  turmis  monachorum , 
Gentes  sanctarum  cultrices  eeclesiarum  ■ 
Qui  te  glorificant ,  ^t  smictos  semper  honorant, 
Sis  memor  istorum^  sis  protector  famulorum : 
Ne  videant  hostes,  eaveat  vel  pUbs  tua  mortes , 
Per  Genitum  tecum  simul  omnitenentem 
Flamine  cum  sancto  per  quem  tibi  gloria  constat, 
Talibus  intento,  coeiestis  nuntius  astat, 
Fulget  ut  aurora ,  redimitus  veste  decora , 
Dicens :  Serve  Dei ,  da  finem  fletibus  istis , 
Hempe  Deus  Christus  iaerymarum  voee  tuarum 
CompuUus^  statuit  volum  eonferre  rogatum. 
Cnde  scias  certo  quod  gens  hostilis  ad  istud. 
Non  veniet  regnum ,  quo  tempore  duxeris  onum ; 
Postque  tuum  pnem  per  tempora  longa  manebit 
Franeia  secura  [f.  secure],  superans  hosHlia  jura. 
Pax  ft6l,  serve  Dei,  sit  tecum  gloria  Christi. 
Tunc  Domini  servus  vulturo  levat  a  pavinkcnto , 
Et  Domino  graies  pro  tali  dat  documento. 
Praesul  mane  redit  nimis  auxius  abdita  quaerens» 
Exquirit  tremulus  quae  sit  sententia  coeli. 
Quem  servus  Domini  solatur  famine  dulci, 
Dicens  :  Ne  paveas^  Pater  et  prasul  venerande^ 
Nam  donee  mundi  vitam  linquamus  uterque^ 
Francia  regnabit :  non  barbarus  hanc  violabit, 
Me  Deus  hoc  doeuit^  emli  eententia  slruxit^ 
Ipsius  inmelum  sit  regnum  jam  bentdictum. 

(45)  HujUf  Simonistitara  vide  supra  ad  annum  1 08t . 


Praesul  ad  haec  gaudens,  et  iaeto  pectore  plaudeni, 
Munera  libavit,  quae  voverat  accumulavit. 

CAPITULUM  XX\. 
Fecundabat  Christus  suam  Ecclesiam  donis  fra- 
tiaram,  quibus  accensi  nobiles  et  inclyti  perplures 
viri  relinquebant  vanam  mundi  prosperitatem,  et 
seipsos  mortiflcando  acquirere  contendebant  divi- 
nam  nobilitatem.  Interquos  tanquamsidus  aureum 
gloriosus  Arobianiensium  et  Teroroandensium  co- 

'  mes,  pulcherrimus  Simon  (45),  filius  Raduifi  comi- 
tis,  divino  amore  inflammatus  abjecit  comitatus  ho- 
norem  vel  potestatem,  reliquit  civitates  et  caslelia 
opuientissima,  reliquit  sponsam  deooratissimani, 
atque  Christum  sequi  exardescens,  de  Untis  opibus 
nudus  evasit,  et  tolam  Francorum  deserens  gentem, 

^  in  qua  inier  millia  servoram  dominabatur,  in  partes 
Italiae  se  contulit,  ob  hoc  praecipue,  ut  copiam  in- 
veniret  visendi  et  exorandi  sacratissimaro  glorioMh 
rum  apostolorum  Petri  et  Pauli  praesentiam.  Quo- 
rum  dum  sacras  memorias  divinitus  inspiratos  pia 
devotione  frequentius  adiret,  innotuit  tanti  viri  de- 
votio  domino  papae  Gregorio  septimo.  Paucis  deni- 
que  annis  diverso  [f.  Deo]  miiitans  in  simpliciuie 
et  humiiitate  cordis,  et  jugi  contritione  corporis, 
atque  in  sanctamm  exercitio  virtutum  viriiiter  se 
extendens,  propitiante  Deo,  consuromatus  est  in 
brevi :  et  quoniam  placita  erat  Deo  anima  illius« 
educta  est  de  carcere  mundi,  ut  fulgeret  inter  la- 
pides  vivos  in  diademate  coeli.  Eadem  vero  hora, 
qua  carne  solutus  ad  beatam  requiem  transire  me- 

C  mit,  vir  sanclus  Arnulfus  in  cella  sua  reclusus, 
mentis  excessu  sublevatus  est,  atque  donante  Deo, 
vidit  omnia  quae  circa  honorandum  virum  Simonem 
olim  comitem  modo  monachuro  gerebantur.  Cumqne 
post  visum  ad  se  fuisset  reversus,  feslinavit  evocare 
fratres,  ut  indicaret  eis  tantae  gratiam  visionis.  Ve- 
niunt  fratres,  quibus  annuntiavit,  dicens:  Ite,  fnh 
treSf  festinanter,  nuntiate  abbati  ac  fratribus  quia 
domnus  Simon^  oUm  comes  Vermandensis,  hodie  de 
hac  vita  recessit,  et  jubeat  abbas  velociter  celebrari 
officium  pro  exitu  tanti  viri.  Vadunt  ad  abliatem, 
nuntiant  quod  audierant.  Ille  stupens  plus  miratur, 
et  consurgens  properat  ad  inclusuro,  requirit  atten- 
tans  quis  sibi  roandaverit  (46).  Tunc  ait  liomo  Dei : 
Si  quid  falsum  aut  incertum  robis  oUm  protulissem^ 
justum  esset  ut  nobis  dilficiUus  credereiis.  At  nune 
quoniam  adhuc  in  me  falsitatem  verborum  non  re- 
peristis^  cur  tantce  duritiie  ad  credendum  estis^  ut 
rebus  incertis  me  quasi  dementari  putctisf  Notate 
diem^  notate  horam ;  et  invenietis  ita  esse  vel  fuisse 
ut  mihi  est  manifestatum.  Tunc  festinus  abbas  et 
fratrum  conventus  intrant  eccles)aro,pulsantursigna, 
canuntur  psalroi,  etsuo  ordine  celebratur  officium 
defunctorum.  Interea  suspensae  erant  mentes  eorum, 
reputantes  quod  delusi  deriderentur.  Cumecce  ante 
mensem  dierura  nuntius  advolat,  sub  ea  die  et  sub 
eadem  hora  domnum  Simonem  dicens  olMiite,  ^a 
viro  Dei  Amuifo  de  illo  fuerat  praeostensuiii. 
(46)  In  alio  codiee  legitur  quid  sibi  mandnuverii. 


1397  TITA  S. 

CAPITULUM  XXYI. 


ARNULFl  SUESSION.  —  UB.  L 


ISM 


A  dardi  nocturnae  synaxis  pnevia  nola  pulsaretur,  fl- 
lium  enixa  est.  Ecce  aulem  sequenti  luce,  dum  pue- 
rum  tractant  diligentius,  deprehendunt  ilium  absque 
oculis  esse  natum;  loca  vero  oculorum  cute  et 
came  obsila  erant,  sicuti  frons  \*el  maxilla.  Quid 
tunc  facerent  obstetrices,  nimio  angore  conster- 
n^nte  plangunt,  condolent  mussitantes ;  et  omnimo- 
dis  elaborant  ne  filii  caecitatem  mater  moribunda 
cognoscat.  Sic  sex  dies  transierunt,  et  filii  caecita- 
tem  mater  nescierat,  donet  ad  id  ventum  est  quod 
puer  baptizandus  ad  ecclesiam  ferri  deberet.  Tunc 
sane  major  trepidatio  pervasit  pedissequas,  et  totis 
nisibus  argumentaiitur,  ne  illa  tandiu  celata  oecitas 
in  notitiam  vulgi  publicetur.  Adeunt  adhuc  de  recenti 
partu  aegrotam    genitricero,  persuadent  ut   filium 


Non  longe  ab  urbe  Suessorum  commanebat  vir 
nobilis,  militiae  actibus  implicitus,  nomine  Gui- 
do  (47),  habens  uxorem  pietatis  cultricem,  nomine 
Ermengardem.  Hi  ambo  flore  divitiarum  vernabant, 
et  pietatis  operibus  abundabant.  Is  itaque  Guido 
quodam  tempore  valida  aegritudine  depressus  lan- 
guebat,  et  amissa  facultate  dormiendi  vel  mandu- 
candi,  a  suis  desperabatur,  atque  velut  jam  mortuus 
ab  amicis  plangebatur.  II is  ferme  diebus  conjux 
ejusdoloreet  angustia  partus  jam  vicini  anxiabatur, 
et,  duplici  timore  atlrita,  hincpropriam,  hinc  mariti 
mortem  formidabat.  Tantis  irretita  tormentis,  unum 
sibi  credidit  remedium,  si  suoset  marili  casus  ora- 
tionibus  sancti  Arnulfi  commendasset.  Mittervsque 
nuntium,  fidelem  domesticum  clericum,  tam  suum  ^  prius  raittat  ad  Amulfum  sanctum  Dei  quam  fera- 


quam  mariti  periculum  auribus  illius  lacrymabiliter 
ftllegavit.  Servus  autem  Christi,  vt  erat  ex  Dei  dono 
valde  praescius  futurorum,  oratione  praemissa,  eidem 
feminae  remandavit  dicens  :  Vade^  frater,  et  dulcit' 
timoB  sorori  nostroe  hwc  diligenter  cum  festinalione 
reporta  :  Duce  sibi  angmstia  grates  imminent ;  quas 
propitio  Deoy  bono  exitu  superabii :  tertia  vero  an' 
gustia  ingruit,  quam  ipsa  ignorat^  qua  ideo  erit  gra-- 
Bi«r,  quia  irrecuperabilior.  JSam  vir  quidem  ejus, 
quamvis  modo  langueat  po$t  modum  convalescet,  et 
stabili  incolumitate  donabitur.  Ipsa  etiam  de  periculo 
pariendi  sine  dubio  salvabitur ,  et  smb  iempore  noctis 
hujus,  priusquam  signum  noetumi  ofkii  audiatur^ 


tur  ad  baptismum.  Favit  mater  verbis  ancillarum, 
dirigensque  legatum  ad  hominem  Dei,  orat  ut  par- 
vulum  suis  manibus  tangere  et  benedicere  dignare- 
tur.  Ad  quod  vir  sanctus  respondit :  Vere  necessi 
est  ut  infantulum  videamus^  proinde  velociter  prce^ 
sentetur,  Sicut  mater  ab  angustia  et  dolore  pariendi, 
magno  Dei  munere  salvata  est^  ita  misericors  Domi^ 
nus  filium  imperfectum  ad  integrum  salvare  dignabi- 
tur.  Quibus  verbis  demonstratur  quia  infantis  inOr* 
mitas  jam  servo  Dei  innotuerat. 

Iiaque  allatum  infantem  servus  Ghristi  fenestram 
intro  tulit,  in  lectulum  cinericium  reclinavit,  et 
ipse  prostratus  in  pavimento  orationi  incubuit.  Ora- 


pariet  filium  de  quo  gaudebit,  Anxietas  vero  tertia^  q  ^^^^^  peracta,  infantulum  in  gremium  collegit,  sa- 

de  qua  modo  ipsa  non  curat^   et  quas  iUam  diutius      ''         *       '  '  '  ''     "'  --.-•-  j- 

cruciabit,  ita  se  habet :  Albricus  frater  ejus,  Coti- 

diaci  dominus^  per  consilium  suce  conjugis  Avelints 

ita  perditus  est,  quod  die  crastina  a  suis  inimicis  in 

lectulo  capietur,  et  cemprehensus  abstrahetur;  abstra- 

ctus  ligabilur,  ligatus  duris  tormentis  agetur,  et  ad 

redemptionem  suimet  arctabitur.  Redimens  autem  mo- 

ribundam  vitam  suam  thesauros  expendet ;  porro  ca* 

itellum  nec  ridebit  nec  recipiet.  Sed  mittat  velocter 

ioror  nostra^  et  tam  uxoris  malitiam  quam  hostium 

insidias  jam  ingruentes  denuntiet.  Sic  nuntiusabeo 

recedens  celeriter  remeat  ad  dominam,  refert  man- 

data  viri  sancti,  et  gaudium  pavori  mistum  mens 

matronx  concepit.  Miliens  vero  concitum  nuntium 


liva  oris  sui  loca  oculorum  pemnxit ;  et  statim  di- 
vino  munere  oculi  patuerunt,  novosque  ocellos  lux 
nova  penetravit.  Relato  puero  ad  matrem,  facta  est 
ingens  exsultatio,  et  tunc  pritnum  agnovit  mater 
se  caecum  peperisse,  quando  per  famulum  Christi 
novos  oculos  didicit  fllium  accepisse  (48). 
CAPITULUM  XXIX. 
Opportunum  cernitur  et  illud  expedire,  quo  co* 
gnoscatur  quam  subtilem  praescientiae  praerogativam 
vir  Domini  sanctus  Arnulfus  invenitur  habuisse. 
Praefati  nobiles  genuerant  dudum  filiam  vultu  deco* 
ram,  quae  per  id  temporis  jam  nubiles  annos  du^ 
cens,  a  parentibus  fuerat  cuidam  mititi  rebus  ac 
natalibus  non  impari  desponsata.  At  illa,  ut  se  ha-  > 


td  fratrem,  expresse  intimavit  quid  uxor  pertra-  D  ^^  puellaris  mobiliias,  quemdam  alium  rebus  ac 


ctasset,  vel  quid  ejus  inimici  uxore  duce  moliren- 
lur.  Albricus  autem  credidit  sorori,  sed  conjugi  haec 
neganti  magis  fidem  accommodans,  non  praecavit,  tur- 
rim  suam  et  castellum  vel  oppidum  non  munfvit, 
ideoque  diluculo  adhuc  pausans  invaditur,  capilur, 
trahitur,  ligatur,  educitur ;  et  habitatiune  vel  domi- 
nio  Cotidiaci  in  perpetuum  nudatur. 

CAPITULUM  XXVII-XXVIII. 
Eadem  deniquenocte  uxorGuidonis,  sororAIbrici, 
de  partu  laoorans,  antequam  in  ecclesia  Beati  Me- 

(47)  Ilunc  Guidonem  putat  Dormasius  faistoriaB 
Suessonica!  lib.  v,  cap.  15,  fuisse  dominum  Casti- 
lionis  oppidi  supraMatronam,  cujus  uxor  Ermengar- 
dis  erat  Alberici  comitis  Godiciacensis  soror»  de 


genere  inferiorem  plus  diligens,  refutabat  delectum 
sibi  a  progenitoribus  sponsum,  multis  juramentis 
aflirmans  se  interficiendam  a  se,  nisi  cupitis  am- 
plexibus  potiretur.  IIujus  causae  infortunio  affecti 
genitores  puellae  vimm  Dei  Amulfum  consulunt,  si 
forte  ejus  menti  dignaretur  Dominus  intimare  quid 
in  tali  conflictu  potius  agendum  susciperent.  Tunc 
vir  Domini,  auditis  brevi  rehlu  genitorum  querelis, 
opportunum  et  salubre  edid  t  responsum.  Canoniea 
est^  inquit,  auctoritas^  ne  )i«e//a  cui  non  vuU  unquam 

quibus  hic  etiam  agitur, 

(48)  Hic  puer,  nomine  Pelrus,  postea  factus  est 
Ecclesiae  Suessionensis  archidiaconus,  de  quo  Lisiar- 
dus  in  libri  iii  prsBfatiooe  infra  loquitarv 


I3S9  HARIULFl  ALDEiNfiURGENSiS  ABBATIS  liOtl 

jungatur.  Idcirco  mandatum  vobii  injungo^  ut  puellam  A  exorabat  Christl  Domini  bonitatem  ei  omnlpoten- 


amato  a  u  viro  eondonetis^  ne  ad  quodlibet  inconve 
nieru  pueltam  cogatis.  E$t  autem  Deo  notum,  et  no- 
bi$  ob  meritum  vestroB  pietatie  ostensum,  ut  pott  mo- 
dicum  temporii  videatis  (iliam  vestram  Hlum  sponsum 
nnhelanter  appetere,  a  cujus  conjugio  tam  gratanter 
ee  cupit  modo  removere :  deferte  illi  modo  suam  volun- 
tatem^  et  sic  proveniet  ut  redeat  ad  vestram  honesta- 
tem.  Tunc  illi  verbis  ejus  nimium  creduli,  nuptias 
optatas  liliae  detuleruut,  et  dilecti  viri  conjugio  iilam 
perfrui  permiserunt.  Ei  vir  ille  puella:  conjugatus,^ 
quoniam  miles  famosus  laborabat  videri,  dum  ni- 
k;ium  fertur  in  arma,  ut  sibi  nomen  acquireret,  re- 
pente  ab  armatis  perimitur,  atque  de  nova  conjuge 
novam  valde  viduam  citius  operatur.  Sic  juxta  viri 


tiam,  quatenus  ilii  Gerico  immitterel  occasicMiem 
et  compunctionem  poenitentiae,  qua  pessimos  mores 
deserere,  et  timorem  aeterni  judicii  inciperel  cogi- 
tare.  Per  fideles  etiam  viros  vel  mulieres  a  se  re- 
patriantes  monita  salutis  illi  mandabat,  quae  iUe 
aure  corporis  audiens,  fide  et  opere  ^non  servabat. 
Interea  Gericus,  mundi  prosperitate  perfunctus, 
duxit  uxorem,  nomine  Judith,  aequa  nobilitate  va- 
lentem,  generat  plures  liberos,  et  annis  plurimis 
cum  tola  domo  jucunda  felicitate  fulcitur.  Postea 
coeperunt  liberi  defungi,  et  infra  paucos  annos  vel 
unus  filiorum  superstes  non  fuit ;  ipse  etiam  gravem 
aegritudinem  incurrit,  et  quadraginta  duobus  men- 
sibus  in  lectulo  decubuit,  quod  est  annis  tribus  et 


Dei  verbum,  puella  rediil  ad  illius  sponsi  amorem,  ^  dimidio,  de  vita  desperans  et  mortis  arliculum  pne 


quem  parentes  primitus  elegerant,  illique  copulata, 
damnum  prioris  sequanimiter  toleravit.  Hoc  et  si  ab 
prdine  narrationis  nostrae  videtur  alienum,  propter- 
ea  debet  audiri  quia  iu  sancto  Amulfo  speciale 
quoddam  propbetiae  virtutis  declarat  praesagium. 
CAPITULUM  XXX. 
Rex  Francorum  Philippus,  jamdiu  per  annos  ali- 
quot  nuptiali  copulae  sociatus,  cum  videret  suam  re* 
ginam  permanere  sterilem,  famulum  Domini*sanctum 
ArnuJfum  frequentius  exoravit,  tam  per  sequam 
per  alios  clarissimos  viros,  ut  Domini  clemer.tiam 
imploraret,  quatenus  ad  regni  tutelam  et  ad  sanctae 
Ecclesiae  defensionem  filium  sibi  successurum  con- 
donare  dlgnaretur.  Abhorruil  primum  hoc  facere 


oculis  spectans.  Jam  nepotes  ejus  de  fratribus  ?el 
sororibus  nati,  terras  ejus  et  quasque  possessiones 
sibi  vindicare  aifectabant,  jam  uxorem  ejus  Judith 
absque  dote  facere,  et  ab  omni  mariti  haereditate 
alienare  conabantur.  At  illa  quid  facerel,  nuilus  lu- 
lor,  nullum  solatiQm  se  iUi  offerebat.  Tunc  conversa 
ad  Deum  exoravil  flebililer  ot  divinum  adesse  di- 
gnaretur  auxiiium,  ubi  cessabai  humanom,  ei  reeor- 
data  servi  Dd  Arnulfi  convml  marilum  mori|Htn- 
dum  questibus  muliis :  Mi  eharissimef  inquil,  con- 
jux^  ecce  tui  nati  mortui  tiua,  ecce  tui  nepotes  mor- 
tem  tuam  prceaptantes^  omma  bona  tua  in  suum  jus 
vindicare  satagunt;  ecce  parttverunt  sibi  sermonem 
malignum^  ut  te  sepulto  me  turpiter  ejiciant,  nee  con- 


fidelis  servus  Domini,  cavens  inde  hominum  favo-  ^  jugem  tuam  me  fuisse  cognoscant,  Et  quare  tua  inte-' 


rem  et  formidans  mentis  laxare  rigorem.  Tandem 
ubi  a  Tedbaldo  venerabili  episcopo  Suessionico,  el 
ab  aliis  multis  religiosis  viris  hoc  coram  Deo  bonum 
el  acceptum  fore  didicit,  secundum  quod  beatus  Apo- 
stolus  pro  regibus  et  omnibus  qui  in  sublimiute 
sunt  constituti  obsecrandum  docet,  el  hoc  primo 
omnium  fieri,  tam  bononim  hominum  suggestione 
quam  apostolica  monitione  pertractus,  oraturom  se 
promisit.  Hanc  vero  ejiis  sponsionem  cognoscens 
regina,  gavisa  est  plurimum,  et  tanquam  jam  secura 
dirigit  legatos  idoneos  ad  famulum  Dei,  multa  pre<*e 
deposcens,  ut  sibi  prsenuntiare  dignaretur  quando 
esset  jam  futurum.  At  ille  sentiens  in  corde  reginae 
fidei  constantiam,  remandavit  illi,  ut  pauperum  cu-  vv 
ram  diligenter  haberet,  intimans  quod  eorum  vox 
divfnis  auribus  vim  inferret,  ut  optatam  prolem  sibi 
Dominus  commodaret.  Regina  paruil,  et  quotidiana 
convivia  pauperibus  instauravit,  fixa  quod  oratio 
servi  Dei  uon  posset  cassari. 

CAPITULUM  XXXI. 
Vir  Domini  sanctus  Arnulfus,  cum  adhuc  tempo- 
rali.militia  esset  implicitus,  fuerat  ei  quidam  miles 
consodalis  prae  caeteris  charus,  nomine  Gericus,  qui 
recedente  Arnulfo  de  vita  saeculi,  rapinis  et  deprae- 
dationibus  altentius  insudabat,  uec  Deum  timens, 
nec  hominem  pavens,  viduas  et  orphanos  assidue 
^opprimebat.  Hanc  ejus  vituperabilem  vitam  rela- 
tione  adveutantium  comperiens  servus  Dei,  ssepius 


gra  fides  non  acquiescit  eonsiliis  tuw  conjugis^  vitam 
tuam  et  salutem  super  omnia  diligentis.  Loquere  in 
corde  Iko,  et  fac  votum  Jesu  Christo  Domino  nostro^ 
quod  servum  ejus  Arnulfumj  tuum  quondam  sodalem 
et  amicum,  lectica  veclus  visites^  et  ejus  conMitio  fe- 
met  et  omnia  tua  subjicias;et  Pater  misericordicrum 
dolores  tuos  et  nuerores  meos  respiciet.  Ai  ille  parum- 
per  recogitans,  quasi  pondus  dictorum  apud  se  exa- 
minans,  respondit  dicens  :  Sapienter  tractasti^  opti^ 
mum  consilium  invenisti,  quod  libenter  suspicio^  et  ut 
citius  fiat  et  vob  et  voveo.  Igitur  lecticam  equis  ge- 
stantibus  devehitur  Suessionem,  et  viro  Dei  in  suo 
exercitio  desudanti  perlatus  est.  Qui  congaudens 
advenisse  virum,  olim  sibi  fideli  amicitia  aunclum, 
rogavit,  imu  jussit  illum  adduci  ad  se.  Sequenti  die 
deductus  ante  fenestram,  audivit  ab  eodem  viro  Dei 
amicabilem  increpationem  :  Frater,  ail,  Gericet  tm 
miles  optimus  tuis^  pessimus  tibi^  quandiu  provocasti 
Dominum  Deum  intendens  operibus  rapinarum  t  Crede 
mihi,  prope^  fuit  interitus  tibi,  in  fauces  dracoms 
paulo  minus  incidisti.  Sed  Christo  Domino  gratias 
ago,  ille  lacrymas  meas,  ut  video,  non  despexit^  qui 
te  immissa  wgritudine  pra^edivit,  ne  usquequaque 
rapinis  incrassatus,  (ieres  esca  inimici  dentibus.  Seias 
igitur  indubitanter  quia  infirmilas  qute  te  tenuil^  diU' 
tumis  precibus  meis  a  Domino  postutata  fuit,  ui  uel 
invitus  cessares  ab  oppressione  viduarum  et  voraeitaU 
rapinarum.  Adverte  quantum  tibi  Deus  immensm  inl- 


4401  TITA  S.  ARNIJLFI  SUESSION.  —  UB  11.  1402 

tericordias  sucb  impendit  beneficium,  ut  cogno$ctu  te  A  morient^  donec  Lamberti  tui  prote  legitima  laleri$. 

nequiter  egi$$e ;  qui  tanti$  malitii$  inflammatu^,  mor-  Unde  volo  et  exhortor  te^  dulci$$ime  frater  Gerice,  ut 

$u$  leoni$  potui$ti  evadere.  Sed,  inqnies,  cuju$  /eo-  amodo  per  viam  ju$titiai  ambule$,  Eccle$iam  Dei  et 

ni$f  Audi  beatum  Petrum  divina  voce  dicentem ;  i  Arf-  $acrum  cierum  honorifice$,  pauperibu$  nihil  aufera$^ 

ver$ariu$  ve$ter  diabolu$  tanquam  leo  rugien$  circuit  imo  ablata  re$titua$,  eleemo$ynam  jugiter  et  abunde 

qu(eren$  quem  devoret  (J  Pelr.  v).  »  Huju$  leoni$  rt-  facia$;  $ic  enim  monet  $anctu$  Apo$tolu$  divitibu$ 

ctu$  $ola  Dei  pietate  eva$i$ti;  jam  nuncda  operam^  imperare.  Decima$  tua$  nunquam  retinea$,  nec  alicui 

ut  ab  eju$  voluntate  penitu$  exuari$.  At  Gericus  ait :  ea$  ni$i  cui  epi$copu$  ju$$erit  tribua$.  Agro$  tuo$  ex- 

Sancti$$ime  et  amanti$$ime  Pater^  eo  voto  eaque  de-  cole^  de  fructu  nutrimentorum  tuorum  et  de  ju$to 

liberatione  ad  tuum  coruilium  properavi,  ut  $ecundum  qu(e$tu  vivere  $tude^  cum  tui$  coloni$  mi$ericorditer 

ienorem  Dominicoi  voluntati$yjuxta  mandatum  ve$tr<e  age;  quod  $oivere  nequeunt  vel  partim  remitte,  Pnit- 

$anctitati$  vita  tnea  deincep$  componatur^  et  nihil  cipi  tuo  et  comparibu$  tui$  fidem  et  veritatem  ex  corde 

ampliu$  faciam^  ni$i  quod  consHii  ve$tri  $ententia  di-  exhibe,  de  coUati$  tibi  beneficii$  Deo  omnipotentigro' 

%^.averit,  Pro  mea  tantum  recuperatione  Deo  no$tro  tia$  age,  et  divina  cfficia  celebrantibu$  intere$$e  fre- 

prece$  offerte,  et  ego  fcedere  perpetuo  a$$ero  et  con-  quentiu$  $tude,  Ita  tibi  facienti  aderit  gratia  Dei,  et 
firmo,  quod  ulteriu$  non  faciam  quidquid  divini$  (e-  ^  dabit  pacem  rebu$  tui$j  atque  bono  fine  fungeri$ ;  lu 

gibu$  contrarium  novero,  tero  qui  huc  infirmu$  deportatu$  e$,  equitando  $anu9 

CAPITULUM  XXXII.  kinc  recede$.  0  quanta  clementia  supernae  bonitatis, 

Cum  autcm  hacc  verba  finirentur,  uxor  ejusden  quae  beatum  ramulum  suum  Amuirum  tot  virtutuin 

Gerici,  nomine  Judith,  in  vocem  prorupit  lacryma-  donis  exornavit,  ut  et  conversatio  ejus  in  coelis  a»' 

biliter,  dicens;  Sancte  $erve  Dei,  attende,  quw$0t  ^<  sidueesset,  etvitaeejusmeritum  in  terris  aliisprod- 

ea$u$  meo$,  et  fer  opemmi$erma€de$titutw.Uomo  cssct!  Nam,  juxta  quod  ex  dictis  ipsius  potest  in- 

Dei  responditei :  Dum  audio  vocem  tuam,  mox  ag*  tcUigi,  iste  miles  Gericus  merito  suae  perversitatis 

no$co  qualitatem  ei  neee$$itatem  tuam ;  et  spondeo  corani  Deo  mortuus  esset,  nisi  hunc  oratio  Arni.lA 

tibi  in  nomine  Dei  quod  adventut  luu$  vel  mariti  tui  jugiter  comitata  fuisset.  Denique  propitio  Deo,  el 

Roii  erit  infructuo$u$  vobi$.  Vnde  $cia$  eerto  quia  da-  sauus  a  viro  Dei  recessit,  et  domi  consistens  mox 

tfitur  tibi  gaudium  pro  marofe^  eo  quod  viro  tuo  fide-  filiuni  procreavit;  qui,  ut  praedictum  est,  condicto 

iiler  mim$tra$ti  in  $ua  infirmitaU.  Marilu$  enim  hic  die  ad  orlum  processil,  qui  et  defuncto  patri  succes- 

tuu$  quia  iniquitatem  rejieit,  perfecie  tanabitur,  de  sor  exstitit,  et  matri  suae  pius  nutritor  permansit. 
quo  fitium  $u$cipie$  nominaudum  Lambertum,  qui,  q  Ipsa  vcro  mater  Judith  tandiu  in   corpore  vixit, 

jnbente  Deo,  hoc  eodem  die,  peracto  anno,  na$cetur.  quousque  filius  ejus  Lambertus  legitime  uxoralusfi- 

Jlle  patri  $uccedet,  ille  tuam  $enectutem  enutriet ;  nec  lios  procreavit. 

INCIPIUNT  CAPITULA  LIBRI  SECUNDI. 

I.  De  electione  in  epi$copum  Sue$$onicum. 

II.  De  injurio$o  fratre  ob  verbi  injuriam  a  $e  remoto. 

III.  De  prophelia  futuri  reai$  Ludovici. 

IV.  De  $acratione  eju$  ab  Hugone  Romano  legato. 

y.  De  domno  abbate  Huqone  Cluniacemi  illum  fe$tive  ercipiente. 
VI.  De  con$tantia  domnt  Arnulfi,  et  amore  martyrii. 
\MI.  De  actibu$eju$  pontificalibu$. 
VIIL  De  monacho  infirmo  quem  $anavit. 

IX.  De  o$tensione  $u(e  $epulturw  alio  futurm. 

X.  De  rapta  plancay  $uper  auam  vidit  diabolum  ge$tari. 

XI.  De  pane  et  vino  multiplicato. 

XII.  De  cwca  annorum  quindecim,  quam  in  Calvo  Monte  $anavit. 

XIII.  De  causa  adventus,  et  de  adventu  eju$  in  Flandriam. 

XIV.  De  pace  inter  ¥landren$e$  compo$ita. 

XV.  De  arreptitio  apud  Turold  perva$o,  et  ab  eo  curato.. 

XVI.  De  WiUelmo-Lonao. 

XVII.  De  quinaue  fratribu$  tit/irmts,  quo$  in$imul  recuperavit. 
XVIU.  De  Folcardo  Ge$telen$i  per  sanctum  Arnulfum  curato, 

XIX.  De  muliere  mativola  rebelli^  divina  uUione  ex$tincta. 

XX.  De  eccle$ia  Sancti  Petri  apostoH  $ibi  coUata. 

XXI.  De  antiauitate  et  miraculi$  ejusdem  loci. 

XXII.  De  muliere  languida^  quam  apud  Aldemborg  $anavit 

XXIII.  De  $orore  eju$  in  $anctimonia  functa. 

XXIV.  De  adventu  eju$  in  Arvigahem^  et  largitione  nobilium 

XXV.  De  lumine  c<Ble$ti  in  atrio  refulgente. 

\XVI.  De  regre$sione  eju$  in  Franeiam,  et  repetitione  uU(B. 

XXVII.  De  ultimo  adventu  eju$  in  Flandriam. 

XXVIII.  De  pr(B$entia  obitu$  $ui,  vel  $epultur<e  $ibi  denuo  data. 
\\llli.  De  agritudineeju$antemortem. 

XXX.  De  trina  concu$$ione  cellos  in  qua  decubuit, 

XXXI.  De  pio  et  $ancto  tran$Uu  eju$. 

XXXII.  De  o$ten$ione  tumuU  eju$. 

XXXIII.  De  extensione  dexUrce  eju$  po$t  mortem. 

XXXIV.  De  $eoulturaejU$  cum  epitaphio. 


1405 


nARIULn  ALDENBURGENSIS  ABBAT18 


im 


INCIPIT  LIBER  SECUNDUS. 


CAPITULUM  PRIMUM. 

Interea  Tedbaldura,  civilalis  Augustae  Suessorum 
antistitem  jussio  divina  sustulit  cx  hac  vita,  cujus 
sedem  atque  locum  quidam  generosus,  noraine  Ger- 
Tasiut,  pro  recompensatione  palatini  servitii  impe- 
travit  donari  suo  fratri  carnali,  nomine  Ursioni,  ha- 
bitu  qiiidem  monacho,  ab  infantia  litleris  erudito, 
sed  ad  episcopale  olficium  moribus  et  animo  nequa- 
quam  idoneo.  Cujus  ignavia  vitse  et  non  canonicus 
accessus,  haud  longe  post  personuit  ad  aures  Ro- 
mani  ponlificis,  nomine  Gregorii:  qui  mox  datis 
epistolis  ad  Ilugonem  Diensem  episcopum,  et  tunc 
Galiiarum  legalum,  monuit  ut  vita  et  promotio  Ur- 
sionis  canonice  discuterentur,  et  quidquid  in.his 
sacris  legibus  obviasset,  synodali  judicio  corrigeren- 
tur.  Hinc  accidit  ut  Hugo  praefaius  in  civitate  Meldis 
{Meaux)  super  amne  Matema,  Tedbaldo  comite 
(Campaniae)  sibi  patrocinante,  teneret  concilium : 
ubi  secundum  decretum  domini  papae,  concessa  Ur- 
sioni  se  purgandi  facultate,  postquam  legitime  voca- 
tus  est,  canonice  protractus  se  praesentare  contem- 
psit,  judicio  episcoporum  noxam  subiit,  ac  proinde 
condemnatus,  clero  Suessonico  ibidem  praestolanti 
electionis  copiam  patefecit.  Tunc  igitur  consultu 
concilii  pars  sanior  xleri,  et  casati  Ecclesiae  Sues* 
sonicae  elegerunt  sibi  in  pontificem,  sanclae  religio- 
uis  cultorem  domnum  Arnulfum,  per  id  temporis 
reciusum,  et  ut  sibi  celeriter  donaretur  instanter 
acclamaverunt.  Sic  facta  et  conscripta  concordi  ele- 
ctione,  Hugo  legatus  statim  e  concilio  reverendas 
direiit  personas  ad  coenobium  Sancti  Medardi,  man- 
dans  et  monensper  epistolas,  etiam  Romanae  Eccle- 
siae  aucloritate  imperans,  ut  domnus  Arnulfus  cel- 
lam  exirct,  et  concitus  ad  concilium  Meldense  veni- 
ret,  alioquin  ut  inobediens  anathema  subiret.  Tantae 
jussionisionitruum  expavescens,  Catholica'.  Eccle- 
siae  revera  filius  Arnulfus,  licet  aegre,  paruit  man- 
datis  legali,  venilque  ad  concilium.  Quo  residente, 
repente  relecta  est  petitio  cleri  et  nobilium  populi 
Suessonici  domnum  Arnulfum  sibi  in  episcopum 
cligcntis.  £x  hinc  fit  vox  episcoporum,  Amulfum 
omni  sanctitate  ornatum,  suum  collegam  fieri  postu- 
hntium.  Sic  mox  tractus,  et  infulatus,  et  nec  ad 
modicum  se  excusare  permissus,  in  consessu  ponli- 
ficum  stalim  est  coHocalus.  Cui  altlicto  et  moerenti 
Hugo  legatus  in  virtute  sanctae  obedientiae  sacro  in- 
junxil  mandalo,  ut  deinceps  Chrisli  Ecclesiae  mini- 
strare  studeret  iu  pontificali  officio.  Jam  ita  constri- 
ctus  cessit  edictis,  et  designata  consecrationis  die 
vel  loco,  rediit  ad  monasterium  Sancti  Medardi,  ut 
futuro  itineri  necessaria  praepararet.  Quibuscopiose 
paratis,  non  suo  typo,  sed  fidelium  voto,  profectus 
est  cum  quatuor  monacbis,  et  electis  de  clero,  ve- 


A  nitque  in  Campaniam  iu  castellum  Tedbaldi  comitiff, 
quod  dicunt  Virtutes  (49). 

C.AP1TULUM  n. 
Comes  autem  Tedbaldus ,  cognito  ejus  adTento » 
cum  magno  militum  ac  nobilium  comitatu  gaudens 
eum  excepit,  obsequensque  intra  tectum  inducit. 
Jam  bora  autem  vespertina,  in  quodam  remotiori 
triclinio  vir  Domini  secretius  residebat ;  et  praefa* 
tus  comes  cum  perpaucis  nobilium  assidebat,  ac  de 
spirituaii  salute  quaeritabat,  cum  subito  vultu  routa- 
tus  et  quasi  spiritu  concitatus  :  Vocentur^  iuquit, 
ad  no$  illi  duo  (ratres,  Everolfus  et  Ottermarui; 
habco  enim  aliquid  illit  dicere,  Nec  mora  vocantur, 
veniunt.  Qui  dum  starent  ante  illum,  ait  Oster- 
maro  :  Postquamt  Domino  mi$erante,  tascularis  mt- 

^  ittice  supercilium  dereliqui^  pro  viribus  sttului^  M 
cui  fratrum  quamlibet  injuriam  aut  contumeliam  ir- 
rogassem;  et  quod  sollicite  observavi^  ab  omnibu» 
quimihi  adhcerebant  soUkitus  observari  sategi,  A'ott 
enim  pcenam  divino  ore  decretam  ei  qui  scandalisa- 
verit  unum  de  pusillis.  Cum  hcec  quam  maxhne  vera 
sint ,  quomodo^  tu  frater  Ostermare,  huic  confratri 
nostro  Everolfo  tam  infaustam  contumeliam  dicere 
prassumpsisti ,  et  nec  timori  Dei^  nec  pudori  nostro 
quidpiam  pepercistit  Vadeet  compone  iter  tuum  red- 
iens  ad  monaiteriMm^  quia  post  iantos  ineptioi  pr^ 
fusionem,  tuam  in  tia  ista  non  patior  societatenu 
Volo  enim  nostri  comites  itineris  fieri  gratos^  mites^ 
benevoloSf  sibi  invicem  servientes,  sermone  eircunt' 

n  spectos ;  non  rebelles,  aut  non  subditos.  At  ille  iupr» 
modum  consternatus,  tremula  voce  respondit :  Do- 
mine  Pater,  ubi,  qua:so^  rebellis  fui,  aut  cui  contu- 
meliam  feci  f  prorsus  nusquam.  Respondit  ei  Christi 
servus  :  Nonne  aures  mece  ad  os  tuum  fuerunt^ 
quando  dixisti  fratri  Everotfo,  te  matle  ut  caput 
ejus  mergeretur  in  latrinam,  quam  tuus  caballus  «o- 
lito  ampliorem  non  haberet  annonam  ?  Crede  nobis. 
Tale  quid  dicere  horruisses ,  si  nostras  gratice  utlam 
curam  habuisses.  Tunc  comes  Tedbaldus  haec  au- 
diens,  et  omnes  qui  aderant,  nimium  obstupuerunt; 
quomodo  rem,  secrctam  et  quasi  furtive  prolalam , 
tam  expresse  potuit  cognovisse.  Siquidem  longe  a 
se  distabant  camera,  qua  vir  Domini  residebat,  et 
caballorum  stabulum,  ubi  in  distributione  annonae 

D  hoc  fueratdictum  stultiloquium.  Tandem  provolvi- 
tur  dicti  reus  ad  vestigia  viri  sancti,  provolvuntur, 
et  caeteri  fratres,  illi  veniam  suppliciter  implorantes. 
Quibus  Dei  famulus  ait  :  Indutgeat  tibi  Dominus ; 
sed  tamen  in  hac  via  noster  non  eris  deinceps  socius. 
Tunc  ille  plorans  et  nimium  tristis  ait :  Eheu!  sanct4 
homo  Dei,  qualiter  a  te  digrediar  sotus,  vel  quaUter 
tantum  hujus  reputsce  portabo  opprobrium  ?  Putabunt 
omnes  quod  nefandum  scelus  commiserim^  et  iddrco 


(49J  Oppidum  Campaniae  dioecesis  Catalaunensis, 
ubi  Quo  monasteriai  unum  monacborum  ordiuis 


nostri,  alterum  vero  mouialium  ordinii  ftancti  Au* 
gustini. 


U05  TITA  S.  ARNULH  SUESSION.  —  UB.  n.  U06 

a  te  ejeciu»  iim.  Paree,  precor^  meo  pudori;  prmta  ^  et  timere,  multumque  metu  e(  laetitia  fluctuare. 

Gauderet  plane,  si  ex  tolo  certus  esset ;  metuebat 


venianif  ne  perpetuo  subjiciar  nuBrori,  Ad  taec  con- 
surgit  comes  Tedbaldus,  et  cum  eo  tbta  praesens 
nobilitas,  fluntque  supplices  pro  naonacho,  postu- 
lant  ei  aliquod  causs  remedium,  ne  majori  impel- 
latur  exitio. 

CAPITULUM  m. 
Tunc  vir  Dei  illius  dolori  compassus,  fratrumque 
pro  eo  supplicantium,  comitis  quoque  ac  nobilium 
TOtis  condescendens,  tulit  eum  in  partem  et  ait  : 
Tu  quidem  ob  nimiam  itoliditatem  tuam  omnino  re- 
gredi  habebig ;  sed  not  per  gratiam  Dei  tam  hone- 
stam  tibi  causam  injungemus,  ut  ex  hac  digressione 
nullum  unquam  paliaris  dedecus.  Sed  mandatum 
quod  tibi  committo  serva  secretum,  nec  alicui  dicas^ 
nisi  cui  volumus  fore  nuntiatum,  Itaque  a  nobis  digre» 
diens  civitatem  Parisius  venies,  et  reginam  Bertham 
[al.  Bertradam]  vice  nostra  visitabis^  et  annuntiabis 
iUi  optabile  gaudium^  quia  revera  in  utero  gestat  /i- 
/lum,  quem  in  sacro  fonte  vocabit  Ludovicum  (50) , 
quique  post  patris  decessum  regnum  tenebit  Franco- 
rum,  llia  tibi  vix  credet^  quia  infans  vitalem  motum 
nondum  habet,  Sed  dic  ei  ut  confidenter  eredat^  quo- 
niam  post  modicum  lemporis  sentiet  quod  portat. 
Sic  monachus  yalde  laetificatus  arripit  iter  versus 
urbem  Parisiorum,  et  reginae  paudit  amabile  man- 
datuni  dicens  : 

f(ex  rc-*4er  dominus^  tibi  niinc,  r^ina,  maritue, 

Tu  regina  pari  sensu  cupiens  generari^ 

Sa!pius  Arnulfum  rogitastis  tuncque  reclusum, 

Exorare  Deum  vobis  concedere  natum : 

Per  proceres  summos^  per  poritifices  quoque  magnos^ 

Arctius  optastis  quod  per  vos  non  potuistis^ 

Vt  daret  Ecclesiis  tutorem  Conditor  orbis, 

Calholiece  fidei  personce  consuluerunt, 

Ut  Dominum  cotli  precibus  votoque  fideli 

Expeteret  prolem^  regnandi  sorte  sequacem, 

Vobis  el  regno  donavijure  superno. 

Quod  simul  optastisj  completum  nuntio  vobis  : 

Nam  Dominus  cttli  compulsus  mente  fideli, 

Contulit  hoc  vobis,  ut  detur  gratia  prolis, 

Ventre  geris  puerum,  quod  debes  credere  verum, 

Ille  puer  magnus,  dum  vivet  mitis  ut  agnus, 

Francis  regnabit;  super  hostes  non  trepidabit, 

Pessima  delebit ;  Ludovicus  nomen  habebit ; 

Nec  tamen  hic  vivit ;  nec  eum  vivax  animavit 

Spiritus,  at  Domini  dono  mox  influet  illi, 

Arnulfi  precibufifit  filius  iste  creatus, 

llla  prse  stiipore  pailescit,  regemque  Philippum  ve- 

natibus  intendentem,  missis  pemiciter  nuntiis  evo- 

caTit.  Qui  cursim  veniens,  et  legationem  tam  gra- 

tam  avide  siiscipiens,  optatamque  diu  prolem  a 

Domino  sibi  concessam  comperiens,  coepit  gaudere 

(50)  De  hac  prophetia  iterum  Lisiardus  libro  iii , 
infra. 

(51)  Haec  quae  sequuntur  non  habentur  apud  Su- 
rium,  sed  eorum  loco  eiogium  breve  Ludovici  re- 
gis.  Atque  is  est,  inquit,  Ludovieus,  aui  modo  Fran" 
corum  regni  habenas  moderatur,  belia  intestina  pro 
viribus  eomvencit^  hostilia  fortiter  exagitat,  quanto 


B 


ne  talis  promissio  vacua  remaneret.  Tandem  vicit 
iu  regali  pectore  fldei  praesumptio,  et  prudenter  de- 
crevit  non  esse  superfluum  quod  per  talem  servum 
Dei  fuisset  prophetatum.  Noverat  certe  multiformi 
experimento,  cujus  sanctitatis  et  veritatis  exsiste^ 
ret,  per  quem  tale  praesagium  processisset. 

Post  his  quinque  dies  infans  vitalis  haberi 
Incipit,  el  matri  succrescit  ventre  gravedo. 
Laetitiam  tamen  infantis  sic  diiit  babendam, 
Ut  dolor  atque  metus  reginam  non  gravet  ullus, 
Tempore  condigno  rci  nascitur,  hic  Ludovicus 
Pacificus,  qui  sceptra  gerens,  bene  jura  gubernat. 
In  hujus  igilur  tanti  principis  praescita,  imo  impc- 
trata  nativitate,  laudanda  atque  admiranda  est  fa-« 
rouli  Christi  Amulfi  devotionis  industria,  qui  tanti 
mysterii  arcanum,  et  meritorum  praerogativa  obti- 
nere  meruit,  et  profunda  humilitate  dissimulavit. 
Nec  enim  aliquando  regi  vel  reginae  importunior 
exstitit^ut  abeis  aiiquod  peculiare  requireret,  quibus 
tanti  gaudii  beneficium  extulissel,  et  cum*  rex  et 
regina  anhelarent,  ut  ei  aliquid  magnificum  impen- 
derent,  nihil  tamen  unquam  ab  eis  expostulavit, 
nisi  ut  paupemm  curae  et  ecclesiamm  defensioni  in- 
tenderent,  quatenus  pax  et  veritas  in  eorum  diebus 
praevalerent  et  Ecclesiarum  tranquillitas  impertur- 
bata  maneret.  Anno  (51)  igiiur  Dominicae  Incarna- 
tionis  1081,  indict.  iv,  natus  est  futurus  rex  Ludo- 
Q  vicus,  orationibus  ac  meritis  sancti  hujus  Arnulfi 
impetratus,  qui  utinam  ut  bono  fine  potiatur  ejus- 
dem  sancti  sufl^ragio  sit  adjutus  ! 

CAPITULUM  IV, 

Expleto  igitur  itinere,  pervenit  ad  Hugonem  Dien- 

sem,  ejusque  insperato  adventu  idem  Hugo  gavisus 
est  pariter  et  turbatus  :  gavisus  quod  tam  laudabilem 
personam  excepisset,  turbatus  quod  ad  ejus  conse- 
crationem  nullum  episcopomm  invitasset.  Sed  totum 
Deo  committens,  repentino  nuntio  Jaetificatur,  om- 
nisque  ei  anxielas  toilitur.  Sequenti  enim  die  prae- 
sentant  se  illi  tres  episcopi,  qui  nulla  necessitate  de 
suis  locis  tunc  exierant,  sed  tacito  instinctu  ut  le- 
gatum  tunc  invisereni,  se  permotos  palam  assere- 
bant.  Patuit  ergo  omnibus  divini  consilii  manife- 
D  stum  arcanum,  et  quod  revera  huuc  in  pontificem 
consecrari  superno  judicio  esset  praefixum.  Omnia 
vero  quae  ad  opus  consecrationis  ejus  utilia  videban- 
tur,  sic  parata  et  inconfusa  evenerunt,  tanquam  si 
divinis  nutibus  aptarenlur.  Posito  super  caput  ejus 
sacro  Evangeliorum  corpore,  cum  episcopi  respice- 
rent,  invenerunt  secundum  Mattbaeum  dicta  Salvato- 
ris  :  Ex  ore  infantium  et  iactentium  perfecisti  iaudem 
{Matth.  xxi).  Dominica  ante  naulem  Domini,  quae 

auidem  in  ipso  est  pacis  studiosus,  in  armis  strenuus, 
M  verbis  cautus,  prudens  in  consiiio,  in  beiio  imperter- 
ritus,  bonorum  amans,  ejus  quce  rem  decet  frobita^ 
ti4,  et  integritatis  cultor  :  cui  tamen  si  quui  regia 
perfectionis  deest,  non  tam  iiii  quam  regni  vroeeri' 
bu9  deputandum  est. 


4407  HARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  Ii08 

accidlt  XIV  Kalend.  Jan.  consecratus  est  episcopus  A  pho  episcopo,  et  Suessionis  civftatem  Intrare  dispo- 


rum  magna  gratia  omnium,  et  cum  tota  prospentate 
diviiii  favoris  ad  sedem  Suessonicam  feliciter  est 
transmissus.  Nec  latuit  populos  Viennenses  inclyta 
fama  ejus ;  quin  potius  congregati  mutuo  se  horta  - 
bantur,  ut  iilum  vi  raperent,  et  sus  urbi  archiepi- 
scopum  intronizarent.  Tunc  etenim  Vienna  civitas 
poutiGcis  administratione  carebat.  Quo  rumore  la- 
tius  pervagante,  vir  Dei  festinavit  exire  fines  eorum, 
accelerans  exercere  salutem  animanim  sibi  specia-- 
liter  commissarum,  et  vineam  excolere,  cui  cultor 
fuerat  et  custos  ordinatus. 

CAPITULUM  V. 
Sane  Gluniacum  monachorum  agmine  gloriosum, 
dum  quasi  latenter  permeans  declinare  disponeret, 


nenti,  fit  obvius  isdem  Gervasius  cum  turba  arma- 
torum,  et  monuit  valde  ne  civilatem  intraret,  si  tan- 
dem  vivere  vellet.  Cui  vir  Dei  constanti  mente  re- 
spondit  :  Scriptum  est^  dicente  apottolo^  quoniam 
c  perfecta  charita$foras  mittit  timorem  (IJoan.  iv).i 
Et  quia  c  mihi  vivere  Christus  est,  et  mori  lucrum 
(Philipp,  i),  I  obedientiam  apostolico  mandato  miki 
impositam  conabor  implere^ne  nonobediens  mereari 
improbari.  Me  decet  audire  [f.  adire]  quccjussit  papa 
subire  :  Opilio  Christi  non  frangitur  agmine  tristi; 
habeat  me  Dominus  Deus  meus  aut  marttjrem^  siinter- 
ficior^  aut  confessorem^  si  evado.  c  Charitas  enim 
Christi  urget  nos  (II  Cor.  v).  i  Ita  dicens  animal  cui 
insidebat  calcaribus  agllavit,  ut  civitatem  velociter 


fama  comes  virtutum  non  permisit  eum  latere.  Nara  ^  subiret.  At  Gervasius  injecta  manu  arripuit  frenum 


comperiens  iter  ejus  et  causam^  iHneris  Hugo  abbas 
pnecipu»  religionis,  misit  velocius  monachos  suos 
inoccursum  ejus,  mandavitque,  et  conjurans  per 
cbaritatem  sanctae  fraternitatis,  ut  nullatenus  decli- 
naret  ab  itinere  sacri  coonobii  Cluniacensis ;  sed 
comitibus  monachis  obviam  missis,  properaret  vi- 
derefratres  ejus  gaudentes,  ejusque  benedictionibus 
avideconfrui  exoptantes.  Quam  tantae  humilitatis 
exsecutionem  vir  Domini  expavit  recusare,  et  man- 
datis  obtemperans,  direxit  viam  ad  venerabile  cce- 
Dobium  Cluniacense.  Tunc  collecto  monachoruni 
exercitu  magnoque  decore  exoruato,  obviam  ei  pro- 
cessit,  et  beatum  pontificem  eximia  cum  veneratione 


jumenti,  et|  torquens  animal,  cum  sessore  aliorsura 
digredi  coegit  utrumque.  Vir  autem  Domini  siatim 
cessit  obsistenti,  memor  Domini  dicentis  :  Amke, 
ad  quid  venisli  ?  i  (Matth.  xxvi.)  Intendebat  et  iilnd, 
quia  nec  in  hasta  nec  in  gladio)  salvat  Dominus.  Sic 
in  quantum  licuit  obedientix  roandatum  iroplevit, 
et  sedem  quam  non  cupierat  tranquiila  interim 
mente  deseruit;  sed  excoluit  pietatequam  visusest 
deseruisse  corpore. 

CAPITULUM  VII. 
Verum  qaia  non  sedes  episcopum,  sed  episcopos 
sedem  facit,  et  virtus  majeslatis  per  loca  non  scin- 
ditur,  in  quodam  castello  ejusdem  dioecesis,  voca- 


excepit;nectantumpropterej^is^^^^^^^  Ulciaco  (Oulchi),  solatio   Tedbaldi  comitis. 

.  .*    ...    ^...      ^*  .  mansionem,  ac  sedis  vicariam  sibi  statuit :  ubi  con- 

venientibus  Ecclesiarum  praelatis,  et  senioribus  de 
clero,  concurrentibus  etiam  promiscuis  populonim 
ceetibus,  poenitentiam  confessis  et  reparationem  la- 
psis  streuue  ac  fideliter  procurabat. 

Pontificis  studium  colit  omnis  grex  populorum, 
Praesulis  ofiicium  clerus  sitit  Ecclesiarum  : 
Consecral  ecclesias,  clerum  docet,  agmina  firmat, 
Praedicat,  absolvit,  baptizat,  chrismate  tingit ; 
Coetibus  haud  stultis  dilTundit  verba  salutis  : 
Lapsis  dat  veniam,  contritis  corde  medelaro, 
Se  sponsum  viduis,  patrem  dedit  esse  pusiliis  : 
Virginibusque  tamen  studuit  conferre  juvamen; 


propter  prioris  vitae  sibi  notum,  et  Deo  gratum  nie- 
ritum.  Nam  antea  idem  vir  sanctus  Arnulfus  ipsius 
abbaiis  Cluniacensis  magisterio  et  regiminio  jugiler 
utebatur,  unde  et  fama  manaverat,  quod  in  electione 
ipsius  Ecclesia  Suessionensis  consilio  ejusdem  ab- 
batis  fuisset  confortata.  Quem  honorifice  susceptum 
et  benigne  habitum  sedulus  explorator  obsedit,  non 
typo  curiositatis,  sed  fervore  sanctae  charitatis,  pro- 
ponens  quaestionem  de  Scripturis,  et  earum  solutio- 
nem  ab  illius  ore  eliciens,  ut  tali  indagine  rescire 
posset  utrum  in  promptu  haberet  proferre  nova  et 
vetera,  ne  commissa  sibi  Ecclesia  minus  justo  spiri- 
tuali  alereturdoctrina.  Denique  sic  contigit  ut  quem 
idiotam  et  agrestem  existere  domnus  Hugo  pius 


abbas  extimuerat,  zelo  chariutis  hunc  doctrina  flu-  D  ^***'*^"'*  charum  se  cunctis,  sprevit  amarum. 


entis  exundare  et  eloquii  facundia  non  medtoeriter 
vigere  laetus  expertus  sit.  Sed  praedicti  Hugonis  vel 
forevem  istic  memoriam  videre  animus  sitit.  Fuit 
nempe  corpore  et  corde  castissimus ;  monasticae  in- 
stitutionis  vitaeque  reguIaris'salor  et  custos  perfe- 
ctus,  probatorum  monachorum,  et  honestissimarum 
personarum  nutritor  indesinens,  et  saucUe  Ecclesiae 
auctor  [f.  tutor]  etdefensor  fervens.j 
CAPITULUM  VI. 
Occupabat  sedem  Suessonicam  non  Ecclesia  ju« 
re,  sed  palatii  favore  episcopus  Ursio,  Gervasii  re- 
galis  dapiferi  germanus,  et  idcirco  rebus  episcopii 
atebatur,  quoniam  regius  favor  ob  gratiam  fratris 
eumdem  comitabalur.  Venienti  igilur  domno  Amul- 


Ecciesiae  cultum  coluit  super  omnia  rouitum, 
Pervigil,  exorans,  roundi  crimina  plorans. 
Nec  tulit  indignum  famulis  se  ferre  benignum, 
Vir  pius  et  laetus,  praedulci  famine  fretus, 
Omnibus  omne  gerens,  sceleratis  valde  resisteas; 
Praestans  vitalem  non  sc  tulit  exi&ialem, 
Sic  Domino  gratus  patuit,  sic  mente  l)eatus, 
Fieret  in  Christo  laus,  gloria,  sorde  carendo. 
CAPlTULUM  VIII. 
Commoranle  autem  viro  Dei  in  eodem  loco,  acci- 
dit  graviter  infirmari  monachum  ac  presbytemm 
Everolfum,  ipsi  antistiti  per  omnia  deyotum,  quem 
pro  utilitate  sui  diligebat  plurimuro.  Jamque  isdm 
pro  acerbitate  fervidi  languoris  credebat  ae  morit»* 


U09  TIIA  S.  ARNULn 

riim,  et  idcirco  postulaTit  episcopum ,  ut  sacro  eum 
oleo  perungeret,  suumque  exitum  suffiragiis  pnemu- 
niret.  Cui  episcopus  lumine  prophetiae  iliustratus, 
ait :  InUmffe$tiva  sunt  quas  flagitat ;  quibui  ideo  non 
annuOy  quia  divince  ditpotitioni  contraria  scio,  Nam 
non  ego  te  ungere  aut  sepelire  habeoy  sed  tu  me  alio 
tempore  alioque  in  loco  obeuntem^  ungendo  et  sepelien' 
do  saeris  oficiis  prosequeris.  Et  ilie  ait  :  Ad  vestri 
transitus  obsequium  quomodo  ego  tantillus  possim  ac' 
eedere^  cum  episcopi  vel  abbates  itlud  debeant  cele-- 
brare  ?  Ad  quem  pnesul :  Scias  certissime  quod  ad 
mem  unciionis  vel  tumulationis  exsequias,  nuUus  epi^^ 
sc(/pomm  aut  abbatumconveniet,  Sedper  tuoe  dilectio- 
nis  servitium  omnia  circa  me  complebuntur,  Sed  jam 
modo  surge ;  ad  ecclesiam  vade ,  et  missam  faciens^ 
Salvatori  nostro  gratias  age,  At  ille  dixit  :  Domine 
Pater^  viginti  et  uno  diebus  non  manducavi^  et  quo* 
modo  imperas  ut  surgam  ,  vel  ad  ecciesiam  pergam^ 
dum  corporis  vires  nuUas  habeam  f  Tudc  pontifex 
alludens  tenuit  manum  ejus,  et  dixit :  Ecce  dico  tibi^ 
in  nomine  Jesu  Christi  velociter  surge ;  et  quw  tibi  im* 
peravi  hilariter  comple.  At  ille  surrexit,  et  seipso  for- 
tior  ad  ecclesiam  ivit ;  orationem  fecit,  missam  can- 
tavit.  Reverso  ab  ecclesia  ipsemet  vir  Dei  cibos  ap- 
posuit,  poculum  ministravit,  ct  sic  sanissimum  fa* 
ctum,  eodem  die  in  comitatu  sui  itineris  Jllum  socium 

habuit. 

CAPITULUM  IX. 

Idem  vir  Dei  sanclus  aliquando  ab  eodem  fratre 

requisitus  quando  et  quomodo  vel  ubi  futurus  esset 

transitus  ejus,  respoudit :  Non  muUum  tempus  suc- 

ctsseratj  postquam  divince  voluntatis  consilio  episco* 

pus,  liut  indignus,  ordinatus  sum,  cum  sentirem  mona- 

ehos  SanctiMedardiet  clericos  ecclesias  (52)  Sancti  Ger- 

vasii  invicem  altercari  velle  pro  exuvHs  futuriscorporis 

mei,  totis  visceribus  imploravi  Regem ,  ctct  omnia  vh- 

ffwif ,  ut  dignaretur  aperire  mihi  quando,  et  ubi  pras- 

fixus  esset  transitus  de  corpore  mortali ,  sive  locus 

deputatus  mece  tumulationi.  Et  quadam  nocte  his  pre- 

cibus  incumbenti,  astitit  visio  teati  Petri  apostoli, 

tclibus  verbis  me  instruens  atque  confortans  :  In  re- 

gione  Flandricc  est  locus  Domino  nostro  Jesu  Christo^ 

sub  titulo  nominis  mei  consecratus,  ubi  multa  signa 

Christo  volente  facta  sunt,  ad  cujus  honorem  vel  pro- 

vectum  renovandum  impetravi  a  Domino,  ut  in  eodem 

loco  debeas  sepeliri,  qualiter  te  Christo  glorificante, 

idem  locus  splendore  meritorum  tuorum  illustretur, 

et  ad  lucem  sanctm  religionis,  te  inchoante,  reducatur. 

Cui  ego  :  Domine,  cumille locus  ex  toto  mihi  sit igno- 

lus,  et  a  dixcesi  mihi  commissa  alienus,  qua  ratione 

potero  illuc  venire  sepeliendus  ?  Ille  respondit :  Tu 

audisli  quam  scrpius  quia  i  non  erit  impossibile  apud 

Deum  omne  verbum  (Luc.  i),  i  proinde  de  hoc  non 

solliciteris,  quia  mox,  ut  erit  tempus,  paratum  est 

Domini  opus.  Romanus  pontifex  tibi  mandatum  in- 

junget^  per  quod  adventus  tui  in  Flandriam  fiei  causa. 

Pax  Christi  tecum,  pax  nostra  simul  comitetur  in 

(52)  Ea  est  ecclesia   cathedralis  Suessionensis, 
quae  sub  SS.  Gervasii  et  Protasii  titulo  Deo  dicata  esl. 


B 


SUESSION.  —  UB.  n.  ##10 

A  anmm.  His  talibus  monitis  eonfortatu$^  credo  quod 
non  eril  vacuum  qnod  dignatus  est  spondere  primui 
gpostolorum,  Sed  et  («,  charissime,  custodi  diligentefs 
ne  talia  euiquam  quandiu  spiro  audeas  confiteri. 
CAPITULUM  X. 
Populorum  frequentia  undique  adeum  properante, 
quoriim  morbis  expiandis  attentius  insudabat,  qua- 
dam  die  in  exedra  stans,  et  per  fenestram  foraspro* 
spiciens ,  vidit  in  platea  subjacente  hominem  anhe- 
lum  gradientem ,  et  super  collum  plancam  bajulan- 
tem ;  moxque  dixit  circnmstantibus  clero  et  militi- 
bus  :  Pianca  iila  quce  eminus  bajulatur  rapina  est, 
Circumstantes  responderunt :  Et  unde  hoc  agnoscere, 
0  domine,  potuisti  ?  Respondit  Dei  servus :  Certissi- 
mum  habeo  rapinam  esse,  quoniam  hac  eadem  hora 
auctor  rapince  diabolus  collum  hominis  insidiando 
premit.  Aiunt  ei :  Et  possumus  requirere  an  ita  sit  ? 
IHcit  sanctus  :  Facite  ut  vuitis.  Mox  de  illis  unus 
pro  omnibus  in  agilem  cursum  se  celeriter  dedit,  ct 
gerulum  plancae  sic  afifotus  :  Beus  1«,  o  homo !  Pianea 
ista,  quam  sic  anheius  bajuias,  unde  rogo  tibi  prov&' 
nit  ?  Respondit  ille  :  Apud  Nantoiium  viiiam  in  quo' 
dam  auuitu  interfui;  et  hanc  ibi  piancam  rapiem 
acquisivi,  His  percunctator  auditis,  ad  eos  qui  se 
miserant  celer  rediit,  et  viri  Dei  testimonium  ex  toto 
fuisse  veridicum,  stupentibiis  nuntiavit.  In  hoc  au- 
em  quaedam  similitudo  est  de  beati  virtute  Marlini, 
qui  quondam  ad  Avitianum  (55)  superbum  comitem 
veniens,  diabolum  super  caput  ejus  incubaKtem 

r  aspexit.  ^ 

^  CAPITULUM  XI. 

Quodam  tempore  dum  cujusdam  vici  plebitaneam 

ecclesiam  esset  dedicaturus ,  clientibus  suis  et  vi» 

sociis  futuris  dixit :  Taii  rogo  semita  ad  iiiam  not 

ecciesiam  conducite,  quaiiter  confiuens  popuius  nesciai 

qua  nos  iiio  via  debeamus  pervenire ;  et  aiiquid  aii-^ 

mentorum  vobiscum  comportate,  ut  post  itineris  iabo» 

rem,  vei  ad  modicum  vaieamus  corpora  recreare,  lla- 

que  semita  remotior  ac  devia  arripitur,  nec  tamen 

fervor  populi  sitientis  hoc  argumento  sedatur ;  sed 

sub  omni  celeritate  grandis  multitudo  ante  illum  et 

post  adunatur.  Quod  cernens  Dei  servus,  in  laudem 

Conditoris  erupit,  et  faroulantibus  sibi  dixit :  Quid' 

quid  aiimentorum  hic  habetis  profertCy  ut  post  iaborem 

D  vi<B  vires  eorporum  vaieamus  *  reparare,  Nec  mora» 

proferuntur  claustrales  panes  quinque,  vini  quoque 

funduntur  quinque  vascula,  juxla  modum  clauslr^i- 

lis  justitiae ;  et  expansis  in  herba  tapetibus,  vir  Do- 

mini  resedit;  profluaturba  illum  gregatim  ambiente. 

Tunc  benedicens  panes,  paucos  quideni  numero,  sed 

multos  numeri  mysterio,  jussit  omnibus,  qui  undi- 

que  considebant,  ex  eodem  pane  distribui,  vinum 

quoque  illis  ad  satis  propinari.  Bes  itaque  tuiic  ge* 

sta,  in  hoc  visa  est  digna  magno  miraculo,  quoniam 

ille  panis,  illudque  vinum  tam  abunde  cunctis  suiTe- 

cit,  ut  dicerent  se  bene  refectos  et  copiose  satiatos. 

Etiam  quidem  illorum ,  de  iUo  pane  spe  credula 

(55)  De  Avitiano  comile  agit  Sulpicius  Dialogo  5 
De  virtutibus  S.  MartinL 


Uil 


HARIULFI  ALB«ttUaGISI81S  ABBATIS 


1411 


quagdam  partieulas  reportarunt ;  qtiae  languentibus  A  gradus  sui  honorem  et  rerum  focultaten  amltiaaelv 

■w\atA<k    annAAifla»    iniatii    cni    AftliihrA  rAnriAHiiinn  nrok-        nrA^lamavit    la^ririnQhilifikr     TAnfqn  AinA    a*   «IKS  ^: 


postea  apposits,  gustu  sui  salubre  remedium  prs- 
buerunt.  Manducantium  vero  et  gaudentiura  caterTa, 
praeter  praesuUs  comilatum,  sepiingenlorum  nume- 
rum  superavit. 

CAPITULUM  Xlf. 
Rogerus  comes  Porcensis  in  castello,  quod  voca- 
tur  Calvus-Mons  (54)  Remensis  provinciae,  ecclesiam 
conslruxit  :  ad  cujus  dedicationem  faciendam,  ma- 
gnis  precibus  invitavit  sanctum  Arnulfum  Suessio- 
nensem  episcopum.  Yentum  est  usque  ad  id  ut,  ba- 
silica  consecrata ,  altare  consecretur.  Et  tunc  resi- 
dente  episcopo  et  pauiuiura  respirante,  accessit  co- 
mitissa  ducens  in  manu  sua  mulierem  quindecim 
annis  caecam ,  et  genu  flexo  ante  ilium  ait :  Pie  do-  valere 
mine^  miserere  huic  misellcB,  et  lua  sancta  oratione^      Gregoi 


iHceque  manus  impoiiiione ,  lumen  illi  ocuiorum  suO' 
rum  clementer  restitue.  lUo  autem  negante,  et  sa  in- 
dignum  magis  clamante ,  caeca  mulier  diiit  :  Epi- 
tcope  Dei,  ne  differas ,  quoniam  ccelitus  mihi  est  pro^ 
missum  quod  tactu  manus  tuce  lumen  recipiam  ocu- 
lorum.  Et  ilie  statim  lacrymis  suflusus  oravit,  deite- 
ram  cum  signo  crucis  oculis  mulieris  apposuit ;  et 
coniinuo  lumen  clarum  muUer  ipsa  recepit.  Hujus 
nuracuU  inspectores  fuerunt  Algelrannus  vir  facun- 
dus,  beati  viri  tunc  archidiaconus,  et  postea  Laudu- 
nensis  episcopus  ;  Radulfus  Viridis,  postea  Remo- 
rum  archiepiscopus,  ad  quem  scilicet  hujus  operis 
praefatio  dirigitur ;  abbates  convocati  et  prxpositi 


proclamavit  lacrymabiliter.  Tantae  ejos  et  sHu  ti- 
milium  calamitati  compatiens  domnus  papa,  decre- 
vit  suis  epistoUs  animos  comitis  Rodberti  turbidot 
t  feroces  ad  lenitatem  provocare,  ut  suspectis  sais 
plene  indulgere,  aut  certe  facultatem  se  purgandi 
concederet.  Sed  quia  nemo  potuit  inveniri  qui  apo- 
stolici  Ulleras  in  praesenliam  comiUs  Um  oflensi 
deferre  praesumeret,  res  in  longum  dilata  est.  Tan- 
dem  memoriam  subiit  constantia  sanctitatis,  et  fer- 
vor  charitatis  hujus  sancti  viri  Amulfi  Suessionici 
episcopi.  Idem  in  palatio  domini  papae  celebre  in- 
notuit,  hunc  esse  procul  dubio  qui  apostolici  man- 
data  comiti  Rodberto  praesentare  incunctanter  prae* 
valeret.  TaU  Undem  consilio  animatusdomnus  papa 
^rius,  scriptas  et  buUatas  epistolas  dirigit  reve- 


rentissimo  ponliflci  Arnulfo,  mandans  et  imperans 
ut  litleras  interventrices  et  personas  de  quibus  age- 
batur,  ad  praesentiam  comitis  Rodbeni  in  suo  con- 
ductu  oflerret,  iUisque  veniam  vel  copiam  se  pur- 
gandi  ad  honorem  apostolicae  sedis  impetraret.  Ilac 
igitur  causa  bifariae  justitiae,  id  est  obedientiae  prin- 
cipaUs,  et  fraternae  compassionis,  aUigatus  vir  pie- 
tate  fortis,  non  immemor  apostoUcae  sibi  praeosten- 
sse  sponsionis,  cum  quibusdam  iUoruui  venit  ad  op- 
piduni  Insulam  (56)  nuncupatum,  ul)i  reperto  co- 
mite  Rodberto,  sacra  apostolici  praesentavit.  Quae 
dura  legerenlur,  intcrira  accusati  clam  se  submit- 
tentes  teiiuerunt  pedes  ejus.  0  furorl  o  rabies!  o 


ecclesiarum  plures;  ipfecomes  Rogerus,  et  comi-  c  ^^^^^  ^^^*'^  amara,  quae  tunc  fronte,  oculis  ct  toio 

flicoo  Aiiic  •   #>1a«>iio  miilt.iB  A*  >kM.....I..»  :^A_:. Villlii  tf«/\milic    Ia«>Kiiam...«     «....v^.l^ ;. 


tissa  ejus  ;  clerus  multus  et  populus  infinilus ,  quo- 
rum  voce  laus  Dei  nostri  celebrata  est  celsa  voce, 
pr^j  honore  rei  gestae  cunclis  vociferantihus  :  Te 
bcum  laudamus, 

CAPITULUM  XIII. 
Qualiter  sane  regionem  Flandrensium  petieril,  et 
q4iae  causa  illum  ad  illas  partes  retraxerit,  compe- 
lens  descriplionis  ordo  jam  narrandum  exposcit. 
Robertus  (65)  igitur  tunc  comes  Flandrensium  in- 
festus  fuerat  quibusdam  nobilibus  ac  ditioribus 
gentis  suae,  qui  hoc  consilium  tractaverunt,  ut  Rod- 
berto  feroce  comite  dejecto,  miliorem,  ut  putabant, 
principem  sibi  providerent,  Ralduinum  scilicet  co- 
roitem  Montis-Caslrorum.  Tale  consilium  illorum 
postquam  oomiti  Rodbcrto  innotuit,  omni  molimine  ^ 
suos  proditores  intercepit,  aliquantos  perimens,  ali- 
quantos  proscribens,  quosdam  etiam  rebus  et  ho- 
noribus  nudatos  extra  patriam  exsulare  compulit. 
inter  quos  Arnulfus  Morinorum  arshidiaconus,  et 
ecclesiae  Reati  Audomari  (S.-Orwer)  praepositus,  de 
omni  sua  rerum  vel  oflicii  facultate  depuisus,  multis 
diebus  profugus,  intolerabilem  calumniam  est  per- 
pessus.  Qui  sero  ad  cor  rediens,  Romanum  papam, 
nomine  Gr^orium,  expetiit,  et  quanta  calumnia 

(54)  Calvus-Mons,  vulgo  Chaumont,  oppidum  dice- 
cesis  Remensis  prope  Castrum  Porcense ,  vulgo 
thateau-Porcten.  Ecclesiam  de  qua  hic  mentio,  ab- 
baiiaetitulo  iUustratam  nunc  possident  Praemonstra- 
lenses,  ut  notat  Mariotus  Metrop.  Rem.  tom.  II. 


vultu  comitis  ferbuerunt,  quando  sensit  exosos  suos 
teiigisse  pedes  suos.  Sed  quid  iUa  ferocitas  ante  ti- 
rum  justum  faceret?  Adfuit  ille  qui  respicit  terram 
et  facit  eam  tremere  (Psal.  ciii),  et,  tam  obteuCi 
sanctitatis  ejus  quam  pro  reverentia  sedis  aposto- 
licae,  salus  et  vila  rerumque  facultas  indultae  sunt. 
Ecce  quam  vera  et  quam  miranda  sunt  consilia  Deil 
Quis  hoc  excogilare  potuit,  ut  nequitia  proditorum 
verteretur  in  occasionem  salvandorum  populorum ! 
quis  scire  vel  cogitare  poluit,  ut  grandis  furor  irati 
comitis  redirel  ad  magnum  honorem  famosi  praesu- 
Us!  Sed  interim  sileat  omnis  caro,  ut  appareat 
quid  Jesus  Dominus  decreverit  operari  in  servo 
suo. 

CAPITULUM  XIV. 
Quia  nempe  illo  in  tempore  per  quaedam,  imo  per 
cuncta  Flandriae  loca,  quotidiana  homicidia,  ei  In- 
satiabiles  humani  sanguinis  efl^usiones  pacem  et 
quielem  totius  regionis  turbaverant,  ob  hoc  magnis 
precibus  maxima  nobilium  multiiudo  impetravit  ut 
loca  in  quibus  maxime  atrox  crudeliUs  saeviebai, 
praesul  Domini  visitaret,  et  mentes  Flandrigenanim 
indociles  ac  cruentas,  de  pacis  ac  concordiae  bono 
aUquatenus  commoneret.  Qui  in  spiritu  sentieos 

(55)  Robertus  Friso,  vulgo  dictus,  quipulsis  Ri- 
childe  Ralduini  comitis  reUcta  ac  ipsius  miis.  comi- 
talura  Flandriae  occupavit. 

(56)  Hodie  urbs  est  Flandriae  insignis,  imo  ejus 
caput,  vulgo  Liii^.  * 


U13  TITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  -  Lnii  D.  UI4 

hoc  acceptum  coram  Deo»  el,  ut  praescriptum  est,  A  ^^  vobii  ferat  illi  iolamen,  Una  omnesTOce  diienint : 


sciens  divina  jussione,  et  bcati  Petri  apostoli  inter- 
ventione  huc  oportere  venire,  tanto  citius  acquievit 
eorum  precibus,  quanto  ceriius  aspiciebal  hsec  om- 
nia  actitari  divinitus.  Nobilium  itaque  ac  magnato- 
rum  stipatus  caterva  venit  ad  Brugense  (Druges) 
oppidum,  et  inde  in  Fiandriam  interiorem  ad  Aide- 
burgensem  vicum.  Quibus  in  locis  tanta  rabies  occi- 
dendi,  tantusque  inerat  luror  ulciscendi,  ut  humano 
sanguine  assidue  cruentari  jucundum  haberent,  et 
vel  una  die  a  caedibus  cessare  ignavum  atque  im- 
probum  «stimarent.  \ix  pater  filio,  vix  filius  patri 
parcebat;  frater  germanum,  nepos  avunculum  vel 
patruum,  quin  et  patruus  nepotem  pro  modica  causa 
neci  tradebat.  Horum  autem  diaboiicam  rabiem,  et 


Anathema  sit  inter  noi  quicunque  auxilium  illi  de~ 
deritj  niii  ad  custodiendos  sermones  vestros,  Ita  epi- 
scopus,  quasi  promissis  delinitus,  aquam  benedi- 
ctam  cum  exorcismi  permistione  conferit;  de  qua 
juvenis  aspersus,  statim  diaboli  pervasioneni  evasit, 
etsensibussuis  sobrie  functus,  pacem  elconcordiam 
speciali  devotione  servavit. 

CAPITLLUM  XVI. 
In  eadem  villa  Turhold,  gestum  fuit  aliud  non 
minus  mirandum.  Quidam  miles  Aldenborgcnsis 
indigena,  nomine  Willelnius,  statura  et  agnouiiue 
Longus,  habuerat  filium  jam  adiiltum  tirocinio 
mancipatum,  sed  furtis  ct  rapinis  plus  inleiiluni. 
Qui  filius  dum  quodam  tempore  in  douio  cujus- 


tam  ikugensium  quam  Fumensium  (Furnes)  ac  Al-  B  dam   Sigeri  luce  clara  rapere  nileretur,  ab  ipso 


deborgensium  insanam  perniciem,  vir  Domini  Ar* 
nulfus  verbo  dulcifiuae  prxdicationis  et  exemplis 
eximiae  «anctitatis  mirabili  modo  mansuefecit,  et 
corda  crudelium  ad  concordiae  tenorem,  licet  valde 
laboriose,  complacavit.  Nam  instante  illo,  et  oppor- 
lune  atque  importune  pnedicante,  et  crebriiis  se  il- 
lorura  vestigiis  prosternente,  tandem  inimicitia  so* 
pita  est,  et  de  infestissimis  inimicis,  in  tenaces 
amicos  arctius  sunt  confocderati. 
CAPITULUM  XV. 
Hac  in  re  ehixius  laborans  venit  in  villam,  quae 
appellatur  Turhold;  nam  et  ibi  hostis  antiquus 
ignem  IHium  flammasque  rixarum  sptraveral.  Cum- 
que  proximos  effusi  sanguinis  alloqueretur,  ul  pacis  p 
f«cdera  inirent,  et  diabolica  incendia  sopirent ;  erat 
ibi  quidam,  nomine  Herradus,  Herradi  [al.  cod.y 
Eraldus,  Eraldi]  filius  presbyteri,  qui  maluit  surda 
aure  monita  pacis  spernere,  quam  seipsum  vel  pro- 
ximos  ad  pacis  studium  informare.  Atrium  itaque 
ecclesiae,  in  que  stubat  episcopus,  visus  est  exire, 
ut  absens  monita  justitiae  pronius  posset  declinare. 
Diaumque  fuit  episcopo  :  Ecce  unus  recedit  in  quo 
quam  maxime  causa  consistit,  Statim  episcopus  e 
vestigio  prosecutus,  utqiie  ad  comitis  stationem, 
illum  subsequendo,  pervenit,  et  ante  pedes  illius 
solo  tenus  prostratus  humilitcr  exorabat,  ut  ad  con- 
cordiam  pacis  redire  debuisset.  IIIc  vero  typo  ju- 
venilis  arrogantiae  inflatus  subsistere  noluit,  sed  ve- 
rilus  ne  ab  aliis  teneretur,  in  fugae  ciirsum  perni- 
citer  se  laxavit;  fugienli  vero  malignus  spiritus  in- 
siluit,  et  in  amentiam  versum  seipsum  dentibus  et 
ungulis  dilacerare  cpegit.  Quo  comperto,  amici  vel 
aflines  venerunt,  et  ligaverunt  amentem  et  daemonio 
plenum,  et  pertraxerunt  stridentem  et  motibus  re- 
pugnanlem  in  domum  patris  sui.  Deinde  adeunt  san- 
ctum  episcopum,  obsecrantes  plurimum  ut  superbo 
el  fatuo  ignosceret,  nec  injuriae  irrogatae  memor 
esset.  Quibus  servus  Domini  dixit :  Injuriam  jno 
verilate  itlatam  ampleclor;  sed  de  cordis  iliius  ito- 
liditate  ptus  afficior :  unde  si  vultis  ut  pro  illius  libe- 
ratione  Dominum  exurem,  facite  nobis  cerlitudinem, 
ut  vos  omnes,  velit  ipse  aut  noUt^  teneatis  firmam  pa- 
cem,  et  si  litigium  aut  seditionem  eommoverit,  nemo 


Sigero  gladio  percussus  citius  mortuus  est.  Qui 
Sigerus  cemens  se  peccasse  in  morte  tironis,  quam- 
vis  juste  perempti;  adiit  venerandum  sanctum- 
que  virum  Arnulfum  episcopum,  rogans  ut  mede- 
lam  verborum  adhiberet ,  ad  sanandum  ulcus  tanti 
piaculi.  Vir  autem  sanctus ,  qui  seipsum  obtulerat 
in  prxparationem  Evangeiii  pacis ,  impiger  exiit  in 
campum  Sigeri,  subiturus  duellum  coutra  potentlas 
diaboli ,  et  armatus  scuto  fidei ,  viriliter  decertavit 
rapere  vasa  fortis  maligni.  Adunatis  vero  cum  pe- 
remptore  juvenis  propinquis  ejusdem  interfecti,  sc- 
minavit  verbum  justitiae ,  verbum  veritatis  et  pacis, 
et  auctore  Deo ,  pacificavit  Sigerum  cum  Wiilelmo 
Longo,  videlicet  patre  interijpcti.  Posiea  Willelnuis, 
a  quibusdam  malignis  increpatus ,  cur  filii  mortera 
tam  leviter  indulsisset,  coepit  pcenitere  de  benefa- 
cto,  et  iterum  cocpit  locuni  captare,  quo  suiueiel 
vindictam  de  Sigero.  Nec  cedebat  ei  locus  ultionis, 
donec  recursu  temporis,  circa  festum  sancti  Joaunis 
in  nundinis  Turholdensibus,  veniente  fortuilo  Si- 
gero  ut  vestem  emeret ,  illum  Willelmus  gladio 
acutissimo  cervice  tenus  perculit,  et  exsanguem 
factum ,  non  mortuum ,  in  cartallum  quo  vestes 
jacebant  dejecit.  Stalim  omnes  nundinae  turbatae 
sunt.  Fit  clamor  et  indignatio  in  populis,  cur  co- 
mitis  pacein  temerare  praesuinpsisset.  Curntiir  ad 
comitem  ,*qui  praeseiis  in  doino  sua  Turholdi  con- 
sistebat ;  nuntiatur  ei  probrose  illum  jam  niliili  va- 
])  lere  qui  suas  celebres  nundinas  nequisset  defensare. 
Prosilit  comes  Rodbertus  animo  eficratus,  jubet  con- 
tinuo  percussum  et  percussorem  sibi  sisti.  Interim 
audit  a  suis  militibus,  quod  Willelmus  Longus  hu« 
jus  audaciae  praesumpior  fuisset,  et  in  ultionem  oc- 
cisi  filii  nundinas  exturbasset.  Jam  comes  aliquan- 
tisper  mitigatus  respondit:  Willelmum  LongunLieu 
militem  strenuum^  diliga  %t  /i/ttim ;  sed  hoe  redarguo* 
quod  filii  mortem^  per  sanctum  Amulfum  episcopum 
perdonatam  atque  pacificatam^Hienuo  ultum  repetivii. 
Interea  deducitur  coram  eo  percussus,  trepidans 
quidem,  sed  illaesus.  Videtur  cervix  ejus  non  gladio 
percussa ,  sed  quasi  rubeo  filo  praecincta.  Tunc  co> 
mes  ait  ad  Wilhelmum :  Miror  tuam  temeritatem^ 
sed  plui  horreo  luam  tantam  debiiiiatem;  jauandO' 


1415 


RARIDLFl  ^LDENBURGENSIS  ABBATIS 


1446 


quidem  enim  pareere  nolui$ti,  eur  tam  pueHliter  fe-  A  interfectoribasundiqueincuinbebant.Namproiiiorte 

duorum  omnis  illa  regio  conturbata  fuerat,  dum  alii 
Tindictam,  alii  defensionem  homicidarum  moliroi- 
tur.  Ad  quod  malum  compescendum  Domini  pmul 
sanctus  Amulfus  sponte  ac  prompte  properabat, 
ubicunque  de  pace  et  concordia  essel  agendum.  Ye- 
nit  ergo  asello  vectus  ad  domum  illius  divitis  vidiKe, 
contra  quam  vox  Apostoli  insonat  dicens :  Vidua 
qum  in  deliciis  est  ^  vivens  mortua  esl  (I  Tim.  ?). 
Talis  illa  cum  esset ,  beati  yiri  ingressum  omnino 
noluit;  sed  ante  suam  portam  pontem  levatorium 
erigi  jussit,  ne  pateret  ingressus,  neve  daretur  ef- 
fectus  votis  hominis  Dei.  lUe  tamen  non  deslitic 
praedicare,  arguere,  obsecrare,  ut  interfecloribos 

.._, ^ „ „  _.^ „  „,„       filii  vel  marili  pro  refrigerio  animarum  ipsorum  in- 

ratur  genus  horainum  airocitatem  semper  gestiens»      dulgeret,  et  quos  crudeliter  odiebat,  amicos  sxbi 


rire  wm  erubmsti ,  ut  manus  feminea ,  non  tirilis 
dextra  in  ista  cervice  compareat,  Agnosce  igitur  quo^ 
niam  nee  gladii  nec  dexteros  causa  fuil ;  sed  tmpe- 
Ho  summi  Dei  id  actum  est^  qui  non  permisit  vulne- 
rari  cervicem^  quas  per  documenta  tam  sancti  viri 
eponte  suseeperat  paeem,  Sic  comes,  sic  comitis  pro- 
ceres ,  et  milites  praedicabant ,  quod  quidquid  san- 
ctus  Amulfus  pacificasset ,  fiium  et  inviolabile  Dei 
nutu  permanerel. 

CAPITULUM  XVII. 
Intra  terminos  parochiae  Gestelensis,  quae  subja- 
cet  dioecesi  Tornacensi,  est  quaedam  vena  terne  ni- 
gra  et  quasi  subrufa,  quae ,  crebris  paludibus  inter- 
sita,  non  facile  potest  transiri.  In  his  vero  locis  mo 


ut  vulgus  Scytharum.  Ad  haec  loca  vir  Domini 
pertractus ,  ut  inter  tales  verbum  pacis  seminaret. 
Conventus  est  a  quadam  anicula ,  lacrymosis  plan- 
ctibus  ita  clainante  :  Sancte  serve  Dei^  miserere  mei^ 
ei  dignare  intrare  in  tugurium  paupertatis  me(g.  sie- 
cue  videbis  multiplicem  et  diutumam  pcenam  afpi» 
ctionis  mece.  At  ille  mansuetus  et  humilis,  memor 
semper  nominis  Ghrjstophori  coelitus  sibi  inditi,  in- 
iravit  tectum  viduae  pauperis,  ut  videret  c^usas  de- 
clamatae  calamitatis.  Jacebant  enim  in  lectulis  quin- 
qiie  Qlii  ejus ,  uno  eodemque  languore  constricti, 
quorum  nulliis  alium  poterat  juvare,  vel  in  aliquo 
siipportare.  Tum  mulier  dixit:  Vtde,  serve  Dei^  quanta 
sii  mea  miseria^  quantueniolor  me  angit^  quanta  tri^  q  atque  hirundines ,  nibil  tunc  ibi  periit ,  nisi  irrevo- 


con- 

foederatos  eflici  consensisset.  Illa  vero  neque  preces 
ejus,  neque  monita  suscipere  voluil;  sed  in  sui  per- 
sistens  tumore  animi,  famulum  Ghristi  de  aselii  ses- 
sione ,  et  de  vestis  humililate  subsannando  derisiti 
et  a  se  repulit,  sed  non  impune.  Nam  postquam  pr»> 
sul  gemebundus  ab  ea  rec^ssit,  gravis  illam  dlvinae 
animadversionis  vindicta  percussit.  Post  modiciim 
quippe  temporis,  manente  coeli  serenitate ,  quidam 
levis  turbo  consurgens ,  domum  ejus  concussit  et 
contrivit,  in  qua  mina  deprehensa,  repentina  moite 
perctissa  interiit.  Ubi  vaide  miranda  res  contigit 
quod  in  eadem  domo  cum  essent  famuli  et  ancills 
plures,  porci  vei  canes ,  gallinae ,  anseres,  columbs 


Hitia  me  a$i(jit.  Servio  sola  quinque  viris ,  curro  et 
festino  ab  iUo  ad  itlum,  ab  isto  ad  isf tcm,  et  minime 
placeo  famulando,  Tunc  vir  Domini  nimia  compas- 
sionc  congemisceiis ,  lacitus  oravit ;  deinde  aquam 
bencdicvam  coiificiens,  toUim  domum  et  infinnos 
aspcrdi:,  el  eisdcm  sic  imperavit.  In  nomine  Domini 
nostri  Jesu  Christi,  recedat  a  vobis  languor  iste ,  ut 
statim  convalescatiSf  et  matrem  vestram  tot  doloribus 
addictam  serviendo  vobis  faiigarenonegeatis.  Adfuit 
eontinuo  viriiis  Domini ,  et  statim  consurrexerunt, 
alqiie  cibos  diu  cxosos  avide  sumpserunt.  Sequenti 
die  lavacra  subierunt ,  ac  dcinceps  omni  incolumi- 
Md  vjguenint. 

CAPITULUM  XVIII. 


rens  femina,  nec  quodlibet  animal  vel  quidpiam  Ub- 
8um  fuit. 
Funditus  exstincU  docuit  non  dogmau  ficla, 
Quae  monuit  sanctus  vindictae  pondere  laiitut, 
Femina  sic  fortis,  fit  juste  fiiia  morlis. 
Hujiis  certe  ultionis  fama  volans,  perterruit  corda 
duricordium  Flandrigenarum,  ut  nemo  auderd  viro 
Dei  resultare,  vel  sacris  ejus  monitis  non  ol)edire. 
Erant  eo  tenipore  in  vico  Aldenborgensi  duo  vesanae 
animositalis  adversarii ,  Conon  unus ,  alter  Robali- 
nus:  quoriim  Robalinus  Cononis  patrem,  nomine 
Ilidonein,  dolo  peremerat ,  alter  allerius  amicos  ei 
doinesticos  trucidabat ,  aller  alteri  quaeciinque  po- 
tcrat  privatim  et  publice  m^la  ingerebat.  Horuro  quo- 


Folcardus  quidam  accola  Gestelcnsis,  alacer  et  D  que  mentes  daemouiis  plenas,  suarum  documentis 


robiistus,  nec  tam  utilis  quam  temerarius,  beatum 
praesulem  de  pacis  gratia  coiloqiientem  contemnen- 
dum  putavit.  Qui  dum  faciem  viri  Dei  fugeret ,  re- 
pente  est  traditus  maligno  spiritui ;  a  quo  discer- 
ptiis  et  miserabililcr  laniatus,  ab  amicis  vcl  propin- 
quis  vix  potuit  coerreri.  Et  hinc  non  sua  fide,  sed 
alioram  prece  per  beatum  pontificem  a  daemone  pur- 
gatus,  didicit  jam  ex  passione  quantum  l)eato  viro 
impcndere  debuisset  amoris  et  reverentise. 

CAPiTULuar  XIX. 

In  vicinio  Furnensis  castri  habitavit  qiiaedam  vi- 
dua ,  nobilitate  et  opibus  fulta ,  nomine  Evergerda, 
cujus  maritum  simulque  filium  atroces  inimici  per- 
emeranl,  et  pro  quorum  interitu  graves  inimicitiae 


praedicationum,  et  terrore  frequentium  signonim  ad 
graiiain  pacis  convocavit.  Talibus  congratulans  co- 
mes  Rodbertus,  totaque  geniis  nobilitas,  gaiidio 
magno^Iiscebant,  quod  talem  suis  temporibus  Chri» 
stus  Dominus  tribuissel  ministrum,  qui  curam  om- 
nium  paternoaflectu  gereret,  et  viam  vitae  omnibus, 
exemplis  propriorum  actuum  declararet.  Et  jubente 
comite  Eremboldus  praetor,  assumptis  secum  pru- 
dentibus  viris ,  in  Brugensi  palatio ,  supputatis  per 
nomina  interfectis  Brugensis  coloniae ,  vel  alionim 
Iorx>ram,  unde  personaram  notitiam  colligere  poliie> 
runt,  invenemnt  et  ex  scripto  indiderant,  quoniaB 
expensio  decem  millium  marcarum  argenti  meri  i 
potuissct  pcrsolvcre ,  quod  gratia  Dei  per  honc  ' 


1417  VITA  S.  ARNULFl  SUESSION.  -  Lffi.  1|.  1418 

rilalis  niiuistrum  dignala  est  moderari.  Hinc  facturo  A  nas  ,  quibus  campanarium   sperabalur    reformari. 


est  ut  virum  sanclum  omnis  bomo,  tam  potens  quam 
impoteus,  medullitus  adamarent,  iilumque  secum  an- 
heianter  habitare  p«roptarent.  Et  hinc  toto  cona- 
mine  coeperunt  disquirere  quonam  in  loco  sacer 
praesui  utiliter  ac  honeste  vaiuisset  residere. 
CAPITULUM  XX. 

Ecclesia  erat  in  oppido  Aldenborgensi,  sub  honore 
sancti  Pelri  apostoli  et  omnium  sanctorum  aposto- 
lorum  antiquitus  fundata,  divinis  miracuLis  frequens 
et  famosa ,  quam  quidam  nobilis  et  multum  locu- 
ples,  nomine  COnon,  frater  Everardi  TomacensiSy 
in  rationem  beneficii  de  Flandrensi  comite  habebat» 
comes  auteni  hanc  eamdem  ab  episcopo  Tornacensi 
tenebat.  Hunc  Cononera  inflammavit  timor  Dei, 
suggerente  fidelissima  conjuge,  nomine  Huzecca  [al, 
Zazeccaj,  ut  ecclesiam  Sancti  Petri  apostoli,  quam 
terribilem  fecerant  divina  miracula,  immunem  sui 
juris ,  liber^mque  perageret,  et  ad  laudem  Dei  abba- 
tiam  monachorum  instauraret.  Oportebat  enim  im- 
plerl  superius  scriptam  beati  Petri  sponsionem, 
quam  ad  ipsum  praesulem  factam  retulimus,  tam  de 
loci  structura  quam  et  de  ipsius  sancti  viri  obitu  et 
sepultura.  Ordinatione  vero  Dei  peractum  est  ut , 
reddente  Conone  comiti  ecclesiam  quam  tenebat,  co- 
mes  hanc  eamdem  Tornacensi  episcopo,  nomine 
Radbodo,  reddiderit.  Radbodus  quoque  episcopns 
cum  Galtero  archidiacono,  laudante  clero  et  gau- 
dente  populo,  liberam  et  eipeditam  condonavit 
episcopo  Arniilfo , 
fecit  invcstituram. 

CAPITULUM  XXI. 

Uanc  denique  ecclesiam  seniorum  traditio  ab 
abbale  Usmaro  (57)  temporibus  Dagoberti  regis  Fran- 
corum  commemorat  aedificatam,  quam  majestas  Do- 
mini  diversis  revelationibus  signorumque  ostensio- 
nibus  multoties  mirificavit.  Cseci  visum  receperunt, 
surdi  auditum  ,  muti  loquelam,  paralytici  vel  con- 
tracti  restaurati  sunt,et  omnis  morbus  vei  aegritudo 
optatam  ibidem  receperunt  salutem.  Anno  autem 
Domiiii  lOSl  [al,  mendose  4091]  sacra  nocteNatalis 
Domini ,  factus  est  ventus  vehemens  et  validus,  qui 
turres  urbium  et  tecta  domorum  ac  aidificia  plura 
ecclesiarum    concussit ,  fregit   et  dejecit.  Eadem 


ante  noais  medium ,  pridie  Kalendas  Januarii,  ad- 
venit  virtus  de  coelo  tn  visione  ignis ,  et  campana- 
rium  quidem  suis  sedibus  firmissime  relocavit,  ec* 
clesiam  vero  intus  et  foris  flammeo  lumine  vestiyit. 
Hxc  me  sic  referre  puderet ,  nisi  testes  mille  se  vi- 
disse  perhibuissent  (58). 

CAPITULUM  XXn. 
Habebat  in  usum  catholicae  fidei  conservator,  ut 
si  quando  aegrotus  ad  illum  causa  medela)  accessis- 
set,  mox  praelato  signo  crucis  manum  illi  imponeret, 
et  verba  Evangelii  decantaret  tertio  dicens :  Super 
{Bgros  manus  imponent  et  bene  habebunt  {Marc.  xvi). 
Quibus  ita  lertio  dictis ,  recedebant  languores  ,  sa- 
nitas  sequebatur.  Talia  prasnoscens  quaedam  mulier 
Aldenborgensis  oppidi  indigena ,  venit  ad  eura  ubi 
tunc  manebat  apud  Sanctum  Petrum  ,  et  oravit  di- 
cens  :  Rogo  te^  sancte  episcppe,  tange  et  benedic  capui 
meum,  ut  sanari  valeam  a  tantorum  affiictione  dolih 
rum,  Cui  praesul :  Quid  molestias  patiaris ,  vel  qua 
nos  ratione  adieris,  edicito,  soror.  At  illa  subjunxit: 
Longum  tempus  transegi  in  acerrimis  doloribus  capi- 
tisj  qui  in  tantum  me  exagitant ,  ut  phrenesim  me  pati 
homines  credant,  et  die  nocteque  aliqua  requies  tit  m4 
non  habeat  locum.  Dormire,  manducare,  vel  operis 
quid  exercere'nunquam  possum.  Tot  mihi  malis  op- 
pressce  apparuit  quidam  divinus  monitor  dicens :  Vade 
ad  Arnulfum  episcopumt  et  pete  ab  eout  caput  tuum 
tangens  benedicat ,  et  continuo  sanaberis.  His  eom' 

illique    canonicam    de  eadem  C  P"'*^  ^*"*"  ''^'^»  ^'  promissam  sanitaUm  exposco. 

Ad  quam  moi  epi&copus  ait :  Secundum  fidem  tuam 
fiat  tibi.  Similiterettangensbenedixit,  moxque  ca* 
pitis  dolor  cum  caloris  immoderantia  deletus  est. 
CAPITULUM  XXUI. 
Adhuc  eodem  in  loco  consistente  viro  sancto,  ve- 
nit  quidam  Hierosolymis  peregrinus ,  et  nuntiavit 
illi  dicens :  Domine^  soror  vestra  domina  Oda^  mihi 
Hierosolymis  locuta ,  nimium  efflagitavit  ut  dicerem 
vobisquoniam  quantumcunque  priBvaUt^  iaborat  el 
festinat ,  ut  anle  vestrum  transitum  vos  in  carne  ri- 
deat  y  vobis  loquatur,  remissionem  delictorum,  et 
agendas  in  reliquum  vitae  normam,  atque  consilium  a 
vobis  prwsens  pelat  atque  accipiat.  Hwc  vero  summa 
petitionum  illius  est ,  ut  vestra  oratio  ad  Dominum 
nocte  ejusdemque  vcnti  turbine  campanarium  eccle-  ^  fiat ,   impetrans  ut  vos  non  recedatis  donec  veniat , 


siae  Sancti  Petri  evulsum  est  a  suis  cardinibus,  et 
supra  tectum  turris  in  qua  stabat  versus  orientem 
projectum,  ita  ut  per  sex  dies  ac  noctes  cerneretur 
pendulum,  quasi  semperesset  ruiturum.  Congregati 
mane  loci  habitatores  ,  sub  omni  celeritate  convo- 
cant  architectos,  statutis  praemiis  si  iliud  revoca- 
rent  munerandos.  At  illi  multa  promittunt,  restes 
praeparant,  balistas  erigunt,  ligamenta  consuunt, 
et  multimoda  artis  argumenta  componunt.  Et  dum 
populus  praestolaretur  adiuventas  artificum  machi- 

(57)  Yitam  S.  Ursmari  abbatis  Lanbiensis  dedi- 
mus  ad  an.  743  ,  Sjcc  Ul ,  part.  i,  pag.  2^ ,  cum 
Appendice  in  qua  nonnihil  habetur  de  hac  ecclesia 
AUtcburgensi  ab  eodcm  Ursmaro  exstnicta. 

Patbol.  CLXXIV. 


ipsa  non  moriatur  donec  dilectam  sibi  vestram  faciem 
videal.  Tunc  ait  homo  justus:  Oda  soror  jnostra^ 
et  in  Domino  germana ,  quamvis  festinet^  avide  pro- 
peret^  frustra  contendit ,  i it  vanum  laborat,  in  vanum 
concertat  adipisci  quod  Dominus  aliter  disposuit.  Vt« 
deat  et  contempletur  aclus  nostros,  et  studium  timen  • 
di  Dominum.  Itaque  baec  pudicissima  mulier  prope- 
rans  et  fest  nans  ,  nec  aliquam  sibi  requicm  atlri- 
buens,  celeriter  intravit  Aldemborg,  et  invenit  fra- 
trem  sepultum  octo  dies  habentem  in  monumento. 

(58)  Eodem  modo  istud  miraculum  refert  Sige- 
bertus  auctor  aeaualis ,  in  Chronico,  ad  bunc  annuia 
1081. 


i& 


4419  HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  iUO 

CAPITULUM  XXIV.  A  guilatis,  ul  uec  episcoporum  concilia,  nec  ecclesia- 


Sed  ut  ad  ordinem  reverlamur,  beatus  sanctus 
Christi  roiles  Arnulfus,  mense  Junio  subintrante, 
coitpit  curiose  requirere  sicubi  haberetur  memoria 
sancti  Medardi,  cupiens  solemnitatem  ejus,  quae  est 
6exto  Idus  Junii ,  in  ecclesia  ejusdeni  nomini  dicata 
celebrare.  lUo  sic  sollicito  intimatum  est  in  fundo 
nancupato  Ervingahem  stare  ecclesiam  ,  Beati  Me- 
dardi  nomine  iusiguitam,  non  longe  ab  Aldemborg, 
in  plaga  australi,  ad  quam  sanctus  Dei  praesul  vc- 
nit,  utibi  perficeret  debita  oITicia  pro  honore  tanti 
confessoris.  Yidit  autem  illius  fundi  populus  sanctam 
celebriiatem,  et  compuncti  corde  douaverunt  eccle* 
siae  Sancti  Petri  in  Aldemborgduaspartes  decimarura 
omnium  allodiorum  suorum  ,  cultorum  et  colendo- 


rum  judicia  inibi  cxercerentur.  lUam  igitiir  com- 
punctionis  nutricem,  illam  silentii  custodem,  iHam 
vigiliarura  et  psalmodise  consciam,  illaro  quietis  H 
divinue  contcmplationis  amicam,  primae  reclusionis 
rcsumpsit  semitam,  eligens  abjectus  esse  in  domo 
Domini,magisquam  abire,  stare  vel  sedere  in  qua- 
libet  divinaelegistransgressione.Noverat  quippepo- 
tentes  potenter  tormenta  passuros,  idcirco  declinavit 
a  malis,uttotisviribus'raceret  bona,  cupiens  paralus 
foreet  pervigil,  utDominoquandoque  pulsanticonfes- 
tim  aperiret.  Quam  reclusionis  semitam  arduotramite 
conservavit,  sacris  virtutibusdecoravit,vivensinfa- 
me  etsiti  et  jejuniis  multis,  in  frigore  et  nuditate,  ex« 
tendens  semper  mentera   suam  in  scienlia  Dei,  in 


rum,  palustrium  vel  aridorum,  silvarum  vel  pralo-  B  charitale  non  ficta,  in  verbo  veritatis,  in  virtute  Dei, 


rum,  et  quidquid  libersB  terrae  habere  visae  sunt,  ex 
hoc  duas  partes  decimae  totius  annonae  lini  et  cannae 
prompto  animo  contulerunt.  Hujusautem  largitionis 
principes  quique,  nobiles  et  ingenui  illius  loci  viri, 
Bertulfus  (Uius  Ermenarii,  cum  Ingelborg  uxore  sua, 
Eremboldus  et  Malgerus  Glii  Almari,  Leggiva  vidua 
alterius  Ermenarii,  cum  iiliis  Ingranno,  Fredeboldo, 
ac  Lamberto,  vel  tola  istorum  consanguinitas ,  exe- 
gerunt  a  sancto  viro  ut  aeterno  anathemate  damna- 
rentur  isti  vel  eorum  postcri ,  si  quando  moUrentur 
de  praefata  decima  aliquid  subtrahere ,  vel  minuere, 
vel  quocunque  modo  quidpiam  damni  inferre. 
CAPITULUM  XXV. 

Loco  igitur  canonica,  ut  praefatum  est,  traditione 
-sibi  delegato  et  legitime  emancipato ,  deputavit  ibi- 
4em  aUquos  suorum,  qui  locum  mundarent,  et  ha- 
bilationes  Deu  servientibus  competentes  pr^para- 
rent.  Populus  etiam  vicinus ,  sed  et  longe  circum- 
«quaque  positus  ,  alacriter  auxiliabatur  dando  pecu- 
nias ,  et  animalia  ac  diversa  subsidia.  Gaudebant 
autem  quod  lucerna  Dei  inter  illos  emicare  ccepisset; 
nam  in  alto  ecclesiae  Sancti  Petri  apud  Aldemborg,  eo 
scilicet  loco  quo  stelerat  vel  sederat  hic  beatus,  cum 
pro  pace  et  concordia  insudaret ,  visa  est  columna 
ignis  ab  alto  proemlnens  consistere,  quae  ab  initio 
noctis  usque  ^crrca  auroram  praegrandi  fulgore 
noctis  caliginem  mutavit  in  lucem,  et  cuncta  in  cir- 
cuitu  spatia  luce  praelustravit  splendiflua. 
CAPITULUM  XXVI 

Ipse  ad  sedem  Suessonicam  rediens,  omnium 
votis  ambitur,  omnium  gaudiis  celebratur.  Perve- 
nit  autem  ad  illum  reprehensibilis  in  plerisque  regis 
Philippi  operatio,  et  continua  coercendorum  dissi- 
roulatio,  necnon  indiscreta  episcoporum  vel  abba- 
tura  impositio.  Ideoque  coepit  taedere  super  malis 
quae  undique  patrabantur,  nuUo  rempublicam  mode- 
rante  rectore.  Dormitavit  ergo  anima  ejus  prae 
taedio  malorum,  quae  excrescebant  quotidie,  quo- 
niam  et  illa  nobilis  moderatio  Remensis  Ecclesise 
adeo  tepuerat  (59),  dejecto  jure  metrapolitanae  di- 

(59)EccIesiaRemensisobpravos  Manassis  archi- 
episcopi  raores,  nonnihil  delriraenti  passa  est.  Ve  • 
rum  paulo  post  sub  Reginaldi,  RaduUi,  Samsonis 


in  longanimilate,  in  suavitate,  in  Spiritu  sancto. 
CAPITULUM  XXVII. 
Emerserunt  autem   importuniores   causae  circa 
iocura,  et  circa  finitimam  regionera ,  pro  quibos 
adunali  nobUiores  Aidenborgensis  coloniae  cumEve- 
rolfo  monacho,  statuerunt  utvenirent  advirumDei, 
et  totisnisibuscompellerent  ut  rediret  in  Flandriain, 
et  causis  importunioribus    modum  finemque  pro- 
ferrent.  At  ille  conscius  futurorum,  utpote  qui  di- 
vinis  revelationibus  frequentius  docebatur,  votis  se 
quaerentiura  libens  aunuit,  sicut  qui  revera  uoveral, 
se  non  posse  dissolvi  ut  esset  cura  Christo,  nisi  in 
loco  Aidenborg.  Veniens  vero  cum   illis,  frequer.ti 
verbocommonebat  eos,  dicens:  Quod  modo  F/tf> 
driam  vado,  filiolu  scilole  non  tantum  e$se  vesttas  ro- 
luntalis  quantum  divino!  di^posilionis. 
Dumque  raeant  glebas  regionis,  venit  Atrebas, 
Quo  patuli  campi,  spatio  virgulta  ferenlis, 
Obdormire  volens  disternitur  ille  juniento, 
Utitur  et  verbisorans  veruantibus  herbis,. 
Ut  modicum  somni  capiat,  studio  gerit  omni; 
Ilaec  requies  felix  quae  provocat  agmina  coelis, 
Tuncque  viro  fesso,  somuo  per  tempora  presso» 
Visio  monstralur,  de  qua  mox  ipse  beatur, 
Nuntius  applaudit,  quae  praesul  laetior  audit : 
Aldemborg  veniens  non  muUo  tempore  tivens. 
Sascula  trantibis^  felicia  regna  subibis, 
Quce  careant  fine^  qucepoUent  perpetue  luce^ 
D  Te  domus  iUatum  Petri  capiet  tumulatum, 
Tempora  nec  muUa  paiieris  carne  sepuUa^ 
Terra  toUeriSt  meritorum  laude  frueris. 

CAPITULUM  XXYIII. 
Vir  Domini  surgens,  sociosque  viae  satis  urgCTi?, 
Sic  famulis  inquit :  Jam  $urgite,  sufficit  isthic 
Nos  ita  dormisse^  vel  somnia  grata  vidisse ; 
Somnia  non  falsa^  quce  pandunt  prcrmia  celsa, 
Jam  bene  eeletis,  qui  me  referente  scietis ; 
Vobis  prcedico  quod  triste  manet  inimico^ 
Me  cito  scansuriim  cailos^  civemque  futurum 
AngeUcis  turmis,  precibus  quod  posco  diurnis  : 

et  aliorum  illustrium  praesulum  regimine,  splenilo* 
rem  suum  recepit. 


U21  YITA  S 

Hinc  vos  gaudete^  lcetUsima  eorda  tenete, 
El  sic  tractate  Christum^  sic  rebus  amate^ 
Vt  vos  recipiatf  quando  cinis  hwc  caro  /iat, 
Hoc  simul  ostendit,  quod  mens  cognoscere  tendit : 
/n  Petri  templo  tumulabor  atque  sepulcro, 
Sed  jam  pergamus^  patriam  jam  calle  terdmus^ 
Tempore  completo^  veniens  hojc  munere  Iwto, 
Hinc  stupor  atquedolor  famulantum  pectora  scidit. 
Attameninejuscomitatu  nulli  licebat  aut  moerore 
plus  justo  aflici,  aut  iuepta  laetitia  resultare.  Tan- 
tum  erat  in  illo  auctoritatis  et  gratiae,  tantusque 
circa  illum  vigor  disciplinae,  ut  illum  videre  et  au- 
direomni  animaegratuni  esset,cum  tamen  vultusejus 
offensam  tanquam  grande  piaculum  prsecaverent. 

CAPITILUM  XXIX. 

Blense  Julio,  octava  decima  die  mensis,  cursu 
prospero  cum  felici  fama  virtutum  intravit  Alden- 
borg,  ibidemque  evangelizans  regnum  Dei,  seplem 
diebus  incolumis  permansit.  Die  autem  sancti  Ja- 
cobi  apostoli,  peractis  sacris  missarum  solemniis, 
c«pit  inrirmari,  etuno  vigintique  diebus  valetudine 
laboravit.  Cumque  in  extremis  positus  pularetur, 
ftuggerebanl  ei  fratres  ut  sacris  officiis  se  praemuniri 
faceret,  ne  forle  sine  his  de  hac  vita  exisset.  Quibus 
roitissima  voce  respondit:  Charissimi  (iUi,  super 
hoe  nolite  quidquam  sollicitari,  quia  per  Dei  miseri' 
eordiam  bene  sentio  quid  vel  quando  mihi  expediat, 
Scio  tempusy  novi  et  horam ;  et  de  his  commonebo  voi, 
eum  opportunitas  evenerit. 

CAtlTULUM  XXX. 

\iccsima  die  postquam  decubuit,  cum  essetsexta 
feria,  anle  noctis  mcdium,  cella  in  qua  jacebat 
mirabili  trcmore  atque  horriflco  fragore  tertio  con- 
cussa  est,  et  a  fundamentis  pene  collapsa,  in  tan- 
tum  ut  monachi  vel  famuli  ante  illum  excubantes 
iiitolcrabili  limore  quaterentur,  et  cellx  formidantes 
ruinam,  foras  fugere  exoptarent.  Quos  vir  Dei  verbis 
consolationis  dcmulccbal,  ct  ut  se  cubitum  colloca- 
rent  horlabalur.  nil  incommodi  succcssurum  pro- 
inittens.  Tnnc  ei  presbylcr  et  monachus  Everolfus 
llebiliter  aiebat :  Domine^  terra  trctnit^  cella  concu' 
titur,  ostium  a  me  jam  tertio  diligenter  obseratum 
denuo  patet,  turbarum  murmur  hinc  inde  resonat,  et 


ARiNULFI  SUESSION.  -  UB.  U.  Utt 

X  vitas  mihi  patere.  Comitabatur  illum  multitudo  beato- 
rum,  laudes  divinas  alta  voce  modulans  : 
Laudes  excelsas  tunc  decantasse  catervas 
Ostia  senserunty  quce  tanta  vi  patuerunt, 
Prima  fuit  talis  processio  spiritualis. 
In  secunda  concussione,  sanctus  advenit  arehangtlui 
Michael  cum  coUegio  beatorum  angelorum,  et  $uo  con- 
ductu  feUcejn  vitam  me  intrare  instanti  hora  fro» 
misit. 

Dixerat  intents  :  Tu  cosUca  regna  repente 
Me  duce  suscipies,  paradisi  convena  fies 
His  dictis  jubilant,  coelestia  cantica  forroant, 
Quam  vim  dictorum  capiunt  vii  corda  piorum ; 
Talibus  expavit  mens,  quam  vis  coelica  stravit. 
7er{ta  commotione  adfuit  nostra  domina,  vera  mater 

B  misericordiaSy  cum  sanctarum  caterva  virginum,  quaf 
sub  gaudio  suas  Assumptionis  meam  animam  assumen- 
dam  benignissima  voce  promisit,  Sed  omnes  vos^ 
0  fratrest  eontestor  per  misericordiam  Det^  nedum 
adhuc  vivo  alicui  ista  dicatis. 
Idibus  Augusti  properant  dum  funera  justi, 
In  feria  sexta  Christi  de  sanguine  tincta, 
Ad  medium  noctis  veniunt  praesagia  doctis  : 
Clamor,  cantus,  odor,  strepitus,  vocesque  vironim» 
Hymnos  vel  psalmos  resonabat  vox  populomm» 
Atque  fores  cellae  reserantur  more  procells: 
Cantus  ab  his  cultus,  sentitur  Jure  tumullus ; 
Laudant  cantando,  jubilant  et  vociferando. 
Cum  famulis  monachi  quatiuntur  voce  feraci, 

P  Credunt  seque  mori,  subdentes  corda  timori, 
Erumpunt  laudes,  ceu  dicant  undique  plaudesi 
Carmina  psalmorum  solvuntur  voce  virorum» 
DcGciat  ne  res,  responsum  dant  mulieres. 
Ilis  monachus  quatitur,  famulorum  turma  sopltur; 
Corruit  hic  fortis  credens  discrimina  mortis, 
Non  valet  ista  caro,  dum  mundo  servit  avaro 
£t  caret  his  donis  prae  pondere  conditionis ; 
Ccclicus  iste  chorus,  divina  laude  sonorus, 
Hac  illac  resoiiat,  plcbs  coeli  carmina  donat, 
Palpltat  et  monachus,  pavet,  sestuat,  angit  anhelus : 
Laudibus  atque  choris  reboat  domus  illa  canoris, 
Complet  odor  cellam,  signans  intrasse  puellam, 
Viseret  ut  servum,  meruit  quae  gignerc  cervuni, 
Cornua  gestantem,  saliendo  sanctificantem ; 


quomodo  possumus  inter  tot  terrores  obdormire  ?  Cui  D  Ipsa  Dei  Mater,  Beemots  per  quam  ruit  ater ; 


homo  Dei  ait :  Chare  frater,  ne  paveasj  et  nuUus  ve- 
atrvmformidety  quoniam  hmc  omnia  supernai  majesta- 
tis  signa  sunt,  et  postmodum  vobis  manifestabitur  quo! 
vis  hunc  terraa  motum  et  hujus  ceUce  concussionem  pa- 
traverit.  Se(iuenti  Sabbalo,  cum  vir  Domini  articu- 
him  mortis  imminere  senliret,  peractis  ex  more 
matutinalilnis  hymnis,  fratribus  dixit:  Jam  nunc 
parate  nobis  funeri  necessaria,  quoniam  circa  noctis 
initiumtransiboexhacvita.  Itaenim  mihi  DominuSy 
eui  pro  viribus  servire  laboravit  nocte  hesterna  inno- 
tuit:  quamvis  et  antea  diu  hoc  scissem,  quando  terro} 
motu  et  aeris  concussione  Jragor  ceUce  inhorruit,  Et 
prima  quidem  concussione  beatut  Petrus  apostolus  ad' 
venit,  diccnsmea  omnia  peccata  remissa,  etjanuam 


Ipsa  Dei  Genitrix,  justorum  semper  amatrix, 
Rite  pios  fovit,  quorum  jam  nomina  novit, 
Ipsamet  Arnulfo  propria  sic  voce  loquendo, 
Intulit :  Orna  te  muUa  virtute,  beate , 
Quando  meus  Nalus  me  de  convaUe  levavit^ 
Te  tunc  assumens,  ad  cwU  regna  letiabit, 
Dando  pias  voces,  mea  tu  soUemnia  duces^ 
Et  tibi  festa  choris  ego  ducam  carmen  amoris, 
Virgineus  catv^  jubilavit  me  duce  IwtuSt 
Gaudia  conjuncta  deducent  agmina  cuncta, 
Postea  jam  monaclius  trepidus  surgens  Everolfus, 
Pallidus  atque  tremens,  pro  tantis  vocibus  haerens, 
Aggreditur  sanclum,  dans  toto  pectore  planctum : 
Sic  Pater  et  prcesul,  pro  quo  sum  long  ut  exzul. 


1423 

Dic  mihi  nec  celes^  noctu  quk  gesia  reveles, 

Affectu  iristi  moneo  sub  nomiTieChristi^ 

Cuncta  mihi  dicas,  quando  me  corpore  tritas^ 

II eu  nimis  infelix !  tegitur  tot  laus  tua  velis, 

Et  nescit  mundus  tenebrosa  morte  profundus 
'Quis  sis  vel  quaiist  quam  lucidus  acspecialis. 

Plurima  dicentem  vel  talia  sic  repetentem, 

Aflatu  miti  praesul  jubet  illa  remitti, 

Rem  similem  veri  mandat  magis  ipse  taceri. 

Sed  tibi  ego  Pater,  si  me,  charissime  frater^ 

Diligis  ut  pdtrem,  caveds  me  prodere  vatem : 

Vitce  consortem  sileaSf  donec  miht  mortem 

Pertransisse scias,*tunc  postea  pandere  causas 

Occultas  poteris,  velsighis  prodere  veris. 

Fortius  adjuro  teyfrater^juiice  Christo, 

Ut  tibi  quod  credo  taceas,  dum  luce  recedo. 

Primitus  advenit  cum  Petro  prcesule  cceti 

Concio  depromenSf  quod  $it  mea  crimina  solvens, 
■  Ipse  pius  Petrus  sic  proluUt  ista  locutus  :  l 

Qu(e  mUii  commissa  sufit  statit  tibi  prorsus  aperta ; 

Ml  timedidamniy  patet  ex  me  janua  regni. 

Vultibus  angelicis  fruitus  sum  semper  amicis, 

Me  confortdndo  de  sancto  fine  morando^ 
'Caudia  fecerunt  hyninumque  Deo  cecinerunt. 

Tertius  ordo  fuit  conies  aimce  jam  Genitricis, 

QuoB  nos  invisit.qucB  mundogaudia  misit, 

Cratia'  piena  Dei,  quce  permanet  huic  genitrUi 

Sobis  uoncelat ,  sed  quceque  futura  revelat, 

Feceril  hcec  Mater  Domini,  duicissime  fraler, 

Ad  notUm  morem  subiit  tunc  celia  fragurem, 

Ostia  panduntur  qutc  sic  virtute  premuntur, 

Ilinc  rebodt  cantus  coeiesti  carmine  tantus, 

Mens  tuasicceciditquce  pondus  ferre  nequivit, 

Uia  dies  majbr' consurgens  quam  sacrat  auctor:  ' 

Est  festivanimis,  Deus  hac  quod  surgit  ab  imis, 

Caeiitiis  assumpta  beat  hanc  et  Virgo  Maria, 

Tertia  Causa  datur  qua  fesfum  muitipiicatur : 

Deprecor  idcirco,  custodi  quce  tibi  dico, 

Accipe  tnandata  Domini,  quce  iuce  sacrata, 

Jura  sepuiturce  non  fiant,  sii  tibi  curcp, 

Fossa  mihi  munda  statiiatur  luce  secunda. 

Ilwc  mea  mandata  tibi  sint  in  corde  parata. 

Res][>ondit  frater :  Qum  mandas^  o  pie  Pater, 

Omnia  servabo,  dimittere  nuila  parabo; 

Sed  precor  hasc  festa  nobis\  Patery  o  manifestat 

Quis  iocus  est  dignus  quo  tantum  condere  pignus 

II oc  tunc  possumusy  quando  voces  coeiicus  hxjmnus 

Sursumsuscipiety  gravior  nos  iuctus  aduret. 

Prxsul  respondit,  lios  sollicitosque  rctundit ; 

Ante  sepuituram  noUtis  tendere  curam, 

Nuntius  adveniety  demonstrans  quo  mihi  fiet 

Fossa  pii  tumuii,  totius  et  ordo  sepulcri. 

CAPITULDM  XXXI. 

Itaque  vicesima  prima  die  suae  infirmitatis,  cum 
csset  Sabbatum  et  vigiiia  Assumptionis  gloriosse  do- 
niinae  nostne  Dei  genitricis  Mariae  et  semper  Virgi- 
nis,  tunc  vocatis  discipalis,  convocatis  etiam  viciiiae 

(GO)  Ejus  Vitam  habes  S-bcuIo  II,  ad  an.  640,  pag.  io 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  «24 

A  Ecclesiae  clericis ,  cum  psalmis  et  Htaniis  fecit  le 
sacro  oleo  perungi,  dans  confessionem  coram  om- 
iiibus^  etomnium  humiliter  petens  orationem: 
Et  sic  confessus  fuit,  ac  sl  crimine  pressus : 
Penitus  erraviy  sceierum  fas  muitipticavi  ^ 
Monachus  et  miies  tractavi  res  juveniiesy 
Corde  gerens  fatuum,  non  vixi  ceu  decet  uium^ 
Multum  peccator,  mihimet  peccando  gravator^ 
Offendi  Regem  dantem  super  omnid  iegem^ 
Per  qtiam  salveturquicufique  Deum  reveretur. 
Ecce  meam  cuipam  fateor  moribundus  t nti/lam, 
Quamprecibus  vestrisy  qucesoy  dissolvere  charis. 

Docuit  autem  eosdem  fratres  dicens :  Cras  de  remr 
rectione  Domini  gaudium  erit  in  ccdis,  et  de  adventu 

B  RegincB  coeli  gaudium  sanctis  dupiicabitur  angeHs» 
Largiente  Christo,  tertia  cdtitsa  addetur^  pro  qua  gttu- 
dia  tripiicentur :  idcitcd  prohibeo  ne  die  crdstmu  ai 
opus  meas  sepuiturce  terram  aperiatis;  sedkoc  tnsi- 
cundam  feHam  reservetis.  Sic  enini  ccr/tfau  prttfh 
xum  est ,  ut  in  die  sancti  A^rnui/i  Metensium  mai' 
stitis  (60)  ,  hujus  peccatdris  Amutfi  corpmscuium 
terrcB  reddatur.  Muita  vero  prsediiit,  lam  de  regni 
vel  ejusdem  ioci  statu  quam  et  de  prindpiam,  nl 
ponliflcum  casibus  futuris,  quae  omnia  Veluti  pro- 
phetavit  evenerunt.  Jamergo  incuihbente  hora  fe- 
spertina,  corpus  et  sanguinem  Redemptoris  tmDma 
cum  devotione  accepit,  bmnibus  benedictus,  ab  oiii- 
nibus  se  benedici  *  expostulavit,  et  sic  ad  requiem 
unbelans,  sanctae  crucis  signo  a  se  tunc  propensius 

C  adorato  totum  se  consignavit.  Tunc  in  pavimentum 
cinere  et  cilicio  stratiim  semet  deponens,  pi  nomen 
Domini  orans  ac  benedicens,  felicem  dormitioDem 
accepit,  et  regionem  viventium  Domino  conjungen- 
dus  intravit.  Obiit  xviii  Kalendas  Septembris,  auio 
Domini  millesimo  qctogesimo  septUno. 
CAPITULUM  XXXII. 
At  ubi  obitus  ejus  populis  innotuit,  mirum  dicta 
quanta  alacritate,  quantaque  devotione  plebs  undi- 
que  confluens  univcrsa  in  circuitu  compievit !  Cle* 
rici  psalmis  instabant,  iaicorum  quidain  paupemm 
conciirrentium  refectionem  procurabant,  nobiliam 
quoque  ac  inilitum  plurima  multitudo  nimium  insi- 
stebant,  ut  decore  eximio  celebrarenlur  exsequi» 

jv  sancti  pontiflcis.  Tanta  vero.  clericorum  ac  piebium 


irrult  multitudo,  ut  non  dicam  basilica,  sed  ipsum 
atrium  ct  atrii  conflnia  non  possent  capere  tam  co- 
piosam  frequentiani,  aliis  iuminaria  cpngerenlibot, 
plerisque  inde  gaudentibus  quod  tantis  exseqoiis 
interesse  meruissent.  Curoque  boati  viri  corpos  de 
more  composilum,  ct  pontiflcalibus  insignibus  onia* 
tum  in  ecclesia  fuisset  advectum,  verens  frater  Efc- 
rolfus  ne  alicujus  rapacitas  inter  tot  misciiias  iurbas 
aureum  annuluin  de  manu  ejus  concupiscens  praert- 
peret,  tulit  illum  et  reposuit.  Adveniente  Terobon 
sepeliendi,  cum  eumdem  annulum  digito  ejus  ¥0- 
luisset  indere,  frigida  inanus  ejus  et  incurvi  digiti 
sic  obdurali  rigcbanl,  ut  nequaquam  extendi  poMiit* 


U25 


VITA  S.  ARNULFI  SUESSION.  —  LIB.  II. 


1426 


sent.  Tuncpro  hujiismodi  di(Ticultate  amor  praescn-  x  virtutis  eflicaciam,  ut  eliam  membra  defuncti  mira- 


tium  fidelium  indoluit,  et  cum  gemitu  supplicabant, 
ut  facultatem  Dominus  annueret  illud  corpus  san- 
ctum  suis  cultibus  non  carere.  Intercrat  his  eise- 
quiis  ^mardus  praepositus  ^uasteniensis  curo  Ri- 
coardo  (61)  decano,  cum  roaxima  turha  presbyte- 
i^orum  ac  clericorum,  Quorum  horlat»  et  praevia 
▼oce  cantati  sunt  psalmi,  prosequenti  litania  et 
flente  laicorum  conventu^  cum  subito  mirabilis  Deus 
mirincavit  sanctum  suum.ia  oculis  praesentium: 
revera  etenim,  mirum  dictu !  iUis  €onquerentibu3, 
manus  dextera  a  pectore  defimcti  sese  erexit,  digi- 
tos  erigendo  discrevit,  et  annulum  inserendi  locum 
4edit:  quo  inserto,  manus  eadem  se  ad  pristinum 
recollegit,  et  digilos  ut  antea  infra  palmam  cur- 
vavil. 

Yox  populi  fertur,  m^x  laudibus  omnia  dantur, 
Et  magisbinc  plorant,  quiasanctum  semperhonorant, 
Praemia  virtuUim  retinet  quae  quaestor  earum, 
Pnesule  translalo^  de  terris  sede  locato, 
Ecclesja&  Petri  confertuf  corpus  herilis, 
Praeparat  obsequium  populi  grex  et  monachorum, 
Presbyteri  veniunt,  it  clerus,  et  agmina  cumint « 
Omnimodae  plebis,  portantia  lumina  sauctis, 
Prandia  pauperibus^  vel^clero  munera  dantur, 
Mania  missarum  satis  et  super  hic  celebrantur, 
Alque  dies  celebris  Christi  vel  nomine  Matris,        f 
Ducitur  excelsa,  feriam  exspectando  secundam. 

CAPITULUM  XXXIII. 
Yenerat>i  feriae  jam  clarum  mane  secundae, 
Angehis  e:  coelo  desc^ndens,  monstrat  aperto 
Cum  sermone  locum,  faciant  quo  rite  sepulcriim, 
Fratribus  ostendit,  post  coelica  sc^ndere  tendit, 
Et  faciunt  tumbam,  feriam  ducendo  secMndam, 
Coclitus  ostensam,  coelcsti  munere  mensam : 
Namque  domus  Petri  loculus  fit  corporis  alnii, 
Et  juxta  claustra  qiiae  sunt  in  parte  siiiistra, 
Quo  ^eponatur  vir  sanctus,  fossa  paratur, 
Mense  sub  Augusto  dedit  almus  fiinera  busto, 
Conditur  in  tumulo,  dans  membris  pignora  saeclo. 
Planctus  vel  gemitus,  suspiria  cordis  ab  intus, 
Oquot  mitluntur!  quoties  tunc  et  repetunUir ! 
Clamat  amor  cordis ;  mugit,  ejnlat  ardor  amoris ; 
Traditur  huic  baculus  pro  signo  pontificatus, 
Stanneus  atque  calix  fit  testis  sacrificantis.  j 

r  lumbea  scribunlur,  quae  postea  scripta  legantur, 
Et  tabulae  modulo  positum  stat  pectoris  antro, 
Infula  pontificis,  monstratur  vestibus  aptis, 
Aurea  traduntur  pedibus  sandalia  sancti, 
Tales  ornatus  secum  tulit  illc  beatus, 
Per  quae  clareret  quam  digno  flore  niteret, 
Spiritus  in  coelis,  vivens  per  saecula  felix. 
CAPITULUM  XXXIV. 
Nunc  igitur  considerandum  et  fideli  mente  reti- 
nendum  est  quantis  laboribus,  quantisque  afilictio- 
num  generibus  iste  servus  Christi  tantam  meruerit 

(61)  AI  cod.  GUaleniensis  cumRicardo. 
(6i)  Hujus  epitaphii  auctor  apud  Surium  fuisse 
dicitur  Regemarus  S.  Bertini  monachus. 


culorum  laude  polleant.  Nec  enim  gula;  ei  ventri 
serviendo,  et  humanis  cupiditatibus  inhiando,  t»le 
.  donum  a^  Christo  percepit,  sed  corpus  roortificando,i 
mandatis  Dei  invigilando,'  TCfae  charitati  inhaerendo,' 
et  in  via  justitiae  quotidianis  augmentis  crescendo 
et  perseverando.  Ec  qtioniam  cordis  ejus  cubile, 
corpore  edomito,  rite  fueisat  puriflcaium,  idcircd 
complacuit  Spiritui  sancto,-  ut  glorificantem  se  glo- 
rificaret,  et  sibi.puse  -servieotem  in  coniij[>ectu  om« 
niiim  hominum  amabilem  atque  laudabilem  exhi^ 
beret  Aspiciant  igitur  digiointer  haec  iegentes,  et 
prudenti  memoria  coUigant  faujus  viri  prophetiam, 
quoniam  ante  plur^s  dies  tn  pago  SuessoniQO  apud 
Ulciacum  castellum .  habitans  praedixeral  quod  exse- 
B  qulas  fdneris  ejus  nemo  pontificHm  aut  abbatum 
celebrare  conveniret,  sed  per  monachum  et  pr^s- 
byterum  suvm  eirca  ettin  omnia  sup|ilereutur.  Talis 
namque  tantaque  occupatio  vicinos  abbates,  duos 
Gandeuses  etnnum^Bergensem,  praepedivit,  ut  solli-^ 
cite  invitati  iibenter  occurrere  vellent ,  et  nuUo 
modo  praevalerent.  Celebratis  itaque  missarum  so- 
lemniis  a  multis^  q\ii  iindique  confluxerant  sacer- 
dotibus,  in  pauperum  usus  largissimis  stipendiis 
distributis,  qua  die -saneti  Amulfi  Metien&iiim  anti- 
stitis  sacema  talis  recolitur,  «adem  die  in  eeclesia 
BeatiPetri  apoatoU  apud  Aldemborghujus  sancti  viri 
oorpu6  sepnltum  est,  ei  subjecto  epitaphio  praeno- 
tatum  (62)  : 

Q  Miles  in  hoc  mundoy  modo  puivis  in  hoc  monumento^ 
Militiam' mundi  sprevit  amore  Dei. 
Cujus  tutela^  qua  vivitur  absque  querela, 
.  :    .Prinium  devotus  Suessionis  monachus, 
Et  mox  angustas  devotior  incola  cellce, 
Se  per  pauperiem^  frigus  et  esuriem^ 
Atque  per  insomnes  in  fletibus  et  prece  noctes, 

Virtutum  studiis  extulit  et  meritis, 
^Abba  dein  (acitis,  et  prcBSul^  t^trumque  coactus 

QucB  digne  subiit^  dignius  excoluit, 
Buc  veniens  demum^  Domino  donante,  supremum 

Claudens  morte  diem^  transiit  ad  requiem, 
Transitus  ejus  ei  provenit  fine  diei^ 

Quam  sequitur  cetebris,  orbe  colente  dies^ 
Qua  coeli  dominam  de  mundi  valle  Mariam^ 
D      Intulit  astricolis  calica  turma  choris ; 
Pr(psulis  Arnulfi,  qua  festa  dies  eelebratur, 
Pra^sulis  Arnulfi  corpus  humo  tegitur. 

Completur  (63)  hoc  opuscnlum  annofpost  trans* 
itum  ejus*vicesimo  octavo,  indictione  vii,  quem  cre- 
dimus  ab  !ncarnatione  Domini  1414,  regnum  Fran- 
corqm  tenente  Ludovico,  filio  Philippi  regis,  ab» 
Isto  viro  Dei  anie  ortum  prophetato,  septimo  regnt 
ejus  anno,  Romanae  Ecclesiae  praesidente  beato  Paf- 
schali  [papa  secundo^  Remensem  metropoiim  guber- 
nante   domno   Rodulpho  archiepiscopo ,  regnante;:- 

(63)  Iq  edit.  Suriana  haec  habentur  :  In  caUer 
libelli  niei  meus  cudendus  est  apologeticus,  etc,  uLiik 
ObservaiionihMS  praeviis,  num.  l^ 


1427  HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  Ui% 

domino  et  Salvatore  nostro  Jesu  Christo,  cui  cum      gloria,  laus^et  imperium  per   inflnita  saecula  ixcu- 
Patre  in  unitate  Spiritus  sancti  sit  omnis  honor  et      lorum.  Amen. 

INCIPIT  PRJEFATIO  LISIARDI  EPISCOPI  AD  REMENSEM  ARCHIEPISCOPUM 

IN  LIBRO  TERTIO. 

Domno  jure  amabiii  merito,  Tenerabili  RoDULFO ,  A  tinentiam   et  regimeu  yiUR   latius   cogBoyeram  ; 

I>ei    gratia    Remensis    Ecclesiae    archiepiscopo ,  praesagia  multa  audieram,  miracula  non  pauca  pr»- 

LisuBDCS  filius,  utinam  idoneus  minister  sanctse  sens  coioplexeram.  Gumque  haec   et    his  simiiia 

Eccle«iae  Suessionis,  salutem  et  piorum  palmam  multa  a  plurimis  protestata  referrentur,  placuit  pa- 

Tictricem  ternitati  vestrae  inferre  dicendo  :  Ciir  me  apcitii 

Residente  vestra  patemitate  in  illo  magno  atque  relalibus  vestrisy  cum  ipse  melius  vobis  cognoverim 

inauditae   episcoporum  multitudinis  consilio   (64)  opera  sanctitatis  ejus,  Vidi  eum  in  Calvo  Monte  de- 

quod  auctoritate  domni  papae  Galixti  Remis  celebra-  dicationem  facere,  ubi  (emina  de  vico,  quem  dicwa 

tum  est,  cum  et  ego  humilis  vestro  lateri  inhaere-  Caviniaco, 

rem,  conquestus  est  in  commune  nobis  frater  et  Ter  quinis  annis  oculorum  prcedita  damniSf 

coepiscopus   vesler  Lambertus  Noviomensium   ac  In  faciem  sancti  se  misit  voce  precanti. 

Tornacensium  antistes  injustum  et  ingratum  sibi  Mox  mora  nuUa  fuit  postquam  prcesul  benedixit ; 

Yideri,  nec  soli  sibi,  sed  multis,  quod  sanctus  prae-  Palpebra  se  scidit,  patuit  lux,  femina  xidit, 

sul  Amulfus  praedecessor  meus,  qui  sanctam  vitam  Sed  estote  :  fecerit  mira^  vixerit  juxte.  Non  dics 

et  Deo  placitam   duiit ,  cujusque  sanctitas  multis  levandum,  nisi  gratia  Dei   per  clara  signa  aeUtus 
valde  miraculis  a  Domino  comprobata  est,  in  sinu  "  dederit  testimonium.  Adest  Romana  Ecclesiaj  adest 

humidae  terrae  adhuc  cubaret.  Aderat  testis  miracu-  ipse  dominus  papa  ;    refertur    hotc   res  dd  eorum 

lorum  ejus  regia  majestas,  ipsius  sancti  AmulQ  cognitionem  ,    et  sequautur  inde  illorum  examen. 

impetrata  lacrymis  et  precibus  condonata ;  aderat  Factum  est,  et  consona  |omni  voce,  in  vestram  se 

Petrus  archidiaconus  Suessonicus,  qui  se  caecum  redegerunt  sententiam.  Itaque  quae  et  quanta  poH- 

natum  fuisse ,  atque  per  salivam  oris  viri  Dei  Ar-  quam  sepultus  circa  exstincta  ossa  ejus  Dominu^ 

nulfi  se  oculos  accepisse,  cum  multorum  testimo-  et  Salvator  demonstrare  dignatus  sit  miracula,  hae 

nio  fatebatur ;  aderam  et  ego,  licet  minus  idoneus,  praesenti  decrevimus  vobis  et  matri  Ecclesiae  inti- 

qui  me  in  ordinem  subdiaconatus  ab  eo  coiisecratum  mare  pagella,  ut  praecedens  cognitio  vestram  ia 
plurimum  exsuUabam,  et  illi  olim  cohabitans,  abs-     auctoritatem  securius  legendi  caeteris  proficiat. 

INGIPIUNT  CAPITULA  LIBRI  TERTH. 

I.  De  igneo  splendore  et  crucifixo  prositiente. 

II.  De  pulvere  circa  tumulum  ejus  coUecto 

III.  De  terrore  calitus  acto  contra  hos  qui  iUum  furari  quarebant. 

IV.  De  muUere  contracta  et  ibidem  sanala. 

V.  De  cereis  ibi  cwiitus  accensis. 

\I.  De   muUitudine    langiientium  inibi  recuperatorum 

VII.  De  hydropico  sanato. 

VIII.  De  balena  per  ejus  nomen  devicta. 

IX.  Devaralytica  sanata. 

X.  De  auobus  senibus  ibidem  melioratis. 

XI.  De  manco  ibi  recuperato. 

XII.  De  homine  sanato  nocte  sancti  Joannis  Baptistee,  octavo  Kajendas  JuUi 

XIII.  De  reUquiis  sancti  Arnulfi  in  combusta  ecclesia  non  combustis. 

XIV.  De  homine  qui  ideo  infirmatus  est,  quod  votum  non  implevit. 

XV.  De  elevatione  corporis  ejus. 

XVI.  De  tribus  miraculis  tunc  peractis. 

XVII.  De  sDhcera  in  coelo  apparente. 

XVIII.  De  homine  pacem  respuente  debiUtato. 

XIX.  De  (65)  episcopo  Belgoto,  qui  nolente  eo  successit^  et  citoperiit. 

(64)  lUud  concilium  babitum  fuit  anno  1419,  oc-  libro.  Et  quidem  llilgotus  eplscopus  Suesslonensiit 
casione  investiturarum,  ubi  Henricus  imperator  ex-  de  quo  haec  epigraphe  videtur  debere  intelligi,  cito 
rommunicatus  est.  Quinque  canones  in  eo  editi  sunt.  non  periit,  sed  post  annos  circiter  duodecim  reg^» 
Ibi  adfuit  Ludovicus  VI  Francorum  rex,  qui  mul-  minis,  in  Monasterium  Majus  prope  Turonos  seee»- 
tum  coram  Patribus  de  Anglorum  rege  conquestus  sit,  anno  scilicet  1088,  ubi  postea  abbas  factus  kSL 
est.  Ejus  apologiara  fecit  Ivo  Garaolensis  episcoput  !■ 

(65)  Nihil  omnino  de  eo  episcopo  habetur  in  boc  Episiola  ad  Paschalem  II  summum  pontificenu 


im 


WA  S.  ARNLLFi  SUESSIOH.  —  UB.  HI. 


I4S0 


i' 


INCIPIT  LIDER  TERTIUS. 


CAPITLLUM  PRIMUM. 
Postquam  beatus  iste  senrus  Dei  humanis  rebus 
feliciter  exeoiptus  est ,  diversa  miracula  circa  ejus 
exuvias  a  Domino  peracla  sunt ,  ac  plurimae  lan  • 
gucntium  sanitates  condonatae.  Non  longe  vero  a  tu- 
inulu  ejus  stetit  altare,  et  crux  grandis  supposita, 
babens  imaginem  crucifixi  Domini ,  de  cujus  ima- 
glnis  vultu  et  de  pectore  viderunt  duo  fratres  spiri- 
tuales  igneum  globum  seu  fulgur  erumpere ,  et  in 
iiiius  tumbam  circa  ejus  pectus  celeriter  transilire. 
Quo  signo  datur  inteiligi ,  quoniam  ille  qui  peccata 
nostra  pertiilit  in  corpore  suo  super  lignum ,  huic 
famulo  suo  verae  lucis  gaudia  contulit.  Sequenti 
tempore,  eodem  tamen  anno ,  tumba  ipsa  a  capite 
usque  ullra  pedes  scissa  est ,  et  in  directa  divisa  , 


A  sed  stat.im  ut  coeperunt  fodere ,  iteratus  ftragor  ter- 
ribiliter  increpuit.  At  illi  facti  exanimes,  corruerunt 
in  lerram ,  ac  tandem  resumpto  anhelitu ,  cum  ni- 
mia  formidine  aufugerunt.  Cumque  de  longe  starent, 
suppresso  murmure  mussilantes,  subiit  illos  cogita- 
tio,  ut  iteratam  temeritatem  tertio  repeterent,  et 
an  ullus  cederet  effectus  denuo  attentarent.  Adve- 
nerunt  tremuli,  applicant  [manus  pavitantes,  sed 
continuo  intolerabili  terrore  jam  tertio  percelluntur, 
alliduntur  pavimento,  palpitant  exanimes,  et  pena 
prsemortui  quid  fuerint  nesciunt.  Horarum  vero 
trium  spatio  evoluto  ,  ad  sensum  redierunt ,  et  ni* 
mium  angustiati  fecerunt  votum ,  quod  nunquam 
amplius  attentarent  sacrum  corpus  vel  ejus  sepul- 
crum  temerare.  Arnulfus  nepos  ipsius  sancti  pra^' 


quasi  ad  lineam  fuisset  conscissa.  Ista  autem  divisio  ^  sulis  etprimusabbas  Aldenborgensis  haec  patrare  co- 
Tel  scissura  instantis  elevationis  ejus  praecurrens 
praesagium  omnium  mentibus  intimavit. 
CAPITULUM  11. 
A  primo  quoque  tempore  depositionis  ejus,  airdoi 
Hdei  et  devotionis  tantus  circa  illum  enituit,  ut 
quicunque  aegrotantes  per  se  vel  per  missos  suos 
venirent  ad  sepuicrum  sancti  Arnulfi ,  et  per  circui- 
ium  colligenles  pulverem  volitantem,  reportabant 
Bibi  quasi  certam  medicinam ;  ipsum  vero  pulverem 
cibis  suis  aut  poculis  immittentes,  seu  siccum  pul- 
verem  lambendo  sorbentcs,  a  cunctis  infirmitatibus 
e?adebant,  et  certissimum  remedium  velocius  asse- 
qiiebantur.  Et  hoc  non  quater  aut  seplies  vel  decies^ 
sed  miiiies  evenisse  notissimum  est.  Vidimus  ener- 
gumeuum  pessime  vexalum ,  cui  cum  pulvis  ille  no- 
lenti  in  os  fuit  injectus,  mox  hostem  evasit ,  et  meu- 
teni  recepit.  Pulvis  iste  celeber  non  soli  nostrae 
Franciae,  sed  omnibus  finitimis  regionibus  grandem 

suae  utilitatis  notitiam  coinportavit.  Auglia ,  Gallia , 

Scotia ,  Frisia ,  sic  tenuerunt  externae  gentes ,  pa- 

triaeque  simul  cinerem  rapiierunt. 
CAPITULUM  m. 
Haec  et  his  similia  mulla  postquam  sic  fieri  latius 

comperta  sunt ,  et  rumor  iste  laudabilis  Franciam 

penetravit ;  cum  et  gratus  odor  ex  ejus  tumba  ju- 

giter  emanaret ,  monachi  Sancti  Medardi  graviter 

cundolentes  quod  tanti  viri  exuviis  caruissent,  con- 

silium  inierunt  cum  suo  abbate  Odone,  ut  quasi 

visitationis  gratia  locum  Aldenborgensem  adirent ,  j) 

et  clam  tumulum  ejns  aperirent,  ut  extracta  ossa  ad 

6uum  coenobium  Suessionis  sub  omni  celeritate  de- 

portarent.  Yentum  est  ^o  usque,  et  paratis  hujusce 

negotii  instrumentis,  noctu  coeperunt  aperire  tumu- 

luin  ejus  a  latere  dextro.  Mox  ingens  fragor  coelitus 

intonuit,  concutiens  fodientes,  et  nimium  conster- 

natos  ab  incepto  deterruit.  Uli  paulo  post  recreati , 

et  ex  occulta  aeris  passione  id  accidisse  autumantes, 

ledierunt  ad  sepuicrum,  ut  cccptum  perficerent; 


nalus  est  cum  duobus  monachis,  Godeberto  natione 
Aldenborgensi ,  et  Balrado  Brugensi ,  quorum  rela- 
tione  haec  eadem  sic  gesta  innotuerunt. 
CAPITULUM  IV. 
Sequenti  tempore,  delata  est  illuc  quaedam  femi- 
na  miserrima  contractione  deformiter  distorta ,  ita  ' 
ut  genua  ejus  pectori  confixa,  et  palmde  manuum 
tub  poplitibus  colligatae ,  tali  quoque  natibus  came 
tenus  cohaererent.  Haec  miserentis  populi  studio  ad 
tumulum  sancti  Arnulfi  projecta ,  ubi  per  modicum 
quasi  requievisse  visa  est ,  divino  munere ,  ad  ho- 
norem  servi  Dei  sanata  est  erecia.  Quae  per  eccle- 
siam  atque  partemecclesiae  recto  gressu  deambulans, 
ostendebat  loca  membrorum  cruore  borrentia,  ubi 
aliud  alii  cohserens ,  complicitum  pridem  fuerat  et 
connexum. 

CAPITULUM  V. 
Mulloties  accidit  ut  luminaria  ibidem  coelitus  ac» 
cendi  viderentur.  Sed  ne  fortuita  vel  quolibet  astu 
adumbrata  referre  videamur,  mille  testibus  defen- 
ditur  quod  narramus.  SoIemnUas  praecipua  ageba- 
tur  prima  die  mensis  Maii ,  et  populi  multitudo  un- 
dique  locum  compleverat;  et  ecce  hora  diei  tertia^ . 
cum  solemnis  processio  ageretur,  duo  cerei  qui  por- 
labanlur,  ad  ostium  ecclesiae  fiante  vento  exstincti 
sunt;  sed  ut  ventum  est  ad  sepulcrum  sancti  Ar- 
nulfi ,  sialim  ipsi  cerei  accensi  sunt,  et  ita  accensi 
ut  flamine  venti  exstingui  non  p^ssenL 

CAPITtjLUM  VI. 
Anno  Dominicae  bumanitatis  post  mille  et  cenlumi 
quinto  decimo ,  per  totam  vicinam  regionem  facta. 
estplagasaevientium  morborumin  hominibus  utrius* 
que  sexus  et  totius  aetatis ,  et  tunc  catervatim  pro«' 
perantes  languidorum  bajuli,  satagebant  projicero 
aegrotos  suos  circa  tumbam  Arnulfi  servi  ChriscL 
Tanla  vero  diffiisa  est  gralia  in  reparatione  languen- 
tium ,  ut  a  medio  Aprili  usque  medium  roensis  Au*. 
gugti,  quando  tran§itua  ejufr.celebrsituri  aexagintik 


UM 


HARIULn  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


liSS 


sinl  cor»  notorum,  praeter  eos  qui  sic  sanati  sunt «  A  evangeiica  recitaretur,  sanata  est  manut  ejos  el 
ut  ad  notitiam  nobis  non  venerint.  Simiiiter  factum      perfecte  restiluta. 


est  ut,  anno  sequenti  et  a  mense  Maio .  usqiie  ad 
mensem  Augustum ,  quinquaginta  hominum  utrius- 
que  sexus,  diversaeque  aelatis  reparatio  ibidem 
condonata  sit. 

CAPITULUM  VII. 
Sane  inter  eos  veneral  quidam  hydropicus,  ven-; 
(ris  et  venarum  distentione  vehementer  inflatus,  qui 
sumptum  de  cespite  bumili  tumuli  contiguo  pulve- 
rem  in  aqnam  conspersit,  et  eamdem  aquam  ebi-> 
bens,  mox  salutem  est  consecutus. 

CAPITULUM  Vin. 
Sub  eodem  tempore  exeuntes  de  ista  Flandria  pi« 
scatores,  balenam  permaximam  circumdederunt. 


CAPITULUM  Xm. 
Antequam  de  terra  levarentur  ossa  sancli  Ar- 
nulfi,  babebat  ecclesia  Sancli  Petri  multas  sancti 
ejusdem  reliquias, id  esttotam  supellectilem pecu- 
Uaris  capelke  ejus.  Ex  bis  vero  reliquiis- dedenml 
fralres  quamdam  portionem  quibusdam  de  insuU 
Scolda  bominibus,  ut  aedtficarent  ecclesiam  in  no» 
mine  Chrisli,  sub  titulo  sancti  Arnulfi.  Ecciesia  illa 
ponstructa  et  erecto  altari,  posuerunt  capsulam 
istarum  reliquiafum  iH  altari.  Et  accidit  perincu- 
riam  ut  illa  ecclesia  ignibus  deprehensa  funditus 
arderet ;  capsula  vero  reliquiarum  sancti  ArnuUI 
ab  ignibus  intacta,  et  omninoillaesa  in  altario  sedit. 


lanceis  et  jaculis  vulnerantes,  ut  devictam  ad  terram  ^  Ipsa  autem  palla  altaris,  in  quantum  tangebat  ca- 


conveherent,  et  de  morte  bestiae  divilias  sibi  ag-* 
gregarent.  At  bestia  immanis,  quamvis  fortiter  ja- 
cttlis  et  lanceis  fuisset  vuhierata ,  capi  vel  sedari 
nequaquaro  potuit ;  sed  ex  dolore  plus  insaniens » 
modo  aquas  vomebat  ad  coelum,  modo  se  submer* 
gebat  in  profundum,  modo  de  profundo  resurgens» 
caudae  suae  et  alarum  impetu  confringebat  arma- 
menta  navium.  In  tanta  dlfiicultate  dixit  unus  ad 
socios :  Invocemus  sanctum  Arnulfum  de  Aldenborg^ 
ei  voveamus  illi  partem  de  pisce,  et  eonfido  quia  auxi» 
lio  cjus  eito  hanc  bestiam  devinumus.  Fecerunt  ita. 
Et  statim  balena  destitit  saevire,  et  se  capiendi 
atque  funibus  colligandi  locum  quietissimum  attri- 
buit. 

CAPITULUM  IX. 

In  vigilia^Doroinicae  Ascensionis  ad  concenturo 
sancti  Evangelii  (66) ,  intra  synaxim  vespertinam , 
quaedaro  paralylica  sanata  est. 

CAPITULUM  X. 

In  Nativitate  sancti  joannis  fiaptistae,  duro  no- 
ctu  vigilias  agererous,  quidam  homo  ibidem  sana- 
tus  est. 

CAPITULUM  XI. 

Quidam  etiam  provects  aetatis  homines  duo  se^ 
nes,  gravi  nimiuro  et  consirorli  angore  concussi, 
dolebant  se  vivere;  nam  utrorumque  genilalibus  il- 
lapsa  viscera  niroiaro  passionem  et  vivendi  diflBcpI- 
tatem  illis  inferebant.  Hi  audita  fama  gratiarum 


psularo  vel  subjacebat ,  incombusta  remansit. 
CAPITULUM  XIV. 
In  insula,  quae  nuncupatur  Bevelauda,  hoc  es* 
Tremula  Terra,  quidam  nobiles,  quorum  capul  eral 
Alvisus  filius  Landradae,  el  EUicus  frater  ejus,  con« 
lentionem  et  litigium  exercebant  adversus  compares 
suos,  aeque.nobiles  viros.  Unde  contigit  ut  quidam, 
nomine  Wido,  ante  portam  Ellici  in  roanu  vuhie- 
ratus  duos  aroitteret  digitos,medium  et  medicum,  et 
maneret  duobus  digitis  debilis  et  mancus.  Hac  pro 
re  viguit  magna  Widonis  et  amicorum  ejus  inimi- 
citia  conlra  Alvisum  et  Ellicum,  contraque  amicos 
vel  complices  illoruro,  quousque  sanctuarium  San- 
Q  cti  Arnulfi  in  iilas  partes  deveheretur  ad  faciendam 
pacem  inter  gentes  ignorantes  Deum.  Ille  vero 
duorum  digitorum  damno  deformalus,  in  ecclesia 
deprehensus  a  monachis  et  clericis  coram  se  pro- 
stratis,  cum  et  reliquiae  sancti  Arnulfi  coram  eo 
fiolo  tenus  jacerent,  arctatus  est  ut  sponderet  pa- 
cem  se  facturum  cum  AlvisoetElIicosuis  quondam 
inimicis,  et  ejusdem  sponsionis  arrhabonem  coege- 
runt  eum  ponere  super  reliquiarum  lecticaro  suae 
manus  chirothecam.Etquidero  propter  reverentiam 
praesentiuro  sanctorum  obedivit  ad  horam ;  sed 
domum  reversus,  et  a  propinquis  et  clientibns  pro- 
brose  increpatus,  aversus  est  a  bono,  et  supersedil 
perticere  quod  spoponderat  sancto  Arnulfo.  Statim 
invasit  illuro  fortis  aegritudo,  qua  detentus  decubuit 


beatiAmulfi,  cum  magno  labore  pervenerunt  ad  se-  D  diebus  viginti  et  uno,  in  quibus  non  somnum  vel 


pulcrum,  et  eoruro  contentio  in  salubre  gaudium 
divino  utitu  conversa  est.  Naro  roeritis  et  orationi- 
bus  sancli  Amulfi  eoruro  viscera  sursum  reducta 
suntl,  atque  in  naturalero  situm  revocata.  Et  qui  curo 
maxiroa  difiicultate  huc  venerant ,  curo  gaudio  sa- 
nilatis ,  expediti  et  alacres  redierunt. 
CAPlTULUM  XII. 
In  feria  sexta  hebdoroadae  Pentecostes ,  quidam 
juvenis  aridam  manum  se  habere  dolens,  venit,  et 
projecit  se  ad  locnlum  turouli  sancti  Amutfi ,  roul- 
tis  planctibus  pultons  sancti  pielatero,  et  duro  leaio 


cibum  capiens,  sed  de  die  in  diero  pejus  tabescens, 
ad  hoc  redactus  est  ut  aceersito  presbytero  de  fu- 
nere  cogitaret.  Tunc  presbyter  dixit  ei :  Omnis  fwc 
in/irmitas,  quam  tam  diu  pateris^  pro  mendaeio  quoa 
sancto  Arnulfo  mentitus  es  juste*infertur,  Sed  simiM 
credas,  et  promissaih  pacem  atque  manccrum  digiUh' 
rum  tuorum  reatum  bono  corde  indulgere  non  renuas^ 
spero  in  Deum  vivum,  quod  convalesces  et  vitam  tuam 
prosperari  senties.  At  ille  nihil  deliberans:  Defer  ad 
me,  inquit,  istam  sanctam  erucem.  Qua  pne  manibus 
oblata,  ait :   Eece  certissime  novi  quoniam  fmfSer 


(fi6)  Id  videtur  intelligi  debere  dc  cantico  Magnificat,  nec  enim  alia  pars  sancti  Evahgelii  eanUU 
luiste  videtur  tunc  temporis  in  synaxi  vespertiifa.  . 


1433  VITA  S.  ARNULFI  SUESSION,  -  UB.  lU.  145* 

meam  faUitatem  tncurrt  tn/irmitatem ;  ^$ed  $i  nunc  A,cuju$  et  ata$  $u$dpienda  e$t^  etprudentia  benepla- 
$anctu$  Amulfu$  exoret  pro  me,  ut  po$$im  vtrere, 


V  oveo  etjuro  in  cruce  i$ta  quod  de  pace  et  digitorum 
meorum  indulgentia  quidquid  dtidvm  promi$i  complebo 
omnia,  Sic  dicens,  et  novo  dono  novum  votum  in 
cruce  perOciens,  continuo.  sulijecit;.  St  habeo  ami- 
cum  vel  fideUmi  provideat  mihi  ut  cito  manducem ; 
nam  timor  morti$  a  me  recedit ,  $pei  tota  vitte  mihi 
$uccedit,  Quidplura?  Statim  cibo  et  potu  refectus 
convaluit,  et  post  diem  tertium  ascensis  equis  Fia»- 
driam  intravit,  AUIenborg  petiit,  et  coram  fratribus 
pcBnitentiam  egit.  Rediens  vero  in  locum,  omnia 
prout  postnlatus  erat,  et,  prout  ipseprimitus  de- 
voverat,  ad  perfectum  complevit,  et  in  pace  quam 
spoponderat  stabiliter  permansit. 
CAHTULUM  XV. 
Haec  et  alia  supemae  gratiae  documenta,  postquam 
ad  aures  episcopi  domni  Lamberti,  sive  ad  notitiam 
lidelis  populi  latius  pervenerunt,  idem  iniit  q[)isco- 
pus  consilium  in  concilio  Bellovacensi  (67),  quinto 
decimo  Kalendas  Noverabris,  cum  quibusdam  coe- 
piscoporum  suolrum,quid  factoopus  esset  adtantam 
Dei  magnitudinem.  Intererant  ibi  episcopi  Franco- 
rum  Willelmus  (68)  Catalaunensis,  columna  docto- 
rum ;  Joflredus  Camotensis  episcopus,  Delbertus 
[Dambertus]  Senonensis  archiepiscopus,  [Henricus]< 
Aurelianorum  episcopus,  [Girbertus]  Parisiomm 
cpiscopus;  Clarembaldus  Siivanectensis  episcopus,- 
t^etrus  Belvacensis  episcopus ,  Angeirannus  Am- 
biafiensis  episcopus,   Robertus  Atrebatensis  epi- 


cet;  libellum  vero  i$tum^  quia  $ynodalibu$  negotii$ 
ouupamurt  percurrere  non  vacat.  Jofiredus  Carao- 
tensis  episcopus  ait :  Domne  Tornacen$i$^  dico  vobi$ 
in  veritate :  Si  Domintu  talia  vel  $emei  feci$$et  cirea 
•  aliquem  pradece$$or,um  meorum,  ego  nec  papam,  nec 
legatumy  nec  vet  archepi$copum  con$ulerem;  $ed  tota 
con$tantia  $anctum  Dei^  ut  dignu$  e$t,  exaltarem. 
Interim  dum  haec  ab  episcopis  decemuntur,  quidam 
nobiles  magistri  schqlarum  acceperanl  libellum,  et 
cursim  perlegerunt  quaedam  gestorum  capilula.  Qui- 
dam  ergo  eorum  recurrentes  ubi  erant  episcopi,cum 
magna  constantia  fatebantur :  Revera  ex  Deo  non  e$t^ 
qui  huju$  $aneti  exaltationi  contrariu$  e$t.  Tunc 
Guillelmus  Catalaunensis  episcopus  ait :  Per  Deum 
B  turpe  e$t  qtiod  de  re  tam  operta  dubitamti$ ;  unde 
vo$,  domne  tornacen$i$i  cum  Domini  gratia^  remota 
ambiguitate,  $tatuite  diem  quo  ad  locum\  conveniati$^ 
et  $anctum  Domini  $ervum  de  terra  etevando  honori^ 
fice  recondati$,  Lambertus  episcopus  Tornacensis 
a^it :  Ecce  legatu$  in  hac  ip$a  ba$ilica  cum  no$tro  at^ 
dtiepi$copo  Remen^i^  vel  Turonen$i  [f.  Senonen$tl 
eminuf  re$idet ;  rogo  vos,  placeat  vobi$  ahte  iUo$  vi- 
ntre,  et  ve$tram  $ententiam  illorum  judicio  confoT" 
rnare,  Episcopi  dixeranl : .  In  nomine  Domini  pat. 
Utventum  est,  Lambertus  episcopus  dixit  domao 
Gatalaunensi :  Rogo^  agite  cau$am  meam.  Cumque 
ille  brevi  facundia  ante  legatum  et  arcbiepiscopos 
causam  explicuisset,  tam  legatus  Conon,  quam  et 
Remensis  arcbiepiscopus,  una  voce  responderunt : 


scopus  ,    Joannes    Morinorum    episcopus,    Lam-.     Judicium  ve$trai  auctoritati$  plene  $u$cipimu$^  et  de- 


bertus  Tornacensis  episcopus ,  Borgardus  [Bur- 
chardiis]  Cameracensis  episcopus ,  Bartholomaeus 
Laudunensis,  Lisiardus  ego  indignus  Suessionensis 
episcopus,  abbatum,  archidiaconorum,  praeposito- 
rum  et  copiosa  cleri  mullitudo.  Inter  caeteros  quoque 
adfuitipse  Aidenborgensisabbas,  ferensin  manibus 
libellum  de  Vita  et  moribus,  miraculoramque  gestis 
ipsius  sancti  Arnulfi,  quem  libelhim  ego  de  mani- 
bus  ejus  acciplens  aperui,  et  aperlum  obtuli  episco- 
pis,  dicens  :  Ecce^  domni^  libellu$  tpse,  me  con$cio^ 
mequeauctore  de  Vita  ejtu  con$crtptu$  e<l,  ctit  quod 
vera  $unt  omnia  quoe  narrat^  te$timonium  in  fide  per- 
hibeo :  et  de  cuju$  miraculi$  et  hic  quo$dam^  et  domi 
plure$  valde  te$te$  veracee  adhibeo,  Hunc  UbeUum  . 
po$tulo  a  vobi$  dUigenter.con$iderari,  ut  ex  eju$  noti-^ 
tia  valeati$  quid  de  iUo  agendum  $it  meliti$  informari. 
Ve$tra  autem  $anctita$  audiat  judicium  meum,  quO" 
niam  $i  in  dicecesi  mihi  commi$sa  pau$aret,  longum 
estquod  in  terranonjaceret.  Tunc  WiUelmus  Cata- 
launensis  episc(»pus  accepit  libellum,  et  inspiciens 
a  principio,  vidit  numerosilatcm  capituloram,  et  ait 
ad  episcopum  Tornacensero  :  Domne^  quid  amplitu 
quairiti$?  Ab$que  libeUo  i$to,  $ufptit  vobi$  te$timo^ 
nium  domniepi$copi  Sue$$ionen$i$  et  cUricorum  ejtu ; 
debet  vobi$  niagnam  /iduciam  prtebere  i$te  tali$  abba$9 

(67)  Hanc  synodum  babitam  fuisse  anno  1120 
ex  eo  co^jicimus,  quod  infra.cap>  17  dicatur  ele- 
vatlo  facta  mense  Maio,  anno  1121. 


cretum  ve$tri  consen$u$  roboramu$.  Itaque  episcopus 
Lambertus  convocans  abbatem,  designavit  diem, 
quo  Aldenborg  conveniret,  idest,  Kalendas  Maii,  et 
viri  Dei  corpus  sanctum  de  hunio  levatum,  juxta 
morem  Gallicanae  Ecclesiae  ceu  revera  sanctum  re- 
poneret.  Dedit  etiam  litteras  cum  sigillo,  quibus 
omnem  Tornacenbis  dioefcesis  populum  ad  tam  san- 
ctum  officium  convocaret. 

Fama  volans  celeri  currente  mealu, 
Diversos  populos  has  sedes  visere  fecit. 
Taceamus  de  Flandria  :  Walachrenses ,  Scoldanii, 
Bevelandenses,  Antuerpenses,  Texandriani,  Wa 
siani,  Brabantini,  Menapenses,  Morinenses,  Bolo* 
.  nienses,  vel  cxtefarum  regionum  plebes  ubertim 
adfuerant.  Tempore  itaque  praestituto  advenit  epi- 
scopus  cum  Toraacensi  archidiacono  honorabili 
Rodberto,  et  magna  copia  cleri ;  et  praelato  cracis 
trophso,  allato  quoque  sacri  Evangelii  corpore, 
cum  cereis  et  odoribus  concinente  «lero,  aperitur 
tumulus  viri  sancti,  eriguntur  de  pulveris  situ  ossa 
beata.  Stabat  calix  consepulius  super  pectus  ejus, 
jacebat  et  plumbea  tabula  sub  calice  prae  pectore 
ejus ;  quae  tabula  scripta  tenebat  nomen,  patriam, 
genus,  militiam,  conversionem,  in  abbatem  promo- 
tionem,  diem  ordiQationis  ejus  in  episcopum,  dito 

(68)  Scilicet  Guilleimus  de  (^aropenis  vuli(0  di- 
ctus,  a  natali  solo  in  Parisiensi  dicecesi. 


im  HAHIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS  14;^ 

transitus  efiis  de  saecolo  isto  ad  Ghristuin.  Haec  la-  A  coclo  sphaera  ardens  quasi  flamma  ignis,  qux  in- 


bula  a  pectore  sancti  elevata ,  et  episcopo  astanti 
relicta,  fecit  iili  gaudia  magna,  quoniam  formidabat 
ne  errore  aliquo  aucti,  non  sanctum  Arnulfum,  sed 
quemlibet  indignum,  fratres  sub  nomine  sancti  ele- 
varent.  Simiiiter  et  pastorale  petatium  (69)  cum 
episcopo  demonstrassent,  gavisus  est  plurimum. 
Ad  ultimum  cum  sandalia  auro  intexta  eitracta  vi- 
disset,  in  lacrymas  resolutus  est.  Ad  suscipienda 
ossa,  et  de  sepulcro  levanda,  fueronl  electi  tres 
presbyterio  functi,  abbas  Ariulfus  [al.  mend.  Ar- 
nulfus],  Goduinus  monachus,  Hagamingus  mona- 
chus.  Gumque  abba  calvariam  capitis  e  terra  ele- 
vasset,  et  in  capsam  ad  hoc  paratam  posiiisset,  ecce 
manus  ejus  pingues ,  et  liquore  olei  infusae  repertae 


cumbebat  super  sanctum  corpus  viri  beati.  Per 
transversum  vero  ipsius  sphaene,  radiabat  velut  aii- 
nim  purissimum  in  camino  probatum,  signum  san- 
ctae  crucis.  Quae  crux  suo  splendore  vincebat  om- 
nem  solis  decorem,  sua  etiam  longitudine  superabat 
amplitudinem  praedictae  sphaerae,  per  quatuor  comua 
uUra  tendens,  et  nimio  fulgore  velut  aunim  ruti- 
lans.  Hoc  certe  signum  in  coelo  visum,  videtur 
signare  coeleste  mysterium.  Quid  enim  sphaera  figu- 
rat,  nisi  orbis  terrarum  latitudinem?  et  quid  visio 
crucis,  nisi  terreni  corporis  mortificationem  de- 
signat?  Quid  autem  aurum  vel  auri  splendor  indicat, 
nisi  aeternae  sapientiae  claritatem,  et  intemam  divini 
lumiuis  contemplationem?  In  sphaera  vero  apparuit 


sunt,  lanquam  si  manus  suas  intinxisset  in  vas  olei      flamma,  quoniam  per  orbem  scitur  ,  inio  scietur 


plenum.  Ecce,  coram  Deo,  quia  verum  est,  et  ve- 
rum  fuit  quod  dicitur,  odor  quoque  magnae  suavi- 
tatis  ibidem  difi^usus  est.  Nec  immerito,  nam  qui 
In  vita  morlali  in  omni  loco  Ghristi  bonus  odor  exi- 
stere  studuit,  non  mirum,  si  jam  coronatus  a  Deo, 
ipso  largiente  cui  servivit,  coelesti  odore  meruit  ho- 
norari.  Interim  reboat  ecclesiae  sinus  almae  Trini- 
tatis  laudibus,  et  usque  dum  beata  ossa  digno  cullu 
amicta  scrinio  conderentur,  tam  episcopus  quam 
clerus  divinis  verbis  operam  dabant.  Quibus  scrinio 
illatis,  mox  episcopus  iniposuit  hymnum  Te  Deum 
laudamusj  te  Dominum  confitemur.  Hoc  vero  hymno 
usque  ad  millies  conjubilato,  eflertur  sanctus  extra 
©'•plesiam  ad  stationem  condictam,  manu  siquidem  p  ve 
militari.  Tanta  etenim  ad  sanctum  ifruit  hominum  ^* 
mullitudo  ut  nimium  sese  conculcarent ,  impinge- 
rent,  contunderent;  et  nemo  prae  amore  sancti  vel 
sibi  vel  aiteri  parceret.  Ita  devotio  sanctique  desi- 
derium  metas  rationis  abjecerat,  ut  abba  vel  mo- 
nachi  ad  sanctum  propinquare  nulla  ratione  vale- 
rent. 

GAPITULUM  XVL 
Sane  divina  non  defuerunt  mirac:ula ,  sed  Deus 
Terus  in  Trinitate  unus,  cui  pure  servierat  Arnul- 
fus,  trinum  miraculum  ibidem  exhibuit.  Nam  qui- 
4^un  juvenis  inimica  vi  possessus,  et  ob  id  in  insa- 
riam  longo  dudum  tempore  auctus,  ibi  ab  inimico 
hDeratus,  et  sospitati  corporis ,  et  libertati  senstis 


quia  charitas  Dei  difl*usa  est  in  corde  Amulfl,  per 
sanctum  Spiritum  qui  datus  est  illi.  Si  datus  est,  9t 
Deo  coeli  datus  est.  Jure  ergo  signum  Araulfura  glo- 
rificans  in  coclo  apparuit.  Et  nemo  dicat :  Arnulfuni 
quisnoverit?  Nos  dicimus  quoniam  optime  notus 
est,  qui  jure  cocli  dignus  est  nosci.  Nec  enim  fallit 
Propheta  qui  dicit  :  Jn  memoria  mema  erit  justus 
(Psal:  cxi).  Sphaera  igitur  quae  in  coelo  apparuit^ 
figuravit  lalitudinem  bonae  faniae;  flammeus  aspe- 
ctus,  ardorem  charitatis  intemse.  Grux  significat 
martyrium ;  aureus  splendordivinsecharitatismysti- 
cum  intellectum ;  longitudo  crucis,  superans  sphae- 
ram,  intimat  sanctam  beatae  morlificationis  perse- 
verantiam.  Potuitdicere  beatusetsanctus  Arnulfus: 

ea  eonver$atio  in  ccelis  est ;  potuit  dicere  :  Omnia 
mundi  amabilia  vel  delectabilia  quce  reliqui^  arbitror 
ut  stercora.  Talis  vero,  talibus  debuit  declarari. 
GAPITLLUM  XVIII. 

Facta  est  autem  haec  sancti  Arnulfi  translatio 
primo  die  mensis  Maii,  indictione  xiv,  sub  anno  Do> 
minicae  Incarnationis  millesimo  centesimo  vicesimo 
primo,  Francorum  sceptra  tenente  Ludovico  filio 
Philippi  annis  xiv,  Flandriae  comitatum  agente 
Garolo  filio  regis  Danorum,  cujus  mater  fuerat  filia 
Rodberti  comitis,  coenobium  Aldenborgense  regente 
Hariulfo  abbate  per  annos  jam  sexdecim.  Animad- 
versum  est  autem,  cum  I)eati  viri  elevatione  regioni 
Flandrensium  advenisse  frugum  fecunditatem,  cor- 


8ui  est  donatus.  Duae  quoque  feminae  paralysi  per-  D  P^rum  sanitatem,  aurarum  salubritalem  :  quae  antea 


cussae,  ac  membrorum  ofiicio  penitus  destitutae,  ple- 
nariae  sanitati  sunt  restitutae.  Haec  vero  tria  signa 
intra  ecclesiam  facta,  ad  notitiam  populi  per  plateas 
vel  agros  difl^usi,  non  satis  palam  devenerunt,  quia 
densa  plebium  mullitudo  stipatim  i>asilicam  adeo 
impleverat,  ut  cpmo  ibi  palam  loqui,  nemo  ibi  quo- 
quam  se  vertere,  nemo  ibi  nisi  fremitus  tumultuan- 
Uh  populi  tunc  posset  audire. 

GAPITULLM  XVIL 
Deus  de  coelo  complacens  sibi  in  suo  sancto  Ar- 
nulfo ,  dedit  tunc  signum  etiam  e  coelo.  Etenim  ab 
hora  prima  usque  ad  sextam  plenam ,  visa  est  in 

(69i^  Id  est  schedulam,  ut  aliasjam  notavimus. 
(70)  lu  capitulorum  indicc  nuila  mentio  de  his, 


per  annos  septem  pluviarum  inundatione,  et  agro- 
rum  sterilitate,  animalium  quoque  peste,  et  homi- 
num  crebra  mortalitate  atrociter  languerat  (70). 
GAPITULUM  XIX. 
Dominica  tertia  post  Albas ,  quando  introitus 
missarum  cantatur,  Jubilate  Deo^  omnis  terra ,  a/- 
leluiay  facta  esl  nobis  beata  sancti  Arnulfi  cerporalis 
elevatio,  a  qua  Domiuica,  dein  octava  deciroa  die, 
evenit  praeclara  solemnitas  de  Ascensioue  Domini, 
quae  est  quadragesima  dies  a  sancta  die  Resurre- 
ctionis.  Haec  vero  Ascensionis  solemnitas  in  oppido 
Aldenborgensi  ab  aliis  solemnitatibus  magis  fre- 

quae  in  eo  capite  habentur,  sed  ponitur  argumenlua 
sequentis. 


ii57  VITA  S.  ARNULFI  SUESSION.-  LIB.  ni.  ||!UI 

Quentior  fit,  eo  quod  in  illa  die  solemnes  nundinae  A  titiae.  Quid  muitis  differamus  ?  Lingua  proterva, 

oculi  torvi,  et  totius  corporis  motus  dissimiles,  il- 


in  eodem  loco  ducuntur,  et  ideo  populi  ab  operibus 
▼acantes,  solito  plus  confluunt.  Hac  vero  opportu- 
nitate,  promiscuis  turbis  undique  irruentibus,  con- 
tigit  convenisse  de  una  vicinia  tres  milites  germanos 
fratres,  et  duos  alios  seorsum  fratres  mililes,  illis 
tribus  inimicantes,  quoniam  illi  tres  nuper  interfe- 
cerant  germanum  illorum  duorum  fratrem  militem. 
IHi  vero  tres  alioruni  fratris  interfectores,  conve- 
nerunt  abbatem  et  monachos  ejus  loci,  et  rogave- 
runt  nimis  supplices,  ut  ferrent  auxilium,  labo- 
rando  pro  reconciliationeeorum.  Ad  quos  abbas  et 
monachi  satis  voluntarii  requirentes  ubi  essent  iili 
duo  fratres  orbali ,  tulerunt  secuni  lecticam  beati 
Arniilfi ,  et  venerunt  ex  improviso  ubi  illi  sedebant. 


lum  amentem  prodiderunt,  et  morti  jam  inditum 
amici  defleverunt.  Tunc  junior  frater  devovit  di* 
cens  :  Sancle  Arnulfe ,  miserere  mei,  et  redde  mUn 
vitam  fratris  met ;  et  ecce  voveo  et  promitto  quoniam 
si  evaserit  frater  meus  et  pro  amore  tui  istis  inimi- 
cis  efficiar  amicus,  et  ipsum,  velit  nolit ,  pertraham 
ut  faciat  cum  eis  perpetuce  pacis  feedus.  &Ionachi 
praesentes  haec  audienies  gavisi  sunt,  ct  accepta 
aqua  humectaverunt  pedes  lecticae,  ipsamque  aquam 
resumentes  infiiderunt  ori  ejus  et  faciei  totae.  Tunc 
ilie  quasi  .de  gravi  somno  expergiscens,  continuit  se; 
dein  vocans  fratrem  fortiter  ejulantem  ait :  Gaude^ 
frater,  quia  revtxt,  orationibus  sancii  Arnuifi   me 


ct  prandere  incoeperant.  Senior  frater,  ut  vidit  mo  •  g  Deus  vivere  permisit.  El  consurgens  adoravit  cum 


nachos  et  sanctam  leclicam,  intellexit  hos  venire  ad 
sese  cogendum.  Statim,  projectis  dapibus  et  poculis, 
voluit  exsurgens  effugere;  sed  virtule  Domini  et 
merilis  sancti  Arnulfi,  nates  ejusadhaeserunt  scamno, 
pedes  ejus  adhxserunt  scabello  suppedaneo ;  et  ita 
compeditus  et  constrictus  resedit  invitus.  A  mona- 
chis  postulatus  indulgentiam,  respondit  verba  stul- 


magna  devotione.  Deinde  fratris  sui  occisores  cum 
magno  aflectu  accepit  in  amicos,  et  sub  firmamento 
juramenti  pollicitus  est  illis  pacem  stabilem  obser* 
vare.  Sic  exosis  gratiam ,  sic  odientibus  benevolen- 
tiam,  sic  beato  Arnulfo  honoris  reverentiam,  sic 
Christus  Deus  noster  nomini  suo  laudem  et  gloriam 
provenisse  dedit  in  saecula  saeculorum.  Amen. 


EJUSDEM  S.  ARNULFI  VITiE   COMPENDIUM. 

{Ex  iif.dem  codd.  mss.) 


i.  Quamyis  Brabantia  litium  ac  rapinarum  olim  C 
fucrit  aitrix  et  magistra,  veridicoque  poemate  di- 
ctum  sit: 

Francia  quot  vites,  tot  habet  Brabantia  lites, 
sub  tempore  tanien  comitis  Balduini  et  Adcls  co- 
mitissae,  superno  dono  irradiari  meruit,  dum  san- 
cUe  recordationis  virum  Arnulfum  futurum  episco- 
pum,  ad  illuminationem  hominum  non  paucorum 
suo  sinu  progenilum ,  seu  radium  sole  justJtiae 
illustratum,  nieruit  procreare.  Hujus  genitor  Ful- 
bertus  Godelef  matris  consobrinus  clara  nobilitale 
refulsit,  et  mater,  nomine  Mainsindis,  Teutonico- 
rum  procenim  stjrpe  edita,  ingenuitate  spectaLili 
claniit.  Hi  ergo  inclyti  gcnitores,  carnaii  et  spiri- 
tuali  prole  florentes,  habuerant  filium  jam  adultum, 
formae  elegantia  et  militiae  actibus  praecipuum  , 
qucm  repente  mors  immatura  diripuit,  et  genitorum 
corda  irremediabili  tristitiae  angore  contrivit.  Ma- 
ternus  tamen  aflectus  pro  amissioue  nati  instantius 
condolebat,  et  nocte  dieque  in  fletibus  teropora  d 
protrahebat.  Iluic  prae  nimia  anxietate  dormitanti, . 
apparuit  vir  speciosus,  et  luce  micanti  fnl^idus, 
dicens  ad  eam  :  Quid  teipsam  mcerore  afficts  pro 
filio  tam  utiliter  mortuo  ?  Qui  si  diutius  viveret,  re- 
vcra  lubricust  et  prado,  et  pravorum  hominum  con-- 
vena  foret :  imo  potius  grandi  lcetare  gaudio,  quo- 
niam  in  utero  gestas  filium  quem  supema  electio 
prwdestinavit  magnum  futurum.  Hunc  dum  in  lucem 
protuCeris  ,  Christophorum  vocari  optabis ;  quoniam 
revera  idem  puer  operibus  et  verbis  suo  Christum  in 
pectore  fcret.  Et  ut  certo  scias  hcec  ita  divinitns  prce^ 
ordinata,  vadens  ad  ecclesiam^  in  eo  toco'  ubi  orare 
solita  es,  fodere  fac  :  et  fossa  humo.  invenies  lapidem 
magnis  litteris  sculptum,  qua  titteroe  tibi  prodent  tui 
partus  nomen  et  meritum.  Et  matrona  venerabilis 
tantac  laudis  percepto  oraculo,  a  somno  evigilans, 


cum  ingenti  gaudio  visionem  enarravit  marito;  ac 
demum,  ut  comprobaret  rei  fidem,  assumpsit  fa- 
mulos  cum  fossorio,  et  velut  commonita  fuerat, 
fodere  faciens,  laterem  quadrum  invenit  altis  lit- 
teris  exaratum,  habentem  ita  :  Ghristophorus.  Quo 
reperto,  majori  laetitia  afflata  est,'  et  jam  secura  de 
prolis  sanctitate,  quam  antea  nesciebat  se  conce- 
pisse,  laetabunda  exspectavit  divinae  operationis 
munus  repromissum.  Denique  adultus  coepit  esse 
blandus  alloquio,  acutus  ingenio,  promptus  obse- 
quio,  alacer  m  opere,  eflicax  et  fortissimus  in  cor- 
poris  robore.  Exinde  tirocinii  tempore  alacriter  su- 
peralo,  militiae  cingulum  sumpsit,  et  omni  humana 
virtute  praestantior  in  rebus  militaribus  fuit. 

2.  Patre  autem  defuncto,  se  ad  monasticum  or- 
dinem  contulit,  et  in  ecclcsia  Sancti  Medardi  Sues- 
sionis  probatum  se  monachum,  non  solum  clau- 
strali  contubernio,  sed  et  solitaria  reclusione  fer- 
ventcr  exhibuil.  Exinde  dcfuncto  abbate  Bainaldo, 
in  abbatem  eligitur,  et  hoc  negotio  se  credens  in- 
feriorem,  nocturna  fuga  declinare  molitur.  Itaque 
unius  diei  fuga  drlapsus,  dum  sequenti  nocto  remo- 
tiorem  latebram  quaerit,  lupi  comitatu  ad  civitatem 
reducitur;  et  mane  comprehensus,  sedi  quam  fu- 
gerat  episcopali  auctoritate  nolens  invehitur.  Tunc 
diutuma  silentia,  quse  tribus  annis  et  mensibus 
sex  tenuerat,  resolvit :  et  prdeco  Domini  ronstitntus, 
verbo  et  opere  omnibus  prodesse  studuit.  In  officio 
igitur  regiminis  desudans ,  plura  miracula  fecit; 
rebelles  et  incredulos  domuit,  infirmos  dono  gratiae 
Dei  sanavit,  caecis  visum  reddidit,  prophetiae  spi- 
ritu  viguit.  Quod  vere  sanctus  et  Deo  placitug 
esset,  omnibus  innotuit.  Tunc  temporis  Pmlippus 
rex  Francorum  voluit  eum  yenire  in  aulam  rega- 
lem,  ut  regni  negotiis  disponendis  interesset;  vo- 
luit  etianr  ut  armatae  expeditioni  intere6set.  Quod 


1439 


flARIULFl  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


fUO 


ulrumque  servus  Ghristi  prisc»  professioni  su» 
officere  sentiens,  abnuit ,  et  ne  Deum  i  offenderet, 
regem  terrenum  circa  hoc  offendere  non  formida- 
▼it.  Nec  solum  offensam  regis  incurrere ,  sed  et 
euram  abbatise  ex  toto  dimittere  maluit,  timens  vi- 
delicet  ne  posiquam  manum  in  a^atrum  posuQrat, 
si  retro  respeiisset,  non  esset  aptus  regno  Dei. 

3.  Itaque  qui  in  paoca  fidelis  permansit,  supra 
muita  constituitur,  ut  salvo  altiori  intellectu,  om- 
nium  vitiorum  turbas,  omniumque  peccatorum  in 
fieipso  metas  compesceret,  et  virtutum  copia  cumu- 
latus,  Deo  et  bonis  hominibus  complaceret.  Glorifi- 
eavit  enim  eum  Dominus  in  conspectu  regum  et 
procerum  re^ni,  in  conscientia  domini  papae  Ro- 
mani  Gregoni,  et  totius  cleri,  adeo  ut  languenti 
ecclesia;  Suessionicae  Ursionis  incuria,  nihil  reme- 
dii  occurreret  nisi  ut  hic  beatus  Ghristi  servus  ip- 
sius  ecclesi»  pasloralem  curam  consultu  paptae 
gusciperet.  Renuente  [a/.  Annuente]  igitur  curia 
Francorum  super  ea  sententia,  sed  cogente  Ro- 
mani  pontificis  auctoritate  apostolica,  consecralur 
episcopus,  praeeunte  electione  canonica,  ut  lucerna 
gratise  Dei  non  jam  lateret  in  angnlo,  sed  omnibus 
posset  lucere  aptata  candelabro.  Sane  dum  couse- 
crandus  Hugonem  Diensem  episcopum ,  Romanae 
sedis  tnnc  legaium,  adiret,  reginaef  Francorum 
lon^a  jam  sterilitate  moestissimae,  misit  nunUum, 
lienuntians  ei,  quod  ventris  gremio  portaret  filium, 
Titali  flatu  nonaum  vividum,  sed  post  paucos  dies 
spiritum  vitae  a  Domino  accepturum  :  cujus  et  no* 
men  praedixit  Ludovicus,  et  quod  post  decessum 
uatris  rex  fiiturus,  et  abundantiori  pace  potiturus 
foret,  aperte  proplietavtt.  Mense  Decembrio,  quarto 
decimo  Kalendarum  Januarii,  perfunctus  est  sacra 
pontifics^i  benedictione ,  et  rediens  ,  vix  evasit 
Viennensis  cleri  vel  populi  devotam  violentiam,  qui 
illum  raperent  sibi  in  episcopum,  si  capere  potuis- 
sent.  Advenienti  denique  in  sedem  Suessionicam , 
fit  obvia  regiae  domus  militia,  et  beatum  episco- 
pum  interimere  satagebant,  sed  pavebant  ne  vivos 
absorberet  terra.  Vir  autem  Domini  cessit  absi- 
stentibus,  et  solatio  coniitis  Tedbaldi ,  mansionem 
accepit  in  castro  Ulciacensi;  ubi,  conyenienlibus 
praelatis  et  nobilibus  plebis,  ecclesiastica  causa  di- 
ligenter  tractabatur,  cleri  ac  populi  utilitas  ad 
vnguem  sanciebatur ,  animarum  salvatio  exerce- 
balur. 

4.  (Juodam  tempore  cujusdapn  vici  plebitaneam 
ecclesiam  dedicaturus,  clientibus.  suis  dixit :  7a/t, 
$bgo ,  iemita  ad  ecclesiam  illam  .nos  conducite , 
ut  lateal  populos^  qua  nos  debeamus  via  venire,  et 


A  aliquid  alimentorum  vobiscum  compoftatey  ut  corpo^ 
rum  fatigationem  valeamus  vel  ad  modicum  relevare. 
Itaque  semita  remotior  ac  devia  arripitur,  nec 
tamen  fervor  populi  hoc  argumento  sedatur;  sed 
8ub  omni  eeleritate  copiosa  commeantium  hinc 
iude  turma  adunatur.  Quod  cernens  Dei  servus,  in 
laudem  Gonditoris  erupit,  ac  deinde  suis  familia- 
ribus  dixit :  Quidquid  alimentorum  hic  habetis,  pro- 
ferte,  ut  post  laborem  vires  valeamus  reparare,  Nec 
mora  profenimur  quinque  paximatia,  funduntur 
et  vini  heminae  quinque.  Tunc  jactis  in  terram  ta* 
petibus,  vir  Domini  supersedit,  proflua  turba  illum 
gregatim  ambiente.  Tunc  benedicens,  paucos  qui- 
dem  numero,  sed  multos  nuroeri  mysterio,  jussit 
omnibus  aui  undique  con^idebant,  distrifoui,  vinum 
quoque  ad  satis  propinari.  Mira^ntur  ministri  panem 
non  deficere,  mirantur  et  illud  tantillum  vini  tol 
sumentibus  abundare.  Nam  exceplo  praesule  cum 
suo  comitatu,  manducantium  turba  septingentorum 

Bnumerum  cpntinuit. 

5.  In  eodem  castro  vir  Domini  sanctus  Amulfus 
monachum  suum  et  presbyterum  Everolfura,  (e- 
bribus  et  dyssenteria  fatigatum,  suae  manus  imposi- 
tione  sanavit;  bajulum  rapinae  diabolum  gestare 
vidit ;  in  hoc  prophetiam  cle  morte  sua  vel  sepul- 
tura,  Deo  revelante,  cognovit.  Gausa  autem  ad- 
ventus  sui,  charilas  fraterna  et  obedientia  exstitit, 
quando  domnus  papa  imperio  suo  e^m  coegit  ut 
clericos,  qui  de  proditione  sui  comitis  fuerant  im- 
petiti,  eidem  comiti  reconciliaret,  et  contra  sacros 
canones  nil  ab  eis  extorquen  consentiret.  Paluii 
sacris  mandatis  apostolici  auctoritale  sibi  injun- 
ctis,  rediit  in  Flandriam,  fecit  pacem  verus  pacis 
minister.  Nec  tantum  clericos  calumnia  quassos 
recuperavit ;  sed  o\nnis  Flandriae  regionem,  diabo- 
lico  rurore  in  semet  saevientem,  ad  pacis  et  quietis 
placidam  confoederalionem  reduxit.  Deinde  consilio 
et  voluntate  domini  Radbodi  Tornacensis  episcopi 

Q  ecclesiam  Sancti  Petri  apostoli  et  Omnium  Aposto- 
lorum,  sitam  in  vico  Aldenborgensi,  rogante  comite 
Rodberto,  et  flagitante  Gonone  nobili  viro,  aedifi- 
candam,  et  usibus  abbaliae  aptandam  suscepit,  ubi, 
Deo  ordinante,  dormitionem  requiei  accepit,  ubi 
divinitus  sibi  antea  provisam  sepulturam  subiit ;  et 
ubi  post  obitum  sanctum  anno  tricesimo  quarto, 
de  translatione  sacri  corporis  sui  solemnia  gau- 
diosa  praebuit,  praestante  Doniino  et  Salvatore  nostro 
Jesu  Ghristo,  oui  cum  Patre  et  Spiritu  Sancto,  vi- 
vit  et  regnat  Deus  per  immortalia  saecuJa  saecu- 
lorum.  Ameh. 


VITA  S.  MADELGISILI 

CONFESSORIS  ET  EREMIT:^  IN  PONTIVO, 

AUCTORE    HARIULFO. 

(Mabilloii  Acta  $S.  ordinisS.  Bened,^  Saec.  lY,  parte  ii,  pag.  537.  ex  mss.  codice  Gentulensi 


OBSERVATIO    PRiEVIA. 

Qui  Chronicon  Centulense  quatuor  libris  digessit  Hariulfus,  idemetiam  UbeUum  scripsit  Degestis  S.  Ma- 
deigisili  (S.  Mauguille)  confessoris,  qui  primum  sub  S.  Fursei  disciplina^  dein  CentuliJB  monachus^  inde  sece*- 
sum  petitt  Monasteriolt  (Monstrelet)  ad  Alteiam  /luvtikm,  tc6f  supremos  vitw  dies  absolvit,  Gervino  abbati  Cen' 
tulensi,  ejus  nominis  secundotsequenlem  libelium  dedicavit,  Gervinus  porro  secundus  allerius  erat  nepos,  ted 
moribus  longe  diisimitis,  idemque  Ambianensis  episcopus :  cui  Urbanus  secundus  abbatiam  Centulensem  a6«- 
tutit  in  concilip  Claromontenst.  Hcbc  constant  ex  Chronieo  Hariuifi^  qui  sub  Anschero  abbate  nonnutta  kuic 
Vitw  addidit  a  capite  16,  aut  certe  aliquis  nlius,  Anscheri  elogium  metricum  prfefixum  erat  initio  eju$  Vtfof, 
^mexms.codtceCentulensiChronicon  Hariulfi  continente  eruimus.  S.  MadelgwU  Vita  hunc^habet  Htulum 
tn  codice  m«. 


Uli 


VITA  S.  MADELGISILI. 


l4iS 


IS   SOMIISE  CBRISTl  SALVATORIS 

INGIPIT 

PRiCFATIO.  VITiE  SANCTI  CONFESSORIS  MADELGISILI. 
Domino  dilectissimo  Patrique  spiritaall  amore  A  tenli  deservierit,  et  quomodo  yel  quando  sapclam 


complectendo  Gervuio  sancts  sedis  Ambianicae 
epiftcopo,  necnon  almifici  Centulensis  cccno^ii  re- 
ctori,  vestri  gregis  ovicula  (utinam  idonea !)  Uariul- 
Fus,  salutem  et  sinceram  obedienliam. 

Seniorum  qui  de  tempore  venerandi  abbatis  An- 
gelranni  (7i)  usque  adnostra  tempora  perstiterunt, 
mullimodo  relatu  didici  quaedam  nanratiope  digna, 
quae  ad  posterorum  noliliam  memoriae  studiose 
commendavi,  ea  scilicet  quae  de  sanctis  apud  nos 
quiescentibus  gesta  ferebantur,  quorum  gestorum 
seriem  antiquptum  nihilo  minus  studiosa  relatio 
notitiae  posterorum  tradiderat.  Ii^t^r  quae  omnia 
fratres  delectabat  audire  et  nosse.  de  beato  confes- 
tore  Madelgisilo  ab  antiquis  teQiporibus  apud  nos 


corpus  ejus  ad  locum  Centulensem  delatum  sit,  el 
ibi  collocatum,  quot  et  quantis  iniraculorum  sigiiis 
a  Domino  sit  glorificatum.  Quorum  denique  signo- 
rum  non  tam  relatu  quam  aspectu  notitiam  certam 
percepimus,  dum  et  ipsi  quaedam  ejus  miracula  li- 
quido  cognovimus,  et  innumera  per  tales  asserto- 
res  didicimus,  qui  non  auditu,  sed  ipso  visu  prae- 
sentialiter  se  percepisse  testarentur.  Igitur  cbaris- 
simorum  fratrum  desiderHs  sanctis  vel  ex  parle 
volens  satisfacere,  ad  bonorem  Dei  et  reverentiam 
ipsius  sancti,  nec  non  ad  utilitatem  posterorum,  ea 
quae  nobis  frequens  seniorum  relatio  de  eodem 
sancto  contulit,  scribendi  officio  adnotamus,  ne  pf^r 
nostram  inertiam  [solertia   futurorum   tantae   rei 


quiescente,  quis  Aferit,  qualiter  Domino  omnipo-  "  notitia  defraudari  videatur. 


INCIPIT    VITA 

SANCTl  MADELGISILl  CONFESSORIS. 


Cap.  I.  Furseus  ex  Bibernia  venit  in  Galliam. 
Ccenobium  condit.  —  Francorum  regnum  tenente  Lo- 
dovep  filio  Dagoberti,  ct  Austrasiis  regnante  Sigi- 
berlo  ajque  filio  Dagoberti,  vir  Domini  sanctus  Fur- 
seus  ab  Hibernia  ortus,  et  ibidem  signis  virtutum  ^ 
et  notitia  revelationum  mirificatus,  ex  divina  jus- 
sione  natale  solumreliquit,Britanniam«  quae  Anglia 
nuQCupatur,  pertransiens  in  partibus  Gcrmaniap  ap- 
pulit,  ubi  videlicet  prsefatus  rex  Sigibertus  (7i) 
eumdem  sanctum  virum  magno  cum  honore  et  gau- 
dio  excepit,  magnoque  affeclu  eum  relinere  gestiens, 
quaeque  loca  monasticae  vitae  congrua  illi  offerebat, 
quaienus  eo  modo  in  locis  sui  regni  delectaretur 
morari.  Sanctus  autem  Furseus  per  spiritum  sen- 
tiens  nequaquam  se  in  illis  locis  permanere  debere, 
regiis  tamen  petitionibus  vel  ex  aliquanto  cupiens 
obedire,  rura  quaeque  sibi  oblata  circumiens,  et 
divini  verbi  praedicatiohibus  ubique  ferventer  in- 
sistcns,  locum  tandem  gratum  reperit,  ubi  cum  Dei 
gratia  et  praedicti  regis  juvamine  coenobium  insigne  D 
conslituit,  et  servorum  Dei  multitudine  sufficienter 
iinplevil.  Nam  ejusdem  sancti  viri  praedicationibus 
nmiti  ex  eodem  regno  ad  fidem  et  dignos  poeniten- 

(7i)  Ingelramnus,  cognomento  Sapiens,  Centu- 
lensibiis  praesuit  regnante  Roberto  rege,  laudatus 
ab  Ilariulfo  in  Chronici  lib.  r,  cap.  i  et  sequen- 
tibus. 

(7:2)  Falsus  est  Hariulfus  aequivocaiione  nominis. 


tiae  fructus  propemodum  accendebantur  :  ex  qui- 
bus  aliqui  majori  devotione  subnixi ,  ad  meliora 
divinae  servitutis  studia  certatim  properabant,  ut 
cuncta  mundi  impedimenta  fugientes  eflicerentar 
monachi. 

C4P.  II.  Madelgi$ilu$  ab  eo  in$titutu$.  Eju$  iti' 
neri$  come$,  —  Inter  quos  fuit  quidam,  nomine  Ma- 
delgisilus,  alti  generis  prosapia*  genitus,  ut  qudd 
majus  est  atque  beatius,  in  divina  praescientia  ele- 
ctionis  gratia  praescriptus.  Hic  beati  Farsei  adbafe- 
rens  praedicamentis,  et  congaudens  sanctitatis  ejus 
exemplis,  decrevit  comes  fore  indissociabilis  ope- 
rum  et  viarumejus,  ut  mereretur  esse  particeps 
meritorum  et  pracmiorum  illius.  Itaque  sanctns 
Furseus  perfecta  aedificatione  atque  institutioi^e 
praedicti  coenobii  et  commisso  regimine  ipsiii^  loci 
cbarissimo  fratri  suo  beato  abbati  Ultano,  nec  non 
requisita  et  accepta  Sigiberti  regis  licentia,  as- 
sumpiis  etiam  secum  discipulis,  occidehtalem  Gal- 
liam  quae  post  modum  Francia  dicta  est,  adire*  de- 
liberavit,  in#qua  jam  coelitus  erat  praefixum^  illuni 
tcrireno  corpore  solvi,  ipsamque  Franciam  exemplis 
et  meritis  illius  ex  divino  decreto  debere  illustrari. 


Neque  enim  Furseus  a  Sigeberto  Austrasiae  rem 
acceptus  est,  sed  a  Sigiberto  Saxoiium  in  Britan- 
nia.insula  rejge,  ut  patet  ex  Aotis  S.  Fursei  in  Sae- 
culo  II  relatis,  ubi  a^itur  de  oriffine  monasterii  a 
Furseo  constructi,  opitulante  Sigeberto. 


Ui5  HARILLFI  ALDEiNBURGENSIS  ABBATIS  flll 

Hujus  itiiieris  comes  individuus  vir  Domini  Ma-  A  verentiam,  cementibus  quoque  imitandi    deside- 


delgisilus  fuit,  et  cum  beato  Furseo  civitates  et  re- 
giones  pertransiit,  famem,  sitim,  vigilias  cseteros- 
que  labores  sustinuit,  orationes  et  psalmodins  cum 
illo,  uti  probus  discipulus  cum  magistro,  exercuit, 
praedicationis  etiam  et  abstinentiae  Ipatientissimus 
imitator  inolevit. 

Cap.  III.  Eo  morttto  Centulam  $e  recipit,  —  Post- 
quam  vero  vir  Domini  beatus  Furseus,  ut  coelitus 
Aierat  praestitutum,  terrena  mole  relicta  in  pago 
Pontivo  loco,  vocabulo  Macerias,  suum  Creatori 
reddidit  spiritum,  et  sacrum  corpus  ejus  ab  inclytis 
viris  Hajmone  duce  et  Archenoldo  praefecto  Perro- 
nam  delatum  est  et  sepultum ,  beatus  Madelgisihis 
vehementi  angore  pro  amissione   charissimi  ma 


rium,  et  debilibus  praestarent  sospitatis  gaudiom. 

Cap.  Y.  Madelgisilui  secedit  in  eremum. —  Haec, 
inquam,  divina  miracula  mullum  beato  Madelgisilo 
circa  Dei  cultum  inspiraverunt  ardorem,  multam  in 
corde  ejus  divinae  dilectionis  flammam  succende- 
runt,  multam  ad  contemptum  mundi  in  ejus  prae- 
cordiis  efiicaciam  genuerunt.  Qui  cum  aliquanto 
tempore  in  divinis  exercitiis  spiritualem  militiam  in 
hoc  Centulensi  c<T^nobio  peregisset,  et  a  caeteris  fra- 
tribus  pro  honore  sanctitatis  venerabilis  haberetur, 
cernens  sibi  oflicere  impensam  a  fratribus  reveren- 
tiam,  et  cupiens  arctiorem  remotamque  arripere  vi« 
vendi  formulam,  cum  magna  humilitaieexpetiit  ut 
liceret  sibi  remotum  et  quietum  locum  perquirere. 


gistri  coepit  aifligi,  et,  utpote  advena  atque  locorum  °  quo  divinis  laudibus  securius  atque   profusius  qui 


ignarus,  coepit  sestuanti  studio  inquirere  sicubi  es- 
set  locus  monasticae  vit;£  studiis  institutus,  ubi  Do- 
mino  adhaerere  posset,  conlemplativosque  carpere 
fructus.  Cui  talia  perquirenti  continuo  innotuit  ce- 
lebre  nomen  coenobii  Centulensis  a  beato  Patre  Ri- 
cberio  jam  olim  tota  sanctitate  et  justitia  coUocati, 
ec  corporis  ejus  exuviis  sacrosanctis  hactenus  mira- 
biliter  ac  divinissime  exornati :  in  quo  etiam  mona- 
chorum  coetus  Deo  acceptus  regulari  tramite  stre- 
Due  militabat,  et  divinae  jussioni  in  spiritus  paiiper- 
tate  totis  nisibus  parere  iusistebat.  Ad  hunc  ergo 
locum  prsedictus  famulus  Dei  tota  aviditate  con- 
volavit,  el  sanctorum  fratrum  beatae  concioni  se 
admitti  religiose  expctiit, '.  religiosius  impetravit.  i 
Inveuit  sane  ibi  veros  Israelitas,  spiritualem  i£gy- 
ptum  toto  animo  fugientes,  et  coelesle  manna  totis 
votis  ambientes,  purae  vitae  monachos,  totius  absti- 
iientiae  ct  humilitalis  virtute  armatos.  Horum  bea^- 
tissimae  socielati  sc  ferventer  connectens  servus 
Dei  Madelgisilus,  ct  d**,  die  in  diem  ad  meliora  se 
extendens  in  tiniore  Dei  valde  proficiebat,  ac  de  vir- 
tute  in  virtutem  ire  assidue  contendebat. 

Cap.  IV.  Sub  Chlodoveo  etBalthilde,  miracula  fiunt 
Centulce,  —  Florebat  pcr  id  lCinporis  Francorum  res- 
publica  sub  rege  Lodoveo  Dagoberii  fllio  et  Baltilde 
Tenerabili  regina,  quae  post  mortem  viri  sui  praefati 
Lodovei  monasterium  Corbeiense  construxit.  Cccno- 
bium  quoqueJGemmeticum,  instante  beato  Philiberto, 


visset  incumbere,  orationibus  quoque  et  lacrymis 
sine  strepitu  valeret  invigilarc,  ac  divinis  obtutibus 
se  mortificando  semper  purgatiorem  exhibere.  Qui- 
que  quod  devote  expetiit,  gratuita  fratrum  benigni- 
tas  ei  cum  magna  dulcedine  concessit,  quippe  qui 
fratemis  provectibus  nescirent  invidere,  sed  potius 
congaudere.  Adeptus  etenim  desiderium,  licentiam 
scilicet  pergendi  ad  eremum,  coepit  summis  precibus 
ac  lacrymis  impensius  flagilare,  ut  immensa  Christi 
pietas  ei  locum  talem  dignaretur  demonstrare,  ubiin 
spiritu  humililatis  et  in  animo  contrito  divinis  ob- 
iutibus  valuisset  assidue  laudis  sacrificium  immo- 
lare. 

Cap.  VI.  /n  quam  eremum  secedere  deheat  eosiitus 
prcemonstratur. —  Ad  quod  impelrandum,  assumpsit 
laborem  majoris  jejunii,  studium  prolixae  orationis, 
psalmorum  diuturnam  decantationem,  seniorum 
quoque  spiritualium  expostulavit  orationes,  ut  su- 
perna  gratia  illi  pandere  dignaretur  quonam  in  loco 
soriiretur  Doniinici  servitii  solitariam  stationem. 
Cui  talibus  insislenti  apparuit  per  soporem  angelus 
Domini,  et  educens  euni  dixit :  Sequere  me,  et  cautius 
atlende  quem  tibi  monstravero  /octim,  in  quo  tu  dein- 
ceps  Duminicum  expleas  servitium.  llis  dictis  ante  il- 
ium  coepit  ire,  ct  per  diversa  loca  illum  circumdu- 
cere,  donec  pervenit  ad  coelilusdecretamstationem, 
ubi  figens  gradum,  ait  famulo  Dei :  Uic  requies  tua 
in  tempus  pmefixum,  hic  habitabis,  et  hic  debitum  de 


in  territorio  Rothomagensi  construxit,  ac  per  alia  D  corpore  ages  transitum.  Post  haec  dicU  disparuit,  et 


loca  ad  construenda  coenobia  regalem  munincentiam 
profuse  adhibuit.  Monasterium  ergo  Centulense  an- 
tiquitate  et  religione  caeteris  sacris  locis  praeemine- 
bat,  et  miraculorum  signis  quotidie  ad  tumulum 
beati  Richarii  divinitus  clarescebat.  Quae  dum  fra- 
tres  assidue  perspicercnt,  quasi  radiis  divini  amoris 
roedullitus  inflammabantur.  Sciebant  enim  quoniam 
arctam  et  angustam  yiam  viriliter  sectando,  et  con- 
tra  hostem  antiquum  alacriter  decertando,  ad  tan- 
tam  meritorum  graliam  beatus  confessor  Richarius 
excreverat,  ut  ad  ejus  merita  declaranda  tot  ettanta 
Christus  Dominus  ostenderet  miracula,  quae  dum 
fierent,  multiplict  laude  pollebant,  dum  ChristoDo- 
mino  honorem  et  gloriam,  confessori  ejus  laudis  re- 


fanuilus  Dei  ad  se  icversus  intellexit  quid  vidisset; 
et  prosternens  se  cum  lacrymis  egit  gratias  Deo  pro 
inenarrabili  dono  ejus. 

Cap.  VII.  —  Sequenti  diluculo  expletis  hynmonim 
obsequiis,  convocat  majores  de  fratribus,  et  per 
ordinem  refert  visionem.  Illi  ut  vere  sine  dolo  servi 
Dei  exsullant,  et  immensas  Creatori  grates  persol- 
vunt;  ac  deinde  maturant  opus  perficere,  quo  nulla 
mora  tantum  divinae  boniiaiis  indicium  potuisset  in- 
tricare.  Eligunlur  fratres  ex  praecepto  abbatls  qui 
eum  deducerenl,  apparantur  uiilia  quae  Christi  militi 
forent  necessaria.  Quibus  rite  pra^paratis,  procedit 
fortis  athleta  ad  singulare  ceptamen.  Deductus  a« 
tem  per  quaeque  loca,  ubi  ad  ostensum  locum  per  • 


Ui5 


TITA  S.  MADELGiSILl. 


ma 


vi^nit,  mox  ex  intimosapore  quod  is  essetsibi  divi-  A  orant,  psalmo^  canunl.  Inde  praemissa  benedictione 


nitus  praeelectus  locus,  recognovit,  adamavit,  appre- 
hendit,  et  primo  omnium  procidens  in  orationem, 
lacrymis  madefactus  ad  quod  venerat  mox  inchoa- 
vit.  Fratres  vero  qui  eum  conduxerant,  tandiu  cum 
illo  permanserunl,  quousque  cellula  erigeretur  et 
oratorium,  ubi  Christi  miles  suo  Regi  debitum  im- 
penderet  famulatum.  Quibus  ad  legem  eremi  rite 
compositis,  reversi  sunt  ad  castra  coDlestis  exer- 
citii. 

Cap.  VIII.  Eremi  situs,  Ibi  fontem  impetrat, —  Ser- 
Tus  itaque  Christi  Madelgisilus  solus  remanens  et 
remotus,  studuit  omni  fervore  divinis  laudibus  ei 
canticis  insistere,  orationibus,  et  vigiliis  attentius 
incumbere.malamundi.tanquamsuaessent,  assi-       j^^j  ^^y  ^^^^^  ^^„^5  ^„,^^„  ^^^^^^^   uipotequi 

duis  fletibus  expiare,  optans  omnes  homines  salvos  »  . .  ._. ...-.  ix . . 

fieri,  et  ad  agnitionem  veritatis  pervenire.  Est  au- 


salutant  illum  in  osculo  sancto,  ac  deindeproferunt 
quae  ad  usum  ejus  detulerant  ex  coelesii  mandato. 
Prae  gaudio  autem  de  illorum  adventu  intantum  ser- 
vus  Dei  exhila)*atus  fuit,  ut  totam  languoris  gi  ave- 
dinem  protinus  oblivioni  dederit.  Relinquentes  ergo 
ei  fratrem  qui  ejus  solitudini  ac  imbecillitati  sola- 
roen  praeberet,  redierunt  ad  claustra,  extra  quae  diti- 
tius  commanere  nullatenus  proficeret. 

Cap.  X.  S.  Wlganius  medetur.  —  Per  idem  ferme 
tempas  fuit  in  Britannia  majori  vir  Deo  placitus 
genere  et  scientia  insignis  Wlganius  (74),  qui  dum 
esset  ad  arcem  episcopatus  Dorovernensium  civita- 
tis,  quae  Cantuaria  nuncupatur,  praeelectus,  et  sen- 


in  paupertate  et  extremitate  Deo  servire  maiuerat , 
rogavit  Domiiium,  ut  tale  ei  consilium  praeberet, 
quo  de  vinculis  tantae  praelationis  absolvi,  et  divinas 
servitutis  officio  quam  maxime  vabiisset  implicari. 
Talia  deprecautem  taliaque  deprecando  frequentan- 
tem  respexit  qui  humilibus  dat  gratiam,  de  quo 
scriptum  est :  De$ideriumpauperumexaudivit  Domi-' 
nu$  (P$al,  x),  nempe  coelestis  nuntius  ei  assistcns , 
consilium  quod  quaerebat,  eidem  intimavit,  dicens: 
Festinu$  transi  mare  ver$u$  Galliam^  et  appUcabii 
in  Alleiam,  supra  quam  quidam  Dei  $ervu$  habitat^ 
ad  quem  tu  velox  abibi$,  et  ex  Dei  mandalo  a  $tta 
infirmitate  illum  $anabi8,  ac  deinceps  in  Dei  $ervitio 
cum  illo  $ocialiter  permanebi$.  Percepto  hoc  oraculo 
Q  beatus  Wlganius  continuo  exivit  ad  urbem,  et  arri- 
puit  iter  ducens  ad  mare.  Invenit  aulem  nutu  Dei 
naviculam,  in  -quam  raox  intravit,  Chrislum  invo- 
cans,  et  de  Dei  praesentia  non  diQidens.  Statim  na- 
vicuia  fluctibus  elevata  sine  humano  remigio  per 
maria  in  direqtum  cucurrit,  et  angelico  ductu  ad 
portum  Aiteiae'  velociter  pervenit;  indeque  orani 
legens  usque  ad  habitaculum  Dei  servi  contra  im- 
petum  fluminis  navigando  perveuit. 

Cap.  XI.  Simul  convivunt.  —  Egressus  de  navi- 
cula  et  intrans  ad  famulum  Dei  aeque  Deir  servus 
Wlganius,  mox  orationi  incubuit;  qua  completu 
manus  suas  ic^rolo  imposuit,  et  continuo  langiiosc 
depulso  sanitas  redire  incoepit.  Beatus  etiam  Madcl- 


tem  locus  ipse  in  pago  Pontivo  [le  Ponthieu]  circa 
fluvium  Alteiaro  .[rAuchie]  situs,  aquae  prolapsu  et 
silvarum  opacitate  circumdatus,  et  ad  Deo  servien- 
dum  liber  valde  et  quietus,  vocabulo  Monstroledus 
(73).  Aqua  vero  ejusdero  alvei  interjacente  palustri 
mollitie  inaccessibilis  erat,  unde  et  labor  importa- 
bilis  ad  aquam  hauriendam  Dei  famulo  accidebat. 
Unde  totis  nisibus  conversus  ad  Dominuro,  orabat 
supernaro  roajestatem,  ut  illi  auferret  tantaro  haur 
riendae  aquae  diflicultatem;  etprostratus  humilacry 
roas  fudit  cum  precibus,  ut  aquae  subsidium  confer- 
rct  illi  omnipotens  Deus.  Sentiens  quoque  in  spiritu 
se  a  Domino  velociter  exaudiri,  post  orationem  fu- 
sam  surrexit,  et  durissimo  cespili  signum  crucis 
apposuil.  Moxetenim  venaaquae  limpidissimaeibidem 
se  aperiens  clarum  fontcm  evomuit,  qui  in  devexi 
niontissubjaceiitemodica  et  pendula  planitie  ebui- 
liens,  ad  alveum  AUeiae  seu  maternum  sinum  recur- 
rit,  sed  in  suo  decursu  copiam  hauriendi  omnibus 
atlribuit.  Hic  idem  fonliculus  coelesti  medicina  re- 
ferlus  diversos  languores  suo  haustu  expulit :  quod 
et  niodo  nulliis  ficri  ambigat,  nisi  iufidelitas  id  pe- 
tentis  impediat. 

Cap.  IX.  Ccntulenses  wgrotanti  subveniunt. —  Igi- 
tiir  in  omni  sanctitate  et  niinia  simplicitate  serviens 
Deo  sine  intcrpulatione,  et  permanens  in  assumpta 
tam  ardui  propositi  austcritate,  post  aliquot  anno- 
ruin  curricula  iiirirmalus  est  corpore  languore  vali-  p  8'»""»  lento    conanime  exsurgcns  in    ejus  com- 


do,  non  lamcn  impcdilus  a  divino  servitio,  et  putans 
se  jam  resolvi,  ca?pit  in  Dei  opere  esse  tam  ferven- 
tlor  quam  exspectata  felicitasjam  foret  propinquior. 
Mox  elenim  abbati  Centulensium  apparens  Dei  an- 
gelus,  moiiet  el  iinperat  ut  visitetur  in  eremo  Dei 
servus,  et  impendatur  ei  solatium,  ne  deficiat  ad 
Christi  servitium  Surgit  abbas  festinanter,  assum- 
plisque  de  fratribus  quos  elegit,  incumbit  et  accele- 
rat  Dei  servum  invisere,  quem  compererat  coelesti- 
busexcubiisnon  carere.  Venerunt  itaque  ineremum 
pracfatam  ad  habitaculum  viri :  inveniunt  aegrotum, 

(73)  Monasteriolus  diciturin  Hariulfilib.  iii,  cap. 
20,  vulgo  Monstrelet. 

(74)  Wlgaaium  in  catalogo  episcoporuro  Doro* 


plexuro  ruit,  et  sic  se  invicem  mutua  dilectione 
complexi  sunt,  ac  si  uterini  fratres  post  longa  ter- 
ranim  vel  locorum  spatia  in  unum  conyenissent. 
Fuerunt  ergo  isti  duo  venerabiles  viri  fide  et  devo- 
tione  conjuncti,  spirituali  gralia  confirmati,  ad  in- 
stantiam  divinae  laudis  unanimiter  animati,  ad  vitia 
calcanda  fortes,  in  conlemptu  saeculi  alacres,  ad 
quaestum  virtutum  avidi,  ad  impendenda  beneficia 
prompti.  Etquoniam  nec  sensus  excogitare,  nec  lin- 
gua  valet  virtutes  eorum  proferre,  qualiter,  auctore 
Deo,  tanti  prelii  margarit»  in  hujus  mundi  exsilio 

bernensiuro  frustra  quseras,  et  tamen  id  etiam  legi 
in  S.  Wlganii  Actis  mss. 


ii47 


HARIULFI  ALDENBURGENSIS  ABBATIS 


m 


elimatsK  ad  coeleste  sertum  traQsmiss»  sint,  jam  nuDC  A  fice  fuisset  collocaliis,  coepenint  quidam  ei 


propalare  aggrediamur. 

Cap.  XII.  Wlganiu$  morbo  correptusy  unctione  et 
viatico  munilus  pbit.  lMaldegi$ilus  item  moritur.  — 
Consequenti  tempore  ut  placuit  supernae  providen-* 
tiae,  jani  explcto  cursu  fragilis  hujus  vitae,  accidit 
corporalis  aegritudo  faniulo  Dei  Wlganio.  Quo 
aegrotante  beatus  Madelgisilus  satis  aegre  ferebat 
sodalis  raolestiam,  et  assislens  ei  cum  singultu  que- 
rebatur  ita  dicens  :  Ergone,  frater  mi^  ad^hoc  ve- 
ni$tij  ut  me  relicto  in  convalle  lacrymarum,  tu  fe$' 
tine$  ad  consortium  gaudentium  animarum?  ego  certe 
zperabam  a  te-corpdre  humi^  $piritu  Chrisia  com- 
mehdari;'ei  nunc  affecta$  hinc.veldx  fecedere,  ut 
ante  me  spiritu  coslum,  corpore  terram  debeas  pene- 


quadam  stoliditate  permoti  dicere  quod 
esset  illius  faominis  venerari  ossUla,  cujus  tgiion- 
bant  vitam  vel  gesta ;  necdum  entm  lucida  cj8 
opera  scripturae  tradita,  necdUin  memoriae  fideiin 
fuerant  commeudata.  flac  de  re  dum  jaro  dicti  fin- 
tres  aliquoties  conteuderent,  erat  antiquitus  ecd^ 
siola  quaedam  in  conOnio  ipsius  Centulx,  ex  ejosda 
sancti  nomine  appellata,  ad  quam  decrevemiit  if- 
suro  ferri  debere,  dummodo  bt  suae  ecclesiae  doi» 
cilio  potiretur  et  illum  taliter  remotum  non  cof^ 
rentur  honorare.  Cum  ergo  illic  esset  positiis,  iic 
Deus  qui  hiimilia  respicit,  qui  etiam  sanctos 
quamvis  occultos,  exaJtare  non  desinit,  decrerit  ee 
loco«plura  patrare  miracula,  quatenus  vel  siceo- 


rrare  .9  Cui  sanctus  Wlganius  aiebat :  Stt<fiji€,<ytfjF«^),  B  gnoscerentur  praefati  sancti  merita,  el  eorain(]« 


patienter,  frater  beaiissime,  et  Dei  voluntatiJn  nobis 
libenter  acquiesce.  Nam  quid  prodevit  tota  vita  in  obe- 
dientia  prwceptorum  Dei  sudaise^  si  circa  finem  no- 
strum  is  qui  caicAneum  observat,  rebeHe$  ac  murmu' 
rante$  valUerit  invenire  ?  Nec  durum  patiaris  quod  ad 
tempus  te  relinquo,  quoniam  mox  ut  faciem  Deividero, 
pro  te  ut  hinc  eximaris^  $uppticare  non  ce$$abo,  His 
beatus  Madelgisilus  ad  modicum  recreatus,  mini- 
strum  suum  dudum  sibi  ab  abbate  delegatum  ad  id6m 
monasterium  festinanter  transmisit,  mandans  fra- 
tribus,  ut  infirmum  cohabitatorem  suum  quantocius 
visitarent ;  et  quidquid  ad  viaticum  decedentis  perti- 
net,  eidem  ministrarent.  Mox  audito  hoc  mandato  ad 


illum  abjecerant,  domaretur  stultitia.  Denique  cvis 
visum,  surdis  auditum,  claudis  gressum,  mulis  Id- 
quelam,  caeterisque  inOrmiutibus  tale  ac  tantn 
contulit  ibidem  remedium,  ut  nemo  valuerit  liogn 
praedicare  aut  memoria  retinere  tantorum  opem 
copiosam  numerositatem.  Cum  ergo  longtori  tm- 
pore  haec  Dei  gratia  ibidem  claresceret,  et  tam  efi- 
denter  omhibus  pateret  esse  hunc  apud  Deuin  pre- 
tiosi  meriti,  coepit  abbas  Ingelardus  cum  monadJf 
suis  grandi  poenitentia  moveri,  quod  tanti  piHii 
margaritam  quasi  quoddam  vile  abjecissoH.  h 
quem  prius  pro  gestorum  ignorantia  seu  pro  obseo- 
ritate  despexerant  sanctitatis,   cum  devota  confis 


omnia  bona  eflTicaces  et  prompti  Centulenses  mona-  r  humiiitate  et  celebri  honore  disposuit  reportare,  ad 


chi,  sub  omni  celeritate  venerunt,  oleo  sacro  ser- 
vum  Dei  perunxerunt,  communionem  Dominicorum 
mysteriorum  tradiderunt,  el  sic  sanctam  illam  ani- 
mam  iv  Non.  Novembris  de  corpore  egressam  psal- 
mis  ac  iectionibus  prosecuti,  corpus  demum  condi- 
gnae  sepulturae  in  oratorio  (75)  tradiderunt.  Nec  longo 
post  temporis  spatio  sanctus  Madelgisilus  superfuit 
quin  potius  plenus  dierum  bonorumque  operum  ad 
gaudia  sanctorum  transmigravit,  accipiens  coro- 
nam  de  manu  Domini,  et  reddens  terrae  corpusc^- 
lum  juxta  sepulturara  sui  quondam  sodalis  Wlgani 
in  eodem  loculo  oratorii  sui.  Dies  autem  natalitius 
hujus  viri  Dei  ab  antiquis  tradiliir  ui  Kal.  Junii  ad 
laudem  et  glori^m  nominis  Christi. 


quem  amandum  el  honorandum  magnlfica  Dei  vi^ 
tute  trahebatur.  Tunc  aggregatis  fratribus  et  pop«to 
convocato,  praemissis  crucibus  et  cereis  ac  thymia- 
matcriis  et  omni  decore  ecclesiastlco »  com  Loooit 
et  magna  timoris  Dei  reverentia  jam  dictam  eccle 
siolam  processionaliler  expetunt,  praemissaque  e^ 
roris  venia  cum  hymnis  sanctum  corpus  accqw- 
runt,  et  ad  ecclesiam  sancti  fticharii  cum  laadibus 
retulerunt,  uti  eum  qui  meiitium  duritiam  roerito- 
rum  virtute  domaverat ,  quod  etiam  ibidem  recolh 
ditum  cum  honore  servatur,  et  cum  amore  veue- 
ratur. 

Cap.  XIV.  Delatio  annua  corporis.  —  Fuit  postmo- 
dum  Centulensis  populi  et  pagensium    Pontivorun 


Cap.  XIII.  Centutam  corpus  ejus  transfertur.  Du-  D  devota  consueludo,  ut  unoquoque  anno  ad  diem  sni 


bitatio  de  ejus  cultu  miraculis  subtata.  —  Multis 
autem  postea  efiluentibus  annorum  curriculis  trans- 
latum  est  corpus  beati  Madelgisili  ad  coenobium 
Centulense  in  ecclesiam  Beati  Richarii,  et  ibi  re- 
quiescit,  ubi  scilicel  divinae  laudis  sonus  (76)  non 
desistit,  et  ubi  roulta  continentur  corpora  anima- 
rum  quae  coelo  vivunt.  Inter  quae  cum  tempore  ab- 
batis  Ingelardi  (77)  idem  Cbrisli  confessor  honori- 

(75)  Sancti '  Wlganii  corpus  posiea  translatum 
est  in  castrum  Leneuse  (Lens),  dioecesis  Atrebaten- 
sis.  Baldricus  in  Chronici  lib.  ii,  cap.  2i:  Apud  ca- 
strum  Lenense  habelur  (fuoque  Monasterium  canoni- 
corum,  ubi  sanctus  qutescit  Volganius,  qui  Scotus 
iraditur  exslitisse. 

(76)  Niiiiirum  Laus  perennis  olim  a  sancto  .AngiU 


nalalis,  qui  est  iii  Kal.  Junii,  sacrumcorpus  ejusad 
locum,  ubi  olim  fueral  scpultus,  cum  gaudio  cl  ho- 
nore  decenli  deferrent ;  coiiveniebalque  de  proximis 
villis  vel  municipiis  ingens  turba  populorum,  et  am 
mulla  laetitia  sancti  festum  colebant.  Quadam  ergo 
vice  cum  de  more  solemni  illuc  fuisset  deportatum/ 
etexpletis  solemniis,  cum  jam  tenipus  adessetre- 
ferendi,  egredientibus  fralribus  cuin  sancti  corpon 

berto,  utdiximus,  instituta  :  qu^e  baudscio  anvige- 
bat  adhuc  per  id  tempus. 

(77)  Ingelardus  abbas,  labenle  saeculo  dednt, 
suceessorem  habuit  Ingelramnuin,  <ie  quo  sunra. 
Lege  IlariuIG  Chronicon  in  lib.  iii»  cap.  29,  mUh 
tidera  verbis  haec  referuntur. 


1449 


VITA  S.  MADELG  SILI. 


1450 


de  ecclesia  tanlani  conligil  fieri  pluvix  et  vcntorum  A  ius  quo  recipienda  erant,  invenitur  brevior,  mi&us- 


turbulentiaro,  ut  illa  dies  nocte  turpior  videretur 
prje  oimia  tenipestivi  aeris  dcnsitate.  Ferebanturpro 
morc  ante  corpus  sanctuni  duo  argentea  ceroferaria, 
quorum  lumina  licet  ventis  pulsarentur,  et  pluviis 
valide  humectarenlur,  ncquaquam  tamen  exstingui 
potuerunt,  quousque  ipsam  paroeciam  in  qua  fuerat 
convcrsatus,  pertransisset.  Ita  quasi  designans  quod 
fuerat  proprium  miracuio  sacravit. 

Cap.  XY.  3Iiraculum.  —  Quidam  vicinus  posscs- 
sor  avaritix  jaculo  stimulatus  quamdam  terram  ec~ 
clesiae  Beati  Madclgisili  olim  condonatam  vi  rapuit, 
€t  in  usus  proprios  redegit.  Intere^  redeunte  annua 
sancti  solemnilate,  contigit  lecticam  ejus  per  ablatam 
sibi  terram  permeare.  At  ubi  qui  portabant,  illam 


quecapacior  quam  ipsorum  ossium  magnitudo  ac 
proceritas  poscebat.  ldeo(iue  pars  quxdam  eorum* 
dem  osstum  remansit  in  pristino  indumento,  quous- 
que  tempore  liberiori  res  in  melius  aplaretur.  At- 
tamen  in  novam  capsam  universa  reposita  sunt 
cum  psalmis  et  decenti  honore.  Non  multi  post  ha;c 
fluxerant  dies,  et  custos  ecclesiae,  qui  eumdem  san- 
ctum  ferventi  amore  prosequebatur,  mfirmitate  prjc- 
ventus  dormire  non  poterat,  et  tota  nocte  apud  so 
tractaverat  quando  qualiter  sancti  corporis  trans- 
rautatio  perfici  posset.  Imn  vero  aurora  consurgentc 
idem  cusios  lassabundus  modice  obdormivit,  et  iii 
ipso  parvissimo  somno  scnsu  interiori  de  saucti  re- 
liquiis  componendis    cogitabat,  et    subito  astitlt 


lerram  calcarc  coeperunt,  repente  lectica  ejus  nimio  ^  coram  illo  vir  procerus  ct  decorus  in  habitu  glorio- 


pondere  aggravata  immobilis  substitit,  ac  tanquam 
mons  moveri  a  loco  non  potuit.  Tunc  qui  noverant 
ipsani  tcrram  prsefato  dudum  sancto  injuste  abla- 
lam,  conquerebantur  dicentes :  Ecce  sanctus  Madel- 
gisilus  propter  $uam  terram  commotus  $e  aggravavit^ 
els2  hinc  proferri  non  permittit.  Conveniamus  rapto- 
rem^  rogemus  et  exhortemur  uii  sancto  sua  reddat, 
Sic  temerator  nimium  pavefactus  et  formidans,  ne 
terra  iilum  viventem  deglutirct,  tremulus  accessit. 


so,  et  ait :  Iloc  cautius  provide  et  sic  perage,  ut  om- 
nia  oisa  inea  insimut  recondanlur.  At  ille  qui  per- 
eiiguosopore  tenebatur,  et  quem  ejusdem  sancli 
forvens  amor  aspirabat,  mox  utaudivit  dicentem 
omnia  ossa  mea,  ipsum  esse  beatum  Madelgisilum 
liquido  intellexit ;  et  librata  in  eum  oculorum  acie 
nomen  et  meritum  inquirere  concupivit.  At  ille  vir 
magnus  et  gloriosus,  antequam  interrogari  potuis  • 
set,  disparuit ;  sed  odorem  nimis  gratuin  reliquit  ec 


et  veniam  humiliter  petens  agrum  suum  saucto  Ma-  '  vestigia  pedum  suorum  tanquam  aurea  dimisit. 
delgisilo  restltuit,  liLerumque  et  quietum  in  perpe-  Idem  autem  de  recessu  ejus  dolens,  sed  de  odore 
tuum  acclamavit.  Uoc  facto  ad  sanctum  reditur,  le-  gaudens,  et  hujus  visionis  aliquod  indicium  retinere 
ctica  gestalur,  ponderositas  nulla  sentitur.  satagens,  ait,  ut  putabat  intra  se :  Statim  hmc  au^ 

Cap.  XYl.  i4rmo  iiiZ, transfertur innovamthecam,  ^  reaiUius  vestigia  apprehendam,  et  h<sc  fratribus  in 
—  Subanno  etiam  divinse  per  camem  apparitionis      testimonium  deportabo.  Sicevigiiansexsilivit,exten- 


millesimo  centesimo  et  tertio  decimo,  indictione 
quinta,  regnum  Francorum  tenente  Ludovico  filio 
Phiiippi  anno  quinto,  cum  sanctissimi  Richarii  no- 
bile  quondam  monasterium  detineret  abbas  Ans- 
cherus  annis  jam  sedecim,  placuit  ipsi  abbati  ac 
C£teri*s  Iratribus,  ut  amabile  corpus  sancti  Madel- 
gisili  revolverent  et  inspicerent,  atque  in  novam 
capsain,  quia  antiqua  valde  fragilis  erat,  diligenti 
sii:dio  reconderent.  Paratis  itaque  quae  ad  tantum 
opus  competenlia  videbantur,  ubi  ventum  est  ad  id 
quo  sacra  niembra  relocarentur,  cervini  corii  sacei- 


sis  brachiis  et  hac  motione  concussus  aurea  vesti- 
gia  qua;  se  cemere  putaverat,  jam  non  vidit ,  sicque 
visionem  et  totam  qua  premebatur,  aegritudinem 
continuo  deposuit,  adjuvante  merito  sancli  per  gra- 
tiam  Domini  nostri  Jesus  Christi,  cui  est  iionoi'  et 
gloria  in  sa:cula.  Amen 

EPICRAUUA  LECTI  EJUS. 

Ossa  Madelgisili  tenet  hasc  lectica  beati, 
Quem  confessorem  sibi  Christus  rite  beavtt, 
Anscherusque  novam  sibi  capsam  jure  paravit 


PiTROi..  CLXXIV. 


*\j 


UB%  APPENDll  AD  UARlULrCM.  14» 


APPENDIX  AD  HARIULFUM. 


€HRONICON 
MONASTERII    ALDENBURGENSIS 

PARVUM. 

Edidit  Ru*  admodum  D>u  J.-B.  MALOU 

GAHUNICVS  AD  H01«0EES,   1>H0FBSS<«  THEOLOGIS  ET  BIBUOTHECAniDS  CHtTBBSITATISCATBOUCI 

LOtANIBNSIS. 

{Recueil  dt  ehroniquet,  ehartei  et  autret  doeHntentt  eoneemant  fhittoire  et  let  mtiqnilit  de  ta  FUmdr* 
oeeidentale,  .pubtU  yar  la  SoeiM  d'imulation  de  Bruget.  —  Premiire  tMe.  Cliromque  det  monattitet 
de  Flandre.  —  Bruges,  1840,  in-4.) 


PREFACE. 

BITCATIOIf  D^OUDEtlBURG  ,  4TTILA  l'aSS1E€E  EN  455,  S.  UBSMAR  Y  fONDE  DES  EGLl^ES. 

Oiidenburg,  aujourtVhui  $imple  viUage  de  la  Fiandre  occidentale,  situi  entre  Brugety  0$tende  et  NieitpoTty 
pre$  de  la  jonctioniie$  eanaux  qui  uni$$ent  ce$  troi$  viUe$,  fut  dan$  de$  temp$  r*icul4$y  uneplace  forte  qui  pa$' 
$ait  poUr  la  capitale  de  ct  pay$,  La  Chronique  dont  nou$  pubUon$  maintenant  le  texteimidilf  nou$  apprend  qu^eUn 
fut  a$$i4gie  par  Atlila,  roi  de$  nun$,  dan$  IHnva^ion  qui  eut  Ueu,  selon  no$  hi$tofien$  U$  plu$  accriditi$,  ter$ 
Can  453  de  Cere  chritienne,  Ce  di$a$tte  fit  perdre  a  Oudenburg  son  ancienne  $plendeur,  $an$  tui  enlever  $a  prU^ 
minence  $ur  le$  bourg$  de  la  contrie,  car  ver$  la  fin  du  septieme  $ikcle,  S.  Ur$mar,  qui  parcourut  toute  la 
Ftandre  en  apdtre,  y  fondadeux  igU$e$  cilebres.  Ver$  le  miUeu  du  neuviemc  ^iecle,  on  voyait  encore  le$  Tuine% 
de  $e$  ancienne$  fortification$,  que  Baudouin  le  Chauve,  comtc  de  Flandre,  donna  ver$  cette  ipoque  aux  kabi- 
tunt$  de  Bruge$  pour  b&tir  et  fortifier  leur  viUe.  C'e$t  aux  pieux  cinobite$  dOudenburg  que  nous  devom  cei 
$ouvenir$ ;  eux  jeul$  ont  conservi  l'hi$toire  de  ces  temp$  ob$curci$  par  le$  Age$  , 

S.  ARNOULD,  APOTRE  DE  LA  {XANDRE,  fONDE  LE  MONASTERE  EI*f  4085. 

S.  Arnould,  Fiamand  d^origine,  ilevi  $ur  le  $iige  ipi$copal  de  Soi$$on$  par  $e$  vertu$  et  ui  mirites, 
fut  envoyi\en  Flandre  par  Crigoire  VII,  pour  pacifier  Cette  province ,  ver$  ie  milieu  du  xi«  nkcle;  par 
$e$  travaux  apo$toUques,  $a  prudence  et  $a  douceur,  il  ranima  la  foi  et  fit  revivre  la  paix  an  $ein  de$  po- 
puUition$  troublie$  par  le$  dis$en$ion$  civiles.  Des  Cannie  105G,  t/  avait  $ub$Utui  aux  igU$e$  bdties  en  b(>i$ 
par  S.  lJr$mar,  une  igUse  b&tie  en  pierre,  dont  les  maliriaux  furent  tiri$  de$  ancienne$  ruine$  de  la  vilU ; 
et  il  eut  le  bonheur  de  fonder  en  iOSS  (I),  une  abbaye  de  reUgieux  de  Vordre  de  S.  Benoit,  qui  fut  chargie  de 
de$$ervir  PigU$e  el  de  maintenir  dan$  ia  ville  d'Oudenburg  et  dan$  le$  environ$,  re$prit  de  foi  et  de  ferveur, 
qultlavait  ranimi  par  $ott  z^le.  La  premiere  communauti  fut  formie  de  six  reUgieux  de  Pabbaye  d^AgUghem, 
en  Brabant,  el  de  quatre  religieux  de  Cabbaye  de  Flur$,  $ituie  en  France.   Maigri  la  vici$$itude  des  temft^ 

(I)  Guides  par  la  grande  c^ironique  in».  d^Oiiden'-  supputer  de  coinbien  d'annees  la  fondalion  du  mo- 

bvrg,  nous  avons  fixe  la  fondation  du  monastere  k  nastere  pr^c^da  la  mort  de  S.  Arnould,  ia  successioii 

rann<^  4085.  L'histoiro  de  la  fondation  est  plac^  des  slIMs  n'ayant  pris  cours  qu'apres  son  trepas. 

sous  la  rubrique  de  cette  ann^,  mais  le  catalogue  Nepouvant  enlever  cetle  contradiction  dedate,  nous 

des  abb^s  la  rapporte  k  rann^  suivaiHe  4084.  Nous  l*avons  suivie.  Dans  cetie  preface  et  les  nole«  de  hi 

iravons  aucune  raison  de  pr^f^rer  unc  date  k  Tau-  chronique,  nous  tenons  poiir  certaine  b  ] 


tre  ;  les  monuments  que  uous  comiaissons  ne  nous  dans  lecatalbguedesabbes,  noadnoussomiiieti 

fournissent  aucuii  moyen  de  discemer  la  v^rite.  Le  au  texie ;  «n  adoptant  rune  ou  Tautre  date,  on 

premier  abb^  gouvema  le  monaslere  [)endant  huit  dra  bien  tenir  compte  de  celle  ^ui  lui  est  conlfslre, 

ans,  et  mourut  en  4095,  fauit  ans  apres  son  oncle  et  toujours  entendre  nos  assertions  avec  la  r^tervei 

saint  Arnould,  ^v^que  de  Soissons,  dont  la  inort  est  que  nous  venons  d'indiquer. 
li&^  k  rannee  1087.  11  devieat  donc  impossible  de 


U55  GfiRONICON  ALDENRURGENSE  PARVUM.  1454 

qui  obligea  quelquefois  /m  religieux  a  fuir  le$  mur$  de  leur  monastere^  celte  fondation  subsista  jusqu^a  Cannie 
4797;  elie  fut  alor$  envelopp^e  dans  la  suppression  ginirale  des  itablissements  religieux  de  la  Belgique, 

MONUMENTS  HISTORIQUES  DE  CETTE  MllSOIf. 

Le  monastere  d'Oudenburg  poss4dait  autrefois  trois  monuments  historiques  principaux^  dont  la  connais^ 
sance  est  parvenue  jusqu*a  nous  ;  d'abord  la  petite  Ghronique  anonyme</ue  nous  publions  icij  et  qui  fut  icrite 
au  XI*  iiecie;  ensecond  lieUf  une  Grande  Ghronique,  ridigie  en  4458,  par  ies  soins  d^Auianus  xxvi^  abbi 
4u  usonastere^  et  dont  nous  avons  ^criginai  en  mains ;  en  troisieme  iieu  des  Annales  d^Oudenburg,  icrilet 
par  6iorg«  Cabiliauw  reiigieux  du  couvent  vers  ie  miiieu  du  xv*  siecie, 

ANNALES  DE   G.    GABILIAUW. 

JnsquHciy  U  wom  a  4ti  impossibte  de  dicouvrir  les  icrits  de  George  Cabiiiauw :  peut-itre  ont-iis  passi  en  An-- 
gieterre,  avec  tant  d*aulres  monuments  pricieux ;  peut-itre  sont-iis  enseveiis  dans  des  archioes  encore  inexplo- 
ries ;  peut-itre  ont-Hs  piri  dans  ia  tourmente  rivoiutionnaire.  Voicij  au  reste ,  ies  limoignages  qui  nous  certi- 
iiftent  ieur  existence.  Sandirus^  dans  sa  Flandria  illustrata,  tome  /,  page  5 ,  coion.  4G41,  apres  avoir  ali^gui 
Vopinion  de  piusieurs  auteurs,  qui  cherchent  i^itymoiogie  du  mot  Flandria,  dans  ie  nom  du  prince  Flandbert^ 
qui  rigna  sur  notre  pays,  ajoute  amssitdt  :  In  eadem  plane  sentenlia  est  Georgius  Gabellavius,  Annalium 
Aldcnburgensium,  qux  in  eodem  coenobio  mss.  servantur,  auctor,  quam  non  insolidis  ralionibus  probat. 
Le  mime  auteur,  dans  sa  description  du  Franc  de  Bruge$,  page  348,  idit.  citie,  dit  que  ie  $ouvenir  de  George 
Cabiliauw  itait  encore  ricent ;  voici  ses  paroles :  Patrum  memoria  vixit ,  et  Aimales  monasterio  latino  ser- 
mone  contexuit. 

Vaierius  Andreas  a  connu  ces  Annaies,  et  il  parie  de  ieur  contenu  et  de  ieur  auteur  en  ces  termes  :  Georgius 
GaUlliau,  monachus  Aldenburgensis  in  Flandria,  ordinis  Sancti  Benedicti,  scripsit  historiam  urbis  et  ab- 
Latnm  Aldcnburgensium,  qux  ibid.  ms.  legitur.  Orditur  autem  a  prima  civitatis  illius  aediQcatione,  ac 
deslrueiionecjusdem  ab  Atthila  et  Northmannis,  deducitque  usque  ad  annum  ci3I3lxx. 

Nous  avons  dicouvert  par  hasard,  dans  une  feuiiie  volante  qui  servit  autrefois  de  brouilion  h  la  ridaction  du 
cataiogue  des  abbis  d^Oudenburg,  Pepoque  pricise  fju  vicut  George  Cabiiiauw.  Parmi  ies  notesquise  rapportent 
a  i^admiuislration  de  Gaspar  de  Bovincourt ,  xxxvu""  abbi ,  qui  gouverna  ie  monastere  de  rannie  4569  d 
iannie  4577,  nous  iisons  :  Ten  dien  tyde,  \i'aer  alhier  dese  religieusen  :  Adrianus  de  Gruytere,  prior ;  ^* 
gidius  Sauvin,  Georgius  Gabiliauw,  Adrianus  David,  Melchior  Everaert,  presbyteri ;  et  Petrus  Wilsoets, 
subdiaconus.  Cetle  ipoque  s^accorde  parfaitement  avec  iindication  pius  giniraie  de  Sanderus,  qui  icrivait 
avant  i^annie  4G44,  que  George  Cabiiiauw^  patrum  memoria  vixit. 

Si  ievoiume  de  ces  Annaies  a  iti  ditruit,  saperte  est  bien  a  regretter,  car  puisi  dans  tes  archives  du  mo^ 
naslere,  ii  conlenait  sans  doute  des  faits  et  des  ditaiis  historiques ,  dont  maintenant  le  souvenir  est  perdu 
peut-itre  a  jamais.  Estimons-nous  heureux  nianmoins  d^avoir  dirobi  au  torrent  rongeurdes  annies,  les  deux 
chroniques  qui  ont  ichappi  comme  par  miracie  a  une  destruction  presque  inivitabie. 

SORT   DES   DEUX   CHRONIQUES. 

Vn  lieureux  hasard  permit  quau  moment  de  la  dispersion  des  religieux  en  4  797,  on  trouv&t  moyen  d'em~ 
porter  ces  deux  precieuxvoiumes.  Apres  ia  mort  de  ses  confrires,  ie  P.  Bouten  ies  reput  enpartage;  ce  re/t- 
gieux  ,  par  un  exces  de  zeie,  s"engagea  dans  ie  schisme  des  Stivenistes  et  vicut  hors  de  ia  communion  de  son 
ivequey  passant  de  viiiage  en  viilage  pour  soutenir  ses  adeples,  jusqu'a  ce  que  la  mart  vint  ie  frapper,  dans  une 
ferme  des  environs  d'Ypres  ,  oU  il  avait  diposi  ses  iivres  et  ses  papiers.  Un  ecclisiastique  appeii  sur  ies  iieux^ 
voulut  bien  examiner  le  dipot^  apres  sa  mort :  ies  iivres  jugis  mauvais  furent  dilruitSy  iesautres  vendus.  Le 
cuiiivateur  liiritier  du  P.  BouteUy  cida  ia  grande  chronique  originaie,  de  240  foiipos  en  parcheminy  avec  p/u- 
sieurs  miniatures  assez  soignies,  pour  ia  somme  de  trois  francs  ;  mais  comme  ia  Vie  de  S.  Arnould^  qui  est 
suivie  de  ia  chronique  dont  nous  pubtions  ici  le  texte,  avait  perdu  ia  moitii  de  sa  couverture  sicuiaire,  d"uu 
demi-pouce  d^ipaisseur ,  et  avait  subi  ia  dent  des  rats,  eile  ne  trouva  pas  d^adieteurs.  On  ia  diposa  a  Ypres 
dans  ia  maison  d'un  honnete  chaudronniery  chez  quijepns  iacquirir  pour  unesomme  assez  modique.  J^appris 
depuis  que  des  mss.  de  moindre  format ,  en  papier ,  avaient  iti  ditruits  comme  insignifiants ;  ii  m^a  itiim". 
possibie  d'en  dicouvrir  ies  restes. 

GRANDE   CURONIQUE   COHPIL^E   PAR   ANIAKUS 

La  grande  chronique  ridigie,  ou  plutdt  compilie  par  AnianuSy  est  pricidie  d"une  introduction  ckrouologique 
et  gtiographiquey  et  suivie  du  catalogue  des  souverains  pontifes  ,  des  principaux  souverains  de  i^Europe^  des 
iviques  du  pays,  et  des  abbis  du  monastere  :  cette  tiste  nous  fournit  une  esquisse  historique  de  la  maison ;  elle 
n*est  pas  sans  intirit^  apris  la  perte  des  Annaies  de  G.  Cabiliauw,  qui  entrait  sans  doute  dans  des  ditails  plus 
itcndus. 

Le  ciiebre  Charies  de  Visch^  reiigieux  de  Vabbaye  des  Dunes ,  a  fort  bien  remarqui,  a  la  page  445  de  ses 
notes  mss.  eonserties  asimf^kui- dans  Us  arcMves  du  siminaire  dt  Bruges^  qu'Anianus  doit  beaucoup  d 


H^  APPENDIX  AD  IIARIULFUM.  1456 

Brandon^  religieux  det  Dunest  dont  la  chronique  encere  inMte^  sera  pubU^e^  nous  Vespircns^  par  la  com- 
nHMXon  royale  d"hi$toire, 

On  nepeut  disconvenir  quWnianus  n^ait  suivi  presque  pa$  a  pas  les  traces  ae  Brandon  :  cependaiit  le  ptr 
rallile  que  fai  fait  de  quelques  ricils,  me  porie  a  croire  que  le  compilateur  d'Oudenburg  avait  sous  les  yeux 
plusieurs  historienSf  que  Brandon  a  copiis  servilement :  car  il  ajoute  quefquefois  des  d^tails  que  Brandon  a 
supprimis,  Nous  parterons  pius  amplemerit  de  cette  Chronique,  lorsque  nous  la  mettrons  sous  presse^  avec  les 
autresmonumentsrelatifs  a  rabbatjed^Oudenbnrg^  que  nous  rassemblerons  ou  par  uos  recherches  persow» 
nellesy  ou  par  les  soins  de  nos  amis.  Nous  observerons  seulement  ici^  que  Sandems,  pngeolH,  4di\  cii.^et 
Valerius  Andreas,  page  59  dcs  cnvrages  ciUs  plns  haut^  se  trompent  lorsqu^ils  affirmenl  qne  Vabbi  Aninnuk 
ridigea  une  chfoniqne  univcrselte  depuis  Vorigine  du  mcnde^  jusqud  rannie  1^57;  car  cette  chtonique  com- 
mence  a  la  naissance  du  Sauveur  el  se  lermine  a  ['annie  1400.  LHn$cription  de  ta  tabte  des  matieres  en  tete 
de  la  clironique^  porte  en  toutes  Uitres  que  le  volume  fut  icrit  tannie  1458. 

La  grande  thronique  contient  d  peu  pres  en  eniier  la  petite  Cdironique  que  nous  pubtions  ici,  mais  mcrcelie 
$t  distribuie  aux  diffirentes  ipoques  qu^elte  touclie.  CitU  copie  nous  a  iti  utite  pour  fixer  quetques  teconh 
douteuses, 

DE  LA  PETltE  CURO!«IQDE.   ELLE  k   txt  CO!«NtJE  DE  NOS  BlSTORICffS. 

La  petite  Chronique  dont  nous  publions  ici  pour  ta  premiire  fois  te  texte,  est  sans  contredit^  Un  des  monH- 
mrnts  tes  ptus  curieux  de  notre  histoire^  et  peut-etre  ta  pikcc  la  ptus  ancienne  ridigie  en  forme  historique.  U 
parait  indubitabte  ^  par  son  contenu,  qu'etle  a  iti  icrite,  fannie  1085,  ou  bien  peu  de  temps  apris.  Lautevt 
ripete  ptusieurs  fois ,  quHt  a  iti  fimoin  des  faits  quHt  raconte ;  it  vit  encorc  debout  Vancienne  igltse  bdtie  en 
boispar  S.  Ursmar;  it  vit  bdtir  lanouvelte  iglise  en  pierre,  commende  par  S.  Arnoutd,  en  4056;  t/  assihta^ 
$n  1070,  d  ta  didicace  de  ta  meme  igtise ;  en  1081  ,  H  tedonta  les  effets  d'une  tempeic  effroyabte^  qui  fiiUii» 
renverser  te  ctoclier  de  tigtise;  it  raconte  la  fondation  du monastere,  qui  eut  iieu  en  1085,  et  cest  tVt  te  fuit 
leptus  ricent  de  ta  chronique  :  ette  n^en  contient  aucun^  qui  soit  postirieur  d  Vannic  1085.  On  sepersuadera 
facilement  que  fauteur  na  guere  pu  diffirer  au  deid  de  cetle  annie^  d^icrire  sa  chroniquej  vu  son  grand  dge^ 
si  Con  riflichit  qu^en  1056,  environ  50  ans  avant  ia  fondation  du  monasiere^  ii  avait  sans  doute  dijd  atlehit 
0U  dipa$$i  Vdge  mur^  puisqu'it  avait  remarqui  ei  conservi  dans  sa  mimoiredes  diiails  minutienx,  quun  jenve^ 
bomme  ne  remarque  pas,  rajoulerai  encore  qu^au  .V"  VIII  de  sa  chroniquej  it  assnre  avoir  refu  ie  timoignagc 
des  fidetest  qui  vivaient  sous  te  rhgne  d'Arnoutd  te  Jeune;  or ,  ce  prince  mourut  Vannie  989 :  it  est  donc  iti- 
denty  qu^en  1085,  notre  auteur  avait  atteint  un  grand  agCn  et  qu'it  n'a  pu  differer  tongtemps  la  ridactionde 
sa  Chronique. 

Ce  monumentnest  pas  resti  inconnu  d  nos  principaux  historiens.  Otivier  Vredius  en  parte  dans  sa  F}an~ 
<iria  Etbnica,  page  491,  idit.  Brug.  1650,  et  dans  sa  Flandria  Gliristiana,  pagc  161 ;  Meger^  dans  tes  M\r- 
nales  Fiandrisc,  a  Vanniei^o:  VEspinoy,  dans  ses  Recherches  des  Antiquites  ct  noblessc  de  Flandrcs, 
cliap.v;  D'Oudegherst,  dans  ses  Annales.  pa^es  5  et  15.  idit.  Lesbroussarl,  1789.  Cependan:^  si  fon 
etcepte  Vredius  et  Meyer,  il  est  permis  de  croire  que  ces  icrivains  ciiaient  notre  chrcnique  sans  Pavoir  /iir,  et 
snr  Vautoriiid"autrui,  comme  sembte  Vindiquer  d^aitteurs  ta  miprisede  Sanderus  ct  de  Vaterius  Andreas, 
observie  plus  haut.  Au  rcste ,  ies  courts  extraits  qull$  en  donncnt  sonl  iusuffisants  pour  ta  fairt 
ebnnaitrei 

DU   118.   DE   LA   PETITE  CimO.XlQlE. 

Di90ns  un  mot  du  nts:  sur  lequel  nous  pubtions  te  texte  de  ce  pricieux  monument.  Soire  Chronique  nc  \orw€ 
pas  un  votume  sipari ;  eiie  a  ili  copiie  sur  quelques  feuittes  de  parchcmin  libres,  entre  ta  vie  de  saint  Arnonld^ 
fondateur  du  monastere  d^Oudenburg^  ct  t\uvrage  d^Hugo,  prieurde  Saitit-Laurent,  intitnii  :  Ue  claustra 
anirox.  Onpeut  consutter  sur  cet  auteur,  beaucoup  lu  au  moyen  dge,  Oi;di:<(,  Dc  scriptoribiis  ccclcsiasticis, 
tonte  U,  cot.  1107^  idit.  Lips.  1722.  La  \iede  saint  Amoutd  a  iiiicrite  par  Lisiard,  un  de  ses  succ^.ssew 
sur  le  siige  de  SoissonSf  en  rannie  1114,  et  publiie  avec  de  notabtes  relranchements^  par  SurinSf  au  15  aoit 
Ces  deux  ouvrages  riunis  forment  un  grand  vvlume  in-foiio  de  ta  ptns  beite  icriiure^  qui  servait  autrefois  <4 
tectionnaire  pour  roffiee  du  saint  londateur.  Entre  ces  diux  ouvrages  se  trouve  insirie  nutre  chroniquti  ^ 
trh&-pelite  icriture,  qui  sembte  appartenir  aux  premiires  annies  du  \iv*  sieeie. 

DE  h'kiit  DK  CE   «s 

UparcAiapeu  prhs  certainque  la  vie  deS,  Arnontd  et  Vicrit  d'IIugo,  ontili  copiis  d  Oudenburg^  atfan^ 
Vannie  1278,  par  Jean  De  Bierviiett  xiv*'  abbi  du  monastdrCy  dont  il  est  fait  mention  en  ces  termes  dant 
U  catatogue  des  abbis,  que  nous  publions  ci-apres  :  Joaunes  De  Biervliet,  rcligiosus  hujus  nionasterii,  cujrs 
w*riptura  adhnc  viget,  rexit  annis  xxix,  et  obiit  aniio  Oomini  I2k)7.  Nous  a^ons  ici  trois  pointM  impcrtants : 
ht  patrie  de  cet  abbi^  sa  ciUbriti  aequin  par  sa  bette  ^crilure^  enfin  testimg  et  Vusage  qne  Von  faisdi  da 


im  CKKONICON  ALDEXBUKGENSE  PARYUM.  U58 

se$  manuicritSy  indiquh  dan$  le  mot  Viget.  Or,  ce$  trois  caracteres  $e  relroudent  dan$  U  m$,  dont  il  $$t 
quesiion,  D^abord  la  patrie  ,  car  le  copiste  termine  le  volume  par  cette  ipigraplie  : 

Qui  me  scripsit  ita,  inonachus  fuit,  alque  levita, 
De  Biervliet  natus ;  sit  pro  mercede  beatus. 

Ensuite  Cart  d^icrire  :  car  l'4criture  est  d^^une  beauti  et  d^une  rigulariti  remarquabies  ;enfin  Vusage  fri- 
qncnt  qu"on  faisait  de  ce  ms.  dans  le  mona$tere,  atte$ti  par  le$  in$cription$,  icrite$  a  diffirents  ehapitres  ou 
a  la  marge :  Lectio  prima^secunda,tertia.  Je  pourrais  alliguer  encore  les  digradations  et  la  couieur  decer- 
taines  feuilles,  qui  risultcnt  ividemment  d"une  manipulation  friquente. 

JeandeDiervliet  gouvema  le  monasthre  depuis  Vann^Wi^.jusqu^a  samort  en  1307.  U  e$t  trh  vrai^em- 
blable  que  revctu  de  cette  digniti,  et  tout  occupi  de$  devoirs  qu^elle  impose,  il  n'eut  plu$  gukre  le  temps  de  va» 
quer  a  la  transcr\ption  des  livres,  et  quHl  icrivit  par  vonsiqnent  ce  volume  avant  Vannie  1278.  Vipigraplie  ' 
que  fai  citie  vient  h  Cappui  de  cette  a$$ertion,  car  Jean  De  Biervliet  n^itait  que  livitej  yenUnd$  diacre, 
U)r$qu"H  termina  ce  manu$crit.  Cevolumc  fut  donc  un  ouvrage  de  $ajeune$$e.  On  peut  affirmer  $an$  timi- 
ritique  la  petite  chronique  fut  ajoutie  au  voiume  apres  Cannie  1278,  et  peut-itre  au  eommencement  du  qua- 
torzieme  siecle,  apres  la  mort  deJean  De  Biervliet  :  car  Cicriture  cursive  et  resserrie  de  notre  ms.  a  une 
analogie  frappante  avec  le  caractere  des  dipiomes  de  Gui  de  Dampierre,  que  Von  trov^e  en  grand  nombre  aux 
qrchives  du  siminaire  de  Bruge$. 

DE   L'£DITI0N   DE   LA    PETITE  CORONIQUE. 

Pour  conserver  a  notre  chrontque  sa couleurde  viiusti^  nous suivron$  lorthograplie  du  ms.,  excepti  enee 
qui  concerne  la  ponctuation  et  le$  maju$cules  :  car  iie$l  trh-difectueux  $ou%  ce  double  rapport.  Le$note$et 
ielaircis$ements  que  naus  y  avons  ajoutis  ont  pour  bni  d'en  faciliter  ia  lecture  ou  de  confirmer  ses  ricits,  Nous 
examinerons  a  part  dans  une  dtssertation  qui  sera  ajoutie  uu  volume,  si  les  doutes  de  Vredtus  et  de  De  Basl 
^r  le$  diva$tation$d"Attilaen  Flandre,  $ont  bien  fondis ;  nous  crotjons  pouvoir  dimontrer  que  ie  dimenii 
donni  par  ce$  grand$  homme$  a  notre  chronique,  n'est  pa$  ba$i  $ur  de$  preuves  $oUde$. 

TiE  abr£g£e  de  s.  arnould.  catalogue  DEt  adb£s. 
Notre  Chronique  e$t  suivie  d"unechroniquepluscourtej  qui  contient  unsimple  risumide  la  vtede  S.  Ar^  ' 
nouid  et  de  ta  fondalion  du  monastere ;  nous  Cavons  trouvie  dans  la  grande  chronique,  placie  h  la  tite  du 
cataloguedes  abbis,  dont  elle  forme  une  esphe  de  priliminaire.  Comme  le  catalogue  des  abbis  renferme  une 
histoire  abrigie  du  monastere,  depui$  $on  itabli$y€ment  jusqua  nos  jours,  nous  ri^avons  pashisiti  i  Cinsirer 
dans  ce  volume,  afin  que  ces  trois  pihes  riunies  nous  offrissent  la  suite  des  faits  historiqties  qui  concernent 
Oudenburg^  depuis  Cannie  455  ott  elle  fut  divastie  par  Attila,  jusqu'a  la  mort  du  dernier  abbi,  en  1803. 

DIPLOMES  TROUVfS   PAR  U.   VAN    DE   PUTTB. 

M.  Van  DePutte,  membre  de  ia  Socidt^  d'ftmulation  pour  rflistoirc  et  les  Antiquil^s  de  la  Flandre 
orcidentale,  par  se$  recherche$  active$,  a  riuni  un  a$$ex  grand  nombre  de  dipl6me$  coticemant  Vancienne- 
abbayed"Oudenburg,  et  il  aeula  complaisance  de  m'en  offrir  une  copie,  tnais  comme  ce$  pihe$  $ont  d"une 
certaine  ilendue,  et  ont  plu$  d^homoginiiti  avec  le$  extraits  que  nous  donneron$  de  la  grande  chronique^ 
nou$  le$  ri$erveron$  potir  cette  $econde  publication.  Afin  de  compiiter  Chi$toire  de  cette  cilebre  abbaye,  nou$ 
y  ajouteron$  le$pihe$  dija  publiie$  parMirwu$  dans  leZ"  volume  deses  Opera  diplomatica. 

R^SUVI^.   01&?f£RAI«  DB  LA  CHRONIQUE. 

Vordre  des  (emps  n^est  pas  scrupuleusement  gardi  dans  notre  chronique  ;  nou$  en  donneron$  ici  un  ri- 
sumi  giiiiraly  qui  pourra  tenir  Iteu  de  tabie  de$  matieres. 

N*  I.     Ricapitulationdesprincipalesipoquesdumonde^jusqu^iiCanttie.     ..:...  105^» 

//.     Conduite  de  S.  Lion  IX  au  conciU  de  Rbeims,  en 1040 

///.    Mort  de  S.  Lion  IX,  qui  eut  lieu  en .  1054 

IV.     Souverain$  rignant$  en 10o6 

A7.V.     Splendeur  de  la  ville  d'Oudenburg,  $a  $ituation,  $a  de$truction,  $e$  matheur$  depuis 

Cannie 455 

V.    Aposlolat  de  S.  IJrsmar  en  Flandre,  vers ^O^ 

VI.     Offrandes  des  fidcies  a  S.Vrsmar. 
VII.    La  pretnihe  iglise  b&tie  en  Chonneur  de  S.  Pierre. 
VIII.    Viglise  de  laSainte  Vierge  batie  eh  mime  temps.  Spoliation  de  Ciglise,  empiitemenl  ttn 

ses  propriitis  aprh  Cannie,     .        ^^**^ 

IX.    Revcnusdecesdeux  iglises. 

X.    Vigliie  de  S.  Picrre  rebdtic  par  S.  Amould,  iviqHS  de  Soissons,  «n          .    .    .    .  iO^p, 


U59  APPENDIX  AD  HARtULFUM.  liOO 

XI.  XII,  XIII.  XIV.  XV.  Miracles  €rrivi$pendant  laconstructiondecetteiglise,  ou 

peu  de  temps  apres^ 

XVI.    Didicace  sotenneUe    de  cette  iglisCf  par  RaibodonuSf  Maue    de    Noyon   et  de 

Taurnay I0"0 

XVIII.     Tempite  quifaiUit  renverser  le  ctochert  en ^ 1081 

XVII.     Conon  qui  tenait  Viglise  de  Saint-Pierre  en  binifice  temporet,  ta  restitue  au  comte 

de  FlandreSf  qui  la  rend  a  l^iveque  de  Noyon  et  de  Toumay ;  celui-ci  la  donne  d 

S.  Arnould,  evdque  de  Soissons  et  apolre  de  la  Flandre,  qui  fonde  un  monastere 

de  fordre  de  S.  Benoit,  en.      . 1083 

S,  Arnould  mourut  en 1081 

Je  m^estime  heureux  de  pouvoir  joindre  cette  publication  a  la  coilection  de  monuments  que  la  Soci^te 

d'^mulalion  pour  rhisloire  el  les  antiquiles  de  la  Flandre  occidentale  commence  t  publier,  afin  de  reconr- 

naitre  au  moins  par  cette  faibte  coopiration,  1'honneur  quelle  a  bien  voutu  me  faire  en  m^associant  a  se$ 

travaux. 

Louvatns  ie  A  fivrler  1840. 

J.-B.  Malou. 


CHRONICON  ALDENBURGENSE 

AUCTORE  ANONYMO''*. 


Ab  Adam  usque  ad  diluviuni,  anni  duo  milia  du: 
ccnta  quadraginta  duo.  A  diluvio  usque  ad  Abraliam, 
anni  nongenta  quadraginta  duo  :  Ab  Abrabam  usque 
ad  nativitatem  Domini  nostri  Jesu-€bristi,  anni  duo 
miiia  etquindecim.  Sic  fuit  ab  Adam  usqiie  ad  Do^ 
minum  Christum,  anni  quinque  milia  centum  nona- 
ginta  novem  (3).  Et  sic  a  principio  mundi  usque  ad 
passionem  D.  N.  J.  C.  quinque  milia  anni  sunt  cc 
XVI.  A  passione  Domini  usque  ad  initium  ediQca- 
tlonis  templi  sancti  Petii  apostoli  Aldenburgensis, 
anni  m  l  vi.  Ceptum  est  autem  opus  predicti  templi 
ab  oriente  prefate  urbis,  vii  Kal.  Maii,  feria  v,  in- 
dictione  ix,  epacta  i,  et  concurrente  i,  pontificatuni 
agente  romane  ecclesie  papa  Leone  (4),  cujiis  tem- 

(2)  Le  manuscrit  de  cette  chronique  ne  porte  pas 
de  titre  :  nous  n'avons  pas  h^sile  h  iui  donner  celui 
que  semble  exiger  son  sujet  tout  historique.  L*au- 
teur,  aux  n.  X  et  XIX,  Tappelle  Tractaius;  mais  ce 
nom  f^tait  g^nerique  au  moyen  ^ge,  et  signiOait  tout 
aussi  bien  une  chronique,  qu'un  sermon,  une  lettre, 
une  convention,  ou  un  trait^  de  paix.  On  peut  voir 
li  ve  sujet  le  Glossaire  de  Du  Cange. 

II  paraft  qiie  le  nom  de  rauteur  etait  inconnu  de- 
puis  longtemps  m^me  dans  le  monastere,  car  Yale- 
rius  Andreas,  qui  aurait  facilement  pu  s*en  informer, 
apres  avoir  fait  mention  des  Annales  de  G.  Cabl- 
liauw,  ajoute  :  Aliud  ibidem  ejusdem  ecclesim  etab- 
batice  exstat  Chronicon^  antiquissimo  caractere  scri- 
ptum^  sed  incerto  auctore  {Biblioth.  Belgica,  pag. 
z59).  On  ne  peut  guere  douter  qu*il  ne  parle  de  notre 
Chronique. 

(3)  L*auteur  suit  ici  la  chronologie  des  .Septante, . 
adopt^  par  Eusebe  de  C^sar^e,  dans  sa  Chronique, 
et  g^n^ralement  suivie  par  rEglise  orientale  et  oc- 
cidentale,  comme  Tobserve  Baronius,  au  25  D6- 
oembre,  dans  sesnotes  au  Martyrologe  roroain. 

(4)  Notre  auteur  se  trouve  ici  en  defaut.  S.  L^n 
IX»  dont  il  parle,  ne  vivait  plus  Tann^  1056,  ou 


A  poribus,  antea  circiter  septiroum  annum  sanct» 
exstitit  synodus  Remensis  (5).  In  qua  ipse  presi« 
dens,  Spiritu  sancto  revelante,  episcoporum  el  ab- 
batum  ibidem  consedentium  actus,  mores  et  vitam 
liquido  omnibus  patefecit. 

n. 

Primo  igitur  unumquemque  secundum  Domiii 
praeceptum  inter  se  ipsum  solum  humililer  corri- 
piens,  deinde  sub  duobus  vel  tribus  ydoneis  testi«- 
bus,  postea  in  commune  permanentes,  publice  co- 
ram  omni  concilio  increpare  non  neglexit.  In  ipsa 
ergo  sancto  concilio  quam  plurima  decreta  Domino 
accepta,  que  hactenus  universali  Ecclesie  perstant 
proficua,  apostolica  aucioritate  jubendo,  confir- 
mavit. 

Ton  commenca  ^  bSilir  Teglise  d^Oudenburg.  Tous 
les  historiens  du  temps  s^accordcnt  k  Hxer  ia  mort 
de  S.  Leon  IX  k  Tannee  105i;  nous  citerons  Mer- 
mannus  Contractus  dans  Usser.man,  Prodromus  Cer^ 
mani(B  sacra^,  tome  I,  page  134*  San-BIasii,  1790,  et 
les  Annates  Beneventani,  h  Tannee  4054,  dans  les 
Monumenta  Germania;  de  Pertz,  tome  V,  page  iSO, 
Hanov.  1839.  Parmi  les  modernes  on  peut  alleguer 
a  Pappui  de  ce  fait  generaienient  re<'X)nnu,  le  card. 
Etienne  Borgia,  dans  ses  Memorie  istoriclie  della 
'  pQntificia  citta  di  Benevento,  etc,  tome  U,  page  39, 
Roma,  1764.  En  1056,  Victor  U  occupait  le  siege 
de  saini  Pierre. 

(5)  Le  concile  de  Reims  eut  lieu  en  efTet  sept  ans 
avanl  Tannee  1056,  c'est-a-dire,  en  1049.  Les  actes 
de  ce  Concile  sont  inseres  dans  la  Collution  det 
Concites  de  Labbe,  tome  IX,  col.  1028  et  seq.  Paris. 
1671.  11  fut  dirig^  contre  la  simonie;  Tbeodoric« 
dans  son  histoire  Degestis  Virdunensium  tpUcopa-' 
rum,  ins^r^  dans  le  Spicilige  de  D'Acheri,  tome  11, 
page  243,  Paris,  1723,  entre  dans  plusieurs  delails 
a  ce  sujet,  et  d^voloppe  ce  que  notre  auteur  r^---— 
en  peu  de  mots,  dans  le  n.  suivant. 


m\ 


CHRONICON  ALDENBURGENSE  FARVUM. 


Uttt 


ni. 


A  siam  urbis  afliiiio  S.  Pelri  palrocinlo  Mnctissime 
eonsecravit.  Quam  virtus  Altissimi  signorum  mira- 
culis  et  sanitatum  beneficiis  in  laudem  sui  nominis 
et  ad  honorem  preelecti  apostoU  sui  Petri  mullo- 
ciens  honorificavit.  Denique  S.  Ursmarus  celesti 
commonitione  instructus,  ut  dictumest,  hanc  urbem, 
scilicet  Aldenburg,  pro  reverentia  sue  dignilatis  pri- 
mum  adiit,  habitantesque  in  ea  verbo  sancte  eihor- 
tationis  illustravit,  atque  locum,  in  quo  nunc  pre* 
fatum  S.  Petri  apostoli  templum  est  constructum 
specialiter  elegit,  ibique  ecclesiam  cum  omnipoten- 
tis  Jesu-Christi  Domini  opitulatione  edificavit,  eum- 
demque  locum  sicut  a  fidelibus  probatisque  Virig 
quam  plurimis  cognovimus,  dedicavit.  Et  ideo  pro 
sanctitalis  ejus  reverenlia,  ac  pro  benedictione  lo- 


Qui  bealissimus  pontifex  Leo  post  Initium  con- 
ftruaionis  prefali  templi  sancti  Petri,  sequenti 
anno,  XVIII  Kal.  Maii,  feria  II,  circa  meridiem  feli- 
citer  migravit  a  seculo  (6) ;  et  in  ipsa  hora  trans- 
ilus  sui  a  corpore,  non  solum  Rome,  ubi  corpus  ejus 
jacuil,  verum  etiam  in  toto  orbe  terrarum,  circulus 
eximie  claritatis  hominibus  apparuit  in  eelo,  per 
spatium  fere  medie  hore,  Domino  fortasse  demon- 
strante,  quod  ipse  coronam  inter  diligentes  se  per- 
cipere  dignus  e&set  in  corIo. 
lY. 

Ultimo  anno  imperatoris  Henrici  (7)  ceptum  est 
opus  supradicti  templi  S.  Petri  aposloli,  regna»te 
alio  Henrico  rege  Francorum  (8),  nec  non  Eduvardo 
lieaiissimo  rege  Anglorum  (9);    Baltguino  insu- B  cus  ille  a  multis  religiosus  et  sanctus  habetur.  Quod 


lano  (10)  regionem  totius  Flandrie  et  maximum  et 
partem  Gallie  laudabiiiter  iJlo  tempore  guber- 
uante. 

V. 
Igitur  presul  Ursmarus  ^anctitate  preclarus,  dum 
Flandriam  ydolalrie  (14)  deditam  ob  baptismi  gra- 
tiam  predicando  perlustravit,  qui  vere  fidei  ardore 
succensus  multis  in  locis  seminabat  verbum  verita- 
tls,  et  plantabat  germen  eterne  viriditatis  (12).  llic 
vero  residens  in  urbe  quondam  nobili,  sed  per  id 
temporis  iugubri,  Aldenburgh,  predicabat  assidue 
Domen  et  gloriam  lesu-Christi  Domini  Nostri  et  ad- 
ventum  ipsius  et  regnum  ejus ;  cui  celeste  commo- 
n<iiione  imperatum  est  ut  ecclesiam  in  nomine  Chri- 
sli  siib  tituio  beali  Pelri  apostoli  et  omnium  apo^ 
stolorum  edificatam  in  Aldenburgh  consecraret.  Qui 
relcsti  visioni  alacriter  ol>ediens  in  loco  sibi  preo- 
stensa  basilicam.  Hgno  conditam«  in  Aidenburge»- 


usque  hodie  in  eodem  loco  venicntibus  fidei  oculis 
iiidubitanter  cernere  credentibus  licet.  In  quo  ipse 
presidens  sollicitus  plebis  circum  circa  omnem  pa- 
triam  (15)  cum  suis  comilitonibus  lustravit,  popu- 
himque  non  parvum  verbis  et  Sexemplis  per  totam 
Flandriam  ad  veram  fidiem  Christi  convertit,  alqua 
ad  veram  matrem  ecclesie  ($ic)  perduxit, 

\I. 

Mox  ergo  primates  hujus  nobiIissimeurbis,cetera- 
quefidelium  multitudo  parrochie  (14)  hujos,  maxi- 
mam  terrarum  quantitatem  illi  alacriter  offerre  de« 
eretabatur  (15-16),  quatcnusvenerabilem  clericorum 
multitudinem  duobus  in  locis  posset  coadunare,  Do- 
minoque,  die  ac  nocte,  in  perpetuum  servire ;  neo 
deficerent  qui  regulariter  sobrieque  viventes  sp^n- 
sam  Domini,  id  est  Ecclesiam,  sobria  castitate  cu*^ 
stodirent.  Quod  ita  factum  est. 


(6)  La  mort  de  L^n  IX,  est  donc  fii^  par  notre 
aiileur,  a  l'annee  qui  suivit  le  commencement  de  la 
baiissc  de  reglise  de  S.  Pierre  k  Oudenburg,  c'esl- 
a-dkrc  cn  1057.  Cetie  opinioa  est  contraire  au  recil 
dcs  ecrivains  conteinporains,  et  ne  peut  se  conci- 
licr  avec  d'autres  faits  certains  de  cette  ^poque.' 
Los  historiens  ne  s^accordent  pas  sur  le  jour  de  la 
iiiort  de  ce  saint.  pontife.  Notre  ms.  la  fixe  au  xvui 
dcs  kalendes  de  mai,  c'est-a-dire  au  14  avril ;  Her- 
nimnius  ContractuSy  au  xvi  des  kalendes  de  mai 
(10  avril) ;  Ic  card.  Borgia  au  19  avril  (xiii  des  ka- 
Icndcs  de  inai) ;  la  graiidc  Ciiroiiique  ms.  d'Ouden- 
luirg,  corrigeant  nolre  vieux  ins.,  au  vii  dcs  kalendcs 
de  iiiai  (25  avril). 

(7)  L'cnipcreur  Henri  III,  dit  leNoir,morten  i056. 
Yoyez  VArl  de  vSrifier  tes  dates  des  faits  historiques, 
ctc,  pagc  440.  Paris  1770. 

{^)  Henri  I,  qui  regiia  de  1051  a  1'ann^  1060. 
Ibid.  pag.  544. 

(9)  S.  Edouard  IH,  le  Confesseur,  regna  de  1042 
h  raiinee  1066.  Ibid.  page  775. 

(10)  Baudouin  V,  de  Lille,  regna  de  1034  h  1067: 
IbiiL  page  631,  ot  dans  nos  iiistoriens.  En  1060,  il 
tut  charge  dela  tuteie  de  Philippe  I;  fils  d*Henri  I; 
qui  n*avait  que  huil  ans  h  la  inort  de  son  pere. 

(11)  Lems.  porte  t/(/D/a/rie,  au  lieu  dldolalatriof 
usitc. 

(12)  S.  Ursmarnaquit^FIeon,maintenaiit  Floyon, 

fires  d'Avesne,  aujourd'bui  province  de  Ilainaut, 
e  23  Juillet  644  ou  645,  selon  Henschenius,  dansle 
tome  Q  d'AvriI  des  Acta  Sanctorum,  page  557  ct 


seq.  et  dans  les  AciaSS.  Belgii  selectaj  tome  Vf, 
pase  247,  et  seq.  ou  Ton  trouve  une  savante  disser- 
tation  d^hfridus  Thisius,  sur  r^pocjueod  S.  Ursmar 
ful  cre^  abb^  de  Lobbes  etconsacre  evdque.  Les  au- 
teur&  varient  sur  ce  point  et  il  est  dilScile  de  s'arr^ter 
^  une  opinion.  Tfithemius,  dans  son  trait^  De  viris 
illHstribus  Ord,  S.  Bened.  lib.  iii,  cap.  157,  dit  que 
S.  Ursmar  fiorissait  vers  rannee  700. 11  mourut  en 
713.  L*auteur  de  la  grande  Chronique  d^Oudenbuig 
place  lc  r^cit  de  Tapostolat  de  S.  Ursmar  k  Tannee 
650 ;  mais  si  ce  grand  saint  est  n^  en  644,  comme  le 
croil  Henschenius,  il  n'a  nu  evangeliser  la  Flandre 
^  en  650,  a  T&ge  de  16  ans.  Ce  recit  n'a  donc  pn  olite- 
nir  placc  ^  Tannee  650.  si  ce  n.'est,  parce  qu'il  fait 
niention  du  temps  oii  la  Flandre  etait  encoce  livr^ 
a  ndol^itrie,  avant  que  S.  Ursmar  ne  Tflippei^t  k  la 
gr^ce  du  bapt^me. 

(13)  Patria  au  moyen  ^2^  signifiait  ^galement  vH^ 
(ttdfe,  rigion,  province.  Dii  Cange  enfoiirnit  les  preu- 
vesdans  son  Glossaire.  Ce  mot.  seinble  dlre  pns  ici 
dans  le  second  sens. 

(14)  Parrochic,  plus^  souvent  parochie,  signifiait 
en  gen^ral  un  territoire,  un  district  el  en  j^avliculiec 
un  aiocese,  et  ce  que  nous  appelons  paxoisse.  Cemot 
a  eie  employe  dans  differentes  acceptions  par  Pau- 
tciir  de  cetie  chronique,  commc  on  1  observera  daos 
la  suite. 

(\^i%)  Depretabatur,  mot  barbare,  dont  je  ne 
trouve  pas  d^exemple  comme  verbe  deponent.  Lq 
contexte  ne  permet  pas  de  douter  du  sen&. 


4463  APPELNDIX  AD  HAHIILFUM. 

VII.  A 

Ab  oriente  namque  liujus  urbis,  ut  prefati  sumus, 
iinam  in  honorc  S.  Pelri  apostoii  ecclesiam  ilgno 
condltam  consecravit,  tbique  idoneam  clericorum 
congregationem  delegavit.  Nam  principale  altare  et 
presbiterium,  ac  nonnuila  pars  tempU  beati  Petri 
constructum  est  modo  in  eodem  loco  atrii,  in  quo 
ecclesia  lignea  a  beato  Ursmaro  edificata  fuit  tem- 
poribus  antiquis,  et  ab  ipso  sanctificata  et  benedi- 
cla.  Quapropter  ut  predixi,  a  presbilerio  ex  utraque 
partc  terapli,  ac  deinceps  usque  ad  orientalem  ter- 
ininum  ejusdem  atrii,  scmper  viridis  et  amcnus 
lierbarum  ornatibus  locus  ille  perseverat,  quamvis 
tritus  ob  Testlgla  calcantium  seroper  videalur,  et 
reliqua  pars  usque  ad  occidentem  sicca  et  pulvere 
cooperta  jugiter  permanens. 
VIII. 
AUeram  vero  ecclesiam  beatus  Ursroarus  ab  aqui- 
lone  Iiujos  urbis  in  honore  sancte  ac  perpelue  vir- 
ginis  Marie  edificavit,  congruamque  inibi  clericorum 
fiocietatem  similiter  constituit.  Quod  verum  esse 
adhnc  testatur  terra,  que  in  septentrionali  climate 
templi  sancti  Petri  apostoli  longe  lateque  simul  ja- 
cet,  et  adhuc  ad  ecclcsiam  pertinet,  quamvis  et  cle- 
ricis  et  pauperibjus  violentcr  sit  ablaia,  laicisque 
secularis  militie  et  non  heredibus  tota  conslat  sub- 
jugala.  Si  vero  aliqui  de  altera  ecclesia  sanclissime 
ac  perpetue  virginis  Marie,  que  ut  predixi,  in  late- 
ribus  aquilonis  bujus  urbis  constructa  Aierat,  dubii 


im 


IX. 


B 


Non  solum  autem  circa  istam  urbem  sancto  Un- 
maro  et  supradictis  ecclesiarum  cernitoribus  (19) 
spaliosa  terrarum  amenitas  tempore  illo  a  fidelibus 
tradita  fuerat,  verum  etiam  muUis  in  locis  parochie 
hujus,  nec  non  in  totius  Flandrie  finibas;  naro 
sancto  Ursmaro  censum  atque  terranim  precium 
XXV  librarum  (20)  denariorum  persolvi  in  isto  loco, 
a  muUis  hujus  provincie  viris  verissime  comproba- 
tur,  absque  (21)  prenominata  terra,  quam  laicis  se- 
cularis  militie  subjacere  suprad].\imus.  Insuper  et 
carta,  in  qua  hec  notata  continebantur  niultorum 
nomina  retinebat,  qui  antea  debituro  solvere  sole- 
bant.  In  atrio  autem  supradicte  ecclesie  Beate  Ma- 
rie  cartularium  (22)  multi  sedere  viderunt,  qui  su- 
pradictum  debitum  recipiebat. 
X. 

Basilica  ligno  condita  sub  teroporc  Dagoberti  re- 
gis  Franccrum  (25),  ac  ipsius  liccntia  a  beato  Urs- 
niaro  in  houore  beati  Petri  aposloli  ediOcata,  ut 
superius  dictum  est,  diuluma  stabilitate  viguit  longa 
etate  senuit,  prolixa  vetustate  corniit,  ac  demum 
post  plurima  annorum  curricula  cives  Aldenburgen- 
ses  novam  ecclesiam  in  houorem  beati  Pelri  apo- 
stoli  omniuroque  apostolorum  edificare  cepenir.t. 
Anno  autem  Doroini  n  l  vi  reptum  est  opus  prefali 
teropli  beati  Petri  apostoli,  sicut  habetur  plenius  iu 
principio  hujus  tractatus ;  et  ceplum  est  in  eodem 
loco,  ((110  prius,  de  lapidibus,  sicut  manirestum  (2U 
fuerint,  eo  quod  non  modo  domus  ct  mansiones  ^  per  miracula,  que  nehant  diim  templum  operabatur, 

•vl  *        ^-     _^       '11  •  !•  •  ^         «•«      ■  *l^*».t>  11U'^«  J* 


plurimorum  illo  in  climate  constitute  videantur, 
pro  certo  noverint  temporibus  Arnuiphi  comitis  (17), 
patris  Balduvini  barbati,  in  alia  parte,  neque  do- 
mum,  ncque  mansionem  alicujus  constitisse;  non 
solummodo  duorum  gcrmanorum  videlicet  Wline' 
viari  presbileri  et  Erembaldi  laici  (18) ,  quoriim 
iinus ,  id  est  Erembaldus',  ab  oricnie  illius  lateris 
domum  suam  edificavit,  frater  vero  ejus  Wlinema- 
rus  ab  occidente,  ibique  in  medio  atrium  jam  dicte 
ccclesie  Sancte  Marie  conslUisse,  ab  antiquis  fideli- 
bus  procul  dubio  perhibetiir;  ubi  autem  iterum  se- 
pcdicta  ccclesia  exstitit,  ibi  postea  Ingelberlus  cie- 
ricus  domum  Suam  sine  dubio  edilicavit. 


quod  sub  brevitate  enarrare  aggrediamur. 
XI. 
Post  inicium  constructionis  ipsius  templi  circ^r 
quintum  annum,  quum  presbiterium  perfectum  es- 
set,  et  culrao  cooperlum,  atque  inler  irabes  ante 
principale  allare  campanc  popendissent,  arcum  anlc 
presbiterium  a  lerra  nsqiic  ad  summum  virgis  se- 
pire,  ac  culmo  depcndente  cooperire  a«I  plnviam  ct 
grandinem  atquc  nivem  depoUendam  ante  hyerais 
tempura  clerici  procurabanl.  Q'.ia*iam  vero  die  qui- 
dam  juvcnis  clericus  valde  siinplcx  et  devolus,  no- 
mine  Lisgerus,  nimis  inlente  hiiic  operi  ast^e,  ma- 
nibusque  cooperare  ;diligenter  atque  hylariter  stu- 


{{!)  Arnoul  II,  dit  le  Jeune,  r^na  de  Tannee  965 
jusqu  k  989.  Art  de  virifier  les  dates,  page  630. 

(18)  Ges  mots  sont  soulignes  dans  le  ras. 

(19)  Cernitores  signifie  les  protecteurs  de  TEglise, 
ceux  qui  par  leurs  conseils  poiirvoient  a  ses  inte- 
reis.  On  peut  assigner  a  ce  mot  rori^ine  que  Du  * 
Cange  attribue  au  mot  cernita,  qui  signifie  d^libSra" 
ifon,  consultation  publiqtie,  il  parait  provenir  du  inot 
italien  cernire,  qui  signiOe  discerner,  On  lit  le  raot 
cernita  dans  les  Actes  de  S.  Juvenal,  au  lorae  I  de 
Mai,  page  40i,  des  Acta  SS.  de  BoIIandus.  Je  ne 
tf oiive  nulle  part  le  rant  cernitor. 

(20)  D'apres  des  calciils  probables  de  rabbd  Ghes- 
quiere,  dans  son  M^moire  sur  trois  points  intires- 
Mants  de  1'histoire  monitaire  des  Pays  -  Bas ,  8". 
Bruxelles,  1786,  page  67  et  183,  on  peut  cslimer  la 
somme  de  25  livres,  au  onzieme  siecle,  k  18U  fr. 
de  notre  monnaie,  sonime  assez  considerablc  h  cclte 
epoque.  Le  ms.  portc  libra,  la  derniere  syllabe  pa- 


raft  effaci^e 

(21)  Le  ms.  porte  abque 

(22)  Le  cflrru/ariM^  elait  ordinairement  cbarge  de 
la  conservation  des  archives  de  reglisc,  et  de  la 
renlree  de  scs  revenus. 

(23)  II  s'agil  ici  de  Dagolwrt  HI,  qiii  sucoeda  a 
son  pere  Childeberl  lU,  ran  711.  Cettedate  est  pro- 
bableraent  fautive;  car  Tapostolat  dc  S.  Ursmar  mi 
Flandre  est  antorieur  a  rannee  711.  Ce  saint  eve- 

2ue  mourut  en  713;  il  n'ost  pas  vraisemblable  que 
ans  Tespace  de  deux  ans  environ,  il  ait  b^ti  ies 
deux  eglises  d'Oudenburg,  et  re<;u  tous  les  dons 
mentionnds  au  nuro^ro  IX  de  cette  Chronique. 

(24)  Le  sens  est  plusclair  Iors(iu'on  suppl^  le 
mot  est,  qui  parait  ontis  par  la  negligenc^  du  co- 
piste.  L'hislorien  veut  prouver,  par  ie  r^cit  de  plu- 
sieiirs  miracles,  que  l'eglise  nouveile  a  ^t^  bfttie  sur 
rempiacemeni  dej^  sanctifie  par  un  culte  de  plu« 
sieurs  siecles. 


<i05  CnRONICON  ALDENBURGENSE  PARVUM.  1466 

dinm  impendebat.  Cum  aulem  in  superloribus  par-  A  rebant.   Dum  autem    ipsa  die  malutinos  psalmos 

percantassent,  statlm  de  lecto  suo  iia  sanus  aUjue 


libus  ejusdcm  arcus  ex  utraque  |ftirte  macbinamen- 
tum  constructum  esset,  Lisgerus  interius,  aliusque 
exterius  contra  eum  in  predicto  machinamento  ste- 
tit,  qui  culmen  tortis  virgunculis  ad  parietem  ligare 
gtudebat,  quem  virgis  coiiseptum  ante  predixi,  vir- 
gunculas  vero  intrinsecus  per  parietem  immittere 
festinabat.  Lisgerus  eas  sagaciter  firmare  intus  ad 
parietem  coutendebat,  eumque  bec  per  longum  lem- 
poris  spacium  contendebant,  ut  fecissent,  incaute 
unam  de  viminibus  Lisgerus  extrahens,  retrorsum 
dc  prescripto  machinamcnto  cum  ipso  cecidit,  scili- 
vei  deorsum  ad  terram,  ut  alius  magno  pavore  per- 
territus  estimabat,  qui  foris  stans  virguiam  intus 
immiserat;  sed  inter  secundam  et  terciam  trabem. 


ihcolumis  surrexit,  ac  sinullam  aRteacorporislesio- 
nem  sustinuissct. 

XIV. 
Alio  igitur  tempore,  festivilate  sancti  [Andree  apo- 
stoli  dum  secundum  signum  ad  maiutinum  ydem 
Sygerus  resonabat,  clavus,  in  qua  nola  pependit, 
casu  elapsusest,  atque  ipsa  super  tectuni  turris, 
que  lignis  abietibus  cooperl^  fuerat,  magno  strepitu 
cecidit,  ita  ut  ipse  et  aliqui,  qui  astabant,  lectum 
ruptum  fuisse,  nolamque  per  partes  divisam  fuisse 
non  dubitabant.  Ipso  autem  die  quemdam  puerum 
srandere  fecit,  partesque  cpnfracte  nole  colligere 
cxpetiit.  Ascendens  ergo  puer  super  tectum  prefate 


Buper  jugum  roaxime  campane,  absque  ulla  corpo-  "  turris,  nolam  iV.i  stantem  ita  sanam  et  incolumem 


ris  lesione,  leviter  in  uno  iatere  lapsus  est.  Quia 
vero  illic  in  opere  beati  Petri  apostoli,  sicut  predixi, 
devota  mente  et  simplici  corde  instabat,  ideo  ledi 
Don  potuit,  et  quia  in  casu  suo  sanctissima  apostoli 
intercessione  portabalur. 
XIL 

Subseqiientc  aiitcm  tempore,  cum  edes  templi 
edificabantur  in  septenirionali  climate,  bituminis 
artifex  cum  suis  in  nieridiano  latere  operabatur. 
Quadam  verodie,  puer  qui  ei  lapides  etcementum 
porrigebat,  tam  grave  pondus  lapidum  macbina- 
inentb,  in  quo  stabant  supposuit,  ut  vim  tante  mo« 
Hs  ferre  non  prevaleret,  sed  fracto  omni  raachina- 
mento  lapides  et  cementum  cum  magno  soi)itu 
snper  terram  corruerunt.  Ipse  autem  etpuer  in 
unam  fencslram  ejusdein  macerie  sine  iillo  corpo- 
rls  delrimento  inopinate  dovcnerunt,  que  eis  non 
prope,  sed  tam  longe  abfuit,  ut  si  super  terram 
fiitarent,  saltando  vix  tantum  spacium  attingerent, 
quod  ad  jussum  omnipotentis  Dei  per  merita  S.  Pe- 
tri  aposloliinteiligit,  qui  divina  providentia  disponi 
omnia  fideliler  credit. 

XIIL 

Post  hec  vero  transactis  quinque  vel  sex  anno- 
rum  curriculis,  quadam  die  cuslos  ipsius  tenipli 
Svgerusnomincdum  mattitinishoris  ullimam  cam- 
paiiam  ad  exeitandam  in  circuitu  ndelium  rhultltu- 
dinem  fiducialiter  resonabat,  corda  (95)  qua  ipsam 


reppcrit,  ut  in  ea  nullius  fracture  vestigia  inveniri 
potuissent. 

XV. 
Dum  aiitem  hec  urbs  in  nichiliixn  redigebatur, 
remanente  tamen  montis  congerie,  in  qua  murus 
deslruebatur,  ubi  basilica  beate  Marie  matronicio 
(26)  venerabatur,  que  tanta  veneratione  ab  incolis 
honorabatur,  quod  quanlum  ad  seculum  nohilcs, 
in  ejus  cimiterio  sepeliebantur,  ot  in  atrio  prodirti 
oratorii  sanctiPetri  ignobiles  sepulturetradebantur. 
Interim  Flandrigene  famis  importunitate  periclita- 
bantur  (27) ,  qui  victum  qucritando  usquequaque 
yagabantur,  quorum  perplures  ad  hanc  confluentes, 
etiam  pro  sui  copia  tam  hospitio  quam  viclu  caren- 
tes,  in  plateis  circa  sepes  jacendo  miserabiliter 
moriebantur.  Inde  contigit  quod  quadam  die  in 
pialea  quidam  mortuus  inveniebatur,  cui  ab  incolis 
hujusmodi  negotii  iteratione  fastiditis,  exequiarum 
humanitas  non  subministrabalur.  Quem  tandem 
quidam  devoli  in  hospitium  deporlantes  funeri 
debitum  adhibendo,  sacerdolem  ecclesie,  Codeler- 
tum  nominc,  adierunt,  rui  liconliam  sepeliendi, 
campanasque  pulsandi,  cx  consueludine  petierun'.. 
Qtiibus  vcro  sepulture,  srd  non  nolas  pio  eo  sonari 
deliberationem  ferlur  dedisse,  qiiem  non  noverat 
illas  videlicet  nolas  parlim  empsisse  (28).  At  illi  hao 
prohibitione  constritati,  corpus  ad  cccleSiam  depor- 
tabant,  et  vim  prohibitis  campnnis  facere  non  au- 


campanam  movcbat,  magnam  el  gravissiinam  plan-  j)  dcbant.  Mox  priusquam  cum  corpore  ad  ecclesiarn 


cam  alti  soiarii  ejusdem  turris,  super  quam  campa- 
jie  pondel»an!,  incaute  tetigit,  que  mox  ei  inler  sca- 
piilas  cuin  horribili  sonitu  cecidit ;  ita  ut  qui  illic  in 
choro  ast^bant,  ci  omnia  niembra  confracla  autu- 
marent.  Mox,  sicut  postca  ipsi  narravenint,  presbl- 
ter  Erembaldus  et  clericus  Kemgerus  eum  brachiis 
suis  portantes,  super  lectum  suum  ponere  non  diffc- 

(25)  Corda^  pour  signifier  une  corde,  nn  cdble, 
i^taii  tres-usit^  au  moyen  ^ge.  Le  mot  planca^  qui 
suit  iminediatement  est  cite  par  Fesius  :  Plancce, 
labulw  plan(By  etc.  voyez  Du  Cange. 

(2())  Le  ms.  porte  matrocinio  au  lieu  de  patroci^ 
fito,  probablemeut  parce  que  reglise  etait  dediee  k 
ia  sainte  Vierge  qui  cst  Mhede  Diou. 

(27)  Les  hisloriens  dc  France  fonl  mcnlion  de 


pervenerunt,  nole  pulsari,  nullo  lerrigcna  piilsanto 
ceperunt,  quousque  corpus  illud  sopulliire  commcn- 
daverunt. 

XVL 
Consrcra!a  est  auloin  ocolcsia  sarcti  Petri  apo- 
sloli  oniniu-nque  rpostolorum,  prima  diemensismay 
feria  v,  a  Ratbodone  (20)  Noviomcnsi  et  Tornacensi 

cctlo  cruelle  famino  aii  rcgiie  d*IIenri  I,  qui  rdgna 
de  rannee  Il)3i  a  raniiee  1060. 

(2i^)  Le  ms.  porle  eniisi$ie:  mais  le  sens  exige 
empsisse,  comme  Ta  bien  corrige  Anianus,  dans  la 
grandeChronique  MS. 

(20)  Ratbodo,  ou  RabdodusII,  occupale  siege 
de  Toumav  et  de  Noyon  do  rannee  1068  a  Pannee 
4098,  ou  il  mourut  mis^rablcmcnl  a  Brugcs.  Voyez 


U87  APPENWX  AD 

«piscopo,  anno  Domini  iu.xx,  indictione  viii,  re-  A 
gnante  Philippo  rege  Francoram  (30)  anno  x, 
atque  Wilelmo  rege  Anglorum  anno  \ii  (3^).  Hec  aur 
tem  ecclesia,  in  ioco  Aldenburgense,  sub^  honore 
sancti  Petri  apostoli  omniumque  apostoloruro  fun- 
data,  divinis  mtraeulis  frequens  erat  et  famosa, 
quam  quidam  nobilis  et  multum  locuples,  nomine 
Gonon,  frater  Everardi  Tomacensis,  in  ratione  be- 
neflcii  de  Flandrensi  comiti  (32)  habebat.  Comes  au- 
tem  hanc  eamdem  ab  episcopo  Tornacensi  (33)  tene- 
bat.  Uunc  Cononem  inflanimavit  tiinor  Domini, 
suggerente  iidelissima  conjuge  sua  nomine  Haseccav 
ut  ecciesiam  Sancti  Petri  apostoii,  quam  terribilem 
fecerant  divina  roiracula,  immunem  sui  juris.libe- 
ramque  perageret,  et  ad  laudero  Dei  abbatlammi>- 
nacborum  instauraret.  B 

xvn. 

Ordinatione  vero  Dei  peractum  est,  ut,  reddente 
Conone  comiti  ecclesiam,  quam  tenebat,  comes  hanc 
eamdem  Noviomensi  ac  Tornacensi  episcopo,  no- 
mine  Ratbodo,  reddiderit.  RatlK)dus  quoque  episco- 
pus  cum  Waltero  archidiacono,  gaiidente  clero  et 
gaudente  populo,  liberam  et  expeditam  condonavit 
episcopo  Amulpho ,  illique  canonicam  de  eadem 
fecit  investituram.  Qui  Arnulphus  episcopus  Sties- 
Boniensis  primitus  congregationem  constituit  mo- 
nachorum  (34). 

xvm. 

Anno  autem  Domini  millesimo  octogesimo  primis 
sancta  nocle  Dominice  Nativitatis,  ortus  est  nothus 
asperrime  tempestatis ,  qui  campanariuro  prefati  C 
templi  sancti  Petri  compulit  a  suo  statu  declinare , 
eumque  repentinum  casuro  adee  in  orientero  minl- 
Ure  ,  ul  etiain  videns ,  non  putaret  subsistere  eum 
ad  horam ,  nisi  providentia  diviiia  dispensaret  su- 
stentationis  moram.  Siquidem  orto  mane  incole 


HARICLFUtf.  tm 

ceperunl  ad  hoc  spectaculunr  s^  coadunare ,  prope 
accedere ,  ob  horribilem  casus  minitationem  dubi- 
iantes ,  sed  subitam  altaris  ei  subjacentis  quassa- 
tionem  intendentes  solummodo  divinam  clemcntiam 
ad  bujus  periculi  auxiiium  implorabant,  in  quo 
humanum  adjutorium  miniroe  profuturum  expiora- 
bant..  Hec  enim  doloris  sumroa  ;  duro  ita  miserabi^* 
liler  agerentur,  circa  galliciniuronoctis  precedetitit 
Clrcumcisionis  Domini ,  parum  antequam  matutine 
pulsarentur,  subita  favnnius ,  more  turbinis  teinpc- 
stuose  surrexU ,  qui  ipsum  campanarium  pristiix^ 
statu  incolumem  divino  concessu  erexit.  Ergo  buiiC 
restitutionis  fragorem  vaJde  horribilem,  vicini  au- 
dientcs ,  timidi  etiam  ne  iorte  consueti  infortunii 
aliquid  aecidisset ,  velociter  ingenti  pavore  perter* 
riti,  surgentes  ad  templum  prememoratum  caler- 
valim  concurrerunt,  atque  campanariura  restitu- 
tum  ita  redintegratum  invenerunt,  ut  \n  eo  nibiL 
fractiim  reperiebatur,.nequelesum.  Unde  divineope- 
rationis  munilicentiain  sentientes,  roox  campanizare 
cepemnt ,  Deumque  in  aliissimis  laudaverunt  (33)« 
XIX. 
Sinus  GalHe  borealis  quamdam  pingiiemirei^io- 
neni  coercet,  que  Fiandria  nuncupatur,  cui  sciiicet 
regioni  a  facie  aquilonis  occeaiius  adjacet  (36).  Qui 
descendunt  mare  in  navibus,  facientes  navigationeiii 
in  aquis  multis ,  testantur  iiunc  occeanum  contr» 
aquiloiiem  inflnituro,  et  ab  uUimis  Francie  oris  usque 
ad  terminos  celi  usquequaque  dislensiim.  Flandria 
wro  ab  effectu  dicitur,  tanquam  flalibus  vel  flu- 
ctibus  diuturaa  (37).  In  hae  Flaiidria  aiitiqiiorum 
industria  civitatem  staluit  munitam  et  fortem,  ut 
res  poscebat,  quum  juxta  litiis  maris  sita  a  har- 
baris  insularum  crebro  impetebatur.  Hec  civitas. 
quondam  ab  Athalo  (38)  rege  diu  obsessa  et  un- 
dem  devicta,  decorem  et  fortitudinem ,  atque  urba- 


Summa  statutorum  synodaL  cum  prmia  smopsi  vitm 
epiicoporum  Tomacensium^  8%  Insulis,  17^,  pag» 

LVIl. 

(30)PhiIippeI. 

(31)  Guiliaume  le  Conqu^rant  occnpa  te  tr^ne 
dAngleierre  depuis  1066  jusqu'en  4087.  L*annee 
4070etait  donc  la  quatriemede  son  regne,  et  non 

Eas  la  scptienie,  comme  indiquent  nos  deux  mss. 
>a  grande  Chronique  d'Odeiiburg  ajoute  :   Necnon 
Balauino  comite  Flandrie  anno  tercio^  Flandrie  xii,  d 
Arnulphus  cum  Rikilde  matre  annis  ii. 

(32)  Robert  le  Frison,  qiii  regna  de  1072  a  1093. 
(35)  Uatbodo  avait  donc  abandonn^  les  revenus  de 

cette  eglise  au  conite  de  Flandre,  il  fut  accus^  plus 
tard  de  simonie ;  et  ce  fut  po«ir  se  purger  de  cette 
accMsation  devant  le  logat  apostolique  qull  se  ren- 
dit  k  Bruges,  ou  il  mourut. 

(34)  La  grande  Chroniquems.  fol.  64  recto,  inse- 
re  ce  r^cit  k  Tannee  1083,  ct  ajoute  :  Ordinis  S, 
Jienedicti^  ut  hactenus  cernitur.  C*est  ici  quMl  faut 
rapp«irter  la  petite  Chronique,  qiii  comroence  par 
ces  mots :  Clariisimus  pra:sul  Arnulphus^  et  que 
itous  publions  a  la  suite  de  cetteChronique  d'Ouden- 
liurg ;  elle  contient  iine  hisloire  abregee  de  la  vie  de 
S.  Arnould  et  de  la  fondation  du  monaslere,  ct  nous 
np(»i(nd  queS.  Arnouldobtint  d'abordsix  religieux 
d  Afllighem  cn  Brabanl,  et  quatre  du  monastere  de 
Fiurs  eii  Franoe,  pour  constiliier  la  premiere  com- 


munaut^  :  Sex  manachos  ex  Afjjliginiensi  mcnasleri^ 
cum  illis  quatuor,  quos  ex  Francite  cenobio  de  Flurs 
sibi  procuravit,  Sous  Olivier  Vaii  der  Hulst,  XXXVh 
abb^du  monastere  d'Oudcnburg,qiii  avait  ete  pricur 
de  S.  Andre  prcs  de  Bruges,  ia  maison  quitla 
les  regles  de  Cfluni,  et  s'aggregea  k  la  celebrc  con- 
gr^gation  de  Burzfeld,  dont  elle  adopta  ies  rits.  Ce 
changement  eut  lieu  en  1550.  Voyez.  la  grande 
Chronique  ms.  fol.  202  verso,  et  plus  bas  aii  cata- 
logiie  des  abbes.  Le  monaslere  fut  supprim^  l'annee 
1 797^  comme  nous  Tavons  dit  dans  la  pr^face. 

(35)  Ces  details,  auxquels  chacun  est  libre  d^ajon- 
ter  ou  de  iie  pas  ajouter  foi,  sont  pr^cieux  en  ce  qu*il 
nons  revelent  un  auteur  contemporain  et  un  temoin 
oculaire. 

(36)  Cette  derniere  partie  de  la  Chronique,  en  esl 
aussi  ia  plus  remarquable;  elle  contient  une  liistoire 
abreg^e  d^Oudenburg ,  et  embrasse  tout  le  temps 
qui  s'est  ^coul^  depuis  les  ravtges  d*Atti1a  au  v* 
siecle  jnsqu^au  xi',  oi^  vivait  Pauteur. 

(37)  La  plupart  de  nos  historiens  font  mention 
de  cette  etymologie  du  chroniqueur  d'Oudenburg , 
Meyer,  TEspinoy,  Yredius ,  Oudegherst .  Sanderus 
etc. 

(38)  Le  ms.  a  en  toiites  lettres  Athalo ;  la  grande- 
Chronique  nis.  qui  insere  ce  r^it  k  rannee  650, 
foi.  35,  verso,  sous  la  rubrique:  Destructio  rt7/t 
Owicmhurgensis ,  i^crit  de  in^me.  Maif  Meycr  daus^ 


1469  CHRONICON  ALDENBURGENSE  PARTUM.  1470 

uam  frequenliam  ,  boslili  gladio  inlercepta  aroisit ,  A  meridiem  vero  per  spatium  duarum  leucaniiii ,  sa- 


et  de  sibi  relictis  vix  parvum  opidum  restauravit. 
Hy  ergo,  qui  cedem  evaserant,  casas  in  opidnm 
erigere  ceperunt,  ob  monumentum  prisce  giorie 
lociim  suum  Aldenborgh  appellaverunt ,  et  (39) 
ab  antiquis  teutonice  nominabatur,  eo  quod  vetu- 
slissima  et  prima  in  omni  Flandria  exstitisse  di- 
gnoscebatur  :  nam  Aldenburgh  teutonice ,  latine 
velus  urbs  inlerprelatur.  Verum  tempore  illo  urbs 
ista  Aldenborgh  caput  totius  Flandrie ,  et  sicut 
predixi ,  initiis  exstitit  celeberrima ,  muris  ac  pro- 
pugnaculis  munitissiroa.  Nam  a  partibus  orientls  et 
a  roeridiano  cliroate,  et  ab  occasu,  et  ab  aquilone 
nigris  et  durissimis  lapidibus  fuerat  constructa. 
Lapides  namque  hujus  coloris  et  forlissimi  roboris 


buIos;i  terra  iiilerjacet ,  que  illic  amena  et  opacis- 
siroa  terroinatur  silva.  A  partibus  vero  aquilonis, 
optima  terra  Fiandrie,  duabus  fere  leucis  usque 
ad  iitus  maris  extenditur.  Que  vero  urbs  turrium 
murorumque  munitionibus  tutissima ,  etiam  oroni 
afHuentia  diviciarum  famosissima,  palriarum  (40), 
civitaturoquc  sibi  affinium ,  longe  lateque  dominum 
exercebat  Urspiarum  episcopum  (41),  ut  dictum 
est ,  quod  id  ei  regalis  excellentia  providebat.  Mu- 
rus  vero  tam  fortis  ac  firmissimife  extitit,  ut  arieti- 
bus  destrui  non  posset,  nisi  prius  lapides  fundamenti 
extracti  penitus  auferrentur.  Ut  autem  legentibus 
scrupulum  dubietatis  de  predicte  urbis  firmissiroa 
constructione  penitus  auferam,  ipse  qui  islum  tra- 


in  omni  Flandrie  provincia  naturaliter  editi  non  "  ctatum  composui  et  primitus  scripsi ,  murum  de- 

slruere  oculis  meis  vidi,  et  supradictum  sancii 
Petri  apostoli  templum  ex  ipsis  lapidibus  edificare 
procul  dubio  cernere  merui.  Yerum  columpne  et 
parietes  Tornacensibus  lapidibus  sunt  constructe  ^ 
capita  quoque  columpnarum  Bononiensibus  lapidi- 
bus  adomata  inlerseruntur.  Nam  antea,  Balduini 
Insulani  teroporibus ,  comitis  totius  Frandrie ,  edi- 
ficentia  Brugensis  urbis  roagna  ex  parte  ex  lapidi- 
bus  istis  constructa  dignoscuntur.  Quia  postquam 
comes  Ernaidus  barbatus  Bruggiam  edificare  cepit » 
muros  hujus  urbis  destruere  et  iapides  Bruggensi- 
bus  tribuere  in  urbis  edificium  fecit  (42) ,  quatenus 
hac  destructa ,  augmeniaretur  illa  constructa.  Unde 


possunt  reperiri ,  nisi  solummodo  in  Gallia ,  Tor- 
nacensi  parrochia.  In  partibus  vero  aquiionis  fun- 
daroentum  quadris  ac  magnis  lapidibus  ferro  et 
plumbo  firmiter  infixis  antiqua  fuudaverat  manus. 
Quod  genus  lapiduro  in  Bononiensi  provincia  tan- 
iummodo  inveniri  dicitur.  Habitacula  quoque  non- 
nulla  infra  murorum  munimenta  levibus  ac  non 
valde  duris  lapidibos  constructa  erant.  Naturaliter 
autem  hy  lapides  in  oriente,  apud  Coloniensem 
provintiam  repperiuntur.  Yasa  formosa  atque  puU 
cerrima ,  ciphi  et  scuteile ,  aliaque  uteusilia  quam 
plurima ,  in  rilo  tempore  ab  antiquis  ingeniose  for- 
mata  atque  sculpta ,  nosiris  temporibus  reperta 


sunt ,  que  roodo  ab  ingeniosis  artificibus ,  in  auro  q  pene  hec  in  nichilum  redigebatur,  remanente  tautum 


et  argento,  vix  tam  eleganter  formari  ac  sculpi 
possint.  Et  ut  laudabilior  ac  dignior  esset  urbs  su- 
pradicta,  per  mediuro  totius  Flandrie,  quasi  in  me- 
diluilio,  fundata  erat,  sciiicet  oriente  Gandensem 
et  ab  occidente  Taruanensem  parrochiam  pene 
equa  mensura  libratam  habere  videbatur;  contra 

ses  Anmles  Flandrim ,  ^  l*ann^e  453,  ou  H  raconte 
ces  dcsastres ,  ecril  Atihila ,  et  ajoute  :  In  hac  no- 
stra  Belgica  Tornacum  et  Tartiannam ,  et  Aldenbur- 
gum  excisa  lego.... 

(39)  Le  ros.  et  la  grandefChonique  ms.  lisent  et; 
le  seiis  serait  pliis  net,  si  on  lisait  tir 


montis  congerie ,  in  quo  murus  destruebatur. 

Quod  si  hiis ,  que  predixi ,  forsiun  testimonia 
vel  testes  a  me  requirantur,  fateor  omnes  fere ,  qui 
in  Aldenburgensi  parrochia  manent,  mecum  pro- 
babiles  testes  concurrent. 


(40|  Patria  paralt  signifier  ici ,  bourg ,  village. 

(41)  Urbs..,.  dominum  exercebat  Ursmarum  epi- 
scopum ,  phrase  obscure,  dont  il  est  diflicile  de  sai- 
sir  le  sens.  Comroe  il  est  dit  inimediatenient  apres, 

3ue  la  prerogative  ^noncee  dans  ces  mots,  provenait 
e  la  rounificence  royal.e,  et  fju'au  n'  IX  Tauteur 
parle  des  biens  accoriles  a  S.  Ursroar  dans  toute  la 
Flandre,  peut-^lre  s'agit-il  ici  d'une  redevance, 
qui  ^tait  payee  r^ulieremeiit  aux  eglises  fond^s 
par  ce  saint  ap6tre. 

(42)  Lauteur s*est trop fi^  a sa  m^moire, lorsqu'il 
^ttribue  au  comte  Arnoul  le  Barbu ,  U  conslruction 


de  la  ville  de  Bruges.  Ce  personnage  n*exista  ja- 
mais.  La  grande  Cbronique  ms.  fol.  36 ,  recto,  tran- 
scrit  cette  erreur,  mais  une  main  du  xvi*  siecle  a 
^rit  le  nom  de  Balduinus  au-dessus  &Emaldus,  en 
laissant  subsister  le  mot  barbatus.  La  grande  Cbro- 
nique  ms.  fol.  51,  verso,  a  Fann^e  881  corrige 
cette  erreur,  en  nous  apprenant  que  ce  fut  Bau- 
douin  leChauve,  qui  donna  les  pierres  d'Ouden- 
burg  aux  Brugeois  pour  bAtir  leur  ville ;  voici  ce 
D  qu'on  lit  k  ce  sujet  k  Tendroit  cite  :  Balduinus  Cal" 
vus  comes  Flandrie  opnidum  de  Bmgis  in  Flandria 
construit,  et  tollens  lapides  de  Oudemborg  villa^ 
(juam  quondam  Atthila  rex  Hunnomm  destruxit  ^ 
tnde  oppidum  Brugis  munivit,  On  reroarquera  qiie 
le  noro  d'Oudenburg,  a  ete  ^rit  de  differentes  ma- 
ni^res  par  les  chroniqueurs.  Baudouin  le  Chauve  r^- 
gna  de  l'ann^e  879  jusqu'4  Tann^e  918. 


liil  APPENDIX  AD  HARIULFOM.  Ui^ 

AVERTISSEMENT 


Cetle  petUe  chronique  est  ep^traite  cn  parti^de  la  vie  de  S.  Amonld  par  Lisiard^  Mque  de  SotMont,  que 
a^autres  attribuent  a  UarhilfCj  III'  abb^  d^Oudenburg,  en  partie  de  la  grande  chronique  n.t.  et  d^autres  pieces 
inconnues;  elle  contient  des  faits  queje  tie  trouve.pas  aiUeurs^  et  ne  sicarte  en  rien  de  la  viriti  historique 
Lauteur  enestresti  inconnu:  elle  aiU  transcrite  sur.une  feuiUe  de  parchemin^  au  xvi*  st^c/e,  sije  ne  me 
trompe,  ou  tout  au  plus  tdt  a  la  fin  du  xv*,  et  fixie  dans  ia  grande  chronique  m<.,  a  la  tite  du  Catalogue  des 
ubbis,  dont  eile  est  en  effet  ie  priliminaire  naturei  comme  elle  forme  la  conclusion  de  la  chronique  prici^ 
dente. 

Glarissimus  prcsul  Amulphus,  natione  Flandrus,  A  viris,  maxime  Everardo  Tomacensi  eiConone  ejus 

Fuiberto  ac  Mainsinde  ortus,  eis  scaldam  in  loco  fratre  ac  Balduino  Gandensi,  multa  B.  Amulpbus 

cui  nomen  Tyd^bem,  in  agro  ac  decharchia  Alder-  circuit  loca  Flandrie,  plebemque  domestica  seditlone. 

nardensi,  nobilissimo  equite ;  qui  Baltheo  dehinc  a  tumuUuantem,  sine  interroissione  sanciis  concioni- 

pio  Balduino  comite,  dicto  Insulano,  donatus,  Chri-  bus,  piis  exemplis  ac  vita^  sanctitate,  magna  ex 

sto  Servatori  militare  dekgit.  Rcchisus  in  cenobio  parte  sedavit,  muUoque  quietiorem  reddidit  regio* 

Divi  Medardi,  admiranda  sanctimonia  et  incompa-  nem.  Anno  vero  1084  prae^criptus  Conon,  Roberti 

rabiU  emicuit^  silentio,  tribns  totis  annis,  et  sex  Frisonis  cubicularius,  Aldenbiirgensis  ecclesi?p  gen» 

mensibus  nemini  mortalium    locutus.  Abbas  pri«  tilicium  tencbal  sacerdotiimi.  Ccternm  Uasecca  ejus 

mum,  deinde  crealus  episcopus  Suessoniensis.  Duin  uxor,   mulicr  religiosa,  tempium  tanlis  miraculks 

autem  bellum  gererel  Robertus  Frisiuii,  contra  ne-  insignitum  diutius  retinere  formidabat.  Quapropter^ 

potem  suum  Balduiniim  Insulensem,  justum  cotni-  Conon  suasu  uxoris  Roberto  comiti,  Robeirtiis  d&- 

tem  ac  li^edem  Fiandrie,  cui  tunc,  praetcr  alios,  cimus  comes  episcopo  Rabodoni,  Rabodo  autem  Ar- 

raulli  lavebant    ecclesiastici   proccres;  qiios  ipse  nulpho  episcopo  Suessionum  idipsiim  templum  tra- 

Frisius,   modis  omnibus  persecutns,  alios  exilio,  didit,  quod  tandem  S.  Arnulphus.  assentienie  A<k 

aliosmorte  aut  bonis  mulctabat.  Ex  quibiis  Arniil-  B  beilo  comite  statim  convertit  in  cenobiiim  BeK.e- 

phus  archidiaconus  Morinorum  et  antistes  divi  Aii-  dictinorum  monacborum,   sperans  illic  roonaebos 

domari,  bonis  omnibiis   spoliatiis  ac  patria  pulsus  pcr  longam  xtatem,  sanctam  ducturos  vitam,  acqui- 

Romam  profugit  ad  Gregorium  Vll.  Qui  papa  Gre-  Vens  sex  monachos  ex  Allliginiensi  monaslerio,  cum 

gorius  mox  in  Flandriam  misit  sanctissimuro  virum  illis  qualuor.  qiios  ex  Francia,  cenobio  de  Flurs  sibi 

Arniilphum  Suessoniensem  episcopum,  qui  discor-  procuravit.  Post  suam  mortem  1087,  copstt*tuU  nepo- 

dias  compescendo,  inter  comitem  ct  sacerdotes  pa^  tem  suum  primum  abbatem. 
Cem  composuit.  Tunc  rogante  comite  ac  primoribus 


AVERTISSEMENT. 

Le  magHifique  ms.  dans  lequelia  iti  insirie  la  petite  chronique  d^Oudenburg  publiie  h  la  tSte  de  ce  volume, 
eontient,  comme  nous  1'avons  dit,  la  Vie  de  S.  Arnould,  ivique  de  Soissons,  et  fondateur  de  Vahbaye  dOu* 
denburg.  Cette  Vie,  teile  que  nous  ia  trouvons  dans  notre  m«.,  a  iti  pHbliie  par  les  Pires  BoUandistes^ 
cu  15  Aout  (tom.  III  Augusti,  p.  250  et  seq.).  Le  P.  C.  Cuper,  qui  en  est  iiditcur,  regrette  de  navoir  pu 
obunir  Poffice  et  la  messe  qne  ion  cilibrait  en  ihonneur  de  S.  Arnould.  U  P.  Papcbroch  les  avait  eus  en 
main  iannie  i^l^;  mais  lorsqull  s"agit  en  ilZl  de  lesp^blier,  cnne  put  les  diccnvrir  dans  la  bibliotheque 
de  la  Chartreusede  Bruges,  cm  ih  avaient  itidiposis.  A  ia  suite  de  la  Yie,  pubiiie  par  le  P.  Cuper,  nous 
trouvons  dans  notre  ms.  les  huit  lecons  de  ioffice  de  S.  Arnould,  tel  qu^cn  lc  cilibrait  h  Oudenburg;  nons 
nous  empressons  donc  de  ies  publier  comme  un  compliment  de  son  histoire.  La  vie  mime,  que  nous  arons 
attribuie  daprks  le  titre  du  ms.  et  un  liger  examen^  a  Lisiard,  iviquede  Soissons. parait avoir  pour  auunr 
ilariulfe,  trcisieme  abbid^Oudenburg:  telle  estdumoins  iopiniondu  P.  Mabilion,  dansses  Acta  SS.  Or»1. 
S.  Bened.,  opinion  fondiesur  iautoriti  de  quelques  mss.  et  des  raisons  intrinseques  assez  soiides.  II  croit 
que  Lisiard  a  seulement  ridigi  la  priface,  et  adopti  en  quelque  sorte  iouvrage.  Le  P.  Cuper  partage  cette 
opimon. 


1475 


CimONICON  ALDENBLRGENSE  PARVUM. 


im 


SOLEMPNITAS  ARNULFI  EPISCOPI 

QVM  GELEBRATUR   fcALENDAS  MAI. 

SERMO  DE  VITA  EJUSDEM. 


LECTIO  PRIMA. 

QuamTis  Brabautia  litium  ac  rapinanim  olim  fue- 
rit  ulirix  et  niagistra,  veridic^que  poemate  dictum 
Sit: 

Francia  quot  vites^  tot  habet  Brabantia  litesy 
sul>  tempore  tamen  comitis  Balduini  et  Adele  comi- 
iisse  superno  done  irradiari  meruit,  dum  sancte  re- 
corJationis  virum  Arnulpbum  futurum  episcopum, 
ad  iliuminationem  hominum  non  paucorum  suo  sinu 
progenitum,  ceu  radium  sole  justicie  illustratum, 
meruit  procreare.  Hujus  genitor  Fulbertus  Godelef, 
inartiris  consobrinus,  clara  nobilitate  refulsit,  et 
matelr  norainis  Mainsidis  Teuthonicorum  procerum 
slirpe  edita,  ingenuitate  spectabili  claruit.  Hy  ergo 
inclyti  genitores  carnali  et  spirituali  prole  florentes^ 
babuerant  filium  jam  adultum  forme  elegantia  ac 
militie  actibus  precipuum,  quem  repente  mors  im- 
matura  diripuit,  et  genitorum  corda  irremediabili 
tristicie  angore  contrivit.  Maternus  tamen  aflectus 
pro  amissione  nati  iiistantius  condolebat,  et  nocte 
dieque  in  iletibus  tempora  proterebat 
LECTIO  H. 

Huic  pre  nimia  anxietate  dormitanti,  apparuit 
tir  speciosus  et  luce  micante  fulgidus,  dicens  ad 
eam  :  c  Quid  te  ipsam  merore  afiicis  pro  Glio  tam 
uliliier  raortuo  ?  qui  si  diutius  viveret  revera  lubri- 
cus  et  predo  etpravorum  liominum  cofivena  for.ct. 
Proinde  morte  sublractiis  jani  tibi  non  sit  dolori; 
immo  potius  grandi  lelare  gatidio,  que  in  utcro 
gestas  filium,  quem  superna  eleclio  predestiiiavit 
magiium  luturum.  Hui:c  dumtu  in  lucein  protuleris 
Christophorum  vocari  oplabis,  quum  revera  idem 
puer  operibus  et  verbis  siio  Christum  in  pectore  fe- 
rei.  Et  ut  certo  scias  hec  ita  divinitus  preordinata, 
vadeiis  ad  ecclesiain  in  eo  loco  ubi  orare  solita  es, 
fodere  f.ic,  el  fossa  humo  invcnies  lapidcm  magnis 
litteris  sculptum,  qi\e  littcre  tibi  prodcnl  tui  parlus 
nonien  et  rocritam.  i 

LECTIO  HI. 

At  matrona  Tenerabilis,  lante  laudis  percepto 
oraculo,  a  sompno  erigilans  cum  ingenti  gaudio  vi  - 
sionem  enamvit  marilo.  Ac  demum ,  ut  compro- 
Larct  rei  fidcm ,  assumpsit  famulos  curo  fossario , 
et,  velut  commonita  fuemt,  fodere  faciens  laterem 
quadrum  invenit  altis  litteris  exaratum  ,  habentem 
ita :  Christolorus,  Quo  reperto,  majori  Ixlitia  afilata 
est  et  jam  secura  de  prolts  stnctltale,  qiiam  antea 
nesciebat  sc  concepisse ,  ktafounda  exspectavit  di- 
\ine  operationis  munus  r^promisiom.  Deuique  ad- 


A  ultus  cepit  esse  blandus  alloqiiio,  acutus  ingniio 
promplus  obsequio,  alacer  in  opere ,  eflicax  et  tor- 
tissimus  in  corporis  robore.  Exinde  tyi^ociuii  tem- 
pore  alacriter  superato,  militie  cingulum  sumpsit, 
et  omni  humana  virtute  praestantior  in  rebus  mili- 
taribus  fuit.  Patre  autem  defuncto ,  se  ad  monasti- 
cnm  ordinem  contulit,  ct  in  ecclesia  sancli  Medardi 
Suessioiiis  probatum  se  iiionachum,  non  solura 
claustrali  contubernio  sed  ct  solitaria  reclusione , 
ferventer  exhibuit. 

LECTIO  IV 

Exinde  defuncto  abbate  Rainaldo,  in  abbatem 

eligitur,  et  hoc  negotio  se  credens  inferiorem ,  no- 

cturna  fuga  declinare  molitur.  Itaque  unius  diei 

fuga  dilapsus,  dum  seqiienti  noete  remotiorcm  late- 

B  bram  querit,  lupi  comitatu  ad  civit-atem  reducitur, 
et  mane  comprehensus, sedi,  quam  fugerat,  episco* 
pali  auctoritate  nolens  invehitur.  Tunc  diuturna 
silentia,  qiise  tribus  annis  et  mensibus  sex  tenuerat, 
resolvit ,  et  preco  Domini  constitutus  verbo  ct  opcre 
omnibus  prodesse  studuit.  In  ofiicio  igitur  regimi- 
nis  desudans  plura  miracula  fecit ;  rebelles  et  in- 
credulos  domuit ,  infirmos  reddidit.  Prophetie  spi- 
ritu  viguit ,  quod  vere  sanctus  et  Deo  placitus  ceterif 
onnibiis  innotuit.  Tunc  temporis  Philippus,  rex 
Francorum,  voluit  eum  .venire  in  aulam  regalem  , 
ul  regni  negotiis  disponendis  inleresset,voIuit  etiam 
ut  armate  expeditioni  interessct,  quod  utrumque 
Christi  seiTus  prisce  professionis  sue  officere  sen- 

P  tiens  abnuit,  et,  ne  Dominum  oflenderet,  regem 
terrenum  circa  hoc  offendere  non  formidavit;  ncc 
solum  oflensam  regis  incurrere,  sed  et  curam  ab- 
batie  ex  toto  dimittere  maluit,  timens  videlicet,  nc 
postquam  manum  in  aratrum  posuerat,  si  retro 
respexisset,  non  essetaptus  regnoDei. 
LECTIO  V. 
Itaque  qui  in  pauca  fidelis  permansit,  supra  muUa 
constituitur,  ut  salvo  alliori  intellectu,  omniuni  vi- 
tiorum  turbas ,  omniumque  peccatorum  in  seipso 
nietas  conipesceret,  et  virtutum  copia  cumulatus 
Deo  et  bonis  hominibus  coniplaceret.  Glorificavit 
enim  eum  Dominus  in  conspectu  regum  et  procerum 
regni,  conscientia  domini  paperoinani  Gregorii,et 
totius  cleri,  adeo  ut  languenti  ecclesie  Siiessonice 

D  Ursionis  incuria.  nil  remedii  occurreret,  nisi  ut  hic 
beatiis  Christi  servus  ipsius  ecclesie  pastoralem 
curam  consultu  pape  susciperet.  Rennuente  tgitur 
curie  Francoruin  publica  sententia,  sed  ct>ngcnte 
romani  pontiflcis  auctoritate  apostoUca ,  conseirt- 


U-5 


APPENIHX  AD 


tur  episcopus ,  preeunte  eleclione  canonica ,  ut  lu-  A 
cema  gratia:  Dei  non  jam  lateret  in  angulo,  sed 
omnibus  posset  lucere  aptata  candelabro. 
LECTIO  VI. 

Sane  dum  coijsecrandus  Hugonem  Diensem  epi- 
scopum,  Romane  sedis  tuiic  legalum,  adiret,  re^ 
gine  Francoruro ,  longa  jam  sterilitate  mestissime, 
roisit  nuntium ,  denuntians  ei  quod  ventris  gremio 
portaret  tilium  vitali  flatu  nondum  vividum ,  sed  . 
post  paucos  dies  spiritum  vite  a  Domino  acceptu- 
rum  cujus  et  nomen  predixit,  Ludovicus;  et  quod 
post  decessum  patris  rex  futurus,  et  abundautlori 
pace  potiturus  foret  aperte  prophetavit.  Mense  de^ 
cembri',  quarto  decimo  Kalendarum  januarii,  per- 
functus  est  sacra  pontificali  benediciione ,  et  rediens 
\ix  evasit  Viennensis  cleri  vel  populi  devotam  vio-  B 
lentiam,  qui  illum  raperent  sibi  in  episcopum,  si 
capere  potuissent.  Advenienti  denique  in  sedem 
Suessonicam  fit  obvia  regie  dorous  militia ,  et 
beatum  episcopura  interimere  satagebant.  Sed  pave- 
bant  ne  vivos  absorberet  terra.  Vir  autem  Domini 
cessit  obsistentibus ,  et  solatio  comitis  Tedbaldi 
mansionem  accepit  in  castro  Ulciacensi ,  ubi  conve- 
nientibus  prelatis  et  nobilibus  plebis,  ecclesiastica 
causa  diligenter  tractabatur,  clcri  et  populi  utilitas 
ad  unguem  sanciebatur,  animarum  salvatio  exerce- 
batur. 

LECTIO  VII. 

Quodam  autem  tempore  cujiisdam  vici  plebita- 
nearo  ecclesiam  dedicaturus  crier.tibus  suis  dixit : 
c  Tali  rogo,  semita  ad  ecclesiam  iUaro  nos  conducitc, 
ut  lateat  populos  qua  nos  debeurous  via  venire ,  et 
aliquid  aliroentorum  vobisciiro  coroportate,  ut  cor- 
poruro  fatigationero  valearous  vel  ad  roodicuro  rele- 
vare.  i  It-aque  s^roila  rcmotior  ac  devia  arripitur; 
nec  tamen  fervor  populi  hoc  argumento  sedatior ; 
sed  sub  omni  celeritate  copiosa  coromeantium  hinc 
inde  turma  adunatur.  Quod  cernens  Dei  servus  in 
laiidem  Conditoris  erupit,  ac  deinde  suis  faroiliari- 
bus  dixit :  c  Quidquid  alinientorum  hic  habetis  pro- 


HARILLFUM.  tOt 

ferte ,  ut  post  laborem  vires  valeamus  repanre.  » 
Nec  mora ,  proferuntur  quinque  paximatia ;  fundun- 
tur  et  vini  emine  quinque.  Tunc  jectis  in  lerram 
tapetibus,  vir  Domini  supersedit;  proflua  turba  illum 
gregatim  ambiente.  Tunc  benedicens  panes  paucos 
quidem  numero,  sed  multos  numeri  misterio,  jussit 
omnibus  qui  undique  considebant  distribui,  vinum 
quoque  ad  satis  propinare.  Mirantur  ministr i  pauem 
non  deficere;  mirantur  et  illud  tantillum  vini  tot 
sumentibus  habundare. 

LECTIO  VIII. 
In  eodem  castro  vir  Domini  sanctus  Arnulpbus 
monachumsuum  etpresbiterumEverolfuni  febribiis 
et  dissenleria  fatigatum ,  sue  roanus  impositioue  sa- 
uavit :  in  hoc  bajulum  rapine  diabolum  gestare  vi- 
dit,  in  hoc  proplietiam  demortesua  vcl  sepultura, 
revelante  Deo,  cognovit.  Causa  autem  adventus  sui 
caritas  fraterna  et  obedientia  extitit,  quando  donii- 
nus  papa  imperio  suo  eum  cocgit ,  ut  clericos,  qui 
de  proditione  sui  comitis  fuerant  impetili,  eidem 
comili  reconsiliaret  et  contra  sacros  canones  nil  ab 
eis  extorqueri  consentiret.  Paruit  sacris  mandatiSf 
apostolica  auctoritate  sibi  injunctis,  rediit  in  Flan- 
driaro ;  fecit  pacem  verus  pacis  minister.  Nec  taiH 
turo  clericos  caluropnia  quassatos  recuperavit ,  sed 
Oiimero  Flandrie  regionero  diabolico  furore  in  semet 
sevienlero,  ad  pacis  et  quietis  placidam  confederatio- 
nem  reduxit.  Deinde  consilio  et  voluntate  domni 
Radbodi ,  Tornacensis  episcopi ,  ecclesiam  saucti 
Petri  apostoli  et  omuium  apostolonim  sitam  in  vico 
Aldenl)orgensi ,  rogante  comite  Rodberto ,  et  flagi- 
tante  Conone  nobile  viro,  edificandam  et  usibus  ab- 
batie  aptandam  suscepit,  ubi  Deo  ordinante,  dor- 
mitionem  requiei  accepit^  ubi  divinitus  sibi  antea 
previsam  sepulturam  subiit,  et  ubi  post  obitum, 
anno  tricesiroo  quarto,  de  translatione  sacri  corpo- 
ris  sui  solempnia  gaudiosa  prebuit,  prestante  Do- 
roino  et  salvatore  nostro  Jesu  Christo ,  ^ui  cum 
Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  regnat  Deub,  per  im- 
mortalia  seculaseculorum.  Amen. 


WERTISSEMENT. 

Nous  avons  observi  dans  la  priface  de  ce  volumey  que  la  suite  des  pieces  que  nous  publionSj  forme  une  kis- 
toire  compUte  d^Oudenburg  et  de  son  monastere,  En  effel^  dans  la  petite  Chroniquej  nous  lisons  Us  otcud- 
tudes  de  cette  ville  jusqu^d  rannie  1804,  y  compris  Capostolat  de  saint  (Jrsmar  et  de  saint  Arnoutd,  qui  fonda 
ie  monastere.  La  viedu  saint  fondateur  appartient  a  rhistoire  d^Oudenburg;  nous  en  avons  donni  un  risumi 
succincty  iniditj  composi  dans  le  monastere  mime,  et  pour  compUter  cette  piece,  nous  y  avons  ajouti  les  lepons 
quon  ricitait  dans  Voffice  de  ce  saint.  Ces  lepons  inidites  miritaient  d'autant  plus  de  figurer  tct,  qu^elles 
constituent  un  des  monuments  authentiques  du  culte  de  saint  Arnould^  et  qu'a  ce  titre  les  Bollandistes  avaient 
regretti  de  ne  pouvoir  les  publier,  En  les  insirant  tct,  nous  comblons  une  laeune,  et  nous  avons  ravantage  de 
compUter  les  monuments  de  la  vie  de  ce  saint. 

Le  catalogue  des  abbis  nous  offre  Vhistoire  des  suceesseurs  de  saint  Amoutd^  h  Oudenburg,  d  comme^cer 
petr  soH  neveu,  Les  premieres  vies  sont  trh-^aurtes  :  elles  ont  iU  interpoUes,  Comme  Us  noles  ajmUiee  potU- 
rieuremeni  eontiennent  des  deoesjfui  ne  sont  pas  indifirentes,  nous  Us  avons  coneerviet^  en  le$  dUiii»guasu 
avee  soin  du  tixu  primitif;  Ut  ums^  qui  paraissent  ajouties  it  la  fin  du  xv*  siecUf  ou  au  cmmememeni  dm 


1177  CHRONICON  ALDENBIjRGENSE  PARVUM,  U78 

XVI*,  sont  misei  entrejtaranthkses  ();  Us  autres,  qui  sont  du  milieu  ou  de  la  pn  du  xvi*  su^cU^  tn  petiie 
dcriture  finey  sont  enfermdes  entre  crochets  [].0n  les  reconnaUra  facilement  &  ces  signes, 

Dans  U  ms.  ks  armes  des  abbis  sontplacies  4  /a  marge  de  leur  histoire,  La  majeure  partiede  ces  armes 
manque. 

La  lecture  de  cecatalogue  n'est  pas  sans  inUrit  malgri  m  briheti ;  car  il  raconte  les  principaux  itine" 
ments  du  monasterCf  Us  ipoques  auxqaelUs  Us  diffirentes  partks  des  bdtiments  et  de  riglise  ont  iti  construi- 
tesy  Vannie  o&  on  abandonna  U  rite  de  Cluni  pour  prendre  celui  de  Burzfeld ,  la  dicadence  et  la  prospiriti 
iemporelle  de  la  maison^  jusqu'il  tipoque  de  sa  suppression  difinitive. 

Voici  U  tableau  synoptique  des  abbis  d'Oudenbur§,  d^apres  U  cataiogue : 

i'  abbe  Arnould,  neveu  de  St-Arnould,  gouverna    8  aris,  moH  1095. 


2* 

»    Gervinus, 

r^igna  apr^s  iO 

>     en  1105 

— 

ii07 

3- 

»    Hariulphus 

|[ouverna  38 

— 

1143. 

4- 

t    Balderannus> 

1         2 

— 

1145. 

5« 

)    Marcilius, 

1        25 

— 

1170. 

«•    j 

Hennannut,              .  j,-.' 

»        47 

— 

1187. 

7* 

»    BalduinuSf 

>        13 

— 

1200. 

8-     1 

Willus,                     '  %/ 

»        ii 

— 

i2ii. 

9-     1 

Henricus, 

>        24 

— 

1236. 

40-    1 

Gerardus, 

»        iO 

— 

1246. 

!!•     1 

)    Robertus, 

>         4 

— 

1250. 

i4* 

1    Joannes, 

>        20 

— 

1270. 

iS- 

»    Raso 

1          8 

-r- 

1278. 

4i- 

t    Johannes  de  Biervilet, 

1        29 

— 

1307. 

i5- 

)    Johannes  de  Donsa, 

r^signa  bient6t 

• 

— 

1329. 

16*    1 

Rogerus  Wevel  avec  son  pr^d^sseur,      27 

— 

1334. 

17« 

»    Jacobus  Tintoris, 

gouverna  20 

— 

1354. 

i8*     1 

Zegardus  Karlin, 

>       28 

w. 

1382. 

i9- 

)    Nicholaus  Alout, 

>       ii 

— 

1395. 

20« 

»    Georgius, 

r^igRa  a^rte    i 

>      en.... 

— 

• . .  • 

21-     ] 

>    Wiltus  Tallet 

geuvema  i9    i 

— 

1413. 

22- 

>    Jacobus  Coc, 

>       20 

— 

1433. 

23- 

)    Johannis  Dunync, 

>        iO 

— 

1433. 

24- 

»    Anthonius  Clerici, 

>         2 

— 

144S. 

23- 

1    Henri  Ondermarck, 

r^igna  apres    5    i 

en  1451 

— 

14S6. 

26-    ] 

>    Anianus  Coussere* 

gouverna  ii 

— 

1462. 

27«    1 

Clemens  ^gidii. 

>         i     i 

— 

1463. 

28-    1 

>    Raphael  de  Marchatellis, 

resignaapr^s  i5 

»      en  1478 

— 

1478. 

29« 

i    Walterus  de  Lacu, 

gouverna  11     i 

— 

1489. 

30- 

»    Jacobus  Jacobi, 

>        ii     » 

— 

1500. 

3i' 

»    Jacobus  de  Courteville, 

rdsigna  apres  18     • 

en:i5i8 

— 

1524. 

32- 

1    Anthonius  de  Courteville. 

gouverna  19     > 

— 

1536. 

33-    i 

>    Joannes  de  Greboual, 

>         4     > 

— 

1540. 

34-    1 

>    Christianus  Van  Bassevelde 

,              >          1     > 

— 

1541. 

33- 

»    Joannes  Van  der  Werde, 

resigna  apr^s    5    » 

en  i546 

— 

1561. 

36- 

t    Oliverius  Van  der  Hulst, 

gmiverna  22    » 

— 

1568. 

37- 

i    Jaspar  de  Bovincourt, 

>         7     . 

— 

1577. 

38«    1 

»    Melchior  Wueraert, 

>  ..  142-)  > 

— 

1583. 

39*    1 

Joannes  Bourier, 

>      ..       > 

— 

1616. 

40-    1 

\    Joannes  MaiimiL  d'£nghieii 
Vaoance  de 

1,              >        47     » 
2    > 

— 

1662. 

4i- 

»    Carolus  Gbeleyns, 

3    > 

— 

1667. 

43* 

»    Philippus  Gbueraerd, 

11     > 

— 

1679. 

«•  ..^ 

^^.Alk^mV^^ 

— 

1687. 

44V  1 

»    Aiigfistiiitis.VerMeiileii, 

— 

HM.. 

45*    , 

MartinusGeerts, 

; 

— 

1700^ 

(42*)  Peadant  40  ans  roffice  divin  fut  interroinptt  p»r  la  guerre  des  Gueiix. 


147» 


APPENDIX  AD  HARIULFUM. 


11450 


4S- 

>    Gregorius  Lamberli, 

gouverna 

15    > 

mort,  713. 

-47- 

1    Amandus  Neirynck, 

8     » 

—    1721. 

48- 

1    Judocus  Gramon, 

13    » 

^    1732 

49- 

»    FolquLnus  Gramon, 

4    » 

-    1736. 

50- 

>    Godefredus  Gollier, 

1     > 

—    1739. 

51- 

1    Maurus  Eloy, 

21     > 

—    1760. 

52- 

»    Paulus  Dieriexen , 

iS    > 

—    1773. 

53- 

>     Pelrus  Coudelier, 

—    1788. 

54' 

»    Paulus  de  Brouwere,  * 

—    f803. 

CATALOGUS    ABBATOM 

MONASTERII  ALDENBURGENSIS 

AB  ANNO  1084  AD  1797. 


Temporibus  Dagoberli  rcgis  Francorum,  cujus  A 
regni  gubernacula  inceperunt  anno  Dominicxlncar- 
nationis  sexcentesimo  dccimo  quarto  (45),  ac  de  ip- 
sius  regis  licentia  primiius  constructum  est  templum 
sancti  Pelri  in  Aldenborch,  a  Sl»-  Ursmaro  episcopo 
dledicatum,  ^tque  consecraturo.  Qiiod  diuturna  sta- 
bilitate  .viguit^  longa  ajiate  senuil  et  prolixa  vAu- 
state  corruit.  Posl  multa  vero  annorum  curricula, 
id  est  anno  dominicse  incarnationis  millesimo  quin- 
quagesimo  sexto  reinceptum  ac  reparatum  est,  a 
Domino  Rabodo  Tornacensium  ac  Noviomensium 
episcopo  reconsecratum.  Et  hoc,  anno  dominicae 
incarnationis  millesimo  septuagesimo,  prima  die 
uertsis  Maii. 

Et  quia  nobilis  vir  Gohon,  camerarius  Flandriffi 
et  ejus  uxor  Hasecca  istam  ecclesiam  in  beneGcium  B 
castrale  possederunt,  tradideruut  cam  comiti  Ro- 
berto.  Robertus  vero  comes  eandem  tradidit  Ra- 
bodo  Tornacensium  ac  Noviomensium  episcopo 
predicto.  Episcopus  vero  cum  Wailero  archidia- 
cono,  laudante  clero,  liberam  ct  expeditam  condo- 
navit  sancto  viro  Arnulpho  Suessoncnsium  episcopo, 
illique  canonicam  de  eadcm  fecit  iuvcstituram.  Qui 
Arnulphus  Suessonensium  episcopus  predictus  eam 
fundavlt  in  abbatiam  et  congregationem  monacho- 
rum  ordinis  S^i-Benedicti.  Ec  hoc,  anno  Domini 

{43)  II  est  fait  mention  dans  la  petite  chronique, 
page  23,  de  la  permission  accordee  pr  Dagobert  i 
saint  Ursmar,  de  b&iir  une  ^glise  a  Oudenburg; 
n6usavons  cru,  encomparant  les  daies,  devoir  atlri- 
buer  cette  concession  a  Dagohert  111  qui  regna  de 
711  ^  715.  L'auteur  de  ce  catalogue  i'altribue  4  Da- 
gobert  U  qui  mourut  en  638,  quelques  annees  avant 
la  naissance  de  saint  Ursmar,  qu'Henschenius  fixe 
entre  l*ann^644  et  645.  Nous  n'avons  aucun  moyen 
de  concilier  ces  dates,  ou  d'expiiquer  ces  erreurs. 
On  remarquera  encore  que  le  commencement  du 
rdgne  de  Dagobert  est  lix^  ^  l'ann^  614,  tandis 
ou'il  doit  dtre  ^ni  a  l'ann^e  628,  ou  plut6t  k  i'annee 
o22  ou  Glotaire  H  donna  son  flls  fort  jeune  encore, 
aux  Austrasiens,  pour  les  gouverner. 

(43*)  L'auteur  du  cataiogue  a  piacd  ici  les  armes 
dc  St-Arnouid.  Une  main  du  xv*  sieclc  y  a  joint  ces 


millesimo  octuagesimo  quarto,  et  prefuit  eidem  an- 
nis  tribus.  Qui  clausit  diem  extrcmum  anno  Domi'^ 
ni  miilesimo  octuagesimo  septimo  ( xviii  Kli 
Sepl).  (43*). 

Gui  successit  dompnus  Arnulpbus,  fiiius  sorbris 
prcdicti  sancti  viri,  primus  abbas  istius  monasterii. 
Qui  rexit  annis  ocio,  el  obiit  anno  Domini  mille- 
simo  nonagesimo  quinto. 

Abbas  GcRVLNUs,  secundus  [consecratus  Gandavi 
apud  S^-Petrum].  Quondam  religiosus  S»i-Win- 
noci  Bergensis,  vir  honestoi  vitai  ac  sanctae  conver- 
sationis,  sicut  in  libris  nostris  meiius  patet  (44). 
Rexit  annis  decem,  et  resignavit  anno  Domini  mille- 
simo  centesimo  quinto.  (Supenixit  annis  duobus, 
sepullus  in  Brabantia  (17  Aprilis). 

Abbas  Hariulpbus  tercius  (45),quondam  religiosus 
S^i-Ricarii  in  Pontivo.  Vir  totius  prudentiae  et  mira^ 
discretionis.  Gujus  sollicitudine  anno  regiroinis  siii 
XVI  <<^  levatum  esi  de  terra  sanctissimi  presulis  Ar- 
nulphi  corpus,  anno  tricesim6  quarto  depositionis 
ejusdem  primi  fundatoris  istius  monasterii  pre- 
dicti  (46).Insuper  viriiiter  ac  legitime  defendit  eccle- 
siam  sibi  commissam,  contra  abbatem  et  religioscs 
Sti-Medardi  Suessonensium,  qui  eam nitebantur  re- 
digere  sibi  in  prioratum,  ut  clarius  patet  in  aliis 
scriptis  (47).  Rexit  digne  et  laudabillter  triginta 

mots  :  Hmc  mixqnxa  sunt  S^^-Arnulphu  episcopi 
Suessonensium,  qui  (uit  inchoator  primus  cenobHAl^ 
denborgemis.  Yoyez  ie  tableau  g^n^ral. 

(44)  On  voit  ici  qiiie  le  catalogue  des  abb^s  n*ftst 
qu*un  extrait  des  annales  plus  [developpi^  que  Ton 
conservait  dans  la  bibliotheque  du  monastere,  ei 
dont  nous  avons  sans  doute  k  deptorer  la  perte. 

(45]  Le  manuscrit  norte  Hariulphut;  Sanderiis 
lit:  Arnulphu9;  les  PP.  Mabiilon  et  Guperlisent: 
Bariulphut^  comme  le  ros. 

(46)  Ge  fut  en  effet  34  ^ns  apres  la  mort  du  saini 
fondateur,  c*est-k-<iire  I*annee  1121,  qu^eut  lieu  l*e- 
l^vationde  son  corps,  d'apr^  la  vie.publi^e  parle 
P.  Guper,  dans  les  Acta  Sanciorutft,  dont  nous 
avons  sous  les  yeux  un  excellent  ms. 

(47)  La  grande  cbronique  ms.  coniient  les  pi6ses 
de  ce  d^bat  k  1'annee  1141. 


4481  GHRONICON  ALDENBURGENSE  PARVUM. 

octo  annis,  ct  ooiit  anno  Domini  incarnatiouis  mil-  A  Supcraddidcrunt  fratres ; 


1481 


lcsimo  ccntesimo  quadragesimo  tertio  (16  Augusti) 
cujus  anima  partem  beatae  resurrectionis  obti- 
neat. 

Abbas  Baldrannus  (48)  quartus.  Quondam  prior 
Lobiensis  ecclcsise:  [in  partibus  Hannoniae]  rexit 
annis  duobus,  et  obiit  anno  millesimo  centesimo 
/uadragesimo  quinto  (17  Maii). 

Abbas  Marcilius  quintus.  Quondam  religiosus 
St^-Bcrtini,  in  Sl<>-Audomaro.  Rcxit  annis  viginti 
quinque  et  obiit  anno  Domini  millesimo  centesimo 
L  xx^  (18  Julii). 

Abbas  Hermannus  sextus.  Quondam  religiosus 
Sancti  Nicbasii  Remensis,  qui  confcderavit  fraterni- 
tatem  inter  ccclesiam   St^-Petri  in  Aldenborch  et 


Gaudeat  in  celis  abbas  pius  aique  fidelis, 
( Sepultus  in  medio  chori). 

Abbas  Raso  ,  XIH",  (ex  nostris)  rexit  annis  octt 
et  obiit  anno  milles^*,  ducentesimo  septnagesiuio 
octavo  (5  Octobris). 

Abbas  Johannes  De  Bieryliet  ,  XIV»,  religiosus, 
istius  monasterii  cujus  scriptura  adhuc  viget ,  rexit 
annis  viginti  noTcm  ,  et  obiit  anno  Domini  millesimo 
trecentesimo  septimo  (17  Januarii). 

Abbas  Jobannes  De  Donsa  ,  XV*  ( ex  nostris )  rcxit 
modico  tempore  et  resignavit.  Qui  obiit  anno  Domini 
M  ccc  vigesimo  nono  (14  Febniarii). 

EPITAPHIUM  PREDICTI  ABBATIS. 

Johannes  natus  de  Donsa  $it  hic  tumulatus 


Sancli  Nichasii  Remensis :  rexit  annis  xVii,  et  obiit  ^  Abbas ,  pr<Blatus  humilis ,  cunctis  quoque  gratus 


anno  u^  centesimo  l  xxxvii""*  (prima  Octobris). 

Abbas  Balduinus,  septimus.  Quondam  religiusus 
S^i-AVinoci  Bergensis,  rexit  annis  tredecim  etobiit 
Coloniae,  anno  Domini  millesimo  ducentesimo 
(10  Novembris). 

Abbas  Wittus,  octavus.  Quondam  religiosus 
S*i-Petri  Gaudensis,  rexit  anuis  undecim  et  obiit 
anno  Domini  millesimo  ducentesimo  (17  No- 
vembris^». 

Abbas  Henricus,  nonus.  Rexit  laudabiliter  annis 
viginti  quinque  et  obiit  anno  Domini  millesimo  du- 
centesimo  trecesimo  sexto  (17  Julii). 

EPITAPUIUM  PREDICTI. 

Ilic  jacet  Ilenricus,  abbas  pius  atque  pudicus^  ^ 

Jtistilice  legis  exemplar,  [ormaque  gregis. 

Abbas  Gerardus,  decimus,  ex  nostris,  sub  cujus 
tcmpore  curtis  nostra  de  Boomburch  combusta  est, 
ignc  lalenter  immisso  [anno  m  cc  xliii  in  nocte 
SS.  Simonis  et  Judae  Apostolorum]  ac  conventus 
dispersus  est  [duobus  annis].  Rexit  annis  decem  et 
obiit  anno  millesimo  ducentesimo  quadragesimo 
sexlo  (4  Decembris). 

Abbas  RoBERTus,  undecimus.  Quondam  religiosus 
ac  cellerarius  S^^-Martini  Tomacensis;  postea  mo- 
nachus  de  Thosan,  rexit  annis  quatuor,  et  obiit 
anno  Domini  millesimo  ducenlesimo  quinquagesimo. 
[IIoc  eodem  anno  debitorum  molepregravatus,  dis- 
pcrsus  fuit  conventus  noster  tribus  annis.] 


Exstitit  in  vila ;  post  deveniens  cenobita , 
Non  ad  molita  se  gessit  sed  bene  rita, 
Anno  milleno,  cum  mortis  mlnere  pleno, 
Juncto  bis  deno,  nono  simul  atque  treceno^ 
Transiit  in  festo  Matthasi  tunc  manifesto, 
Huic  precibus  presto  sis  prasuns  quisquis  adesto. 
Annorum  plenus  fuit  insuper  octuagetius; 
Hocque  fidele  genus  paradisus  servet  amenus, 

Item  in  eodem  silice. 

Hicpausant  bini  pariter  fratres  uterini 

De  Donsa  nati,  sint  cUm  sanctis  sociati. 

Unus  erat  Jacohus  monachus  bonus  hic  reputatus^ 

Johannesque  probus  curatus  Slipis  amatus. 

Qui  missas  quatuor  celebrari  constituerat 

Ebdomada ;  frater  nobis  satis  inde  dederat, 

Jam  tribus  his  diclis  confer^  bone  Christe ,  juvamen 

Cordibus  infectis,  quod  fiat  poscimus,  amen. 

Abbas  RoGERUs  Wevel  ,  XVI>,  quoncTam  religio- 
sus  S^i-Andree  juxta  Brugis.  Rex4t  cum  praedeces- 
sore  annis  viginti  septem,  anno]millesimo  trecente- 
simo  XXX®  quarto  ( 18  Octobris ;  sepultus  juxta  cam- 
panam  atque  capellam  crucis). 

Abbas  Jacobus  Tintoris  (49),  XVII",  ex  nostris^ 
rexit  annis  viginti ,  et  obiit  anno  m®  ccc®  quinqua^ 
gesimo  quarto  (15  Augusti ;  sepultus  in  capella 
Marie). 

Abbas  Zegardus  Karlin,  XVIII',  ex  nostris,  re- 
xit  annis  viginti  octo ,  et  obiit  anno  Domini  m®  tre- 
centesimo  octuagesimo  secundo  (17  Decembris  ;  scv 
pultus  in  fine  ecclesise  in  meridiana  parte). 

Abbas  NicoLAUs  Alout  ,  XIX",  ex  nostris  ,  rexit 


Abbas  Johannes,  duodecimus.  Quondam  religio-  D  annis  undecim  et  obiit  anno  u^  ccc<^  xciii^,  (15  Ju- 


susac  elcmosinarius  S^i-Petri  Gandensis,  vir  in 
lemporalibus  ac  spiritualibus  multum  preferendus, 
rexit  annis  viginti.  Qui  multa  benencia  huic  mona- 
stcrio  contulit.  Insuper  dormitorium  de  novo  coii- 
struxit,  ut  hacteuus  cernitur,  et  clausit  diem  extre- 
mum  anno  Dominicae  incarnationis  millesimo  du- 
centesimo  septuagcsimo  ( 11  Octobris ) ;  cujus  ani- 
ma  in  regione  viventium  requiescat 

EPITAPUIUM  PREDICTI 

Seclo  bis  seno  sit  anno  septuafeno^ 
Transiit  Octobris  pater  iste  dte  duodeno. 
Heu  nulvis  texit  patrem ,  qui  nos  bene  rexit 
Bis  aenis  annis.  Jhesu  mserere  J hohannis ! 

(48)  Sanderns  ecrit :  Balderamus 
Patrol.  CLXXIV. 


nii.  Oriundus  de  Brugis,  sepultus  in  capella  Virgi- 
nis  Marie). 

Abbas  Georgius,  XX»,  quondam  religiosiis  sancti 
Winoci  Bergensis ,  rexit  imo  anno  qui  (abbatiara) 
resignavit ,  et  transtulit  se  ad  regendum  prsedictum 
monasterium  S*»-Winoci. 

Abbas  Wittus  Tallet,  XXI",  quondam  religiosus 
S^i-Bertini  in  Sancto  Audomaro,  Rexit  annisdecem 
et  novem.  Etobiit  anno  m^  cccc<>  xiiP  (11  Januarii). 

Abbas  Jacobus  dictus  Coc ,  XXU*  (de  Mechlinia), 
qui  aillam  claustralem  reparavit  et  a  fundamentis 
renovavit  anno   m^  quadringentesimo  xxi».  Rcxit 


^49^    Sanderus  ^crit :  Tinctoris. 


M 


I^S5 


APPENDIX  AD  HARIULFUM. 


im 


aimis  viginii ,  el  obiil  anno  W"  cccc»  xx\iW  (13  Au-  A  porteusium ,  Furnensmm ,  Ostendensium  ,  Der^n 


gusti ;  sepultus  in  capella  B.  Marie). 

Abbas  J0H41INE9  DuRTNC ,  XXIIls,  reiit  annis  de- 
cem  el  obiil  Parisiis.  Sepultusque  in  ecclesia  colle- 
giata  S»i-Benedicli  ante  S.  Christofonim.  Anno 
Domini  millesimo  cccc^  quadragesiroo  tertio  (8  Maii; 
cx  nostris). 

Abbas  Anthonius  Glerici  ,  XXIV* ,  rexit  duobus 
annis  el  obiit  anno  Domini  W*  cccc<>  quadragesimo 
quinto  (23  Decembris.  Jacel  in  navi  ecclesiae ,  con- 
siliarius  comitis ,  exnostris). 

Abbas  Henricus  Ondermarck,  XXV»,  qui  funda- 
menta  praesenlis  chori  locavit ,  inaceries  in  altum 
erexit,  eliam  quam  piurima  praeparamenta  ad  hoc 
opus  apta  reliquit  ( magnam  soliicitudinem  pro  ani- 


sium  ,  Ghislellensium ,  Ettelgheniensium ,  et  Leffin- 
ghensiiun ,  qui  omnes  decoraverunl  hunc  locum  mi- 
rabiliter ,  precedeudo  clerum  processionaliter  cum 
tedis  infinitis  ,  ac  tubis  bene  sonantibus  ,  in  magno 
numero,  cum  devotione,  gaudio  et  jocunditate.  Hce< 
vidi. 

Copia  litterce  domini  Tomacensis^  de  consen$u  truns- 
lationis  corporis  S,  Amulphi  epiicopi, 
c  JoANNES  miseralione  divina  Tornacensis  episco- 
pus  Revereiido  iu  Christo  patri  Domino  GuiLLERiin, 
eadem  miseratione  episcopo  Sareptano  salutem  in 
Domino.  Pridem  venerabilis  pater  abbas  moDasterii 
sancti  Pelri  Oudenburgensis  nostrae  diocesis,  nobis 
exposuit,  quod   feretrum,  quo  gloriosissimure  cor- 


mabus  habens),  necnon  multa  alia  beneBcia  ecclesfe  ^  pus  S*»  Arnulphi,  episcopi  et  confessoris,  ineodem 


contnlit.  Rexit  annis  quinque  et  resignavit,  auno 
Domini  u^  cccc<^ ,  quinquagesimo  primo.  (Obiit  au- 
tem  Henricus  abbas  iste  anno  1456  ,  sepultus  Lova- 
nii ,  quinto  Junii.) 

(Diligentia  et  studio  sequentis  D.  Aniani,  pnescri- 
pta  omnia  in  memoriam  manserunt.) 

Abbas  Anianus  dictus  Coussere.  Oriundus  de  Cas- 
letensi  territorio,  quondam  religiosus  ac  praepositus 
iu  monasterio  S^  i-Winoci  Bergensis,  successit  in  re- 
gimine  xxvi*  et  accepit  munus  benedictionis ,  anno 
Domini  u^  cccc  quinquagesimo  primo ,  xii  kalendas 
Julii ,  quse  fuit  dios  sanctissimae  Trinitatis.  Qui  de- 
sudans  in  agro  dominico  sollicitusque  arca  spiritua- 


monasterio  requiescens  reconditum  exislit  in  ca- 
psuia  lignea,  quoe  pro  nimia  vetustate  est  tam  mo- 
dice  repraesenlationis  el  tam  parvi  apparatus,  quod 
ob  hoc  veneratio  ejusdem  saucti,  per  Christi  fideles 
omittitur  et  rclinquitur.  Quemque  ad  finem  ut  ipse 
sanctus  per  dlctos  Christi  iideles  veneretur  et  de  eo 
laudes  et  praeconia  cumulentur,  idem  abbas  novuro 
feretrum  honorifice  decoralum  pro  dicto  gloriosis- 
simo  corpore,  inibi  de  dicto  veteri  feretro  iransfe- 
rendo  et  recondendo,  confici  fecit.  Petens  propter?a 
et  humiliter  requireus  quatenus  in  translatlone  hii* 
jusmodi  nostrum  consensum  pariler  et  assensum 
praebere  dignaremur  atque  vellemus.  Quocirca  hu- 


lia  el  temporalia  .  chorum  a  suo  praedecessore  iu-  ^  jusmodi  requisitioni  tamque  justae  favorabiliter  an 


cceptum  breviter  complevit  et  ad  perfectionem  cum 
novis  sedibus  usque  perduxU.  Aniio  vero  m^*  cccc 
Lv<^,  quinto  kal.  Maii,  idem  abbas,  de  consensu  re- 
verendi  principis  domini  Johannis  episcopi  Toma- 
censis ,  fecit  dedicare  dictum  novum  chorum  et 
duas  novas  capeilas ,  atque  consecrare  duo  altaria. 
Videlicet  summum  in  honore  sanctx  Trinitatis  (et 
apostolorum),  et  altare  ad  meridionalem  partem 
chori  in  honore  sanctae  Crucis  el  S*i-Benedicti.  Re- 
conciliarique  navim  ecclesiae ,  atrium  ,  refectorium 
capitulum ,  dormitorium  et  claustrum  per  totum, 
per  reverendum  Dominum  Dominum  Guillelmum 
episcopum  Sareptaniim ;  praesentibus  Jacobo  sancti 
Andrae  juxta  Brugis ,  Jacobo  de  Capella  Thosan ,  ac 
ipso  Aniano  Abbatibus  aliisque  ecclesiasticis  personis 
quam  pluribus.  Videns  insuper  dictus  Abbas  corpus 
gloriosi  principis  nostri  Amulphi  requiescere  in  qua- 
dam  veteri  capsa  lignea  ,  quae  pro  nimia  vetustate 
erat  tam  modice  praesentationis  ac  parvi  apparatus, 
atque  ob  hoc  veneratio  ejusdem  sancti  omittebatur, 
fecit  fabricari  Brugis  quoddam  novum  feretrum  auro 
et  argento ,  ut  oculis  patet  intnentium ,  decoratum, 
in  quo  fecit  translatari  sanctissimum  .corpus  patris 
nostri  Arnulphi ,  anno  u^  cccc  lvii*  ,  prima  die 
Maii,  quse  tunc  erat  dies  dominica,  presentibus  mul- 
ti.s  abbatibus,  prepositis,  doctoribus,  curatis  et  cap- 
pellanis  ac  nobilibus,  ceterisque  utriusque  sexus, 
In  maxima  multitudine,  videlicet  Gandensium,  Bru- 
Ificnwum,  Oudenburgentium  ,  Dixmudensium ,  Novi- 


nuentes,  vobis  dictum  velus  feretrum  aperiendi ,  et 
ex  eodem  dictum  gloriosissimum  corpus  cum  ora- 
tionibus  solempnitatibiis  el  ceremoniis  ad  boc  ne- 
cessariis  et  requisitis  assumendi  et  elevandi,  et  ad 
dictum  novum  feretrum  transferendi,  et  in  eiidem 
reverenter  recondendi  licentiam  el  auctoritatem  im- 
partimur  per  pnesentes  sigillo  camerae  nostrae  sigil- 
latas,  cum  concessione  triginta  dierum  indulgentia- 
rum  in  forma  consueta.  Dalum  Insulis  dictae  nostrae 
diocesis,  anno  Domini  n»  cccc*  lvi%  roensis  Oclo- 
bris  die  vicesima  quiuta. 

c  Sic  siqn.  Huland.   i 

Copia  8crip:i  in  feretro  positi  juxta  corpus  prcrdicti 
sancli  Amulphi. 
0  c  In  nomine  sanctae  et  individuae  Thnitatis,  Pa* 
tris  et  Filii  et  Spiritus  sancti.  Hic  requiescit  glo- 
rlosum  corpus  sanctissimi  patris  ac  defensoris  nostri 
Arnulphi,  episcopi  et  confessoris.  translatum  per 
reverendum  in  Christo  patrem  et  dominum  Guiller- 
nmm  episcopum  Sareptanum  suffraganeum  Reve- 
rendissimi  in  Christo  patris  ac  Domini  Domini 
Johannis  episcopi  Tomacensis,  indictione  quinta, 
Calisto  tertio  romanam  sedem  tenente,  Jobanne 
metropoli  Remorum  sedem  regente,  Karolo  VI*  rege 
Francorum  regnante,  Ludovico,  nobilis&imo  Del- 
phino  Francie  Brugis  spatiante,  Philippo  autem 
Flandrense  comite ,  anno  sui  regimiiiis  xxxtiii* 
principiante,  atque  Aniano  abbate  ciiram  Aldeo- 
burgensis  cenobii  Deo  auctore  adminlstrantc ;  muU 


1485  GHRONICON  ALDENBURGENSE  PARVUM.  44ft6 

tis  prxterea  tam  abbatibus,  quam  pra^positis  cete-  A     Omnibus  prx<Jiclis  rite   peractis  idem  Anianus 


rorumque  Gbristi  Odelium  cum  gaudio  ac  devotione 
astantibus ,  actum  solempniter,  anno  dominira^  in- 
carnationis  millesimo,  Ut  a  posteris  nostris  indubi- 
tanter  credatur,  diligenter  bonoretur,  ac  in  perpe- 
tuum  celebretur,  nomina  et  signa  eoruro  qui  huic 
translationi  interfuere  annotare  sancltum  est.  Sigil- 
lum domini Guillermi  episcopi  Sareptani.  Sig.  Aniani 
abbatis  S.  Petri  Oudenburgensis.  S.  Jacobi  abbatis 
S^i-Andre»  juxta  Brugis.  S.  Nichasii,  abbatis 
S*i-Adriani  martyris.  S.  Everardi  abbalis  de  Dunis. 
S.  Jacobi  abbatis  de  capella  Thosan.  S.  Petri  ab- 
batis  beatx  Mariae  Middclburgensis.  Sigill.  Ly- 
manni  abbatis  S^^-Nicholay  Furnensis.  Sigillum 
Hectoris  prsepositi  de  Eversam.  Sig.  Jacobi  abbatis 
beatse  Mariae  de  Zunnebeke.  Slg.  Anthonii  abbatis 
St»-Bartholomaei  de  Eechout.  S.  Wualteri  praepo- 
sili  Ecclesiarum  beatse  Mariae  Brugensis  ac  S*»-Pe- 
tri  Casletensis.  i 

Copia  littercE  datm  parochianis  de  Tidegheem  in  do- 
natione  reliquice  ejusdem  sancti. 

i  Guillermus  miseratione  divina  episcopus  Sare- 
ptanus  et  Anianus ,  eadem  permissione ,  humilis 
abbas  monasterii  S*i-Pelri  Oudenburgensis,  Ordi- 
nis  S^i-Benedicti  Tornacensis  diocesis,  universis 
Christi  Gdelibus  prsesentes  litteras  inspecturis ,  sn- 
lutem  inDommosempiternam.  Notum  facimus  quod 
anno  incarnatioiiis  Doniiii  Nostri  Jhesu-Christi 
millesimo  quadringentesimo  l  xi*,  die  prima  mensis 
Maii,  visitato  per  noz  aliosque  quamplures  diversa- 
rum  ecclesiarum,  utdecebat,  praelatos,  gloriosocor- 
pore  sanctissimi  patris  nostri  Arnulphi  episcopi  et 
conressoris,  in  praedicto  monasterio  requiescentis, 
in  quadam  veteri  capsa,  ex  qua  de  speciali  mandato 
rcverendi  in  Christo  patris  ac  Domini  Domini  Jo- 
hannis,  eadem  miseratione  divini  episcopi  Torna- 
censis,  per  dictum  abbatem  obtento,  idem  sanctis- 
simus  confessor  Domini  Arnulphus  exstitit  solemni- 
ter  ad  novum  feretrum  honorifice  argento  et  auro 
decoratum  translatus,  et  reconditus  est. 

<  Ad  humilem  igitur  supplicationem  honorabi- 
lium  virorum  curati  provisorumque  fabricae  paro- 
cbialis  eccIesiaedeTidegheem,  dictaeTornacensisdio- 
cesis,  unde  idem  gloriosus  sanctus  Arnutphus  exstitit 


abbas  feoit  consecrari  per  Guillermum  episcopum 
Sar;'ptanum  sepedictum  altare  i^u  cappella  curtis 
noslrac  de  Boomburck,  anno  Domini  n*  cccc*'l*'  viii*, 
kalendis  Augusti,  quod  erat  in  crastino  S^i-Jacobi 
Apostoli.  Fecitque  eodem  anno  reparationes  multas 
ibidem  in  domibus  cum  fossatis  circumquaque. 

Eodem  anno  dictus  abbas  redemit  ex  manibus 
filiorum  Egidii  de  Capella  curtem  nostram  de  He- 
melgheem,  quam  tenebant  ad  vitam  cum  omnibus 
domibus  el  pertinenciis.  Pro  quibus  exposuit  mille 
lib.  paris.  et  ultra.  Istis  temnoribus  reparatum  fuit 
fossatum  curtis  nostrae  vulgariter  vocatae  Sinte  Aer- 
noud$-Gced. 

Anianus  me  conflari  et  sacratam  nuncupari  Pe- 
Iram  fecit,  in  honore  S*  i-Petri ,  Pelro  actore,  anno 
Domini  m'  cccc"  lx*. 

Et  me  idem  Anianus  per  ejusdem  Petri  manus  si- 
mul  tempore  conflari  fecit,  Paulamque  vocari. 

Igitur (50)  Anianus  praedictus  Abbas  XXYl*  hujus 
loci,  cujus  arma  hunc  in  moium  exstant  (51),  post- 
quam  multa  pia  opera  ecclesiae  nostrae  contulisset, 
in  vinea  Domini  haud  segniter  laborassct,  undecimo 
regiminis  sui  aniio  migravil  a  seculo,  anno  mille- 
simo  quadringentesimo  sexagesimo  secundo,  peniil- 
tima  die  mensis  Maii ,  sepultus  est  in  medio  chori 
nostri  cenobii. 

Quoniam  (52)  videmus  nostrorum  abbatum  cata  • 
logum  interruptum  ob  negligentiam  scriptorum,  jam 
npere  precium  estimamus  supplere  numerum,  ut 
posteri  cognoscere  possint ,  quo  ordine  quisque 
vices  suas  gesserit.  Igitur  sicut  ab  antiquiorilius 
nostris  accepimus ,  qui  scribendi  sunt  abbates  sin- 
gillatim  exprimere  intendimus. 

Post  mortem  Aniani  abbatis  videlicet  Clemens 
Egidii,  monachus  hujiis  cenobii  flt  XXVII*  abbas 
hujus  monasterii ;  illustrissirai  ducis  Burgundiae  et 
comitis  Flandriae  consiliarius.  Qui  abbas  bujusce- 
modi  habebat  arma  veluti  figura  haec  ostendit.  Hic 
praefuit  uno  tanlum  anuo  atque  obiit  1463,  die  14 
mensis  Junii ;  sepultus  in  capella  sanctae  crucis  no- 
strae  ecclesiae. 

Raphael  de  Mabchatellis  ,  fllius  Philippi  magni 
ducis  Biirgundiae,  attamen  mariti  matris  suae  co- 


oriundus,  unam  de  eodem  sanctissimo  et  gloriosis-  f)  giiomentum  retinuit.  Doctor  Parisiensis  et  monachns 


simo  confessore  reliquiam  antedictis  curato  elpro- 
visovibjs  eamdem  humiliter  et  devote  petentibus 
concessimus  et  donavimus,  quatenus  in  eadem  ec- 
clesia,  locisque  adjacentibus  posset  ardentius  et  de- 
Yotius  venerari  et  honorari,  in  quorum  omnium 
prsemissorum  testiinonium  praesentes  litteras  sigil- 
lis  nostris  duximus  roborandas,  anno  mense  et  die 
suprascriptis.  » 

(50)  Ce  paragraphe  a  ^te  ^crit  apr^s  la  mort  d'A- 
nianus  par  une  main  du  xv*  ou  xvi*  siecle. 

(51)  Nous  avons  r^uni  en  tm  seul  tahleau,  qui  se 
trouve  plus  bas,  les  armes  des  abb^s  d'Oudenbourg, 
que  nous  trouvons  dispers^s  dans  le  ms.  C*est  \k 
qu'il  faudra  chercher  toutes  celles  dont  il  scra  fait 
mtution  dans  la  suite. 


S^i-Petri  Gandensis.  Fuit  abbas  XXY1II*  Oudenbur- 
gensis,  qui  curtem  de  Eminghem  emit,  et  amortiza- 
tionem  a  Duce  obtinuit ,  tali  sub  conditione,  iit  Ca- 
rolo  vivente,  in  die  S^*-Martini  (quia  ea  die  se  na- 
tum  dicebat)  inmonasterio  prima  Missa  cantaretur 
de  Spiritu  sancto  :  post  mortem  vero  ejusdem  Ca- 
roli  perpetuum  Requiem.  Ipse  abbas  nostrum  dor- 
mitorium  (quia  cum  tecto  ceciderat)  confractum,  suo 

(52)  Ce  paragraphe  et  tout  ce  qui  suit  jnsqiTaMx 
mots  :  fieta  et  assumpta  sunt,  qui...  sous Olivier  Van 
Der  Hulst,  paraft  avoir  ete  redige  sous  cet  abbe, 
entre  Tann^e  1547  et  1550.  La  suite  a  ^t^  ajoutee 
apr^s  sa  niort,  car  la  Vie  de  Gaspar  de  Bovincour 
cst  ecrite  d*une  autre  main. 


1437  APPENmX  AD  HARIULFUM.  4188 

tempore  pbstquam  abbreviasset ,  in  aiistrali  parte  A  Brugis  in  domo  S<>-Bertini,  18  Februarii ,  ahbas 

Oudenburgensis  pise  memoriae.  Hujus  insignia  yidi 
in  diversis  locis  nostri  monasterii  depicta,  tali  or- 


reedificavit  et  artesiis  cooperuit.  Tandem  cum  xv 
«nnis  praefuisset,  anno  scilicet  Domini  1478,  resi- 
gnans,  factus  est  abbas  S^i-Bavonis  Gandensis; 
deductus  iilustre  quinquaginta  equitibus;  ac  obti- 
nuit  episcopatum  Rocensem,  at  minime  administra- 
vit :  cujus  arma  hunc  in  niodum  exstant.  Mortuus 
Tero  et  sepultus  fuit  in  cenobio  Gandensi,  quarto  die 
Augusti. 

Walterus  de  Lacu,  Religiosus  S^i-Pelri  Blandi- 
niensis  ac  secundus  Prior,  fuit  abbas  XXIX»  cenobii 
nostri  Oudenburgensis,  annis  undecim.  Hujus  arma 
hic  apparent.  Obiit  autemanno  Domini  1489,  die  16 
mensis  Septembris.  Sepullus  in  capella  B.  Marise 
monasterii  nostri. 

Jacobus  Jacobi,  oriundus  deBrugis,  monachus, 
hujus  loci  vinarius,  fit  XXX^  abbas  Oudenburgensis, 
electus  Brugis  in  sacristia  S.  Salvatoris.  Praefuit 
eirciter  \i  annis.  Hic  erat  consiliarius  illustrissimi 
principis  et  ducis  Burgundiae  ac  Brabantiae  atque 
comitis  Flandriie,  Domini  Philippi.  Sub  hoc  abbate 
conventus  noster  dispergebatur  propter  milites  de 
Slusis,  vastatores  Flandriae,  quorum  bellum  dice- 
batur  de  garde.  Constituitque  coadjutorem  mona- 
chum  de  Vlicrbeka,  juxta  Lovanium,  cujus  nomen 
Jacobiis  Courteville,  et  obiit  anno  1500,  quintodie 
niensis  Augusti.  Sepultus  ante  altare  sanctae  crucis, 
ut  patet  ex  lapide,  ubi  arma  ejus  hoc  modo  clarent. 

Jacobus  de  Courteville,  monachus  cenobii  Flier- 
bacensis,  divi  Benedicti  [ordinis ,  fuit  abbas  XXXI* 
Oudenburgensis ,  consecratus  in  Decollatione  S<i- 


natu  :  qui  digne  et  laudabiliter  iv  rexii  annis  atque 
obiit  anno  1540,  die  25  mensis  Augusti,  postridie 
nempe  Sti-Bartholomaei.  Jacetin  capella  B.  Mariae 
sepultus.  Unus  monachus  ex  sibi  suhditis,  Jacobus 
Michiels,  describens  composuit  iilius  epitaphlum ; 

Hicjacet  abbatum  decus^  hic  clarissimus  abbat 

ffujus  Joannes  gloria  magna  domus, 
Hunc  Greboualla  aomui  eelebris  produxit  et  ampla^ 

Ftandria  progenuit,  artliesium  coluit^ 
Hams  juvenem  excepit^  Benedicti  norma  refinxit^ 

Quam  subit  octennis,  religione  flagrant, 
Sic  Beouverie  $uum  sumpsit  Christina  Priorem^ 

Qui  prior  effectusy  altius  eviicuit. 
^At  Deus  omnipotens  simulet  pia  numina  cuneta 
"     Ne  male  pervertat  utla  procella  virum, 
Hinc  alio  properare  suo  dat  numine  sancto  ; 

Oudenburga  datur^  ante  petita  domus^ 
Quam  rexere  patres^  celebresque  piique  triginta 

Et  duo  :  percelebris  tertius  iste  [uit. 
Magna  dedit  vitts  miseris  solatia :  magnum 

Jure  malo  pressis  prcesidiumque  fuit. 
Prwripuere  vtrum  nobis  verum  invida  fata. 

Intempestiva  mors  tulit  alta  nimis. 
Excoquitve  morbo  quidquid  contraxerat  orci, 

Terra  tegit  corpus,  ^piritus  astra  tenet, 
Da  Pater  omnipotens  regnum  celeste  paratum^ 

Quod  cruce  restituit  filius  ilie  tuus  I 
Tu  quoquej  lector  amaiu,  manes  ne  flamma  pemrcf 

riunc  vestris  precibus  exonerato  piis. 

CuRisTiAMus  VAN  Bassevelde  ,  iiatus  111  hoc  Ou- 

denburgensi  oppido,  religiosus  hujus  monasterii» 

P  atque  cellerarius,  receptor,  nec  non  prior,  faciuse:^ 


Joannis-Baptista^,  cujus  arma  hoc  signo  depinge- 
bantur.  Qui  anno  1518,  sui  vero  regiminis  18%  re- 
signatione  facta  ,  fratri  suo  D.  Anthonio,  transtulit 
se  fn  profeslo  Apostolorum  Petri  et  Pauli  ad  regen- 
dum  monasterium  D.  Winoci  Bergensis,  iion  sine 
magnis  obslaculis;  ibidem  mortuus  anno  Domini 
1524,  die  19  Novembris. 

Antiionius  de  Courteville  Domini  Jacobi  prae- 
dicli  frater,  quondam  canonicus  praemonstratensis, 
cenobii  D.  Andreae  in  nemore  Ambianensis  diocesis, 
fuit  XXXU>  abbas  hujus  loci ,  ex  resignalione  sui 
fratris,  consecratus  in  festo  Jacobi  et  Christophori. 
Hic  fecit  aediticari  locum  venerabilis  saiictuarii,  in 
choro  ex  albis  lapidibus ,  ut  patet.  Deditque  orna- 
roenta  ecclesise  midnca  ex  rubo  holoserico ,  cujus  ^^ 
arma  inibi  tali  forma  clarent,  ut  praescribitur.  Dum 
autem  pra^fuisset  19  annis  obiit  anno  Domini  1636, 
sexto  die  mensrs  Octobris,  ac  sepultus  est  in  sinistro 
tatere  presbyterii  juxta  parielem  sine  memoria.  Qui 
substituit  sibi  ex  procuratione  comitissse  Flandriae, 
quemdam  fratrem  Augustinensem ,  e  Gandavo ,  no- 
inine  Gedeonem,  qui  adepto  suflraganeatu,  recusa- 
vit  abbatiam ,  contentus  pensione  50  lib.  gr.  annua 
a  successore. 

JoANNEs  de  Greboual,  oriundus  de  Steenweercke, 
monachus  S.  Salvatoris  in  Ham ,  at  prior  tunc!  pro* 
prieiarius  de  Beouverie  in  Arthesia  postulatus  a 
fratribns,  ioco  Gedeonis    ut  supra,  consecratus  est 


abbas  XXXIV*  hujus  loci,  consecratus  Domiuico 
ante  feslum  S^^-Martini,  in  Novembri,  cujus  anna 
talitcr  eflicta  erant.  Hic  prefuit  uno  amio  tribusque 
meiislbus  etobiitanno  Domini  1541 ,  die  22  roensis 
Januarii ,  more  remensi ,  sepuitus  autem  in  capella 
S^«-Crucis  cenobii  nostri.  Ipsius  epitaphiuin  do- 
minus  Franciscus  Kempe  composuit : 

Hic  situs  est  abbas  a  Christi  nomine  dtetus^ 

Nomine  cum  vita  conveniente  pia, 
Moris  erat  sancti  et  litterarum  cultor  amandnt^ 

Relligionis  honos,  cenobiique  decus. 
Dum  solemnis  erat  festis  Vincentiis  horis 

Liquit  mortales  corporis  exuvias, 
Bassevalem  victa  cocuti  peste  frementis 

Elisii  Christus  coflocet  arce  soli ! 

JoANNES  Yan  der  Weerde  ,  monachus  et  reccptor 
cenobii  D.  Andreae  Stratensis,  fuit  XXXY»  abbas 
*hujusIoci;  consecratus  primo  die  Maii  1542.  Duro- 
que  rexisset  circiter  quinque  annos,  resignalione 
facta  majestati  imperiali  atque  commendata  Domino 
Oliverio ,  suo  quondam  priori ,  rediit  ad  cenobium 
praefatum,  scilicet  D.  Andreae,  juxU  Brugas;  anno 
1561,  die  12  Decembris  :  sepuUus  in  sui  monasterii 
choro,  nosque  exequias  egimus  cum  tricenario. 

OliveriusYan  der  Hulst,  monachusei  priormo- 
nasterii  Strateiisis  S^^-Andreae  juxta  Bnigas,  fit 
abbas  XXXYI»  S*i-Petri  Oudenburgensis ,  conse- 
cratus  ipso  die  S^i-Benedicti  in  Martio  1547;  cajus 
arma  secundum  cognomen  ejus  ficta  et  assuuiiita 


U39 


CHUONICON  ALDENBURGENSE  PARYLM. 


1490 


sunt;  qui  (55)  anno  1550,  praelalionis  aulem  suae  A  lum  per  D.  Petri  Curtii  primi  antistitis  ODilura, 


tv,  monasterium  a  ireteri  Cluniacensium  inslituto 
ad  novum  Burzfeidensium  ritum  reformavit;  mutatis 
Cum  ceremoniis,  tum  et  consuetis  divini  pariter  offi- 
cii  Agendis.  Inter  cetera  autem  praeclare  gesta,  etiam 
ecclesiam  diversis  omamentorum  (quorum  tum  ma- 
xima  hic  erat  penuria)  generibus  decoravit «  cam- 
panas  quinque  sub  debita  tonorum  consonantia 
conflari  jussit,  pavimenlum  ecclesise  anterioris ,  ea- 
tenus  tegulis  stratum,  lapidibus  stemendum  coepit, 
atque  a  religiosorum  choro  esquisitis  caucellorum 
interstitiis  discrevit.  Orientalem  insuper  atque  meri- 
dionalem  ambitus  nostri  partes  e  fundamentis  exci- 
tavit  novas,  duodecim  lapidum  ordinibus  quam 
fuerant  antea  altiores :  ac  multa  bona  temporaria 


sede  Brugensi.  Qui  cum  a  praedecessore  suo  con- 
gestam  pecuniae  reperisset  massam,  non  modicam, 
in  ipso  statim  praelationis  suae  initio  totam  abba-^ 
tialem  domum  e  fundamentis  excitav;t  novam« 
destructis  veteribus,  quas  repererat,  aedibus  ao 
erectis  cubiculis,  longe  splendidissimis  ac  magni- 
flcis,  totamque  domum  abbatialem  copiosa  non  mi« 
nus,  quam  sumptuosa  ac  splendida  praeter  antiquam 
monasterii  consuetudinem,  brevi  (emporis  spatio, 
decoravit  supellectili,  tapetibus,  picturis  variis, 
auleis  hispanicis  parietes  c^nvestivit,  ita  ut  per 
subitam  sui  metamorphosim,  non  tam  domus  abba- 
tialis,  quam  curia  videri  potuisset  regalis.  1n  con- 
ventu  quoque  binas  a  praedecessore  erectas  ambitua 


monasterio  acquisivit  ct  ingenti  debitorum  mole ,  B  partes  vitreis  coniplevit,  ac  decoravit  sua  et  con- 


quo  idipsum  reperit  obstrictum  eioneravit  atque 
inestimabilem  praeterea  pecuniae  thesaurum  succes- 
sori  suo  moriens  dereliquit.  Rexit  multa  cum  laude 
annis  xxir,  mensibus  viii*,  hebdomada  una,  et  mo- 
ritur  aetatis  suse  anno  75*,  ab  orbe  restituto  1568, 
nonis  Decembribus,  sepultus  sub  campanili  ante 
suinmi  chori  introitum,  sub  sarcophago,  quem  ante 
obituiu  sibi  illic  reposuerat  novum. 

II oc  jacet  in  tumulo^  dederat  cui  nomen  Olyva 

Ipsaque  cognomen  Taxus  acuta,  vater, 
Prima  re[ormati  viguit  qui  ^loria  claustri 

Augustusque  sacra  relligionis  honos, 
Cujus  erat  (nomen  fuit  ut  virtutibus  cequans) 

Innocuis  placidum,  fdntibus  esse  trucem, 
Pungentes  irce  stimuhs  notat  hyspida  Taxus, 

Indicium  mentis  prccbet  olyva  pice, 
Wettera  nascentem  prior  hune  concernere  ab  alvo 

Promeruit,  Iris  Oanda  fovere  bonis, 
Audreas  monachum  hinc  crucifer  facit  atque  Prioremt 

Abbatem  Aldenbofy  possidet  inde  sibi, 
Sextus  ter  denis  abbatibus  additur  abbas, 

Nec  fuit  e  cunctis  quolibet  ipse  minor, 
Quidquid  in  antiquis  virtutis  tmagine  luxit^ 

Pervolat  innumeris  dotibus  iste  bonis. 
Prcefuerat  lustris  abbas  ita  rile  quaterniSj 

Annus  et  accrevit  inde  secundus  ei; 
Tertius  accessit  (mate  sed  complendus)  iniquo 

Omine  :  quem  nunquam  sic  properasst  velim, 
Morte  nonis  rapitur  non  digna  quippe  decembris , 

Mei  mihi  pro  meriiis  qualia  aona  refert! 
Quod  superestj  meritum  precibus  comitare  parentem 

Et  mcmori  semper  corde  tenete  virum, 
Et  quolies  facies,  non  sit  grave  dicere^  quaiso  : 

Patris  Olyverii^  molliler  ossa  cubent  ! 

D.  Jaspar  de  Bovincourt  (54),  eques  hierosoly- 
milanus,  oriundus  ex  Bapalmis,  Arthesii  oppido, 
religiosus  ac  occonomus  Monasterii  sancti  Salvato- 
ris  in  Aquiscincto,  prope  Duacum,  hujus  coeno- 
bii  XXXV11"  et  a  reformatione  secundus  destinatur 
nobis  abbas  a  curia  Bruxellensi,  viii  idus  Aprilis, 
anno  reparatae  salutis  1569,  anno  aetatis  suae  40*, 
benedictionisque  munus  et  gratiam  in  suo  prsefato 
monasterlo  Aquiscinctensi  a  R°  Atrebatensi  episco- 
po,  Francisco  Richardoto,  viii*  idiis  Maii  ejusdem 
ar.ni,  in  Dominica  Cantate^  sortitus  est,  vacante 

(53)  Olivier  Yan  der  Hulst  a  lait  <^olinuer  le  ea- 
talogue  des  abbes,  depuis  Anianus  XXYl*  abb^,  jus- 
qu';i  ces  mots  :  Ficta  et  assnmpta  sunt,  qui, 

(54)  Cctte  Yic  esl  ccrite  d'une  raaiu  qui  n'en  a 


ventus  insignia  apponendo,  residuamque  anterioris 
ecclesiae  partem  lapide  substravit  ordunico,  ibique 
a  campanili  usque  ad  porticum  in  aquilonari  parte» 
ad  majorem  ecctesiae  decorem,  insignes  cancellos 
ex  albo  lapide  confectos,  erexit.  Yir  erat  vultu 
spectabilis,  ore  facundus,  moribus  praeclaris  oma- 
tus,  apparatu  gaudebat  magniflco,  nobilibus  Belgiae 
charissimus,  illisque  conjunctus  familiarissime,  adeo 
ut  quarto  praelationis  suae  anno,  videlicet  1572,  a 
quaternis  Flandriae  merabris,  ob  diflicilia  tum  rei- 
publicae  tempora,  necessitatem  expositurus  ad  Phi- 
lippum  n,  regem  Hispaniae  et  Flandriae  comitem, 
ablegatur :  quam  legationem  summa  cum  laude  per- 
egit,  suum  nomen  celebre  reddiditf  insignem  voce 
C  omnium,  qui  legationis  comites  fuerunt,  gloriam 
reportavit,  ac  denique  suo  monasterio  immortalem 
sui  memoriam  reliquit.  Praefuit  autem  annis  septem, 
obiitque  post  iongam  corporis  inflrmitatem  xi  die 
Februarii,  anno  Domini  1577,  apud  Phanum  Divi 
Michaelis  prope  Brugas,  in  castello  cui  Craneburg 
vocabulum  est,  quo  variandi  aeris,  valetudinis  re- 
cuperandae  gratia  sese  receperat;  postea  ad  mu- 
nasterium  reductus,  in  choro  summo,  ad  sinistri 
altaris  chorum  juxta  parietem  sepultus  est. 

XXXYIII*.  Huic  successit  in  dignitate  abbatiali 
R.  Dominus  Melchior  Wueraert  (55)«  anno  1577 
per  Joannem  Austriacum,  et  vix  resedit  in  abbatia, 
propter  sectarios,  utpole  24  Septerabris  1578  co- 
actus  cura  suis  religiosis  deserere  propriunr  uio- 
nasterium ;  fuit  peste  sublatus  et  sepultus  Neopoi  ti 
mense  Octobri,  in  ecclesia  parochiali,  anno  1585. 

XXXIX".  Huic  siiccessit  A.  D.  Joannes  Bour- 
RiER,  anno  1584,  qui  vix  t  jinter  intestina  belfa  vx 
iiuraquam  potuerit  residere.  Hic  abbas  una  admi- 
nistravit  abbatiam  S*»-Andreae,  juxta  Brug'»^.  Offi- 
cium  divinum  penitus  a  Geusiis  interdictura  fuit 
per  40  annos,  deinde  monasterium  versum  in  for< 
talitium,  usque  ad  annum  1616,  die  Stae-Agnetis» 
quo  mortuus  est  Brugis  et  sepultus  in  S^  ^-Salva- 
toris ,  in  sacello  Beatae  Mariae  Lauretanae,  in  libera 

pas  ^crit  d'aiitres.  L  ecriture  gotbique  cesse  ici  aveo 
le  XXXYIII*  abb^. 

(55)  L'histoire  de  cet  abbe,  et  des  suivants  jus* 
qifa  Gharlcs.  Gheleyns  inclusivement ,  esl  d.*us<i 


1491  APPENDIX  AD 

sppultura,  cum  epitaphio  quod  hodie  adhuc  visitur  A 
iii  pariete  inter  duas  fenestras  laterales  ejusdem 
sacelli. 

\L*.  Uuic  successit  eodem  anno,  nempe  1616, 
per  serenissimos  principes  Albertum  et  Isabellam 
arcbiduces  denominatus,  R.  D.  Joannes  Maxihilu- 
Nus  d^Enghien,  nobili  apud  Brabantos  stirpe  orlus, 
religiosus  Vedastinus,  sacr»  Theologiae  licentiatus, 
ae  praeses  collegii  S^^-Gregorii  Duaci;  hic  sepius 
deputatus  fuit  a  Clero  ad  ordines  Flandrise,  et 
magna  ex  parte  recuperaYit  bona  mouasterii,  qu£ 
per  40  annorum  spatium  a  Geusiis  occupata  et  de- 
perdita  fuerant,  monasterium  versum  in  fortalilium 
vegium  instauravit  ex  toto.  Mortuus  est  anno  aeta- 
tis  suae  79»,  praelatur»  47%  anno  1662»,  20  Augusti, 
Brugis,  in  refugio  suo,  et  sepultus  in  monasterio  ^ 
Aldenburgensi,  in  medio  presbyterii,  cujus  epita- 
phium  est  lapidi  inscriptum. 

Interim  sedes  vacavit  ad  annum  1664,  quando 
substitutus  fuit  a  Regc  Hispaniae,  Pbilippo  IV, 
R.  D.  Carolus  Gheleyns  Winoci-Bergensis,  reli- 
giosus  et  cantor,  hujus  monasterii  abbas  XLI".  Hic 
asummo  Pontiflce  Alexandro  VII*  obtinuitmitramel 
poulificalia,  et  ipsis  l^alendis  Januarii  1665  mitra- 
lus  fuit  in  choro  S*»-Donatiani,  a  R*  ac  Illusf.  Ro- 
berto  de  Haynin  episcopo  Brugensi,  assistentibus 
RR.  admodum  ac  ampl.  DD.  De  Wignacourt  abbate 
S*»-Winoci  et  Benedicto  Van  Den  Berghe,  abbate 
S»»-AndreaB,  iii  praesentia  marchionis  De  Castel 
Rodrigo  tunc  Belgii  gubernatoris,  totiusque  aulae.    ^ 

Fuit  hic  abbas  deputatus  a  Clero  ad  ordines 
Flandriae,  et  mortuus  est  Brugis  in  refugio,  anno 
1077,  et  sepuUus  in  monaslerio,  in  mcdio  presby- 
terii.  Hic  reliquit  monasterium  imroensis  debitls 
oppignoratum  ita  ut  vix  supcrsit  aliqua  spes.  Re- 
quiescat  in  pace. 

XLII*.  Huic  immediate  successit  denominatus 
per  excell.  Ducem  de  Villa  Herroosa  pro  rege  Ca- 
rolo  II  gubematorem  Belgii,  R.  D.  Philippus 
Ghuebard  (56)  natus  de  Gandavo,  prior  monasterii 
Aldenburgensis  ac  religiosus  professus  ejusdem, 
mitratus  ac  benedictus  in  capella  sacri  Cruoris  ab 
illust.  Domino  Francisco  De  Baillencourt,  episcopo 
Brugensi,  anno  1698.  Mortuus  Brugis  in  refugio, 
anno  1679,  14*"  mensis  Martii,  et  sepultus  Alden-  d 
burgi  !n  medio  presbyterii. 

Aniio  Domini  1676,  cuin  monasterium  Alden- 
btirgense  vacasset  per  duos  menses,  denominatus 
fuit  per  excell"  Ducem  De  Villa  Hermosa,  pro  rege 
Carolo  II  gubernatorem  Belgii,   A.  D.  Albertus 

ecriture  trds-n^lig^  du  xvii*  siecle.  La  phrase  qui 
tennine  la  vie  de  Charles  Gheleyns  :  Hic  reliquit 
tnona$terium  intmensis  debitis  oppignoratum,  ita  ut 
tix  supersit  aliqua  $pe$ ,  me  porte  ^  croire  que  cette 
partie  du  catalogue  a  ^te  r^igee  immediatement 
apres  la  mort  de  cet  abb^,  et  sous  Timpression  bien 
triste  que  laissait  sa  mauvaise  adininistration.  II 
mourut  ea  1667.  Cependant  rhistoire  des  deux  ab- 
bes  suivantsest  ecrite  de  la  m6me  main. 

(56)  La  vie  du  XLII-  et  du  XLIIl*-abb^,  est  ^ci  ite 
dune  mdme  main,  niais  diiT<§rente  des  autres. 


HARILLFLM.  14&2 

Fredericus  Tate,  ex  Baronibus  Weromelams,  relir 
giosus  monasterii  S^^-Salvatoris  in  Eenam,  fuiique 
installatus,  benedictus  et  mitratus,  ab  illust.  Do- 
mino  Francisco  De  Baillencourt,  episcopo  Bru- 
gensi,  in  monasterio  Aldenburgensi,  24*  mensis 
Junii  ejusdem  anni,  estque  abbas  hujus  monaste- 
terii  XLIII. 

Anno  1687,  mense  ...  die  ...  R.  D.  Aijgustiiiiis 
Vermeulen  (57)  Brugensis,  religiosus,  et  ante  prior, 
ac  pneposittis  Blandiniensis,  exacto  pra^decessore, 
denominatus  fuit  ab  exceli.  Domino  Marquisio  de 
Castagna,  pro  rege  catholico  Carolo  II  gubemaiore 
Belgii,  qui  et  non  multo  post,  confirmatus  et  mi- 
tratus  fuit  abbas  ab  Hl.  et  R.  Domino  Humberto 
Guillelmo  (a  Precipiano)  episcopo  Bnigensi,  in  ca- 
pella  sui  palatii  episcopalis,  In  Bniga,  hujus  mo- 
nasterii  XLIV»,  qui  et  invenit  mouasterium  alieno 
aere  terribiliter  oppignoratum  et  summe  gravatum, 
debitisque  multis  oneratum  :  ad  quae  successenml 
illa  grandia  bella  illata  a  rege  Franciae,  posi  fractaro 
tcties  pacem,  ct  treugam  viginti  annorum,  contra 
Imperatorcm,  Regem  catliolicum  et  omnes  coufede- 
ratos  Germaniae,  IloIIandiae  et  Angliae. 

(XLV«)  Huic  succcssit  Martinus  Geerts  ;  accepit 
litteras  patentes  Bruxellis  signatas  de  2*  Aprilis, 
1G98,  a  Carolo  U.  Hic  religiosus  S^^-Petri  Ganda- 
vensis  fuit,  Gandae  impilatus  a  Philippo  Yan  Der 
Noot,  24  mensis  Junii  1698,  in  sua  abbatia.  Assisie- 
bant,  abbas  Gandavensis  et  Eenainensis.  Sumpse- 
rat  possessionem  13  Aprilis  1698,  obiit  11  Ociobris, 
anno  1700.  Cujus  divisio  erat  :  Non  recu$o  la- 
borem, 

Hujus  loco  subsecutus  est  Gregorius  Lamber- 
Ti  (58)  hujus  abbatiae  religiosus  et  prior,  XLVI* 
abbas.  Accepit  litteras  potentiales  Bruxellis  de 
mandalo  Philippi  regis  Castillae  signatas  M.  Barde« 
de  ^  Januarii  1701.  Institutus  1''  die  Martii  ejus- 
dem  anni  a  Petro  Boury,  canonico  cathedralis  pI 
officiali,  et  Andrea  Mendez  canonico  ejusdem  et- 
clesiae  de  inandato  Guilielmi]  Basseri,  episcopi  Bru- 
gensis,  et  Drugis  in  sacello  episcopali  ab  ipso,  die 
17  Aprilis  1701  solemniter  infulatus.  Obiit.  17ka- 
lendas  Maii,  sive  16  Aprilis  1713. 

Amandus  Neirynck,  XLVU*  abbas  hujus  domu.s 
religiosus  S^^-Petri  in  monte  Blandini,  Bnixcllis 
denominatus  fuit  ab  Imperatore  Carolo,  li  Janua- 
rii  1716.  Signata  erat  denominatio,  ab  A.  Boliaert; 
die  autem  8  mcnsis  ...  1716  conflrroatus,  obiit 
9Martiil721. 

Reverendus  Dominus  Judocus  Gramon  (59)  relir 

(57)  Les  dates  omises  k  cette  ligne  manqueni  dans 
le  ms.  La  vie  de  cet  abbe  a  ^te  ^crite  aussit6t  apres 
sa  mort.  II  en  est  de  mSme  de  la  suivante. 

(58)  L'histoire  de  cet  abb^  et  de  tous  les  suivants 
a  ete  r^dig^e  apres  1805,  par  les  soins  du  P.  Bou- 
ten,  qui  avait  re^u  la  grande  chronique  en  pariage. 
J'ai  retrouv^  dans  le  volume  les  notes  oui  ont  servi 
h  la  r^action,  elles  paraissent  avoir  ^te  prises  dans 
les  archives  du  couvent.  L'^riture  de  cette  der* 
niere  partie  du  catalogue  est  celle  d'un  ciifant. 

(59)  L*auteur  de  ce  catalogue  a  oublie  le  niun^ro 


U95 


CHRONICON  ALDENBURGENSE  PARVUM. 


U9A 


giosus  et  pcr  decem  adnos  professor  S^^-Wlnoci-  A  aedificiavillarum;obiili3Martiil773,selaUssiise64<>* 


Bergensis,  in  qualitate  Prioris  circiter  per  13  annos 
abbaiiam  nostrara  gubernavit,  idque  defectii  aeris 
et  subditorum ;  nam  abbatia,  ut  fertur,  erat  terribi- 
liter  gravata  debitis,  tantum  constabat  tribus  reli- 
giosis,  et  vix  habebant  unde  viverent.  Is  totis  viH- 
bus  laboravit  ut  succurreret,  sed  mors  nimium 
propera  15*  kalendas  Julii  1732  eum  sustulit. 

Huic  successit  in  abbatiali  dignitate  R.  D.  Fol- 
ODiNUs  Gramott,  XLYUI*  abbas,  frater  defuncti 
pnoris,  religiosus  Divi  Bertini  professus,  ubi  pietate, 
zelo,  erUiiilione  magnus,  professor  erat,  quem  ut 
talem  religiosi  rogaverunt  ut  dignaretur  onus  illud 
suscipere,  Hic  factus  pro  merito  magnus  prior,  pro- 
fessor,  pastor  sed  major  in  abbatiali  dignitate,  et 


Petrus  CouDELiER,  Ncoportanus,  religiosus  hujus 
domus,  LII*  abbas  inveniens  pecuniarum  massam, 
quam  praedecessor  pepercerat,  coepit  novam  abba- 
tiam  aedificare,  cum  tertiam  partem  a  fundamentif 
ad  fenestras  struxerat,  videns  aerarium  penitus 
exhaustum  a  proposito  cessavit.  Sed  ante  mortem 
aiio  in  loco  aedificavit  quarterium  pro  hospitibus 
ceieberrimum ;  destruxitque  primum  incoeptum.  Hic 
suis  et  sibi  parcus  abbatialem  curam  per  quindecim 
annos  administravit.  Religiosus  ille  cuitor  pasto- 
ralem  curam,  quam  31  annos  tenuerat,  factus  abbas 
non  deseruit,  donec  tandem  in  senectute  bona,  su- 
bito,  17  Junii  1788,  reddidit  spiritum,  cumvixissct 
78  annos.  Sepultus  est  in  ccemiterio  parochiali  in 


maximus  dum    inter  illustres    Flandri»   ordines  B  sepulchro  lapideo  ante  crucem,  quia  a  Josepho  11* 


factus  assessor  primarius  fuerat.  Denominatus  fuit 
ab  imperatore  Carolo  VI  Bruxellis,  16  Augusti  1734 ; 
assistebant  abbas  S^  i-Winoci  et  abbas  S^i-Andreae. 
Obiit  31  Decembris  1736,  aetatis  suae  42*. 

GoDEFRiDus  CoLLiER,  rcllgiosus  AffUgeniensis , 
liujus  abbatiae  XLIX*  abbas,  non  impilatus,  vir  pius 
et  amabilis,  in  oratione  assiduus  ab  omnibus  pro 
sancto  repulatus,  circiter  per  annum  abbatiam  rexit 
et  meritis  plenus  obdormivit  in  Domino,  17  Octo- 
bris  1739. 

Maurus  Elot,  religiosus  ex  monasterio  S^  ^-Adriani 
Gerardi-montis  L*  abbas  hujus  domus,  cum  ambi- 
tum  conslruxisset.  et  multos  fundos  deperditos  liti- 
bus  monasterio  recuperasset,  oniit  15Juniil760, 


imperatore  prohibitum  erat  in  ecclesiis  sepelire. 
Paulus  De  Brouvitere,  itidem  Neoportanus,  hujus 
abbaliae  religiosus,  L1II«  abbas,  nepos  defuncti,  a 
pastoratu  de  Zantvoorde  vocatus,  et  a.Josepho  H, 
Imperatore  romano,  signatas  accepit  litteras,  de 
data  Januarii  1789.  Institutus  fuit  a  secretario  De 
Gryse  et  a  canonico  catbedralis...  et  ab  Jllust.  Do- 
roino  Felice  Guilielmo  Brenaert,  cpiscopo  Brugensi 
in  ecclesia  abbatiali  solemni  pompa,  19  Aprilis 
ejusdem  anni,  iufiilatus.  Magnanimus  ille  vir  accepto 
avunculi  sui  thesauro  coepit^aedificare,  pingere,  ni- 
torem  domus  quaerere,  rheda  circuire,  in  mttltis 
opulentis  recreationibus  populum  invitare.  Istis  et 
similibus  expensis  domum  adeo  gravavit  dcbitis,  ut 


aeUlissuaeanno64*,  regiminisll*.  Hicdomumhanc^  respublica    gallicana  in    communi    suppressione. 


pene  collapsam  in  spem  contra  spem  a  fide  robo- 
ratus  restituit,  sufTulsit,  restauravit,  in  arduis  pru- 
dens,  in  adversis  ubique  constans,  in  Deum  pius, 
in  labore  indefessus,  qui  in  posterorum  memoria 
perennet. 

Paulus  Dieriexen,  religiosus  hujus  loci  professus, 
Li«  abbas,  accepit  lilteras  patentes  Bruxellis  signa- 
tas  ab  A.  De  Ferrari,  Maria-Theresia  regina  Hon- 
gariae  regnante,  de  data  20  mensis  Augusti  1760, 
instilutus  11*  Septembris  et  a  Joanne  Roberto 
Caimo,  episcopo  Brugensi  in  sacello  episcopali  die 
14  ejusdem  mensis  et  anni  accepit  abbatialem  bene- 
dictionem.Fuit  hic  vir  valde  mitis  et  ab  omnibus  re- 
ligiosis  amatus ,  magnam  curam  habuit  restaurandi 

d'ordre  de  cet  abb^,  qu*il  a  donne  au  suivant ;  de  \k 
une  erreur  qui  se  poursuit  jusqu'a  la  fin  du  cata- 
logue ;  nous  Favons  reform^  dans  le  tableau  syno- 


16  Februarii  1797,  religiosos  cum  duce,  manibus 
pene  vacuis  expulerit.  Ipse  rediens  ad  relictam 
pastoralem  curam,  ibi  cum  deservitore  aliquandiu 
vixit,  sed  videns  se  non  posse  subsislere,  proven- 
tibus  nonsolulis,  a  rusticisnromissis,  vcndiditquae 
sua  erant,  et  reliquit  curam  suam  et  postea  se- 
ductus  juravit  juramentum  gallicanum  et  ccepit  va- 
gari,  cum  non  inveniret  locum  ubi  requiesceret  pes 
ejus,  parvis,  quae  habebat,  dilapidatis,  ad  amentiam 
devenit,  et  Brugis  inclusus  in  domo,  talibus  praepa- 
rata,  vixit,  donec  tandem  sui  compos,  acceptis  om- 
nibus  sacramentis  ecclesiae,  oppressus  febribus,  22 
mensis  Maii  1803,  obierit  et  ibi  in  domo  ubi  serva- 
batur,  jussu  fratris  24*  sepultus. 

ptique  qui  se  trouve  ^  la  fin  de  ravertissemenfi^ 
page  50. 


»a"»a< 


1197 


CHRONICON  ALDENBURGENSE  PARVUM. 


1198 


DISSERTATION 


8IIB 


LES  RAVAGES  D'ATTHILA  EN  FLANDRE 


Nos  historicns  sont  g^u^ralement  d^accord  qu  At-  A 
thila,  roi  des  Huns,  lors  de  son  rameux  passage  du 
Rhin  et  des  rairages  qu'il  ^tendit  sur  la  majeure 
partie  des  Gaules  septentrionales,  pen^tra  avec  une 
partie  de  son  arm^  dans  la  Flandre  proprement 
dite,  et  y  laissa  des  traces  durables  de  sa  f<6rocite. 

Meyer,  dont  r^rudition  profonde,  les  recherches 
curieuses  et  Fautorit^  ne  sont  contest^s  par  per- 
sonne,  accueille  ce  fait  et  atteste  ravoir  lu  dans  la 
plupart  des  chroniques  et  des  monuments  histori- 
ques  qu'il  avait  consult^s.  A  cette  ipoque,  dit-il 
(de  rinirasion  d^Auhila  dans  les  Gaules),  a  peine 
vit-on  une  vilie  ichapper  a  la  fureur  de$  HunSj  dam 
toute  Vitendue  de$  Gaules,  Je  trouve  que  dan$  notre 
Betgique^  Toutnay,  Tirouanne^  Oudenburg,  furent 
ditruites^  au$$i  bienque  Cologne  et  Tongre$...  (69).  B 

Notre  chronique  au  N*"  XIX,  atteste  le  m^me  fait 
pour  ce  qui  concerne  Oudenburg.  Cette  ot/ie,  dit  le 
chroniqueur,  autrefoi$  longtemp$  a$$iigie  et  vaincue 
enfin  par  le  rai  Atthilaj  frappie  du  glaive  ennemi^ 
perdit  $a  $plendeurj  $a  force  et  $a  population;  de 
$orte  qu^on  parvint  a  peine  ii  former  une  petite  viUe 
de  $e$  ruines  (61). 

Malgre  ces  assertions  positives,  Vredius,  sans 
conlredit,  un  de  nos  historiens  les  plus  vers^s  dans 
Telude  de  nos  annales,  pr^tend  dans  sa  Flandria 
Ethnica  (62),  que  jamais  Althila  ne  vint  en  Flandre, 
et  il  considere  en  particulier  Tassertion  de  notre 
chronique,  qu'il  semble  avoir  en  vue,  comme  une 
fablc,  qui  n*a  aucun  fondement  historique.  Le  cha-  ^ 
noine  De  Bast,  connu  par  ses  travaux  sur  les  anti- 
quiti$  Romaine$  et  Gauloi$e$  (65),  marche  sur  les 
traces  de  Vredius,  el  t^che  de  confirmer  ropinion 
de  cet  ecrivain. 

Apres  avoir  pes^  les  raisons  de  ces  graves  ^cri- 

vains,  nous  avons  cru  que  leur  opinion  n'^tait  pas 

suflisamment  bas^,  pour  nous  faire  passer  con- 

damnation,  et  charger  notre  chroniqueur  d*une 

.  erreur  presque  impardonnable. 

Vredius  observe  d'abord  que  Titin^raire  d^Atthila, 
tel  que  les  6crivains  contemporains  Tont  trace,  ne 
fait  aucuue  mention  d'Oudenburg,  et  De  Bast,  qui 

(GO)  Ea  tempestate  vix  ulla  per  GaUia$  civitas  ff ttn- 
nicam  subterfuait  rabiem,  In  hac  nostra  Belgicaj 
Tornacum  et  Taruannam  et  Aldenburgum  exci$a 
lego...  Tum  Colonia  Agrippina...  Tungrorum  oppi^ 
dum,  etc.  Annale$  Flanariofj  ad  an.  453. 

(61)  Heec  civitas  quondam  ab  Athalo  rege  diu  ob- 
%essa  et  tandem  devictaj  decorem  et  forlitudbiem^  at- 
(]%:  urbanam  freauentiam^  hostili  gladio  intercepta 


veut  ench^rir  sur  son  devancier,  pr^tend  que  riti- 
n^raire  d'Atthila  exclut  la  possibilit^  de  sa  venue 
en  Flandre.  c  €e  monstre,  dit-il,  alt^r^  de  sang, 
apr^s  avoir  pass6  le  Rhin  avec  des  arm^s  innom- 
brables,  saccagea  Metz,  Treves,  Tongres,  Arras.et 
mit  k  feu  et  k  sang  toutes  les  villes  qui  se  trouve* 
rent  sur  sa  route.  Paris  fut  delivre  par  les  prieres 
de*sainte  Genevi^ve,  et  Troyes  par  rentremlse  de 
saint  Loup,  son  pr^lat.  11  altaqua  Orl^s,  lorsque 
Merov^,  roi  des  Francs,  Aetius  g^u^ral  des  Ro- 
mains,  et  Th^odoric,  roi  des  Visigoths,  ayant  joint 
leurs  arm^s,  le  charg^rent  k  Timproviste ;  ils  lui 
livrerent  bataillc  dans  la  plaine  de  Chiklon,  et  lui 
tuerent,  dit-on,  plus  de  deux  cent  mille  hommes, 
en  451.  AtthiUi  fr^missant  de  fureur  et  de  rage,  fut 
oblig^  de  se  retirer  avec  les  d^bris  de  son  arm^  (64).  > 
Jomand^s,  dans  son  histoire  de  la  guerre  des  Goths, 
foumit  le  r^it  le  plus  ^tendu  de  cette  bataille  : 
saint  Gr^oire  de  Tours  est,  apr^s  lui,  Tauteur  qui 
entre  dans  le  plus  de  d^tails. 

Je  r^poQds  en  premier  lieu  qu'il  n^est  gu^re 
^tonnant  que  desdcrivains^trangers,  les  unsGrecs, 
les  autres  Latins,  cit^s  par  Vredius,  aient  omis 
Oudenburg  dans  T^num^ration  des  villes  qu*Atthi)a 
ravagea  dans  cette  invasion  :  d'abord  ils  n'ont  pas 
nomm^  toutes  les  villes,  ils  se  sont  bornes  k  ^nu- 
merer  les  principaux  chef-lieux  de  province  oik 
Atthila  dirigea  le  centre  de  son  armee,  parce  qu*il 
s*attendait  k  y  trouver  plus  de  r^sistance.  Les  villes 
cit^s  ^taient  celebres  dans  toutes  les  Gaules ;  pour 
en  nommer  quelques-unes,  on  ne  pouvait  omettre 
Metz,  Troyes,  Orl^is,  Paris,  dont  la  conqu^te  pa« 
raissait  la  plus  importante  au  f^roce  conqu^rant, 
mais  il  faHait  n^ssairement  omettre  une  foule  de 
cit^s  de  second  ordre,  celles  surtout  qui  par  leur 
eloignement,  leur  uom  moins  gaulois,  se  pr^sen- 
taient  moins  naturellement  sous  la  plume  des  histo* 
riens  qui  nous  ont  laiss^  le  rdcit  de  ces  ^v^nements. 

Du  reste  la  g^n^ralil^  de  lcurs  expressions  com- 
prend  ^videmment  Oudenburg.  Ils  attestent  tous 
d'une  seule  voix  que  les  ravages  s'^tendirent  sur 
loutes  k$  Gaule$.  S.  Prosper,  dans  sa  chroniquc, 

amisitj  et  de  sibi  relicti$  vix  parvum  ovidum  re$tau  • 
ravit.  p.  34. 

(62)  Page  87  et  seq. 

(65)  Recueil  d'aniiquit^s  Romaines  et  Gauloises 
tom.  1  et  II,  in-4*.  Gand,  1808. 

(64)  Recueil  d^antiquitis  Romaincs  ei  Cauloises. 
lome  I,  pnge  321. 


1499 


APPENDIX  AD  HARIULFLM. 


1500 


parle  en  ces  termes  :  c  Lorsqu'Auhila  eut  passe  le  A  ^  ^ii^  seuleudroit  (70),  et  des-lors  il  est  raisoiuuiile 


Kbin,  et  que  dejk  beaucoup  de  villes  Gauloises  ^prou- 
lalent  les  plus  cruels  assauts  de  son  arm^,  11  plut 
aux  n6tres  (aux  Romains)  et  aux  Goths  de  r^unir 
leurs  arm^s  pour  r^sister  aux  attaques  furieuses 
d'un  ennemi  orgueilleux  (65).  > 

Sidoine  Apollinaire  raconte  aussique ce roi  bar- 
bare  se  r^pandit  en  Belgique  .  <  La  for^t  Hercinia, 
dit-il,  coup^  par  la  hache,  servit  k  forroer  des  ra- 
deaux,  et  un  pont  sur  le  Rhin,  et  dej^,  o  Belge, 
Auhila,  suiyi  de  ses  terribles  l^ons,  s^^talt  r6- 
pandu  dans  tes  campagnes  (66)  1  > 

S.  Gr^oire  de  Tours,  dans  son  Histoire  de$ 
Franfait^  dit  eucore  :  c  Lorsqu^Atthila  eut  ravag^ 
beaucoup  de  villes  dans  les  Ganles,  il  attaqua  auosi 
Orleans(67).  > 

L'auteur  de  la  viede  S.  Loup,  ^v^que  de  Troyes, 
assure  que  les  Huns  ripandm  par  toutes  les  Gauies^ 
tichaient  tantdt  de  prendre  les  villes  en  feignant  de 
vouloir  leur  accorder  la  paix,  tant6t  ils  les  pre- 
naient  de  vive  force  (68). 

Enfin  Sigebert  de  Gemblours,  un  de  nos  meilleurs 
chroniqueurs,  ecrit  c  que  tout  d*abord  Tindignation 
divim  ^clata  tellement  dant  toutes  Us  Cauies,  par 
Finvasion  des  Huns,  qu'il  n'y  eut  pas  de  rempart 
qui  p6t  defendre  de  leur  fureur  une  seute  ciii^  un 
seui  ch&teau,  une  seule  ville  (69).  > 

De  l^  cette  expression  de  Meyer  dej^  i:itee:  A 
peine  une  seule  ville  put^elle  ichapper  a  la  rage  des 
liuns  dans  toute  ritendue  des  Gaules, 


de  croire  qu'une  partie  de  Farm^  descendit  vers  la 
HoIIande,  et  les  bouches  de  TEscaut,  o6  les  Ro- 
mains  avaient  leurs  colonies,  pour  depouilier  ces 
r^gions,  peudant  que  le  chef  de  Tarmee  d^pouillail 
le  centre  des  Gaules. 

Onne  peutpas  direque  Titineraire  trace  par  Vre- 
dius  et  De  Bast  exclue  Oudenburg  des  villes  qui 
sont  tombees  sous  le  fer  des  Huns ;  il  serait  pennis 
au  contraire,  k  d^faut  de  monuments  positifs,  de 
faire  des  conjectures  tres-vraisemblables  dans  un 
sens  contraire,  d'apr^8  les  seules  donii^  que  ces 
deux  dcrivains  nous  fournissent.  Une  partie  de  Tar- 
m^  d*AtthiIa  mvageatour-^-tour  Tongres,  Tour- 
nay,  Arras;  or  pour  passer  de  Tongres  k  Toumay, 
^  les  troupes  qui  ^taientoblig^sde  suivre  les  grandes 
routes  au  milieu  des  for^ts  qui  couvraient  alors  le 
pays,  ont  d6  passer  non  loin  de  la  Flandre,  ou  Ou- 
denburg  ^tait  situ^.  Si  on  ajoute  avec  Meyer,  qui 
travaillait  itoujours  sur  de  bons  monuments,  que 
Terouane  ^prouva  le  sort  des  autres  villes  de  la 
Gaule,  on  se  Ogure  naturellement  un  detacbement 
de  Farm^e  des  Huns  qui  passe  le  Rhin  assex  bas 
pour  attaquer  les  colonies  romaines  k  Textr^mite 
de  la  Batavie,  qui  tombe  ensuite  sur  Oudenburg, 
et  de  Ui  se  rend  k  Terouanne,  soit  en  longeant  b 
mer,  podr  arriver  k  la  Morinie,  soit  en  passant  par 
Tournay.  II  est  certain  qu'^  cette  epoque,  ou  1  • 
Flandre  presqu*entiere  etait  couverte  de  for^s,  ces 
armees  qui  ne  cherchaient  quelebutin,  se  poriaienl 


II  r^sultedecestemoignagesquerarmt^edWtthila     m6me  k  degrandes  distancessur  les  centresdepo- 


se  r^pandit  sur  toutes  les  Gaules^  et  principalement 
dans  la  Betgique^  qui  comprenail  alors  la  Champa- 
gne,  et  d*autres  provinces  fran^aises  de  nos  jours. 
On  voit  que  ces  ravages  Itirent  si  g^n^raux,  qu*il  n*y 
eut  ni  citti,  ni  chSiteau,  ni  ville  fortifi^,  qui  (di  con- 
servee.  Or  Oudenburg  appartenait  k  la  Belgique  et 
ii  la  Gaule  d'alors,  et  par  cons^uent  on  peut  l^gi- 
tf.mement  la  comprendre  parmi  les  villes  qui  furent 
Tobjet  de  la  fureur  desHuns.  II  est  bon  de  remarquer 
ensuite,  que  Tarm^  d'Atthila,  que  Jomandes  fait 
moiiter  k  trois  cent  mille  hommes,  ne  put  passer  le 
Rbin,  a  un  seul  endroit.  Ce  fleuve  fut  sans  doute 
traverse  en  partie  pres  de  Mayence,  en  partie  pres 


pulation  od  les  richesses  etaient  accumulees.  Ou- 
denburg  devait  tenter  leur  cupidit^,  si  elle  etait, 
comme  nous  Tassure  notre  chronique,  ia  capftaie 
de  la  contr^e,  et  une  vilie  si  importante,  qu'elle 
^tait  munie  de  solides  remparts.  Toiit  porte  donc  k 
croire  que  rarm^des  Huns  ^tendit  ses  ravagesjus- 
que  dans  la  Flandre  proprement  dite,  et  rien  ne 
nous  oblige  a  croire,  d^apr^s  le  r^cit  des  ^criTams 
^trangers,  que  cette  armee  n'y  a  jamais  pam. 

La  seconde  raison  de  Vredius  est  que  dans  la 
France  premi^re,  od  ^Uit  situ^  Oudenburg,  il  n*y 
avait  pasde  villes,  mais  seulement  des  bourgs  (71), 
d^od  il  suit  qu'AtthiIa  n'a  pu  d^truire  une  viUe  qui 


de  Cologne,  et  plus  bas  encore,  puisqu'une  partie  de  ^  n'existait  pas 


rarmi^  descendit  sur  Tongres,  qui  fut  detniit.  II 
etait  impossible,  comme  Tobserve  aussi  Bucherius, 
qu*une  si  grande  multitude  pass&t  un  si  grand  fleuve 

(65)  Cum  transito  Rlieno^  scevissimos  ejus  impetus 
mnlta:  gallicano!  urbes  experirentur^  cito  et  nostris 
et  Cothis  ptacuit^  ut  furori  superborum  hostium^  con- 
so:ialis  exercitibM  repugnaretur.  Pag.  405,  opp. 
edit.  Venct.  1782 

(06)  ..Cecidit  cito  secta  bipenni 
Herdnia  in  lintres  et  Rhenum  texuit  alno 
Et  jam  terrificis,  diffuderai  AttHa  turmis 
Jn  campos  se,  ^elga^  tuos.... 

Carm.  vii,  v.  331,  page  96,  edit.  Paris.,  1609. 

(07)  Attila...  cum  multas  GaHianim  civitates  op- 
primeret,  Aureliam  aggreditur.  Hist.  Franc.  lib.  ii, 
cap.  7. 

(68)  Uunni  per  omnem  GaHiam  diffusi^  partim  si- 


Qu*Oudenburg  ait  ^i^  une  ville,  quoi  qu*en  dise 
Vredius,  c*est  une  chose  si  clairement  attest^  par 
noire  chroiiiqueur,  t^moin  oculaire,  que  la  raison 

mulato!  pacis  arte  tentabant  urbes^  partim  vt  ejm- 
gnabant.  Vita  S.  Lupi,  apud  Buchertum,  Beigii  Ro- 
mani,  !ib.  xvii,  cap  3,  n.  i,  page  512.- 

(69)  Et  primo  per  totas  CaUiaSt  per  eos  (Hunnos) 
tanta  efferouit  Dei  indignatio,  ut  nultam  omnino  ri- 
vitatem,  castellum  vel  oppidum  aliqua  a  furore  eorum 
potuerit  tutari  munitio.  Chron.  adfan.  453. 

(70)  Ut  tanta  hominum  coltuvies  simul  ineedere 
non  potuit,  ita  nec  unum  Bheni  trajectum  ienere, 
Belgii  Romani  ioc.  cit. 

n\)  Atverum  id  non  apparet  tum  ex  itinere  At* 
fAi/or,  superius  demonstrato,  tum  ex  eo  quod  Aiden- 
burgum  situm  sit  in  prima  Francia,  ubi  non  in  urHbmt 
tcd  pagatim  habitabatur.  Flandria  Ethniea,  page  87 


1501  CHRONICON  ALDENBUR6CNSE  PARVLM.  im 

g^n^rale  de  VrediUS  ne  doit  pas  prevaloir  k  son  te-  A  ete  jadis  une  vilie  fortili^e,  dit  qu*e!1e  a  pu  (Hre  dc- 
moignage.  11  peut  ^lre  vrai  en  g^n^ral  qu*on  n'habi- 


tait  point  de  villes  dans  cette  partie  des  Gaules,  c'est- 
ii-dire,  qu'ii  n*y  avait  pas  plusieurs  villes ;  et  que  la 
population  se  tenait  generalement  dans  des  bourgs 
et  des  villages ;  cette  assertion  peul-etre  vraie  ri- 
goureusement  pour  ie  vii*  et  le  viii*  siecle ,  peut- 
^tre ;  mais  on  n'admettra  pas  facilement  qu'Ouden- 
burg  rCait  jamais  iU  une  ville,  et  que  cette  ville 
n*ait  pu  6tre  detruite  par  ie  roi  des  Huns. 

>olre  chroniqueur  alteste  qu'il  a  vu  les  restes  des 
niuratlles  anliques,  d'une  soiidite  telie,  qu*il  faliut 
de  grands  effbrts  pour  detacher  les  pierres  les  unes 
des  autres.  On  reconnut  que  les  pierres  avaient  ^te 
apportees  k  grands  frais  de  la  province  de  Boulogne 


Iruitt!  d^une  aulre  maniere ;  mais  en  verite  cetlu  nia- 
niere  d^^luder  la  difliculte  n'cst  pas  heureuse.  11 
faudrait  iuvoquer  ici  un  mouument  historique,  el 
demontrer  que  Fassertion  positive  de  notre  chroni- 
que  est  fausse ;  elle  expUque  la  destruction  d'Ou- 
denburg ;  eile  rattribue  ^  Tarm^e  d'AttbiIa ;  elle  est 
en  possession  du  fait.  On  ne  peut  la  deposs^der  que 
par  d  autres  faits  et  d'autres  temoignages  aulhenti- 
ques  qui  lui  6tent  toute  foi :  lui  opposer  une  con- 
jecture  n^gative,  c'est  avouer  queson  recit  subsisle, 
et  que  le  fait  des  ruines  d'Oudenburg  restp  inei- 
p!i;able  pourles  auteurs  qui  nienl  Tarrivee  d*une 
armee  dWtthila  dans  c>es  regions.  Car  il  n'esl  pas 
possibie,  je  pense,  de  rexpliquer  historiqdement. 


et  de  Cologne ;  elles  servirent  a  b^tir  une  egiise;  on  B  dans  les  temps  posterieurs.  On  ne  connail  pas  de 


decouvrit  dansces  ruines  des  vases  d'un  travailad* 
mirable,  dont  on  n*avait  plus  aucune  idee  au  on- 
zieme  siecle ,  signes  cerlains  de  la  grande  autiquite 
de  ces  conslructions.  Des  faits  xle  ce  genre  ne  pr^- 
tent  guereaux  illusions,  ei  il  est  impossibledecroire 
qu*un  ecrivain,  sans  interet  et  sans  volonte  de  tron- 
quer  a  dessein  la  v^rit^  et  de  fabrlqucr  des  men- 
songes,  ait  invent^  des  recits  de  ce  genre,  pour  en 
imposer  aux  ^ges  futurs.  Le  chroniqueur  est  temoin 
oculaire,  il  a  vu  enlever  les  pierres,  b^tir  deux  ^gii- 
ses,  et  il  appelle  toute  la  population  d'Oudenburg 
en  t^moignage  de  sa  veracite. 

Je  pourrais  ajouter  la  tradilion  peu  ancienne  re- 
cueillie  par  notre  auteur.  II  dit  q«rune  parlie  djes 
pierres  extraites  des  ruines  fut  donn^e  aux  babi- 
tanls  de  Bruges  pour  batir  et  fortiflcr  leur  ville; 
ceite  concession  eut  lieu,  comme  nous  Tavons  Te- 
marqu^  en  note  ^  ia  fin  de  la  chronique ,  vers  Tan 
881,c'est-a-dire  environ  deux  siecles  avant  que  la 
Chronique  d^Oudenlnrg  fflt  ecrite,  et  un  si^cle  et 
deini  avant  la  construction  des  deux  ^glises  d*Ou- 
denburg.  Le  fait  est  rapporte  dans  la  grande  Chro- 
nique,  dont  le  recil  conflrme  Tassertion  de  notre 
auteur,  puisqu'elle  vient  d'une  aulre  source,  sans 
doute  fort  ancienne.  Mais  je  n'insisterai  pas  davan- 
tage  sur  cette  tradition  qui  vient  ici  k  mon  appui ; 
jc  demanderai  seulement,  ces  faits  ^tant  suppos^s, 
comment  il  est  possible  de  les  expliquer,  si  on  nie 
les  ravages  d'AtthiIa  en  Flandre? 

Oudenburg  a  et^  jadis  une  ville  fortifiee :  on  ne 
T)eut  en  douter  raisonnablement ;  ses  ruines,  vues, 
detruiles,  employees,  au  milieu  d'une  population 
nombreuse,  atlestent  trop  clairement  son  ancienne 
splendeur.  Mais  par  quelles  vicissitudes,  cette  ville 
fut-elle  reduile  en  cendres?  par  quel  conquerant 
ses  murs  furent-ils  renverses?  Je  r^pondrai:  par 
Tarmee  des  Huns,  comme  le  racontent  nos  vieilles 
chroniques,  et  le  probleme  sera  resolu. 

Si  on  conteste  avec  Vredius  et  De  Bast  les  rava- 
gesde  Tarmee  d'Atthila,  ce  probleme  reste  insoluble. 
Ce  dernier  qui  ne  veut  pas  nier  qu'Oudenburg  ait 

(7i)  Hi$  /emport^us  Chronicanostratia  volunt  ever- 
ium  ab  Uunnis  Aldenburgnm^  vetu$  oppidum  tertio 


guerre  assez  acharn^e  pour  avoir  caus^  la  ruine 
d*Oivdenburg  dans  aes  lemps  recents,  et  si  ces 
guerres  avaient  eu  lieu  enlre  le  cinquieme  et  le  on- 
zieme  siecle,  oii  ^crivait  notre  chroniqueur,  il  n'y 
a  point  de  doute  quMi  n^eOit  recueilli  facilemcnt  la 
tradition  de  ces  evenements,  et  qu'il  ne  les  etX 
confirmes  dans  rhistoire  de  la  ville.  On  doit  presu- 
mer  qu'k  Tepoque  od  il  ^crivait  on  ne  connaissait 
pas  d*^venements  posterieurs  h  Atthila  qui  eusseut 
pu  causer  la  ruine  de  la  ville,  et  des  lors  il  ne  pa- 
rait  pas  possible  d'en  supposer  gratuitement  de  now 
jours. 
Le  troisieme  argument  qu*on  oppose  k  notre  chro- 

p  nique,  est  encore  negatif.  Je  defie,  dit  De  Bast,  de 
niontrer  des  traces  d'Atthila  dans  rinlerieur  de  la 
Flandre  proprement  dite.  Je  r^ponds  que  les  traces 
dAtihila  dans  la  Flandre ne peuvent  pas  ^tre nom- 
breuses.  11  n'y  avait  peut-^tre  point  de  villes,  ex- 
cepte  Oudenburg ;  le  pays  ^tail  couvei  t  de  for^ts  et 
de  populations  peu  civilis^es;  il  elait  peu  connu 
des  ecrivains  ^trangers  et  ne  possedait  pas  d'ecri- 
vains  indigenes.  Neanmoins,  les  traces  des  ravages 
d'Atthila  existent,  et  il  est  facile  de  les  montrer : 
1"*  dans  les  ruines  d*Oudenburg,  qu'on  ne  peut  ex- 
pliquer  historiquement  des  qu'on  nie  ces  ravages ; 
^"  dans  le  temoignage  unanime  de  nos  plus  anciens 
monuments,  qu»;  nous  rapporte  Meyer  d^ja  citc,  et 
que  ne  peut  pas  d^savouer  Vredius  lui-m^me  (72). 

D  L'accord  de  ces  chroniques  composees  par  difle- 
rents  autfurs  n'existerait  pas  si  les  ravages  d'At- 
thila  n'etaient  qu'une  fable  inventee  k  plaisir. 
Comme  Vredius  n'oppose  que  des  conjectures  et 
des  argumcnls  negatifs  a  Topinion  plus  generale 
qiii  lui  est  contraire,  il  nous  semble  que  Tautorite 
de  la  seule  chronique  d^Oudenburg  suflit  pour  rcfu« 
terla  sienne.  Enefiet,  elle  a^te  ecrite  sur  les  lieux 
pnr  un  bomme  qui  avait  de  rinslructioii  et  qui  pou- 
vait  recueillir  sans  peine  les  monuments  et  les  tra- 
ditions  anciennes.  Ces  traditions  s'etaient  faciie- 
ment  conservees  parmi  le  clerge  que  saiut  Ursmar 
avait  fixe  a  Oudenburg,  deux  siecles  environ  aprcs 

ab  nrbe  Brugen$i  lapide.  At  verum  id  non  apparet  tum 
€1  itinere  Attliilw.  etc.  Fland.  Elb..  page87. 


1505  APPENDIX  AD 

que  la  ville  eAt  ^t^  ravagee  par  les  Uims,  et  envi-  A 
ron  deux  si^cles  et  demi  apres  la  mort  de  saint 
Ursmar,  nutre  auteur  vivait  k  Oudenburget  se  trou- 
vait  au  courant  des  affaires  de  cette  ville.  li  avait 
donc  tous  les  moyens  de  connattre  la  v^rite ;  ii  a 
voulu  la  connaitre,  car  sa  bonne  foi  et  sa  candeur 
percent  dans  tout  ie  cours  de  sa  chronique ;  il  a  du 
jugement,  il  ^vite  les  d^tails  froids  et  insignifiants 
dont  beaucoup  d'ecrits  de  cet  &ge  sont  souillds ;  il 
observe  les  dvenements  s^rieux  et  notables ;  il  parle 
du  concile  de  Reims,  dc  la  mort  de  saint  L^on  IX, 
de  la  premi^re  pr^ication  de  rfivangile  en  Flan- 
dre,  des  revenus  de  i'Eglise,  et  enfin  des  vicissitu- 
des  de  la  ville.  li  n'est  pas  juste  de  supposer  des 
fictions  historiques,  de  la  leg^ret^,  de  ia  cr6dulit6 
dans  un  homme  de  ce  caractere.  Les  ^v^nements  ^ 
merveilleux  qui  appartiennent  k  la  bSitisse  de  T^glise 
d^Oudenburg,  ne  sont  pas  racont^s  comme  des  pro- 
diges  inouis,  mais  comme  reffet  de  la  providence 
divine  qui  veille  k  tout,  et  de  la  proteclion  des  saints 
apdtres,  en  l'honneur  desquels  on  elevait  cet  ddifice. 
On  ne  trouve  donc  pas  ici  la  cr<^dulite  enfantine  qui 
rencontre  des  prodiges  dans  les  choses  les  plus 
simples,  mais  la  sinc^ritd  d*uu  ^crivain  qui  raconte 
des  ^v^nements  extraordinaires,  il  est  vrai,  mais 
qui  ne  sont  pas  impossibles. 

Afin  d*^luder  Targument  que  Fon  tire  de  l'elymo- 
logie  d'Oudeuburg,  pour  prouver  son  antiquit^,  Vre- 
dius  la  conteste,  et  nous  oppose  Tauteur  de  ia  vie  de 
saint  Ursmar.  On  a  vu  que  notre  chroniqueur,  suivi  ^ 
de  la  plupart  de  nos.historiens,  assure  que  le  nom 
d*Oudenburg  est  formd  de  deux  mots,  oud^  ancien,. 
et  burgy  bourg  ou  village ;  par  ces  mots  on  a  vouiu 
exprimer  Tantiquit^  de  cette  ville,  dont  Forigine  se 
pcrdait  dans  la  nuit  des  temps.  En  admettant  cette 
^tymologie,  on  coHQoit  quOudenburg  ait  «^t^  fortifi^ 
par  les  Romains,  et  d^truit  par  Atthila.  Mais  Vredius 
^happe  k  cette  conclusiou  en  niant  T^tymologie 
proposec  par  notre  auteur.  c  Que  personne  ne  se  ft- 
gure,  dilril,  qu'Oudenburg  soit  une  ville  si  ancienne ; 
car  Tauteur  de  la  vie  de  saint  Ursmar  atteste  le  con- 
traire  lorsquUl  dit  qu*Oudenburg  ^tait  le  village  d'uR 
seigneur  appel^  Aldo  ou  Aldus.  Molanus,  a  extrait 
ces  paroles  des  arcbives  de  l^abbaye  de  Lobbes :  Le 
seigneur  de  la  province  Aldo  donna  son  nom  au  vil-  D 
lage  appel^  Aldenburg,  dans  lequel  il  b2^tit  une  eglise 
en  riionneur  de  S.  Pierre,  afin  que  ce  saint  ap6tre 
devtnt  le  patron  des  Flamands  et  des  M^napiens 
(73).  * 

Le  passage  publi6  par  Molanus  est  extrait  du  ca- 
talogue  des  abb^s  de  Lobbes,  ^rit  vers  la  fin  du 


HARIULFUM.  •UM 

neuvieme  si6cle  par  Fulcuin,  abb^  de  ce  monastdre, 
qui  mourut  en  890  (74). 

Henschaeenius  Ta  publie  dans  la  coUection  des  BoV- 
landistes,  et  G.Tbysius  le  reproduisit  dans  le  VI'  vo- 
lume  des  Acta  SS.  Beigii  (75). 

Nons  n*avons  aucun  motif  de  prc^ferer  1'autorit^ 
de  Fulcuin  ^  celle  de  notre  chroniqueur.  L*abb6  do 
Lobbes  etait  6tranger  i  Oudenburg ;  notre  historioi 
y  avait  pass^  toute  sa  vie :  T^tymologie  propos^  par 
le  premier,  n'a  aucun  appui  dans  l'histoire,  celle  da 
second  est  fondee  sur  Tusage  mSme  de  la  langue,  el 
la  signification  naturelle  de  ses  racines.  Y  eut-il  au^ 
trefois  des  noms  propres,  tels  que  Fulcuin  en  sup- 
pose  ?  Nous  rignorons.  La  langue  eut-elle  toujours 
le  mot  oudy  pour  signifier  une  chose  ancienne,  nous 
ne  pouvons  en  douter.  Aussi  Henschenius,  si  habile 
dans  l'histoire  du  moyen  lige,  observe-t-il  dans  une 
note  (76)  que  T^tymologie  de  Fulcuin  est  bien  moins 
probable  que  celle  de  notre  chroniqueur,  qui  ccn- 
naissait  rhistoire  locale,  et  voyait  de  ses  yeux  les 
monuments  les  plus  certains  de  la  haute  antiquit6 
de  cetle  ville. 

Une  deniiere  conjecture  de  Vredius,  que  De  Bast 
se  d^cide  h  copier,  m^rite  k  peine  une  r^ponse.  D 
suppose  que  Topinion  des  ravages  d'Atthila  en  Flan- 
dre  est  n^  de  ce  que  certaines  gens,  ayant  aper^ 
de  Tanalogie  entre  le  nom  d'EtteIghem,  viliage  des 
environs  d'Oudenburg,  et  le  nom  du  roi  des  Huns, 
crurent  de  bonne  foi  que  ce  conqu^rant  avait  paru 
dans  nos  contr^s  (77).  Ge  n'est  qu'en  hesitant  que 
Vredius  ^et  cette  hypoth^se  :  Videlur  profluxitse ; 
et  il  a  raison  :  car  il  altribue  k  ces  temps  simples  une 
subtilite  qui  est  de  notre  2^ge.  On  ne  raffinait  guereaux 
IX' et  X*  si^cles,  comme  on  Ta  fait  depuis  le  xvi*,  sur 
les  lettres  et  les  syllabes;  et  d*ailleurs  ici  la  conjec- 
ture  n*a  pas  m^mede  vraisemblance;  Atthilaet  Ettel 
sont  deux  mots  dont  la  prononciation  est  si  diffe- 
rente,  qu'ils  ne  paraissent  pas  avoir  assez  d*affinit^ 
pour  donner  lieu  k  une  fable  aussi  complete  que 
celle  qu*on  attribue  k  notre  auleur.  Si  le  falt  qu*il 
avance  eiHt  repos^  sur  la  base  arbitraire  que  Vre- 
dius  imagine,  il  n*e<lit  pas  manqu^  de  citer  le  nom 
d^Ettelghem  :  mais  ce  rapprochement  ne  lui  est  pas 
venu  k  la  pens^,  et  il  n*a  pu  ^tre  observ^  que  par 
un  auteur  d^ide  par  systeme  k  contredire  le  recit 
bien  simple  et  bien  naturel  de  notre  historien. 

Nous  croyons  en  avoir  dit  assez  pour  prouver  qu'il 
n*y  a  aucune  raison  solide  de  s'^carter  du  r^it  de  nos 
vieilles  chroniques,  pour  ce  qui  touche  les  ravages 
d*Atthila  dans  la  Flandre ,  et  qu*en  particulier  la 
chronique  d'Oudenburg  conserve  toute  son  autorite. 


(75)  Et  nemo  eredat  Aldenburgum  urbem  adeo  an- 
tiquam  fuisse ;  $ecu$  enim  attestatur  aperte  Vita  S, 
Vrsmart,  ubi  Aldenburgum  dicitur  cu^usdam  Topar- 
cha^  cui  nomen  erat  Atdo  sive  Aldusj  vicus  fuisse.  Mo- 
lanus  ex  archivis  Lobiensibus  :  Ipse  etiam  provinciai 
dominus  Aldo  donavit^  a  suo  vocabulo  dittum  Alden- 
burg^  vicum  in  quo  in  honorem  B,  Petri  ecclesiam 
cu7isiravitf  quaienus  B.  Apostolus  Flandrensibus  et 


Menapibus  pairocinaretur.  Fland.  Eth.  loc.  cit. 

(74)  Vid.  Acta  SS.  Belgii,  Tome  VI,  page  231^ 
'  (75)  Page252. 

(76)  Acta  SS.  Belaii,  tome  V,  page  255. 

(77)  Origo  hujus  fabulw  videtur  profiuxute  cop  riui- 
cupatione  pagi  vicinty  qui  Ettelghem  cum  dicatur^  At- 
thil(p  domumf  sive  temvlum  videtur  sonare.  Op.  Git^ 
page  88. 


im  CnRONIGON  ALDENBURGENSE  MAJUS.  I50G 

On  lui  oppose  le  r^cit  incompiCt  dc  IMtin^raire  de  ce  A  xi*  siecle,  epoque  k  laquelle  notre  auteur  a  pu  ios 

roi  conquerant,  et  i'usage  du  pays  de  ne  point  ha-  recounattre.  Tenous-nous  en  donc  au  |recit  de  nos 

biter  des  villes ;  mais  le  premier  argument  ne  prouve  anciens  monumens ,  lorsque  des  monuments  plu<i 

rien,  et  le  second  est  dementi  par  un  t^moin  qui  a  certains  et  plus  respectables  ne  leur  sont  pas  con- 

vu  les  restes  de  cette  ancienne  ville,  Le  defi  port6  traires.  En  s*^cartant  de  cette  r^gle  si  conforme  aux 

par  De  Bast  tombe  par  le  m^me  dementi,  car  si  on  prescriptions  de  la  saine  critique,  on  se  jette  dans 

jy  trouve  pluF  de  nos  jourh  les  vestiges  des  ravages  les  hypotb^s  et  les  conjectures»  qui  ne  sont  bonnes 

d'Aiihiia  en  Fiandre,  il  n*est  pas  permis  pour  cela  qu*k  ^branler  les  faits  les  plus  constants  et  i  jetef 

d'a(Hrmer  et  de  pr^tendre  qu*il  n*en  existait  pas  au  des  t^n^bres  sur  les  histoires  les  mieux  averees. 


CHRONICON 

MONASTERII   ALDENBURGENSIS 

MAJUS, 

EDIDIT  R.  D.  F.  VAN  DE   PUTTE 

COLL.  EPISC.   BRUG.  RECTOR. 

IBectteil  de  chroniqius,  eharlet  et  outret  doeumentt  eoneemant  rhittoire  et  let  antiquitit  de  la  Flandre  «£• 
eideniale,  publi^  parla  tociiti  d'imulaiion  de  Bruget.  Gand,  1843.  —  Premidre  serie,  Chroniques  des 
inonasteres  de  Flandre.) 


INTRODUCTION. 


Nos  anciennes  abbayes  et  no$  autres  institulions  reiigieuses  avaient  la  coulume  d$  ridiger  en  forme  d"an^ 
nales  1'histoire  de  leurs  maisons  et  d^y  intercaler  des  faits  contemporains  de  rhistoire  profane,  Telle  est  la 
forme  des  plus  anciennes  chroniques  de  nos  monasth^es^  de  celles  de  Saint-Bavon  et  des  Frhres  Mineurs  d 
Gand,  de  celles  de  Tronchiennes,  ae  Saint  Bertin  et  de  bien  d"autres .  Quelques  sihcles  plus  tard  les  Brandon^ 
Us  De  But  et  d^autres  moines  compiient  ies  anciens  chroniqueurs  tant  sacris  que  profanes^  et  4crivent  de  nou- 
veHeschroniquesbeaucouppiusitendueSfauqueilesiisdonnentordinairetnent  ienomde  ieurs  monasteres.  Si- 
gebert  de  Gembiours  eut  i'honneurd'itre  fondu  en  partie  dans  toutes  ces  productiont  diffirentetf  qu^on  poussa 
trh-souvent  jusqu  ii  ia  crialion  du  monde, 

Brandon,  moinedes  Dunes^  icrivit  ia  chronique  ia  pius  itendue  :  elie  s^itendait  deia  criation  du  monde 
d  Vannie  1414,  et  itait  divisie  en  trois  parties,  intituiies  : Chronodromus  seu  Cursus  Tcmporum.  C^est  stir- 
tout  ia  troisitme  partie^commen^ant  d  Vannie  800,  qui  est  intiressante  pour  notre  histoire,et  Meyer  ne 
craint  pas  de  dire  quHi  s^en  est  servi  pour  ia  composition  de  sa  chronique.  Une  bonne  copie  de  cette  troisihne 
partie  se  trouve  aujourd^hui  a  ia  bibiiothkque  de  Bourgogne;  eiie  provient  de  Vabbaye  de  Saint-Pierre  d  Gand 
et  a  it*  acquise  d  ia  vente  de  iu  bibliotlieqUe  Lammens,  D'autres  copies  ont  iti  prises  d'apres  ceiie-cif  mais 
elies  sont  souvent  difectueuses  par  ia  nigiigence  des  copistes.  Dijd^en  1G59,  Pauteurde  ia  Bibliotheca  Ci- 
sterciensis,  Charies  De  Visch^  s^itait  occupi  de  queiques  rechercltes  sur  ia  chronique  de  Brandon  et  s^itait 
servi  du  manuscrit  de  Saint-Pierre,  comme  ie  prouve  un  manuscrit  autographe  de  De  Visch,  dans  iequeiiidit : 
Qnamtertiam  partem  (Chroiiodromi)  mihi  commodavit  RmHtD*  abbasSi  Petri  in  monte  Blandinlo  ji:xLi 
Gandavum,  anno  1659.  Le  but  que  De  Visch  s^itait  proposi  en  empruntant  ie  manuscrit  de  Saint-Pierre 
itait  deie  comparer  d  ia  chronique  d'Oudenbourg  qui  tembiait  contenir  une  partie  de  Brandon.  Et  en  effet^  il 
avait  emprnnti  en  mime  temps  cette  chronique  comme  ie  prouvent  ies  paroies  que  voici,  tiries  du  manuscrit  ati- 
tographe  dont  je  viens  de  parier  :  Excerpta  ex  antiquissimo  chronico  MS.  in  pergamo  abbatiae  Aldcnbur- 
gensis,  conscripto  peranonymum,  mihi  autem  a  R**  abbate  Maximiliano  d*Engien  commodato,  anno  1659. 
De  Visch  a  copii  piusieurs  passages  de  ce  manuscrit,  qui  font  voir  que  c*es{  ie  mime  que  nous  publions  icien 
partie.  li  soutient  contre  ies  moines  d"Oudenbourgque  Vicrivainde  ieur  chroniqtte  itait  un  piagiaire  qui  avait 
copii  Brandon.  li  icrivit  d  ce  sujet  ce  qui  suit :  Notandum  quod  in  coenobio  Aldenburgensi  habeant  partem 


1807  APPENDIX  AD  HAK1ULFUM.  1508 

pnmam  eliamnum  Chronodromonis  nostri  Brandonis,  descnptam  per  monachum  ejusdem  loci ;  qni  cum 
ad  secnndam  pervenisset  partem,  omissis  hinc  inde  plurimis»  eorumdem  loco  insernit  totum  chronicon 
6ui  montsterii  et  utramque  partem  ^anet  3««  contraxit  in  unum  tomum.  Quo  factum  fuit  ul  tractu  tem- 
poris  monachi  Aldenburgenses  crediderint  et  etiamnum  credant,  totum  opus  conscriptum  esse  a  quu^ani 
exsuis;  quod  propterea  vocant  Ghronicon  sui  monasterii.  Sed  plagium  lectori  curioso  deteget  genuina 
pars  terlia  Chronodromouis  Brandonis,  quae  asservatur  Gandavi  in  Blandinio  et  .Lovanii  in  collegio  Atre- 
l)atensi ;  imo  et  satis  clare  hic  Prologus  quem  proinde  ad  verbum  hic  descripsi  ex  ipso  Aldenburgensi  co- 
dice,  quemdiu  pcnes  mehabui. 

Apres  un peu  tnoins de deuj^\ siecleSf  fai  a  Vexempie  de  De  Visch,  compari  la  Chronique  dOudtnbourg 
avec  une  copie  de  celte  de  Brandon^  appartenant  aux  Boliandistes^  etyai  trouvi  vrai  ce  que  cet  auteur  avanu 
dans  les  lignes  queje  viens  de  citer.  Le  compilateur  d^Oudenbourg  dit  en  effet  dans  son  prologue,  qui  est 
molia  mot  le  mime  que  celui  de  Brandon,  des  choses  qui  ne  peuvent  appartenir  qu*ii  cet  auteur^  Le$  phrases  : 
Usque  in  flnem  Temporum  Cursdm  haclenus  caeptum  perage,  et^  Ab  anno  dominicas  incarnationis  primo, 
hanc  parlem  Chronodromoms  iniliaretentavi,  indiquent  facilement  le  titrt  de  Brandon  que  nous  avons  raj^ 
porti  cirdessus,  La  comparaison  exacte  des  deux  manuscrits  m^a  raffermi  dans  monopinion;  ia  majeurepar' 
tie  de  la  Chronique  d"Oudenhourg  est  temblable  au  texte  de  Brandon^  surtout  i  commencer  du  xiv*  necle. 
Jusqu^a  cette  ipoque  l^icrivain  dOudenbourg  a  consulti  plusieurs  ouvraget ;  mait^  toit  par  fatigne^  soit  quil 
ii<?  trouv&t  pas  beaucoup  d"ouvrages  a  peu  pres  contemporains  du  xiv*  siicle^  il  neyest  plus  fait  tcrupule,  et 
a  copii  littiralement  Brandonjusqu^eniAOO,  enomettant  toutefois  la  plus  grande  partie  de  ce  que  dit  cet 
icrivain. 

Le  prologue  qui  se  trouve  dans  la  Chronique  d"Oudenbourg  est  celui  de  la  deuxUme  partie  du  Chronodro» 
me;  celui  de  la  troisieme  partie  ne  s^y  trouve  pas.  La  raisonde  la  prifirence  de  Vauteur  pour  Vun  plutbt  qui 
pour  tautre  est  assez  naturelle  :  il  a  commenci  sa  chronique  a  la  naissance  du  Sauveurt  par  au  commenee 
aussila  deuxiemepartie  de  Brandon,  et  ilacopii  cette  prifacepour  servir  dintroduction  a  tout  son  ouvrage^ 
*aissant  la  celle  de  la  troisietne  partie  de  Brandon,  dant  laquelle  celui-ci  explique  tout  le  plan  de  ce  ^*t/ 
a  icrit  pricidemmetU.  Le  moine  dDudenbourg  n"aurait  pas  pu  copier  ce  plan  sans  commettre  wte  impni- 
dence  bien  plus  grande  que  celle  d"avoir  parli^  dans  son  Prologtie  du  Ghronodrome  et  du  Cersus  tem- 
porum. 

^ous  publions  le  Prologue  de  la  troisteme  partie  afin  qu"onsoit  a  vUme  de pouvoir  juger  ce  que  nousavan- 
(ons  et  pour  compUter  la  iroisieme  partie,  doni  ce  Prologue  est  le  comtnencement. 

Le  Chronodrome  de  Brandon  est  une  compHation  d*autres  chroniques  tant  naiionales  qu^itrangeres^  car  som 
ouvrage  traite  de  lliistoire  du  pays  et  de  celle  des  autres  contries  dte  rEurope.  H  cite  comme  sources  auxqtul- 
les  ila  puisi  Sigeberg  de  Gemblours,  Paul  de  Constantinople,  Vincent  de  Beauvais^  Martin  de  Pologne,  Guil- 
lautnede  Malmesbury,  Jean  Bocace,  la  Chroniqtie  de  Ciuny,  Raban-Maur  et  deux  ouvrages  dont  Pun  estnom' 
mi  Gesta  et  Vautre  Imago  specuH  Fhindriae.  //  a  en  outre  consuiti  beaucoup  d^autres  ouvrages,  comme  ii  ie 
ditdaiu  son  Proiogtu.  Le  clironiqueur  d^Oudenboutg  a  qt^elqtiefois  puisia  d'autres  sources  que  Brandon; 
yai  eu  soin  de  tnettre  en  notes  ies  variantes  et  ies  sources  diverses  oii  ces  deux  auteurs  ont  copii  presque  tou-- 
jours  littiraiement  ce  qulis  avaticent, 

li  ne  nous  manque  pas  de  chroniques  qui  traitent  de  notre  paySy  mais,  je  Vai  dit  plus  haut,  elles  se  sont  pres- 
que  toutes  copiies,  et  les  variantesqu^ony  a  introduites  ont  donni  occasion  aux  difficuitis  qu^on  y  renconire. 
Pour  ne  parler  que  de  Vhistoire  de  ia  Fiandre,  nous  avons  Meyer,  qui  a  riussi  ie  mieux  &  nous  donner  une 
chroniqueexacte.Ehbien!MeyeracopiiiittiralementBrandon,Sigebertde  Gembiours  et  queiques  autres 
pius  modernes.  Qu'a  fait  Despars  f  lia  traduit  Meyer  d^aprh  ia  premiire  idition  de  Nuremberg.  Custis  a 
copii  Despars,  ii  y  a  un  demi  sikcle,  et  tour  a  tour  nos  historiens  sont  venus  donner  un  richauffi  Vun  de  Vau- 
tre.  ToHS  ont  cependant  queique  chose  qui  ieur  est  propre  et  qu^U  ont  quelquefois  puisi  d  des  sources 
tnconnues  avant  eux.  Meyer  avait  eu  acces  aux  dipbts  d'archives;  Despars  avait  joui  de  Vinsigne  privit^ 
dentrer  dans  ies  bibiiotheques  des  monasteres  et  de  fouiiier  ieurs  anciens parchemins.  li  n^est  donc  pas iton^ 
nant  de  iire  dans  ces  auteurs  des  choses  qu'on  chercherait  vainement  aitleurs.  La  chronique  fiamande  iditie 
parAndriWydtsestdetouscesouvragesiepiuscompietette  pius  exact  veut-itre,  sous  tous  ies  rapports  : 
eile  est  icrite  d"apres  ies  ouvrages  que  nous  venons  d"inumirer, 

La  partie  contemporaine  de  chaque  chroniqueur  est  ceiie  qui  mirite  toujours  ie  pius  d^atUntion;  VierU>ain  m 
raconte  ce  quHi  a  vu  et  qu'on  contesterait  difficiiement  sous  U  point  de  viraciti.  M.  Lambin  remarque  irU-kiem 
dans  ia  priface  h  ia  Chronique  de  Jean  Van  Dixmude  que  des  extraits  de  ia  partie  contemporaine  de  ckeume 
chroniqueur  feraient  une  chronique  exacte  icrite  par  des  contemporains.  Ceiui  quise  chargerait  de  ^mreiik 
pubiication  contribuerait  pour  une  part  bien  iarge  a  ia  confection  d\ne  histoi^e  nationaie. 

Vn  ouvrage  traitant  de  ia  Fiandre  qu^on  trouve  reproduit  dans  beaucovp  de  chroniques  des  monasUres^  m 
que  Brandon  et  ie  chroniqueur  d^Oudenbourg  ontaussi  mis  a  profit,  est  ia  Genealogia  comitum  Flandreiwin 


ir.09  CI1R0NIC0N  ALDENBLRGENSE  IfAJUS.  1510 

autrement  connu  $ous  le  nom  Flandria  generosa.  La  chronique  d^Oudenbourg  est  suitie  d*une  ccpie  de  cei 
ouvrage,  que  nous  nous  proposons  de  publier  plus  tard. 

Vhistoire  des  croisades,  auxquelles  les  Belges  ont  pris  une  part  tres-grande^  a  iti  traitie  par  quantiti 
d^icrivains.  Les  Gesta  Dei  per  Francos  nous  en  fournissent  quelques-uns ;  d'autres  se  trouvetu  dan$  U  The- 
saurus  anecdotorum.  Les  chroniqueurs  y  ont  trouvi  une  moisson  abondante  et  Brandon  na  pas  fait  difaui 
de  transcription  des  quHiest  parvenud  Vannie  1096.  Vicrivain  d'Oudenbourg  ne  dit  que  peu  de  choses  des 
croisades,  mais  il  a  ajouti  a  la  page  150  une  histaire  de  ces  guerres  lointaines  ayant  pour  titre :  GcsU 
Francorum  Jberusalem  expugnantium. 

Vauteurde  notre  chronique  ne  se  fait  pas  connatire;  Sanderusnous  apprend  que  Vabbi  Anianus  en  est 
Vauteur :  Anianus,  origine  Casletanus,  primum  monacbus  Bergis  ad  S,  Winocum,  Cbronicon  universale 
ab  initio  mundi  ad  sua  usque  tempora,  ad  annum  nempe  Christi  U57  [scripsit.]  (78).  Sanderus  est  ici  dans 
Cerreur,  la  chronique  ne  s^itend  quejusqu'd  Pannie  1400;  cet  icrivain  aurait  mieux  fait  de  dire  qu^elle  a  iti 
icrite  en  U58,  comme  Anianus  nous  le  dit  au  commencement  de  sa  table  des  matihres. 

Le  ms.  que  nous  publions  est  composi  de  210  feuillets  de  vilin  tVfo/to,  d  deux  colonnes  de  45  ligneSf  non 
compris  quatre  feuillets  contenant  le  Prologue  et  la  table  des  matieres  que  Vauteur  n"a  pas  paginis,  Vingt-trois 
feuiUets  non  paginis  et  de  la  mime  icriture  prickdeni  la  Chronique.  Ces  feuHleis  contiennent  un  milange  de 
nution  de  sphkre  et  d"histoire  sacrie  et  profane  des  premiers  Ages  du  monde. 

Deuxgrandes  miniatures  assez  bien  exicuties  oment  ce  volume ;  Vune  en  grisaiile  reprisenU  samt  Amoutd 
et  sainte  Godelieve  qu'on  dit  avoir  He  sa  parente.  Cette  miniature  se  trouve  avant  le  calendrier ;  Vautre  se 
trouve  d  la  page  64  el  reprisente  Conon  (79),  chambeltan  de  Robert  le  Frison,  rendant  Ciglise  d^Oudenbourg 
a  Vivique  de  Tournat  Rabodo.  Ce  petit  tableau  est  peint  en  couleurs  :  au  milieu  se  trouve  Viglisey  d  droite 
Conon  sous  les  traits  et  le  costume  de  Philippe  leBon;  d  gauche  on  voit  saini  Arnould  et  Civique  Rabodo, 
suivis  d'un  moine.  Lepeintrequis*est  plu  d  reprisenter  ici  Philippe  le  Bon  n^aurait-il  paspeint  Vabbi  Ania- 
uus  sous  le  costume  de  Rabodo  ?  —  Deux  autres  miniatures  moindres  et  figurant  des  sujets  religieux  soni 
peintes  sur  le  feuillet  9. 

Ine  main  du  \\\*  siecle  a  icrit  sur  plusieurs  des  marges  infirieures  des  vers  qui  ont  rapport  aux  faits  ciiis 
dans  les  feuillets  oii  ils  se  trouvent,  Sanderus cite  quelques-uns de ces  vers,  ce qui  nous  fait  prisumer  quil  a 
compulsi  notre  chroniqne  en  meme  temps  que  celle  de  Cabiilau^  dont  ii  rapporte  piusieurs  passages  (80). 

Le  chroniqueur  d^Oudenbourg^  d  Vinstar  de  Brandon,  a  icrit  par  ordre  chronologique,  en  faisant  pricider 
chaque  arlicle  de  Vannie  d  laquelie  ii  se  rapporte,  Nous  avons  suivi  cet  ordre  dans  cette  pubiicationt  tani 
pour  la  conformiti  avec  Vauteur  que  pour  (a  faciiiti  de  ia  recherche  des  faits,  Cel  ordre  naturei  est  suivi  pat 
presque  tous  nos  chroniqueurs. 

Nous  avons  reproduit  une  partie  de  ia  vie  de  saint  Arnouid  qui  se  trouve  dans  ies  Boilandistes,  T,  III  du 
trois  d^aodt,  et  que  notre  chroniqueur  donne  avec  quelqae  variantes.  Les  hagiographes  se  sont  servis  pour  la 
pubiication  de  cette  Vte,  d'un  ms.  de  Vabbaye  de  Ter-Doest,  qui  a  iti  icrit  d"aprhs  ia  Vie  de  saini  Arnouid 
composie  par  Vabbi  Hariuiphe.  Cei  abbi  icrivit  cette  Vie  d^aprhs  ies  timoignages  du  moine  Everoiphe^  qui 
avait  iti  lii  d'amitii  avec  saint  Arnouid  et  d*aprh  ceux  d^Adzeia  et  d'Arnouid,  i^une  soeur,  Vautre  neveu  du 
saint.  Cette  Viequi  se  trouve  presqu^en  entier  dans  Surius,  atc  15  aotit,  est  attribuie  d  tortpar  ceticrivain  d 
Liziard^  ivique  de  Soissons,  comme  ie  prouve  Mabiilon  dans  ses  Annales  ordinis  S.  Benedicti  (81),  disant 
que  ies  deux  premikres  parties  de  ia  vie  de  saiin  Arnouid  sont  d^IIariuiphe  et  que  ia  troisihme,  qui  traite  des 
mtracies  du  saint,  esi  sortie  de  ia  piume  de  Liziard.  Notre  chrontque  dii  clairement,  d  Vannie  1120,  que 
Vabbi  Hariuiphe  prisenta  ia  vie  de  saini  Amouid  aux  iviques  assembiis  en  conciied  Beauvais.  Eile  avait 
ili  terminie  par  cet  abbi  en  11 U,  dit  Mabiiion,  et  didiie  d  Varchevique  de  Reims  Roduiplie, 

La  commission  royale  dltistoire  sitant  proposi  de  pubiier  Brandon  dans  son  Corpus  cbronicorum  Belgii, 
nous  avons  omis  dans  cette  pubiication-ci  tout  ce  que  notre  clironique  contenait  de  copii  de  cet  icrivain,  et  cela 
pour  ne  pas  pubiier  deux  fois  ie  mime  ouvrage. 

Les  chartes  et  dipitmes  que  nous  donnons  d  ia  /in  de  Vouvrage  ont  iti  en  partie  capiis  sur  ies  chartes  re- 


(78)  Fiandr.  iiiust.  edit.  Col.  Agrip.  l.  I.  p.  318. 

(79)  '    •  •  "   -     •        o   »-     ^    f    .  . 


,  Voici  ce  que  dit  Sanderus  de  ce  Conon  k  la  page  51 7  de  Touvrage  cit^  :  Erat  Conon  memoratus 
ipsiUs  comitis  cubicuiarius,  quo  etiam  titulo  et  dignitatis  prcerogaiiva  omnes  antiquitus  oppidi  AldenburgensU 
pratores  gaviii  sunt,  ComiUs  siquidem  Fiandriw^  regis  more  quatuor  ab  initio  habuisse  memorantur  ma- 
gtstratus  prcecipuos,  sciiicet  canceiiarium,  magistmm  equitum,  cubicuidrium  et  pociiiatorem :  iiqtte  dicebantur 
vuigo  ministeriaies  domtu,  Canceiiarius  erai  prwpositus  S,  Donatiani  BrugiSy  magister  equitum,  prosfectus 
InsuiensiSy  pociiiator  praifectus  Thoraitanus  et  Cubieuiarius  prafectus  sive  prator  Aidenbur^ensis,  Sanderus 
M  tire  ce  passage  de  la  chronique  de  George  Cabillau,  qui  Tavait  copie  lui-m^me  des  afrchives  de  Bergues- 
baint-Winoc. 

(80)  Fi.  iliust.  edit.  cit.  p.  317  et  seq. 

(81)  Tom.  V,  p.  242  et551.  Edit.  Lul.  Paris 


1511  APPENDIX  AD  HARUJLFUM.  Un 

ffroduUei  dans  un  Factum  jmblU  au  xvii*  iihle,  et  pottaui  pour  titre  :  Briefve  d^uciion  des  droils  k 
rabbaye  d'Oudenbourg  sur  r^glise  paroissiale  dudict  lieu.  Auber  le  MireapublUquaire  autres  diplima\ 
dan$  $a  Notitia  ecclesiarum  Belgii  et  dant  ton  Corps  diplomatique. 

Ilettditdant  utte  Briefve  d^uction  quevert  ran  700,dtf  Umpt  de  Childebert,  roi  de  France^  saini  Vrmm,  1 
'  /J*  abb^  de  Lobbes  et  apdtre  de  la  Flandre,  pricha  r£vangile  a  Oudenbourget  y  b&tit  deux  igiUes^  cetle  de  Smi- 
Pierreet  ceUede  Notre-Dame,  Ce»  igliset  furent  ditruites  par  les  Normandt^  etleure  biene  ei  (Umes  dmah  I 
pmr  les  papes   au  comte  de  Flandre  pour  d4fendre  la  cbte  maritime  contre  Vincur$ion  de$  barbares,  La 
comtes  cidkrent  ces  biens  aux  sexgneursd^Oudenbourg,  chambellant  hiriditairet  des  camtes  de  Flandrg. 

Ce  ricit  tiri  de  la  petite  Chroniquet  pubtiie  par  M^  le  docleur  Malou,  n^est  itayi  d*aucune  piece  auiko' 
tique.  Les  chartes  tes  plus  anciennes  qui  font  mention  d^Oudenbourg  sont  celles  de  saini  Amouid  ;  CuMe^  h 
5  des  nones  de  mars  1084,  Cautre,  du  8  des  calendes  d'aoiit  1087.  L"on  sait  que  saini  Amould  fut  etr^^l 
par  te  pape  en  Ftandre  pour  arranger  les  diffirends  survenut  entre  le  comte  Roberi  te  Frison^  ei  ta  ^ 
d"iglise  et  autres  sujets.  Wautier  et  Conon,  Cun  camirier,  Pautre  bouteitler  du  comte^  iiaieni  ators  w- 
gneurs  d'Oudenbourg ,  ils  ciderent  les  iglises  du  lieu  au  saint  missionnaire,  qui  y  mii  des  reiiqienx,  Co 
chartes  sont  donc  tes  pihces  de  fondation  de  Vabbaye. 

Pour  ce  qui  concerne  ta  haute  antiquiti  que  quetques-unt  donnent  h  Oudenbourg^  le  pour  ei  ie  eontre  ieU 
question  a  iti  soutenu  par  les  historient.  Au  dire  de  Gramaye  (82)  des  fragments  de  va$es  renfermanl  da 
monnaies  romaines^  auraient\.iti  trouvis  dans  des  restet  d^anciennet  muraitlet  qu^on  a  dimoiiee  k  Oi^ 
bourg^  ce  qui  prouverait  te  sijour  des  Romains  en  ce  tieu.  Plusieurs  cartes  anciennes  (83)  reprSsenteni  Oi- 
denbourg  comme  itant  un  castrum,  et  y  font  mime  patser  une  voie  romaine.  Tout  ceci  $eri  a  donner  k  at 
endroit  une  haute  antiquiti,  et  it  est  probable  que  ce  que  les  Normands  ont  dimoU  n^iiaii  que  U$  restes  in 
ancien  castrum,  malgri  ce  qu^en  dit  Lernvitius  : 

Sunt  qui  vastata  Aldburgo  Nordmanna  per  arma 
Airirmant,  Brugas  iUius  e  lapide 
Muratas  contra  Danos  ;  falluntur  :  ad  usus 
Taies  lunc  lapidum  nuila  habita  est  ratio  ; 
Oppida  nam  valio  precingebantur  acervo, 
Fidaque  suggcsto  cespiie  obibat  humus. 

Si  ce  que  je  viens  d'  avatifer  par  rapport  au  castrum  ^t  s^est  trouvi  H  Oudenbourg  a  qttelque  tueur  ii 
viriti,  on  sera  moins  ilonni  dc  voir  les  Huns  s'emparer  de  cette  forteresse  au  milieu  du  v*  siecte,  lorsqu  m 
barbares  se  rendirent  maitres  de  toutes  les  ptaces  fories  de  ta  Belgique, 

In  campos  se,  Bel^a  tuos  : 

Et  jam  tcrriHcis  diffuderat  Attila  campis 

Francus  Germanum  primum,  Belgamque  sccundam 

Slemebat  (84). 

Le  lecteur  trouvera  des  renseignements  curieux  sur  let  ravages  d*Atiita  en  Ftandre^  dans  ia  Dtssertatim 
qui  se  trouvea  ta  suite  du  Chronicon  Aldenburgense,  publii  par  M.  ts  docteur  Malou,  qui  a  iUempicki  f» 
$es  nombreuses  occupatious  d"idiUr  lui-mime  cette  Chronique.  Je  me  suis  chargi  de  cetie  i&che  ei  fm  dmd 
a  cei  ouvrage  le  tiire  de  Chronicon  monasterii  Aldenburgensis  majus,  par  opposition  d  ia  peiite  Chrottiqu. 
Puissent  mes  travaux  iire  de  quclque  uiiliti  aux  sciences,  et  mes  peines  seront  ricompensdee  ! 


PROLOGUS  ^^\ 


\  Jam  vetastatis  horrida  squalesccns  in  umbra  A  iibus  exuens  corpusculum  toum  conTeitat  iti 

lcntoque  labore  tediatus  pigricie  soporans  in  lectulo  res.  Talibus  ergo  plerisque  similibiis  suasionibM 

contusum  calamum  fere  tenus  annotandi  scriptorii  desidie  pressus,  caput  quod  in  cubitum  suiredam 

in  archa  rccluseram,  inque  profundum  demersus  erexeram  in  pnlvinar  reclinavi.  Et  ecce  velut  a  lerpk 

soporem  viclus  mercidusque  jacens  aiebam  :  Quid  repcnte  viros  duos  summa  reverentia  dignos»  aspectv 

demens  sudore  excruciaris  in  ianto?  Quid  veterum  modestos  et  moribus  astitisse  conspector.  E  qnibv; 

monumenta  tam  excessivo  vexaris  labore?  Frustra  unus  pontificalis  dignitatis  2  infula,  allenmi  wti 

ex  antiquorum  ruinis  novis  litterulis  cupis  fama  imperialis  potestatis  insignivit  dyadema.  Quos  doa 

qucsita  precellere  cum  jam  sit  qui  te  rebus  morta-  reseratis  oculis,  sompnoque  omnino  discussoaes- 

i%%s  Aiiiiq.  Fl.,p.  88.  (85)  Est  hic  Prologus  secundae  partis  Chro»a 

(83|  Malbranq,  Vredius  elc.  dromi  Brandonis,  qui  anteponilur  Cbronico  AUbr 

(84)  Sidonius  Apoliinaris.  burgensi. 


1515  LHRONICON  ALDENBURGENSE  MAJUS.  ISU 

lius  intuerer,  michi  primus  roraanorum  ponttfex,  A  lie,  quibus  bii  omnes  hac  in  peregrinatione  mortali 


beatus  Petrus  apostolus ,  Christi  vicarius,  simul  et 
Octavianus,  primus  augustus,  videbantur  adesse, 
qui  equo  increpationis  rigore  meam  sompnolentiam 
detestantes  acriori  me  corripuere  sermone.  Quid, 
inquiuni,  jaces  ociorum  professor?  Quid  falsa  in* 
hercie  suasione  torperis?  An  oblitus  es  hominem 
nasci  ad  laborem  ?  Cepisti  Cursum  temporis  pauca- 
que  veterum  monumenla  revoivere  quibus  gentilitas 
longius  a  via  veritatis  abeyrrans  versabatur  in  um- 
bra ;  et  dum  jam  ullimum  terminum  devenisses  quo 
planum  tibi  iter  patebat  in  lucem,  stulta  seductus 
opinione  consistis!  Anne  labori  tuo  satis  est  pcr- 
pauca  jam  veterum  hominum  facta  sicut  hactenus 
et  sub  veteris  peccati  caligine  denigrata  scriptis 


Deo  et  uon  viciis  militasse  noscuntur  ceca  putes 
oblivionc  calcare?  Absit  plane  sed  potius  totis  vi- 
ribus  cogites  eitolienda  ut  dum  conaris  in  ipsis  di- 
vinam  ampliare  gratiam,  Deum  ipsum  tibi  ampiia- 
torem  gratie  munificum  esse  cognosces  et  ipsls 
quorum  felicia  facta  rctexes  supplicibus,  ut  inter» 
cessoribus  in  extreme  discussionis  audiencia  apud 
judicem  pociaris.  Et  si  omnino  ipud  mortaies  mer- 
cedis  perdatur  imago,  apud  Deum  sanctosque  suos 
immortales  ob  ejus  gratiam  mortalibus  Inborasti 
perdi  non  potest.  Qui  quod  optabilius  est  labori  la- 
boranti  periturum  munus  impendit.  Adde  etiam  el 
si  a  nullo  mercedis  retributio  speraretur,  velis  ta- 
men  pocius  vigilasse  vacuus  quam  satur  ocio  tor- 


commendasse  et  non  pocius  sub  grapia  novi  testa-  b  puisse.  Has  ergo  tenebras  pelle,  ignaviam  contere. 


menti,  mundo  serenato,  luce  radiante  divina,  inclita 
jam  tempora  Christianorum  reteiere  quibus  eran- 
gelii  vcritate  vulgata,  qua  nova  illa  Jerusalem, 
sponsa  Christi  ecclesia,  stat  firmiter  radicata,  nostri 
cujuslibetque  niilicie,  nostrorumque  successorum 
iusignia  fidei  lucescunt  in  lumine  ?  Ut  nos  nomen 
Christi  summi  Dei  testamentum  nobis  nostrisque  po- 
steris  ut  veris  heredibus  delegalum ,  equa  lance  di- 
visum  uni  spirilualium,  alteri  temporaiium  cedente 
rerum  impcrio  divina  auctoritate  sumentes  univer- 
sum  hunc  mundum,  nova  Christi  sanguinis  asper- 
sione  renovatum  gubemare  jubemur.  Tantaque  no- 
bis  celitus  esl  concessa  potestas  ut  quidquid  super 
lenram  alUgare  solvereve,  nostre  aucloritatis  sta- 


fcrvensque  consurge,  et  usque  in  finem  temporura 
cursum  hactenus  ceptum  perage,  preterque  lapsi 
temporis  viros  gloriosos,  decoros,  splendidos  po- 
steritati  demonstra,  ut  eorum  famam  variis  viis 
virtutum  quesltum  velud  recentem  revolventes  de- 
functorum  meritos  testentur  honores.  Adde  quod  el 
legentibus  aliud  procures  utilitatis  antidolum  cum 
pre  horum  que  tue  compilacionis  4  stilus  eiaggerai 
evidenti  noticia  plurium  auctorum  el  hyslorico- 
rum  necesse  haberent  laboriose  perscrulari  volu- 
mina.  Et  que  sparsim  vagando  variis  iu  codicibus 
perquirerent,  seriatim  in  luo  valeant  invenire  com- 
pendio. 
Hiis  autem  ego  verissimis  redargulionibus  ver- 


luto  decrevimus,  non  absolvalur  neque  ligelur  in  C  borumque  lepiditate  linitus,  a  letifera  mole  corpo- 


celis.  Nonne  tibi  narratione  digna  videnlur  ad  exem- 
plar  virtutis  carpendum  romanorum  ponlificum,  sa- 
crosancte  paslorum  ecclesie  stalutorum,  decreto- 
rum  synodaliumque  consiliorum  sancita  modera- 
mina ,  quibus  fides  defenditur,  heresis  confundilur, 
3  et  fidelium  undique  mentes  felici  gubematione 
reguntur.  Et  cum  tocius  implelur  cure  pastoralis 
offidum,  pastores  cum  grege ,  summi  regis  in  aula 
pariler  letentur  in  evum.  Nonne  et  paulominus  il- 
lustrium  imperalorum  romanomm  alque  greconlm, 
regum  Francorum,  Anglorum  el  aliomm  nobilium, 
seu  equa  laude  relalu  digna  censentur  geslamina, 
jusle  sancliones,  leges,  juraque  plebiscila,  quibus- 
«um  servalur  concordia,  transgressomm  frenatus 


ris  excitus ,  mee  slotiditatis  oppiuione  dampnata, 
lante  reverenlie  virorum  precepta ,  animo  gratanti 
amplectens,  ipsorum  eam  dcprecalurus  clemen* 
ciam,  quatenus  merile  indignacionis  nube  dejecia 
purgale  ignavie  veniam  concedeules,  dispersos  ia 
baustum  pectus  spirilus  revocarenl.  Sed  ecce  nou 
aliler  quam  ex  proviso  nescio  quibus  ab  horis  adve- 
nerant  lanquam  olficio  functis  celitus  ul  rebar 
abiere.  Quamobrem  in  memelipso  colleclis  p^uluhim 
viribus,  senciensque  quibus  modis  excilel  Deus  ui- 
sipidrjs,  in  velus  officium  calamum  novitalis  as- 
sumpsi,  siiigulisque  regnorum  litulis,  annorara  qno- 
que  numeris ,  veludi  hucusque  in  sue  dispositionis 
ordine,  operis  ul  forma  requirit,  asscriptis,  ab  anno 


discordia  el  dum  equalilalis  libra  ponderanle  cuili-  *^  dominice  incarnalionis  primo  banc  partem  Crono- 


bel  Iribuatur  quod  suum  esl  lolamque  debili  civilis 
regiminis  policia  disponatar,  principe  cum  populis 
leliciter  eteraa  jucundantur  in  palria?  Nunquid  el 
gloriosa  marlirum  cerlamina,  sanctomm  palmm 
virlulilra  exempla  el  virginalis  caslitatis  coutinen* 


dromonis  iniciare  lemplans,  varios  remm  evenlus, 
singulis  distlnguendo  sub  annls,  usque  divlsionem 
dominice  scilicel  incarnalionis  aimnm  nr.illesimam 
qutdringentesimum  indusive,  divine  gracie  suffol- 
lus  auxilio,  percursums. 


EXPLICIT  PROI.0CUS. 


Pathol.  CLXXIV. 


W 


1513  APPENDH  ID  HAimjLFUM.  1516 


TABULA   ISTIUS  LIBRI 

8CRIPTI 

ANNO  DOMINI  M1LLESIM0  QUADRINGENTESIMO  QUINQUAGESIMO  YlIIv 

I.  5  Kalend :  in  quo  reperiuntur  anni. 

II.  Incarnationii  domini  nostriJhe$u  Christf, 

III.  IndictioneSt  epacte  concurrente$, 

IV.  Cyclus  lunan$. 

\.  Qvarta  decima  luna.  Littera  dominicalis. 

VI.  Dies  dominicu$ ; 

VII.  Kec  non  luna  ip$iu$  diei : 
VIII. 

IX.  De  concepttone  et  incarnacione  domini  no$tri  Jhe$u  Xpri$ti. 

X.  De  pa$$ione  domini  no$lri  Jhesu  Xpri$ti  atque  duodectm  apo$tolorum. 
XI. 

XIL  De  ferocitate  Herodiset  Neroni$. 

XIII. 

XIV.  6  De  Alexandro  et  Syxto  qui  multa  utilia  ordinaverunt  in  $acrificio  mi$$e. 

XV. 

XVI. 

XVII.  De  $ancto  Leonide  Martyre  et  Drogone  filio  $uo. 

XVIII.  De  interfectione  GalU  et  Voltt$iani, 

XIX.  De  $ancto  Sylve$tro  papa. 

XX.  De  C6n$tantino  imperatore  et  Helena  matre  $ua. 

XXI.  De  $unodo  ceiebrato  in  Nicena  civitale, 
XXU.  De  Juliano  imperatore. 

XXUI.  De  Corporibu$  Abacuc  et  Michee prophetarum  etde  $ancto  Martino  Turonorum  epi$copo. 

XXIV.  De  $ancto  Joanne  Cri$o$tomo  et  beato  Jeronimo  pre$bytero, 

XXV.  De  sancti$  Auguslino  et  liicha$io,  Item  de  obitu  Faramundi^  primi  regi$  Francorum  et  de  AltJa  regt 
Hunorum. 

XXVI.  De  $ancto  Mamerto  Yiennen$ium  epi$copo. 

XXVII.  De  Clodoveo  bapti$ato  eV$ancto  Remigio. 

XXVIII.  De  $ancti$  Benedic(o  et  Mauro. 
XXIX. 

XXX.  De  visione  Guntrani  regis  et  de  $alvatione  viri  infideli$  per  mulierem  fidelem  et  de  tunica  domini  notfn 
Jhe$u  Xpri$ti. 

XXXI.  De  Brunechilda  regina 

XXXII.  De  Bonifacio  papa  qui  impetravit  a  Foca  Ce$are  pantheon. 

XXXIII.  De  $ancto  Columbano  et  alii$  $ancti$. 

XXXIV.  De$ancto  Amando  et  beata  Rictrude  et  de  edificatione  mona$terii  $ancti  Bertini. 

XXXV.  De  prima  con$ecratione  templi  $ancti  Petri  atque  beatas  Marie  Oudenburgen$i$  a  $ancto  ijr$man 
emscopo. 

XXXVI.  De  destructione  vilte  Oudenburgen$i$  ab  Atthila  rege  et  quomodo  come$  Flandria  Brvgen$ibu$  tribtut 
lapide$  murorum  destructorum, 

XXXVII.  De  $ancto  Vinnoco  fitio  regi$  Britannice  aui  in  Sithiu  mona$terio  monachu$  eficitur. 
XXXVUI.  De$andti$  Etigenio^  Wamregi$ilo^  Leoaeaario^  Amato  et  Phitiberto  abbate. 
XXXIX.  Qualiter  Heremaru$  dedit  $ancto  Vinnoco  \Voormhout.  Item  de  Beda  pre$bytero, 
XL.  J  De  obitu  $anctorum  Bertini^  Ur$mari  et  Vinnoci. 

XLI. 

XLII.  De  Beata  Maria  Magdatena  et  de  aenealogia  Puppini,  regi$  Francorum. 

XLUI.  De  Karlomanno  qui  nitebatur  toUere  o$$a  eaneti  Benedicti  ab  eccle$ia  Floriacen$i. 

XLIV.  Quomodo  Karolu$  rex  $tudium  quod  erat  Rome  tran$tutit  Pari$ii$. 

XLV.  De  Lidricoprimo  Pore$tario  Flandri(B, 

XLVI. 

XLVII.  De  bello  quod  ge$tum  e$t  %n  RonciavaUe, 

XLvni. 

XLIX.  De  obitu  Karoli  magni,  imperatori^  Romanorum. 

Lr. 

LI.  Qualiter  corpu$  $ancti  Vinnoci  de  Woormhout  ad  Sithiu  tran$ferturpropter  metum  Danorum. 

Lll.  Qualiter  Balduinus  Calvus  con$truxit  Bruggiam  de  lapidibus  ville  Oudenburgensis, 

Llll.  De  constructione  ordini$  Cluniacen$i$  et  de  glorio$a  relacione  corpori$  $atteti  Winnoci  de  Siikiu  ad 

Berga$, 
L1V.  De  Otthone  imperatore. 
LV. 

LVI.  Quomodo  corpora  sanctorum  Richarii  et  Walerici  reducta  sunt  tit  mona$teria  $ua. 
LVll.  Quomodo  Balduinu$y  comes  Flandrie^  invasit  castrum  quod  vocatur  Valenchiana$y  et  de  obitu  Bugomif 

regis  (rancorum, 
hym.  Quomodo  Dani  inva$i  $unt  Angtiam  et  di  obitn  Otthonis,  duct$  Brabancie» 


i517  CHROMGON  ALDENBURGENSE  MAJUS.  m% 

LIX.  Ik  Balduino  coanomento  pulcra  barba. 

LX.  Qualiter  Dani  obsederunt  Caniuariam  in  Anglia, 

LXI.  De  inaudito  miraculo  quod  contigit  in  Saxonia. 

LXil.  Quomodo  basilica  quodani  ligno  condita  corruit  cc  postea  Oudenburgeni^es  novam  ceperunt  tdificare  in 

honore  sancti  Petri,  principU  apostolorum, 
LXlll.  De  obitu  Leonis  pape  et  de  consecratione  nove  ecclesie  sancti  Petri  in  Oudenburch^  nec  nm  de  constnh 

ctione  ecclesie  Watinensis, 
LXIV.  Quomodo  Conon,  camerarius  Flandrie  et  Haseeca,  ejus  uxor,  contulerunt  sancto  Arnulpho  ecclesiam 

sancti  Pelri  in  Oudenburch  quam  tenebant  in  feudum,  etc. 
LXV.  ^Deobitu  sancti  Arnulphi  et  quomodo  monachi  sancti  Medardi  nitebantur  clam  aperire  tumuium  et 

furari  corpus. 
LXVI.  De  consilio  celebrato  per  Urbanum  papam  apud  Claremontem  et  quomodo  Afjligemienses  ingressi  sunt 

monasterium  sancti  Andree  juxta  Brugis. 
LXVIl.  De  constructione  domus  Cisterciensis, 
LXVIII.  De  translaiione  corporis  sancti  Nicholay  et  auomodo  Robertus,  comes  Flandrie  finitit  titam  suam 

super  pontem  Meldensem  equitando. 
LXIX.  De  fondatione  numasteriorum  ClarevaUiSf  Pontiniaci  alque  Morimundi,  ordinis  cistercienses  et  de 

Balduino  comite  Flandrie  cognomento  Hapkin. 
LXX.  De  gloriosa  elevacione  corporis  sancti  Arnulphi,  episcopi  Stiessionensis. 
jLXXl. 

LXXH.  Ordo  tempiariomm  incepit  et  ecclesia  sancti  Winnoci  constructaest. 
LXXIII.  De  Karoio  comile  Flandrie  Brugis  occiso. 
LXXIV.  Depietate  Theobaldi,  comilis  Campanie  et  Blesensis. 
LXX.V.  Gesta  Hariulphi  abbatis  rrionasterii  sancti  Petri  Oudenburgensis  contra  abbatem  et  co^ventnm  mona-^ 

sterii  sancti  Medardi  Seussionensis  Rome  in  preseutia  Innocentii  pape. 
LXXVI. 
LXXVII. 
LXXVIII 

LXXIX.  De  consilio  generali  Remis  celebrato  tempore  Eugenii  pape. 
LXXX.  De  obitu  diversorum  episcoporum  et  abbatum  in  Francia.  Item  epistola  Adrianipape  ad  Frederi^um 

imperatorem  atque  rescriptio  Frederici  ad  Adrianum  papam. 
LXXXI. 

LXXXII.  De  Frederico  imperatore  et  Theodorico  comite  Flandrie. 
LXXXlll.  De  fundacione  monasterii  de  Thosan  et  de  translatione  sancti  Folquini. 
LXXXIV.  De  Philippo  rege  Francorum  et  Philippo  comite  Flandrie  transcendentibus  ad  terram  Bonctam* 
LXXXV. 
LXXXVI. 

LX XXVII.  De  Henrico  imperatoreet  obitu  Celestini  pape. 

LXXVIII.  De  bellis  intestinis  in  Westflandria  etquo  anno  ordo  fratrum  predicatorum  incepit 
LXXXIX.  De  consilio  generali  Lateranensi  celebrato  tempore  Innocentii  pape. 
XC.  9  De  elevationepreciosi  corporis  sancti  Thome  Cantuariensi$  et  deconfirmatione  ordinis  fratrum  VaUis 

scolarium. 
XCI.  De  gloriosa  translatione  sancti  Oswaldi  regis ,  Idaberghe  virginis  et  sancte  Lewinne  virginis  et  «iicr/h- 

ris,  item  de  adveniu  romani  cardinalis  in  Gailia. 
XCll.  Quomodo  Ludovicus ,  rex  Francie,  acquisivit  spineam  coronam  Domini  et  de  dispersione  scolarium 

Parisiis. 
XCIII.  De  cruce  signatis  contra  incolas  liereticos  de  Breem  et  de  gloriosa  translatione  beati  Bertini  abbatis. 

liem  epistola  imperatoris  Frederici  ad  cardinalem. 
XCIV.  Qualiter  Petrus  de  Brena^  templarius  eximius,  in  partibus  uUramarinis  scripsit  Henrico.archiepiscopo 

Remensi. 
XCV.  De  obitu  Johanne  comitisse  Flandrie  et  de  Margareta  ejus  sorore. 
XCVl.  Quomodo  Innocentius  papa,  ceiebrato  consilio  apud  Lugdunum  GaUie,  excommunicavit  et  anathema- 

tisavit  imperatorem  Fredericum. 
XCVH.  De  confirmatione  ordinis  fratrum  penitentie  qui  valgariter  fratres  ae  sacco  nominantur, 
XCVIII.  De  pace  facta  Parisiis  inter  re^em  Francie  et  Anglieet  de  consecratione  ecclesie  de  Dunis. 
XCrX.  Epistota  Petri  regis  Arragonensts  ad  dominum  Karolum  regem  Sgcilie  et  rescriptio  ipsiusdomini  Ka- 

roli  predicto  Petro  regi.  litm  epistola  domini  Martini  pape  ad  dominum  Karolum,  regem  Sycilie. 
C.  De  obitu  Martini  pape. 

CI.  Quomodo  Soldanus  Babilonie  cepit  civitatem  Aecharon. 
CII.  Quomodo  Guido,  comes  Flandrie,  desponsavit  fiUam  snam  Philippam  pUoregis  Anglie,  ex  qua  remulte 

guerre  processerunt. 
Clfl. 

CIV.  Bellum  Curtracense. 
CV. 
CVI.  Quomodo  Johannes,  dux  Brabancie,  ventt  ad  exercitum  Flamtngorum ,  suadens  ets  pacem  expetere  a 

rege  Francie. 
Cyil.  Quomodo  templarn  per  totum  regnum  Francie  capiunturf  puniuntur  et  comburuntur. 
CVIII.  Quomodo  Philippus,  rex  Francorum,    indignatus  est  eo  quod  comes  Flandrie  distuUrat  sibi  facere 

homagium  per  octo  annos. 
CIX.  \Q  De inundatione  aquarum  in  augusto ;  unde  secuta  est  maxima  caristia  omnium  rerum. 

CXI.  Demaxima  persecutione  leprosorum  per  lotumregnum  Francie,  etde  obitu  Robcrti,  comilis  Flandrie, 

ipris  tumulato. 
CXII.  Quomodo  Ludovicus^  comes  Flandrie,  dedit  avunculo  suo  dominium  aquoB  in  Slusa,  unde  magna  dis-- 

sensio  orta  est. 
OXIII.  Quomodo  populares  Flandrxe  insurgunt  adversut  magnates  scabinos  et  curaiores  casteUaniarmn, 
CXIV.  ^ 


1519  APPENDIl  At)  HARIULFUM.  I5S0 

.  CIT.  Quomodo  rex  Francie  PiUtipms  venit  in  auxilium  comitis  Flandrie  Ludotici  et  factum  esi  beiium  apud 

Caslelum  in  vi^ilia  beati  Bartholomei  apo$toli, 
CXVl.  De  Ludovtco  de  Bavaria  imperatore. 

CXVll.  De  var\i$  processionibus  contra  antipapam  et  Ludovicum  de  Bavaria, 
CXVHI.  Quaiiter  Alphonsius,  rex  Hyspanie,  sive  CasuUe,  magnam  guerram  et  diutinam  cotUra  Sarracemoi 

tenuit. 
CXIX.  Epistola  quam  Caliphes  de  Baldac  misit  Garbo  regi  ut  destrueret  totam  terram  Christianorum, 
CXX.  De  controversia  inter  Yprenses  et  Poperingemes,  Item  de  confederatione  Flamingorum  cum  rege  Au" 

glie  ex  quo  processit  bellum  de  Cressy. 
CaXI.  Quomodo  Ludovicus  comesy  filius  Ludovici  Nivernensis^  venit  in  Fiandriam^  tractatumaue  de  fMtrt' 

monio  ineundo  cum  filia  retfis  Anglie,  quod  renuit ;  sed  accepit  sibi  in  uxorem  fiiiam  ducis  Brabancie. 
CXXll.  De  pace  et  concordia  tnter  Ludovicum,  comitem  Flandrie,  et  reaem  Angiie  facta  apud  Dunlierke. 
CXXIII.  Qtwmodo  tres  stalus  obtuterunt  Johanni,    regi  Francie  XXX^a  miUia  armatorum  ad  stutinendam 

guerram  suam  in  Normania  et  qtiomodo  rex  intravit  secrete  castrum  RothomagensCf  uiuie  oritur  belium, 

ubi  Johannes  rex  captus  est  cum  muUis  nobiUbus. 
CXXIV. 
CXXV.  De  discordia  inter  Ludovicttm,  comitem  Flandrie  ct  Wenceslaum,  ducem  Brabancie,  pro  viliaMech' 

linie  et  de  treugis  inter  reges  per  totam  Franciam. 
CXXVI.  De  confirmatione  pacis  inter  reges. 
CXXVII. 
CXXVIll.  W  Quomodo  Bertrandus  Claykin  duxit  exercitum  in  Hyspamam  et  ibidem  captus  est  cum  aliis 

muliis. 
CXXIX.  De  matrimonio  contracto  inter  PhiUppumf  ducem  Burgundie  et  Margaretam^  comitissam  Flandrie 
CXXX.  Quomodo  Bertrandus  Ctaykin  cepit  plures  viUas  et  oppida  in  Pictavia. 
CXXXI.  De  obitu  Eduardi,  regis  AngUe  el  de  adventu  KaroH^  regis  Bohemie,  imperatoris,  ad  regem  Francie, 

qui  eum  ullra  modum  honorifice  suscepit. 
CXXXII, 
CXXXUI.  De  obitu  Iwregorii  pape  et  de  discrepatione  electionis.  Item  de  comotione  Gandensium  contra  Ii- 

dovicum^  comitem  Flandrie. 
CXXXIV. 

CXXXV.  Quomodo  pax  facta  inter  comitem  Flandrie  Gandenses  iterum  turbare  incepit. 
CXXXVI.  QuaUter  comes  Flandrie  abiit  in  Franciam  deprecando  regi  Karolo  atixiUum. 
CXXXVII. 
CXXXVIII.  De  Utteris  missis  a  rege  Angiie  quod  breviter  succurreretGandensibus.  Itemde  obiiu  comitis  Lv- 

dovici  et  de  successione  ducis  Burgundie  PhiUppi. 
QXXXIX.  Depace  tractanda  inter  PhiUppumy  ducem  Btirgundie,  comitemque  Flandrie  et  Gandenses. 
CXL.  Quomodo  PhiUppus,  dux  Burgundie ,  fiamingos  suos  subditos  ad  obedientiam  pape  Ciementis  tariis 

viis  incUnare  nitebatur. 
CXLI.  De  profectione  Johannis  Nivernensis  versus  Httngarium  ubi  captus  fuit. 
CXLII.  Quomodo  Ricardus,  rex  AngUe,  paravit  expediiionem  ad  Ibernienses. 
CXLIII.  Quomodo  Henricus  de  Lancaistre,  veniens  ex  Normannia,  intravit  Angtiam,  eapiendo  ptures  villss, 

spoliandoque  Ricardum  a  suo  regno. 
CXLlV.  CXLV.  CXLVI.  CXLVII. 
CXLVIII.  De  morte  Ricardi,  regis  AngUe. 
CXLIX. 

CL.  De  gestis  Francorum  Jherusaiem  exvugnqntium. 
CLI.  De  conjurata  pace  Francorum  apua  Claremontem.   Jtem  de  primo  profectu  christianorum.  Item  profe- 

ctio  comitum ;  ia  est  Roberti  Normannie^  Roberti  Fiandrie  et  Stephant  Blesensis.  Item  de  adtpentu  Frast- 

corum  ConstantinopoUm. 
CLll.  Quomodo  Franci  Nicenam  civitatem  obsederunt.  Item  de  divisione  cliristianorum  \^  et  de  tradiHam 

Nicene  civitatis.  Item  qualiter  Turchi  cliristianos  infestant.  Item  de  vicloria  chrisHanamm  et  de  muerie 

Turchorum. 
CLUI.  Quemodo  christiani  Antiochiam  obsiderunt ;  item  de  Francorum  incommodo  apud  AnHoekimn.  Item 

de  fame  et  inopia  christianorum, 
CLIV.  De  angeiica  admonitione  et  de  traditione  Aniiochie.  Item  de  adventu  regum  paganmsm  apud  Amw- 

chiam. 
CLV.  De  sermone  Podiensis  episcopi  et  fuga  Blesensis  comitis.  Item  de  visione  angelica. 
CLVI.  Nomina  francorum  principum.  Item  nomina  Persarum.  Item  numerus  Persarum  exereilus.  Itemis 

ftiqa  Tvirchorum  et  victoria  gloriosaque  ditacione  christianorum.  Secundum  beiium  Antioclue. 
CI.VII.  De  obitu  Podiensis  episcopi.  Item  de  contencione  iancee  invente  in  Antiochia. 
CLVIII.  De  obsidione  Jherusalem.  Item  quibus  virtutibus  urbs  sancta  sit  ornata. 
CLIX.  Quomodo  muros  civitatis  Jherusalem  christiani  ascenderunt. 
CLX.  QuaUter  comes  Normanie  destruxit  muros  civitatis  una  cum  suis. 
CLXl.  Qtiomodo  christiani  intraverunt  civitatem  Jherusalemeuntes  ad  sepuicrum  Domini.  Item  quomodoclai' 

stiani  obviam  ad  preUum  proficiscuntur  regi  Babitonie  cum  exercitu. 
CLXII.  Quomodo  christiani  interfecerunt  hereticos.  Item  quaUter  Dambertum  in  patriarcham  eiegermni.  Item 

quaiiter  Boamundus  captus  fuit. 
CLXIII.  De  obitu  Godefndiy  regis  Jherusalem  et  de  successione  Balduini^  fratris  ejus.  Item  qualiur  BMn- 

nus  ordinavit  beUum  contra  furchos.  Itemquomodo  Balduinus  cemes  fuit  receptus  in  Jkermsakm. 
CLXIV.  Quomodo  amisso  lumine  timor  et  tremor  invaserunt  christianos. 
CLXV.  Quomodo  patriarcha  fecit  sermonem  populo  Dei.  Item  quomodo  luctus  christianorum  vertiiur  in  goff 

dium. 
CLXVI.  Quomodo  rex  Balduinus  obsedit  Assur.  Item  quaiiter  rcx  Babilonie  proposuit  exiirpare  FrWM. 
ClXVII.  Quatiier  rex  Baiduinus  obtinuit  victoriam.  Itemquomodorex  BaiduintsspersolvitvoiU  in  JkefS9lem. 
CLXVUI.  QuaUter  rex  Babilonis  obsedit  civitatem  Ramulam,  Iiem  septimum  beltum  Romanie. 
CLXIX. 
CLXX.  13  QuaUier  rex  Bulduinus  reccptns  esl  Joppe.  Item  de  obsidione  apud  Thoiomoidam. 


I^il  GHRQNiCQN  ALDEN9URGENSE  MAJUS.  IBSt 

GL1X1.  Qualiter  urbs  Jherusalem  commista  fuH  chrittianU.  lUm  d§  obitu  Raymundi  comitit.  lem  de  emtT' 

citu  babilonico,  * 

CLXXll   Qualiter  patriarcha  ad  bellum  bajulavit  crueem  dominicam,  Item  de  terre  motu  qui  contigit  in  iliit 

diebus. 
CLXXllL  Genealogia  francorum  regum,  qui  orti  tmn$  de  ttirpe  Pariditj  videlicet  Pttamiet  Antenorit 
CLXXIV,CLXXV,  CLXXVI,CLXXVIL 
CLXXVin.  Genealogia  comitum  Fiandrentium  et  teq. 
CLXXIX. 

CLXXXVL  Deevitcojnt  tub  romano  pontificey-qui  nontunt  in  alicujut  provincia  conttituti  et  teq. 
CLXXXVIL 

CXCf .  Numerut  et  nomina  tummorum  pontificum. 
CXCU. 

CXCIII.  ^omina  et  numerut  epitcoporum  Tomacentiun^, 
CXCIV.  Nomina  et  numerut  comitum  Flandrentium, 
CXCV.  Numerut  et  nomina  Romanorum  imperatomm. 
GXCVI.  Numemt  et  nomina  regum  Francorum. 
CXCVII..       . 

''  CXCV1II,  Genealogia  tancti  Arnulphi  episcopi  et  confettorit  et  genealogia  beati  WinnoH^  abbatit. 
CXCIX.  Numerus  et  nomina  abbatum  istius  monastern  et  de  eorum  regimine. 


INCIPIT   PROLOGUS 

TERCU  LIBRI  CHRONODROMONIS ,  ID  EST  GURSUS  TEMPORUM  SUPRA  QUARTAM  PARTEM  (8«). 


14'15  Morisest  imbecillium.  minima  quayis  ex  A  lat»  Vmxim  inopiam  gracia  relevet,  variam  teuiporift 

sarcina  premi,  eoque  facilius  ferre,  quo  propius  ter-  molestiam,  mentis  stabilitas  regulet  et  precipue  ope- 

minus,  fmisque  laboris  arridet.  Solentque  longum  ac  ris  intenti  completio  et  eorum  que  iu  ipso  contiueii- 

laboriosum  Iter  agentes,  non  solum  aiiquando  subsi-  tur  utilitas  legentibus,  audientibusque   proficiat; 

stere  cum  plus  quam  medium  peregerint,  sudores  de-  riparumque  et  fere  nichil  fecisse  viderer,  meritoque 

tergcre,  corpusleviare,auramcaptarelevem  etsitim  dendus,  si  veterum  huc  usque  moiimina,  actus  at- 

poculis  sedare»  verum  etiam  in  terglai  retrorsum,  fa-  que  gestamina  et  ea  que  horum  temporibus  accide- 

cie  versa,  jam  acta  metiri  spacia,  et  totum  quod  re-  rint  annali  supputacione  distincta  recuderim  et  me- 

siduum  est  itineris,  modici  laboris  pro  termiMi  gau-  dio  fere  gradum  Ogens  in  studio,  uti  laboris  apo- 

dio  reputantes,  indefesse  peragere.  Quod  cum  pau-  stata,  inclyta  regum  Francorum,  Anglorum,  Jhero- 

lulum  roecum  ipse  revolverem,  trium  jam  partium  solymorum  et  precipue  Romanorum  imperatorum, 

insuflicieiitis  et  ut  timeo  minus  utilis,  compilationis  eorum  videlicet  qui  nobili  Francorum  (niagno  au- 

labore  peracto,  qua  Cursus  temporum,  reruroque  tbore  Caroio)  puliularunt  ex  sanguineducum,coun- 

gestarum  in  ipsis  ordinem  \Q  et  hominum  actus  tum,  ceterorumque  virorum  illustrium  tempora  post- 

iiiustrium,  doctorumve,  singulis  suis  quibus  evene-  tergans  et  actus  et  presertim  ea  que  presentibus 

nmt  annis,  a  mundi  exordio,  per  quatuor  scilicet  B  vicinatemporibusevenerunt  inAngiia,Franciaetpo- 

miliium  annorum  septingentorum  sexaginta  trium,  tissime  Fiandria,  cujus  incola  censeor,  quorum  pei- 

usque  Verbi  humansti  octingentesimum  primum  di-  plurium  scril>endi  gracia  stiium  assumseram ,  ceca 

stinguens  concluserim,  quarte  profecto  sed  ultime  putarem  oblivione  17  calcare  et  non  pocius  couti- 

prohemialis  disposicionis  ordini  tento  continuatio-  nuato  compilacionis  ofBcio,  usque  presens  in  evuui 

nis  stilum  inGxurus  consederam'.  Et  ecce  pregustati  scripto  tenus  exarare.  £t  si  non  omnium,  salteni 

tediosa  laboris  nimietas,  virium  mearum  defectuosa  horum,  quorum  exemplaria  viderim,  e  quibus  satis 

debiiilas  et  frequentium  impedimentorum  ex  tem-  amplam  rerum  gestarum,  si  velim,  possem  enucle- 

poris  qualitate  me  distrahentium  impetuosa  varie-  are  materiam :  ut  sunt  egregiorum  virorum  opuscu- 

tas,  nec  non  exemplarium  er  quibus  precipue  ma-  la,  videlicet :  Sigeberti  Gemblacensis,  Pauii  Constan- 

teria  compilandorum  emergeret  excerpenda  discors  tinopolitani,  Vincentii,  Martini,  Willelmi  Malesbe- 

et  penuriosa  paucitas,  vix  stilum  ab  ulteriori  pro-  riensis,  JohannisBocatiietejusquinovellam  quam- 

gressu  inchoati  operis  atque  labore  mentem  servas-  dam  compilacionem  edidit,  que  Imago  speculi  vo- 

sent  inertem,  nisi  confestim  animadverterem  quie-  catur  et  si  que  plara.  His  ergo  meam  consolatus 

tem  corporis  inimicam,  torporis  matrem  et  ingenii  amentiam,  quarte  parti  et  ultime  copulande  cala- 

hostem  fore,  mequeprofectooperispropositimetam,  G  mum  libens  inlixi,  hanc  usque  presensin  evum  (ju- 

finemque  (si  gracia  detur  Pneumatis  almi)  e  vicino  vante  gracia  divina)  per  annos  sexcentos  et  amplius 

possepertingere,  dum  laboris  tedium  diligencia  pel-  coraplendo  du;:turu8. 

(W)  Hunc  Proloi^um  exscripsi.ex  Brandone. 

Explieit  Prologut. 


45^ 


APPENDIX  AD  HAHIULFUtf. 


t5» 


CHRONICON. 


18*19  ^^QO  Domini  DCCC ,  anno  vero  Karoli,  A  etiam  auream  diademaii  conTingentes  cathedre  ao- 


regis  Francorum,  XXX"  tercio  Romani,  qui  ab  im- 
peratore  Constantinopolitano  jam  diu  animo  desci- 
verant,  nunc  accepta  occasionis  oportunitate  quam 
mulier  cicecato  imperatore  Constanlino  filio  suo  eis 
imperabat,  uno  omnium  consensu,  Karolo  regi  im- 
peratorias  laudes  acclamant,  eumque  per  manus  Leo- 
nis  pape  coronalus ,  Cesarem  et  Augustum  appel- 
lant.  Puppinum  vero  Glium  ejus  regeni  Italie  ordi- 
natum  coUaudant.  Amymurlin ,  rex  Persarum ,  Ka- 
rolo  imperatori  eleplianlem  et  multa  munera  mittit. 
Barchinona  capilur.  In  Italia  quoque  Theate  civitas 
capitur  a  Francis.  Sanctus  Salvius,  archiepiscopus, 
veniens  ab  Aquitania  ad  fiscum  Valentianas,  a  Vui- 
nigardo,  filio  Cerardi,  procuratoris  ipsius  fisci  mar- 


ree  super  quam  sedebat,  ne  caput  defuncti  decide 
ret  affigentes,  sentem  quoque  aureum  quod  21  ^o* 
mani  ei  fecerant,  ante  faciem  ejus  stataentes ,  ar- 
cum  lapideum,  in  quo  sepultus  erat,  aromatibus  pr^ 
ciosis  replentes ,  moiiumentum  strenue  sigiUanlet 
clauserunt.  Obiit  autem  anno  Domini  dccc»»  xiif , 
xiiij  ki«  Februarii. 

807. 
Karolus  imperator  Aquisgrani  balnea  aqua  catida 
et  frigida  temperata  seduie  preuavit  et  ecclesiim 
beate  Marie  rotundam  quam  ibi  edificaverat  auro  et 
argento,  cuuctisque  ornatibus  ecclesiasticis  deceo- 
ter  ornavit,  veterisque  et  novi  testamenti  hisloriaui 
in  ea  depingi  fccit  et  palatium  simiiiter,  quod  ibi 


tirisatur  et  super  corpore  ejus  requirendo  Karolus  B  edificaverat,  ornavit,  omnia  bella  que  in  Hyspania 
magnus  imperator  tertio  divinitus  20  admonitus, 
eorpus  quidem  inventum  bonorifice  sepelivit.  Inter- 
fectores  autem  ejus  gravi  pena  multavit,  nec  tamcn 
pro  hoe  in  eos  ultio  Dej  cessavit. 

Karolus  imperator  et  rex  Francorum  per  omne 
imperhim  suum  legatos  ad  faciendum  judicium  et 
justitiam  comitis  dirigit  et  legis  capitula  viginti  tria 
instiluil.  Moguntie  pons  quingentorum  passuum  lon- 
gitudinis  (rans  Rbenum  quem  Karolus  imperator  per 
decem  annos  ingenti  labore  de  ligno  construxQrat, 
ita  ut  perpetuo  durare  posse  videretur,  ita  in  tribus 
horis  conftagravit  ut  ne  una  quidem  hastula  super 
aquam  remaneret.  Karolus  imperaior  filio  suo  Lu- 
dovico  coronam  imperialem  imponit.  Karolus  im- 
perator  per  totas  Calias  consiUo  super  statu  eccle-  ^ 
siarum  ab  episcopis  celebrari  edicet.  Unum  fuit  Mo- 
guncie,  alterum  Remis,  tercium  Turonis,  quartum 
Cabilonis  et  quintum  Arelati. 

De  obitu  Karoli,  anno  x^lvj. 

Karolus  imperator  gloriosus,  regno  et  impcrio 
suo  ampliato  et  pacato,  statu  quoque  ecclesie  sancte 
et  religiose  ordinato,  anno.  regni  sui  xlvj^*,  porro 
imperii  sui  xiij^  moritur  et  sepelitur  Aquis ,  anno 
ctatis  sue  Ixxij".  Qui  pro  magnitudine  operum  agno- 
minatus  est  magnus.  Post  quem  Ludovicus ,  fiiius 
ejus,  imperat  annis  xxvj.  In  archivis  beati  Medardi 
Suessionis  de  sepultura  ejus ,  cum  essem  juvenis, 
quedam  legi,  sed  sensum  non  latinitatem  retiRui. 
Ibi  interfuif  Leo  papa  cum  proceribus  romanis,  multi 
etiam  episcopi  et  archiepiscopi ,  duces  et  comites, 
abbates  eiiam  et  alii  innumeri.  Corpus  imperatoris 
detuncti  vestibus  imperialibus  ct  festivis  induentes, 
auream  coronam  capiti  imposuerunt.  Deinde  super 
cathedram  quasi  vivum  et  Judicem  sedere  fecerunt  et 
Buper  genua  ejus  textum  quatuor  cvangclistarum, 
aureis  lilteris  scriptum,  collocaverunt,  quem  dextera 
manu ,  sinistra  vero  sceptrum  tenebat.  Catenulam 


gesserat  et  etiam  VH  artes  liberales  roiro  modo  M 

fecil  depingi. 

809. 

Puppmus ,  fiUus  KaroU  magni ,  rcx  Italie ,  Vene- 
ciam  bello  subigit  et  non  multo  postea  Mediolani 
obiit  et  Karoius  imperator  Veneciam  Nichephoro 
Constantinopolitanorum  imper;itori  reddidit. 
817. 
Turpinus  archiepiscopus  Remeusis  Obiit.  S^n- 
ctus  Folquinus  Tornacensis  fit  episcopus. 
819. 
Ludovicus  imperator  Brittones  sibi  subigit. 

m, 

Elevatio  Sancti  Ursmari  confessoris  celebratcr. 

825. 

Flandrie  comite  Ingelramno  mortuo  ac  apiid  Har- 

lebeck  sepulto,  succedit  ei  Audacer,  filius  ejus,  g«- 

bernavit  annis  xiij. 

827. 

Balduinus,  abbas  sancti  DyonisU  sacrique  pabti 
archicapellanus ,  Romam  mittens .  a  papa  Eugeail 
sancti  Sebastiani  niartyris  corpus  accepit  et  Sues- 
sionis  in  basilica  sancti  Medardi  coUocavit. 
828. 

22  Corpora  Marcellini  et  Petri  matymm  de  Rooia 
sublata  et  in  Franciam  translata,  muUis  signis  cla- 
rlficata  sunt.  Corpus  etiam  sancti  Gregorii  pape  »i 
urbem  Suessionis  translatum  esse  dicitur. 
852. 

Ludovicus  imperator  adversantes  sibi  alios  exiih 

ctoravit,  alios  bonis  privavit,  alios  exiliavit  ac  per 

hoc  filios  et  optimates  suos  magis  contra  se  exacer- 

bavit. 

833. 

Ludovicus  imperator,  a  suis  desertus  ac  proditos 

et  in  potesiatem  filiorum  redactus,  episcoponvn  j'J- 

dicio  arma  deposuit  et  ad  agendam  peniientiam  i»- 

chisus  est. 


i 


im 


835. 


CHRONICGN  ALDENBLRGENSE  IL\JUS. 
A 


im 


881. 


Ludovicus  iroperator  statuit,  monente  Gregorio 
papa  et  omifibus  episcopis  asftistentibus,  ut  in  Gallia 
et  Germania  festivitas  Omnium  sanctorum  in  kl*  no- 
vembris  celebrarelur.  Reliquie  Yiti  martiris  a  Pa- 
risius  ad  Corbeiam  Saxonie  transferuntur.  Unde  ipsi 
Franci  testati  sunt  quod  ab  illo  tempore  gracia  Fran- 
corum  translata  sit. 

837. 

Normanni  Gallias  graviter  infestant.  Dordracum 
vastant,  Andworpiam  et  Witlant,  emporium  situm 
juxta  ostium  Mose  fluminis,  incenderunt.  A  Freso- 
nibus  tributum  accipiunt.  Illi  Noimanni,  origine 
Dani  fuerunt  et  dicti  sunt  Normanni  quasi  septen- 
trionales.  Audacer  III>  Fiandrie  23  comes  morituf 


Baiduinus  calvus ,  comes  Flandrie ,  oppidum  de 
Brugis  in  Fiandria  construit  et  loiiens  lapides  de 
Oudenborg  villa,  quam  quondam  Atlbila,  rex  Hun- 
norum,  destruxit,  inde  oppidum  Brugis  munivit. 
Transtulit  quoque  corpus  sancti  Donaciani  de  civi- 
tate  Remensi  in  villam  Brugeusem,  uhi  nunc  recon- 
ditum  cum  honore  recolitur 

m. 

Godefridus  et  Sigifridus ,  reges  Nortmannorum, 
cnm  inestimabili  multitudine  juxta  Mosam,  in  loco 
Haslon,  consederunt;  Leodium,  Trajectum,  Tungris, 
Coloniam  Agrippinam,  Hemnacum  adjacentibus  ca- 

stellis  coniburunt.  Aquis  in  palacio  equos  stabulan- 


et  apud  Harlebeck  sepelitur ;  cui  successit  Baldui-  B  les.  oppidum  et  palacium  incendunt.  Sacri  ordlnis 


nus  cognomento  ferreus,  filius  ejus.  Hic  Flandriam 
gubemavit  annis  xl. 

862. 

Judith,  filia  regis  Francorum  Karoli  calvi,  Silva- 
nectis  rapitur  a  Baiduino  ferreo,  comite  Flan- 
drie. 

m. 

Floruit  hiis  temporibus  sanctus  Odo  Cluniacensis 
cenobii  fundator. 

878. 

Ludovicus,  filius  Karoli,  cognomento  Baldus  mo- 
ritur  in  Compendio  palatio;  fllii  ejus,  Ludovicus  et 
Karlomanus,  regnum  ejus  inter  se  diviserunt.  Nort- 
mannorum  plus  quam  Y  millia  a  Ludovico  et  Fran- 
cis  in  Gallia  cesa  sunt. 

879. 

Balduinus,  Odacri  fllius,  cognomento  ferreus,  ge- 
ner  supradicti  Karoli  calvi  et  comes  F!aLdrie  obiit. 
Cui  succedit  filius  ejus,  Balduinus,  cognomento  cal- 
yus.  Hic  duxit  Eltrudem,  filiam  regis  Elgeri  Anglie, 
ex  qua  genuit  Arnulfum  magnum ,  restauratorem 
Blandiniensis. 

880. 

Dani  seu  Nortmanni  famosissimum  Aquisgrani  pa- 
lacium  cremant  el  Coloniam  Agrippinam  cum  mo- 
nasteriis  et  palaciis  regni,  villas  quoque ,  habitato- 
ril-us  interfectis ,  igne  cremarunt.  Nam  precedenti 
'  anno  civitatem  24  Atrebatum,  Cameracum,  Toma* 
cum  et  omnia  monasteria  drca  fluvium  Scaldum  et 
fluvium  Yscart  destruxerunt ,  incenderunt ,  accolas 
autem  terre  aut  captivarunt  aut  occiderunt, 

Anno  835.  Compilator  Aldenburgensls  eadem  ba- 
bet  ac  Brando,  sed  aliis  verbis;  videntur  hausisse 
eodem  fonte 

Anno  853.  Uterque  exscribit  fabulam  Joannse  pa- 
pissae  ex  Martino  Polono.  Idem  fecerunt  ad  annos 
845  et  m. 

Anno  856.  Brando  enumerat  opera  Rhabani  Mauri, 
de  quibus  nonnuUa  ad  verbum  inserta  lego  MS. 
Aldenb.  an.  825. 

Annu  861.  Brando  adnotat  Witius  ex  quo  des- 
cripsit. 

Anno  862.  Brando  evolvit  quod  adnotat  Alden- 
burg  Brando  indicat  ex  G€$ti$..,. 


ministri  in  utroque  sexu  ubi  poterant  oportunius 
latebant,  et  sanctorum  corpora  et  pignora  locis  tu- 
cioribus  absconderunt. 

887. 

Karolus  imperator  et  rex  Francorum ,  cum  Nort- 
mannos  a  Francia  nequiret  expellere,  tandem  facto 
federe ,  concessit  eis  regiones  que  er ant  ultra  Se- 
quanam,  quarum  incole  contra  se  rebellabanl ;  que 
prius  Francia ,  a  Normannis  est  Normannia  deno- 
minata. 

888. 

Monasterium  sancti  Bertini  tempestaie  dejeclum. 
880. 

25  Rodulphus,  comes  pagi  Cameracensis,  frater 
C  Balduini,  comitis  Fandrensis,  in  natura  commotus 
propter  castella  ab  Odone  rege  sibi  ablata  ,  sancti 
Quintini  et  Perona  dum  depredarinon  cessat,  abba- 
ciam  sancti  Quintini ,  ab  Heriberto  comite  in  bello 
occiditur.  Balduinus,  comes  Flandrensis,  invasit  ci- 
vitatem  Atrebatum  et  castrum  sancti  Vedasti  sed 
sub  celebritate  amisit.  Postea  Odo  rex  venit  ad 
quoddam  castrum  fluvium  Ysam,  quod  Fera  dicitur, 
ibique  graviter  infirmari  cepit.  Obteslatusque  est  ut 
Karolum  in  regno  susciperent,  mortuusque  est  ibi 
kal :  januarii ;  corpus  autem  ejus  est  delatum  apud 
sanctum  Dyonisium ,  ibique  honorifice  sepullum. 
892. 

Normanni  Parisius  expugnare  non  valentes,  Bur- 

D  Anno  880.  Hocce  anno  refertur  a  Brandone  mors 
Ludovici  baldi,  quae  ab  Aldenb.  anno  878  ponitur. 
Etiam  aliter  Aldenb.  narrat  invasionem  Danorum, 
quam  Brando  refert  anno  882.  Ad  hunc  annum  880, 
Ald.  ponit  translationem  Calixti,  quam  Brando  figit 
ad  annum  884. 

Anno  885.  Martinus  H  prsesidet  secundum  AI- 
denb.  Brando  ipsum  prxsidere  facit  anno  886. 

Anno  888.  Brando  Agapetum  H  pontif  mnx.  pouit; 
Aldenb.  eodem  anno ,  tanquam  pontif.  citat  Adria- 
num  Ui ,  de  quo  Brando  ad  an.  889 ,  prxtermissis 
quae  Aldenb.  dicit  de  Monast.  Bertiniensi. 

Anno  892.  Cfr.  Ald.  cum  Brandone  ad  an.  891 
et  conslab''t  ur.um  ex  alio  non  sumpsisse  quae  uac : 
ratilur. 


9iS. 


iJSH  APPErmiX  AD  HARIULFUM 

fuiidiani  aggraliunlur  et  Senonis  urbeni  oppngnani  A 
sed  non  expugnant.  Normanni  a  Senonis  Parisius 
repetunt  et  inde  repulsi  per  Malronam  fluvium  Tre- 
cas  urheni  incendunt  et  usque  Yirdinum  et  Tuliuni 
oppidum  cuncta  depopulantur.  Castellum  sancti 
Audomari  igne  consumitur. 

894 
In  Burguudia  clarult  Berno ,  cx  comite  abbas 
Gigmaceusis  ccnobii ,  a  sc  lundati ,  qui  etiain  en 
dono  Ave  comitisse  conslruxit  Ciuniacum  cenobium 
iu  cellaiu  Giginaceiisem.  Normanorum  residui 
traiisvadata  Mosa  Ribuariam  et  Ardcuiiam  vastando 
pervagautur  irans  mare  rccedunt. 

899. 

Karolus  rex  estivo  temporc  super  Ysam,  adunato  B  ^''^'  ^"^*^  ^^  ^  perempti. 
exercitu,  rescdil  iraclaturusquid  ageretdc  suis  ini-  ^"^' 

uii<:is.  Baiduinus  vcro  perrcxit  ad  26  ipsuin  placi- 
luni,  valcns  sibi  regein  reblandiri  ut  Atrebatum  quain 
ei  tulerat  redderet.Cumque  Iioc  conlradiceret  Fulco, 
arciucpis<;«pus  hcnicnsis  alque  Heribertus,  \Vi- 
netbinarus  improvise  superveniens ,  Fuiconi  archi* 
episcopo  cum  suis  complicibus ,  quod  dictu  nefas 
est,  mullis  perfossus  vulncribus  interrcccrunt  XVI, 
kl.  Julii,  corpusque  ejusRemis  delatum  alque  in  cc- 
clcsia  beati  Uemigii  positum  est.  Posl  boc  ordinante 
episcopo  Hereneo  Remis,  synodoque  facta,  oinnes 
inlerfectores  episcopi  dampnaverunt  et  a  liminibus 
$aiicte  matris  ecclesic  extorres  reddiderunt. 

901. 


tm 


27  Karolus  rex  Franconim,  I^lharingie  r^ua 

r^cepil 

916. 

Balduinus  calvus ,  comes  Flandrie ,  obiil  eC  ib 

Biandinio  tumulum  sumpsit ;  Markam  vero  ejus  fiiii 

inter  se  diviserunt  et  Amuiphus,  qui  naajor  nalu 

erat,  Fiandriam,  Adulphus  vero  civitatem  Bononiam 

et  regionem  Taruanicam  acceperunl,  sed  Adnipbo 

primum  defuncto,  Amulphus  ejus  comitatum  simol 

cum  Fiandria  tenuit.   Rexit  Flandriam  Amaiphus 

annis  xivj. 

m 

Karolus  rex  Francorum  a  comile  Ileribeno  eapi* 
tur  et  in  custodiam  Perone  Iruditur  ob  neeem  Ro- 


Gloriosa  relacio  corporis  sancti  Winf)ciTibbatis 
cl  confessoris,  fortissimique  advocati  Fiandrie  de 
Sitbiii  ad  Bergas.  Facta  est  denique  translacio  ista 
a  comile  Balduino  calvo,  qui  ecclesiam  in  inferio- 
ribus  ejusdem  burgi  construi  fecit,  que  titulo  con- 
fessorum  Christi,  Marlini  atque  Winnoci,  insignitam 
perfecit  ct  canonicorum  ministefio  in  ea  cultui  di- 
vino ,  die  noctuque  insistere  devotissime  instituit. 

903. 

Francone  Leodiensium  episcopo  mortbo,  Slepba- 
nus  episcopus  subrogatur;  vir,  sanctitate  et  sciencia 
darus,  qui  vitam  et  passionem  sancti  Lamberti  mc- 
trice  ad  Herimannum  archiepiseopum  edidit  cantum* 
que  noclurnum  de  eodem  metrice ,  cantumque  de 


Ludovicus  filius  Karoli  regis  insidianles  sihi  fo- 

giens ;  per  mare  transit  in  Angliam ,  maCer  eniia 

ejus  fuerat  niia  regis  Anglorum.  Regnavil  autem  in 

Francia  erumpnose  annis  xxxvij.    Nam  post  hee 

vcrba    rebellaverunt  proceres    Francoruni    contra 

eum,  super  omnes  Hugo  niagnus,  comes  Parisiensis. 

951. 

Quidam  Evrardus,  qui  urbem  Bergas  condidit, 

dedit  Werhem  saucto  Winnoco.  Teinporibus  Ado- 

lolfi ,   incHti  markisi ,  extilit  quidani   vir   iiiusler 

Everardus  nomine,  qui  urbem  Bcryas  condidit  pn;- 

pter  seviciam  latronum,  ad  inunitnen  Christinnorum 

qui  ob  honorem  sancti  Winnoci  ct  speiii  vite  nia- 

Q  nentis  aliquam  ccclesiam  injierfxliljtie  jsua  cl!ci!i 


coficessit  28  sancto ,  quam  emerat  cum  alode  a 
quodam  viro  nomine  Hemfrido  consencientibus  filiis 
ejus  XXX  iib.  argenti. 

m, 

Hubaldus  monachus  et  philusophus  de  cend^ 
sancti  Ami\ndi  Elnonensis,  qui  de  multis  sanctti 
cantus  dulci  modulacione  composuit,  moritur. 
933. 

Adololfus  comes  Bolonie  obiit.  Arnulpbus  frater 
ejus  comitatum  recepit,  qui  duxit  flliara  Heriberti» 
Virmandorum  comitis,  nomine  Adalain  ;  de  qua  ge- 
nuit  Balduinum,  qui  juvenis,  morbo  variole,  obiiL^ 
Hic  duxerat  flliam  Herimanni  saxonum  ducis  nomine 
Mathildeiu  ex  qua  genuit  Arnulphum.  Mathildis  ti- 


sancta  Trinitate  et  de  invencione  sancli  Slephani,  ^  dua  relicta  nupsit  Godefrido  ,  duci  de  Heyam  ,  ex 


protliomartiris ,  dulci  et  regulari  modularione  com- 
posuit. 

905. 

Karolus  coguomento  simplex ,  rex  Franconims 
filiam  Ediiardi,  Anglie  regis,  Odgivam  nomine,  du- 
cil  uxorem.  Ex  qua  genuit  Ludovicum ,  qui  posl 
eum  in  Franciam  regnavit. 


quo  suscepit  tres  Oiios.  Gezelonem  ducem,  Godefri- 
dum ,  Heselonem ;  Arnulphus  vero  filius  ejus  ex 
priore  marilo  Balduino  duxit  filiam  regis  Berengarii 
Langobardorum ,  Raselamque  et  Susannam  ex  qoa 
genuit  Balduinum  barbatum. 
961. 
Balduinus  comes  obiit  et  in  Sithiu  sepelitur. 


Anno  893.  Habet  Ald,  quae  citatBrando  de  iisdem 
Normannis  ad  an.  894. 

Anno  908.  Brando  notat  ex  Chronicis,  nempe 
Cluuiacensibus. 

Amio  909,  Ald.  habet  quae  Brando  ad  au.  910, 


Anno  916.  Eadem  habet  Brando  sod  aliis  verbis. 

Anno  925.  Aldenb.  ea  aliis  verbis  lialiel  el  fasios 
quam  Braiido,  quae  ea  ad.  an.  seq.  nolat. 

Anno961.  Male  banc  mor^m  referl  Braudoa4 
annum  966. 


1919 


m. 


CHRONICON  ALDENBURGENSE  MAJUS.  153J 

A  Vide  ut  in  illo  die  et  in  illo  loco  corpora  sanctoruni 


Amulpbo  tene  Flandrensium  comite  mortao,  Mar- 
diisiam  quam  per  XLVUl  annos  honestissime  et 
gloriosissime  gubemaverat,  Lotbarius,  rex  Franco- 
rum,  graviter  infestat  et  vastat.  Post  cujus  longum 
et  luctuosum  obitum  successit  ei  in  comitatu  Bal- 
dttinus  Earbatus,  fiiius  Amulpbi  juuioris,  qui  appel- 
latus  est  forlis  et  pulcberrimus  marcbisus.  Hic  du- 
xit  Ogivam,  liliam  Giselberti  comitis,  de  qua  genuit 
Balduinum  Insulanum. 

970. 

29  Hugo  magnus ,  comes  Parisiensis  et  dux 
Francomm  moritur  et  Hugo  filius  ejus,  cogno- 
mento  Capet,  dux  Francorum  sub  Lothario  rege 
efficitur. 

973. 

Monasteriiun  sancti  Bertini  ceptum  e3t  ^ficari 
post  combustionem. 

978. 

Ducatus  Brabancie  etLolbaringie  post  Fredericum 
datur  Karolo  fratri  Lolbarii,  regis  Francorum,  muU 
tis  insuper  conducto  beneficiis  ut  et  ipse  ab  in- 
solenciis  desistat  et  fratris  sui  Lotharii  re^^is  mo- 
tibus  obsistat. 

Quomodo  corpora  tanctorum  Richarii  et  Walerici 
reducia  »unt  in  monasteria  sua. 

988. 
(n  gestis  sanctorum  Ricbarii  et  V^alerici  legimus 
quod  corpora  eorum  translata  sunt  a  suis  ecclesiis 


spontaneo  animo  honeste  mihi  deferas  .  quod  si 
non  feceris  spontaneus,  facies  postea  invitus.  Tunc 
Arnulphus  comes  timore  et  patientia  Hugonis  coii- 
strictus ,  duas  techas  argento  et  auro  decoravit  et 
in  illis  sanctorum  reliquias  reposuit.  Die  condicto 
Hugo  cum  armato  et  copioso  exercilu  ad  monastc- 
riolum ,  quod  castrum  regis  est  Francorum,  vemt. 
Amulpbus  autem  comes  audito  adventu  ejus  cuiu 
magno  exercitu  sed  iuermis  et  buraiiis  ei  obvius 
venit.  Corpora  sanctomm  Ricbarii  et  Walerici  Hu- 
goni  decenter  coaptata  reddidit.  Ille  verp  unum- 
quodque  in  suo  loco  resignavit.  Nocte  vero  subse- 
quenti  appamit  sanctus  V^alericus  Hugoni  in  som- 
pnis  et  dixit  ei  :  Quia  studiose  egisti  que  precepta 
™  sunt  libi,  et  nos  ad  loca  nostra  retulisti ,  tu  in  re- 
gno  Francorum  et  successores  tui  usque  in  septi- 
mam  geueracionem  regnabilis.  in  bac  revelacione 
pateiiter  ostenditur  regui  relacionem  faclam  fuisse 
Domini  voluntate. 

995. 
Anno  quarto  Henrici  imperatoris  et  x^*  Roberti 
Francorum  regis ,  Balduiniis ,  comes  Flandrie ,  ca^ 
strum  imperatoris  quod  vocatur  Valencianas,  situm 
in  marchia  Francie  et  Lolharingie  invasit.  Impera- 
tor  Henricus ,  boc  auditu ,  invitavit  Roberlum,  re- 
gem  Francie  et  Richarduin,  comilem  Nurtbinanno- 
ruin,  ad  sui  auxilium  et  obsidet  castruin.  £t  quia 
imperator  dc  illa  obsiJione  ineificax  rediit ,  contra 


in  Fiandriam  et  reposita  in  ecclesia  sancti  Bertiui.      Balduinum  profectus,  castrum  Gandavum  invadit 

^Aivnnm    tmnol  o^i/^mc    /xlio/iiil*A    ^«•■•mti^m    ■««»/«■»■  eA/1  J 1-a_     . — i: ~—      Cl^ ^J_^__!..«^       _.Mt.nA<v_^.. 


Causam  translacionis  obscure  scriptam  inveui ,  sed 
constat  quod  timore  Northmanorum  el  Danorum, 
utpote  ut  tuciori  loco  ibi  sint  reposita.  Castrum  enim 
sancti  Audomari  in  quo  constat  ecclesia  sancti  Ber- 
tini,  iilo  tempore  erat  nobile  et  conlra  hosles  satis 
munilum.  Cum  autem  tempore  Karoli  regis  cogno- 
menlo  simplicis,  Nortmanni  essent  conversi  ad  fidem 
Cliristi,  corpora  sanctorum  qui  timore  eorum  trans- 
lata  fuerant  in  locis  munitissimis  reportata  suut  a 
suis  iu  suis  ecclesiis.  Cum  autem  monachi  sancti 
Ricbarri  et  sancti  Walerici  corpora  sanctorum  suo- 
min  repeterent,  monacbi  sancti  Bertini  illa  per  vio- 
lenciam  Arnulphi  vetuli  comitis  detinebant.  Tunc 
sanctus  Walericus  apparuit  Hugoni ,  camiti  Pari- 


depopulata  lerra ,  aliquos  Flandrensium  primores 
capit.  Inde  Balduinus  pcrterritus  in  Aquensi  palacio 
imperalori  satisfecit.  Valencianas  reddidit,  datisque 
obsidibus  cum  sacrunicnto  ndelilalis,  manus  31  ^^ 
dedit.  Postea  imperator  sedicione  coactus  suorum, 
Valencianas  Balduino  beneficiavit ,  ut  sibi  contra 
motus  suorum  hominum  auxilio  esset.  Postca  ei 
Walacras  addidit. 

1016. 
Otto  dux  Brabancie  moritur  et  quia  nullum  sibi 
reliquit  heredem,  in  ipso  linea  ducum  Lotharingie» 
sive  Brabancie,  a  progenie  Karlomannorum  et  Karoli 
magni  descendentium  terminatur.  Henricus  vero  im* 
perator  ducatum  Brabancie  dat  comiti  Godefrido» 


siensi,  in  sompnis  et  dixitei :  Vade  ad  Arnulphum,  {^  filio  Godefridi  Ardennensis.  Hujus  fuerunt  fratres 


comilem  Flandrensium  et  dic  ei  ul  remiltat  corpora 
nostra  que  sunt  in  ecclesia  sancti  30  Bertini  in  no- 
stris  ecclesiis.  Magis  enim  diligimus  loca  nostra 
quam  aliena.  Domine  quis  es  tu?  inquit,  vel  quis 
socius  tuus  ?  Ego  enim,  inquit,  ille  vocor  Walericus, 
socius  autein  meus  est  Pontivensis  Ricbarius.  Age 
que  tibi  precepit  Deus  per  me  festinanter  et  ne  dis- 
simules.  Et  ut  brevi  sermone  tamen  concludam, 
abiit  Hugo  ad  Amulphum ,  que  sibi  mandata  fue- 
rant  indicat.  Arnulphus  vero  superlM)  animo  corpora 
sauctorum  reddere  recusat.  Tunc  Hugo ,  comes  Pa- 
risiensis ,  constanti  animo  Amulpho  comiti  dixit : 

Anuo  966.  Fere  eadem  babel  Brando  ad.  an.967. 

Aono  988,  Cbronicon  S.  Bertini  seu  Iperii  idem  factum  referl. 


Gozelo,  qui  postea  istum  Godefridi  ducatum  Bra- 
bancie  tenuit  et  Etzelo.  Mater  borum  fuit  Mathildis, 
olim  comitissa  Flandrie,  uxor  Balduini  juvenis,  que, 
mortuo  Balduino,  nupserat  prefato  Godefrido,  coiuiti 
de  Ardenne  et  de  Eiibam  et  bos  peperit  sibi  filios  : 
Gpdefridum,  Gazelonem  et  Hetzelonem.  Godefridus 
igiturjuvenis,  primogenitusGodefridietMatbildis,  do- 
no  imperatoris,dux  Bralancie  factus,  tenuitBraban- 
ciam,  Ardennam  et  terram  de  Eiibain,  que  nunc  esl 
de  integritate  comitatus  Flandrie,  licet  ultra  Scaldum 
sit.  Fuit  tunc  in  ea  Bracbantum  castrum ;  est  nunc 
in  ea  Geraldi  mons,  Ninniven  et  alia  oppida  multa; 


1531  APPENDIX  AD 

jacet  iDter  GandaTum,  et  BruxeUam  et  Adinghe.  Pro  A 
hac  lerra  fuit  guerra  inter  imperatorein  Henricum  HI 
elcomitemFlandrieBalduinum  pium,  sivelnsulanum, 
quia  Balduinus  eam  invasit.  Sed  postea,  pace  inter- 
vcuiente,  imperator  eam  Balduino  dedit,  addens 
eciam  ei  terram  de  Alost  et  terram  IH^'  officionim, 
iimiliter  et  Walacriam  in  Zelandlam,  que  dejure 
tunc  imperatoris  erat.  Lambertus  vero,  comes  Lova* 
niensis,  audiens  Godefridum  Brabanciam  occupasse, 
defuncto  jam  Otlone  duce,  cujus  ipse  sororem 
habebat  Gerbergam  uxorem,  voluit  eam  cum  conjuge 
jure  hereditario  obtinere,  sicque  guerra  diutina  inter 
eos  orta  est.  Sed  postremo  convenerunt  bello  apud 
Florines,  ubi  Lambertus  occisus  est.  Posteri  tamen 
hujus  Lamberli  Lovaniensem  comilatem  simul  et 
Bruxellensem  longo  poslea  tempore  successione  B 
hereditaria  possederant.  Godefridus  autem  Brabau- 
ciam  tenuit  annis  xiiij,  imperatori  Henrico  semper 
fidelis,  unde  et  ab  ipso  in  subsidium  Theodorici, 
comilis  HoIIandie,  contra  Fresones  missus,  ab  ipsis 
32  Fresonibus  caplus  est  et  non  multo  postea  solutus, 
mortuus  est.  Successit  ei  frater  ejus  Gozelo  cujus 
fuerunt  filii  :  Stephanus  papa  IX,  qui  post  Yictorem 
U  factus  est  papa,  Godefridus  audax,  una  filia  comi- 
tissa  Bruxselle,  alio  nomine  Reynel,  coinitissa 
Namurcensis.  Post  Gozelonem  ducatum  Bra- 
bancie  tenuit  filius  ejus  Godefridus,  cognomento 
audax.  Hic  genuit  Godefridum  scrumosum  et  filiam 
Idam,  que  nupsit  Eustacio,  comiti  Bononie,  cujus 
filii  fuerunt  Godefridus  de  Bulioen,  Balduinus,  reges 
Jherusalem  et  Eustacius  comes  Bononie.  Audaci  ^ 
Godefrido  duci  successit  in  ducatu  Brabancie  filius 
ejus  Godefridus  scrumosus.  Hicin  civitate  Ultrajec- 
tensi  occisus  est  non  relinquens  haeredem ;  idcirco 
filius  sororis  sue  Yde  Godefridus  de  Bulioeu  ia 
ducatu  Brabancie  sibi  successit.  Quo  in  regem  Jero- 
solimorum  promoto  et  ibidem  defuncto,  ducatus 
Brabancie  datus  est  Godefrido  cum  barba  ab  impe- 
ratore  filio  Henrici  comitis  Bruxellensis  et  Lova- 
niensis,  qui  Henricus  fuit  filius  Henrici  Lovaniensis, 
qui  fuit  a  quodam  caplivo  in  domo  sua  strangulatus. 
Uic  fuit  filius  Lamberti  Lovaniensis  comitis ,  qui 
Lambertus  fuit  interfectus  juxta  Tomacum.  Hic 
LamLertus  fuit  filius  Henrici  comitis  Lovaniensis, 
qui  Henricus  fuit  filius  Lamberti  et  Gerberghe,  ^ 
sororis  Ottonis  quem  jam  defunctum  diximus,  filii 
sciiicet  Karoli  inclyti  ducis,  qui  fuit  frater  Lotharii, 
regis  Francorum.  Dum  ergo  isle  Godefridus  barba- 
lus,  dux  Brabancie  esset  cflectus,  constat  Bfabancie 
dacatum  ad  duces  de  Karlomannorum  et  Karoii 
uiagni  progenie  derivatos  regressum.  Isteergo  Gode- 
fridus  barbatus  expulit  de  Lotharingia  Henricum  de 
Lemburch,  genuitque  Godefridum  ducem,  qui  habuit 
Lutiigardem,  sororem  imperatoris,  de  qua  genuit 
idem  Godefridus  dux  Brabancie  Godefridum  tercium, 
qui  duxit  uxorem  Henrici  deLemburch  filiam,  ex  qua 
genuit  Heniiicum  seniorem  et  All)ertum  episcopum 
Leodiensem.  Henricus  dux  Brabancie  factus  gener 
€x  Mithilde  filia  Mathei,  comitis  Bononie,  fratris 


HARI13LFUM.  lS3i 

Philippi,  comitis  Flandrie,  Henricum  U  et  Mariftni 
imperatricem ,  uxorem  Ottonis  quarti  et  MathilJeui 
comitissam  palatini  de  Rheno ,  que  postea  fuit 
comitissa  Hollandie  et  comitissam  Ghelrie  el  Alvemie 
comitissam.  Iste  idem  Henricus  senior  secuudo 
nupsit  filio  33  Philippi  monoculi,  regis  Francie* 
Marie  que  peperit  ei  filiam,  quam  Theodoricus, 
comes  de  Cleve,  duxit  uxorem,  unde  nata  est  domina 
de  Dorbi :  indeque  veneruut  domina  de  Vorem  el 
domina  de  Ghistella.  Post  Henricum  seniorem  suc- 
cessit  in  ducatu  filius  ejus  Henricus,  qui,  ex  neple 
Frederici  secundi,  genuit  Henricum  III  el  ex  alia 
uxore  filia,  sancte  Elisabeth ,  ducisse  Thuringie , 
genuit  filium  eciam  nomine  Henricum,  lanlgravo 
Thuringie,  qui  contra  Stadinghos  hereticos  Tirililtt 
pugnavit.  Henricus  ergo  IIW'  ducatum  Brabancie 
suscipiens  duxit  uxorem  Aleydam,  filiam  ducis  Bur- 
gundie  que  peperit  ei  filium  nomine  Johannem.  Ipse  ' 
Johannes  factus  est  tutor  Aquisgrani.  Anno  domini 
m*  ccmo  Ixviij  duxit  uxorem  filiam  Guidonis,  comilis 
Flandrie,  de  quo  plures  habuit  filios,  sed  omnes  in 
juventute  mortui  sunt,  excepto  uno  qui  dictus  est 
eciam  Johannes.  Iste  Johannes  I»*  dux  Brabancie 
effectus,  bellum  habuit  apud  Woroutcontra  conHtem 
Ghelrie  et  comitem  de  Lutzenburch  et  eorum  coadju- 
tores,  el  victoria  potitus  est.  Hic  genuit  Jobannem  U  ul 
diximus  et  filiam  quam  postea  accepit  comes  de  Luiiexh 
burch  etgenuitexeaHenricumcomitem  de  Lutzen- 
Lurch  et  postea  imperatorem  patrem  regis  Bohemie. 
Johannes  II  vero  dux  Brabancie  efiectus  accepil  uxo* 
rem  filiam  regis  Anglie  cujus  sororem  comes  de  Baren 
accepit  uxorem,unde  predictus  Johannes  dux  ibi  voca- 
lus  ad  nupcias,  iu  hastiludio  vulneratus  et  in  patriam 
delatus,  est  defunctiis.  Bruxcelle  juxta  lixorem  suam 
sepultus.  Anno  domini  m^'  cc^^  xciiij  successit  ei 
filius  Johannes  UI  ex  filia  regis  Anglia^  natus.  Hic 
accepit  uxorem  filiam  Ludovici,  regis  Francorum, 
genuitque  ex  ea  filios  tres  et  filias  totidem.  Sed  filii 
omnes  immaturata  morte  sublati  sunt.  Filiarum  vero 
una  Johanna  nupsit  Willelmo,  comiti  Hollandie  el 
postea  a  Fresonibus  occiso,  nupsit  Yenzelao,  fillo 
regis  Bohemie  el  imperatoris ,  quo  viduata  atque 
hodie  in  Brabancia  venerabili  seneclute  plusquam 
nonagenaria  principatur.  Altera  filia  Margarela  comili 
nupsit  Flandrie,  scilicet  Ludovico,  unde  nata  esl 
Magareta  filia,  que  nupsit  Philippo  duci  Burgundie, 
cujus  filii  habentur  illustres  :  Johannes  dux  Bi!r- 
gundie  et  comes  Flandrie,  Antonius  dux  de  Leiu- 
burch,  futurus  eciam  dux  Brabancie  post  morteiu 
Johanne  ducisse  34  ^^  Philippus  comes  Nivernensis. 
Tercia  quoque  Johannis  ducis  Brabancie  filia  nupsit 
comiti  Ghelrie  a  quo  viduata,  domina  manens  de 
Tuernout,  in  senectute  bona  defuncta  est.  Hec  esl 
genealogia  ducum  Brabancie  usque  in  annum  domi- 
nice  incarnationis  m.  cccc  et  v^v»  deducta. 
1025. 
Balduinus  cognomento  pulcra  barba  filio  suo  BaU 
-  duino,  qui  postea  diclus  est  Pius,  Athelam,  fiiiam 
RobertiVegis  Fraucorum,  associat  in  uxorem»  ev 


f^ 


CHROMCON  ALDCNBURGENSE  MAJUS. 


13^1 


quo  nati  sunt  Balduimis  Mmiteusisel  Robertus  Friso  A  Insaianus.  Uoi  msulanus  ideo  vocatiir  quia  caslruui 


et  una  filia,  Mathildis,  que  postea  nupsit  Willelmo, 
filio  ducis  Normannie  Roberti ,  qui  Willelmus 
Angliam  acquisivit  ei  primus  ex  Normannis  in  ea 
regnavit  ut  suo  tempore  palebit 

4027. 
Anno  m^  xxvi*<>  Balduinus  barbatus  snscepta 
Flandrorum  monarchia  in  superiorilius  ejusdem  Ber- 
gensisburgi  in  montescilicetqui  usque  ad  id  tempus 
mons  Bahal  dicebatur,  castrum  construeret  et 
ecclesiam  amplioris  magnificencie  juxta  edificaret, 
quod  fecisse  estimatur  quonmdam  opinione  ut  et 
remocior  a  communi  burgensium  degeret  cohabita- 
cione  et  sanctissima  corporis  membra  in  contiguam 
translata  ecclesiam  et  frequencior  inviseret  et  deVo- 
cius  excoleret.  Quod  licet  ut  animo  destinaverat  pio 
devocione  effectui  mancipaverit,  tamen  ut  in  prefa- 
ciuncula  hujus  tomuli  prescripsimus,  res  in  contra- 
riura  cessit,  cultusque  Dei  clericorum  socordia 
omnino  refriguit.  Sed  ubi  hoc  inclito  marchioni 
innotuit  bonum  a  progenjtoribus  inslitutum,  sed  pra- 
vorum  inercia  destitutum  pociori  concilio  corrigere 
non  dissiraulavit.  Senciens  vero  clericos  etnobilitatis 
titulo  prepollenles  et  voluptatibus  assuetos  facilenon 
posse  ad  meliusflecli,  possessionesejusdem  ecclesie, 
que  aliter  non  potuil,  clericis  Vix  hoc  modo  assen- 
cientibus,  dislribuit,  illosque  expellens,  locum  vene- 
rabili  Roderico,  abbati  sancti  Bertini,  regendam 
delegavit. 

i028. 
35  Cumqne  premeraoratus  Balduinus  marchisus 
per  omnia  religioni  studeret,  monachosque  sancti 
Bertini  minus  regulariter  sed  valde  seculariter  vivere 
condoleret,  hunc  Rodericum ,  in  omnibus  vimm 
strenuissimum ,  de  cenobio  sancti  Vedasti  evoca- 
tum,  ubi  tunc  teraporis  fervor  pollebat  religionis, 
abbatera  ecclesie  beati  Bertini  prefecit.  Abbas  vero 
Rodericus  cum  xx  et  Uno  anno  probabiliter  Sithiensi 
prefuisset  cenobio,  ex  quibus  fere  vii  Bergensi  pas- 
torali  vicejprovidil  ecclesie,  senciens  se  utrobique 
pondus  ferre  non  posse,  germanum  quemdam  ab- 
batem  Bergensibus  monachis,  ordinari  fecit. 

4029. 
Canonici  de  Bergas  sunt  expulsi  et  locus  datus 
est  domno  abbati  Roderico. 

1030. 
Roberto  ,  rege  Francorura  mortuo ,  Ilenricus 
niius  ejiis  regnal  in  Francia  annisXXX.  Balduinus, 
coracs  Flandrie,  cognoraento  pulcra  barba,  moritur 
el  npud  Gandavum  tumulatur  in  monasterio  sancti 
Petri ,  successit  ei  in  coraitatu  Balduinus  pius  sive 

Anno  1025.  Ilsec  habet  Brando  ad  annuiii  1027. 

Anno  1028  et  1029.  Iperius  hoec  aliler  narrat. 

Anno  1050.  Eodem  fere  modo,  sed  anno  seq.  h»c 
narranlur  aBrandone. 

Anno  1052.  Fusius  apud  Brandonero. 

Anno  1054.  Idem  factum  aliis  verbis  narratur  a 
Braudone. 


quod  in  Insula  dicitur  condidit  et  templum  sauctl 

Petri  in  eo  constriixit.  Qui  Athelara  Roberti  regis 

Francorum  filiam  uxoreni  habuit  tenuilque  comita- 

tum  annis  xxxiiij. 

1031. 

Monasterium  sancti  Audomari  est  consumptum. 

1036. 

Monasterium  sancti  Petri  et  sancli  Bertini  igne 

consumitur.  ; 

1050. 

Balduinusjunior,  comes,ducit  Richildem,  viduaui 

Heremanni  comitis  36  montensis  et  genuit  ex  ea 

duos  filios  Arnulphuui  et  Balduinura.  Inveutio  cor- 

poris  sancti  Bertini. 
g  1051. 

Elevatio  santi  Bertini  vi  nonas  maii. 
1052. 

Henricus  imperator  venit  ad  fossatum.  Balduinus 
comes  invadens  comitatum  Hagioneusium  contra 
iinperatorem  rebellat. 

1054. 

Hoc  anno  Henricus,  imperator  Romanoriim,  filio 

suo  Henrico  puero  quinqueni  in  regem  Aquisgraoi 

sublimato,  contra  Balduinum  pium,  comitem  Flai»- 

drie,  proficiscitur   et  Scaldum  fluvium ,  Balduino 

fugiente,  transiens  omnia  depopulalut  et  insuper 

aperlis  sibi  clausule  porlis,  itiultam  cedem  iitimi- 

coruni  facit,  et  ultra  progressus  Larabertum  comi- 

tem,  satellitem^Balduini,  cum  multis  perirait^mullo- 

C  eciam  Flandrensium  primates  exercitum  suum  pro- 

sequenles  concludit  intra  urbem  Tornacum  et  ob- 

sessos  capit. 

1050. 

Anno  milleno  quinquageno  quoque  sexto 

Hujus  opus  templi  ceptum  dinoscitur  esse, 

Lignea  basilica  fuerat  quo  condita  prima. 

1066. 

Alexander  fit  papa. 

1067. 

37  Balduinus  gloriosus  obiit  et  Insulis  sepelitur. 

Cui  succedit  Balduinus  fiiius  ejus. 

1069. 

Balduinus,  cui  Hasiioni  jacet  conditus,  (cujus  fra- 

ter  Robertus  dictus  Friso)  duxit  tiliam  Beruardi 

^  saxonum  comitis,  Gertrudem  viduam  Florencii  co- 

mitis  Fresonum  et  cum  ea  ejus  tenuit  regnum.  Hic 

accepta  a  palre  ejus  pecunia  maxima,  saerameuto 

Flandriam  abdicavit,  qiiam  jure  hereditario  fratrl 

suo  Balduino,  ejusque  successoribus  concessit.  Ip 

vita  enim  fratris  Roberti  siiuit,  sed  post  ejus  obitum 

traditorum  auxilio  Amulpbuiu  nepotem  suum,  co- 

Anno  1056.  Ad  hunc  annura  referuntur  iu  Chro- 
nico  hoc  raajori  quae  reperiunlur  in  Minori ,  edito 
ab  Ampl.  D.  Malou,  Numeris  X,  XI,  XH,  XIU,  XIV. 

Anno  1067.  Multo  fusius  in  Brandone. 

Anno  1009.  AUter  fit  hocc  narratio  apud  Braa- 
donem. 


iri5 

mitcm  Flandrie,  apud  Cassel  interfecit,  regnumque  A 
cju8  dolo  o!)tinuit.  Robertus  nonnannus  Flandriam 
subjicit,  interfecto  Arnaldo  nepote  suo  apud  Casle- 
tum  et  apud  sanctum  Audomarum  sepulto. 

4070. 
Ghristi  milleno  simul  anno  septuageno 
Hoc  templum  sancti  Petri  Rabodone  sacratur. 
Hoc  anno  fuit  martyrisata  B.   yirgo  Godeleva 
jmta  Ghisteliam  sexto  die  julii  a  servis  mariti  sui. 
1072. 
Locus  Watinensis  in  Flandria  fundatur.  Flandrie 
XIII*  Robertus  Friso  senior  annis  Y. 
1080. 
Hoc  quoque  temporc  in  cendbio  sancti  Medardi 


APPENDIX  AD  HARIULFUM.  §55« 

1091. 
Postquam  patronus  noster,  beatus  Amulpbus, 
genrus  Dei  humanis  rebus  feliciter  exemptus  eac, 
dlTcrsa  roiracula  circa  ejus  exuvias  a  Dominoper- 
acta  sunt  ac  plurime  languenlium  sauiut^  condo- 
nate.  Nam  a  primo  tempore  deposicioqis  ejus  ardor 
fidei  et  devocionis  tantus  circa  ilium  eniluit,ut 
quicumque  egrotantes  per  se  vei  per  missos  suos 
venirent  ad  sepulcrum  ejusdem  sanal  Arnulpbi  et 
per  circuituro  coUigentes  pulverem  volitantem  re- 
portabant  sibi  quasi  certam  medicinam.  Ipsum  vero 
pulverem  cibis  suis  aut  pocuiis  immitentes,  seu  sic- 
Gum  pulverem  lambendo  sorbentes,  a  cunals  infir- 
mitatibus  evadebant  et  certissimum  remedium  vel 
locius  assequebantur.  Et  hoc  non  quater,  aut  so- 


Suessionis  pollebat  38  signis  et  virlulibusbeatus  B  pcieg^autdecies,sedmiliesevenissenotissimumcst. 

Amulphus,  qui  pro  miro  sanctilatis  fervore  propo- 

•itum  reclusionis  eligens  et  arcta  nimis  abstinen- 

tia  se  aflligens,  prophecie  graciam  divinitus  accepit 

et  ex  recluso  abbas  ejusdem  monasterii  factus,  ad 

Ipsam  reclusionem  pro  contemptu  mundi  et  deside-* 

lii  interne  quietis  postmodum  rMiit.  Suessonico 

auleni  pontifice  defuncto,  electus  est  ad  episcopa- 

tumet  jussu  pape  Gregorii  a  sedis  apostdice  legato, 

Hugone,>  Lugdunensi  archiepiscopo ;  in  presulem 

est  consecratus. 

1085. 

Hoc  anno  cenobium  Affligemiense  fabricari  cepit 
et  beati  Livini  corpus  Gandavi  trauslatum.  Fiandria 
quoque  commota  beliis  et  discordiis  civilibus,  quas 
seditiones  B.  Arnulphus ,  episcopus  Suessionum, 
missus  a  papa  Gregorio  YII,  compescuit  atque  seda- 
vit  sanctis  concionibus,  piis  exemplis  atque  sancti- 
tate  vite. 

1084. 

Anno  Domini  1084  levatum  est  corpusB.  Gode- 
leve  apud  Ghistellam  a  d*.  Radbodo,  Noviorum  epi- 
Bcopo,  tercic  lA.  augusti,  quod  1070,  sexto  die  julii 
martyrisatum  luit. 

1087. 

Octogenus  erat  millenus  septimus  annus. 
Dum  terra  corpus  Arnulphus  ponitur  almi 
Hic  per  quem  primo  monachi  tunc  constituuntur. 
Sanctus   Amulphus  ex  abbate  sancti  Medardi 


Yidimus  energumenum  pessime  vexatum  cui  cura 
pulvis  iile  nolenti  in  os  fuisset  injectus,  mox  bostem 
evasit  et  mentem  recepit.  Pulvis  iste  celeber  non 
soli  nostre  Flandrie,  sed  omnibus  finitimis  regio- 
nibus  grandem  sue  utilitatis  noticiam  comportaTit. 
Anglia,  Gallia,  Scotia,  Fresia,  sic  tenuemul  exteme 
gentes,  patrieque  simul  cinerem  rapuerunt. 

Hec  et  hiis  similia  multa  postquam  sic  fieri  latius 
comperta  sunt  et  rumor  iste  laudabilis  Frauctam 
penetravit  cum  et  gratus  odor  ex  ejus  tuuiba  jugiicr 
emanaret,  mouaclii  sancti  Medardi  gravilcr  coihJo- 
lentes  quod  lanti  viri  exuviis  caruissent,  consilium 
inierunt  cum  suo  abbate  Odone,  ut  quasi  visitacio- 
^  nis  gracia  iocum  Aldenburgensem  adirent  ct  clani 
tumulum  ejus  apperirent  ut  extracia  ossa  ad  siiuiu 
cenobium  Suessioiiis  sub  omni  ccicritalc  dcporla- 
rent.  Yentum  est  eousque  el  paratis  hujiisce  iiegocii 
40  instrumentis  noctu  ccperunt  apcrire  tuinulum 
ejus  a  lalere  dextero.  Mox  ingens  fragor  celitus  into- 
nuit  conculiens  fodientes  et  nimiuni  constcrnatos  ad 
incepto  deterruit.  Illi  paulo  post  recreati  ct  cx  oc- 
culta  aeris  passione  id  acccdisso  autumaiiies  rc- 
diemnt  ad  sepulcrum  ut  ceptum  pei:ncereiit.  Sod 
stalim  ut  ceperunt  fodere  iteratus  fragor  terribililcr 
increpuit.  At  illi  facti  exanimes  corruerunt  in  ler- 
ram  ac  tandem  resumpto  anliclitu  cum  niniia  for- 
midine  aufugerunt.  Gumque  de  longe  stareni,  sup- 
presso  murmiire,  musitanles  subiit  illos  cogitacio  ut 


Suessionensis  episcopus  39  fs^ctus  apud  Oudem?  d  iteratam  themeritatem  tercio  repelereut  et  an  ullus 
borg  in  ecclesia  sancti  Petri  divinis  miraculis  illu-  cederet  eflectus  denuo  atteiuptarent.  Adveniuni  ire- 
strata  hoG  anno  feliciter  migravit  ad  Dominum.  muli,    applicant  manus  pavitanies,  sed  coiiiinno 


Anno  1070.  In  majori  Ghronico  refertur  haec 
consecratio  ecclesiae  Aldenburgensis,  quoe  in  chro- 
nico  minori  ponitur  articulo  XYI. 

Anno  1072.  Exscripsit  Brando  Geneahgiam  eomi- 
mm  Flandrics, 

Anno  1080.  Ho^c  habet  Sigebertus. 

Anno  1081.  Refertur  articulus  XYIH  minorig 
curonici. 

Anno  1083.  Refertur  in  chronico  majori  ultima 
pars  articuU  XVI  et  totus  art.  XYU  chron.  min 
Qtici  hic  reperiuntur  da  Gccnobio  Afllighemiensi 


alia  scripiura  exarata  suiit  in  MS.  Idem  est  de  re- 
latis  ad  an.  1084  et  de  versibus  ad  an.  1087 

Articuli  V,  VI,  VII,  VUI  el  IX  minoris  chronici 
referuntur  in  Majori  ad  annum  650.  Ad  euindem 
annum  refertur  destmctio  villae  Aldenburgensis  * 
qiioe  in  chronico  minori  narratur  articulo  XIX. 

Anno  1091.  Agitur  de  iisdero  miraculis  in  Aclis 
sanctorum  ad  15  augusti.  Videtur  Aldenb.  usus 
fuisse  MS  Thosano,  vel  simili  saltem,  quo  usi  sunt 
Bollandistai. 


iS33 


«557  CHRONICON  ALDENBURGENSE  JIAJU8. 

intollerabili  terrore  jam  tcrcio  percelluntur.  Alli- A  144 i. 

Robertus  secundus,  comes  Flandrie,  cum  equita- 


duntur  payimento,  palpitant  exanimes  et  pene  per-* 
motui,  quid  facient  nesciunt.  Horarum  vero  trium 
spacio  evoluto  ad  sensum  redierunt  et  nimium  an- 
gustiatum  fecerunt  volum  quod  nunquam  amplius 
attcmptarenl  sanctum  corpus  vel  ejus  sepulcrum 
temerarie.  Arnulphus  vero,  nepos  ipsius  sanctis 
presulis  et  primus  abba  Aldenburgensis  bec  patrare 
conatus  est  cum  duobus  nionacbis  Godeberto,  na- 
tione  Aldenburgensi  et  Boldrado,  Brugensi,  quorum 
eciam  conclamacione  bcc  eadem  sic  gesta  innotue- 
runt. 

4096. 
Anno  ab  incarnacione  Douiini  m*'  xcvj,  Philippi 
vero  regis  Francorum  xxxvi*",  via  Jerosolimitana 


ret  super  pontem  Meldensem  cum  multitudine  mili« 
tum,  casu  cecidit  et  conculcantibus  42  pedibus 
equorum  ibi  vitam  (inivit.  Corpus  ejus  apud  Atre- 
balum  delatum  est  et  in  ecclesia  sancti  Yedasti  se- 
pullum.  Cui  successit  filius  ejus  Balduinus,  cogno- 
mento  Hapkin,  ex  Clementia,  ducis  Burgundiorum 
filia,  natus.  Qui  Balduinus  accepit  uxorem  filium 
Alani,  coniitis  Nannetensis,  sive  Britannie,  sed  in- 
ter  eos  consanguinitate  reperta ,  jussu  Paschalis 
pape  separati  sunt :  que  coitsanguinitas  a  Cunone» 
Preneslino  episcopo,  in  presencia  pape  hoc  modo 
recitata  est :  Constancia,  Francorura  regina,  uxor 
Roberti  regis  et  Ermegardis,  comitissa  Avemensis* 


incepla  est,  apud  Clarummonlem  in  Avernia  per  ^  sorores  fuerunt;  de  Constancia  nata  est  Adela,  co" 


auctorilatem  Urbani  pape  el  exhorlacionem  Ty- 
mari,  episcopi  Podiensis.  Afligunt  igitur  cruces  in 
palliis  suis  duces ,  comites ,  potenles ,  nobiles ,  et 
ignobiles,  divites  et  pauperes,  liberi  et  scrvi,  epi- 
scopi ,  clcrici,  monacbi,  senes  et  juvenes,  eciam 
pueri  et  puelle,  omnes  uno  animo,  nuilum  ullo  an- 
gariaute  undique  concurrunt,  ab  Hyspania,  a  Pro- 
vincia,  ab  Aquitania,  Britannia,  a  Scotia,  ab  An- 
glia,  a  Norlmannia,  a  Francia,  a  Lotharingia  a  Bur- 
gundia,  a  Gcrmania,  a  Langobardia,  ab  Apulia  et 
ab  aliis  regnis.  41  Eminebant  in  hoc  Dei  hostico 
dux  Lotharingie  Godefridus  et  fratres  ejus  Eustasius 
et  Ralduinus,  Anselmus  de  Ribodimonte,  Balduinus, 
conies  Montcnsis ,  Robertus ,  comes  Flandrensis, 
consobrinus  ejus  Stcphaiuis,  comes  Blesensis.  Hugo, 
frater  regis  Francorum,  Robertus,  comcs  Nortman- 
nie,  Raymundus  comes  saucti  Egidii ,  Boamundus, 
tlux  Apiilie  et  Tancrcdus.  Exercitus  Dei  aggressus 
termiuos  pngauorum  viriliter  agit.  Primumque  eis 
fecit  bellum  ad  pontem  Pharphar  fluminis,  IX  kl. 
marcii,  ubi  multi  Turcorum  occisl  sunt.  Secundum 
eis  fuit  bellum  apud  Nicheam,  iij  nonas  marcii,  in 
quo  eciam  pagani  victi  sunt.  Capta  ergo  Nichea, 
capta  eciam  Laodicia,  cum  essent  plusquam  tre- 
centa  millia  armatorum  in  exercitu  cbrjstianorum, 
tanta  eis  omnium  renim  suppetebat  copia,  ut  aries 
uno  nummo,  l>os  vix  duodecim  nummi&  vindcretur 
ut  ad  longum  habetur  superius  in  Gestis  Franconim 


mitissa  FlanJrie ;  de  Erinegarde  altera  Ermegardis 
comitissa.  De  Adela  Robertus  Friso,  comes  Flan- 
drie.  De  Ermegarde  Bertha  comitissa.  De  Roberto 
alter  Robertus,  De  Bertba  Awisis,  Nannetensis  co- 
mitissa.  De  Roberto  iste  Balduinus  et  de  Hawise 
comes  Alanus,  de  quo  ista  juvencula.  Ita  Balduinus 
comcs  in  diebus  potens  sifper  omnes  Francie  priii- 
cipes,  bellis  frequentibus  ita  nobiliter  Flandrensium 
comitatum  gul)ernavit  ut  vicinis  tyrannis  undiqtie 
terrorem  inferret,  comitatum  autem  Flandrie  tenuit 
annis  IX. 

Flandria  et  Burgundia  longo  terrarum  situ  dis- 
juncte  conjurant  in  apostasia  proditoris  Jude.  Qui- 
dam  proditores  Flandrenses  timentes  dampnari  pro 
suo  scelere  dominum  suum  Karolum  comitem  Bru- 
gis  jugulant  m  ecclesia  sancti  Donatiani  ante  altare 
psalmos  canentem  et  eiemosinas  dantem.  Unus  at> 
que  idem  sathatias  uno  atque  eodem  die  simile  ne- 
phas  presumit  in  Burgundia;  dampnati  quidam 
dum  diflident  sue  saluti  utpote  rei  majestatis  domi> 
num  suum  Willelmum,  comitem  Sedunensium,  gUi- 
diis  coufoduiit  in  quadam  ecclesia  ante  altare  oran- 
tem.  Actum  secunda  ebdomada  quadragesime,  feria 
tercia.  Homicide  hac  illacque  difTugientes  diversig 
injuriis  et  digno  satis  stbi  fine  perierunt  per  indusr 
triam  Ludovici,  regis  Francorum. 
4442 

Anno  XXYHI  Ludovici,  regis  Francorom,  ceBO' 


simum  ceutesimum. 


Jherusalem  expugnantibus  usque  ad  annum  mille^  d  bium  sancti  Yedasti  atrebatensis  concrematur  cum 

claustro  et  oflicinis  et  magna  oppidi  parte,  nec  48 
4099.  meminit  aliquis  nostra  etate  tot  villas  et  civitafes, 

tot  castra,  oppida  vel  municipia  concrcmata  fortuito 
igne,  quam  iii  hujus  anni  spacio  combasta  esse  rer 
ferunt.  In  Monte  Castriloco  ecclesia  sancle  WaMe- 
trudis  cum  aliis  duabus  ecclesiis  roinoribus  arsit 
cum  toto  pene  oppido.  Ecclesia  eciam  sancti  Mi- 
chaelis  de  periculo  roaris  fulgurata  arsit  cum  oroni» 
bus  appendentibus  sibi  edificiis. 
4420. 
Baldoinus*  comes  Fiandrie*  obiil  et  apud  sanctum 


Aflligemienses  cenobite  ingressi  sunt  monaste- 
rium  sancti  Andree  juxta  Brugis  primum  viij  kl. 
marcii  et  factus  est  grex  monachorum. 
Anno  milieno  centeno  quo  muius  uno 
Idibus  in  Julio  completis  siib  Godefrido 
Jherusalem  t^ranci  capiunt  virtute  potenti. 
t^ost  hec  transacti  sunt  octo  quaterque  viginti 
Cum  Damascenus  rex  cepit  eam  Haladinus; 
Inde  cruces  primus  capit  annus  et  arroa  secundus. 

Anno  ^096.  Fusius  apud  Brandonem,  qui  exscri- 
psit  ex  Gestis  Franconiro, 


Anno  4099.  Alia  manus  scripsit  nos  versus. 
Anno  1449.  Aldenb.  ad  hunc  annam  refert  mor- 


i539  4PPENDIX  AD 

Beriinum  sepclitur,  cui  successit  Garolus,  Rot>ertt  A 

comitis  ex  sorore  nepos,  filius  Ganuti,  regis  Dano- 

rum. 

De  eUvacione  corporis  sancli  Arnulphi  episcepi  con- 
fessoris  atque  patroni  nostri, 

Postquam  niulta  atque  divcrsa  superne  gracie  do- 
cnmenta  de  vita  ac  miraculis  sanctissimi  patris  no- 
stri  ac  defensoris  Arnulphi  ad  aures  domni  Lam- 
berti  episcopi  Tornacensis,  sive  ad  nuticiam  fidelis 
populi  lacius  44  pervenissent,  idem  episcopus  iniit 
consUium  Belvaccnse  quinto  decimo  kl :  novembris, 
cum  quibusdam  coepiscoporum  suoruni,  quid  facto 
opus  esset  ad  tantam  Dei  magnitudinem.  Intererant 
ibi  episcopi  Franrorum,  Guillclmus  Gatlialaunensis, 
columna  doctorum,  JofiTredus,  Garnotensis  episco- 
pus,  Deibcrtus  (87)  Senonensis  archiepiscopus,  Au-  ^ 
relianorum  episcopus,  Parisiorum  episcopus,  Gla- 
rerobaldus«  Siivanectensis  episcopus,  Pctrus,  Bel- 
vacensis  episcopiis,  Angeirannus,  Ambianensis  epi- 
scopus,  Rodbcrtus,  Atrebatensis  episcopus,  Johan- 
nes,  Morinorum  episcopus,  Lambertus,  Tornacensis 
episcopus,  Borgardus,  Gameracensis  episcopus,  Bar- 
tholomeus,  Laudunensis  episcopus,  Lisiardus,  Sues- 
sionensis  episcopus,  actor  istius  tractatus  (88).  Ab- 
batum,  archidiaconorum,  prepositorum  et  copiosa 
cleri  multitudo.  Intcr  ceteros  quoque  adfuit  Alden- 
burgensis  abbas  Uariulphus  (89),  ferens  in  manibus 
libellum  de  Tita  et  moribus,  miraculorumque  gestis 
ipsius  sancti  viri  (90)  Arnulphi ;  quem  libellum  di- 
ctus  Lisiardus  (91)  Suessionensis  episcopus  de  ma-  ^ 
Bibus  ejus  accipiens  aperuit  et  apertum  obtulit  epi- 
scopis  dicens  :  Ecce,  Domini,  libellus  iste,  me  con- 
scio,  meque  auctore  de  vita  ejus  conscriptus  est, 
cui  quod  vera  sint  omnia  que  narrat,  testimonium 
in  fide  perhibeo  ct  de  cujus  miraculis  et  hic  quos- 
dam  et  domi  plures  valde  testes  veraces  adhibeo. 
Hunc  ergo  libcllum  postulo  a  vobis  diligenter  con- 
siderari  ut  ex  hujus  noticia  valeatis  quid  de  illo 
agendum  sit  melius  informari.  Vestra  autem  san- 
ctitas  audiat  judicium  meum,  quoniam  si  in  diocesi 
mihi  commissa  pausaret,  longum  est  quod  m  terra 
non  jaceret.  Tunc  Guillelmus,  Gatbalaunensis  epi- 
scopus,  accepit  libellum  et  inspiciens  a  principio 
vidit  numerositatem  capitulorum  et  ait  ad  episco- 
pum  Toniacenseni :  Domine,  quid  amplius  queritis?  D 
absque  libeilo  isto  sufiicit  vobis  (92)  testimonium 

tem  comitis  et  anno  seq.  nempe  li20,  iterum  hanc 
mortem  refert  ex  Brandone. 

Anno  4121.  Haec,  eisi  in  actis  sanctorum  T.  III 
Augusti,  p.  257  et  seqq.  relata  siut,  duximus  hic 
denuo  producenda,  tum  quia  verba  quoedam  difle- 
runt,  tum  quiu  bic  additam  quoedam  P.  Gupero 

In  Bolland.  Delbertus. 

In  BoII.  Liziardus  eao  indignus,  ctc. 

In  Boll.  omittitur  ifarmlphus. 

In  Boll.  omittitur  viri. 

Loco  Lisiardus  Boll.  habent  ego, 

BoU.  nobis 


HARIULFUM.  fSM 

domni  episcopi  Suessionensis  et  elerlcoititti  ejui. 
Debet  vobis  magnam  45  fiduciam  {irebere  isle  lafii 
abbas,  cujus  et  etas  suscipteiida  est  et  prudet 
cia  bene  placet.  Libellum  vero  istom,  quia  std' 
odalibus  negociis  occupamur  transcurrere  (93)oqi 
vacat. 

JofTredus,  Gamotensis  episcopus*  ait  :  Doomc 
Tomacensis,  dico  vobis  in  veritate,  si  Do.niniis  t>- 
lia  vel  semel  fecisset  circa  aliqaem  prcdecessonni 
nieorum,  ego  nec  papam,  nec  legaturo,  nec  vel  %!- 
chiepiscopum  consulerem,  sed  tota  constantia  sas- 
ctum  Dei,  ut  dignus  est,  exaltarem.  Interim  dum  hec 
ab  episcopis  decemuntur,  quidam  nobiles  magistn 
scolarum  acceperant  libellum  et  cursira  perlegerart 
quedam  gestorum  capitula.  Quidam  ergo  eorum  re- 
currentes,  ubi  erant  episcopi,  cum  magna  consta- 
cia  fatebantur  :  Revera  ex  Deo  non  est  qui  hajiis 
sancti  exaltacioni  contrarius  est.  Tunc  Guillelmos, 
Gathalaunensium  episcopus,  ait  :  per  Deum  torpe 
est  quod  de  re  tam  aperta  dubitamus.  Unde  vo^ 
Domne  Tornacensis,  cum  Domini  gracia,  remota 
omni  ambiguitate,  statuite  diem  quo  ad  locom*c(»- 
venialis  et  sanctum  servum  Domini  de  terra  de- 
vando  bonorifice  recondatis.  Lambertus,  episeopss 
Tornacencis,  ait :  Ecce  legatus  in  hac  ipsa  basilica 
cum  archiepiscopo  nostro  Remensi  vel  Turmieiisi 
eminus  residet  :  rogo  vos  placeat  vobis  ante  ilkjs 
venire  vestram  sentenciam  illorum  judicio  coiifir- 
mare.  Episcopi  dixerunt  :  In  nomine  Domini  fiau 
Ut  ventum  est,  Lambertus  episcopus  dixit  domuo 
Gathalaunensi  :  Rogo  agite  causam  meani.  GumqBe 
ilie  brevi  facundia  ante  legatum  et  arcbiepiscopos 
causam  explicuisset,  tam  legatus  Conon  quamet 
Remensis  archiepiscopus  una  voce  respondeniot: 
Judicium  vestrse  auctoritatis  plcne  suscipimns  et 
decretum  vestri  consensus  corroboramus. 

Itaque  episcopus  Lambertus  convocans  abbatem 
designavit  diem,  quo  Aldenborgh  conveniret,  id  esi 
kl.  Maii,  et  viri  Dei  corpus  sanctum  de  h